P. 1
matematika_zbirka-ademhuskic

matematika_zbirka-ademhuskic

|Views: 127|Likes:
Published by Magdalena Mikulić

More info:

Published by: Magdalena Mikulić on May 26, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/13/2012

pdf

text

original

Adem HUSKIC

ZBIRKA ZADATAKA
IZ MATEMATlKE
za 2. razred gimnazije i drugih srednjih skala
TP "C:'llPTT nC:T" rl ,-l
Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl.
Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu
Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC
Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC
Urednik: Ante BANIC
Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo
Abdulah Hodzi6, Tuzla
Nura HUSKIC, Sarajevo
Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC
Korektor: Autor
Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC
NasJovna strana: Mira GOGIC
DTP: Autor
Stampa: BEMTIST, Sarajevo
Tina: 2000
ell' - Katalogizacija u publikaciji
Nacionalna i univerLitetska biblioteka
Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)
HUSKJC Adem
Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred
gimnazije i drugih srednjih ! Adem Huskic. -
Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf.
prikazi ; 24 em
ISBN 9958-10-711-2
COBISS.BH-lD 14318342
PREDGOVOR
Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih
skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u
drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom
tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom
poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i
slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za
cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti,
taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog
vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli
"tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka.
Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su
ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno
t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za zadatke date 5U
sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja.
Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije,
teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe
zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba
odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog
broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata
vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji
raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i
prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat
prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.
Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od
onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti
k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje.
Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie,
ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema.
Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim
nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.
1. S T E PEN I (POTENCIJE) i K 0 R IJ E N I
Osnovne formule i definicije:
a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11 !ilklum
"c = ~ , (b '" 0)
( )
" "
b b'
:
);
= j,"',(a '" 0)
ai
=l,(a:;eO)
..:..
Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:
Za a<O, b<O i paran prirodan broj n
ra Va
VJ;= Vb
(n=2k, kE N ) vrijedi:
iavrt
Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

'Va
, , - = ~ , (b*.O)
b Vb
.
Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi: ~ a 2m, = M .
5
-.
1.1. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM)
Izracunati vrijednost stepena:
1.1.a) 24 b) 52 c) (_2)2 d) 10
3
1.2.a) 2
5
b) (-2)" c) _3
4
d) _52
1.3.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 d) 2
10
1.4.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7
b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5
(
112 (2)3 (4)' ( 3)2
1.5.a) - I b) - c) - d) --
2) 5 7 4
1.6.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3
Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla):
1.7.a) Sa
4
_5a
2
+4a
4
+7a
2
b) 3x
4
+Sa
3
-4a'+3x
4
c) 7x'_Sx
3
+4x
6
_3x
3
d) i lx7 -1Ix' +1Ox
8
-5x 7 e) _2x
3
+5a
2
-4a
2
+3x' f) 5a
4
_2a
3
+6a
3
_2a
4
1.8.a) 4a
2
+3a_5a
3
+a' -2a +7a
3
b) 11a
4
-I 1a
3
+Sa-7a
2
+5a
3
_4a
2
c) a
4
+11a
4
+5a+7a
2
+5a_5a
2
d) 3a'+l1a
2
-a'+2a
5
+3a'-8a
2
+4
Pomnoziti stepene:
1.9.a) 4
4
-4' b) 3
12
.3' d) 2
12
.2'
J.lO.a) 5'-5
2
b) 3
4
3'-3' d) 2
7
2
13
2'
4 (41' (2)' (2)'
Ll1.a) 5 5) b) -3 . 3'
I. 12.a) 2' .2
5
2' b) 4.4.1-4
6
c) a
13
:a
lO
d) b
17
:b
1S
1.13.a)
1.14.a) 1.15.a)
'0
a
b)
a
lS
Xii, )-'16
d)
x"
c)
ylO
b
Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen):
J.l6.a) (2') 2 b)
(3") 2 c) (5
2
)3 d)
(_1
3
)'
I. 17.a)
(_3') 3
b)
[(_3)4J2
c) [(-5)' J4 d)
[ (_I)'J12
1. I 8.a)
(x') ,
b) (a") 12 c)
(b" ).1 d) (l) 4
Ll9.a)
(a4) 5
b) (x
2
)-' c) (b')' d) (y'0) "
1.20.a) [(a_3)2 J5
b) [(b+])'f c) [-(-S)'J" d)
[_(_1)3J22
1.21. Izracunati vrijednost izraza x
5
_2x
2
+16, za x=O i za x=1.
1.22. Izracunati vrijednost izraza Sy'_2y2+3y_Il, za y=O i za y=-1.
1.23. lzra¢.unati vrijednost izraza 5x
3
_2x
2
+6x-2 ,za x=-2.
1.24. Izracunati vrijednost izraza 6a
7
+3a
4
_8a
45
+4, za a=-1.
1.25. Izracunati vrijednost, izraza 2ax
3
-a
2
x
2
+3ax+l0,za a=-1, x=2.
1.26. * Odrediti vrijednost izraza:
6
1.27.a)
1.28.a)
1.29.a)
1.30.a)
1.31.a)
1.32.a)
1.33.a)
Izvrsiti naznacene operacije:
(X3)5(X7)2 b) (a
2
)6(a
4
)3 c)
(X
3
)5:(X
7
)2 b) (a
3
)6:(a
4
)' c)
a
3
·a 5: a6 b) a
7
·a 3:
a
4 c)
am'a Jl:i
m
b) a
3m
, a 3:
a
2m c)
amxfl am+2
x
7n+l b) amt3y"+l.am+lyll+5
a\a
X
+
1
+a
x
)_ ax+2(ax+3_
a
R)
a
7
+2ab x
lO
_5a
2
x
4
b)
2
za a=S' b=O,12
(X5)4(X6)2 d)
(x
5
) 4 : (x6) 2 d)
x
IJ
'XI!:X
13
d)
x·x
4m
:x
13m
d)
c) xllm·Jxrn+4:xm.J
(X4) 3(X') 'x
3
(x
5
) 3 :(x
2
) ,
X4'X21:X 14
(a
x
+a
x
+
2
}a
4
b) x
m
exm+3_
x
m) + Xffi+\Xm+l+
X
I1l+2)
b-Sb
2
x4
c)
a
1.34.a) 5
3
2' b) 42·22
x
3
b
c) 50
3
2
3
d) 2
5
5'
(
41' (51'
1.3S.a) '5) l ) b)
1.36.a) 18':9
5
b)
1.37.a) (a')2 .(a
2
)4:(a
4
) 3
1.38.a) a
2
X+3: (a
2x
+
1
:a
X
)
1.39.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l

20
2
:5' c) 126: 46 d) 33':11'
b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3;a2x+l:aX
b) (a
x
+
3
): (a
3
)2x-l·
a
5x-3 c) (_x
ll
)21l:(_x
1
yn+1
b) (a
ln
_b
21l
): (a
l1
_b
ll
) c) (a
2n
_b
2n
): (a!l+b
ll
)
Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x:
1.40.a) 30
x
_5
x
;6
x
b) 10)\·5
x
:2)\ c) 20
x
A
x
:S'x
1.41. lzracunati vrijednost datog izraza:
2·5" _9·5" 5(3.7" -19.7'4)
a) b) c)
25)0 7
16
+ 3,7
15
10(8'5 - 5 . 8''4 )
8
35
_2_8
34
1.42.a)
2_3
22
_7_3
21
19.27
4
b)
JO'(2" -5'2"-') 17· (3. JOIS -23·1 00')
c)
JOo' -66·) 0'"
lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz:
1.43.a)
2cd
4
4a
7
[)4 151;c
3
-_._-.--
3ab Sc
4
d.1 8a
6
d'
b)
1.44.a)
C;:; J J J b) l ::: =: J J J
1.45.
[( :':: r {'::;: r l [( f( r j
7
1.2. STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM)
Izraclinati vrijednosti stepena:
1.46.a) 5° b) 35° c) (-43)° d) _8°
c) -(2000-45,11+887,23)° 1.47.a) _(_2)° b) (475+1257-4,123)°
1.48.a) 3"
b) 4.
1
C) 10" d) Hr'
1.49.a)
1.50.a)
1.51.a)
(%r
b)
(1r
c) (%)1 d)


b)
[H'
c)
(H
k
d) (mT'
\ n
(,O,lr
4
b) -O,2Y' c) -(O,2f' d) (-O,lr'
U sljedecim zadacima sve izraze napisatl U ob!iku u kojem nece sadrZavati
u eksponentu nulu iIi negativan brej:
1.52.a) S-1'a-
2
'c-
4
b) (m+nY·(m-nt2 c) 7-
3
·a"-4·b-
5
1.53.a)
-,
2a
-1
4a-
l
b"-1 8x-:?b-
4
xy
b) c) d)
aD 7a"-5/J- -I
4x "b
6
54x»),
-1
19-
1
a- Pl;-3p 16x-
III
y--'1JI
42x""ly
-8 3
h)
23"") a--
2P
b
1'1)
c)
-"2m
.1'-5111
, 18x
1.54.a)
lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima:
1.55.a) Y
1
S2 b) a-
3
a"7a
2
c) a<'a«a-
2
d) x-1X-'\II
X
-:'
1.56.a) a"l:a"1 b) c) x -, x' d)
1.57.a) (3.
2
2') (332.3) b) (6'349.4.'°) (4'°
7
'6') 0) (5no'np")(2y1 n,-'n"p3)
1.58.a) (2'a
3
b'):(2"a"b,3) b) (x-yy':(y,xr
1
c) (Sa
3
b,6):(a,4b,'c")
1.59.a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X,1+y")(X"_x"y"+y")
J .60.a) (2x-:?-J)(4x,.t+2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2)
1.61.a)
1.62.a)
8
lzracunati:
rr b) [(% r -H' c) J -2r
b)
Uprostiti izraze:
1.64.* + - (a_I)<,-1 + (c+I}:-1
c c C" a + -c
165* f]
l
a-1 +b-
1
J-
1
+(a-
1
+b-
1
J-
1
1.66. *
ab 1 +ba 1 2
b
-J --1 i.
-a '
1 1 ,(a",O,b",O,a",-h).
a b :
1.67.* {a-X::a-2JrJ T'+(a-X+IAd+a-X+l)',((PO,a*Lx*O)
aX )
I -1
1.68.* lzracunati vrijednost izraza "2-=-_a __ I ,,(1 ) 2a _ 1] ,
4 _ r.1. y'l2 " 2 + a
\ 2 )
1
za a=--.
2
1.3. K 0 R I J E N I. ARITMETICKI KORIJEN
1.69.a)
1.70.a)
1.7 La)
l.72.a)
Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena:
.J36 b) --1256 c) V8
.J64 b) --11024 c) --1576
'/225 b) -J625 c)!J8I
Jl32 _12' b) ,1113' -11-2'
1.73.a) "/21' +28'
d) V32
d) ifi7
. d) Vi28
c) "/65' - 63'
c) "/40' + 96'
Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki:
1.74.a) --I x + 2 b),J5+'; c)
1.75.a) b) --16 - 3x c) .J4':+20
U6.a) --15 - 10 x b) .JiQ-:;:-W-; c) --II! x -1
U7.a) V7 - 2x b) V5 x-I c) V'r). - 8 x
Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena:
U8.a) -J289 b) -J3600
U9.a) -J(-1)'b) -J(-3)'
c) .,/0,,81
c) -J(- 4)"
9
L80.a)
L81.a)
1.82.a)
1.83.a)
1.84.a)
1.85.a)
1.86.a)
1.87.a)
Uprostiti date izraze:
,zaa2:3. b) ,zaa$3. c) , za x<-J..
x2:5. b) ,zax$8. c) ,zax<-3 ..
Napamet odrediti vrijednosti korijena:
.J9. 25 b) 64·100 c) ,J81. 625·0,0001
225 b) ,J0,01441 256 c)
lznijeti faktor ispred korijena:
..[50: b)
.J]8
c) .J32 d) J4s
m b) .J128 c) ..fis d) V1i8
Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati:
,J27a
2
b).fi5;3 c) .J28a
3
b' d)
I( )'
1.88.a) 'Ij a -3 b)
Unijeti faktal" pod korijen:
1.89.a) s.J2 b) z..J7 c) 3.J5 d) 4.J3
1.90.a) sV2 b) 4 i.J3;: c) zif3 d) 3Vi
1.9I.a) a Fa b) x.,j5; c) bVb d) Za.J3
1.92.a) a' . Fa b)
..1'3.& c) s'ifi d) 3b ·Vb
1.93.a)
1.94.a)
1.95.a)
1.96.a)
L97.a)
1.98.a)
1.99.a)
10
Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj:
z..[7 + 5..[7 b) 7.J2 + 11.J2 c) 23,[5 - 8,[5
5.f3-2.f3+11.f3 b) 32.fi+5.fi-3.fi+11.fi-25.fi
5.f3 -.Js + - 2.Js b) ll..fi + 2../6 + 4../6 - 9..fi'
2.J3 + V3 - 5.J3 + 8V3 b) 12,[5 + 4· V5 + 5,[5 - zV5
sifJ + 3V3 - 2if3 - V3 b) 4V5 + 2Vs - SVs - V5
Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati:
.../16 ·2S·64 b) .J10081 ·49
..fi7 + .J75 b) 2.J12 - 4.J48
c) .../256 ·4·36
c) 3.J8 + 55
1.100.a) 25 +.J75 -.J48 b).J45 - 2../80 + 4.Jm
1.I 0 La) .J28 - 7..J20 + 11..[44 b) 2.Jli + .J5O - 2..fi2 -.J98
1.102.a) 3.J]8 + .../200 -.J45 + 2.J2i5 -..J49
b) SVO,OI + 2";0,08 -IOVO,00008!
1.103.a) V54 + VlO8 -lJl35 b) '!../40 - 3../80 + 7!J24
Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce:
,[5 .J6 b) ..J2O.J3 c) .JU.J6
..[7 .J5 b) .J6.J2 . .J3 c) .J2.J5 . ..flO
ifiO·ifi b) ifiV8V3 c) ifiV4·'.J6
1.104.a)
1.1 OS.a)
1.106.a)
1.107.a) Vi·V5Vlo- b) if4V6V2·ifJ c) V2V47J3.7[8
Prosiri dati korijen navedenim brojem:
1.108.a) Vi. sa 3. b) ,[5, sa 2.
1.109.a) V2a 3, sa 2.

b) y3a', sa 4.
Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce):
!.lIO.a) V4 b) Vi c) ':if16
1.1 I 1.a) v;;r;
b) 1Jj;;9
c) VlO, sa 4.
c)V7a
3
,sa3.
d) '-\/100
d) 'IJ x 27
Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti:
L112.a) .J2·Vi b) V4V4 c) if4'!if2
1.I13.a) iflifi b) if4·ifi c) .J2V3
1.I14.a) '!.j';JV;; b) ..r;·'!.hx' c) VbVb'
Ll 15 .a) Fa· if;' . 'l[2;; b)...r; ;,[;i' ;,[;i' c) '.i/o. fJ.[;;5 . '(;;7
1.116.a) V;.lV·
2
S!.[;3 b) !f{;;·ifa3,1(;;5 c) IV_
1.117.a) -V b) Vax" ,V2a
2
x
21l
J).}S ax l1
LlIS.a)
1.119.a)
1.120.a)
Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima:
404rr::I1(2_.!J24G.) b) reI. reI 1I1. reIJ3
V'-2 vl
L
-2) Vl"-2) V2-'3 E-4 V4 5 VS-6
(-J3 + 2Fs) 16 b) 3.fi).Js c) (4.fi +.f3) Fs
(.fi +.Js)' b) (2.Js -.fi)' c) (S.Js _2.f3)2
11
1.121.a) (2m - ..fi5) .f3 b) (3.J8 + 2..[50) 4.J2
1.122.a) (5..}0,02 +.J8).J2 b) (10..}0,03 +.J27).f3
U23.a) . (4 + 16) (s.J2 - 2.f3) b) (3 -.J2) (2.J2 +.f3)
1.124.a) (fi +.f3) (fi -.f3) b) (,IU -./5) (,IU +./5)
1.125.a) .j9 +.J17 - J17 b) V4 + 2.J2 V4 - 2.fi
Ll26.a) (Fx + rx+1) (Fx -..;-;+1) b) (.Ja - 2 - fa)(.Ja - 2 + fa)
Ll27.a) (ViS + VJ6) (ViS - VJ6) b) (ViO - 1/5} (ViO + vs)
1.l28.a) (V9 -W +V4XV3 +1/2) b) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2)
Uprostiti date izraze:
LI29.a)
if, J 'I 3 ra
6
b
6
a T a - ',a - a - b) ..}a+b+.J2ab . ..}a+b-bab
.J ' ,
LI30.a) b)
m
.fa"
2
- 1
0+*2 -1 +a
LI31.a) (;:1 - ! Y + (2.f3 + 1 Y b) (3.fi +./5y + - 2./5)'
PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje:
1.132.a) .J8:.fi b) ..[5O.fi
LI33a) .[40./5 b) VJ6: ifi
1.134.a) ra" fa b) vP
d) .J242 .J1i' e) \!sO V16
1135.a) 1 Ovo:,'l2 : 2":'hoo b) 3';;";-;:: ..}a'b'
1.1 36.a) (i2.J4S -- 6.v20): 3./5 b)
1.J37.a) (a-b) (Fa -Jh) b)
1.J38.a) w:ifi b) 1.if8:ifi
1.139.a) i)6:.fi b) Vs:ifi
1.140.a) :!,{;;:: V2a'
d) if3: '12,
b) ..}3x': ihx'
e) if}:1/2
c) JiS.f3
c) cVO,O 1 : ViOO
c) if;1:v;i
f)
\Go: zr;1
c) V48a
11
b
(IOVO,08 -V-Jo)ViO
(a-h) (Fa+Jh)
c) !.f2:'14
c) !.f2 V4
c) V;;S :!,{;;:
f) VSa
5
: Ii2(c'
1.141.a) Va-"n+l b) .Ja
ll
-
2
:Va>n c) V(/x
3n
:Va
2
f 511
1.142.a) (4.fi7 -6V3).f3 b) (Va' +l.Ia' -a.J:?)(-3av;:?)
L!43.a) (a'.:!,fb-.al/b):afb b)
J2
I
I
I
I
h
)

J
j

j
;1
i
,I
jj
:1
o!

'j

]
J
;!
'1'
,
11
1
:j
1
K

j
,

1.144.a) Va
n
+
1
• .Ja
3n
:'4ja
3n
b)
Va"+
3
-::Va"-1 ·-.Ja
5
+
3n
Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene:
1.145.a) (.f3)' b) (./5j c) (2,IUY d) (4.f3j
LI46.a)
(v;:?)' b)
(w)'
c)
(Vi?bJ
d)
(3 V2a
5
b' )'
1.147.a)
( l.Ia')'
b)
(VaY)'
c)

el) (,V4a'x
7
J

Korjel1uj date korijenc, izvrsavajuci i druge operacije: ;
Ll4S.a)
JJ2
b)
W3
c)
NifS
d)
3
Ll49.a) V.Jll b) V.JV4
c)
vJJ5
d)
V.JW
1.150.a)
N-;;'
b)
NTx
,c)
jiffy
d)

..}31/2


Ll5!.a) b) c) d) \)21J21/2
1.J52.a) hf2 b) Va
5
-Jd c) V2a'J3u el)
L153'"a) +3.j40m b) .j2ifi • .
Raciona!isi nazivnik datog razlomka:
1.1 54.a)
4
b)
-12 .fi - J
el)
s-J5
.fi ..JS
c)
'77'-
2-J3
LJ 55.a)
11
b)
s.f3
c)
2--15
d)
.f3+.fi
s.f3 7.fi 6Ji 6./5
1.156.a)
4
b)
7 ..JS
el)
-12
-12 -1 -J6 + 2
c)
,,[5--12 ."fi+.J3
1.157,a)
./5
b)
..JS - 3
c)
10+./5
el)
"flO +./5
./5+.f3 4+2."fi 2.f3 -.j5 5.J3 + 2.fi
1.158.a)
-J5+-J3
b)
2-J5 -.J3
c)
3."fi + 4
3.J3 - 4-J2 3,,[2 + 2"J7 2,,[6 -,,[2
1.159.a)
4
b)
15 6
d)
100
1/2 ViS
c)
12 Vs
./5 .f3 + I II-.fi E+.f3
Ll60.a)
ViS
b)
-if2,
c)
if}
d)
ifi
13
1.161.a)
2 3 8 12
lfi-I
b)
lfi+1
c)
if?, -I
d)
V4+2
1.162* .a)
11 6 ..fi
2+.J3+J5
b)
3+·J2 -.J3
c)
..J8+J5-.fi
Izvrsavajuci naznacene operacije, uprostiti date izraze:
2 2 2 S 7
1.163.a) b) .JIO+S + .JlO-2 .JlO
1.164.a) _ Sr:; __ 1 __ +_6 __ ..fi-S b) ..fi+2+ ..fi-I_ ..fi+3
4+,,11 3+..fi ..fi -2 2 ..fi - 2 + 1 ..fi
. r:::--
a"+l+a"a'+1 r;-:-:.1
1165 *a) _.__ __ b) "v +x I-x (
..' ..JI+x-..Jl-x + -;x-l' -1';x';1}
1.166*a) _Q_._ifJ +_1_+_1_ b) (a+fa'=4
V;;-l 1+V;; V;; +1 i-V;; ),--4-
.r:;.Jb + 1 .r:; +.Jb (.r:; .r:; \
l.l67. * + '( b )
a-,Jab 2,Jab' b-,Jab+b+,Jab)'
[
.Ja
3
b
3
- .Ja-
3
b' ( a' +b')j
1.168* II + ( ) -2--.-: ab a>o.,b>O,ao"i?
1.I69*a) +)a-z,r;;::i, b) +2..J2a
2
-4 -4
I. J 70. IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x
2
-8x+ 7 za x = + 1).
1.171. Izracllnali vrijednost izraza
1.172. * Odrediti vrijednost izraza
211111 ..Ja+hx+..Ja-hx;
..J a +bx -.r:;=J;;
za x,j 0)'

2:mn
,..-:-- r ' za x=-o-,m>o,n>o.
vm+x-vm-x lr+1
1.173.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I),' aka je a = -.fit' i
b=(2+.J3t' .
2b..fx'-I. 1( fa ..
1.174:* Izracunati I?' ",a x = + - gdJc.le a> b > O.
x-.yx
2
-1 2 vb a
/
14
1.175. * Izracunati vrijednost izraza
1.180*
1.181.*
1.182.*
l.J 83.'"
1.184.*a)
I( I} I( i)
l"2---:,zax=- a+- b+-
XY+'l/x' -Ivy--I 2 a 2 b
Uprostiti date lzraze:
?x
----.Jx+1
2
. 1 I' ( \ r;-,' ( \ /"'" . (x > 1).
______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l
.Jx- J .Jx+ 1
(l..f]+'; I-a Yl 11
-l+a) Va' -I--;;-j'
I 2 I I" -
, a
4
1 ra fbi I 1 (ra Ib)2
tv
1
+'4
x
(0. < a < 1).
15
1.4. STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM)
S,lijeQece stepene napisati- U obliku "korijena:
1

2
.'
1.1 86.a)
42
b)
8
3
c)
64
3
d) 1(X)2
,
,
(1 T'
,
1
,
(.!.. yo 1.1 87.a) 125- b) I- e) d) 16 "
\9 \27 )
Date korijene napisati U obliku stepena:
1.188.a)
F5
b) ..Jlo e)
'117
d)
VaX'
1.189.a)
f3
b) Vl2 cJ
If;1
d) l,hx'
1)4
Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza):
I 2 2

1190 a) 4' b) 8
3
e) 64·' d) 100'
i
"
"
..
1.191.a) 9' b) 16" c) 8
3
d) 27 •
1.192.a)
25°·5
b)
81°·15
c)
161.75
d)
0,25-
0
.5
1 1 2
1
,
1.193.a) 8' : 2.
1
b)
3.
2
.81
4
c) 64
3
Hr
d)
(3H'
16
b)
Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima:
1 1 -I "'-1
1.I96.a)a
2
·a' b)a
3
·a' C)X
3
:X
3
d)
1
,
b) (a
3
b
2
);;
cJ
.198.* Odrediti vrijednost izraza
1-mx /1+llx
akaje
l+mxVl-nx' 111 n .
, ,
199
* J • . •. d . (m-.J-;;)' (m+.J;)'. 4
. zracunatl vrlJe nost lzraza + -.: .. : ') ,
, m+E f}7·--Jx -x
aka je x = 4(m-1).
J .200.* Odrediti vrijednost izraza
'-'?
1 .1 2 ' (
/... - , Ii' aka je z = 2m 2 1
H-z2)', +1 V(I<2)'2-1
., )
!II .
!zvrsavajuci naznftcene operacijc, uprostiti date izrazc:
1.201*
1(_/1_,+_11__
1
1"; +IJ'± .f( 111+/1
l. ) 'l2:J;;;;' ll2J;;;;) 2,!lllfl
i
1.204*
17
2. HOMOTETIJA I SLICNOST
2.1. Kruznica (kruzna linija) i krug. Centralni i periferijski ugao.
Tangente kruznice. Tangentni i tetivni cetverougao
2.1. Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus, tetiva, precnik.
2.2. time.ie odrcc1'enajedna kruznica?
2.3. Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A, B i C.
2.4. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz.i dvije date tacke A i B.
2.5. Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj
tacki A.
2.6. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla.
2.7. Konstruisati datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice
izvana.
2.8. Dataje prava'p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ
koja je paralelna sa pravom p.
2.9. Dataje prava p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI
koja je normalna na pravu p.
2.10. Data je prava p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI
koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct..
2,11. Data je kruzl;ica k(O, R) , tatka T na njoj i 111a koja tatka A. Konstruisati
kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T.
2.12. Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao?
2.13. Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni.
2.14. Dokazati; Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni; tadaje taj
2.15. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao.
2."16. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°. Pod kojim se uglom vide katete iz
centra opisane kruznice?
2.17. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je
periferijskom uglu nad tom tetivom.
2.18. Dati su duz AB i ugao Cl. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data
dui vidi pod ugiom Cl.
2.19. Dato je kruznica k(O, R), prava p i ugao fi.. Na pravoj p odrediti taeku iz koje
se data kruin iea vidi pod uglom a.
2.20. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija
hipotenuzu. . .
2.21. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu.
18

I
I
I

1
,
j
,
k
I
J
I
·1,··.·
-j
\
"
¥
.3
I
i
I
!
'I
I
I
2.22. Konstruisi trougao ako je poznato a, a i ta (stranica, suprotni ugao i
tezisnica koja odgovara toj stranici).
2.23. Konstruisi trougao ako je poznato c, y i tb
2.24. Konstruisati trougao ako je poznato ha, ta i R (Rje radijus opisane kruinice).
2.25. Trougao.ABC upisanje u kruz.nicu-k. U tacki B povucenaje tangenta t.
Prava p, kojaje paralelna sa tangel1tom t, sijece stranice AB i BC, redom, U
taekama DiE. Dokazati da je cetverougao ACED tetivni.
2.26. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao?
2.27. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ?
2.28. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu
kruznicu, jednake suo
2.29. Ako su a i b duiine kateta, c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee
a+b-c
pravouglog trougla ABC, dokazati da vrijedi: r = ----.
2
2.30. Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje
zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.
2.31. Dokazati: Ako .Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak
zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla, tadaje taj cetverougao tangentni.
2.32. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao.
2.33. Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao.
2.34. Nekaje ABCD tangentni cetverougao. Dokazati da se kruznice upisane u
trouglove j,ABD i .6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju.
2.35. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu
kruznicu u datoj tacki A.
2.36. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O, r) i to
datu pravu u datoj tacki A,
2.37. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I
datoj ta(ski A.
2.38. Tackol11 A van krllznice k(O, r) konstruisati tangente na kruznicu.
2.39. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije
kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ?
2.40. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana.
2.41. Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ?
2.42. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A, r) i k(B, R), ako je
centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa.
2.43. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A, R) i k(B, r),
ako je AB > R+r.
2.44. Dvije kruznice k(O, R) i k(O', r) sijcku sc u tackama A i B. Dokazati da su
duzi AB j 00' medusobno normalne.
2.45. Na dvije kruznice k(O, R) i keG', r) dodiruju se spolja povueene su
zajednicke tangellte. Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka
vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu
- vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak .
19
2.46. Tri kruznice radijusa a, b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i
d
.. .. D k . d .. d' 1 1 I
svaka 0 nJlh dodtruJe pravu p. 0 azatI a VflJe 1 r =,- + r.'
"'I/e a "b
2.47. Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja.
2.48. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3
nad tom tetivom.
2,49. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao
a nasuprot nje.
2.50. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB, ugaa 'Y i visioa he.
2.51. Dataje kruznica k(O, r) i tacka P. Konstruisati polaru kruznice u odnesu
na pol P.
2.52. Data je kruznica k(O, r) i njena polara p. Konstruisati pol P,
2.2. Mjerenje duzi. Mjera duzi. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka
mjera (NZM) dvije duii. Samjerljive i nesamjerljive duii
Definicije: 1) Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <.Iuzi e ako odredimo
pozitivan broj k tako da vrijedi a.:;::::ke.
2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka,
kazemo da je e mj-era duzi 3.
3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc mjcra tih
duzi i ZM(a, b)=c.
4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je
mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m.iera (NZM) fih duzi.
5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru, za njih kazemo da su
samjerljive.
U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru, kazemo da su nesamjerljive.
Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi:
2.53.a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m
2.54.a) a=16mib=24m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111
2.55. Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri
vrhu od 36°, nesal11jerijive duzi.
20
I
j
:1
I
i
I
,
2.3. ProporcionaInost duZi, geometrijska proporcija, geometrijska sredina
dviju duzi, produzena proporcija.Talesova teorema
Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo;utrasnji (iIi vanjski)
Clan naziva se neprekidna proporcija, a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b.
Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku
paraieIne, tada vrijedi: '
a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj, proporcionalne su
odgovarajucim duzima na drugoj. :
b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim ua svakoj od
datih pravih p i q.
p
S1.12.0
Ako su a i b paralelne, tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp
a
proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na
po!upravoj Qq.
A
b
/8
Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim
duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq.
q C D
o
2.56. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d,va dijela, tako
daje AC:;:;;6 em. Odrediti odnos.c (razrnjere):
AC AC CB AB
a) = b) = c) d)
CB AB AB AC
2.S7. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos:
a) 3 b) 0,4 0) .JS d) 2.J3
1.58. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze?
2.59. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem?
2.60. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog
trougla
2.61. Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne?
2.62. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2.
2.63. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije:
a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x
2.64. Konstruisati duz x ako je:
a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2
2.65. Ako su a i b ,(b>a) dvije date duzi, konstruisati dllz x vrijedi:
a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b , c) (a+X):x=b:a
2.66. Date su tri duii a, b i c. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x
(x:a=b:c) ako je :
0) a=1, b=3, c=1O b) a=8, b=4, e=1O c) a=12, b=4, c=30
21
a'
b"
k
. a C d k . d . ac + c'
2.67. A 0 Je -=-. 0 azatl a JC bd +d'
b d '.
2.68.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je.
a) a=9, b=l b) a=8, b=2 c) a=12, b=3 d) a=2, b=4
2.69. Datu dul, AB podijelitina tri jednaka dijela.
2.70. Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa.
2.71. Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova.
2.72. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu:
a) 2:4:3 b) 1:2.3 c) 3:1:4 d) 5:2:2
2.73. Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu):
a) 4:3 b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I
2.74. Datu d.u:z AB, tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru):
a) 4:3 b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I
2.75. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan.
2.76. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne.
Date su duzi a, b i c, Konstruisati duz x ako je:
2 4
2.77.a) X=··Q b) x=--a
3 7
a
x=a
2
:b 2.78.a) x b)
b
2.79.3) X-::::(l b) x =
b 2
GC ab
2.80.;;) x =
-
b) x=-
b c
5
c) x =-a
3
c) x ab
c) X a :b
be
c) X=--
0
11
d) x=-a
7
2.81. Data je duz AB. Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC =
2.82. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN, (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN
-- --
i MN=2NB.
2.83. Date su duzi a, b, c i d. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y,
2.84. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI.2.01.). B
a) Akoje BD=7, OB=21, naci AC. D S1.2.01.
b) Ako je OC=CD, AC=6, AB =JO, odrediti oc.
--
c) Akoje OC=7, OD=2AC, BD=14,odrediti OB.
d) Akoje OB=25, OA=OD, OC=4, odrediti OA. A C
2.85. Date su dUfi mill. Kroz datu tacku M u ugJu xOy pravu
koja sijece krakove ugJa II tackama A i B, tako daje OA :'OB:::: m:n.
22
o
ii
I
'I
'1
'I
:1' ,
I
i
.!
I
I
.j
:1
1
I
j
:1
1
J
i1
2.4. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia
Teoreme 0 simetrali ugla trougla:
Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su
proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. I ohronto, ako neka prava koja
prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni
drugim dvjema stranicama trougla, tada je ta prava simetrala ugla.
Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa
dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. I obrnuto, ako
prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na
dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla, tada je ta prava
simctraJa vanjskog ugla trougla.
2.86. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom
podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla.
Dokazati!
2.87. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom)
u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. Dokazati!
2.88. Trougao ABC ima stranice a=13 em, b= 15 em i e=4 em. Odrediti odsjecke
na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova.
2.89. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC
grade na iljegovim stranicama ako je:
a) a=13, b=14, c=15 b) 8=4, b=5, c=3 c) a=IO, b=12, c=15.
2.90. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a
njegovim stranicama ako je:
a) a=]3, b=14, c=15 b) a=4, b=5, c=3 e) a=IO, b=12, c=15 .
2.91. Stranice trougla su 20, 21 i 28. Na koje dijeJova simetrale njegovih
uglova dijeie njegove stranice?
2.92. Simetrala ugla na osnovici a;:::;6 jednakokrakog trougla dijeli krak u
odnosu 3:4. Odrediti duzinu kraka datog trougla.
2.93. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A, ilABC sijece
straniell Be. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c, AC=b i
Be::::a trougla.
2.94. Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC
sijece polupravu AC. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica
- - -
BC =a, i AB =c trougla.
2.95. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku
AC gradi odsjecke 111 i 11. Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i 11.
23
2.5. Homotetija geometrijskih figura
Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da
vrijedi vektorska jednakost OX' = k . OX, gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k
rna koji reahm broj, naziva se homotetija. Tacka 0 se naziva centar, a broj k
koeficijent homotetije.
Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F', kazemo da su ove
figure homoteticne. Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan
broj, kaze se da su te figure direktno homoteticne. U slucaju kada je koeficijent
homotetije negativan, za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne.
l ____________________________ __
2.96. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O. Odrediti homoteticnu sliku A'B'
za homoteti ju:
a) H(0.3) b) H(O, -2)
2
c)
3
3
d) H(0"4)
2.97. Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega. Konstruisati hOllloleticnu s!iku
A'8'C' datog troug!a za homotctiju:
0) H(0.2) b) H(O, -2) c) H(O, 3)
2.98. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega. Konstruisati
hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju :
a) B(O, 2) b) HiO, -I) c) HIC),4)
2.99. Konstruisati bar jcdan trougao koji .Ie direktno hOl11otetican sa datim
nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla.
b) tcziste T trougla
c) tacka 0 van trougla.
2.1 OD.Kollstruisati bar jedan trollgao koji .Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll
ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla,
b) teiiste T trougta
c) tacka 0 van troug!a.
2.101. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim
DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla,
b) centar S opisanc kruznice
c) centar 0 upisane kruznice.
2. t 02. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije
l.acka 0 van prave i koeficijcnt:
a) b) k=3 c) d)
2.103. Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije
tacka 0 na pravoj i koeficijent:
a) b) c) k -2 d)
2.104. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY.\..1 odnosu na centar
homotetije 0 i koeficijent:
24

I
I
!
'I
J ,
·:·:'··1' ,
,
!
'[
11
"
J
II
'-I
:1
ill
I
a) b) c) d)
2.l 05. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja
1
tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) - c)
2
2.106. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S, r) II odnoslI,na centar 0
koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2.
2.107. Ako su M, NiP sredista stranica n.ABC, dokazati da Sil ttouglovi
"'ABC i "'MNP homotelicni. Staje centar homotetije
O
K91ikije
koeficijent homotetije?
2.108. Svake dvije kruznice su homoteticne. Dokazati! Sta je cenrar homotetije?
2.109. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica. Odrediti
centar homotetije ovih trouglova.
2.110. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na a druga
dva 11a kruz.l1am luku. '
2,111. Dat je MBC i krllznica K(O, r),U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako
da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla.!
2,112. Dat je bABC i duz 111. Konstruisati trougao hOl11otetican;datom Gija je
stranica A'B':::: 111.
2. J 13. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki,a stranice tr! ptlta veee od
stranica datog ugla.
2. J J 4. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <.1, tb i (X.
2.115.* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla. Konstruisati koja
dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\.
76 Slicnost oeometrijskih iinura
-.
"
-
,
[)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani
M i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je- odnos duzina
dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto,svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc
pridruzu.ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj, naziva se slicnosL
Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'.
Za figunI F kazemo da je sHena figuri F', ako postoji trcca figura F;" koja jc sa pn'om
figurom homotcticna, a sa drugom podudarna.
,
PI'avila slicnosti trouglova:
1) Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a.
2) Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jednom Uglll u
drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc proporcionaine.
3) Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim
stranicama drugog, onda su ova dva trougla sliena. '
4) Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim
stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an,ca jednaki, onda Sli
ova dva trougla slicna.
-_.
:
2S
Teoreme 0 odnosu visina, obima i povrsina slicnih tJ'ouglova:
a) Obimi trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama.
b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama.
c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica.
2.116. Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° , a jedan ugao dmgog
trougla 60°, da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto?
2.117. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog, njemu
slicnog, trougla?
2.118. Dokazati,- da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa
stranicama drugog.
2.119. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice
drugo·g. Dokazati!
2.]20. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa
drugom stranieom; dobice se trougao sliCan datom. Dokazati!
2.121. Stub baea sjenku duzine 8 111, a stap duzine 2 m baea,
sjenku dugu 40 Clll. IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba.
2.122. Drvo baca sjenu 18,5 lTl. U isto vrijeme ina istom mjestu,vertikalni
stub visine 3m baca sjenu duzine 4m. Kolika je yisina drveta?
2.123. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A, B i C. Udaljenost izmeau
mjesta A i B je 10 km, udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km , a
udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km. Razmjera kalte je 1:50000.
Odrediti, r(]cullski, duzine stranica trougla ABC na karti.
2. !24. Na geografskoj karti razmjcre 1 :25000 rastojanje izmedu tacaka A i B
je 12 em. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B?
2.125. Ouz DE koja odgovara straniei AB, je srednja duz L1ABC. Dokazati cia
je "ABC sliean sa "CDE.
2.126. Ako su dva trougla sliena, fada su tezisne duzi ovih trougJova
proporcionaine odgovarajucim stranieama. Dokazati.
2.127. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu
stranieu. Dokazati.
2.128. * Ako su dva trougla slicna,tada su tezisne dul.! jednog trougJa
proporcionalne odgovarajucil11 tel.isllim dul.ima drugog. Dokazati.
2.129. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih
trouglova, Dokazati!
2.130. Obimi sii,cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih
trouglova'. Dokazati!
2.13]. Aka su dva trougla siRna, tada su radijusi upisanih kruznica oyih
trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama, Dokazati.
2.132. Aka su dva trougla slicna, tada su radijusi opisanih kruzniea ovih
trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama. D()Kazati.
2.133. Sredine stranica ".&ABC su vrhovi AA'B'C'. Dakazati da su _ovi trouglovi
26
II
..
'·:·1.
,
,

:1
:1
slieni i odrediti koeficijent slicnosti.
2.134. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu, tada su
slicni. Dokazati.
2.135. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC. SimetraJa ugla AMB
sijeee stranicu AB u tacki E, a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D.
Dokazati daje "ABC - "AED.
2.136. * ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na
jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Dokazati.
2.J37. Da Ii postoji trougaosa visinama h,=4, hb=5 i h,=8?
2.138. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°, a drugog 55°. Da Ii su
ova dva pravougla trougla sliena? Zasto?
2.139. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100
0
,a drugi 1ma ugao
oa osnovici 40°. lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli.
2. J 40. Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka.Visina
koja odgovara kraku ovog trouglaje BN. Dokazati jednakost AN = 7CN .
2.141. Akoje H ortoeentar njegove visine,dokazati
davrijedejednakosti:
2. J42. Dvije vi sine "ABC su h,,= AD i hb= BE. Dokazati daje Ae. CE = Be. CD
2.143. Visina trougla dul.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6.
Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee?
2.144. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar,
dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i.
2.145. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8, a njihove pripadne stranicc
iznose 15 i 20 jediniea. Odrediti vi sine.
2. J 46.Trougao L\ABC ima stranice BC:::::; 1 0 i AC = 12 koje zaklapaju ugao
od 120°. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla.
1.147. Osnovica jednog trougla .Ie a=5 cm, a pripadna visina h
a
= 7 em. Kolika
je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"", 1 07
2.148. Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. Para leI no sa
datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima
duzinu 6. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele?
2.149. Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll. ledna stranica
prvog trouglaje a=24 em. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla?
2.150. Ako su a, b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog
trougla, odredit1 5tranice drugog trougla:
a) a=20, b=30 i c=40, 0'=45 b) a=J2, b=J5 i c=17,0'=66
2.l51. Obim trougJa je 0=38 em. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla, aka
se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ?
2.152. Stranice trougla Sll a=12 em, b=15 em i e=18 cm. Poyuci paralelu a'
sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em,
2.153. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15.
Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9. Odrep.l.ri obime ovih trouglova.
27
2.154. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm
2
i 4S cm
2
, a obim drugog
iznosi 18cm. Odrediti obim prvog mnogougla.
2.155. Simetrala ugla J3 .6.ABC sije6e stranicu AC II tacki D. Normala na BD kroz
srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E. Dokazati daje dUl: DE
geometrijska sredina duzi AE iCE.
2.156. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n.
U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu?
2.157. Os novice trapeza su 30 i 15. ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva
slicna trougla. Odrediti duzinll ove dijagonale.
2.158. Srednja dut trapezajednaka je 9. Tacka presjeka dijagonala trapeza
udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5. Kolike su osnovice?
2.159. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD. Paralelno sa osnovicama
Be i ·AD, kroz tacku 0, poyucenaje duz EF. Tacke E i F pripadaju
. 2
kracima trapeza. Dokazati da vrijedi: EF = -c;---:--
1 1
=+=
Be AD
2.160. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je
kruznic" radijusa r. Dokazati daje AB· CD:::: 4r2.
2.161. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak.
Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez.a.
2.162. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C.
Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN.
Dokazali da je BM· Me = AB· CD.
2.163. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece
- l-
AC i AD u tacka1ll3 FiE, tako daje AE = -AD.
-. 1·--
Dokazati da ie AF = -- AC .
- 5
4
2.164. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. Manja yisina p.arale!ograma
jednakaje 8 cm. Odrediti veel! visinu.
2.165. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima, a njihovo mcdusobno
rastojanje se ne moze direktno izmjeriti. Pokazati kako se moze
izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka.
2. J 66. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu?
2.167. Dat je .6.ABC. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a.
2.168. Dat je .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha •
2.169_ Datje .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao
2.170, Oat je MBC. Konstruisati trougao datol11 koji ima elva puta veee
stranice.
2.171. Dat je .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee
V1Sllle.
28
I
2.172. Datje LlABe. Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee
tezisnice.
Konstruisati L1ABC ako je dato:
2.173 .• )
2.174.') , em
2.175.a)
b) b:e=3:2, h,'f2,5 em,
b) soi=6 em, =60°.
b)
2.176.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge
katete i hipotenuze 3:S
2.177. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina i,odnns
osnovice i kraka a:b::-:o4:3.
2.178. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD.
2.179, Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice
i visine.
2.] 80. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h.
2.181. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata koja
odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci.
2.182. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan ugao i zbir
hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi.
2.183. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i na kojoj !e-ze-
ovi uglovi. .
2.184. Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica, jedan ugao n<l njoj i
razrnjera druge dvije stranice.
2.185. Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju,s r l1pisane
kruznice.
2.186. Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane
kruznice.
2.187. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data stranica.
2.188. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3, cx=60° ijdijagonala iz
vrha ugla ex je d:::::5 .
2.7. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Pitagori,.a teorema
.troti.gla je projekdje, 'Iia
.',' ," "" ," '" ,." , ..... "., "."
b) 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka na
. . ,
t) J(l'3.drat. na«. hipotendzo't:t,t:Je.dnakJe z'birll,
teorenia}.,
Formul.isati. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov;a.
2.190. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug;lova.
29
2.191. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta.
Dokazati!
2.192. Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na
hipotenuzL Dokazati!
2.193. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu.
2.194. Katete pravouglog trougla su i Izracunati hipotenuzinu visinu i
odsjecke koje gradi na hipotenuzi.
2.195. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m, a odsjecak p=6m. Odrediti
kaiete i hipotenuzinu visinu.
2.196. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm. Hipotenuza njemu slicnog
trouglaje 25 em. -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla.
pravougli trougao ako je dato:
2.197.a) a=4: c"'5 b) h=60, q=144 c) p=9, q=16
2.198.a) c=20, h=8 b) c=lO, p:q=9:16 c) c=34, a:b=8:15
2.199. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na
hipotenuzu 16 i 25.
2.200. Stranica Is.vadratajednakaje a. Odrediti dijagonalu d kvadrata.
2.201. Dijagonala kvadratajednakajc d. Odrediti stranicu a kvadrata.
2.202. Straniea jednakostranicnog trougla je a. Odrediti:
a) Visinu b) Radijus upisane i c) Radijus opisane kruznice.
2.203. visinu jednakostranicnog, trougla ako je data siranica a:
a) a=IOcm b) a=4 cm c) a=8 em d) a=2.[3
2.204. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova
vislna h:
a) h=5 cm b) h=3 em e). h=IO.[3 em d) h=12.[3
2.205. pravouglog trouglaje 10 lTI. ledna kateta ovog trougla
iZllOSl 75% od druge. Kolike su katete?
2.206. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze. Dmga
kateta jednaka je 20 em. Koliki je obirn ovog trougla ?
2.207. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i
za 10 em manja od hipotenuze. Kohke su stranice ovog trougla?
2.208. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13, a visi.na na krakje h=12
Izracllnati drugu visinu trougla.
2.209. Stranice trougla su 13 em, 14 em 1 15 em. Odrediti visinu'trougla
koja odgovara stranici 15 em.
2.210. Suma dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata
njegovih stranica. Dokazati!
2.211. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata
njegovih: straniea. Dokazatil
2.212.* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.
2.213. Te.Zisnice pravouglog .6.ABC, gdje je C vrh pravog ugla,vezane·su
relC\ciIom; t/ +tb 2=5t/. Dokazati!
30
I
I
'I
:1
j

1

]1
I
I

ij
oj!
i
2.214. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c, a katete su a i b. Ako je
c+a=2b. Odrediti obim troug1a.
2.215. Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4,je 1 em. Izracunati
duzine dijagonala.
2.216. Dijagonale romba su 4,8 m i 14 m. Odrediti obim ramba.
2.217. Dijagonale romba su 12 i 16. Odrediti radijus u romb upisane kruznice.
2.218. Razmjera straniea pravougaonikaje .J2: 1. Normale povucene kroz dva
suprotna vrha na dijagonalu, dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela.
Dokazati!
2.219. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na
dijelove od 12 em i 9 em. Koliki .Ie obim trapeza?
2.220. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4. a krakje b=29.
Odrediti visinu trapeza.
2.22]. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em, a krak je 25 em.
Odrediti povrsinu trapeza.
2.222. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em, a kraei su b=25 em i d= 17 em.
Izracunati visinu i dijagonale trapeza.
2.223. Ako su kraei trapeza medusobno normalni, dokazati daje zbir kvadrata
njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea.
2.224. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke, tako da je proizvod odsjecaka
jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa.
Dokazati!
2.22S. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE. Dok<-lzati da je
--
ACCE=BCCD.
2.226. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D.ABC, dokazati daje D.ADE slican sa
"'ABC.
2.227. Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina,
dobijamo trougao sliean datom.
2.22S. Ako su a i b katete, a h hipotenuzina visina, uokazati jednakost
1 I 1
-+-=-.
a' 17' h
2
2.229. Ako za stranice trougla a, b j c vrijedi a=2mn, b::::m
2
_n
2
, c::::m
2
+n
2
, gdje Sll
min ma koji realni brojevi i m>n, dokazati da je trougao pravougli.
2.230. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi:
a) x = .f3O b) x = .J14 c) x =..JS d) x = .J7
Date su duzi a i b. Konstruisati duz x ako je:
2.23I.a) x=-Ja
2
':""b
2
b) x = .,;;;;; e)
2.232.a) x=a.[3 b) x = a..[f; e)
X=fI
31
2.233. Poznate su duzi a, b, c i d. Konstruisati duz x aka je:
a) x=-Jab+c' b) x=.Ja
2
-be cJ
2.234. Aka su poznate duzi a, b i c, konstruisati dUl, x, aka je x
2
=a
2
+bc.
2.235. Aka su date duzi a i b i a<b, konstruisati duz x=a
2
:b.
2.236. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom
trouglu.
2.237. Konstruisati jednakostranicni trougao koji je po povrsini jednak datam
pravougaoniku.
2.238. Konslruisati jednakostranicni trougao koj! je po povrsini jednak datam
rombu.
2.239. Konstruisati jednakostranicni traugao koji je po povr.sini jednak datom
deltoidu.
2.240. Kon5truisatijednakostranicni trougao koji je po povrsinijednak
datom kvadratu.
2.241. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku.
2.242. KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je:
a) a=2, b) b=13 c) d)
2.243. Konstruisati duz x ako je x:2=17.
2.244. Data Sll dva sliena trollg!a. Konstruisati novi lrollgao podlldaran
prvolTI, a sliean drllgom od datih troug!ova.
2245.* Dataje kruznica k(O, r) i trougao ABC. U datu kruz.nieu upisati
trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls.
2-246.* Dataje kruzn1ca k(O, r) i trougao ABC. U datu kruzniclillpisati
trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla.
2.247." Straniee trougla su a,b i e. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi
7 r7 X .() u+b+c
formula: h" ,gJ-(jf:!jes=--i---'
2.8. Potencija tacke U odnosu na kruznicu. ·Karnoovi obrasci.
Zlatni presjek duzi
TeorcJU:c: kaje kruzn·Ica .ods'.ijeca ii'a pr,avoJ pr.olazi t,aCkQl1't.-P je

Ako se prave, alb sijeku u tackLP"i pri tcinie prava a saddt ta:cke: A i'B, a:.prava hsath'zi
_ ...-. ' ''-''':'''':'.'' .. _' ... :-- ",-- ','-- ,:'; ,',:
C'i D .i'aka vriJedi PA· PB ;:;:;; 'J?e.' PO" A. S, C i, D koncik!icne
(piipadaj.u.istoj kttl7Jlid},
DcHnicija pot-cn'cijc ta,.ckc.";, QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja .Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti
odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na 'koja sadrii tacku P nazivamo pote.Iicija iii
moc tacke P U odnOSLl na PQ.smatratiu
Aka je tacka P 'van tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu
jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj,oJ odgo\lara.
32
I
I
,
1
I
j
1
1
·1
·1
.
1
;1
.I
A-k.O.je d P. u cidncisu'n<i krufultu k(O, ,R)" tada Za potenciJ.tl tacke
P u'odnosu:ria.krtiinicu-.vriiedi: o=d
2
:..R2. .,
Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' tack¢ kvadratll'poliitetive
nOl·m'!lne na kruzl1i.ce
2.248. Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta. Odrediti
duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji
kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em, a radijus kruznice R"'21 em.
2.249. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina
jednaka 8 em. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente.
Koliki je radijus kruzniee?
2.250. Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m, udaljena 13 111,
povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI. duzinu sjecice.
2.251. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea. sjecieu
podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em.
Odrediti duzinu tangelltne duzi.
2.252. Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena,9 em. Tackom P
povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi. Kolikaje duzina sjecice?
2.253. Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea. Ta'ngenta je za 20 em
manja od unutrasnjeg, a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice. Odrediti
duzine tangentne duz.i i sjeciee. '
2.254. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em. Najednom kraju tetive povucenaje
tangenta koja je udaljena.od drugog kraja tetive 8 ern. Koliki je ri:1dijus
.
2.255. Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A, a datu pravu p dodih!je u
datoj tacki M.· .
2.256, Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu
kruznicll K(O, R). '
2.257. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u
datoj ta6ki A
2.258. Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll ,dokazati
Pitagorinu teoremu.
2.259. Straniee trougla su e=lS em, b=13 em i a=4 em. Ispitati da 1i je trougao
pravougJi, tupougii iii ostrougli.
2.260.* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane
kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku. Dokazati.
2.261. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o;pi'Sane kruinice.
2.262.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu; radijusa R
jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog
desetougla koji su upisani u istu kruznicu. Do.kazati.
2.263. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee
2.264. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli, svaku od
dijagonala po zlatnom Dokazati.
2.265. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata
33
2.266. Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.
2.267. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P, polara p koja odgovara polu P i
jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P.
2.268. * U kruznid, sa razoih strana centra 0, povucene su paralelne tetive duzina
6 em i 8 em. Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em, koliki je radijus kruzniee?
2.269* Ako su b i c stranice trougla ABC, h, visina i R radijus opisane kruznice,
dokazati da je b·c=2Rh,.
3.
SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C)
1, p6de'fjhlPjji, tizmemo hI-oj' za kdji' '_ tada se skup,:syfi1 brojey?':o,{)'Ji
ka
_
af?i, ,gdje _suy i b'tna koji realni brojevi, naziva },-:-< _',' ", -,
Ako J¢ z::::atht,i se naziva,'J:,ealhi a:_ brqj b=lJ!lz
,ngi:iyamo clio konmicks,nQg, broja z. -' ,;" ':
,
Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve:
3.l.a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221
3.2.a) Ili+12i+; b) 17;-9;-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i
izraClillati vrijednost datog izraza:
3.3.,,) 3i' b) -i'
3.4.a) 4;'+4 b) 9-9i'
3.S.a) 4i
J
b) i
5
3.6.a) Si'+2i)+7i b) IOi
J
_4S_35;'+i
6
3.7.a) (_i)7 bJ (_i)"
l.8.a) i'" b) i'"
Napisi realni dio kompleksnog broja:
3.9.a) I S b) -24i
3.10.a) 12+3i b) -33-4i
c) (-l)'
e) 18+8i'
c) j21
c) 8i
5
+2i-4i 'J
c) (_i)5
J
·1992
C J
c) -255
c) 88+255;
Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja:
3.1I.a) 54 c· b) 56i c) -i
3.12.a) 66+2; b) 98-36; c) -1998-6i
d) (-2;)'
d) 5-5i'
d) i
30
d) -4i
3
_1 1 ill
d) (-i)"
d) i
l9lj9
d) 778;
d) -II +90i
d) 57i
d) -1992+37;
Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z:
313.a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i
3.14.a) z=0,2+3; b) z=-0,7+2,4i c) Z = -0,1-2,5; d) z=-0,88i
34
, 1.4
3.15.a) z =--+-;
2 5
. 5
b) z=--+8i
6
Izracunati vrijednost datog izraza:
c) z=2._12;
12 7
3.16.a) j4000 +i
4001
+i4OO3 +i4004 b) e
ooo
+i
5OO2
+i5004 +i5006
8 -12;
d) z=--
5
3.17.a) b) cJ ,/-100 d) ,/-256
3.18.a) +...(:9 -,/-16 b) ,/-64 +,/-49
3.19. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja:
aJ rs b) ,/-50 c) 2,/-12 d) - 3../= 32
3.20. Izracunaj:
aJ ../= 27 + 2,/-108 + ';-'-75 b) ,/- 50 +,/- 98 -,/- 200
3 .21. da za svaki prirodan broj n vrijedi:
a) i
4
!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l
0
)=_i
3.1. Jednakost dva kornpleksna broja
Zfi gva ko,IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi:
a+bJ.=. c+di . ¢) (a-c A b-d).
Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost:
3.22.a) x+ 1 1 Iii b) x-3+9i=-3+9; c) x+5+44i=6x+44i
3.23.a) 15+7i=15+x; b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi
3.24. Data.ie jednacina x+yi=31 +9i. Odrediti vrijednosti varijabli x i y.
3.25. Rijesiti datu jednacinu:
a) b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i
3.26. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost:
a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+;)x-(1-2i)y = 7.
3.27. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina:
a) xi-2y=-i b) (I-;)x-(I+i)y=-I+;
(1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4
3.28. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y = 1
(l-;)x+(I-;)y = i.
35
3.2.
Operacije u skupu kompleksnih brojeva C:
1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i
2) (a+bij,(c+di)= (a'c)+(b'd)i
3) (a+,bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i
Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2:
329,a) z, = 3-5i, z2=-2+7i b) zl=10+12i, z2=-I+i c) zl=l-i, z2=5+3i
3.30.a) z, = 11-4i, z2=3+i b) zl=3+2i, z2=-8-4i c) zl=8+2i, z2=6-5i
3.31.a) z, = -1+5i, z2=-4+3i b) zl=-7-2i, z,=9-4i c) zl=-1+i, z2=-3-i
3.32.a) Z, =.a+bi, z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i, z2=1+i
Aka su dati kompleksni brojevi z) i Z2 , odrediti broj 2::::Z1-
Z
2:
3.33 .• ) z,=3-2i, z2=3+7i b) zl=5+2i, z2=5+54i c) zl=5i, z2=2-i
3.34.a) zl=4-5i, z2=-3+2i b) zl=9-2i, z2=-10-3i c) zl=8+3i, z2=6i
3.35.a) z,=I··2i, z2=13+i b) zl=-1-2i, z2=4-6i c) zl=I+8i, z2=-1-9i
3.36.a) zl=-5+6i, z2=-1-7i b) zl=-S-9i, z2=-12+115i c) zl=-2-3i, z2=-S-Si
lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva Zj i Z2:
3.37.u) z\=1+1,22::::i b) zl=1-i,22::::4 c) z2=5+1
3.38.a) z1=3+2i, z2=4i b) zJ=-3-3i, z2=-5i c) 2\::::-1-1, z2::::-
1
+
1
3.39.a) 2]::::3-2i, z2=]-i b) zl=4-3i, 22=2+1 c) zl=2+4i, z2=6-7i
3.40.a) zl=9+4l,22::::-3-i b) 2\=10+2i, z2=r+5i c) 21=8-i,22=1+9i
lzracunati vrijednost izraza:
3.4l.a) (2-5;)(3+i) b) (1+2i)(3+;)
c) (l-i)(1+4;)
c) (l1-3i)(2-3i)
342.0) (-2+3;)(3+2;) b) (4+;)(5-7;)
( I (4 3 11 I J (I 2 '1
1
2")
3.43.a) 1-1+-i 5-3i) b) i -+-i --+-i c) -----[ -+-Z
'
1
l 2 J \5 7 3 5 4 5 6 9!
3.44.a) (1 +2; )(I-2i)+( 4-2i)( 4+ 2i) b) (3-4i)(3+4;)-(5-2;)(5+ 2;)
Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je:
3.45.a) z=I+; b) z=l-i c) z=S+2i
3.46.a) z=6-Si
3.47. Odrediti z'
a) z=5i
3 4.
b) Z=-+-l
5 5
2 1.
c) Z =---+-1
7 5
datog kompleksnog broja z aka je:
b) z=-I+i c) z=2-3i
d) z=-3-4i
2 4.
d) 7=---1
- 9 5
d) z=2+5i
3.48. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i ,ako je z=]-i.
3.49. Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i .
3.50. Akoje [(z)=-z'+3z
2
+z+2, odrediti [(3-2i).
3.51. Aka je z=l +i izracunati vrijednost 1.
36
Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je:
3.52.a) z = (1 +3;)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2
3.53.a) Z=(2-i)(3 .. b) Z= c)
_ 3 _ "._,5L;
3.3. Konjugirano-kompleksni brojevi
Ako je z;afbl, zakompleksan brojr= a - bi
kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi.
Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je:
3.54.a) z=23 b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i
3.55.a) z=2+3i b) z=-6+2; c) z=3-99i d) z=24-55i
3.56. Aka je z = 5+3i izraclinati:
a) Z + b) z - z c) + 22 d) + z
3.57. Aka je z=-1-1, izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima
odrediti vrijednost izraza:
a) z· Z b) z z (
- )
""- 7 • '"
c) .-. ",. .;"
3.58. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugirano-
kompleksn;:
a) I+mi, 1-9; b) .84x-2mi,84x+2i c) -999-4i, -999+8m; ?
3.59. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi
zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni.
3.60. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su
realni. Dokazati.
3.61. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti.:
a) ::::1 + .2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -- Z2 = 21 - 22 > Z2 = 21 . 22
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva
a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-,;;I)i
c+di - (c+'diXc-Jij-' c
2
+d
2
'.
.
37
Odrediti kolicnik Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2:
3.62.a) z1=8, z2=1+; b) z1=I-i, z,=l+i c) z1=3-i, z2=3+i
3.63.a) z1=2-;, z,=-3+i b) z1=4+3i, z2=5+2i c) z1=7-2i, z2=-2+3;
3.64. Izracunati reciprocan broj datog broja z:
a) z=-i b) z=2·,; c) z=-2+3i d) z=l+i
Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom:
3.65.a)
I b) 5+2; c) 2-3i d) 8-;
1-; 3; 4 + 5; 7 +;
6
1 b) (1+;).' c)
3. 6.a) -+ ..' 2
1+ ; 1- 1- 1 (1- 1)- ; 1 + ; (I - ;)
3.67. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je:
(
(;--)2 13 + 12; (2; + 1)' (I .)",
a) z= ,,3+4;-,,3-4; b) z . c) z= +1
. 6,-8 1+2
3.68.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i?
Rijesiti datu jednacinu :
3.69.a) (6-i)z "'-i b) (2+i)z = 4i
3.70.a) (l+i)z=2-i b) (I-i)z= l+i
c) (5+i)z =1 Ii
c) 13iz=(I+i)'
3.71. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.
3.72:a)
3.73.a)
lzracumiti vrijednost izraza:
il+;)' +(I-i)'
(1:+;)"
(1 + ;)'1' + (1 + ;)32
(1_;)50 -(1 -it
b)
b)
(2- ;)' - (2+ ;)'
2-i
(1 + ;)1000
(I _
3.74., Akoje [(z)=2z-3z'+IOi, odrediti f(1-i)i f(2+3i).
3.75* Ako je (x+yil' =a+bi, dokazati da je (x-yi)'=a-bi.
3.76.* Dokazati: a) (:: )= 2, 2, oF 0
Rastaviti na faktore (cinioce, cimbenike):
3.77.a) x
2
+1
3.78.a) x' +4
:3.79.a) ,a
2
+b
2
38
b) x' +25
b) x' +9
b) a
2
+4b
2
c) x
2
+121
c) 9x2+144
c) 9a'+16b
2
_
(
.), (' .), ."
1+[ - 2+[ +1'
c) . .
(I + ;)'
c)
(1 _ ; )1(100
(l+i)'OO
d) x' +256
d) 4x' +9
d) a+b
I
Ii
j,'
I
ii
,
j
\
n
I
1
II:
,
""',
f
I
lJ
I
I
il
3.5. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja
Ak6 je-- z::::a:+bi, hfoj :Ja
2
_+b
2

vrijedl1()st) broja z.
Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z
3.80.a) z=12 b) z=8; c) z=-i d) z=lOi
3.81.a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li?
3.82.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO; d) z=-2-3i ?
3.83.a) z=2+2; b) z=_2+2; c) z= 20 d)
5 5 5 5 29 29 '5 5
3.84. Akoje z=-21+20i, odrediti:
a) Izl b) c) d)
3.85. Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi:
a) Izl=[-Z[ b) c) Izl=H
3.86. Ako je z,=4-3i , z,= 12-5i , odrediti :
a) Iz,l b) Iz,l c) Iz,+2,1 d) Iz,z2 I
3.87. Akoje z,=6+8i, z,=9-12i, odrediti:
a) I z,+z, I b) 12,-z,1 c) I Z,'2, I d) I z,z, I
3.88. Ako su dati kompleksni brojevi z2=-5+i, izracunati I Zj+ Z2 - z1z::l.
3.89.lzracunaj I ZI+Z2 +2zlz21 akoje zl=1-4i, z::.=2+3i.
3.90. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je:
2+5; 1 +; 7-5;
a) z= b) z=-( ')' c) z=
2 5; 1'-1
Dokazati da vrijedi:
3.91.a) Izl' = z
c) I[ 1= 11:,11' " oF O.
...·2 .... 2
3,92.*a) Iz, +2
2
1 ,;lz,I+lz,1 b) 12, - 221? Iz,l-lz,1
3.93.* Akojez=I+2i i dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l·
3.94. Nakon racunanja, odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je:
. J . . 3 ? . ? 1 3 5'
a) b) c) Z=_l-
2 4 i 2 3 2
3.95. Poznatje kompJeksan broj z,=2-3i. Odrediti kompJeksan braj z=x+yi
tako da slijedeca konjunkcija bude istinita:
a) Re(z· c, )=18 A Im( )= b) Im(z· 2 A Ri
lZl 13." lZl 13
39
3.96. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i. Odrediti kompieksan
broj z=x+yi , ako je: a) Re(z. ZI)= -1 A Im(
l2, 5
b) A Im(z.zJ=-1
l';:'2 5
3.97. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj.
(2+;)3 +(1_;)6
3.98. Dokazati da je irnaginaran broj.
-18+2;
3.99. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z):
a) z-32'=8-2; b) 2'+42=15-6;
3.100. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz
3.10 I. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz
c) 2z + 3z = II + i
(I +i)''' rcalan broj.
Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj
Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je:
(
l+i
V
(WI" (I-i)",
3.102.*a) z= 1-i J ' I1E N. b) Z= i) , IlE N. c) z= I +i ' I1E tv.
(1-2i)' (I+i)". l(i+i
2ImO
)'
3.103*a) • b) Z = " nE N. c) z = . ,'0\"
(1+i)'+3 (l-i)"- I-I
3,6, Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni. Kompleksna ravan
U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja
odgovara datom kompleksnorn broju z, ako jc:
3.104.a) z=7 b) z=-3i c) z=-5
3.105.a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i
Odl;.editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka:
3.106.a) A(3,0) b) B(0,3) c) C(-2,0)
3.107.a) /\(1, 6) b) B(-2,4) c) C(-3, -5)
d) z = 8i
d) z = -4-2i
d) D(O,-I)
d) D(5, -2)
3.108. Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U
odgovara:
a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i
3.109. Odrediti zbir, razliku, proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih
tackama /\(3,5) i B(2, -3).
3.110. Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2, 5) i N(7, 1).
3.111. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2, -2) i B(l, 2).
3.112. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju
tacke /\(3,1) i B(-2, -5)"
40
3.113. Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom
broju z u kompleksnoj ravni, ako vrijedi:
a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ?
3.1 14.,Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje
odgovaraju broju z ako jc:
a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ?
3.115. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva:
a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i
3.116, Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima:
a) zl=4+2i i z2=-4+i. b) zl=-5, 2,=5i. c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i
3.117. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i, z2=2-Si?
3.118. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si,z2=2-i, z3=4+3i.
3.119. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva.
3.120. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva
3,7, Kompleksni brojevi - razni zadaci
3.121.* PoJjjeliti kompleksne brojeve:
-12 +i-/6
a) c)
a+i.[i;
(/- -1+·i13
3.122. * lzracunati:
a) b) Z=(J3
2
TiJ+(i-:J c) z=-Js+12i
3.123. Za koje vrijednosti varijabh x I y vrijedi jednakost:
2x+(I- y); 3+4i
3.124.* izracLlnati vrijednost izraza:
( \,4
1 1 I
b) ll+i.f7 J
(
1 . )4
a) ;.'.
3.125.* Izracunati:
) 1 + I 1
(
. \100
a 12)
b) [-1:;13
)
60
c) Ji
..
(
. h 1
6
[. h \6
3.126.* DokazatlJednakost: l-2-) + -2-J =-2.
d)h
41
Izracunati vrijednost izraza:
3.127.*
3.128.*
-[(-3i)(2 4i)-(2+4i)3i]2
(I ')(1 ')' [(2 1.) 1+2i] 4' -[ +1 - ---I ---. - I
5 5 1-21
(1- i13J' - (Ie i13)
(_I+i)12
-1-i..J3 -1+i13
3.129* Ako je x = , y = ---.. ,
2 2
dokazati da vrijedi:
c) x
2
=y. a) x
3
=1 b) y' = 1
3.130.* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi z= Z2.
3.131. * Aka je 1+z+z2=0, dokazati da je z'= 1.
3.132.* tacnost slijedecih
a) +a) b) .Ja+bi-.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a)
3.133.* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I.
. 3+; 3-i
3.134.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete:
. 1
16
\:+11 4 A
4.. •
3.135. r- Ako za kornpJeksne brojeve a, b i c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati :
- I I
a) G=- h= c=- b) lab+bc+cal=ia+h+cl.
: a' b' c
3.136.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 , ako je funkcija r definirana
formulom f(n) =( I;'; J +( ,nE N.
3.137.* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i.
a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i .
-
b) Dokazat; da vrijedi fez) '" f(z).
c) Izracunati fez,) i f(z,).
3.138.* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi I z] 1=1, 1 z? I =1 ,
dokazati da je broj Z = , realan broj.
1 + Zj 2:2
3.139. * Neka su x, Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.
Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz.
3.140.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1. Dokazati da za svaka dva
ko,rQpieksna broja a i b (a, b K) vrijedi ekvivalencija: .-
a+b·ab+ 1 = 0 a+b+ab-I = 0 .
42
4. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
lednacina, qblik:ax ,+bx+c=O_, gdje'su,a; b i'e rcalni '9r()jevi i
se, . je-,stalldardni' oblik kvadratne jedoficin,e. _ Izraz 'llX
2
naziva,,-sc- kvadratni. Nan a:izraz 'bx _naiivamo, linearni_ clan kvadrahle
jednacipe,-Broj clan_kvadratne},ednaCine: " ,'_",
Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog',clana, broj b se naziva koeficijent
- , _ _ ,_,'
Ako jc',neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1,-'tada, nazivamo_

K vadratnu jedmicirtu ax
2
-;-bx+tS:Q.:' rjesavamo prlmjeiiOni-,form'ule:

2a
4.1. Odredi rjesenje date jednacine:
a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x- I 7=0
Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax
2
+bx+c::::O:
4.2.a) 2x'-4x=5x
2
3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x
2
6x·8
4.3.a) (x+3)'·3x=2x
2
.3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4),(x'1)'=2x+3
4.4.a)
4.5.a)
4.6.a)
4.7.a)
4.8.a)
4.9.a)
Odrediti kvadratni clan date jednacine:
5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0
6x2-65x=x2+11 b) 77x-5x
2
::::22
Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine:
_5x
2
+44x·17=0 b) 802x' +34x+19=0
5x
2
·35x·2=12x b) ·x
2
·2x+5x'=77
slobodni clan date jednacine:
-I Ix +14x+55=0 b) 2x··-4x·119=0
3x
2
-6x+1O=2x b) x2+ll+5x=33
c) 2020x'·77x+30=0
c) 88x'-8x·l=277x
2
+55
c) -20x' -I 77x+50=0
c) 123x-4x2+12=7Ix
c) -33x
2
-87x+2000=0
c) 59x·7x'+8=x·2
Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _
4.1O.a) ·3x
2
+ 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0
4.11.a) x
2
-4x-4=55 b) 3x
2
+8x=5·5x
2
c) -x
2
-2x+4=3x
2
+35
Napisati koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc:
- .,. ., .- - 2 ?
4.12.a) 7x-·llx·12=0 b) -x-+113x+12=0 cJ 43x+6x =34-27x-x-
43
4.13. Napisi slobodni clan kvadratne jednacine:
a) -3x
2
-33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 c) 5-45x
2
+45x=1245
Odredi koeficijent kvadratnog, koeficijent linearnog clana i slobodni 61an
jednacine:
4.14.a) 2x
2
-9x-45=0
4.15.a) -x
2
+x-5=0
b) 9x'+8x=-11+2x
b) x
2
_x=_1
c) -4x'-5x+1=x
2
+8x-5
c) x2-2x+5=2x2_X+7
4.1. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe)
RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine:
. 2 ., .,
4.16.0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0
'9 '6 .,
4.I7.a) x-+ =0 b) x-+ 4=0 c) 4x-+25=0
d) 25x
2
-16=0
d) 9x
2
+16=0
Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) ,rijeSi date jednacine:
4.18.a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0
4.19.a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0
4.20.a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0
Odrediti rjeSenja nepotpunih kvadratllih jednacina:
4.21.a) x
2
+x=0 b) x--x=O c) x' -5x=0
4.22.a) x
2
+3x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O
4.23.a) _x
2
-3x b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0
4.24.a) 2ax'-bx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0
d) x'+15x=0
d) 4x'-5x=0
d) _5x
2
-2x=0
d) (a+b)x' -44x=0
4.25. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine:
a) x-+x-6=0 . b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.x' +llx-7=0
4.26. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine:
a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x
2
+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0
4.27. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine:
a) x
2
4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0
4.28. Provjeriti da Ii su x=3-2i , x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine:
a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0
Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine:
4.29.a) lOb) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0
4.30.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 b) x
2
_tO = (2-3x)(2+3x)
c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15
4.3I.a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1
4.32.a) .sx'-4x 33-2x
2
II b) 2t +..0_=!.? c) 3x+5 _x-2=_2
3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2
4.33.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8
04 ) 0 2 b -.,.,.,., )
4.0 .a Lax - x=O b) a-x-+b-x=O c) x--24ax=0 d) (m+l)x--3mx=O
4.35.a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) d) x'-16x+64=0
44
H ,
4.2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe)
slijedece kvadratne jednacine (jednadzbe):
4.36.a) x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x
2
+2x-3=0 d) x
2
+3x-IO=O
4.37.a) x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0
4.38.a) x2-x-30=0 b) x
2
+x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x
2
,8x-20=0
4.39.a) x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x
2
+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0
4.40.a) x
2
-6x+3.4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x
2
+6x-78=0
4.4l.a) x
2
-2x-35=0 b) x'+8x+15=0 c) x
2
-x_12=0 d) x2+11x+30=0
4.42.a) 4x2-8x+3=0 b) 9x
2
+18x+5=0 c) 3x
2
-5x-78=0 d) 2x'+x-3=0
4.43.a) x2-4x+4=0 b) 4x
2
+20x+25=0 c) 9x2-12x+4,=0 d) 9-30x+25x'=0
4
'1 'I'?
.44.a) b) x--4,,=-53 c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x
4
., '1 , ., 'I .,
.45.a) Sx-+x+3=4,,-+Sx b) c) 5x+20=3-x-+13x
4.46.a) (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)'
4.47.a) (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O
4.48.a)
x' _ 2x _- 3x -10 b) (x-II)' (6x -I)' 7.- 7x-3
6 3 4 10 5 2
7 21 +65x 5(x- J) x W
4.49.a) b)
x 7 8 10 Xi
450.a) ,
I 'n) __ 6 ___ 2_=2_ y+4
t r- 2t y2 -1 v-1 .! y+l
x+2 x-2 4 3x-1 18 -28 7
4.5I.a)- b) ----=-,--,--+.--
x + 1 1- x x -1 x + 2 2 - x .. x- - 4 '2 + x
4.52.a) _8_=-------,,_+ 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0
6-c 10 z -162+60 z+1 c+2 z-I c-2·
4.53*
4.54.a)
4.55.a)
4.56.a)
4.57.a)
x
2
+2x+2 x
2
+8x+20
+_.c...;::.:...c..::..:.
.\:+1 x+4
2 2x-1
---=--
x
2
_x+1 x+l x
3
+1
(x
2
.16x)'-2(x'-16x)-63=0
J - +15=0
(x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4
, 10
4.58.a) x- - 4x + ,._-.-- = 2
x- -4x+5
x
2
+6x 12=0.
x+3 x+2
8x
b)
6 9

x+1 +3x+:2 x+2
b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0
(.x+3j' 8(x+3)
b) l-7-) 7 20=0
b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12
-
cc---.:..
I
- :+
b) _) T ')
x- -2x+2 x- -'Lx+3
6
Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju
realni brojevi za koje je jednacina definirana:
4.59.a)
4.60'. a) ay'-(a+l)y+I=O
b) x2_2mx+m2_ n
2
=O .
b) /-2(m+n)y-t-4mn=0
4S
4.6La)
4,62.a)
4,63.a)
4,64,*
4,65,*
4,66.*
4.67,*a)
4.68,*
a b
---2.=--
x-b' a-x
1 1 1 1
----=-+-+-
a+b+x a b x
(x+m y +2I x+m)+3=0
lx-m) 2lx-m
a x
b) -----=
x+a 3
a b. c
b) --+--+--=.3
x+a x+b x+c
b) - -8, -- +15=0
(
a_x)2 (a-x)
x-b \x-b
m
2
+211.
n.x + 2n + mx + 2m
__ X_+_X_=O.
x+2 m+n x+2
x
x "._+_._3 __
-;;;-3a - ax-3a-bx+3b 3-x - a
l
_abo
x x 1 a+3
. - ... _--+--= .
a
2
+ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b
a a -1
1. b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0
\b-I)x - (b-l)'x'
1
----+ + + =0.
x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b
4.3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c
iihiz ,ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe.
,1) 0>0 - ¢;:> ,x], X2 ,j _ raz_W:,itibrojevi.. -
2Y D:;:;O ¢} Xh X2 re,alni ijednaki br(jjevi.
, -, 3) '0<0 xJ, su
Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine:
4.69.a) ,23x·5=0 b) 2x
2
x·l=0 c) ·;'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0
4.70,a) x'+10x+25=0 b) ·5x'+30x·45=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0
4,71.a) x'·3ax·a=0 b) mx'·2mx+2=O c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I
lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu rjescnja:
4,n,a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) X'+2x+IO=0
4,73,a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) x' ·3x·3=x
4,74,a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) 9x' ·12x+4=0.
4.75. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x
2
+3x+c:::::;;O imajednaka rjesenja?
4.76. Za vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja?
4.77. Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i
razlicita rjesenja?
4.78. Za kaje vrijednosti parametra In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna
._ Ijesenja?
4.79. Za kojc vrijednosti parametra 111 jednacina x2-2x+3m=O -nema r.ea1na
Ijescnja?
46
4.80, Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i
realna) rjesenja?
4.8 I. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka
rjesenja?
4,82. Za koje vrijednosti parametra k jednacina x
2
·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva
jednaka korijena ?
4,83, Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0
a) ima suprotna ljesenja (korijena),
b) jedno ljesenjejednako nuli,
e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu,
4.84. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a, b i c su rjesenja jednacine
ax
2
+bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi?
4.85. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna, a koja
iracionalna rjeSenja:
a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x
2
+10x+3=0 0
4.86. Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine
ax
2
+(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl?
4.87.* Ako su a, b j c realni broievi, dokazati da su rjesenjajednacine
'2 'b"O j'b"
. :-f::: rea TIl ro1CV\. '} . v •
4.88.* Dokazatl daJednaclIla -,x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa
aka
su a, b i c medllsobno razli6iti brojevi.
4.89.1< Ako su a, b i c dllzine stranica trougla, Ijesenjajednacine
b
' '(b' ") '0 k" k' I k . i " . '<0 -x-+ -+c-a- x+c-= su onJuglrano- 'omp e 'SI1I wOJCVl. Dokazati.
4.90. * Date su kvadratne jednacine x
2
+ 2x + k ::::: 0 i
(1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x
2
+1)=0 u kojimaje k rea!an parametar. Dokazati da za
proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna, a druga
konjugirano-kompleksna Ijesenja. Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju
dvostruko realno rjeSenje?
4.4. Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe).
Vieteove forml1le
'AhiJe 'clana'jednik '}edin'j'cl, kazell\d da-'je -
, - 2- 0 b c
nor'mira'na i pisemo: x +px+q= , gdje .Ie , q::: -.
a G
Z::t, rjesenja-,xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa:

I,. 2 vl'2 J -q
Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data .Ie

" b
XI +X2 odnosno, Xi +x"
a
C
. .1
1
' X
2
,:;;;:: q, XI; X
2
=_';- •
a
47
Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku:
4.9I.a) 2x -6x+l0=0 b) -x
2
+7x-6=0 c) 4x
2
+8x+15=0
4.92.a) 61x2+6x+ll=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0
Napisi zbir rjeSenja date jednacine:
4.93.a) x
2
_1Ox+ 18=0 b) .x
2
+34x-19=0
4.94.a) x
2
_x+l=0 b) x'-88x-3=0
Odrediti proizvod rjesenja date jednacine:
4.95.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0
4.96.a) x
2
-82x-ll=0 b) x
2
+69x+92=0
4.97. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine:
a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0
4.98. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine:
a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0
c) x
2
-66x-1997=0
c) x
2
+2000x-1997=0
c) x
2
+1998x-1999=0
c) x
2
+2000x+1998=0
c) 20x
2
+60x+33=0
c) 6x
2
+117x-30=0
Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine:
4.99.0) x
2
+884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0
4.100.0) x' -44x-77=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx
2
+4(m-l)x+3m-l=0
Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja:
4.101.a) x,=5, x,=1 b) x,=-3, x,=4 c) x,=-2, x,=-4 d) x,=7, x,=-6
4.102.a) xl::::3a, xl::::l b) xl=m-l, X:2::::4 c) Xl=-l., x2=m+3 d) xj=m-J, x2:::;:m+l
4.103.a) xl=2-i, x2=2+i b) x]::::-3-2i, x2::::-3+2i
c) xl=1+5i, x2=1-5i d) xj::::4-2i, x::::::::4+2i
r;: t::: 3 r:; 3 r:;
4.104.a) x, =2+'\I2,x, =2-'\12 b) X, =-4--v3,x, =-4+'\15
5 ± 2M r;;' 3 ± 2i.J2
4.105.0) Xu b) Xl' =3±5'\12 c) x,,
3- 5
4.106. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x
2
-x-12=0 je xl =4. Ne koristeci
forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje.
4.107. Rjdenje jednacine x
l
-6x-7::::0 je Xl= 7. Odredi drugo Ijdenje.
4.108. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2?
4.109. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja
jednacine vrijedi 2x! - x;>.=2.
4.110. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine
Y! - 15 X + a
3
= 0 jedrnko kvadratu
4
4.111. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl. Napisati
kvadratnu jednaCinu eija su 2xJ i 2X2.
4.112. Sasta\;iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad
odgovarajuceg rjesenja jednacine x
2
+6x+8=O.
4.113. Sastavitj kvadratnu jedn&.9inu cije je svako rjesenje za dva manje od
odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O.
48
I
J
i'
4.114. Ako SU Xl i Xl rjesenjakvadratnejednacine x
2
-5x+1l=O, odrediti:
a) xJ
2
+xl b) X/-X22 c)* X]3+
X2
3
4.115. Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x
2
+px+q=O, pomo6u p i q
izraziti: a) XJ
2
+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/
4.116. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax
2
+bx+c=O > pomocu a, b j c
izraziti: a) Xj2+X/ b) XI2_X/ c)* X1
3
+X2
3
Rjesenjajednacine x
2
-3x-l0::::0 su Xl i X2. Ne odrediti
; 2 ')
4.117.a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X,/2 d) XI -X2-
41 'b 3 3 ) 31. d)( 3
. 18.a) (x,-x,t ) Xi +X, C x, -Xi Xl-X,),
4.119. Neka su a i rjesenja jednaCine x" -5x+3=O. Sastaviti
jednacinu cija su rjcsenja i
4.l20. Aka su a i B rje.senjajednacine ax
1
+bx+c=O, sasta\:'iti kvadratnu
jednacinu cija su Ijesenja ex.
a
1

f3
4.121.U jednacini 3x
2
+ax-2::::0 odrediti a tako da za njena vrijedi
') 13
X]-+X2'"::;;;
9
4.122. Ne kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O , odredi
k d
· . d l' . . 1 1 5
parametar m ta'o a llJena rJesenp 7.3 ovo JavaJu UVJet -, -+ --., :::: -.
x]- X]- 4
4.123. Ako su koeficijenti a, b i c kvadratnejednacine ax2- +b,x+c=O, racionalni
brojevi, a (X i njena ljesenja, ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz
a
3
+[l' raciona!an. . . .
4.124. Aka su ex. i l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima
x
2
+px+Q=O, dokazati daje lzraz racionalan.
4.125. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O, sastaviti
kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/'
4.126. Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine sastaviti
kvadratnu jednacinu eija su rjesenja:
b) c)
. 2
-J J --1.
X]' Xl
4.127. Znajuci cia su Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine Si:1staviti
kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja:
1. I XI. XI c) X l :- X
2
. XI + Xi
a) Xl +- 1 XI +- b) - J -- --- J -
x
2
- Xl X
2
Xl Xl +X
2
Xl
4.128. Rjesenjajednacine x
2
+px+Q=O SU Xl i Xl. Ne rjesavajucijednacinu
odrediti vrijednost izraza Xl 2( X
l
2
_ Xl )+ Xl 2 ( Xl 2 -.! Xl
l X 2 l Xl :
4.1:29. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf;t- Xl i X2 jednacine
x
2
+px+q::::O, ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?,-2_p2x+pq == O.
49
4.130. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0
irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? .
4.131. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O, sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je
jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date
jednacine, a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena.
4.132. U jednacilli x
2
-x+m-l=O, odrediti m tako da bude x/ + x,.}=7.
4.5. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe)
Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja;
")' 2 2 0 '=0
4.133.a) x'-4x+l=0 b) x +x-l1=0 c) 2x -3x-7= d) -3x-+x+l-
4.134.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0
4.135. Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja.
4,136. Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja.
4.137. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri
cemu je negativno rjesenje vece,po apsolutnoj vrijednosti,od pozitivnog ..
4.6. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi)
4.138. Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54. Odrediti taj bro].
4.139. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120. Odrediti taj braj.
4.140. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji, tadaje zbir kvadrata taka
dobijenih brojeva 65. Koji je to brei"
4.141. Zbir cifara dvacifrenag broja je 8, a njihov proizvod je 15. Koji je to broj?
4.142. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5. Kada se on pamnozi brojem koji je
sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. Koji je to braj?
4.143 . .Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge. Suma kvadrata
ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034.
Odrcditi dvocifreni broj.
4.144. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre
desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306.
4.145. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih
kvadrata. Odre'diti ove brojeve.
4.146. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. Koji su to brojevi?
4.1-47. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340. Odrediti ove
brojeve.
4.148. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. Koji su to
.brojevi.? .
4:.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113. Koji Sli to brojevi?
4.150. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200. Koji su to brojevl?
4.151. Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387. Koji su to brojevi?
50
I
I
:1
II
,I
4.152. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost, dobivaju se stranice
pravouglog trougla. Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one
a=l. b=3 i c=5?
4.153. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost, se stranice
pravouglog trougla. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su. one a= 1 0,
b=ll i c=19?
4.154. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m
2
, a hipotenuzaje c='I3 m. Izracunati
katete trougIa.
4,155. Povrsina pravougaonlka je P=50 m
2
, a njegov obim iZllosi 30 m. IZff:lcunati
stranice pravougaonika.
4.156. Dijagonala pravougaonika je d= 13, a stranice mu se razlikuju za 7. Odrediti
stranice pravougaonika.
4.157. Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih
stranica. Koji je to poligon?
4.158. Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona, broj njegovih
dijagonala se poveca za 30. Odrediti broj straniea poligona.
4.159. Kada se ivica kocke smanji za 3, zapremina kocke smanji se za 117. Za
koHko se smanjiia povrsina kocke?
4.160. Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika. Straniea romba je a=8
em, a povrsina P=36 em
2
. Odrediti sti':Jniee pravougaonika. -
4.161. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je U trougao je upisan kvadrat
cijaje povrsina n-ll dio trougl;. Kolikaje visina '
4.162. Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r). Ako je povr,ina
kupe P=247r m
2
, jzracunati visinu kupe.
4.163. Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. Kada bi se
bazen punio samo kroz siru cijev, tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu.
Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati. Za koliko sati
svak.a cijev posebno moze napuniti .bazen?
4.164. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata. Kada se
bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo
kroz drugu cijev. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen?
4.165. Dva, automobila udaljena medusobno 329 km, heeu jedan drugom u susreL
Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag. Prvolll automobilt(
potrebno je 3 sata manje vremena da pre.de polovinu puta nego drugom da prede
cijeli put (od s=320 km). Odrediti brzine kretanja oba automobila.
4.166. Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme. Vozac B prelazi syojim vozilolll
20 km/h vise nego vozae A. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca
A. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I
4.167. Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom. Ako se brzina
Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se
za 10 sekundi. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici?
4.168. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h. Rastojanje od
495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno , a drugi puta nizvodno.
Krecu¢i ..se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao
nizvodno. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei?
51
4.169. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q
(oma), jacina struje poraste za 2 A (ampera). Koliki je bio otpor u kolu na
pocetku?
4.170. Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q ,
jacina struje se srnanji za 22 A. Koliki je pocetni otpor?
4.171. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM, pojeftini za p%, a za neko
vrijeme, pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu.
Odrediti p. (Uzeti, specijalno, a=2000 KM, b=1200 KM).
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce)
Ako no!e:kvadratndg l#da se ovaj tdn,tmt
fak.tore_,na rlacin: ax2+bx+C;-==' a(x-x!l(X-;X2). '
Dati kvadratni trinom rastavi na linearne faktore (cinioce):
4.172 a) x
2
3x+2 bJ x'-6x+5 cJ x
2
-7x+6 d) x'-lOx+9
4.173.a) x'+IOx+9 b) x'+2x-15 c) -,'+2x+35 d) -x'+x+42
4.174.a) 8x'+IOx+3 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2
4,J75.a) 2x
2
_ax_a
2
b) x2_2ax+a
2
c) 2a
2
x:?+abx_b
2
d) 2a
2
_Sabx+3b
2
x2
4.176.a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a;;b
3
+ab(2a-b)x-x
2
c) 2abx2+(2a
2
+2ab-3b
l
)x+2a
l
-3ab
4.177.a) ,'-ax-6a' b) abx'-(a' +b')x+ab cJ a'-ab-2b'
Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani):
l ") rJ '169
x- -6a+9 a- --4 )a- -5 b) a+
4178.a) b) 4.179.a) --c;-, .
a
2
_9 a
2
+4a+4 a-+2a+l (/---9
4.180.a)
(/2 _ 4
lOx' -1000
c)
Xl -4x+4
b)

+4a+4 x' - 20x + 100 20x
2
-80
4.181.a)
a
2
-3(1+2
b)
u
2
-30-10
a
2
+2a-8 2a
2
+ 3a ..- 2
4.182.a)
2a' -8a-90
b)
x
1
+bx-2b
2
3a'+36a+l05 x
2
+9bx+ 14b
2
4.183.a)
3x
2
-Sax-8a
l
b)
2X2 -3ax+a
2
2X2 +3ax+a
2
3ax-x
2
_la
2
4.184.a)
2x'-2x-12
b)
5x
2
-2x-3
3x2+x-l0 5x
2
+ 3x
4.185.a)
XIl+2 + 2x
l1
+
1
+ xl!
b)
7 x
lJ
+
2
+ 6x
l1
+! -] 3Xll
" " -x -x
52
I
1
l
4.186.a)
x' + .fi -I -.fi
3x
2
+ 3.fi+l +.Ji
b)
x' -(Za-b)x+a
2
-ab
x
2
-ax+ab-b
2
4.8. Kvadratna jednacina - razni zadaci
4.187. Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan:
2X2 +7x 5
7x
2
-7x
a) b)
+ 2x -15 5x+ 12 - 2X2
c)
3x
2
+14x+15
4.188. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim
)
(
x-3 X+3) (. ' ) ,
a '/ . 1- x- ;
x- -2x-3 x
2
+4x+3 . .
b)
( -6X:'::5_x2_6X+·8J.( )
x' -3x+2
lx2-7x+l0 x
2
-5x+4
4.189. _ .
l

_ 1 )X'-7X-8
x' +r-x-l r-9x+8 2x-7
4.190.a)
4.191*
Rijesiti date jednacine (jednadzbe):
5
, 3 -x-6

(x- 2Xx-4) 2x-4 - x' -6x+8
I
2
1-8x+16x' 1+8x+16x'
64x' -16x' -4x+ I'
4. I 92*a)
5x 4x-5 5
4.193.*a)
15
b) , . =(x-I)' +x'
x- - x + 1
4.194.*a) (x'-x)2_3(x
2
_x)+2 = 0
4.195*a) (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0
, : 12 4
b) 4x- +12x+--+-, =47
x x-
4.196. Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni kx
2
-kx+(k-3)
potpum kvadrat? :
4.197. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da
vrijedi: . :
I.
a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli. b) ledno ljesenje jednacine jednako je
1.
53
c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od
drugog,
e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog.
1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda.
4.198.* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ne rjesavajucijednacinu
2 ,
odrediti vrijednost
x x
izraza: _1_ + _,_ .
1 + X
2
1 + Xl
Rijesiti date jednacine Gednadzbe); '.
4.199. * a) x'+61 x 1 b) (X_3)2= 1 x-31
2 I' 1 2 1 '
4.200.* a) -x +1 =-x-+1 b) x -3x+2 =3x-x--2
4.201.*a) x'-1I=-lxl+1 b) x
2
-5x+6
4.202.*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0
c) (x+1);= I x+31 ,
c) 12X-X -11
, ,
c) 5x-x -6 =X -5x+6
c) 1 x2_4x+31 + 1 x"-5x+61
4.203. * a) (x+4)(x+5)(x+
b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120
4.204.* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine
X2 -2mx+m' -1 =0, pripadaju intervalu [-2,4) ?
4.205.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J
Xl -(2a+ l)x+ 1. 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje.
Napisati kvadratnu jednacinu fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete:
XIX::: + XJ+X2 .::::6a+2 , XIX]: -2(xl'+x::»+4=O ..
4.207.* Ako su Xj i Xl ljesenja jednacine x:?: +px+q=O, dokazati
ekvivalenciju (x, =3x,) ¢> (3p'-16q=0).
4.208. * Dokazati da za rjesenja x
J
i x:?: kvadratne jednacine x:?: - ax + a = 0
vrijedi oejednakost.: Xl 1 + Xl 1 2(Xj + x:?:).
4.209. * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata
ljesenja jednaCine (a-1 )x
2
-2(a+ 1 )x+a-2=O gdje je a real an parametar.
4210.* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne
vrijednasti realnog parametra m.
4.211. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine
x
3
+ ax:?: - ax - 1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva.
54

I

5. KVADRATNE FUNKCIJE
F'U.l1k9ijit
(jrafik kvadratne funkcije'je ,parapola'.
y
a;;O
Paio,faji ,parabole u, zavisnosti od koeficijenta a"j ,'diskriminai1te D=b
i
pl'cdst,avUcni iu
pa,gornjim slikariul. PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak, tok i ekstre-m
{\.vadralne, funkcije.
'kvudraine fUlikcije y::;: .)i - D
2
], 'je' u tti'c!<'i' x
_ ' 2a 4a" la-
5.1. Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5.0drediti frO), f(-I) i f(2).
5.2. Ako je f(x)= 4x
2
+2x+c, odrediti vrijednost varijable c ako je:
a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40
5.3. Akoje f(I)=2, f(2)=0 1 f(3)=-4, odrediti koeficijente a, b i c kvadratne
funkcije f(x) = ax'+bx+c.
5.4. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi
tackom M(O, -3).
5.5. Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik
prolazi tackama A(-4,0) i B(4, 0).
5.6.Dataje funkcija y=ax
2
0drediti:
aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je .<0
5.7. Skiciraj grafike funkc-ija:
aJ y=x
2
. b) y=2x' c) y=5x' d) y=0,5x'
5.8. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.9. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima
najmanju, a za koju najvecu vrUednost?
5.1 Skiciraj grafiRe funkcija:
2 -') 2
aJ y=-x - bJ y=-2x- cJ y=-5x dJ y=-0,5x'
55
5.11. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.12. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima
najmanju, a za koju najve6u vrijednost?
Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija :
5.13.a) v=x2+2 b) y=x2+3
2 2
5.14.a) y=x -1 b) y=x-2
5.1S.a) y=-x'+3 b) y=_x
2
_5
c) v=x2+5
2
c) y=x-6
c) y=_x
2
+4
U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija
5.16.a)
5.17.a)
, 2 )
y=x- b) y=x +3 c
y=x
2
_4
y=_x
2
+5
, 2 )
y=-x- b) y=-x -2 c
5.18. Odrediti nule kvadratne funkcije:
a) y=3x
2
-27 b) y=4x
2
-64 c) y=-2x'+32
5.19. Koliki je maksimum funkcije:
a) y=-x'+1 b) y=_2x
2
+4S c) y=-89x
2
-2
5.20. Odrediti minimum funkcije:
a) y=x'-7 b) y=Sx
2
+2 c) y=399x'-12
5.21, lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m):
a) b) y=(m_l)x
2
_3 c) y=m
2
x
2
+144
5.22. Nucnali grafike funkcija:
a) y=-2x
Y
- b) y::::_2X2+3
5.23. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
Skiciraj grafik date funkcije:
, ,
5.24.a) F(x-])- b) y=(x-5)' c) y=(x-7)-
5.25.a) Y=(X+2)2 b) y=(x+3)' c) y=(x+4)'
5.26. Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika
funkcije y=x
2
.
5.27. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
, pa na osnOVll njega, na istaj slici, nacrtaj
grafike slijedecih funkcija:
a) y=(x-l)" b) y=(x+3)" c) y=(x+6)'
5.28. Nacrtaj grafik funkcije y=_x2., pa na osnovu njega, na istej slici, nactiaj
grafike slijedecih fUllkcija:
a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)'
5.29. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka.
5.30. U kojem intervalu data funkcija opada:
a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2
5.31. U Kojem intervahl' data funkcija raste?
a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)'
56
c) y=(x_2)2
c) y=(X+II)'
·.'.1·.'.:···
:!i
j
5.32. Sta je nula funkcije:
a) y=(x+S), b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I
5.33. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
-12x+36. Staje nula ave funkciJe?
5.34. Odrediti koordinate tjemena parabole:
24'
a) y=x +4x+ b) y=x--6x+9 c) y=x
2
+lOx+25
5.35. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
, pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija:
a) y=(X-1)2+3 b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1
5.36. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2, pa na osnovu njega grafike funkcija:
a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+2
5.37. Nacrtaj grafik funkcije y=_x
2
, pa na njega grafike funkcija:
0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z . c) y= _(x_3)2_
5
Odrediti nule date kvadratne funkcije:
5.38.a) y=x'-llx+24 b) y=x
2
_9x+14
5.39.a) y=2x
2
-3x-5 b) y=3x
2
-l6x+S
c) y::::x2+6x+5
c) y=5x
2
+18x-8
c) y=_x
2
+2x+ 1 }
5.40. Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule:
0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS
c) y=-(x+6)'+23
c) y=-3x
2
+x+ I .)
5.41. Koliki je maksimuill date funkcije:
a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12
5.42.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x
2
+x-5
c) y=(x+7)'+16 "
c) y=4x
2
_x+2 ?
Koliki je. minimum date. kvadratne funkcije:
5.43.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+2
5.44.a) y=x2+x+l b) y=2x
2
+3x-17
c) y=-3x
2
-12x-9
c) y=-x
2
+6x-14 .
Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije:
5.45.a) y=x
2
+4x-2 b) y=-x
2
-2x-4
5
' ,
. .46.0) y=x-+16x+l b) y=-x-+4x+15
5.47. Odrediti koordinate tjemena parabole:
0) y=x'+x+8. b) y=2X2_3x+ I c) y=_3x
2
_x+5
c) y=40x'-27x-4
c) y=-3x
2
-2x+S
Odrediti interval u kojem data funkcija raste:
5
' ,
.48.a) y=x--8x+12' b) y=-x-+2x+35
5.49.a) y=x'-6x+8 b) y=2x
2
-x-l
c) y=8x,+7x_1
c) y=-2x
2
+5x+7 ?
U kojem intervalu data funkcija opada:
5.50.a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35
5.51.a) y=2X2+5x+3 b) y=5x
2
+x_6" ,
5.52. Odredi ta6ke date parabole sa x-osom:
a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x
'
+llx-30. c) y=Sx
2
-2lx-20
57
5.53. U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu:
a) y=x
2
_x+25 b) y=-88x
2
+45x-2 c) y=-33x
2
+1998x+57
Nacrtaj grafik date funkcije:
5.54.a) y=x2_6x+8 b) y=2x
2
-x-1
5.55.a) y=2x
2
-i-5x+3 b) y=5x
2
+x-6
-. ,
c) y=-3x -2x+5
c) y=-2x'+5x+7
5.56. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.57. U koiim intervalima je data funkcija pozitivna:
, , 2
a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 c) y=2x
2
+5x-7 ?
5.58. U kojim intervalimaje data funkcija negativna:
• 2 . 2
a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 ,
5.59. Ispitati zuak slijedecih funkcija:
a) y=x
2
_4x+4 b) y=x2+4x+5
5.60. *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m:
, f' ,
a) y=-x'+2mx+2 b) (x)=x -2mx+3m c) y=x··-(m+l)x+2(m-l)
5.6]. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u
cijeloj svojoj domeni?
5.62. Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u
cijeloj svojoj domeni?
5.63. Odrediti koordinate tjemcna, nule, tacku presjcka sa y-osam, a zatim skicirati
grafik funkcije y= x
2
-3x-4.
5.64. Odrediti koordinate tjem"ena, nule, tacku presjeka sa y-osom, a zatim skicirati
crrafik funkcije v=
5.65. Kvadratnu' funkciju y=::'3x
l
-4x+9 dovesti na oblik a zatim
odrcditi: nule, ekstrcm, intervale monotonost!, znak i koordinate tjemena.
5.66. Kvadratnu funkciju y=_4x
1
+x_3 dovesti na oblik a zatim
adrediti: nule; ekstrem, intervale monatonosti, znak j koordinate tjemena.
5.67. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x
2
-8x+3 i skicirati graflk
ave funkcije. .
5.68.0dl-,:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I, -6),
B(O, -3), C(l, -4).
5.69.0drcditi funkciju y=ax
2
+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l, 2),
B(-2, 9), ce-3, 22)
5.70. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q , a zatim:
a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax
2
+bx+c.
b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije.
5.71. Odredi v!,ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax
2
-4x+5 ima
maksimum u tacki s ordinatorn 7.
5.72. U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n, m,nER, odredi funkciju koja ima
maksimum -3 za x=-l.
5.73. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3; kER, odredi funkciju koja ima
minimum za x=-l.
58
J

..
u
t
5.74. Jednacina y=kX2_2x+ 1, kE R odreduje skup parabola. Odrediti skup tacaka
ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola.
5.75. * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih
jednacinom y=x'_3kx+2k
2
, kE R.
5.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x
2
pomjeri
za 2 jedinice udesno i za 6 jedinica navise.
5.77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x
2
pomjeri
za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole.
5.78* Odrediti jednacinu parabole kojaje:
a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll,
b) osno simetricna S obzirom na y-osu,
c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1.
5.79. Obim pravougaonikaje 8 em. Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju
jedne njegove stranice. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna?
5.80. Obim pravougaonika je 40 m. Odrediti stranice pravougaonika taka da mu
povrsina bude najveca ..
5.81. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. Koji od ovih trouglova im.
najvecu povrsinu ?
5.82. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova
bude najmanja.
5.83. Broj, 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna.
, , I
5.84. Akoje 2x+4y=l, dokaz. ti daje x- +)'- 2:-.
. 20
5.85. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1 x
2
91 b) y= 1 ,2+11 cJ y= 1 x
2
'161
5.86. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ?
5.87."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x
2
4x i b) y= 1 x',4x+31 cJ y= l-x
2
+6x-81
5.88. Kvadratna funkcija y=ax
2
+bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l.
Odrediti koertcijente a,.b i c.
5.89.* Jednacinom y=(x-3i+m, gdjeje III rea!an·parametar,odredenje skup
parabola. Odrediti skup tjemena ovih parabola.
5.90.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom
y=x2-2(k+l)x+k-3, gdje je k reaJan parametar?
5.91.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5. Za koju
vdjednost
realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli?
5.92. * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. Kolika je stranlca upisanog
kvadrata?
5.93.* Koji pravougli trougao, ciji je zbir kateta 10, ima najmanju opisanu
kruznicu?
5.94. * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine.
59
6. KV ADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I
SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA
oblika +bx+c?'O l,i ax
l
+bx+cdi, gdjc su a. b i e rna r'ealni J
a;tQ, naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba).
6.1. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma:
a) xl-8x+7 b) x
2
+4x-S
6.2. Odrediti znak kvadratno& trinoma:
a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25
Rijesiti da.te kvadratne nejednacine:
6.3. a) x
J
+3x>O b) X2+X<O
6.4. a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O
6.5. a) b) x+6x';o:O
6.6. a) ,'·5xo;O b) x
2
4xo;O
6.7. a) x2<4 b) x
2
>9
6.8. a) x'0;36 b) x';O:16
6.9. a) b) x'·9x+20<0
6.10.a) b)
6.11.0)
b) _2Xl+4x_6>O
c) 25x
2
+5x-12<O
6.12.0) 4x'+2x+I>0
6.13.a) 15+x
2
8x<0
x-3
6.14.a) -->0
x-4
b)
x-2
b) --<0
x+ 1
6.15.a)
c)
6.16.a)
c)
60
Xl -2x-3
--c;---.- > 0
+2x+8
x2-x+l1
-;;-----<0
+3x+7
2
2 >0
x- -7x+12
x' -llx+30
"--.-=-=-=<0
-4
d)
c) d)
c) x2-2x>O d) x2+7x>O
c) 6x'+5x>0 d)
c) d) x
2
+2x::O:;O
c) d)
c) x'<3 d) x'<8
c) 4x'0;25 d) 9x';O:16
c) d)
c) d)
b)
d)
c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O
c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O
2x 3 3-x
c)---->1 d)·--<2
x+5 x+5
x
2
+4x+5
b) < 0
-5x+6
d)
b)
x?+5x+7 0
x
2
-2x+3>
-5
--·-->0
x2+7x+10
b? -x-1
-c:-->O
-887
Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi):
6.17.a) X
2
-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax
2
-16<0 c)
6.18.a) /V b) x'+8x+ 7>0 A 1>0 cJ <0 A x2+x"2>0
6.19.a) x2+2x+1>0 A b) A X2-4X<0
c) 8x
2
+x>OA 2X2+X_1<0
6.20.a) x2-14x+45<0 A A 2x-3>0
b) A A
Rijesiti slijedece nejednacine:
6.2I.a)
x-I 0 x+3 ) x
2
-13x+50 0
> b) <0 c ------>
-4 x' +6x+8 2x-3
?-x
d); <0
2x-
6.22.a)
3x
2
-x+2<2
-2x+3
2
b)x+->-3
x
x' -10 1 ; x+1 I-x
d) c) <-
5+X2 2 ! 1-x x
6.23.a)
c)
6.24* a)
c)
6.25* al
b)
x
2
_1
-"-""":'-<0
-3x+7
Xl --2x+1 <0
-3x+5
(x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0

(x + 3)(x.,. 2)(x 2)(x' -4x+ II »0
I )(x + 7)'(x+4 )(x' +x+ I )<0
b) >0
x'-7x+1.0
d) (x-IXx'-,x+I»o
),J -i
b)
Odrediti definiciono podrucje (domenu) date
6.26.a) V = R-81 b) v = .(;';9 c) y = ,!I x
2
627.a) b) f(x)=,}-3x'+6x-3 c)f(x)=,}4+-8-x---5-x
7
,
b) y =
6.29. Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina
a) irna realna i jednaka rjesenja,
b) ima realna i razlicita rjesenja,
c) nema realnih rjesenja?
6.30. Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina
:
a) imajednaka rjesenja,
b) ima realna i razlicita Ijesenja,
c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja?
6.31. Za koje vrijednosti parametra ajednacina im3 oba
rjescnja pozltivna?
6.32. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0, odrediti reaifm paramet<;lf a tako da ljesenja
jednacine budu negativna. '
61
6'.33. Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _.
ima rjescnja razlicitog znaka?
6.34. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ taka da za njena
rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1.;inimalnu vrijednost. .. ..
6.35. Aka Sll x, i x, rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O, odredltl vTlJednost
parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O. .
6.36. Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine
2 2
+ X
2
" > 2
X
2
XjL-
,
6.37. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m
pozitivan za svako rcalno x? . .
6.38. Za vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan
za svako realno x?
6.39. Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za x bude.
a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0.
6.40.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija
x2-4x+5
f(x) ,
(m+l)x
2
-3mx+m+8
pozitivna za svako realno x?
6.41.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl:
x
2
-8x+20
O.
6.42.a)
6.43*a)
6.44.*a)
+2(m+1)x+9m+4
'I ' b) x··;x-l.I<3
b) Ix"+4x 1<2
b) x'+14x +3<0
c) IX:-5X+61>1
c) x--4x+2 > 3
c) 2x' + I x 1-1>0
6.45, '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a
svaka x: f(x)= + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) ,em '" -I) ?
6.46.* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti a: :<
a) ax
2
-x-1<0 b) 2x
2
+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0
6.4 7. * Ispitati ,jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina:
a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0
c) (k_2)X2 +(k+ I)x-(k+ 1)=0
6.48.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi :
. !X'-kx+I!<3 ?
x
2
+x+ 1
6.49. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije:
. ,2X2 () 1 () x
2
+ 2x + 3
a) f(x)=-,- b) f x =--,- c) f x =
x- + 1· 2x + 1 . - x": 5
6.50.* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax
2
+bx+-c = 0 rjesenja Xl J X2 I
realan broj u. Dokazati ekvivalencije:
62
1
I
j
.,
I
I
;\
I
I
I
1
i
a) [(X"X
2
E R)/\ (x, < x
2
)/\ (aE (x"x,))] <=> af(a) < 0;
b) (a < x, ,; x
2
) <=> {(b
2
-4ac?': O)A[af(a) > :a > a l
c) (XI ';X
2
<a) <=> {(b' -4ac?,:0)/\[af (a»0]/\l- :a <a l
6.51. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date
jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx
2
-4mx+12=0
6.52. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca
od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0
6,53. * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci.ne
, nalazi izmedu -I i O.
6,54. * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine
f(x)=4x
2
-(3m+l)x-(m+2)=0, pripadaju intervalu (-l, 2)?
7. NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA
7.1, Bikvadratna jednaCina (jednadZba)
+b +c:",O naziva bikvadratnajednacina,
SmjeilOmx'-=t,t,ikvadratnajednacinase svod.i nakvadratnu po nepoznatoJ t.
Rijesiti bikvadratne jednacine:
7.1.a) x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x
2
=0 d) x"+64x'=O
7.2.a) x"+25x'=0 b) x
4
-144x'=0 c) x
4
-256x'=0 d) x"+169x
2
=0
7.3.a) x"-13x
2
+36=0 b) x
4
-5x'-36=0 c) x"-5x
2
+4=0 d) x"-17x'+16=0
7.4.a) x'-16x'-225=0 b) x
4
-35x'-36=0 c) x
4
-24x'-25=0 d) x
4
-63x'-64=0
7.5.a) 36x"-13x
2
+1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 d) 2x
4
-19x'+9=0
7.6.a) x
4
_3x
2
_4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox
2
+8=0
7.7.a) 18x
4
-7x
2
_1=0 b) 4x
4
-5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 d) x
4
+13x
2
+36=0
7.8.a) x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x
2
+16m'=0
.-7.9.a) b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_
x
2_a
4
x
2
+a\=O
7.IO.a) x"_lax
2
+a
2
_b
2
=0 b) x'-13mx
2
+36m
2
=0 c) x'_2(a
2
+b
2
)x'+(a
2
_b
2
)2=0
7.1I.a) x'(x-5)(x+5)-x' +25=0 b) x,(x-4)(x+4),24+2x
2
(x'+5)=0
63
7.12.a) (x+ 1)4.5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0
7.13. *a) 2(x'·5x·5)'.(x' ·5x+6)2 ·158=0
c) (2x·1)4.26(2x·l)2 +25=0
b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0
Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja:
7.14.a) x1.2=±2, x3A=±7 b) xj,2=±1, X3A=±'12 c) x1,2=±3, x3,4=±5i
7.15.a) xl.2=±4, x',4=±2i b) x,.2=±i, x3.4=±3i c) X1.2=± (2·3i), X'.4=± (2+3i)
Rijesiti jednacine:
7.16.a) x·'·5x·
2
·36=0 b) x·
4
+5x·'·36=0 c) x·
4
·15x·
2
·16=0
7.17.a) x·sf'; +4=0 b) f';.SVx·9=0 c) 2V +sV·88=0
9 3(x'+1) 5x
3
-5x
2
+1 4(x
2
-2) 10 l+lOx
7.18.a) ,. + +x+2=0 b) , +---+--
x'.(x - 2) 2 - x x' x+ 1 .:c-(x+ I)
x'+1 4(x-1) a' 3 3 3
7.19. ----+--- -+-=--
a
2
(x+l) a
2
(x+l) x x
2
x+l
7.20. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X
4
+pX
2
+q=O jednaka je nuli, a
proizvod je jednak q. Dokazati!
7.21. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx
2
+c=O jednaka je lluli, a
c
proizvod rjeSenja jednak je -. Dokazati!
a
7.22. Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2, a drugo 5, napisati tu
jednacinu.
7.23. * Neka su ,-Xl, -Xl, X2, X I, Jje.senja bikvadratne jednacine X4_
(3m+2)x
2
+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar. Odrediti vrijednast parametra III
aka je X(::::3X2.
7.24.* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine
ax" +bx
3
+cx
2
+dx+e=O, da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu
jednacinu po varijabli y7
7.25. * Pokazati da se jednacina (x+a).j+(x+b)4=c, smjeno111
a+h
X= y- ---, svadi
2
l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y.
7.26. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine:
a) (X+I)4+(x·31'=32 b) (x+3j'+(x+5)4=16 c) (x.I)"+(x+3)4=82
7 .27. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina
x
1
+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet
b) x' +(H =17 7.28* Rijesitijedllacine: a)
2
x
64
I
I
I
I
11
II
I

:1
,
7.2. Binomne jednacine Gednadzbe)
Rijesiti (binomne) jednaCine
7.29.a) x
3
·1=0 b) x
3
+1=0 c) x
3
8=0 d) x
3
+27=0
7.30.a) x
3
.64=Ob) x
3
+M=O c) 27x
3
·8=0 d) 27x
3
+1=0
7.31.a) Sx
3
·125=0 b) 64x'·27=0 c) 12sx
3
+343=0
7.32.a) x'+8a
3
=0 b) 27x'·a
3
=0 c) 64x'·27a'=O
7.33.a) x
6
.64=Ob) 64x
6
+1=0 c) 729x
6
·64=0
d) 12sx
3
·216=0
d) 8x
3
·729a
3
=0
d) 4096x
6
·729=0
Odrediti sve vrijednosti korijena:
7.34.a) l/i. b) V8 c) lJ27 d) '!64
7.3s.a) lJ- 27 b) lJ- 64 c) lJ- 216 d) lJ-125
7.3. Neke jednacine treceg stepena (stnpnja)
Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc:
7.36.a) x'+x.2=0;{I,·1,2} b) x
3
·x'+2x,+4=0; {0,·i,3}
7.37.a) 2x'·x·2=0; {O, I, 2} b) 2X3'X'+x+4=0 ; {·2, "I, i}
7.38.a) x
3
-4x
2
+4x·3=0; (2, 3, ·3) b) x'+5x'.7x.14=0; {i, 2, 3}
Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja:
7.39.*a) x
3
+5x
2
+2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O
7.40.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x.j-x
3
-3x
2
+x+2=O c) -2x"+4x"-x
2
+x+3=O
Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje:
7.4l.a) x
3
.3x+2=0, x,=i b) x:'+5x+ 1 8=0, x,=·2 c) x"+2x
2
3x·10=0. x,=2
7.42.a) 5xJ-4x-32=O, xl::::::2 b) x·'-x
2
+2x-24=O, XI=] .
c) x3_6x
2
+I 2x+335:::::0, Xl=-S.
7.43.a) X
3
_X
2
-x-l 5::::.0, xt=-1+2i
c) x'.9x
2
+33x·6s=0, x,=2+3i. d)
b) x·'-6x
2
+13x-IO=O, xl=2-i
x"·(3+2..fi )x'+3(2..fi + 1 )x·9=0, x,=..fi +i
7 .44.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i
preostala dva rjdcnja:
a) mx
3
+2x
2
-x-2=O, ako je xl =-1.
c) x3+2x2+rnx+2=O, akaje xl=-2.
b) 2x"+mx'+13x+15=0, akoje xI=·5.
d) x3+9x2+11x+m:::::O,akajexl=-7.
7.45. Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine:
a) x
3
7x
2
9x+63=0 b) 6,3+2x'·25x·sO=0
c) x
3
+2x'·13x+1O=0 d) x'·x'.17x.ls=O
7.46. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu
jednacinu: '
. a) x
3
2x
2
+sx·4=0 b) 2x
3
+x
2
4x·12=0 c) x
3
+3x'+sx+3=0
65
d) x'-x
2
+2x+16=0 e) _x
3
+2x
2
+3x_1O=0 f) 5x
4
_x
3
_3x'+x_2=0
7.47. RijeSiti date jednacine: ') 3 2
a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x
3
-7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0
d) x
3
_5x
2
_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x
3
_4x
2
_x+4=0
7.48. Odrediti a, bEZ tako dajednacina x
3
_ax
2
_X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i
x2=3 ,a zatim odrediti i trece rjesenje x3·
7,4. Simet)'icne jednaCine (jednadzbe)
7.49. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data bi1a simetricna:
a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21,x-1=0
d) lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0
Rijesiti date simetricne jednacine:
7.50.a) x
3
_x
2
_x+I=0 b) x;+x'tx+l=O c) x';4x'-,4x+l=0
d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0
7.S1.a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/;7x';7x+2=0
7.52.a) 3x'_7x"_4x
3
4x
2
_7x+3=O . b) 2x'-4x'+3x'+3x;-4x"';2=0
7.53.a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0
3x+ 2 '. . -, 3 0
- ')4 ) 44
3
-4 lOb) --=x' c) X" -3x- -x+ =
/., .a x + x x- = 2x + 3
. , , I' , 0
7.S5.a) .'1"+,,'-2.'1'-8=0 b) x'-2.c-(a--a- ).'1'+(1--"':'
7.56*a) 4x
6
8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 b) x'-6x'+ 14x--6x+ I =0
7.57.* a) 2x
6
-6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 b) x'+4x
6
-IOx'+4x-+1=0
66
8. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA
(JEDNADZBI)
Provjeriti da li je dati uredeni par (x, y) rjcsenje datog sistema:
8.01.a) 2x-3y=11, (I, -3) b) , (-2, 3) e) 3X+y=5 . (I, _I)
xy+3=O x2±4/=40 2X2+l=3
8.02.a) , (2, _I)
xy+2=0
b) x'+/=25 ,(-3,4)
4x'-/=20
c) x-lly=4,(3,-I)
x
2
+i:::;JO
8.03.a)
Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi):
x-y=1 b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0
xy-l? 0 5x1_y2±", Q
8.04.a)
8.05.a)
,Q'=12 }
,,-2.1'-2=0
2y-x=2)
- 2x)'=3 J
8.06.a) .., .,
x+.-=8 }
.c-y-=16
x+),=6 1
8.7.a) f
x' +y' =2(x)'+2)j
8.8.a) . ,
x+v=-a}
xy=-2a-
x+.1'=1 l c) h+3y-S=0 }
x
1
+ =1) x
2
+4)12_
3x
_
2
=0
b) 5X-3Y ... S=0} c) X+5)'+2=01
5xv+2=0 5xy+8=OJ
5x+6y-I=01
" _j c), , ?
x- +)' =6) 3x- +2xy+5.y- -6=0)
b)
b) , l e) 1
2<, -x),+3y -7x-12)'+I=OJ x"-x)'+)'- -7=0)
b)
c)
8.9.a) 4\-2)'=-7a, J b) ,X+
Y
,=20, j' c)
4x +4xY+r=7a-J [-2a +y-=2
2x+3.1'=a 1
") ? ") I
x--y-=3a-)
4 5 4 2 I-x+x'
8.10.a) ---=1 A --=- b) =7
x-I y+l x+S Y 1_y+y2
x-I
A ---1=0
y+l
67
{xy-X+ Y =7
{x' - y' =0
{ xy-12=0
8.11.a)
b) c)
xy+x-y=13 x
2
+y2=4
x' +3xy+ y' -61=0
{x
2
+ Y'=8
{X'+y2=13
c)
{x' + y' =38
8.12.a)
b)
xy=1
xy=4 xy =1
8.13.a) x+xy+y=11 b) xy+x+y=l1 c) xy+x-y=3
x-xy+y=1
x
2
y+y
2
x=30
x2y_x/=2
,2+xy+x=10
' , 0
8.14.a) 5xy+3x'=57 b) c)
x--xy+2y-=
15xy-x
2
=81
y'+xy+y=20
2x
2
+3xy-5y'=0
8.15.a) x
2
-2xy+3/=9 b) 2x
2
+3xy+2y'=4 c)
Xl _xy+y2::;:3
x'-4xy+5y2=5 4x
2
-4xy-/=8
2x
2
-xy-/=5
8.16.a)
2xl-3xy+3y\::80 b) 2x
2
-xy+/=28 c) 3x'-3xy+2y'=8
x'+3xy-3y'=28
2x
2
-3xy+3l=8
Xl +xy-Z/===-56
8.17.*a) x'+4xy-Zy'=5(x+y)
5x'-xy-/=7(x+y)
b)
8.18.* a) 2x
3
l-lx
2
::::36 b)
2x
2
y_y
2
x=6
8.19.*a) 2x
2
_x¥+/::::7 b)
x"+y-'=35
t+v ')6
8.20* _. _. +_. _. =.::... 1\ xy=6
x-y x+y 5
8.22. *a)
j
x+y+..:::=4
I 1
x
+
2
:,+3,.:::=5
lX- +y- +2- =14
{
X+Y=2axy
8.23*a) Y + z = 2byz
y+z=2cxz
b)
x"-3x/=1
3x
1
y_y"""" I
c) xy(x+y)=30
x
J
+y'=35
x-"+/::::6 c) x
2
y+x/=1
x+y=2
x"+y-'= J
x'+/=7 c) x(x
2
+3/)=14
xy(x+y)=-2
y(y'+3x
2
)=13
8.21.* J2X-Z+!2
Y
-X=2 1\ .Jx+,F=4
2y-x 2r\'-
{
XC<+Y)=3 r x+x+:=13
)
_ _ 2
x(x + Z = 1 c) I,e + y - + z·· = 61
x(y+z)=2 l xy+x:=2xv
{
X+ y=a.ry
c) y+z=byz
x+z=cxz
lzracunati korijen datog kompieksnog broja:
8.24.a) i b) 3-4i c) 8+6i
b) '1=i c)
8.2S.a) ;ll-i"j ,,[-I
68
9. lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
JednjtcHlU, ''koriJene, koji ,'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu
Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine, jednacinu
... To j:dnacine:' Ovdje _' ',_'
,uglavnom, .In,lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f .. ' -'," '.' , " '
:
Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine
Uednadibe):
91a) b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x
U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba):
92.a) ";x' +1 =7x b) c)
9.3. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja:
0) 7+.J.<-5=.J2-x b) .J3-x=,).\2-11x+30
U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne Uednadzbe):
9.4.<1) ,(;=4 b),{;-3=5 c)E+l=1 d).J3-x=2
9.5.a) J2x+l =7 b) .J6x-ll =5 c) .J57x+7 =11 d) .J1-33x=!34
9.6.a) .J;;+2=x b).J1-3x=3x+1 c) .J2-5x=x-2 d) .Jx-1O=x+8
9.7.a) .JSdJ=&+lO b) ,)x'-4=..[5
cJ .J5+x = ,)x-S d) Ji-'h:'"'I;::3
9.8.a) .J2x +-1 = 1- x b) .Ji+ 3", = x + 1
c) .J12-x =x d) .Jx+3;=3x
9.9.a) .JS-x =0 b) (x' -4)Jx-2 =0 c) (9-x
2
)J-x-3 =0
9.1O.a) 2.Jx+5 =x+2 b) =x+J c) -2.Jx-l =x+l
9.J1.a) ,)4x
2
-27x+18=x-2 b) ,)x'+x-3=3
.-
9:12a) ,)3x--S+7=9 b) 10-.J6i-5=5
c) =x+l
cJ 7 .Jx' +2x+2=6
69
9.13.a) = 2
9.14.a) =·J3-x
9.15.a) 2-x+-./4+2x-x' =0
c) -2x-1 =0
9.16.a) +3x+2 = -J'2-x---xC;-'
9. 17.a) ,fi'x-3 +1 = -Jx+2
9.18.a) -Jx+3+-Jn-x =7
9.19.a) Vx
3
-5x-4 = x-I
. 9-x
9.20.a) x'" 1 =-y=-
"\IX +3
---
9.21.a) -J' ,= ..j3x + 4
x+l
b) =4 c)
b) c)
b) =0
9.22.a) -Jx' -2x-l+5= 1,14

9,23.a) .,JI;. x' + 24 = x + 1
b) x' - 24 = x-I
9.24,a) -2Ix-68 =5 b) +x+3 = 1
9,25.a) b) -E=2+.Jb+3=-J3x+31
9.26 a) -J.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 b)
9.27.a) .Jb+J+.fx-='3=2.Jx b) .J2x+5+.j5.H6=.J12x+25
9.28.a) b)
9.29.*a) -./4x'--:9-;:;5 = -I
70
9.37.*a) =4.,J;
b)
9.38*a) V x' - 2x-3 = x+ 1
9.39. Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina .J x
2
- 1 :::: a - x irna
rjesenje?
10. lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE)
lfkojoj s<,nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen,oj '
JradJkarldu) n'ekog nazivamo lracionaln<i (nejednapzbaJ., ;.,'
Za, 'nejednacine vrijedi': "
N}
'4f(x) <g(x), nEN}'
;'''+<Jf(x) <)?(X),iiEN}
14 f(xj; /:(>:),!IE NY'<=}
'( /(x)?o
>tV)
/(;:)< gI.t).
1
IC,;)? 0
.' 'g(x»O ,
'lex) «g(x)j'"
l(x) , "
{
gix)<<l}' '.' ,{" g(X)2oo{'
1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J
. '
Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine
(ne jed nadzbe):
10. La) .Jx'=ll > 5 b) <: 3 c) -E- 6 <: 2
10.2.a))2x-6>9 b))4,·2x<11 c).jx'+6<22
10.3.3,) .Jx+-Jx-I >1 b) cJ >2
IOA.a)'.j7 -x +.Jx < -J x+ 3 + 1 b) .J5x -10 + -J4+ x + .J6x - 30> 81
71
Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe):
10.5.a) > 3 b).[;+l> 2 c) -Jx-5 > 1
1O.6.a) -Jx-4 < 2 b) .}x-3> 1 c) -J2x+5 <3
1O.7.a)Vx-5<-1 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8
1O.8.a)-J2x+22:x-3 b).[;+2>x
1O.9.a) x+ 2 < -Jx+ 14 b) x- 2 < .Jx
2
- 3x-1O c) 1 x < -Jx+8
10.10.a) ..)3x-3<.,r;+5 b) ..)2x-12>..)x+l0 c) .Jx-IO<..)2x+3
10.1 La) .. S > 8 .. 2x
1O.12.a) 4x-6 > .J6x-2x'
10.13.a) ..)2x+ 1 -..)x+8 > 3
r;+5
1O.14.a) < 0
Vx+6
.J27 - 2x - x'
1O.15*a) < I
3 .. x
10.16.*a)
..)2-x +4, .. 32: 2
b) .fU+5x .. 6 >2-x
b) 2x+1>.Jx'+3x+3
b) ...!x+l +..)x+2< 3

b)
V 2x-5

1 .. ,,1 .. 4.1"
b) -·--<3
x
b)
9X2··4 <". 0
c) .Jx
2
-4 < x-3
c) x+3>.Jx' .. 11
c)
3-x
c) < 1
..)15 - x
__
-Y -v5x--1
10.]7 'a) ';;:'--:3 +.J,+2 > b) .Jx+3 + .re'-2
10.18.",,) .Jx· +3x+2-.f,? ".1'+1 < b) .J9 .. /2 +.J6X .. :,2 > 3
10.19.*a) .jd6>E+i + ..)2x"S b) J':+3>..r.:=1 +
10.20.a) < 0 b) (l-x')E < 0
10.2I.a) (x+INx+4.Jx+7 SOb) .. .Jx+51 >.,
c
i
. ?I, ".
10.22."a) "1" -""'j > .'x
b) -[..)2-x+11 < .r-3
10.23.*a) .)5x' +10x+1 "27-x' .. 2x b) ..)2x .. 1 + </3x" 1 < ..)4x .. 3+..)5x-4.
72
I
)
11. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE
f: f(x)=a
x
,a>O, nazivaniO
.. .'.
{ednaCitilJ(jed
I1
ti.dzba) 'u' kojoJ se nepo.zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp
jednaciJ)a
Ovdje poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se.1TIogu 11apisati
as(X)., ','
Pr; jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli:
., _', afl,y= _, ' ' '
-4 :s:e, u ,flEiiiY,awq'
__ ,_ , " ' .
Pr! _rj villi j If.e:t<,spon eJ\cij a4\i h. 11,ej edn ac jlw 'kb ri,stimo i"a I_erIc ijej"
(a>:l)' -¢:!:>', L' , af{>l):> a¥(X), {a> 1) f(x}>.J;{:x)'
al\X),<:,:a
g
(,,\ ,(O-sa<l) Q9nOsn(l1", ,aft:>:l, >: ag(>l\ ¢:>, f{x)."Sg(x),.,_
11.1. EksiJonencijalna funkcija
Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije:
Il.l.a) y=2
x
b) y=3
x
c) y=4
x
. d) y=5'.
11.2.a) y=(H b) c) v=(H
d) J
1 1.3. Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.
11.2. Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika a I'Cl) :::: ag(x)
11.4.a)
11.5.a)
Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date
x=-1,3
x
+
1
=1 b) x=0,4
x
=78
x
c) x=I,563x-3·25.3x+3=0
x=I.2·8'-15=1 b) x=2,7'-3·7'·'=28 c) x=·3,6·2'+4·8'=400
Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu:
11.6.a) 2'=16 b) 4'=16
1 1 .. 7. a) 7"=49 br 6"'=36
c) 7"=49 d) 8'=64
d) 3"'=27
l1.8.a) 2-4"=64 b) 3·6"=108
cJ 8
2
"'=64
c) 2·8
H
'=16 d) 5·9"= 135
73
11.9.a) 5"=25
11.1 O;a) 0,2'=5
b) 2
3
'-'=32 c) 36<+'=6 d) 9
H2
=3
b) 0,5
2
'=4 c) 0,25'-'=16 d) 0,1'=1000
11.11.a) 25" =
)
(
4 )'"-' _ (5 Y"
11.12.a) '5 - '4)
11.13.a) Vl28 = 4"
I 1.I6.a) 7,'-4«6 = 343
I I. I 7.a) 3'· J.[i;' = 36
IJ.IS.a)
11.I9.a)
21'-.I"2 22.t , =64'-1
3'" - 2 . 3 = 7
11.20.a) 2'+'+5· =104
I 1.2 J.a) 5:,+1 + S' = 750
11.22.a)
11.23.a)
11.24.a)
4""'] +4 \ +4,,,,1 = 84
S.r+! + 5
x
+ = 155
6\-1 +6.1"+1 +6-'"+2 = 1518
b) (H =(H c) (%1'-'
b) (if =(H2 c) (d'4 = (H'-3
b) U4 f'
c) 4"'=256
b)
b) 2,,'-7.7,+17.5 =16J2, C) (5,2+.,-2 t·, = I
b) 2' 5' =0,1(10,-2)' C) ;;:;:. ifY = 1296
,
b) 3·1' =4!J3 c) 127"-1 = .J9
2
,-1
c) 4·31'-1 +3.1'+1 = 117
c) 3,+1 _4·::V-
2
= 69
b)
b)
4-1" _3·4.1"--2 = 13
5-,+1 _ 3·5-\--2 = 122
b) 5
r
+
1
+5.\"--2 =630 c) =120
b)
b) 6,·-1 +6' +6,+1 =258
b) 7'\ +7-,,-2 +7,"+1 =7·393
b) 5·3,-1 +7·3' -2-3,+1 =216
b) 3
2x
_2·3
2x
-
1
_2·3
2x
-
2
= 1
b) 3
2x
-
1
+3]:,1-2 _3
2
,\-4 =315
J 1.28.a) 3x+1 + 3.\"--1 + 3.1"-2 = S,( + 5.1'-1 + 5,1-2
b) 3
x
+
2
_3-1'+1_3
r
=SH2_5,'+1_17 5-'
I 1.3 I. a) 3·4" + 9x+2 = 6
3
II.32.a) 4' -9·2' +8=0
74
4 \"+1 _! 9-"+1
2-
b) 9'-10
b) 21· Y- + SHJ = 3.r+..f. + 5_1'+2
, 1
x+- x+-
b) 4x_3 2=3 2·_22.r+l
1 7
b) 2
x
+"1 = 2
x
+"2 _ 32-,-1
I 1.33.a) 5- 2
N
] _4' = 16 b)
_5.2
x
--
2
=6
c) 3'" _4-3' =45
II.34.a) 4
x
+2·<+3 =20
b) 9' + 27 = 12-3' c) 4' +32=12-2
x
II.35.a)
2x_S·2-x:::7
b) Y -9·T' =8 c)
5' _5
3
-
x
=20
11.36*a) 4"+6
x
=2·9
x
b) 5 6
2x
-1I·30
x
+6·5
2x
=0
c) 42x+1 + 22.x+6 ;::::4.S·1"+J
I137.*a) +( b-.J3)' =4 b) =34
11.38.*a) 8' +18' -2-27' =0
c) 2-8V-36'=3·16'
11.39.*a) 4..r;::2 + 16 = 10. 2
Ee
,
11.40.*a) 22x+l + 3
2x
+
1
= 5·6.\"
Ilo4l.*a) 3-4" -2·9-' =5·6"
b) 22x+2 _6-' ;:::: 2 3
2x
+
2
x
b) 4-3' -92' =56
2
b) 42x+l + 22x+6 =4.8.t+1
b) 2" - 3.2°,5(5-3) = 26
Ilo42.*a) 2
3
"
2·'x 2-,-1
b) 2' - 2 (0,5)2, - (0,5)' --I = 0
11.43*a) (* f' + 3,-3 = 99 + t f'
11 44 Od d
·· . 1 I . . .. d " x
2
(){)O _- (x- + 2000)2000.
. . re It 1 cJe 0 ")roJna l]eSenJaJe naclile
11,3. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika
a·I(X) < a
g
(l) , at(r) > a
Jdx
)
Rijesiti date eksponencijalne nejednacine:
11.45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125
I 1.46.a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25
11.47.a) 25
x
>125
3
;.;-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3
7
X.,.3<3
2
;';7
2x
11.48.a) - >4 b)::: < - c) -, >-=- d) - <--
(
I)' (?)H 4 (41
'
-
2X
75 (2)-<+3 (7)"-5
2 3 9 \ 5) 16 7 2
11.49.a) 0,1,+2 < lOb) 0,25',-3 > 16 c) 0,01
2
., > O,J-'-' d) 0,125'-" 00 4
(
I )-'-' _ (1 l3, I ( I )-.,+1 1
11.50.a) - <2' b) -I >-- c) - 00- d)
8 9; 3 644
(
1 Y+'
3
2x
-
5
< 27 j
75
x+l 2.>:-3 x-I
11.5 La) 3 x < 3 b) 2 x >4 c) 16<2'"
b) 11">7" c) 23"<19-
x
1 LS3.a) 2 \"2+!.< 2
5
b) 3
1
;;2_
6
> c) 5
x2
-
2x
< 1 d) gl-3x > 1
81
11.54.a) 36
05x2
«i r b) (0,36)°.5,2.
3
"'(%r c) (0,25),·05,2 <8
11.55.a) 8·1"·3, «0,5)' b) 9·3,'·4, <± c) 125·5,,2"0+' r
11.56.a) 3
2
, .. ,2 < 9
11.57.a) 2' + 2,+3 < 9
11.58.a) 5·2'+'-3·2,·2<74
b) 2
3x
-
x2
> 8 c) 4
x2
-
1
< gx+2
b) 3'+' + 3
x
.' > 10
b) 6·5'"' .. 5>+2+6·5' "'55 11.59.a) y+2+ 7 ">4·7
x
-
I
+34·]-'-\ ,
11.60.a)9
x
+'+3,,2 .. 18>0 b) 25·'-5"">50 c) 9'· .. 2·3'<3
11.61.a) 5.
1
' _5:;-x <20 b) 22x+I __ 5·6
x
+3
2x
+
1
:::;;0 c) 9" -3<2·3
x
76
12. LOGARITAM, LOGARITA.,)V1SKA FUNKCIJ4.
LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE
Eksp,()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz,!
dobio_pozitiVanliroj b, nazi'vamo logarit{u1l:,broja:b'zabaZll .
. log,\'= x 0 a'= b' ,.(O<.a#, b>O).
,N'a'os,noyU liavedene ctcfinicije; il'eposrednd zakljucllJ.emo qa,vr:Uedi:
alogab_b.
Defipicijalogaritalllsk" fimkcije:
Funkciju.f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx,nazivatno I()garitapls\>.'l
fu)jk;cija ..
..
1) IOg,,(,l1· N)= )ng:"A1 +iog,lI' ,(41.> 0,1\T >Q,Q <:4
,(M>D,N >O,Q,.<acF IJ
IV) log" <if,i1 =llog" At, (M>O,n*O,Q<a ,01),
11
Prelazak s jcdhe I,la primjer ci; na di"ugu (rec\mo'",b) se, po
fonnuli: log 41 ",JogI'M, (M >0,0 < '1;< 1,.0 <.',., b;< 1)
.11 .• • lQ,gb q
Neppsre,.4rio. '!z: ,,( Q «.'4. *- ),,0 <.. h;f.: I)
:. ' .. ': ... :.::.'._.::-0: . '. 199b. t{ . ,: . '·:i':: .. ":'- ;
,S'e, cFo i'ii'r.zl,y,ail'lO
....... ... ... ' •
.
log,f(Xl
. . .
'u' kojim'l p koj i u,
..vafijablu qaziv3mo log1\ritamske (nejedriadzbe).· .,"'
Kako}e flll)l<,cija ll.odnosli na ,a>l rastllca, a ';u od
l1
osp rl-'J: bazq:
O<a<l' vi'ijedi: 1 ' ,
.. ,'," . , t {(x» 0 { g(x»
iOg{lfCX) ..<I.Og"g{X)} '." log' 1 ..(X) <: 100". g(X)} . .'
a>l
'¢;::;>" a.,.>! ""', ':'''" ¢::'>
0< (/ < 1 .
",' g(x) ., . . "l/V:? >
77
12.1. Pojamlogaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije
12.1. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva
R:
a) y=x. b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1
12.2. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3, pa na osnovu njega odrediti grafik njene
inverzne funkcije.
12.3. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na
skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije.
12.4.a)
Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih:
2'=32 b) 4
2
=16 c) 3
4
=81 d) 5
3
=125
12.5.a) 1'0'= 1 00000 b) 5°=1 c) (J3)' = 3 d) 7
3
=343
Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih:
12.6.a) !og39=2 b) IOg18=3 c) log
4
64=3 d) IOglO10000=4
I I
12.7.a) log, - =-2 b) IOg4--=-4 d) log,125=-3
'9 256
3 3
lzracunati slijedece logaritme:
12.8.a) 10giOO b) iog
2
64 c) IOg327 d) log4256
12.9.0) logd b)
1
log:S;
c) log:V9 d)
1
log, 3.-/3
12.10.a) log]32 b) log432 c) log:;32 d) logl632
12.1 La) Jogl b) logs 1 c) log))] d) log61
12.12.a)
I I I I
log., ....:......... b) - c) 100"5 - d) 10"--
-. 32 81 25
10000
12.13.a) log, 2 b) log] 8
I I
c) logj- d) Iocr -
,
2
4
64
2
12.14.a) log, V49 log,
I
b) c) logj- d) log, 256
7
,
"- 81
,
4
12.15*a)
log" if
b) log) V64 c) d)
10",
81 27
'6
2
,
vrijednost varijable x ako je:
12.16.a) logll6::;: x b) log3 27::;: x c) logs 125=x
I
d) log] -=X
4
8
12.17.a) log3 x =4 b) log5x=-2 c)
I
IO(T4x=-
2
d) log, x=-1
78
I 2
d) log -=--
x 2 3
Izracunati vrijednost datog izraza:
12.19.a) log,Iog
9
S1 b) IOg41og,I6
12.20.a) log,Iog,Iog,I6
IOg310gdog2
264
b) logslog,Iogl6
c) log4log981
c) log21og2 J2
d) log,log
4
64
d)
12.21.*a) IOg21og2 fiJ2 b) log310g, ifiJ3 c) log2 log2 '!if4 d) )10g,,0425+1
Na osnovu jednakosti a logaN = N , izracunati vrijednosti datih izraza:
12.22.a) 4
10
£.4
2
b) 2
10g
:>s c) Siog,lO d) IOJogJ5
12.23.a) 2"1og2 ,, b) 44
110g
.\43 c) SJ]og"l d) lO-2log4
12.24.a)
12.2S.a)
12.26, *a)
22.-log25
b)
Slog; 10-2
C)
4 32

log ,lf12l
,- ,

b)
8' ,
c)
27 ',. ,
Izracunati vrijednost datog izraza:
.. lol!') 4
814 2 . 4910S7 2
Odrediti nule date logaritamske funkclje:
d)
5
d)
100'9
g
fi+,
12.27.a) y=log,x b) c) y=log(2x+10) d) y=log(x',8)
2x I-x
b) )' = logJ --_._- c) y = log--
x-I l+x
y2 _ '):(
d) "\' = loa,· .
-' b __, 3x _ 6
Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije:
12.29.a) v=log
3
(2-x) b) cJ y=(x-S)·log(4x-16)
x+l x,-2
12.30.a) v = log, -- b) v = log.--
. -x-2 XT3
3-x
c) y=log)--
- x+ I
12.3La) y=10g2(x'-3x-4) b) Y =log3(-x
2
+7x-12)
c) y=log(-2x2+X+I)
17 32 a) ,,= x' loa(x' - 4)
-"'. f X + 5
12.33.*a)
c) y = )(x' -3x)log'(x-l)
x-I ( )
d) y=--logx+3
x
b) y=.I
X
-_
1
Iog(2x_l)
, x
b) log\c+l)
79
Nacrtati grafik funkcije:
12.34.a)
y log, x b) y = logl X c) y log4 x d) y = logx
:;:
12.35.a)
y logx-l b) c) y = log,(x+ 1) d) Y 11og, xl
Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija:
1
12.36.a) i b) y=]og2x i Y=2·log,x
12.37.a) i b) Y logx i y log(x+5)
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak s jedne logaritamske baze
na drugu
Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze:
12.38.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237,5 d) 78,43·66,12
12.39.a) 67-43 b) 184-425·67,13 c) 3<178·317,2·98,128
12.40.a) 5'·7 b) 42.6
4
c) 78,2·9" d) 3,41.27,1
12.4l.a) 2 . .j3 b) 34 ,/567,2 cJ 448,11· \/276,5
12.42.a) 5
7
12.43.a) 4xy'
Sx
2
12.44 a)
3:v"
b) 34 c) 56,72
33,95 65
bJ
56x2 yS
b)
1 lab'
8x
2
}'
c)
c)
43a
4
hc
s
66a
3
1Jsc
5x
J

1
Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze:
12.45.a) 43a'b
J
bJ 17x
4
c) 6,J;;
laS 70-'
12.46*a)
6,IV2h,J;;
c)
Odrediti izraz x aka je poznato logx:
d)
d)
d)
7,128
34,53

26, 17a.'i 1} x
3.8c()y)
12.47.a)
1248.a)
1249.a)
logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2
logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9
Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7
12.50.a)
I I 2
logx:o::-loo-9 b) loo-x::o:::-log8 c) IObo-x=-log64
2 b b 3 3 '-"
1 I I 2
logx= 410g3--10g64 b) c) logx=-logi6+-log27
2 2 4 3
1251.a)
80
11
y
1 1 2 2 3 4
12.52.a) logx= -logSI+-log32+-log8. b) logx -log32 + -loa128.
4 5 3 5 4 7'"
12.53.a) b)
12.54. log x = -log 5 + +llog 3 -10gb )-Iog 0]
12.55* logx = -log 5 + 2:l
c
210ga + .1:. log3 _.1:. (log a -10ab)-loaa]
3 2 3 b b
Uprostiti izraze:
12.56.a) log4 log4 ..J4
b)
b)
log3 log] Vi
log .. 45 +
3
log4 7':; -log..: 3
c) 10glog\!1000
Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati:
12.58.a)
12.59.a)
12.60.a)
log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36.!og6
125
27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2.'i 2 c) logn JOOO--!og81
27
Sta je vece:
12.61.a) iog
J
8 iii log.'! 1 I 2 'b) log, 7 iii
log:: 9 c) !oiS:; 1 J ifi iog
5
4?
4 . 4
b) loa,- iii log'-7
Q'i 7 -}
c) 10",)00 iii log" 100')
Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza:
12.63.0) log 27,1 3 b) log, 1,94 c) logs 0,59
12.64.a) log[97
4
b) 10'&;7-1-- c) log;; 66,83
. 7
,
8
12.65. Aka log(1 27 = b, izracunati log.j3 V;;.
12.66. Aka log] 3::0::: m, koliko je IOg24 54?
12.67. Akoje log5;:;::a i log3=b, odrediti log30
8
.
12.68.Akoje log2=a, log,7=b, odrediti log 56.
12.69.Akoje logs 4=0 i logs 3=b, odrediti log
25
12.
17
d) log, 35
d) log[ 0,000:
[0
81
Dokazati sJijectece relacije:
'. 1
12.70.a) log b =--
(/ 10g
b
a
12.71.a) log
3
5
Iog
6
5
I
12.72.a) log2.10g,3.log4.log5=3
log" N
12.73.a) N = 1 + Jog" b
log" a + log!> 11-
12.74.a) 10g
l
," all="1 I
. + ogb It

b) a h>gb" = 10g
b
a.
I
b) 10g2·log,3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3
1
b) log 1 -- = log If! n
-n
'"
" _ log/ a + It
b) IOg/,'Hi ab
a + b I ( b)
12.75. a
2
+b
2
'=7ab '¢:::i> logc--3-=ilogca+logc
1
12.76. ab = c
2
=> log ul> C = 2'
12.77. a
2
+ b
2
i:;;:: c
2
¢::::> iog
b
+
c
a +-logc._h a = 2Iog/,+{ a ·log,_" a.
12.78. [Y = 10;·1:"" z = 10"':'" J => x= 1 O",:;;-:C.
=> ..2..=. __ 1_+ __ 1_.
log/I N log" N log,. N
12.79.
12.3. Dekadski iogaritmi (logaritmi U odnosu na bazu 10)
12.S0. Ako je log2 = 0,30103, odrediti:
a) log4 b) logS c) log32 d) logl28
12.81. Ako su poznati logaritmi: log3=0,47712 i 10g2=O,30203 odrediti:
a) log6 b) logl8 c) log36 d) loglOS
Odredi karakteristiku broja logx ako je:
12.S2.a) x=43, II b) x=4.77
12.83.a) x=O,234 b) x=0,00491
c) x=561,98
c) x=0,5691
d) x=9000,34
d) x=0,002005
Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .
12.S4.a) 1ogx=2,12987 b) logx=O,32456 c)
12.85.a) 10gx=0,99342:2 b) logx=O,22444·1 c) logx= ,7722 ·3
82
I
Odrediti logaritam datog broja:
J
12.86.a) II b) 123
12.87.a) 234 b) 2,34
12.88.a) 98,22 b) 987,4
c) 4578
c) 23,4
c) 245,3
d) 66712
d) 0,234
d) 9,097
12.89.a) 0,00567 b) 0,0008876
c) 0,0400567 d) 0,02099
Odrediti broj x ako je poznat logx:
12.90.a) logx=2,30103 b) logx=1,53033
12.91.a) logx=0,20358·1 b) logx=0,71113.3
12.92.a) logx=1,44 b) logx=0,672
12.93.a) logx=·0,675 b) logx=·5,333
Odrediti logaritam datog brojnog lzraza:
12.94.a) 34·53
b) 45,22·89,25
12.95.a)
43
b)
34,55
-
57
8,433
12.96.a) 4
12
b)
2,3
5
.
1
12.97.a) 143,17 b) V14,46
12.98.a)
8,73
0,987-35,11
b) V832,8
c) logx=0,18298
c) logx=0,76020A
c) logx=3,489
c) logx=·15,39
c) 78,12 9,271
c)
9,887
4,876
c) 5'" ·12;3
c)
c)

263iJ9l.37
Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je:
12.99.a) x=66,3·18,94 b) x=0,973467.72 c) x=7,4815.812,4
88,45 25,3 4422
12.100,a) X=-- b) x=-'- c) x=-'-
34,7 321,8 18,55
12.10 La) x = 83,45" b) x= 6,3.5,04'
cJ x = 7,11,·1 ·0,543'
12.102.a) x=.j94J b) x= c)
12.103.a) x=V125 b) x =V654,92 cJ x=V38,799
12.104.a)
183,2·4,231
b)
x = 66,543·5,329 c) 0,8782· 3,887
x
x
45,21 3,991·0,905
12.105.a)
12.106. *a)
3,45 '11,43'
x=-----
18,54
4
0078
5
·67,41'
b) x = ='
7 . 5,335
x=
70,15' .-J0,i5987
b) x
2,115 .J678,3
.J6,008· lj3,0887
2
c) x = ..
0,21'
2,114·0,07393
721,451.3 . 77,4 2.2
c) x=
34,6' .1,118
7
.JO,1i2 .lj87,2l
3,981
2
. V871,7
1 Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice).
83
12.107*a)
b) 0,99452
3
+,
.j34,335 3,445'
12.4. Logaritamske jednacine (jednadzbe)
Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe):
12.IOS.a) b) c)
12.109.a) b) c)
12.IIO.a) b) c)
12.111.a) b) c)
12. 112.a) log x + 3 b) logx + log16 log48
c). 21ogx+log6=loglS0
12.113.a) b) c)
12.114.a) log(4 - x)-Iog(x·, b)
c) logs(x
4
+ 5)+ logs (25 + x
2
)=%
12.1IS.a) IDe 3,+ 10"[-"-1 L 0
4 2 )
c) x=2
12.116.a) log2x _'1
log(4x-IS) -"
12.117.a)
x+ I x
logs ---, = logs
x 2 x
c) logl!(x" -3);:;::logI1(3x-5)
X
12.118a) log,(x-I)=log,-
l+x
b)
, ,
b) 210gx _ ')
2-logS-'-
cJ
b) log, .J2x -I log, (x - 2)
b)
loilt-5)
loix2-S) 2
100(t-3)
)
c 10&x',,21) 2
12.119.a)
+ 3) = ]'-'±Iog(x +. 24) b) IO{-}+ .C\.-) = log±-IOgX
log,(3S-x') 3 b) +lt3 cJ log..r;+7 -log.2.=_1
12.120.a)
12.12I.a)
log, (S - x)' log Vx"='40 log 8 - log (x - S)
log(,' -2x)=log(2x+12) b) log, (,' -x)=-1 c) log
6
(x" +2)=1
2
12.122.a) log, (x + 1) -Iog,(x -I) = I
c) lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1
12.123.a) log(x,l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x.l)
12.1.24.a) log(2x, I )'log(x+2)=log(x'2) b) 210g(3x,5)·log(x+ I )=2,log25
12.125.a) log(logx)=O b) log,(logx)=1 c) log,(log, x)=2
84
12.126.a) loiloilogx)] = 0
12.127.a)
12.128.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1
b) 10&[log,(log,x)1=0 c) lo&lo&lo&x=O
b) 10&I012logJ;-+lj=O c) loi3+210gl+x)1=0
c) x-310g, x+4)=-1
,
b)
12.129.a) log
x
+
2
(3x
2
-12)=2 b) log/10g,2 x -
l 2 2 J
210gr 2 1 2 1 4
12.130.a) ----Iogr=-- b) --+--=1 cJ +--=3
logr-·l 10gr-l 5-1ogr 1+logr 5,,41ogr 1+logr
12131.a) 2 + 9 1( )+ 4( )=3
7 - log x 11 + log X 12 5 - 410g X + I 1 + log x + 1
12.132.a) b) 21og+X}10H+x }lobc-1)+10lJ!
12.133.a) 1 =2+ logG,OS .
b)
1/2 1}2 )1
--log2+logv A +4x+5 --lo§,A -4x+5,=-
2 2 2
12.134.a) x2. -31og.Jl- x = log ...;'} + X +2
'- I 1
b) logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I)
'- 2b- 2°
12.135.0) 3
2
"0",' =81x
cJ x'''P = 10000
12.136.a) 3'0"" ·2'''''' = 324
12.137.a) x =900.
c) 3'·8>+2=6
12.138.a) log, (5'+1 - 20)= x
12.139*a) lod6.5' -25.20')=x+log25
12.140.*a) log,(2' -1)+log,(2' -3)=1
12.141.*a) log,(6-5
x
)=I-x
12.142*a) log, (4
x
+4)=x+ lofu (2-'+' -3)
12.143.a) log,(9'" +7)=2+log,(Y" +1)
b) x]ogx = ]'0
d) 2
2
!og3<\. ::::400
, =36
b) 5'·2 =50.
d) log3(3
xJ
, +6)=x
b) log{;2x +x - 4)= x(I-log S)
b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4
b) log, (3' T 1)+ log, (3' - 2)= 1
b) log l (4 . 3'" - 1) = 2x - 1
b) log, (3
x
.,- I). log, (3'+' - 3)= 6
b) log(2' . -13)=x-xlog5
85
P
· ... "r' 1 1 M 10gh
M
nmJenjUJUCl 10rmu U oga = 1
ogb a
za prelazak s jedne logaritamske baze
na drugu, rijesiti slijedece jednacine:
12.144.a) 10g
2
x+1og
3
x=1 b) log,x+logo2=2 c) log9x+logx' 3=1
12.145.a) log,x+lo&7x+4=O b) log,x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0
, 4
12.146.a)
3
b) 10g,x+log,x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log,x=7
12.147.a)
19 11
lOg16'X+log g x+log
2
x=36" b) log3x+log9x+lognx=12
4
12.148.a): logx.logx-Iog
7
x=3 b) log x-logx-1oi?ix=4 c) logsx-Iog x·logx=4
12.149.a) log9+3Iog,x=4
12.150.a) log).logA'-log2=Ob) log2·Jog, 2-log, =0 c) log3·log3+log,3=0
2 4 16 - 81
12.151.*a) log, x·log, x·log
4
x = 4
2
12.152.*a) log I 10g-l-1og:;(x
2
+9)= 1
12.156.*a) log:, 2·!og r 2=log x 2
.- -
12.157.*a)
12.158.*a) 10g",_.,.2l(ax)" -1]=1
Rijesiti date jednacine:
b) log" x ·Iog, x ·log
5
X = 4
5
b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2
2
b) log,x-Io&x-log
n
x-lO&l x=3
x
3
b) log,x-Iogxx+log,x=-
,r a 4
b) ]og3 a -log, a =log, a
3
12.159.a) x
10gx
=100x
12.160.a) xl-lop = 0,01
b) x210gx -10x=O
b) 0,1 x]op-2 =100
.!..(IO" ,..<..7) .
c) X4 "., = 1 Ologx+l
c) X
1
+
1og
,\" = ]0
2
86
iogx+7
=10
3 3
4 = lOlogx+l
2]og- x----, log x -JlO
12.16I.a) x b) c) X 2 = 10
12.162.a)
x
b)
=.[;;
c)
if;; if;
x =x
x =x
12.163.a) 4
10
&.1 x _ 5 . 2 log, x + 2 log J9 = 0
12.164.a) log, (2" -7)=3-x
b)
b) log,(4" +4)=x+log
2
(2"+]-3)
12.5. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
12.165.a)
12.166.a)
Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe):
]og,x>4 b) log,x<8 c) log,x>32
1
c) log1x<-
.' 9
d) logsx<S
d) logJ6x>16
12.167.a) 10gx>0
12.168.a) Jog] x < 0
b) 10gx<0
b) log] x>O
c) 10g,x<0
c) log] x>O
4
d) log7x>O
d) log:; x < 0
12.169.a)
12.170.a)
12.17I.a)
12.172.a)
12.173.a)
12.174.a)
,
log4(x-l)< 2
log(x-l)< 2
10gix- 1)< log42
logo.2( 4-2x»-]
]0
b) log3(2x+5» I
b) log(2x+5»1
logo.4(2x-5» logo.ix+ 1)
(2x
2
(y2 +2.:1,'+1)
:: 2
c)
c)
b)
b)
b)
4
log5( 1-3x)< 3
log(l-3x)< 3
log,(2x+5»log7(x-3)
logo.5(3x-2)<-1
log3x+]oK,(x-8» 2
b) log! (2X2 +5) ..-+ 1)<0
4
12.175.a) log, (,2 +2x-I)<0
b) logJx
2
-4x+3)<1
12.176.a)
x-3 Jocr _ x .y.2_
Sx
+
6
> 0 b)
b) < 0
c) >0
log 2 x- 2x+ I log x
12.177.a)
x+ 16
<0 b)
log 0.05 x
>0 c)
log 0.0-1- x
>0
log 2 X Xl + 25 log x
'1
12.178.a)
x-2 4-x xl-2x+l
10&,--<0 b) 10&-->0 c) logl <0
I-x 2+x x-7
12.179.a)
3x -I 6+x x' -1
log! --<0 b) logO'i--->0 c)
]ogo,ol ---<0
- 1- x ,. 1 + X
Xl -9
5
12.180.a)
Xl + 3 Xl -4
2x -I 1
10g,--->1 b) log J ---<-1 c) log4--<-
- x+3
'2 x+l0 x+l 2
12.181.a)
2
log) x - ---''-- < 0
- log 2 X - ]
I
b) --+ >11
log x 1 - iog x
87
1
12.182.a) _. < 0
log, (3 - 2x) 4 -log,(3 - 2x)
log, x ___ 2_-,
b) . <
log2x-2 log2 x + 6
2
12.183.a) log 2 X $ c-----,-
log 2 x-I
_-=-1 __ + c-':"'-- 21
1 - log J X log 1 X
b)
2 ].
1-1og4 xII 1 21ogx+110 1
12.184.a) $- b) < c) > .
I+log, x 2 log,(x+l) 21o&, )x
2
+6x+9 logx+IO
12.185.a) log,(x+2)+log,(x-4)-I$O b)
2 2 ].
12186.a)
x
log I
2
3
b) log. -->-2
8- 2x
12.187*a) log, log 9 (X' ... 4x + 3 )$0
16
b) (: r,,,,,og ,-4 <;1.
12.189.*a) log] x·1og
x
9·1og
3x
9 < 2
12.190.'·a) log, log 2 (4" - 3 )<;1
12.192. !'a) 2 Jog:" ..j; - 2 2: log r
)
>:-1 x+ 1
log log. -' - < loa loa _ ....
2 ):+1 x-I
b) 109, 2 . log" 2 . log, 16x < 1
b) -2).log , (2'+'-4»-2
5
b) lou ¥ + - > 10
0
:1
2 C>
b) log., log 1 (4 \- - 6):; I c) log ,-,_; 16 > 2
Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije:
12.194.a) y:::: !og(2x-3)
12.195.a) y = .Jlog x
100- x
12.196.a) y=-b-+log(3-x)
x+l
12.197*a)
F
x-I
y = log., ---
-:; x + 5
log(x - 2)
b) v=·_-_·-
.' x-3
b) y = )Iog(x - 1 0)
b)
12.198.*a) Y = 1 I
x + I
og 1
2. . x - I
b)
88
c) y
b) y
4x-11
log(x+ 5)
loge-xl + 3.\ + 4)
x(x' - 4)
(' x
" x+ I
4 .
x+3 .....
v = log .---1
.' .:' -x -1 - -
1
1
._.
j
1.ll
f]
I
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E •
13.1. Orijentisani ugao (kut). Radijan.
.' -- . - .
1 nldijan 57,295779° 57° IT 44,8"
Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u
13.l.a) 90° b) 180' c) 270° d) 360
0
13.2.a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5'
Uglove date u stepenima izraziti u radijanima:
13.3.a) ]20
0
b) 135°c) 240'
13.4.a) 40° b) 100° c) 68'
Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.radijanima:
13.5.a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211:
11: n; n;
d)
n;
13.6.a) b)
cJ
6 2 3 4
2n: 5n; 5n;
4)
5n;
13.7.a) b) c)
-
3 6 3 2
7n: 3n: 1 In;
d)
5n:
13.8.a) b) ._----
c) -
6 4 6 4
13.9.a) b) 3 c) 5 d) II
13.IO.a) -4 b) ·2 c) -18 d) -253
13.11. Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana?
5
89
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u
kruznici
U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove:
13.12..) 900 b) 180° c) 270
0
d) 360°
13.13.a) 30° b) 120° c) 210° d) 300°
13.14 .• ) " b) 3" c) 4" d) I In:
6 4 3 6
13.15 .• ) -150°, b) -300° c) -450° d) _540°
13.16 .• ) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13"
634 6
13.17. Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom
b,oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4
13.3. trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj
kruznici. y •
-
1 Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti
!1Jegovog sinusa: .
13.18 .• ) 30° b) 120° c) 210° d) 300°
13.19.a) 2" b) rr c) 2n d) 3rr
334
na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti
!lJegovog kosimisa:
90"
13.20 .• )
13.21..) -rr
c) 180
0
d) 210°
1C 5n lIn
b) c) d)
4 4 6
na kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti
n]cgovog tangensa:
13.22.a) 450
13.23.a) 2rr
90
b) 120°
7r
b)
3
c) 135°
57r
cJ
4
d) 225°
d) _ 3n
4
Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti
njegovog kotangensa:
13.24.a) 45° b) 120
0
7r
13.25.a) '4
b) n
2
c) 270°
5n
c)
4
d) 315
0
d)
47r
3
13.26. Konstruisi ostar ugao a ako je:
1
.) sin=0,7 b) cos=-
4
. 2
c) smcx=-
5
d) tga=2 e) ctg=5
Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je:
13.27 .• ) cos=0,5 b) sina=-0,5 c) cosa=-I d) sina=1
13.28.a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1
13.29. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je:
a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0?
Izracunati vrijednost izraza:
13.30.a) 3sin900-78cos90o+55tgI80°
13.31 .• ) 35sin 1800+9cosO° - 55tg360
D
b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270'
13.32.a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n
b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360°
b) 3cos511: - sin3rr+24ctgnl2
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom
trou lu (trokutu).
Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto
koriste u raznim zadacimao

a 30' 45' 60' 90" 120
0
150
0
180
0
2id
o
360°
[(a) rr/6 nl4 nl3 nl2 2TC/3 STC/6
TC '.
3rr/2 :iii:
.
-'-
-J2 ....•
--13 --13
1
.

sma -- -- I
.. 0<
0 -1
2 ...
2 2 2
--13 -J2 1
0
1 --J3
-1
.•.••. O.
I cosa.
-- -- - .... ,
--
2 2 2 .2 2
....
.. ,
:!3
.J3 n.d . -13-.·
;J3 .
.••.• ·0
....
.0 , tga J .. --' n.d.
3
3
..fJ
1-
..fi'
10
.. --13
-43
n.d. 0 n.d.
clga .-
" -
'.
J
I
'.'
3
91
13.33. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8. Odredi vrijednosti
trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla.
13.14. Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova
pravouglog trougla kod kogaje:
a) b) c) d)
13.35. Konstruisi ostar ugao a aka je:
)
. 4 2
a b) casu=-
5 3
3
c) tg=-
7
11
d)
6
.lzracunati vrijednost datog izraza:
13.36.a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60°
c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30°
13.37.a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+ 7ctg45°-6tg45°.
13.38. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450.
1'\ 39 ) rc 4 JT JT
-" .a LSlll - + cos - - te:-
6 3 4
b) - +
4 2 °4
13
. n: 7r n: lC
.40.a) 4sm-- ctg- - cos- tg-
3 3 3 6
13.41.a) 25[n300 +3
10sin300
b
2eos 45° sin 45°
•.
1 + sin.2 45°
Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore):
13.43.a) 44°
1344.a) 42
b) 53°
b) 15
c) 27°
c) 32
d) 42,34°
d) -12
e) 1457°
eJ -676,47
Odrediti ugao x u stepenima, minutama i sekundarna ako je dato:
13.45.a) b)
13.46.a) b)
c) d)
c) d) ctgx=-12,S
Odrediti ugao x u radijanima ako je dato:
13.47.a) . b) c) 3,143
I 3.48.a) b) c)
d)
d) 11.
13.5. Osnovni trigonometrijski identiteti
Zadana TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK.ClJA
funkcija sina coso: tga eta
sino.
±.Jr - sin
2
ci
SIn a
±·JIc-sin'lx .
sina. -,
tosfX
cosu
±,h -cos'a
tga.
ctga
1
±JI+tg'a
ctga

tga
ctga -
ctga
", 7r", ,-
sine --':"--a);;;::c.osa
- si'na fc ::---.':' k "Z'
tgu=:-'--:-, a:;i::-+kn, 'E_:,d
. . Z ....
i1i .
-_' Jr- ", - _
-i
1[- -
ctg( ·,a)=tg .. «
+ .
, coso: -: 2 "- "
,cos_ct:- Z··
a*k1t--ke-,c,-
'. -'-'-:'-.',"-':
krc .k ..d.Z· .•..
tg(r-ctg(X;;;:: 1 , d;;t: =
L
13 49 Ak
.. 12 • k d d d"
_ < • '0 Je sma = - -. u u cetvrtolll 'va rantu,o re ltl cosec
13
13.50. Ako je cosu a u cetvrto111 kvadrantu, odrediti sinu.
S
3 1 k
·· 12 d k d d d" .
L.5 . A 0 Je sma =- , ex u rugom 'va mntu,o re It! COSU! tga
13 .
13.52. Ako je cosu = u u drugom kvadrantu, odrediti slnu,ctga i tga.
13.53. Ako je tga::::: 3, ex u prvom kvadrantu, odrediti vrijednosti ostalih
trigonometrijskih funkcija ugla u '
13.54. Ako je ctgu=2, 0: u prvom kvadrantu, odrediti vrijednosti osplih
trigonometrijskih funkcija ugla u.
13.55. Odrediti vrijed.nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog
ostrog ugla a. ako je dato:
93
)
. 3
a
5
40
b) cosa=-
41
..fi
c) ctga=- d)
3 .
4
tga=-
3
1356 Od d
·· .. d sina+eosa ak . 2
' . . re Itl vflJe nost izraza . ' , 0 Je tga == - .
coso: - sma
'_ sin
2
a-cos
2
ex
13.57. Ako je ctga = 3, odrediti vrijednost izraza . 2 2
sm a-2eos a
4 . 3n:
13.58.0drediti vrijednost izraza tga - tgasin
2
a. ako jc cosU = - - 1 -Jr < a < ---.
5 2
13.59. Odreditt vrijednost izraza tg
2
o: +-:-__ 1 __ + ctg
2
a, aka je tga + ctgcx= 3.
smacosa
13.60. je tga + ctga == 5, odrediti :
)
' ,
a tg-u + ctg-ex,
13.61. Aka je
13.62. Ako je
. 4 . , .'
,sma+cos(X.= - , lzracunatJ SlIlUCOSU.
3
2 .. 2sina-3eosa
tga = -, odred1t1
3 3cosa - 45in a
Uprostiti dati izraz:
13.63.a) l-cos
2
x b) tgxcosx c) sin
2
x-l d) 2-2siI/X
13.64.a) 3cos
2
x-3 b) l-cos
2
x+sin
1
x c) ctgxsinx-cosx d) 3_sin
2
x_cos
2
x
13.65.a) 1+coS1a.-sin
2
a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina)
13.66.a) sin
2
x-cos-lx-sin
2
x+cos
2
x b) sin'"'x+2sin
2
xcos
2
x+cos"x
c) 1 - cos
1
x + tg
2
xcos
2
X d) 5-sills5°..,cos?'S5°
1367
- sin'a tga+tg{3 tga 2sin'a-1
- .. a) ,b) c) --.------ d)
c05a-l ctga + crg{3 tg
2
a Gtga 1-2cos'a
13.68.a)
sin:? x-cos:? x
b) ----
slnx-cosx COSh x erg
c)
( 1 r 1)
d)
sin xctgx
tgxsin x 1--, ---
cos:: X cos
2
x sin
2
x
13.69.a)
1 + cos x [ c + cos x JJ
cosx cosx
--,--.1+ b) +----
sin 2. x sin x sin x 1 + sin x
sin x cosx
c) ctgx:+ d) tgx+
l+cosx I+sinx
J8-- j--
13.70.* a)
l+sinx I-sinx
I-sinx + l+sinx
b)

I-cosx I +COSX
94

I

I
eJ (I+sinx + l-sinxI + l-co&X I
l I-sinx 1 +sinx V l-cosx 1 +eosx )
* .. _.J]+;;; -,J1-m n:
13.71. Ako]e SJllX- 2 ' 0<x<2,0<m$l,odreditieosxi
d k
. d' . m
o azatl a Je smx cosx = -.
2
2
13.72.* a) (sina+eosa)' ----
tga + etga
Dokazati slijede6e identite1e:
13.73.a) sin
4
(X +sin
2
acos
2
a+cos
2
a= I
13.74.a) sin
4
a-cos\x=sin
2
a-cos\x
J3.75.a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a
13.76.a)
c)
sm- x
13.77.0)
=1
tg
SIn X cosx
f3.78.a) +--..
1 + ctgx 1 + tgx sin x + cos x
sinx+tgx
c) = I +eosx
tgx
b) 1_2_+ I 2
VI +sina V I-sine<
b) sin
4
a+2sin
2
acos
2
a+cos
4
a=1
b) (l+tg'a)eos'a=1
b) cos
2
a+cos
2
actg
2
a::::ctg
2
a
5cosx-4
b)
3-Ssinx
1- sin x
d)
COSx
.3..:t:5sinx = 0
4+5cosx
cosx
1 + SID X
smx-cosx
l+sinxcosx
sin
2
x-cos
2
x tg
2
x-l

smxcosx 19x
d) 2sin' x
, rg'x+l
13.79.a)
(
2
sin:' +eos:' -1
2 2 ,x
-"------'- = 2£·tg' -
x . x x 2
tg- -sm- cos--
b)
\ cosx smx
2 2 2
COSx tg'x+ I Slnx
13.80.
sinx+cosx cosx-sinx tg
2
x-I
? .? 2· ,
13.81. tg-a-sm- a=tg asm" a
13.82. Ako je sinx+cosx=m, odrediti sin
3
x + cos
3
x.
13.83. Ako je sinx-cosx=rn. odrediti:
a) sin
3
x - cos
3
x
Dokazati:
13.84." 3(sin
4
a+eos
4
a) - 2(sin
6
a+cos
6
a)=1
95
13.85-*
. 3 1 .
Sill a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa.
13.86.* 7r 2" 37r 4" 5", 6" 7" 1
= --7
15 15 15 15 IS 15 15 2
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija
sinlx+k'360") = sinx iIi
cos(x+k- 360") = cosx iIi
tg(x+k'180") = tgx iii
ctg(x:+k'180
C
) ='ctgx iii
siil(X+2krc) :::; sinx ,
cos(x+2krc)-::;::cosx ,
.tg(x+krt)"= tgx ,
ctg(x+krc) = ctgx
Odrediti osnovni period date funkcije:
kEZ.
kEZ.
kEZ.
kEZ. ' ..
13.87.a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx
13.88.a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx
13.89.a) y=sin4x b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n)
d) FCosx-sinx
d) y=4sinx+tgx
13.90.a) Y = 2Sin(x+-':.1 b) v = t/l4X-.':.)
4) -. 6
13.91. Provjeri da Ii je !!... period funkcije y:::: 9sin3x.
3
d) y=5tg2x
(
OJ[ \
c) v=tf!,
.' \ 4
Izracunati vrijednost datog izraza:
13.92.a) sin390° b) tg765° c) co;.;405° d) ctg7500
13.93.a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C
13.94 .. a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000
Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske
funkcije ostrog ugla
13.95.a) sinll30° b) cos800" c) tglSIO° d) ctg24050
. 771: j 971: 25J[ . 19971:
13.96.a) 5111- b) cos-- c) tg-- d) ctg--
3 3' 6 7
13.97. lzracunati vrljednost izraza:
. 1371: 1771:
a) 2SIO-_+ 4cos ...-
6 6
8n: I OJ[
b) cos-·-2tg--
3 3
. 97r
c) tg1
2
JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_
2
13.98* Odrediti period fU11kcija:
a) b) y=111cos(3x-4)+191 c) FIStg(x-2)-61
13.99.* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija:
a) b) y=cos)3x-tr;'!Sx
96
I;,
.. J
J
13.100. * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost
13.7.
fCc + c) 1- fix) dokazati daje funkcija fix) periodicna.
1 + fix)
Trig<)nometrijske argumenta. Parne i
neparne trigonometriJske funkclJe
sine',,) :"'sinx
. .•............
furikGiia "'nepairia· •. •••.•
cos( -x) casx
......
.. ' .......
ftinkcija -je--parna ---
(cr('x) -(gx
.......
. ..
funkciiaie neparna·:.·· .....
etg(,x) ':'ctgx:
-----.. ...... '
i"tiilkcija ie- nep<'irna
.......
... -;:-
lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija:
13.I01.a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y,=-8cosx
13.102.a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx
13.103.a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X
c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x
Koja od slijedecih funkcijaje parna, kojaje neparna, a koja nije ni panEl ni
neparna:
13.104.a) ((x)
.\:3 -sin3x
x - sin 3x
b) f(x)
cos4x
c) .l(x)
.-I:+sinx
2
cos2x
," 'is I - I c) f(x)=8·.t.rr
i1
8x 1',tg8XI 13.105.a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg' x tg)x
13.106.* Ispitati parnost sJijede6ih
a) f(x)=sin0n' +1)+c05
5
';"- -lx
4
-31
x -]
b) f(x)=sin(JrX
4
-I)-2si11x
97
13.8. Znaci ttigonometrijskih funkcija
13.107. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O, cosa<O?
13.108. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O, tga<O?
13.109. U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O, sina>O?
13.110. Odreditiznak datog broja:
a) sinl25° b) sin3200
c) cosl16° d) c052500
13.111. Odredi znak svakog od datih brojeva:
a) tg265
0
+5 b) ctg573° c) c05(-2260) d) sin(··270
0
)
13.112. Odrcdi inak proizvoda:
a) 5In7i\:.os1000 b) tg2000sin350o
13.113. Odredi znak razlike:
a) sinT7° -sin2So
c) tg730-tg54°
c) cost -95")Clg( _100")
b) cos67" - c05800
d) ctg12° - ctg86°
[3.114. U intervalima je data funkcija pozitivna, au kojirna je negativna:
a) y b) c) d)
13.115. U kojim intervalima vrijedi nejednakost:
a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0
d) sine -2x»0
13.116.* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e:
a) tg2x<O b) sin2x>O
c) cos2x<O d) ctg2x<0
13.117. * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: .
a) b) c)
98
f
-1

13.9. Svodenje na prvi kvadrant
ARGUMENT.FUNKGIJEcp
7C
-+x
2
1(+ x
37C
----x
2
37C
-+x
2
2n: - x
21t + X
O-x
x
iii 90
0
+.x
ifi 270
0
+ x
i]i 360° - x
iii 360°+ j(
TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA
ARGlJMENTA
cosx sinx ctgx
cosx :-sinx ,ctgx
sTilx -cos x ' -:tgx'
-sinx :':'cb"s-;';::'
tgx
":CO"SX -sinx ctgx
-cosx sinx -ctgx
-SJnX cosx -tox
sinx C'OSX t2X

etgx
tgx
-tgx
-ctox
ctQ:x
2k7C+ x fJi k·3600 + x; kEZ . cosx tf0 ctgx.; .
Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla:
13.118.a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4°
13.119.a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72°
Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant:
13.]20.a) sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° d) cos120°
13.12I.a) tg]20° . b) etg135° c) tg135° d) ctg I 50°
13.122.a) eos21O° b) sin240° c) ctg225° d) sin210°
]3.123.a) sin225° b) cos225" c) tg240° d) ctg240°
13.124.a) 5i11315" b) c05300° c) tg300° d) ctg330°
Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija:
13.125.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° d) 5in960°
]3.126.a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° d) tg960°
13.127.a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) cos945°
Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima
trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°:
13.128.a) si1155° b) sin] 14° . c) sin]60°
13.]29.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O
. J} sin325°
d) cos400°
99
13.130.a) tg187"
b) tg280° c) ctg451° d) ctg600°
13.131. Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima
trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova:
a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33, 1 11:
13.I32.a)
I3.133.a)
b)
I3.134.a)
Izracunati vrijednost izraza:
cos660° b) sin 870° c) ctg930°
4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900°
5tg5400+2eos 1 1700+4sin9000-3eos540°
257r 137r 197r
sm ---3tg-- + 2eas-
643
b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos
2
990
0
13.135. Dokazati istinitost datih jednakosti:
. 49 27r 357r 57r
a) Sln-1[=COS- b)
18 9 13 26
13.136. * Uprostiti izraz :
d) tg585°
a) Sif; +ex }os(a-3Jr)ctf; +a)
b) sin(ex-p;r)eos(1T+a)tg(37r -a)
\ 2
13.137. '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti:
sin 825
0
cos(- iso )+cos7So sil1(- 555
0
)+ tg15S0tg245() = O.
13.138* Dokazati jednakost:
cos 2 696° +tg(- 260° }g5300 eos
2
156
0
tg
2
252° +ctg
2
342°
13.139. * Dokazati tacnostjednakosti:
I 'ISO
-[g .
2
sin(-. 328(J )sin 958(1 cos(- 508
0
)cos(-l 022
0
)'
-1.
ctg572° tg(- 212
0
)
13.140* Dokazati jednakost:
sin 395° sin 145
0
- cos(- 505
0
)eos 755° - tg(- 616°) tg 194° = 2 .
100
13.10. Adicione teoreme (formnle)


i. sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3
2. cos(a+I3)co
3:.tg(a+ f3)= . ...
' .. tgf3
1,
, cos(a,l3) =cosaeosl3+sinasinl3
I .... 13·...)·.· ..••.. tga .. '-.· ..··.t.g. 13 ...
tg,a- . = .. "
1 + tgatgf3
(k,IlE Z), tgatgf3*'±1. .
4. ctg(a+f3) . ctgac
t
gf3-1 ctg(a-
ctga+ ctgf3 ." ··ctga.7ctgf3
aik7r.f3ill7r, (k. nE Z),ctga*±ctgf3.
lzracunati:
13 .141.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27°
sin85°cos 15° - cos85°sin15°
cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0
cos7 8 0 cos3 3 78
0
sin33 0
13.142.a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° b)
13.143.a) cos53°cos37°· sin53°sin37° b)
13.144.a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio b)
tg240+tg2IO tg340+tg26°
13.145.a) -'---"- b)
tgI24°+tg56°
c)
1-tg240tg21° l-tg340tg26° l-tgI240tg56(\
1
0 146 . tg73° - tg28° tg34 ° - tg4 ()
.0. .a) ( b)
tg1000-tg400
.c)
I + tg 100° Ig400 1 +tg73)tg2S0, 1 +fg34°tg4°
o 14 k" 3
L,. 7.A·oJesmex=-
5 '
. 13 8
sin :0:::-,0<0:
17
iT J[ 13 'd d"
<7[,0 re HI:
2 2. .
a) sin(a+l3) b) sine a-l3) c) eos(d-l3l
13.148.0drediti tg(a+l3)
A . I A 5
1 tg(a-p),akoJectga=-, ctgjJ==-.
46.
13.149. Odrediti tg( a+l3)
. (rc) 12 . (it I 5
tg(a-I3), aka Je cos --ex =-, S1l -. -13)=-,
2 13 2 13
37r lC
-<a<2rc, 0<13<,-,
2 2
13.150. Odrediti sin(300·a), ako je
13.151. Odrediti cos(300-a), ako je
13.152. Odrediti tg(450+a). aka je
tgex = 2 i 180° < a < 270"-
4
17
ctga=- i 180
0
<a< 270"-
3
3
coso; = - 1 270
0
< ex. < 360°.
5


101
13.153. Aka jesin a = i 270
0
< a < 360', odrediti sin(60'+a) i cos(600:a).
13.154. Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati:
a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) d) ctglSO
13.155. Dokazati daje a+fl=45°, ako je , a i fl su ostri
pozitivni uglovi.
3.J3 +4
13.156. Dokazati da je a-I>=30°, ako je sina
10
a i i3 su ostri
pozitivni uglovi.
13.157. daje a-fl=30', ako je tga= a.J3 ,
. 4-a
a-I
t
gi3
=-J3-'
1<a<4, a i i3
'su ostri pozitivni uglovi.
13.158. Neka je tga=x, tgf\= 1- x , x>-I, a i fl ostri pozitivni uglovi. Dokazati da
l+x
. rc
Je a + f3 = - . Koliko je a+i3 ako je x<-1 '!
4
13.159. Izraziti
a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) c) tg( a+l3+y)
pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct, {3 y.
13.160. Ako je sin a sin f3 = i sin y = , dokazati daje
3 3,,11 ,,11
rc
Q+P+ Y=-.
, 2
13.16I.a)
Izracunati vrijednosti datih izraza:
sin 20° cos2S' +cos200 sin2S'
sin34° cos 236° -.. sin56° cos! 24°
b)
cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So
13.162.
rg(390+a)+tg(6°_a) , 1+etg(3So-f3}g(7°+f3)
1-r'g(39° +a h(6° -a r tg(52° + f3 )- etg(83° - f3J
(
4rc rc 7C 77C SJr 7C

.L:....Y __ 9_ IS 18 12 12
13.163.
5rc rc
tg--tg-
12 12
13.164.
102
Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik:
13.165.a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ)
c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) - sin(a-p)
166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3
13 .. a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3
c) sin(a + (3)- sin (a - (3) d) sin (a - f3 )cos f3 + cos (a - f3 )sin f3
cos (a + (3)+ cos(a - (3) cos (a - f3 )cos f3 - sin(a - f3 )sin f3
13.167.a) cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J))
b) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°)
13.168.a) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23°
b) sin200+sin 13°sin5T -sin33°sin77°
c) sin200osin3 10° +cos340°cos31 0°
d) sin30°cos300tg30
o
+ sin30°cos30°ctg30°
13.169.a) sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a
b) cos 2. (a - 60°)+ cos
l
(60
0
+ a)+ cos
2
a
13.170.a)
c) :.",g.o,:( a=--J:.f3:.'.):.'.+-,,18,,"'
Ig(a + f3) - tgf3
! 3. 171.a)
13.172.a)
13.173.a)
c)
13.174.a)
b)
Ilia - llif3
II?CX + tgf3
b) ctga-l
ctga + I


cos2a-sin2utga
2si11(a+ (3)
tgf3
cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) ,
. 2 .") a
2sm a sm- f3
sin' (f3 + a)+ sin' (f3 - a)
Dokazati istinitost datih jednakosti:
13.17S.a) sin(45°+a)=cos(45°-a)
b) (45
0 ) 1 + tga
tg +Ci - ---
!-tga
tg(4So - a)+ tga
d)
l-tg(45° -a)lga
b)
b)

c) ")' 0
3tg-15 -1
9][ 7C
t g
2s
-tg
4
9rc rc
I +tg-tg-
28 4
sin4a ctg2a - cos4a
etg' f3
b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a)
103
c) d) .!. (cosa +./3 sina +a)
2
13.176.a) b)
13. 1 77.a) sin(a fl
b) cos (a + fl)cos(a - cos
2
a -cos' fl
1
3178 tg<X+ctgfl cos(a-fJ) a <X
- . .a)· . b) sin a - cos <X . tg - tg -
ctgfl + tga cos(a + fl) 2 2
13.179.a) tg(a +fl)-tga
.ficosa -2sin(4So -a}
b) 1) .fi .
2sin\60o +a -f3cosa
13.180.a) sin'(a +.6l = sin'a +sin
2
{J + + {J)
b) -a) (0 )
co,\45 +a
1 +tga •
13.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -- tgfl }ctg(a - fl) = 2
b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13)- (cIgf3 - ctga }ctg(a - 13) = -2 .
13.182. Aka je "= rrJ2 , dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga 1.
13.183. i: Dokazati da vrijednost izraza:
cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu.cos(x_a), ne zavisi ad x.
13.184. " Ako je o"+]3=y, dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf.cosl3cosy;::; 1.
13.185. *Ako je 0:+]3+)'= 180°, dokazati da je cos
2
(X+cos
2
j3+cos
2
y+2coscxcosj3cosy
=1. .
\3.186.* Ako je Q-I-.f=l.+v=180o dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y
. P J' 1;> - 1::>1-' 1;> 1;> cf--1 b ..
Ll 187 * Ak" 2. 3. 4 "'
- .. !.. 0 JC S1I1 a = -) S1I1 (3 = -, S1I1 Y = -, pn cemu st! Cl, i Y ostri
3 4 5
uglovi, izracunati sin(cx-f)+y).
104
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla
.
>.':-, ',': .' 2" '
cos 2x ,== -,SllJ, x

...,:r.'.
. 2 2

. x I-cosx. . Co .. \... ... . ..
tg- ,zax'" Z.
2 l+c05x .. ........... ,>
13.188. Ako je sin a = i, izracunati sin20.., cos20.., tg2O: i ctg2a. ,
5
13.189. Aka je sin fl = - 12 , J[ < fl < 3J[ ,izraClinati sin2[:\ i
13 2
13.190. lzracunati tgo.. aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu.
J 3.191 Izracunati sin[3 i tgB, ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em
kvadrantu.
13.192. Izracunati tg
1
2a aka je cos a .
3
13.193.* Akojetgo..=3, izraclinati sin4a 1
13.194. 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla:
a) sina b) casa
eos4a.
c) tgo: d) ctga
13.195. lzracunati sina, cosa i tgo: ako jc
a 15.
siri 2:. >0.
2
--, I
2 17
13.196. lzracunati sina i casa, ako je tg (X = - , au cetvrtom kvadrantu.
2 12
13.197. Izracunati sin20:,cos20:, tg20: 1 ctg20: akojectgO:=,J2 + 1.
. a
13.198. Izracunati sino:, cosa, tga I etgo: ako Je tg- :::::0,3 :
2
sina
3 - 2cosa
akaje 13.199. Izracunati vrijednost izraza
13
"00 Ak·· .' 2.[;1; bOd d" ." 2
.L . b le smx=-·--,a. > ,ore ttl 'SlllLX, COS X
- a+b

to'- :::::: 2.
<:> 2 :
1 tg2x. -
105
13.201. Akoje sin2x,cos2x i tg2x.
I+a
13.202. Akoje Sinx+cosx;%, odrediti sin2x, cos2x i tg2x.
13.203. Ako je tgx; ±, tgy 2, izracunati tg2x i ctg(2x-2y).
13.204. Ako je cos x; 3., sin y ; .!., 270" < x < 360" ,90" < y < 180" , izracunati
3 3
sin(2x+y), cos(x-2y) i sin(2x+2y).
13.205. Ako je sin xcosx = ± x ugao trougla. izracunati x.
13.206. Izracuhati sin4x ako je tgx; 3.
13.207. Izracunati cos4x ako je ctgx =.!..
2
13.208. Izracupati vrijednost izraza:
a) cO$21'5°.sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30'
13.209. Izracunati vrijednost izraza:
a) 1-2sin
2
15°
b) tgl5"
1-tg'15"
date izraze:
13.lIO.a) 4s1nia.cosacos2a
c) 2coi
2
a-l
13.21 I. a) c0820:-2cos'a.
c) sin2&'-(sincx+cosu)2
Skratiti date razlomke:
13 ? I? ) sin 10° sin 22°
.. - _.a --. - b) -_-,-
sin 10" sin 44 °
c)
2eos
L
15° -1
c)
1- 2sin
b) cos
4
2a-sin
4
2a
d)
b) c0520:+2sin'o:
d) cos\x.-6cos
2
o:: sin
2
a+ sin\x.
sin 40" sin 3x
sin 20°
d)
sin6x
cosx sin 2x 13.213.a) " sin 10° b) ,.5'0sx
c) ----" d)
1- cos 20° sin 2x
Uprostiti date izraze :
13.214.a)
c) (c0570° - cos200)( sin70° + sin200)
13.215.a) 2cos400cos50"
c) 8cos1Oocos200cos40
0
106
l+cos2x 1 +cos2x
b) 2sin700sin20°
d) 2cos50°cos40°
b) cos200cos400cos800
d) 8cos50co$ lO"cos200c0885"
,
0'
13.216.a)
(sin a· + cos a)2
b)
l+sin2a
13.217.a)
2·211:.311:
Slll-sm-
7 14
Dokazati date jednakosti:
13.218.a) 4sin 18°co$360=1
c) sin40osin50o::;:; cos 1 0°
2
13.219.a) sin3x=3sinx-4sin
3
x
13.220.
0:
cos-cosa cos 2acos 4a
2
13.22I.a)
tg'(45"+a)-1 . 2
( :::: 5111 ex
tg'45"+a)+1

c)
J
tga +ctga
sin8a
6
. a
1 sm-
2
-cos2a
b)
2sin2 ex -sin 2ex
b)
. 70
0
. 50°' 100 1
sm SIn, sm =-
8
b) cos3x = 4cos
3
x-3cosx
13.222. Ako je 3tga;2tgJ3, dokazati da je tg(J3·o:)
5-cos2a
sin 2ee
Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati:
13.223.a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) tg2Z
a
30'
iT iT J[ JC iT
13.224.a) sin- b)
8
cos- c) sin- d)
o , 12
e) ct<y-
o 8
8 12
13 2
0- Ak . .' _ 4 0 °. " a a. a
. -.). oJe SlIlCX---
5
, 180 <(1<270, Izracunatl SI11-, cos- llg-.
2 2 2
13.226. Ako je ctga; 90° < a < 180
0
, izracunati SIn a
2
, cos a i tg a .
322
13.227. Izraclioati tg!':... I
24' 24' 24
Uprostiti date izraze:
11:
ctg-.
24

13.228.a) V-
1 + cos ":.
b) 4
2
c)
0:
1 +cos-
107
13.229.a)
l-cos3x
1 + cos3x
13.230.a) .J2 + 2cosa, gdje je
IT
<; a <; IT
2
13.231.a) o <;x<;."'.
2
13.232. Dokazati da
a)
16 2
c)
32
13.233. Skratiti razlomke:
l-cosx
a) ---
1 +,cosx
b) -,-
. x
SlTI-
2
13.234. Dokazati jednakosti:
x
2tg-
a) sin x = .._--=--
., x
I +t"'-
6 2
c
2tg':"""
c) tgx = ---"'--
, x
I -to'-
" 2
sinx-
13.235. Odrediti vrijednost izraza
c)
5sinx+ 8cosx+ 3tg..:",
2
Dokazati identitete:
2sinx-sin2x ? x'
13.236.a) = tg'-
2sinx+ sin 2x 2
.X x - --,
c) tg-+2sin'-ctgx=sinx
, 2 2
108
c) 2eas
2
"'::-cosx
2
b) )Z(I+sin2a)
b)
1 r:-'-'I:'=
b) eos.."'..=-V2+V2+.f2
16 2
1 + cos 2x
d)
x
J-cos-
cosx

Z
b) S IIlX = ._._._."'-
') x
1+ tg'-
2
') x
1- tg' ...
d)
t
2tg':'"
2
x 13
ai<D je tg- =-,
2 3
b)
l+sinx-cosx x
=tg
] + sin x + cos x 2
13.237.
13.238.
sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos
2
a - f3 .
. 2
(
. . R' "a-f3
SlIla' sm,,), + (co sa ' = 4sin' --.
2
x
13.239.a) tg
2
l-co5x x sinx '
-,,--, za x*kn, kEZ. b) tg-=---, zax*(2k+l)n, kEZ.
sinx 2 I+cosx :
13.240. Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza:
,IT 13 " n 4 3n: 4 5rc 4 7n
cos cos--+cos -+cos -+cos'-.
8 4 8 8 8
13.241. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° = 4 b)
n IT
etg...;. - tg - = 2.
8 8
abc
cosa =_._ .. , cosf3 =---, cosy =--, dokazati daje
b+c a+e a+b :
13.242* Aka je
13.243*
13.244*
')Cl 7Y
tg' -+tg' -+ tg' -=1.
221
Dokazati identitete:
] - sin x ( IT X )
=Igi-
cos:? x \ 4 ---2
2 2
r;---:-
...:
.J7'.I=+=,S=i;;n;,;";'.,+:_.J"J;I n;;;;x x n:
za 0< X<-.
2 2
109
REZULTATI, UPUTE, RJESENJA
1. STEPENI i KORI,JENI
1.1. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM)
1. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1.2.a) 32 b) 16 c) -81 d) -25
l.3.a) -1 b) -1000
1.5.a)
1
b)
8
4 125
1.7.a) 9a
4
+2a
2
d)
6x
7
_xs
1.8.a) 5a
2
+a+2a
3
c) 12a
4
+2a
2
+lOa
1.9.a) 4
6
1.10.a) 5'
LILa)
256
b)
64
-
-
625 729
c) a
19
L14.a) 4
Ll5.a) a
U6.a)
Ll7.aJ _3
6
Ll8.a)
9
x
Ll9.a) a
20
1.20.a) (a-3)lOb) (b+ I J'
1.22. -IL -21
0+1
1.26. = --- = -1,25.
ab
1.28,a) x
1.29.a) a'
I.30.a) a
m
-
ll
1.31.a) a2m+2xilll+J
c)
c)
c)
1.32.a) a
2
X+I+a
2X
_ a
2
x+5_
a
2X+2
625 d) 1024 1.4.a) 1 b) 12 c) 15
4
d)
9
1.6.a) 100 b) 184
-
-
7 16
b) 6x
4
+a
3
c) l1x
6
_8x
3
e) x
3
+a
2
f) 3a
4
+4a
3
b) lla'-6a
3
-1Ia
2
+5a
d) Sa' +2a' +3a
2
+4
b) 3
'7
c) 713 d) 214
b) 3"
c) i
9
d) 2
23
243
d) 1.12.a) b) 410 --
3125 1024
d) b
'4
b) 625
b) a
,
b) 3'
b) 3
8
b) a
4S
b) x
6
c) 5'
1.23. -62
1.27.a) x29
b) a
6
b) a
6
1.13.a)
c) 16
c) l
c) 56
c) 58
c)
b
6
.l
c) b
'4
d) I
1.24.
b) a
24
c) Xli
c) x
9
9
8 b) 10
5
c) a'
d) 0.01
d) b
6
d) 1
d) 1
d) il
d) y120
1.21. 16,
1.25. -16
d) x
3
d) x II
d)
15
b)
b) a2rn+4/11+6
c) X
l
-
9m
c) X
11m
+
4
d) a"+4+
a
,,,+6
b) x
9
_5a
2
x
b) x2m+3_
x
2Jl1+
x
2m+5+
x
2rn+6
c) 1-5bx'
1.33.a) a
6
+2b
1.34.a) 5
3
2' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 100
3
d) 10
5
1.35.a) 8
1.37.a) a'
b) J. 1.3§. a) 2
5
9
b)
b) 4' c) 3
6
d) 3
5
b
2
III
1.38.a) a
x
+
2
b) a
3
c) x-
n
1.39.a) ax
m
-o+8x
m
-
1l
IAO.a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25'
1 13.3
9
1Al.a) 5 b) c) 6 1.42.a)
7 19
b
4
1.43.a) d
3xy'
b) 2ab'
1.2. Stepeni s cijelim eksponentom
1.46.a). I
1.47.a) -1
b)
b)
c) 1 d) -I
1.49.a)
4
.
3
1.51.a) 10000
1.52.a)
I
Sa
2
e"
1.53.a) xy-2
9 6 7
1.54.a) x y c
7
b)
5
4
1.55.a) 5 b) a"
1.57.a) 6
1.58.a) 2'ab
7
1.59.a) a·
4
+2a'b"+b,2
1.60.a)
8 _x
6
6
x
1.62.a)
c) -I
1
l.48.a) -=-
3
3
9
9 b
c)
.
d)
8 a
b) -16
I
b) --,-
0n-n)'
2b
3
b)-
a
;-> p
b)
19b
1
'
c) a d) X,4
b) 6"·7'
b) (y-x)'
b)
2y-3x
xy
l+a
b) -.
81
1.50.a) ---
16
c) -25
1
c)
7
3
a
4
1/
4a
2
b
3
c)
7
c)
8x
lJi
y
9
1.56.a) a
c) mp
5n
211/
c) 5a
7
b""c
2
1.61.a)
4
b)
b) a"+b"
b) 5"
b)
2
b) 1 1.45. ap
4
c)
100
b) 343
Ii
c)
125 a
k
d) -1000
d)
2b'x
c) x
4
b) c) 1
3
d) 1
l'
d) !':.....
111
P
b(b' -ab+b')-'
(m+n J
m-11
I-a
1.63.a)
m-I
b) (b -a)'
1.64. 1 1.65.
(a+h+c)'
2bc
112
1.66. 2b 1.67. 2
26
1.68.
9
1. 3. Korijeni. Aritmeticki korijen
1.69.a) 6 b) 16 c) 2 d) 2
1.70.a) 8 b) 32 c) 26 d) 3 1.71.a) 15 b) 25 c) 3 d) 2
1.72,a) 5 b) 15 c) 16
1.73.a) bl'+28' =
=.JS2 7' = 5·7 = 35. b) 65 c) 104
1.74.a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2. b) x2:-5 c)
1 1
1.75.a) b) x;';2 c) 1.76.a) x;';2 b) x2:
2
1.77.a) XER b) XER c) XER
1.78.a) 17 b) 60 c) 09 1.79. a) 1 b) 3 c) 16
1.80.a) a-3 b) 3-a c) -(x+I) 1.81.a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3)
1.82.a) ... =3·5=15 b) , .. = 6·8 10=480 c) =9·25·0,01=225·0,01=2,25
1.83.a) 60 b) 33,6 c) 3300
1.84.a) .J5O=,}25.2=,J2s·..[2=5..[2 b) 3..[2 0)
1.85.a) 6..[2 b) 8..[2 c) 5J3
1.86.a) 2aF3 b) 5x.j3; c) 4ai:l·J7ab
4..[2 . d) 3.[5
. d) 4Vl
b) 2abV2ab 1 c) 30
2
.1,."3 V2a.x 2

1.88.a) la - 31 b) Ix - II c) (//;·'{j02
1.89.a) 5..[2 =.J5'..[2 = .)5' 2 =.J50 b) ..J28
1.90.a) ')250 b) ')192x c) V 48
1.91.a) ..r;;: b) .)S2
, .92.a) ..J2a
s
1.93.a) 7ft
1.94.a) 14.J3
1.95.a) 6.J3 - 3-15
cJ
cJ
b)
b)
b)
:ifb4
'/hpf
18.J2
20.J2
2ft + 6-16
1.96.a) 9V3 - 3.J3 b) 17 -15 + 2V'S
d)
V4s6'
d) -J12a
2
d) V27 bj,
c) 15 -15
1.97.a) 3V3 + 2V3 b) 3V'S - 3Vs 1.98.a) 160 b) 630 c) J 92
1.99.a) 3.J3 + 5.J3 = s.J3 b) 4.J3 - 16.J3 = - 12.J3
L 100.a) 7 -J3 b) 15.[5 1.101 a) 2.[i -14.[5 + 22.Jl1
c) 26.J2
b) - s.J2
11Gb) 19fi + 15 -7 b) 5-JOj + 0,4.J2 - V9,
a) 3i/2+m4-:§if5 b) 2\15-12-15+ 1-W3
113
1.104.a)
.J3O b) 2..JIs c) -.J66
1.1 05.a)
.J35 b) 6 c) 10 1.106.a) V40 b) V48 c) 2V6
1.107.a)
Fa
b) V12 c) l.j192
1.108.a)
Vi = 442' = ':if8 b) V25 c) '-V10000
1.109.a) s.J4a 6 b)
li/g1 a 8
c) 1:;}343 a'
1.11O.a)
.Ji b) .Ji
c) Vi d)
1!i/lO
1.111.a) '!Ja3
b) c) Va el) N
1.1 12.a) .[2.'f2=4.h' . 'f2= 4.,h22 =18 b) V64 = 2
c) : "!.j3i = .[2 1.113.a)

·2' = ':1./27 ·16 = ':1./432
b)

cJ
1{/i]52
I.! 14.a)
b) V2x
5
c)
2!<j b 19
1.115.a) b)
:=x3!J
x
17
c)
1.1 16.a)
b)
4J:./ x 41
c) 6!J a 21 = Va
1117.a) '{ ;(7n

1.118.a)
3
b) b) -
2
1.119.a)
3.J2 + 250 b) .j35 -3M c) 4fJO +J15
1.120.a)
8 + 2.J1S b) 22-4M c) 137 -20J15
1.121.a) -3 b) 128 1.122.a) 5 b)
1123.a)
14.J2 + 2../3 b) 6.J2 + 3../3 - .f6 - 4
1.124.a) 4 b) 6 1.125.a) 8 b)
1.126. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable, korijene
posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani.
a)-I b)-2
1127.a) s!JS - 4V4 b) M -.JS 1.128.a) 5
1.129.a) b' b) ';a'+'"
1. a+frl=i -(a-frl=i)
1. 130.a) ,,-; ( ,,-;r "-;)
a-Jd
2
-1 a+va
2
-1 a-va
2
-1 a+va
2
-1
a' - I (""2-;
2va--1.
1

m+vm- +a 1'11- +a -r-cc--
b) mvm-+a+m-+a= - =..Jm2 +a
_ m+.}m
2
+a
1131.a) 17 +2../3 OT2(20+..Jlo) . 1.132.a) '2 b) 5 .- c) 5
114
120
12
2
b) 3
1.133.a) 2.J2 b) 2
1.134.a) a b) x
c) 0,1
c) v;;:
el) .J22 e) !JS
1.135.a) 0,2 b) c) 2a
2
.;[;2 1.136.a) 8 b) 3
1.137.a) (a-b) (..fa -.Jb)=[(..fa)' -(.Jbl'J(..fa
[(..fa -.Jb)J (..fa -.Jb)=..fa +.Jb b) ..fa -.Jb.
1.J38.a)
V6: 'ifi. = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 2
3
= If]
c)
1:fi
1.139.a)

b)
1.f16
c)
{J;
32
1.140.a)
'4K
b) x'.if3
c)

d)
V3 : '.!fi. = '{/3
4
: 2 24¥
f37
648 aD e)
V2'"
f)
. 2
1.141.a) Va'-6" = Va
a"
b)
fJ a
5n
-
12
c)
1{}a
7
x-
3n
b)
a
2
.if;;: -V -0;[;2
3a 2
a . ifi7 - Vi?
5
1.143.")
b
'{/a
131
1:+4 b) ...3L..2JalD1H.9
144 .• ) u •
1.145.a) 3 b) s.JS c) 44 d) 192..j3
146.) (;[;2)' =V(a
z
)' =aVc;
c) lIV27a
2
b:'
1.1 47.a)
clifd
b)
clxifd
c)
2a
4
x.J2ax
el)
2Qx4V2ax
1.148.a) 9J2
b)
'.f3
c)
?,(5
el)
2f/l2
1.149.a)
ifJl b) .'if4 = '(/2 c) '.if5 d)
1{[6
1.150.a) !fa
b)
VX
c)
'fY
el)
2-{"w?
1.151.a) V54 b) JVS' 3.[2 = JVJ(s4 3)'
. 2 = '.(J8-S8
c) 15-48
3
el)
2f2D
1.152.a) +J8
b) a'·Va
c)
l.2j4&l
d)
V'2.fut
1.153.a) 1Oif/5 b) ;f2
1.J 54.a) 2J2 b)
M
c)
(.[2 - 1 ).ri-
d)
5)]5
5 5 6
lIS
11,[3
1.155.a)
15
LJS6.a) 4(.J2 + 1)
-!5(-!5 - ,[3)
1.157.a) 2
(1 0+:1Ii2J3 -Fs)
c)
7
(Fs + .[3 X3f3 + 4fi)
1.1S8.a) -S
·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 c) 318 d) 50'14
1159.a) Vi Vi!J4 V8 2
b) ('-'3:1)Vs c) d)
161a) 2(V4 +Vi + I) b) (V4 --Vi + \)
c) 4(V9 +!fl + I) d) VI6 -2V4 -,-4
II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J
162.a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 - (2+J3)' -US)'
_1 1 \2-4f3+f3-6-:.J5+2m)=
- 2+413 - 2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12)
_ 11(-4-'.3,[3 --!5 + 2m)_ 4+3.J3 +-!5 - 2J\S .
- 2 (-II) - 2 .
b) 3(SJ2 - 4.J3 + 3.J6 - 6) c) 3fiO - 5.J6 + 4m
2 30
163.a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka. Rezultat: 28.
2 5 7 2 5 7_
b) "Jio + 5 + flO - 2 -.J10 = -Fs(.J2 +-!5t .J2(-!5-.J2r fIO-
_2fi(-!5-.J2)+sfs ..[S+.J2 __ 7 __ 7f1O-.3:..1. __
7
_=2.
- -!5 . .J2 -!5 +.J2 -!5.J2 J\O - 3f1O flO 3
1.164.a) Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez.: 9 + 2J7 -.J1l.
2+1112
b) -_ .._-
2
116
167.
= 1[;;2 + v-;; +
1
+ 1 -Va = 1[;;2 + Va + I + 1 -Va = 1[;;2 -1- 2.
1 1
..Jb -1
Fab
1.168.; ..[;1 - b
b) 4
169.a) Uputa: Ja + = -[ + 1)' . Ako je a22 vrij9dnost izrazaje
2..Ja --1 i aka je 1::;a<2, tadaje vrijednost izraza 2.
b) Kakoje: (.J2a
2
-4+2)' =2a'+4.J2a
2
-4=2(a'!+.J2a
2
-4) 1
( J2a
1
-4' - 2)' = 20
2
-4J2o:' -4 =2 (a
2
-.J2a2. -,4 )- to vrijcdi:
(J 2 + z-J":;:'F"'..=:: + a' - 2..fi.';:2.. 4 =
/ ' .. lEa' -4 --21 \i 2(r - 4 + 2
r::: + r::: .
,,2 ,,2
Aka je -J2a 2 - 4 - 2 2': 0, odnosno, la-! 2': 2, tadaje vrijednost izraza 2.Ja 1 -- 2 .
Ako je .J2 ::; a::; 2, tadaje vrijednost izraza x = 2-J2.
1.170. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se:
-2f3-8=-2(J3+4)
1.171. Prvo "srediti" dati iZraz, a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog
a+am
2

sredivanja dobije se: . Rezultat: 1) m za JHI > I i
2am
1
1.173. a = 2+'-'3,b =2,.-'-'3, R.: L172.nzan::::::li zaO<n<1
n
117
1176.a) V2+,fS =V
8
(¥ +3(,fS)' +(,fS)' =
= Ll.b+3,fS d,fS)' + (,fS)' = -ZI v6 +,fS)' =*6 +,fS)
Z -
,c-' r;: F1+:Ns+Z,!(I+f5)
3 11+:Ns+2;"2+v
5
=' 2 =,12+4,5 =V6+2f5.
W 2 2 2
un * Kako je (.J2 + 1)' = 2.J2 + 6 + 3.J2 + 1 = s.J2 + 7 i (.J2 - 1 Y = s.J2 - 7 .
to je :Vs.J2 +7 -- Vs.J2 -7 =V(.J2 + 1)' -V(.J2 -I)' = (.12 + 1)- (.J2 -1)= 2.
b) Kako je 20 + 14.J2 = (2 +.J2) i 20 - 14.J2 = (2 -.J2j' • to se lijeva
straria jednakostj' koju treba dokazati, moze transformisati ovako:
VZO+ 14f2 + V20-14.J2 = 2 + 12 + 2 -.J2 = 4.

b) Kakoje6+4.J2=(2+.J2)' i
(6+4,/2 6-W 'J' -If 6+4'/2 +_ 6-4.fi I
J
' =
- .fi+2'1'..[i .fi-(2-J:2)
= (3+2,/2 j l' = (,/2 +1+J::i-l) =(2'/;;[ =8
I ,/2+1 ,/2-1) l v2+1 fz-l
\ , r;------;-
1179 (4 + .fI5X-JlO - '/6)J 4 - -flS = (-JIO - J6)y(4 + -flS)- 4 - -flS =
= (h!i5) = (,j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3 (-f5-+-J3-)' =
='/2(15 +,/3)=(,fS -,/3X,fS +,/3)=5-3=2
..J2
1-:;[;1 (1- Vatl+ Va + :;[;1) 4
1.180. Uputa: - .__ . = 1 + Va + Fa .
:1-Va I-Va
WI +,/3 2 + 2 . +=-I}o;:"2'=+=,/3 2 -- 2 + 2 +.J3 =
118
+13· J( I )=.
J =
=rz;-J3. J( 2+,J2+J3 Iz-N)=N. h+J3) =J2+J3. h-J3 =
='/4-3 =1.
1.182. Fx+I
1.183. -1
X' + 1
1.184.a) a+b, ab>O b) I, ako je x> I; --'-, ako je x<l, Ixl"' 1, x "' O.
I-x
VlX2 -N-l) 9
J.J 8S.a) 2' Ixl> I b) + 213 +.J2 + '2 =

r; r:; - ) h(/- .- )' r:;.J2
= - 2,,6 +4,,3 +2..J2 +9 =J- ,,6+..J2+1 =,,3+-'::"+1.
2 V2 2
1. 4. Stepeni s racionalnim eksponentom
1.186.a) -J4
I. 187.a) Vi25
1
1.188.a)
52
I
l.lS9.a)

1.190.a) 2
1.191.a) 3 b) 2
b) W =z!64
.'
b) 1CP

b) 12'
b) 4
1
c) 4' d) SI
1.193.a) 4 b) 3-
1 3 2 f2
c) 32 d) 3V3
;I ].
1.195.a) 2 2.3
5
-53
b) 2
1 1 1 1 5
- - -+- -
1.196.a) a
2
-a
3
:::: a
2
3 = a
6
b) I c) x
c) V64' d) JlOo
c) {::ZS7 d)

J
1
c) 17" d) (ax' )5
"-
1
c)
all
d) (3x 2 ):i
c) 16 d) 10
1.192.a) 5 b) 3 c) 128 d) 2
1.194.a) 12 b)
273
-
100
2 1 1
d) '-a 3 . a 6 : a 3 = a
119
1
1.197.a) a
3
1 1
b) a'b
3
3
c) _ab
3
2
1
d) a
'2
·b
6
198. Neposrednom zamjenom vrijednosti za x, nakon sredivanja, dobije se
n-In
Rezultat: Ako je m>n, vrijednost izraza je -1. Ako je m<n, vrijednost je 1.
1.199.Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2.
(J,;;=l),lh;;
1.200. Rezultat: I ' ako jeO < mO: 1 j
';In
2
1.20! .r;;;;;
1.202. ,
x- -1
1.203. V(a - b)'
.n
120
2. HOMOTETIJA i SLICNOST
2.1. Kruznica i krug
2.1. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva
se kruznica. Tacka 0 se naziva srediste kruznice. Duz 6iji je jedan kraj srediSte
kruznice a drugi kraj, rna koja tacka kruznice naziva se radij,...s (poluprecnik)
kruznice. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva.' Najpuza tetiva naziva
se precnik (dijametar) kruznice.
Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te
kruznice, naziva se krug.
2.2. Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom).
2.3. Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be.
Radijlls krllznice je OA
2A. Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A, r).
2.5. Up uta: Srediste kruz,nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj
tacki i kruznicc k(A, r).
2.6. Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci
nonnalu n l1a izabrani krak ugla. Neka je N tacka na toj normali "tako da je MN=r.
Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene
kruznice (SI.2.!).
SI.2.1.
1 ......:· ..... ,· .............. ·· I·· .. ····.. · .. ? N

p
M
2.7. Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A, R) i k(B, R'), srediste traiene kruzl1ie-e
nalazi se na presjekll kruznica k(A, R+r) i k(8, R'+r).
2.8. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na
datu pravu p. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A'). U
tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n. Prava t je trazena
tangenta.
121
p
2.9. A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice.
Neka JC tacka A presjek pravih nip. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da
budeAB=AC=R Norl I t 'k B . Cd'
v • ',' na e u ac ama 1 na atu pravu p su trazene tangente
kruzllIce (SI.2.3).
2.10.

k o
;$\ p
S,l.2.4. Sl.2.5.
2.11. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i
prave OT (SI.2.5.). .
2.12 Cet r C! '..
v • • ve,olll:;>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni
cetverougao. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a
se n" '., k v • • e e
10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao.
2.1? jc;cetverougao ABeD tetivni (SI.2.6.). Povucimo dijaaonalu AC
posmatraJiTlo e;entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC, a drugl ADC).
D
S1.2.7.
122
Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC, paje Isto tako
su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi
'1'=20.
Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) =>
Kako je zbir uglova cetverougla
a+\3+y+o=3600 =>
=>
360
0
, to vrijedi:
a+ y+ 180° =360°
360° = 2(0 + \3)
0+ \3 = 180"
=> a+ Y= 180
0
.
Dakle, dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni.
2.14. Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI.2.7.), tj. neka
vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°). Tacke A, B i C odreduju kruznicu k. Nekaje E
tacka na kruznici k van luka ABC. Tada je cetverougao ABCE tetivni, pa su mu
uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku), odnosno, vrijedi:
<A +<C = <B + <E (=180°).
Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D, zakljucujemo da mora biti <E = <D.
Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k, jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad
tetivom AC je manji, a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad
tom tetivom.
2.15. Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni, a kod
jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki, to su suprotni uglovi
jednakokrakog trapeza suplemcntni. (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki
trapez tetivni cetverougao.
2.1'6. lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°,
odnosno 70° (SI.2.8.).
2.]7. Nekaje AB tetiva kruznice k(O, r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na
OYU kruznicu (SI.2.9.). Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C
l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE
oznacimo sa Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad
istim lukom «AOB=2\3l. to je ugao BOD = \3. Kako su uglovi <BOD = i <p
lIg10vi sa normalnim kracima, to je
123
2.18. Analiza: Traz.eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom
AM'B (S.2.10.). Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente.
M
'"
.a

S1.2.10 ........................ 0.1\1'
2.19. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T. Odredimo
ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. Data kruznica se vidi pod
datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa Trazena
tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1.2.11.).
2.20. Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje
AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI.2.12.). Vrh C trazenog
trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom
AB.
B A'
2.21. Uputa: Vidi prethodni zadatak.
2.22. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a. Treba konstrllisati skllp tacaka
iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.17.). Vrh A traz.enog
trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t,l eiji je centar A'
u sredistu duzi BC (S1.2.13.).
2.23. Uputa: Vidi prethodni zadatak.
2.24. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao
predstavljen na S1.2.14.
Pravougli trougao ADE se moze konstruisati. Tacka Eje srediste stranice BC, paje
srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE.
Kako je poznat i radijus R opisane kruznice, to se centar 0 ove kruznice nalazi i na
kruznici k(A. R). Dakl'; OEk(A R)ns. Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na
prcsjcku prave DE i kruznice k(O. R).
124
SI.2.14.
2.25. Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1.2.15. Kako je
ugao Abt jednak uglu ACB (ugao izmedu tetive i tangente jednak je
periferijskom uglu nad tom tetivom), to je <C + <D = l80°, pa su :suprotni uglovi
cetverougla ACED stlpiementni, sto znaci daje taj cetverougao tetivnL
2.26. Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se
tangentni cetvcrougao. Drugim rijecima, cetverollgao u koji moze upisati
krllznica naziva se tangentni cetverougao.
2.27. Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k, onda duz ciji su krajevi
tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz,tacke A U odnosu na
kruznicu k (iii kraee, tangentna duz tacke A).
2.28. Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S, R). Kako
je i <OTP <01"P to su trouglovi D.oTP ·LlO1"P
podudarni. Otudaje (SI.2.16.).
A
C r P a-r B
T
2.29. Koristeci teore11111 0 tangentnim duzima i oznake sa SI.2.17. 40bije se
a+b-c
AB = AN + BN => c:::; b-r + a-r => 2r = a+b-c :::;> r = '--'. ----
2 .
2.30. Neka je ABeD tangentni cetverollgao. Posmatraj.mo dodirl1e tacke stranica
ovog cetverollgla i upisane kruznice. Neka Sli to tacke M, N, P i Q. Koristeci
teoremu_ 0 tangentnim dllzima, zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake:
125
SI.2.18.
A
M B
'AM=AQ, MB=BN, NC=CP, DP=DQ.
Otudaje
S1.2.19. c
S E

A M
N
B

Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = BC + AD (S1.2.19.).
presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD.
Neka, Je ovih simetrala tatka S. Neka su tacke M; NiP, redoll1
j
na
stramcama cetverougla AB, BC i AD tako daje SM..LAB, SN..LBC i SP..LAD. Tada
i.e. (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova), pa
SM) tri stranic: datog cetv,erougla ABeD. Treba dokazati
. dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu). Aka kruznica k(S, SM) ne
bl. sfranicu CD, tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu
pri se tacka E nalazi,na pravoj AD. Taka bi dobili tangentni
cetverougao ABCE. za koji vrijedi:
AB +CE= BC+AE.
Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi,'e
Se; b" •
CD-CE =AD-AE
=> CD-CE =DE
Kako su CD, CE i DE stranice trougla CDE, to je posljednja jednakost nemoguea
(svaka vecaje od razlike drugih dviju stranica), sto znaci da L\CDE
ne post?]I, odnosno, tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao
ABeD Je tangentni.
2.32. Kako su sve stranice kvadrata jednake, to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva
prethodna zada'tka).
2.33. Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica, to je zbir dviju
stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica, pa je deltoid tangentni
cetverougao.
'26
S1.2.21.
B p
Neka su M, NiT, dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD, a P, Q i T
2
,
dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI.2.20.). Kako je cetverougao
ABeD tangentni, to vrijedi:
AB +CD = BC + AD.
Prema teoremi 0 tangentnim duzima, vrijede jednakosti:
MB = BT2 , BP = BT,. DT = DT, , DN = DT" AM=AN i PC=CQ.
Koristeci navedene jednakosti, dobije se:
AB + CD = BC + AD.
AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN
AM + BT
2
+ CQ + QD= BT, + PC+ DN + AN
AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT,l + PC + DN + AN
-DT, + DT, = -DT, + DT,
2DT, =2DT, => DT, = DT, => T, '" T, .
2.35. Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111
A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna prave p i
tangente t. Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale
ugla tBp (SI.2.21.).
236. Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali
odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date
kruznice). Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00'
(odnosno 00") i normale n (S1.2.22).
0"
s
S1.2.22.
o
S'
'L--+-rr--
S1.2.23.
127
2.37. Analiza: Neka su k(S, R) i k(S', R') date kruznice i tacka A neka pripada
prvoj kruznici. Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R'
(gdje je R' radijus druge kruznice). Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku
simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI.2.23.).
2.38. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice. Ako je T
dodirna tacka ove tangente, tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG.
Kako su tacke A iOdate, a tacka T pripada kruinici precnika AO, to sc tacka T
maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO.
A
o o
SI.2.25.
2.39. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije
ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa.
Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra.
2AO. Neka .'Ie kruznice k(O, R) i k(O'. r) dodiruju izvana u tacki" T (SI.2.25.).
Norma!a l! tack; T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih
kruznica.
2.41. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice.' tada ove kruznice
ncmaju zajednickih tangenti.
2.42. Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k', tada je
prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta
•••••• :::: -_" '::J
SL2.26.
k'
SI.2.27.
kruznice k"(B, R-r). Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi
zadatak 2)8.), moze se odrediti i njena dodiql;'! tacka C. Dodirna tacka :r trazene
128
tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'. Prava koja prolazi
kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI.2.26.).
Koliko U ovom slucaju krui.nice imaju zajednickih vanjskih tangenti?
lzvedi konstrukciju i dokaz.
iz tacke B na kruznicu k(A, R+r) paralcllJaje sa trazenom
zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za
(SI.2.27.). r
2.44. Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid. DUagonale deltoida Sll normalne.
2.45.
D
SI.2.29.
je T Neka su .A i B dodirne tacke jedna
V3!lJske .: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u
tackama MIN. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN
Prema teoremi 0 tangentnirn duzima, vrijedc jednakosti:
AM MT,
Otllda je MN 2MT = AM+BM AB.
prava kOj.a pro.lazi tackom 0' sije.ce polupravu OA u tacki P .;Tada je trougao
00 Ppravollglr sa hlpotenuzom i katetama i OP pa
prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: '
1'0,2 _ PO 2 Aw2 (R + rJ' - (R _ r)2
--2
AB' =4Rr AB' z.jR;.
2.46. Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1.2.29. vrijedi:
a kako je AB = AC + BC, 10 je:
2 r;- r- r;-- -Jab &
-vab = 2-v ae + 2-v be , odnosno = --+ --
'"abc .Jabc .Jabc
2.47. Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O, R).
129
Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?).
Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e
visine podudarnih trouglova (S1.2.30.).
A
A
S1.2.30.
C SI.2.31.
2.48. Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom
uglu
Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i
llormale u tacki B na pravu t (tangentu). U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu
tangente i tetive (SI.2.31.),
2.49. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta
letiva vidi pod datim uglom ex. eVidi prethodni zadatak). Vrh A trazenog trougla je
na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice.
2.50. Upula: Zadatak se analogno prethodnom.
2.51. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. Ako Sli A i B
dodirne tacke tadaje prava AB traz,ena polara (SL2.32).
o
p
2.52. Uputa: Vidi prethodni zadatak!
130
2.2. Mjcrcnje duzi. Mjera duzi. Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka
mjera (NZM) dvijc duzi. Samjerljive i nesamjerljive duzi
2.53.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2,
b) NZM( 4, 6)=2 c) NZM( 10, 15)=5
2.54.a) NZM(l6,24)=8 b) NZM(13.39)=13 c) NZM(lIO, 60)=10
2.55. Nekaje !',ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36°
(Vidi S1.2.33.). Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?). Ako puvucemo
simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i
!',BCD. Otudaje AB = BD = Be). Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo
osnovicu Be fla krak AC. Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se
ostatak DC. Kako je DC osnovica jednakokrakog
!',BCD, koji ima pri vrhu ugao od 36°, to je CD<BC.
Po postupku mjerenja, sada treba CD nanijeti na duz BC.
Kako je !',BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°,
dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla,
koji ima ugao pri vrhu ad 36°, mjerimo njegovom
oSllovicom. Ovo, dalje, znaci da se ovaj postupak nece
nikada zavrsiti.
B SI.2.33.
Dakle, osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima
C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi.
2.3. Proporcionalnost duZi, geometrijska proporcija, gcometrijska sredina
dviju duzi, produzena proporcija. Talesova teorema
AC 6
2.56.a) ==
CB 24
2.57.a) DA
4
b) AC
AB
b) DA
I
5
CB 4
c) == ___
AB 5
c) NE
d) AB = 5
AC
d) NE
2.58. Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?).
Trazeni odnos .Ie ]:2
2.59. Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I , to .Ie trazeni odnos
3:2.
2.60. Trazeni odnos je 1:2.
2.61. Ako .Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi, tada kazemo da SU te
a c
cetiri duzi proporcianalne. Na primjer, aka je b := d ' kazemo da su a, b, c i. d
cetiri proporcionaine duzi (SI.2.34.).
I Oznako. AB predstavlja.duzinu duzi AB, sto. ponekad. oznHc<)valllO i sa d(Al3).
131
A C =3 em, CD =2 em, BDII CM,

AM: MB=AC:CD=3:2.
Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2.
2.63.a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy. Na polupravoj Oy
odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em, a na poJupravoj Ox
odredimo tacku A taka daje OA =2 em. Tackom D povucimo paralelu DB sa
pravom CA. Sada vrijedi:
0---
B.OA=OD:OC=4:1.
D
Traiena duije x=OB.
C
S1.2.3S 0 A B

OD=4
OC=1
OA=2
OB=x
)
"4 Na analogan naCin se odrediti i duzi tl zadacima h). c) i d).
_.0 Uputa' Dat· .. f" .
. . e plOporclJe se mogu trans ormlsatl.
a) (S-x):x=7:5 ¢;> 7x=5(S-x) ¢;> 7x=2S-Sx ¢;> 12x=25 ¢;> x:5=5:12.
DaJje se konstrukcija moz.e izvesti kao u zadatku 2.11.a) .
b) (10-x):x=20:10 ¢;> 100-10x=20x ¢;> 30x=IOO ¢;> 3x=10 ¢;> x:2=5:3
" _ c) (2+x):x=8:2 ¢;> 4+2x=8x ¢;> 6x=4 ¢;> 3x=2 ¢;> x:2=1:3.
L.6Y,Ladatak se maze ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati
U obltku x:a:::::a:(a+b). Po.smatraju se rna koje poluprave OX i OY.
Na pOlL . OX _.
tpravOJ odredi se tacka A, tako daje OA::;;;a i
tacka B tako da bud -OB b N d' '.
e ::::a+. 'a rugoJ popupravoJ OY,
odredi se tac'ka C t k j . OC " ,
( , a 0 caJe =a. fackom A povlIce
so paralela AD sa pravom Be. Dalje je,
OD· _-.-
T " OC - OA . OB, odnosno, OD:a=a:(a+b).
duzje x=OD.
Na analogan nacin mol.erno odrediti i dul.i II zadacima b) I c).
2.66.3) x:a=b:c ¢;> x = ab = b) x = .J.i.'..
c 10 5
SI.2.36.
8
c) x =
5
(ac + = (bd +
y
¢;'>a2bd+b22_2bd'd2 1111 .
C -a +a ¢;> b-c'=a'd- ¢;> bc=ad ¢;>a:b=e:d.
dvUu .. datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul. (cija je
na G) za kOJu vI"IJed, proporclJa a: G = G : b.
a) G'=ab=9 => G=3 b) G=4 c) G=6 d) G= 2J2.
132
2.69. Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A
2
, A3
tako da vrijedi: AA, = A,A2 = A,A
3
, (Tacku A, odaberemo proizvoljno!).
Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. PraJelno sa ovom pravoni, kroz tacke AJ
A2 povucimo prave. Ove prave sijeku duz AB redorn, u tackama C i 0 i vrijedi:
--- --------
AC: CD: DB = AA, : A,A, : A
2
A
3
.
Kako su, po konstrukcUi, duzi AAj, AlA} i AlA3 jednake, to su jednake i dul.i
AC, CD i DB, paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi.
SI.2.37.
2
A C D B
2.70. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku.
2.71. Vidi zadatak 2.69.
2.72.a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B),
ina njoj odredimo 9, (1+4+3=9), tacaka: A], A
1
• A .. " A.h As, A
6
, A7, A:.; j A
9
, tako
daje
Tackama A2 i A6 povucel.11oparaleie,sa pravom A,)B. NeJ>.a ove para!ele,
redol11, sijeku dui AB 1I tackama C j D. Tada vrijedi: '
-- ._-
AC 2 CD A
2
A, 4
--, - - => AC: CD: DB= 2 5.
CD A
2
A" 4' DB- A6Aq -"}
SI.2.38.
A,
A C D B
b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno pod a).
2.73.a) Pokazacemo, graficki, dva nacina rjesavanja ovog zadatka. U prvo1l1
slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4,
a zatim povuce paralela CM sa pravom BD. Tacka M na duzi AB dijeli
datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra. Dokazil'CSL2.39.).' .
133
U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera, od kojihjedna ima
pocetak u tacki A, a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi
Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka. Dokaii!
SL2.39. D C
3 Drugi nacin _
Prvi nacin C
2.76. Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni
(SL2A.2.). Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB. Neka prava p sijece
prave AC i BC, redom u tackarna DiE. Neka je S srediste duzi DE. Prava CS
sijece pravu AB u sredistu stranice AB. Dokazi!
c 51.242.
4 ,


Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a).
2.74.a) Nekaje AB data duz. Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i
By. Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je a na polupravoj By
pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3. Presjek prave CD i prave AB je
trazena tacka N.
Zaista, prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2.40., vrijedi:
AN AC 4

BN BD 3
Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a).
2.75. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan. Povucimo pravu a paraleino sa
pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo, redam, sa
B' i A'. Nekaje C' srediste duii B'C'. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC
(SL2AL).
S ! ,c .4 I
b \ P R 9
----. ---\\-
a
A'
.-.. __ ..
c
C'
B'
Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC. Presjecne tacke ove prave sa
pravama AB i BC oznacimo, redom sa P i Q. Nekaje R srediste duzi PQ. Prava BR
'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC. Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC'
iBR. .- - -
134
2.77.a) Ako datu dut tackama C
je x=AD.
D podijelimo na jednake dijelove, tada
S L2.43_
A
A

Analogno ljesavamo zadatke pod b), c) j d).
a
2.78.a) Uputa: x = ¢;>
b
w x:1 =a:b.
b) x ¢:) bx::::;: a
2
¢:) x:a::; a:b
SI.12.44.
a
b
t--------- .. _._----"--
c) Uputa: x=ab ¢;> x:a=b:l.
2.79.a) ¢;> b) X = [,2 ¢;> c)x = a:b ¢;> x:l=a:b
2,80.a) X = ':'!:.. ¢;> x:a=c:b b) x ab ¢;> c) x be ¢;>
[, c a
2.81, Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova. ltd ...
2.82. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi:
SL2.45.
135
S1.2.45.
7
MA411 BA,
As
NA611 BA, A,
AM=2MN A,
MN=2NB
A
A
M N B
2.83. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a, b i c, a na polupravu Oq datu duz d.
Vidi SI.2.46. .
q
SL2A6
\
,
.\ \
p \ C \ b \
---'b-, ---____ ..<," __ -<>-_-"--__ """0
d
o
2.84. Troug!ovi AOAB i ,6.0CD su slleni. Zalo su odgovarajuce stranice ovih
troug!ova proporcionu!nc,
a) AC: CO = BD : DO
=>
- CO·BD .. _- 10·7
AC=--=5.
DO . 14
b) OC=4
c) AC=7.0B=28
2.85. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111, a 11a kraku Oy tacku Q taka
da bUde OQ =n. Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ
sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox).
136
2.4. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla
2.86. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C. Neka prava koja tacku A sijece
pravu AC u tacki D. Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki,
AC=CD, (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na .t;:ansverzali dviju
paralelnih pravih), to je: a:b=m:n. [j"
C
S1.2.47.
m n A
Posmatmjuci neku drugu, od preostale dvije simetrale trollgia, na analogan nacin
dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima
na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla.
Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic; AB, L\ABC i aka je
Be: CD = BM : MA, tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa
vrhom C. Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama.
2.87. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB .
Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je simetralom
eM, sa pravom Be. Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena
presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama, vrijcdi: BC: CD:= BM : MA.
Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki, SI.2.48. C ................. .
i se navedena. -- -- '.' 'iJ.::.' .... .
proporclJa SVOdl na
ah= BM:AM B AM'"
Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen
dokaz.
2.88.Ncka su min odsjecci na stranici c. Prem3 zadatku 2.86. a:b=m:n ,
odakle se dobije:
{[ m 13 m
-=-- ::;:::;:} -=-- '"'"
b C-m 15 4--111.
. 13 15
:::::? 28m=S2 => 1J1=-,n=-.
7 7
Od
. , . .. b 60 195 . .
sJeccI na stran!Cl su: - - . a na stramCt a su
17 17
65
2.89.a)
9
75
c)
1 I
181 13 15
l-.
29 2 2
70. 195
9' 29
90 24 . 36 40.
11' 5 I '9 I
SO
9'
b) 3
2
5
52 .195
- .-
19 19
20 IS
i
4
7 7 3
a 111- a
2.90.a) =>
1J.-- -n b
x 13 x .
'"'" '"'"
14· 15+x
Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182, n '= 195, a'stranici b su
137
" 91 " 119
In =-,n :::::--
2 2
b)
a m a b+n
-.=;:- ::::;:} -::::;:--
=> n=15,m=20,
4 5+n
c n C n 3 n
Odsjecci koji odgovaraju stranici a su n'=6, a stranici c su
m"=12; n"=15.
c) koji odgovaraju stranici a su; 40 iSO, za stranicu b su 24 i 36
za stranicu c su 75 i 90.
2.91. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su :
560 . 588 35 . 49 60. 80
-- I --; - I -' - I -.
41 41 4 4' 7 7
koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su:
60 i 80; 560 i 588 ; 52,5 i 73,S.
2.92. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a.
Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8.
2.93. Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo
b:c =MC: BM, odnosno, b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM
-- ac -- ab
=> (b+c)·BM=ac => BM=--.MC=--.
b+c b+c
2.94. Prema teorerni 0 vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi:
AS AN c AN (_. ) - - be - ab
====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-- NC=-···.
Be NC' a c··-a'
2.95. Za krak b", AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n.
Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla
i datim na slid 2.49., vrijedi: a:b:::m:n ::::>
m(m + 11)
a:(m+n)=tn:n => a = ----. SI.2.49.
11
2.5, HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA
2.96.a)
B './ ........./ .../ .... / ......
b)
SI.2.50.
B/
B
A.,....--pB
C

B' A'
138
C'
2.97.a)
B
A B
SI.2.52.
D: ....·····
2.98.a)
' ......,.
B' A' SI.2.55.
A'
2.99. Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj.
2.100. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj.
2, 101.a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na
kojima su visine trougla), uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent
homotetije k, uzeti obavezno k>O, odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla.
b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i
postupiti kao U ovom zadatku pod a).
c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova
trougla. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije, postupiti kao u zadatku pod a).
2.102. U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj
SI.2.56.
o""":,, ... ··· .... ····-A._·· ..·· .. ···· ......... \ .. .0/········0.
o A B
Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu.
t39
2.103. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe.
2. 1 04.a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao.
c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu.
2.10S.a)
y
2.106 ..
SI.2.58.
.x_' _______ "" b)
"" 0'
k' N
S'o
A P B
x'
Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla, vrijedl ABIIMN . BcllNP, Ad IMP I
AB=2MN, BC=2NP, AC=2MP. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova
MBC i n.MNP paralelne i. njihov odnos je stalan. To je bro] 2.Centar
hOl11otetije je ieziste T n.ABC, a koeficijent je k=-2.
2.108. Svake dvije kruzllice su hOllloteticne. Aka su radijusi kruznica razliciti,
kruznice su homoteticne direktno i inverzno, Pokazimo da su dvije kruznice
razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne, Neka su na slijedecoj slici date kruznice
k(O, R) i k(O', R'J.
M
s
S1.2.60.
Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k, a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije
paralelan radijllsom OM u istom smijeru. Prema Talesovoj teoremi vrijedi:
SO SM OM R
SO' SM' O'M', R' =>
140
Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke, sto zilaci da su
srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i
centar S. Isto tako, ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju
sa tackom kruznice k'. Dakle, dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0.
Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih
radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica).
Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente, tadaje eentar homotetijeovih
kruznica presjecna tacka tih tangentL
2.109. Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene
oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova. Dokazati!
2.110. Nekaje MN precnik kruznice k(O, R). Neka je 0 srediste straniee A'B' ma
kojeg kvadrata A'8'C'D'. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u
D C tacki C kojaje vril traz.enog kvadrata.
Analogno se dobiva vrh D.:Vrhovi Ai B
su normalne projekcije vrhova C i D na
precnlk MN.
Kako je CB para1elno sa C'B', to je,
M prema Ta!esovoj teoremi,
OC:OC'=BC:B'C',
SI.2.61. OD:OD'=AD:A'D'
--- ._.-
oc: OC' = OD : OD' ,
odakle neposredno zukljucujemo, jer je
B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD.
2.111. Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O, r) data Nekaje 0
0
srediste opisane krllznice oko datog trollg!a. Ako odredimo centar homotetUe S i
koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu, tadaje trazeni
trougla ... il.O ... l ..not ....e •.t ...I .•. i ...l ....l .•.'... ......... .. ..... ...•.. . C 2. J 12.Anallza: Neka je ""ABC dati traugao. SI.2,62. C'
Na poJupravoj AS odredimo tacku B' . ,
da bude AB' =m. Homotetija sa A, , ..,'.:: .. . B
centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li.A.BC u trazeni
""A'B'C'.
2,113. Analiza: Ako je MBe dati troug'ao,hollloteticnim preslikavanjem ovog
trollgla, lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i
k=-3), dobijamo trazeni trougao. Dokazati!
141
SI.2.63.
Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a.
Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz
vidi pod datim uglom. Dobijenu kruznicu k
preslikajmo homotetijom B(C, ) u kruznicu
2
k'. Kruznica k(B, tb) sijece kruZnicu k' u
tacki B' kojaje srediste stranice AC
trazenog trougla. -Vrh A trougla dobivamo
kao presjek poluprave CB i krulOnice k.
2.11S .. Analiza: Nekaje kruinica k(S, R) trazena kruznica koja dodiruje krake
datog ugla xOy i sadrii datu tacku A. Centar S ove kruznice pripada simetrali s
datog ugla. Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa.
o
S'
r-__
SI.2.64.
k'
y
k
A
S
x
Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p.
Prema Talesovoj teoremi vrijedi:
_.- --

OA SA '
pa su duzi S',M i SA homoteticne- za homotetiju B(O, k). Zato su hOllloteticnc i
kruznice k(S" R) j k'(S', S'M). Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla, to ce i
druga da ih dodiruje. Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice.
Konstruise se, rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla, recimo k'(S', r!),
odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p,reclmo MiN, i na presjeku
paralele sa (iIi S'N) krot- datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se
srediste S traZene kruznice. Dalji postllpakje ocigledan.
142
2.6. Slicnost geometrijskih figura
2.116. Nlsu slicni, jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°, a slicni trouglovi
imaju sve odgovarajuce uglove jednake.
2.117. Tra2:eni uglovi su: 75° , 65° i 40°.
2.IIS. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice
(SI.2.65.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi
suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek
SI.2.65. S1.2.66. S'
c

A'
A S
A S
A
2.119. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa), to
se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni
(SI.2.66.).
2. J 20. Na slranici AC datog trougla uzmimo
llla koju tacku 0 i povucimo,paralelu DE sa
CA .
SI.2.67.
E stranicom AB. Homotetija H(C,=) preslikava D
CD . I'----c----"'"
!lABC u !lCDE (Zasto?), pa su ovi trouglovi.
homoteticni. Kako Sll homoteticne figure
uvijek i slicne, ovimje tvrdnja iskazana A B
u zadatku i dokazana (S1.2.67.) .
2.121. Ako je x duzina dalekovodnog stuba, koristeci osobine slicnih trouglova
dobije se:
x:8 2:0,4 0,4x=16 x=40m. 2.122. m
2.123. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih
mjesta u prirodijednakje razmjeri karte. Ako su A' i B' tacke na katil koje
odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi:
A'B' = A'B'= AB =lll.0.o0n.'.= 100crn =20c01.
AB 50000 50000 50000 5
2.124. 3750 m
2.125. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom,paje ugao
CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). Kako
trouglovi LlABC i- 6.CDE imaju ijedan zajednicki ugao, to su"oni slicni.
143
2.126. Nekaje slican sa LlA·B'C'. Nekaje CD tezisnica LlABC. a C'D'
odgovarajuca tezisnica Tada vrijedi:
- - --
AC = AB = AD . CAD= C'A'D' ______ 1-< -< ,
A'C' A'B' A'D'
pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni. Kako su odgovarajuce stranice slienih
I
. I .. d' CD AC ( BC AB \
troug ova proporClOna ne, to vnJe 1: = == == ==) I
C'D' A'C' B'C' A'B'
cime je tvrdnJa, iskazana U ovom zadatku, dokazana.
2.127. Nekaje LlABC ma koji trougao (SI.2.68.). Nekaje BD jedna teiisnica i T
tezi5te oyog trougla. }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB.
Kako je'D srediste stranice AC, to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C.
S druge strane, trouglovi BTF i BDE su slieni, pa za njihove stranice vrijedi
.-- --
propolT1Ja: TF: BT ::::;: DE: BD. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla
D
A E
C mozemo zakljuciti da vrijedi:
SI.2.68.
F B
BD = 3 . BT
2 '
pa, dalje, mozemo pisati :
I
- - BT·-·h
TF BTDE 2
BD
3 BT
2
h

.,
2.128. Neka:-iu .6.ABC ! f::..A "B"C' dva sl.icna trougla (SI.2.69.), Neka su AD i BE
dvije tezisnice ,0.ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla .6.A'B'C'.
Vrijedi: LlABD - i LlABE - LlA'8'E' (Objasni zaSto')). poje:
c

B'
0'
A B
c· E'
A'
AD AB BE AB
==== i = =-= ::::::>
AD BE AD A'D'
::::::> =-=-=.
AD' AB' BE' AB' A'D' BE' BE BE'
Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz.i.
2.129. Neka su duzine stranicajednog trougla a, b i c. Tadaje obim ovog trougla
O=a+b+c. Neka Sli odgovarajuce stranice drugog, prvom trouglu slicnog trougla,
a', b' j c'. Obim ovog trougla je O".:=a'+b"+c'. Kako su stranice slicnih troug1ova
proporcionalne, to vrijedi:
144
abc
-=-=.-= k
a' b' c'
a=ka', b=kb' ,c=kc'.
G = a+b+c = ka' +kb' +kc' = k(a' +b' +c') = kG'
o abc
=> -=-=-=-(=k).
0' a' b' c'
2.130. Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama,
tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka.
2.131. Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S, r)
k'(S', r'). Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB, odn05no
A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS, odnosno A'S} sa
odgovarajucom stranicolTI. Neka,slI F i,F' podnozja normala iz E i na
stranieu AB, odnosno A'B' (SI.2.70.).
c
C' SI.2.70.

A' 0' F' f?'
B
Trouglovi .6.ADS i M'D'S', 6AEF i 6A'E'F' j 6A'H'E' Sll slicni,
jer imaju po dvajednaka ugla. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD, a ugao'
S'" A'D' je polovina ugla C'A'D', pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki). Otudaje:
SD AS AS AE AE AB SD AB . rca b
===,===::::-,===::::::> ===,odnosna.-:-=-·=-=--,
S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b'
1.132. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom,
1.133. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' ,
BC=2B 'c' , AC=2A'C', odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic;e prvom trougla
proporcionalne sa stranicama drugog, sto znaci da'su trouglovi
slicni. Koeficijent slicnosti je (odnosno k=2).
2
2. I 34. Aka jednakokraki trouglovi jednake uglove pri vrhu: tada su im i
uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?). To znaci da posmatrani trouglovi imaju po
dvajednaka ugla, pa SlI slicni.
2.135. Na SI.2.71. je predstavljen LlABc:: sa datim elementima. Prema teoremi 0
C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi
uvjetima, vrijedi: '
MA:MB =AE:BE
------
MA:MC=AD:DC
Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC,
- _ .. ---..
dobivamo AE: EB = AD : DC.
A E B Aka, sada, posmatramo homotetiju sa centrom
145
u A i koeficijentom.AD: AC, MBC 6e se preslikati u t-AD.E. Kako su
homoteticni troqglovi i 51icni, to je dokaz zavrsen.
2.136. Nekaje L'lABC dati trougao. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla.
C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva
jednaka ugla, pa su slicni. 1z ave slicnosti zakljucujemo:
1.2.72.
AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD.
2.137. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama.
Kako je a:b= hb: h,=5:4 i b:c= h,: h
b
=8:5. to je a:b:c=!O:8:5. to postoji
trougao sa stranicama 10, 8 , 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla). Medu
trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima.
2.138. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55°
(zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°). Kako je jedan ostar ugao drugog
pravouglog trougla 55°, to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla, pajesu
slien}.
2.139. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°, pa posmatrana
dva jednakokraka trollgiajesll slicna.
2.140. A Neka je AD visina datog trougla. T rouglovi .1ABD j
.1BCN Sll slicni, pa vrijedi:
----
SI.2.73. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC
B D
C
C
=> 2BC·NC=BD:BC => BD=2NC.
--- --
AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC
=> AN=7NC
2.141. Neposredno iz zadatka 2. J 36. zakljucujemo
da vrijede navedene jednakosli.
2.142. Trougao L1AeD slicanje odakle slijedi
proporciona]nost odgovarajucih stranica:
AC: CD = BC : CE, odnosno,
AC·CE=BC·CD.

2.143. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC,
pa su i visine AE i CD jednake (svaka po
146
8 jedinica). Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE
imaju zajednicki ostar ugao, pa su sIienL Ako je j
-- --
HD = x, tada je AH =8-x vrijedi:
x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3. A 4 D
SI.2.75.
10
6 B
2.144. Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao,
pa su slieni. Otudaje AB: AD = AC: CE, odnosno, AB: AC = AD: AE.

Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki
D . ugao (kod vrha A), a stranice koje zaklapaju taj
SI.2.76. ugaojednog, proporcionalne su sa stranicama
drugog trougla, pa su trouglovi slicni.
A - B
2.]45. Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna
(Provjeri!).Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24. Dmga visinaje 32.
2. I 46. Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 120
0
i prave AB (SI.2.77.) i
AD=m, DB =n. Tadaje m = AC = Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je
n BC JO 5
120°, paje CB simetrala vanjskog ugla. Otudaje:
- -
AB AC m+n 12 111. It 12
SI.2.77. C => -- => -+- =-- =>
DB CD n s n 11. s
J2 JO
60
s
6 12
-+1=-
5 s
S=-.
s 5 II
A m D n B
2.147.a:a' =h":h,, => h,,=14 2.148. x=8 2 149 0 O
· . a'= 72 .
. . : =a:a =>
2. I 50.0:0' = a:a' = b.b· = c:e'
a) a·=IO. b'=15, e'=20
2.151. 0'=19 em
b) a·=18. b'=22,5 , e'=25,5
2. J 52. a'=4. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu
odgovarajuce visine od vrha.
7
2.153. Zajednicka stranica .Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. Krak veceg
trouglaje 25. 0=39,0'=59.
2.154.Povrsine slicnih trouglova odnose kao kvadrati odgovarajucih stranica
(visina, obima), pa vrijedi:
£. 0' O,=p·O,' =60.18'
P, 0, ,- P, 45 J 2 36, 0 = 12.,[1.
2.155. Kako je M srediste duzi'BD, to je L':.BDE jednakokraki i vrijedi jednakost
E uglova <BDE=<EBD. Ugao <ADB je vanjskl ugao pa
vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE.
D Dakle. trouglovi L':.BCE it-ABE pored zajednickog
B SI.2.78.
ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao,
<C=<ABE, pa su 51icl1i. lz eve-·
s1ienosti i iz BE=DE sJijedi
C
147
----- ----
BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE, cime je tvrdnja dokazana,
2.156. Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS, a E
podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl.2.79.).
A
Pravougli trouglovi MBC i su slieni
_ b'
pa vrijedi: b: AE =c:b => AE =-
c
Slitni su i pravougli trouglovi MBC i
,
.... ----..----....;::..,B pajetacnoiovo:a:BE=c:a =>
a'
Koristeci-dobivene jednakosti, dalje, vrijedi:
BE
-"-
a
= =
AE
b' b'
c
Prema teoremi 0 simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n , pa se
. BE a 2 m 2
doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: =
2.157,
S1.2,80,
30:d=d: 15
d = lS..fi
AE b 2 n 2
A
S1.2, L
Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI.2.81.). TrougJovi LlABE i LlCDE su
slicni, pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c; a=10,5 ; c=7,5.
-- -- ----
2, 1 59,Trouglovi i "BAD su slicni,pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz
slicnost; trouglova ; "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA,
C
A c D Sabiralljem navedenih jednakosti, dalje, je:
j/
<: EO: AD+EO: B,<== BE: BA+AE: BA
o EO : AD + EO : BC = 1 , jer je
- --
BE+AE=AB,
B a C
Dalje vrijedi:
SL2,82,
EO EO
=+==1
AD BC
1 1
=+="
1 1 1
=? =+=== => EO
AD BC EO
AD BC
148
Analogno, iz slicnosti trouglova i odnosno, i
"DBC,
2
1 _ _ 1
dobivamo OF= 1 l' EF=EO+OF= 1 1 + 1 1
=+= _+ __
Be AD BC AD BC AD
. 1 1
'BC+ AD
2,160, Ako je 0 srediste upisane kruznice, tadaje AS simetralaugla <A, a prava
DO je simetrala ugla <D, Kako su uglovi <A i <D suplementni, to je ugao <AOD
pravi, pa trouglovi i imaju jednaka po dva ugla (Koja?). Iz 51i6110Sti
ovih trouglova dobije se (S1.2.83.): '
D C
SI,2.83, AE: OE = OF: DF => AE: r = r: DF
=> AE,DF=r
2
AB CD, --,
odnosno, --' -- = r- => AC, CD = 4r-,
2 2
A E B
2.161.Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC, tada su
pravougli trouglovi .6.ABC ilACD slicni. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi
tvrdnja iskazana u zadatku.
2,162, Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI C D SL2,84,
kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu
Be. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad
precnikom), pa su uglovi BAM i CMD dva ostra
uglasa normalnim kracjma._ Otuda. pravougli
trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak
ostar ugao, pa su slieni. M
Iz slicnosti o\'ih trouglova.slijedi:
-A-B : -BM- = MC : CD => AB, CD = BM MC, B
2."1 63. stranice paraielograma su jednake, pa je BC=AD. Trouglovi
---- ----
i su slieni, pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC
=> AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4
-==--0 SL2,8S, FC = 4AF => AC = 5AF
A B D C
2,164, Posmatrajmo sliku 2,85, Pravougli 201; y'
trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto"), 1.,;J 8 1
Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(,;:" "-: .. '-0.-'''"'.,....,..._.,."-.,...,,,,.,_
ovih trouglova dobivamo: A ....-::..::. ',' E· ,',
h:2S=8: 10 => h=20, ""<"1>,,,:,, £,;.,/_,,:," :-S1.2,86,
149
2.165. Neka su tacke Ai B pristupacne. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim
tackama Ai B adrea-uje MBC. Proizvoljnom tackom D stranice AC, povucimo
C . paralelu DE sa AB. Izmjerirno rastojanja
DE=c, AC=b, CD=e. Nekaje trazeno
rastojanjeAB =x. Trouglovi ""ABCi
L).CDE su slicni, pa vrijedi:
x:b=c:e => x=bc:e.
2.166. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu, drvo i 51.). Na obali l1a
kojoj se nalazimo uoclmo tacke B, C i D. Nekaje E tacka 11a obali kojom
A . bi prosla prava AC. Izmjerim-,,--
x SI.2.88.
D c

B C
rastojanja BD =b, BC =a i DE =c.
Nekaje sirina rijeke x. Iz slicnosti
trouglova ""ABC i ""ADE (SL2.88.)
dobijamo: x:c=(b+x):a =>. ax=c(b+x)
=> ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c).
2.167. Analiza: ,Nekaje ilABC dati trougao i a data duz. Na pravoj Be odredimo
tacku D tako da bude Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom
C' C AC sijece pravll AB II tacki S'. Paralela kroz B'
a sa pravom Be sije,ce pravu AC II tacki -C'.
Traieni trougao .Ie L\AB'C'.
D
.. '
A SL89. B' B
2.168. Neka .Ie 'AD visina datog trougla (SL2.90.), Na polupravoj DA odredimo
ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h
a
. Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa
AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla. Analogno dobivamo i vrh B'.
, C'
SL2.90.
h,
B' B D C C' A B B'
2.169. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1.2.91.)
Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t,. Paralela kroz tacku D' sa
praVOill Be sije6e 'poluprave AB i. AC, red om u tackal'!la B' i <;:'. Trazeni trougao
je-MB'C'
150
2.170.
SL2.92.
Analiza: Ako je MBC dati trougao, tada se na
popupravoj AB odredi tacka B' tako da je
BB'=AB. Paralela kroz B' sa pravom BC
sijece pravu AC u vrhu C' traienog
trougla. Trazeni trougao je ""AB'C'.
2.171. i 2.172. Analogno zadatku 2.170.
2.173.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2.93.) .
Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5, a na polupravoj AB
tackll B' tako da bude AB'=3. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je
B 'D =a, gdje je a data dui.
D
SL2.93.
C'
5
A 3 B'
B
Prava koja sadrzi tacku D i kojaje
paralela sa pravom AB, sijece pravu Be
u tacki C.
Konstrukcija: Neposredno iz navedcne
analize vidi se p0Stupak konstrukcije
L'lABC.
Dokaz: Dokazimo da dobijeni posjeduje zadane clemente i isplInjava date
uvjete. Prema konstrukciji, ugao kod vrha A jednak, je datom uglu. Kako su
stranlce BC i B'C' paralelne, to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. Iz ove
'----
slicno5ti slijedi: AC : AB = AC': AB' = 5 : 3.
Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a, to je i Be =a. Dakle dobiveni L'lABC je
trazeni trougao, jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete.
Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi, to zadatak ima
jedinstveno rjese11je.
b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a). Trougao .6.AB'C' konstruise se na
isti nacin, a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A. Na polupravoj AD'
odredi se tacka D tako daje AD :::::h
a
=2,5 em . Dalji postllpakje ocigledan.
2.174. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni.
2.175,a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku
(b+e):b=(3+5):3, OdIlOSI10; 7:b=8:3. Sada se moze konstruisati duz b. ftd.
b) b:c=5:7 ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5, itd.
2.176. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. Ako na polupravoj BC
odredimo tackll C' tako da bude Be' =3, a na polupravoj SA tacku A' tako da
bude BA'=5, pravougli se moze konstruisati.
Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla. Ako na polupravoj
C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ·gdje je b data dut, vrIi' A trazenog
trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be', sa
lSI
polupravol11 BA'. Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja
paralelna sa pravom C' A', sa polupravom Be.
B C
SI.2.94. D
2.177. Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se
koostruis·ati. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici, od vrha,
nanesemo datu dul. ha=3, dobi6cmo visine datog trougla. Dalji tok anatize
je ocigledao.
2.178. Analiza: Trougao sa stranicama 3,5 i 6 se maze konstruisati. Ako na vlsinu
koja odgovara stranici 3, od vrha nanesemo datu duz 1"1,,=5, dobija se dllZ koja je
visina traienog trougJa. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi
kroz podnozje duzi h,)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa
kracillla ugla.
2.179. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna
visina. Ako je AD = (f + II , tada .Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE.
Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A .Ie 600, ugao kod vrha D .Ie
] 5°, AO=a-+-h). Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD. Vrh C
nalazi se na presjeku kruzllice keG, BA) j poluprave AE.
2.180
c
CD =h

"'A---cA;C,-- DB·
SI.2.96.
2 181
A= _____
2.182.Neka je flABC traieni troLigao. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi.
A
152
Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111, gdje .Ie m data duz.
.,.'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna
S1.2.98
B' B
kOjll tacku E' i kroz nju povucemo
paralelu sa BE, na presjeku ove paralele
i prave AB nekaje tacka B'. Nekaje C'
tacka na AC takva da je Be' paralelno sa
Be. Iz sli6nosti trouglova
LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da .Ie
AB' = B'C'+ AD' . Trougao L;AB'C' rnazerno konstruisati. To je rna koji pravougJi
trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom, a zatim se mogu, redom, odrediti
tacke D',E',E,B iC.
2.183, Uputa: Konstruise se rna koji L;A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim
(recimo kod vrhova A' i B'). Zatim se konstruise novi koji je slican sa
L;A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi.
2.184. Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b, B'C' =c i
uglom B' AC' koji je jednak datom uglu. Ovaj trougao se moze C
konstruisati. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C'
tako da bude AB jednako datoj dUZI, i konstruisemo
pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c
B 'C', na pre:::.jeku ove prave sa pravom AC'
dobicemo tacku C. Trollgao ABC je trazeni trougao.
Izvesti konstrukciju i dokaz. SI.2.99.
2.185. Neka je L;AB'C' dati trougao (SI.2.1 00.). Nekaje r' radijus upisane kruznice
u dati trougao. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\.a datog trougla
za H(A, rlr').
SI.2.I01.
SI.2.100. C'
A B' B A B
2.186. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. 2.101.).
2.187. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka
stranici AS trazenog pravougaonika, tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao
hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog
pravougaonika, a za koeficijent odnos date duzi 1 stranice datog
pravougaonika.
2.188. Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl. 2.102.). Paralelog:ram

C' AB'C'D' sa stranicama $ i.3 i uglom
izmedu njil1 od 60° moze\no
3 konstruiusati. Na dijagonali AC' ovog
d=C-____ SL2.102. paralelograma odredimo ta6ku C tako da
A B B' bude Tacke BiD dobivamo na
prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'.
lzvesti konstrukciju i dokaz,·
153
2.7. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Pitagorina teorema
2.189.a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak.
b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne
odgovarajucim katetama drugog.
c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog
propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog.
2.190.a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na
osnovici.
b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu.
C
S1.2.103.
Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni, pa
vrijedi: p : a;:;:: a : c => p=a
2
c.
a
I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni, paje
q : b = b : c => q=b'c.
Sada vidimo da je odnos projekcija p i q
p jednak odnosu kvadrata duzina kateta.

A D B
2.192. Pravougli trouglovi MeD 1 su slieni jer su im ostri uglovi <ACD
i <eBA, uglovi sa normalnim kracima, pa su jednaki. Iz slicnosti ovih trouglova,
prema SI. 2.103. zakljucujnlO:
q:h=h:p => h'=pq.
2.193. Prema zadatku 2.191. i oznakama sa SL 2.103., vrijedi:
, b"
a'+ '=pc+qc=(p+q)c=c·c=c.·
18 32 24
2.194. c=lO, p=-;:-, q=-;:-, 2.195. a' = 78, b' = 91, 11' = 42.
) ) 5
5
2.196. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15.
2.] 97. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice, visine,
povrsinu, uglove, ... ). Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice, V1Sil1U na
hipotenuzu, odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla.
a) b=3,p=16IS b) p=2S, c=p+q=169, b=256. a=65 c) c=25, 11=12, b=20, a=15
2.198.a) p=16, '1=4, a=8.J5 , b=4.J5, (q=16, p=4, b=8.J5, a=4.J5)
18 32 J?8 450
b) p=-,:q=-,a=6, b=8, 1'=24 c) a=16, b=30,p=-=-, P=24C
5 5 17 17'
2.199. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu:
a'=pc, b
2
=qc, paje: a':b' = p:q => a:b = ..[p:..{ti.
2;200. d
2
= a
2
+a' => d' = 'la' => d = a,fi.
154
h
a/2
S1.2.104.
2.203.a) h=5)3
10)3
2.204.a) h=-'-
3
a.
b) h=2)3
b) h=2)3
c) h=4)3
c) h=20
%
75 3, b"
2.205. a=750
o
b::;::} a=-h a-+ -
100 4
=>
9b
2
+b' = 100 => b' = 64 => b = 8, a = 6.
16
d) h=3
2.206. (C_8)2 +20' =c
2
=> c=29. a=21, O=a+b+c=70.
2.207. Neka je x kateta.Druga kateta je x-J 0, a hipotenuza je x+ 1 O.
Primjenom Pitagorine teoreme dobije se:
(x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I.
Katete su: 30 em i 40 em, a hipotenuza je 50 em.
2.208. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu.
78 56
11=-. 2.209. h=-
5 5
2.210. Neka je ABeD pravougaonik. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi:
-, -2 --2 --1

AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C',
Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc
2
BD' =BD,2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' =
--, -- - -, --2 -- ---2 -2
= CD- -2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC'
"--2 - -2
=> BD = CD -2CD· BC'+ AD
Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se:
---2 -2 - ---2 -, -- -,
AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD-
- --, ---2
=AB +BC.+CD +AD .
2.211. Analogno prethodnol1l zadatku.
155
2.212. Nekaje AABC rna koji trougao. Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja
odgoyara stranlel AB Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje
b paralelogram. DijagonaJe ovog

Cetverougao ABCD je
A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21,).
Prema prethodnom zadatku je zblr
SL2.IOS. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata
stranica, odnosno:
-2 -2 -2 -2 -2 -2 7 7 'J 7
AB +CD =AC +BC +BD +AD
J
r
2a-'::-'
2
dolazimo relacija:
+2c
2
_a
2
+2(? _b
2
fa = 2 tli = -'----2----
2.2] 3. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi:
, 2 -rfii,' +2c
2
-""-J
2
( • ./1.£1
2
+2c' -I,' '1' ,,2 +1,' +4c
2
til + fh - + -'-----
224
\ J
5.202+2h2-C::
4 4 4 4
2.214. 0 a+b+c = b+(a+c) b+2b = 3b.
2.2 J 5. d l :d1 = 3:4 => . til =.2. d]. Ako je a slranica rombu, tada vrijedi:
4
(
d,), (. d, \1' _ ..
- _ -(l =>
\ 2 \ 2 )
4
7 0
_ -'
=-.
- 5 10
2.216.
(
dl J2 (d,)2 , ( )' 2 , 2
'2 + ; =a-;::;:::} 2,1 +7- =([- =>5,76+49=a--=>£1=7.4;0=29,6
2.217. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba. Stranica romba je a= 10.
R d
··· 24
a IJUS Je r=-
5.
2.218. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni, pa je AE=FC. Kateta
DeBe pravollglog .6..ABC je geometrijska sredina
hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na
L>C\l FC: BC,
A SL2.106. - B - Zadrugu katetu pravouglog LlABC, analogno,
156
-2 --.
vrijedi: AB = AC· AF.
-2 -2 --
Otuda je: AB : BC = AF: FC , odnosno, AF: FC =2:1,
zadatka AB:BC=.J2:1. Dakle, vrijedi: AF:FC=2:!
- --
AE=EF=FC.
jer jy, prema uvjetu
- -
AE=FC, pa je
2.219. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla.
Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza. Koriste6i Pitagorinu
teoremu izraCllnavamo stranice. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11
2.220. Praya CEje paralelna sa AD, paje AE =c, BE=a-c. Trougao L\,BCE je
jednakokraki sa osnovicom BE. Visina CF dijeli duz BE dijelove.
Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli .6..BCF dobivamo visinu h ABCE (-i
, ,(a-e \'
trapezaABCD): h-=b-- '--1 =>
\ 2 )
Dee
S1.2.108.
SI.2.107.
b


A E F B A F E B
2.221. h=20 em,
2.222. Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE sa krako111 AD,
--- -- -
tadaje CE =AD=d, i (S1.2.108.). Akoje EF=x, tada
.Ie FE =(a-c)-x. Trouglovi LlEFC i su pravougli, pa se na oba moze
primijeniti Pitagorina teorema. Zato vrijedi:
122 =d
2
__ .y2, h
2
2/)2 -[(a-c)+ ..,':y
=> d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144,24x-x'
=> 24x=192-=>
Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine na
L\,ACFi =>
BD
2
=(a+xf+h
2
=36
2
+1S
2
=1521 => BD=39cm-.
2.223. Kako su AD i BC normalne prave, to su trougloyi L\,ABE, !\,ACE, L\,DEC [
LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu:
157
E S1.2.109.
A a
-2 -2 -2 -2 ---2 -2
AC +CE ,BD +DE ,
, -2 -2 2 -2 -2
a" DE + BE , c DE + CE .
B
Dalje vrijedi:
'-2 -2
AC +BD
-2 -2 -2 -2 ,
DE +CE +BE +DE=a"+c
2
2.224. Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC.
Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni
uglovi), pa su slieni CSl. 2. Otuda je: _._ __
=> AH·HE·=CH·HD.
2.225. Trougloyi "'ACD i t.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer
imaju pojedanjednak, zajednieki, ostar ugao, SI. 2.111.). Otudaje
--_ .. - ----
AC: CD = BC: CE, odnosno, AC· CE = BC·CD.
C C C

SI:2.110.
B A B A E B
2.226. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J.ACE iInaju jedan zajednicki ostar pa su
-- --
slicl1i (S1.· 2.112.). Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE,
--- ---
AB : AC """ AD ; AE, 5to znafi da su stranice AB
stranicama AD i AE. To) dalje, znaei da Sli trouglovi .6.ABC
zajednicki ugao kad vrha A. slieni.
2.227. Vidi prethodni zadatak.
AC proporcionaine
i "'ADE, koji imaju
2.228. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1. Kateta pravouglog trougla je
geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2. Hipotenuzina
visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi, dobivamo:
2
C
cp . cq pq
= -,-.
h"
2 229 P d
· .. .. d' , , 4 " ")'
. . rema atllTI uVJetlma VrIJe 1: a-+b-:::: m-n-+(m--n- -::::
4
22 ',4 '!") 4 4 .,? 4 ? 2? 2 " .
:::: m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C . Vldlmo da za stramce
trougla, koje ispunjavaju date uvjete, vrijedi Pitagorina teorema, pa je taj trougao
pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c.
2.230. Zadatke ovog tipa- rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema:
1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu,
158
2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi
na hipotenuzi.
a) x ¢=}
a)

b)
b) x=,J2.7
c)
B
c)
c) x=.J5:l
d)
d)
A !--=D--6"--"I B
AB=6, SD='-
A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I
B 5 0 D 7
AB=5.BD=1 AB:o:7,AD=1
S1.2.113. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina.
2.231.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a,
i kateta datoj duzi b, dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll.
b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je
hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!).
c) Prvo odredimo duz y2 = ab, odnosl1o, y = '.j;J;, pa trazenu duz x
dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b.
2.232.a) x = 0/3 :::::::? ._t:: a::::.fj : 1 . Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu
proporcionaiu duzi a, ·/3 i jedinicne duzL
b) Analogno zadatku pod a)
c) X= lab <=>xJ2 =.j;;j;, y =.j;;j; => xJ2 = v <=> x: y = I: J2.
2 . .
Dalji tok je analogan zadatku pod a).
2.233.a) Uputa: Konstruisemo duz y, tako da bude y2=ab , a zatim, pravougli
trougao cije su katete y i c. Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x.
b) i c) Analogno kao zadatak a).
2.234. Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc, a zatim, trazenu duz x
odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y. Trazena duz xje
hipotenuza dobivenog trougla.
2.235. x=a':b ¢;> bx = a
2
¢;> a:b=x:a . Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu
proporcionalu duzi a, b i a.
2 ..236. Neka je stranica kvadrata x. Tada je poYrsina kvadrata x
2
Ako sa a
oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa, tadaje povrsina ovog trollgia
a'.J3 d k d" d' 2 a'.J3
-----. Prema datorn uVJ' etu za at a mora a vnJe J: x :::: --.
. 4 . . . 4
159
Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi:
a'
b=-,odl1osno,b:a=a:41
4
c::;; J3, tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti:
Xl::;; be, odnosno, x = £.
duz
2.237. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla, a j b stranice datog
pravougaonika, tada iz uvjeta zadatka vrijedi:
.lf3 _ b 2_ 4ab
¢:;;:;> x - .f3
4a . d· d d· . .
y = r::' tada trazenu uz x 0 re Imo 1Z uVJeta
.,;3
Aka konstruisemo duz
2238. Neka su dj 1 d
2
dijagonale datog romba, a x strallica trazenog
jednakostranienog trollgla. Tada vrijedi:
x
2
..J3 d,d, 7/ d .2 _ 2d'''2
--4- = {::::> x "';5 = -( I 2 ¢::} X - .J3 .
2.239. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala.
Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.
2.240. Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata, tucia vrijedi:
2f3 4
2
2
x -;;., ") a ') a
,odnosno, x-- r:::3 <=> x-= r:::;'u, itd.
4 \/5. \/5
2?41. Aka je x stranica kvadrata, a i b stranice Jatog pruvougaoniku, tada vrijedi
x-=:ab, pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b
pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b.
2.242. Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz.i i
prcthodne zaJatke.
2.243. x
2
=17 W x:l=17:x, itd.
2.244. Analiza: Neka su .6.ABC i .6.A 'B'C' dva data sliena trougia. Na
polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB, a na polupravoj A "C'
odredimo tacku C" tako da bude A Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C'
(objasni i podudaran sa .6.ABC. Dokazati!
2.245. Neka je k data kruznica i .6.ABC dati troll gao. Odredimo krllznicu k' koja je
opisana datom trougiu. Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica. Tada
se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k.
[stom homotetijol11 ce se dati .6.ABC preslikati u .6.A'B'C' koji je upisan u datu
krllznicu k. Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu, to Sll stranice
paralelne sa odgovarajucim stranicama .6.ABC.
160
k
2.246. Uputa: Kao u
prethodnom zadatku doci do
AA.'B'C',
trougao oko centra 0
date kruznice za ugao od 90°
u pozitivnom iii negativnom
smijeru.
SL2.114.
2.247. Nekaje BD vis ina MBCDu]; AD oznacimo sa x.Tadaje DC=b-x,
B B kada jeugao kod vrha A ostar,
SL2.11S.
A D
CD A
=(c
2b l
2/)(,_/;1 __ ("2 +0
2
2bc+b2 +("2 _oJ
2b 2b
(a+h-c)(a-h+c). (a+h+c)(h+c-a)
21J 21,
C
i DC =b+x ako je navedeni
ugao tup.
Primjenom Pitagorine teoreme
na tronglove flABD i flBCD
dobije se:
=>x
2b
2b 2b
(u +b+ c + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'- 2a)
4b
2
(2s - 2c)(2s - 2" )2s(2s- 2aJ 165(.\ -eXs -bXs -a) -")(5 - c)
4b' 4b' . b
2
Otudaje:
4s(s - b)(s - e) _ al(s _ h)(s _ c)
2s::::: a +h +c.
Pokusaj, na analogan nacin, doci do izraza za preostale dvije visine trougla:
22.
11" . .Js(s -aXs -b Xs - c) A .Js(s - a)(s -b)(s -e) ,2s = a +17 + c.
a
c
161
2.8. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. Karnoovi obrasci.
Zlatni duzi
2.248 Neka su M data tacka, MT data tangenta i MA
data sjeciea.Tadaje MA=50 em,
OT =R=21 em. Trougao LlOMT je
sAO M pravougli sa katetama TM =t,
- --
SI.2.116. OT =R i hipotenuzom OM =50-R.
Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi:
t'=(SO-R)'-R' => t
2
= 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20.
2.249. Prema slid iz prethodnog zadatka, Pitagorinoj teoremi i datim podacima,
vrijedi: (R+4j2=8'+R' =>R
2
+SR+16=64+R
2
=>8R=48=> R=6.
2.2S0.
P =>
-2 -,
=> 2PA =(13-5)(13+5) => 2PA =8·18
---')
=> PA-=72.
PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji.
2.251. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em.
2.252. Uputa: Aka je 2x duzina sjecice, tad a
Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4. Sjecieaje 8 em.
2.253.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi, a s duzina sjecicc) tada vrijedi:
t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em. s=36.em.
2.254. 1z pravou:glog .6ABT, primjenom Pitagorine teoreme, dobivamo x. Stranice
pravouglog .6.AOC su AO=R. AC=8-R, CO=x, pa, primjenorn iste teoreme
dobivamo R=9 (S1.2.118.)
B x T 11
SI.2.118. SI.2.119.
R
o
o
M
2.255. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i
normale 11 l1a datu pravu II tacki M. Radijlls je OA, odnosno OM
(St 2.119.).
162
2.256. Analiza: Nekaje k(O, r) data kruzniea, a Ai B date tacke. Sred;'te kruzniee
koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. Ako je T dodirna tacka
date kruznice k i traiene k', tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT.
To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice
odredi10 na presjeku pravih s i OT. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica
k" koja sadri; date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka
pravih AB i CD, tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente
povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI. 2.120.).
p.
s
k"
B.
S1.2.12
"
Konstrukcija:
1. Prava s kao simetrala duzi AB.
2. Kruznica k(O', 0' A) koja sadrii date
tacke A ; B i sijece datu kruznicu k(O, R).
3. D}.
4. ABnCD={P}.
5. Tangenta t iz P na datu kruznicu k.
6. tnk={T}.
7. TOns={S}.
8. Trazena krtlznicaje k'(S, SA)
2.257. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k
2
. Na
pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl. gdjeje rj radijus prve kruznice.
Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k
j
, tada
se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A .(SI. 2.121.)

k,
a)
b) k
A'
o
k,
S1.2.121.
2.258. Neka je pravougli trougao sa katetama a= BC, b= AC i
hjpotenuzom c=AB. Opisimo kruznicu k(A, b) koja ima centar u Ai r<!dijus b.
163
D 'k i prave AB. Tada, prema osobini potencije tacke
-;J Neka su DiE presjecne tacke kruznice
U odnosu 11a kruznicu vrijedi:
-,
b BE· BD = BC => (c-b)(c+b) = a'
b S1.2.122. => c
2
_b
2
=a
2
C a => c
2
= a
2
+ b
2
,
2.259. Kako je stranica c najveca, to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a' +b
2
U
slucaju da jednakost vrijedi, trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni), a
aka jednakost ne vrijedi, tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli.
Aka je a
2
+b
2
< c
2
, trougao je ostrougli, a aka vrijedi a
2
+b
2
>c
2
, tadaje tfougao
tupougli sa tupim uglom u vrhu c.
Kako vrijedi: a'+b
2
=16+169=185<225=c
2
, to je posmatrani trougao ostrougli.
2.260.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x, tako da vrijedi
a:x = x : (a-x), kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku.
Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa
podijeljenog po zlatnom presjeku. Trougao MOB je jednakokraki sa
osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R.
Ugao pri vrhu ovog trougla je 36().
_ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A.
AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB
i L\ABC sliena (Zasto?). Iz ove slienosti
( sJijedi: AO: AB = AB: BC ,odnosno,
SI.2.123.
A B
2.261. Posmatrajmo kruznicu k(O, R). Neka su AB i CD dva norma!na precnika
ove krllznice. Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice k( E, Nekaje M
tacka presjeka ove kruznice i duzi CE. Tadaje stranica pravilnog desetollgia
jednaka duzi CM. Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove
trazenog pravilnog desetougla (SI. 2.124.).
SI.2.124.
A
A
""--D
SI.2.125.
164
2.262. Nekaje AB ;;:;;a5 stranica pravilnog petougla,upisanog u k'rufnicu
radijusa R (SL2.125.). Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?), Nekaje C tacka na
krul'nici takva daje BC paralelno sa AO, Tadaje lIgao <OBC jednak uglu
<AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!). Zato je ugao <BOC jednak 36°, sto znaci daje
Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI Neka
-,- -
je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC, OD =AB = as.
Aka je T dodirna tacka t;i'ngente na posmatranu kruznicu tacke D, tada
je pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as. Prema osobil]i potencije Lucke
- - -, , -,
u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT ,odnosno, R( R- a.lO) = DT '
Gornjajednakost znaCi daje DT = alO. (Vidi zadatak
Prema Pitagorinoj teoremi, primijenjenoj -na pravougJi .6.DOT, vrijedi:
-2 '-2 -2 2 2 2
OD :::;: DT + aT => as = alO + a6
2.263. Neka je .k(O, R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice.Neka je
OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB.:Ako je 0 srediste
R
duzi OB, tada je ..6.0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom
- - R
CD=CE+-.
2
2
Prema zadatku 2.261. je CE =a,o. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da
-- --
bude DM = DC ,tada .Ie OM =alO Iz pravouglog 6.0MC, prema prethodnom
zadatku, dobija -se da je CM ::::'-15. Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu
dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI.2. !26.).
C D
E
A B
SI.2.126.
2.264, Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE, Neka je M
presjecna tacka posmatranih dijagonala. Kako je
<ABM=<ABC - <CBD=IOSo-36o=72°, to je i ugao <AMB=72°sto zoaci
daje L\ABMjednakokraki i AM=AB. I L\BMCjejedna,kokraki sa uglom pri vrhu
od 72°. lednakokraki trouglovi .6.ABC i .6.BMC su pa jz-odnosa njihovih
stranica imamo:
165
AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC,
sto, po definkiji zlatnog presjeka, znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom
presjeku, NU
e
tesko zakljuciti d. je M zlatni presjek i dijagonale BD,
2.265, Anahza' Koristimo sliku ; oznake iz prethodnog zadatka, Neka je dijagonala
A? jednaka datoj duzi m, Podjelom dui; AC po z.latnom presjeku odredujemo
tacku M. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB, pa je AM dui koja je
Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla, Kako je AM=MD (Zasto?), to je vrh
D na kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C, odnosno M. Na
analogal1. nacm odredujemo poJozaj vrhova B, DiE.
.Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga
mozemo kruznica. Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku
se u pravilnog petougJa. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz.
2.267.Nekaje data tacka P, prava piA data tacka na pravoj p. Odredimo
. p "A tacku B na pravoj p tako da bude
--r---- \ P PB=PA. SrediSte trazene kruinice nalaZ1
./' / se na simetrali duzi AB. Kako je A
k
?<v \;'/ didirna tacka trazene kruznice i tangente
\ iz tacke P, to se srediste trazene kruznice
nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki
\ SI.2.128. A. Dakle, 0 se nalazi na presjeku
: spomenute simetrale i 11ormale.
Iz pravouglih trouglova b..AOM i primjenom Pitagorine teoreme,
dohl)e 50 x=3, odnosno. R=5 em (SI.2.129.).

-x
k

SI.2.129.
\
x
ISI.21.130.
A
M
B
E
2.269. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI.2.130.). Neka je AE
precnik ,kruznice,a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a. Pravough
L\A.CD i . b..ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki), pa za
DJlho
v
e stralllce vnjedi :
AB: AE = AD: AC => c: 2R = h ,B => be =2rh.
166
3. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C)
3,l,a) 9; b)34i e) 21i d)3]i
3,3,a) -3 b) I c) -1 d)-4
3.5,a) -4i b) i c) i d)-i
3,7.a) j b) I c) -i d) j
3.2,a) 24i
3.4.a) 0
3.6.a) -S+Si
b) 6i
b) 18
b) -i
c) 34i d)
c) 10 d)
c) 6i d)
17i
10
lSi
3.8.a) i
lll
= jJ08+3 = i
4
.
27
+:'l::::: i
4
-27j3::::: (i
4
)2\_i)::::: 12\_i):::::_i
3,9,a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3.10.a) 12
3.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3,12.a) 2
3,13.a) Rez=2, Imz=5 b)
b) i
233
:::::i
4
.
S8
+
J
=i
b) -33 c) 88
b) -36 c) -6
c) 1 d)-i
d) -11
d) 37
c) Rez=-I, Imz=-I d)
3.14,a) Rez=O,2. Imz=3 b)
c) Rez= -0, I. Irnz=-2,S d)
Rez=-7,
Rez= 22,
Rez=-0,7.
Rez=O,
Imz=4
Irnz=-5
Ilnz=2,4
Imz=-0,88
1 4
3,IS,a) Rez=- Imz=-
2' 5
IS 15
e) Rez=12,ImZ=-7
S
b)
6
8 12
d) lmc=--
S' , 5
3.16.a) i
4000
+j4001 +i-lOO
3
+i
4OO4
= j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1 (l +i-i+]) = 2 b) 0
3,17.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3,18.a) Si b) 6i
3,19, 2-fi b) s-fi c) 4.j3 d) -12-fi 3.20a) 20i.}3 b) 2i-fi
3.ll.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l
3,1. Jednakost dva kompleksna broja
3.22.a) x=7 b) x=O e) x=1 3,23.a) x=7 b) x=-s
3.24, x=31' y=9, 3,25.a) x=2. y=-3 b) x=IO, y=-4
3.26.a) x=l, y=2 b) x=2. y=-l 3.27.a) x=I. y=i
3.28. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: y :::::; i.
2' 2
3.2. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C
cJ x=1/3
c) x=3, y=-4
b) x=i, y=l-i .
3.29,a) z=I+2i
3.30,a) z=14-3i
3.31.a) z=-5+8i
b) z=9+I3i c) z=6+2i
3.32,a) z=(a+c)+(b+d)i
3.33,a)z=-9i b) z=-52i
3.35,a) z=-12-3i
b) z=-S-2i c) z=14-3i
b) z=2-6i c) z=-4
b) z=(a+b+IJ+(a
c
b+1Ji c) z=2a+b+(a+x)i
c) z=-2+6i 3.34,a) z=7-7i b) z=19+i e) z=8-3i
b) 'z=-S+4; cJ z=2+17i
167
b) z=4-124i c) 6+3i
b) zJz2=4-4i
3.36.a) z=-4+13i
3.37.a) zJz2=-I+i
3.38.a) zJz2=-8+ 12i
3.39.a) zJz2=1-5i
3.40.a) zJz,=-23-21i
3.4l.a) 11-13i
3.42.a) -12+5i
b) zlz2=-15+15i
c) zJz2=-3+15i
c) ZIZ2=2
7 11.
3.43.a) --+-1
2 2
3.45.a) 2i
3.46.a) -28-96i
b) zJz2=11-2i
b) ZI Z2=52i
b) 1+7i
b) 27-23i
37 3
b) --+--i
105 175
b) -2i
7 24
b) --+-i
25 25
c) z,z2=40-lOi
c) z,z2=17+ 7li
c) 5+3i
c) 13-39i
3.44. a) 25
c) 21+20i
b) -4
d) -7+24i
51 4
c) 1225- 35
i
d) _1196
2025 45
3.47.a) z'=-125i b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i
3.48. fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8.
3.49. f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33- J 1 i+8+ 2i = 51-29i.
3.50. f(3-2i) = 29+8i. 3.51. i
3.52.a) Rez=-49,Imz=-14 b) Rez=0,lmz=34 c) Rez=-12,Imz=-12
3.53.a) Rez=13,Imz=-4 b) Rez=li,Imz=_67 c) Rez=(:),lmz=- 39
2 3 15 5 100
3.3. KonjugiranoMkompieksni brojcvi
3.54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9;
3.55.a) z=2-3; b) z=-6-2i c) ;:=3+99; d) ;:=24+55;
3.56.a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3.57.a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i
3.58.a) 111=9 b) m=] c) m=0,5
3.59. Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina
2m-2n=m-J m-2n=-1
m-2n=n-4 :;::;> m-3n= -4 => m::::5; 11;;:::3.
3.60.a) z=x+yi. Tada vrijedi:
.:::+z = x+ yi = 2x i z· = (x+ yiXx- yi)= x
2
_(yi)2 = Xl + y2,
3.61. Nckaje zl=a+bi i z2=c+di. Tadaje:
a) z, +2,
168
::::: a--bi+c-di=z{ +Z2
c) ',' 2, = (a +biXe+di)= = (ac-bd)-(ad +hc)i =
= ae - bd - adi - bei = ae + bdi' - adi - bei = c(a - bi) - (0 - biJdi =
= (a-biXe-eli)=z, '2'
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva
3.62.a) 4-4i b) -1
4 3.
c) ---I
5 5
3.63.a)
z, 2-i 2-; -3-i (2-iX-3-i) 6 3
· 2' .,
+ l- t+l-
9-H)
-=--=-----._-
Zz -3+i -3+1 -3-i (_3)2 _i
2
-6+3i-2i+i2 -7+; 7 1.

10 10 10 9 - (-J)

b)
29
-20-17i
c)
J3
2+i
- 2 - 3i 1- i
3.64.a) 1 b)
-_ ..
c) d)
5 13 2
1 +i 2-5i -7-22i 11-3i
3.66.a) I b)
-3+3i
3.65.a) b) d) -- cJ
---
2 3 41 10 2
ul 23
3.67.a) Re Z= 16. 1m z=O b) Rez=----,., Imz=-.
25 50
1 1

1
cJ Rez=::;. 1mz=--. d) Imz =-.
"
2
2
3.68. 1z us10va (x+yi)(3+i)=5+6i, koristenjem definicije jednakosti dva
kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni
21 13.
kOIll.pleksni broj: z
10 10
3.69.a)
-i
_. 6;- ;' 1 - 6; 1 - 6; I 6
=--=--=----/
6 - 36 +] 37 37 37'
6 + i
z=---=---
6-'-i 6+i 6 -- i
I] )).
c) z=--+-- l.
26 26
4 8.
b)
- 5 5
3.70.a)
3.
cJ
2
3.71. z=-l--:"-,
b) z = i
-
-
z=---[
3.72.a)
3.74.
3.75.*
2 2 13
-7+i 3.73.0)
cJ b) 3-7i
2
f(J -i) = 2+ 14i • f(2+3i) = 19-20i.
(x+yi/ = a+bi ;::;> x
2
+2xyi-/-::::: a+bi
(
'J' '" . , (' 'J 7' b- X-Yl -:::: X- -LXY1-Y-:::: X- -Y- -_XYI :;:;: a- 1.
2-(
--
1024
=>
b)
_ _ . . . d' (z,) -( a + bi)'
.J.76.a) NekaJe z)= a+bl, Z2= c+dl. Ta aJc - = --.. =
22 \ c+dl
2
_ 22:10
cJ
c) -i
_ 2-150
=r (ae + bel) +(be -:ad); 1= (ae + bel) - (bc-:ad)i (a _. bi)(e + di)
c' +d' I c
2
+d' (c-di)(.c+eI;)
, }
a -bi
c-di
b) z-' {;
169
3.77..) x'+ l=(x-i)(x+i)
c) x' +121=(x+lli)(x-lli)
3.78 .• ) (x+2i)(x-2i)
c) (3x+ 12i)(3x-12i)
3.79 .• ) (a-bi)(a+bi)
c) (3a-4bi)(3a+4bi)
b) x
2
+25=(x-5i)(x+5i)
d) (x+16i)(x-16i)
b) (x+3i)(x-3i)
d) (2x+3i)(2x-3i)
b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi)
d) (Fa - i.JbXFa + ;.jb)
3.5. Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja
3.80.a) Izl= 12 b) Izl=8
3.81..) Izl=5 b) Izl=lO
c) Izl=1
c) 1z1=13
d) Izl=IO
d) I z 1 =29
3.82 .• ). zl= 10 b) Izl=13
3.83.a)· zl= I b) Izl=1
c) Izl=lO..fi
c) Izl=1
d) 1 z 1 =2.Ji3
d) 1 z 1 =115
d) 40
3.84.a) z 1 = 29 b) 29
3.85. Nekaje Z.= x+yi. Tada vfijedi:
a) /zl = Fx' + )'2 = = 1- x - yil = 1- (x+ yq = 1- zl
c) 42
d) +(-y)' + y' =Ix+ =Il
3.86.a) 5 b) 13 c) 8 Fs d) 65
3.87 a) .J241 b) .J409 c) .J409 d) 150
3.88. Ie 19,41648.. 3.89 . .j1082 32,8937 ..
..fi ..fi4 / / Fs 3.90 .• ) k/=I b) /zl=- cJ 1::1=- d) z =_
2 . 3
3.91.a) Nekajez = x+yi. Tadaje 1=1 = P + y' 1zI' = +.,'
<=> Izl' = (x + yiXx - yi) Izl2 = Z -
b) Nekaje zl=a+bi, z2=c+di. Tada vfijedi: 12, . Z21 = I(a + bi). (c + dq=
= /(ac - bd)+ (be + ad)il = .J(ac (be-+- ad)' =
I '1 " j 2 ')" 2d'
=va'c--2abed+b-d +b-e-+2abcd+a "'=
= /ich /T)C' +(cl /T)cf +1f)(,3+ cf) = -Jet + 1z,11221.
c) iz,/=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 =
!z:, c+di C'+d
2
, (C'+cf)2
_ (ci'+If)(C'. +cf)
V (C'+cf)2. (c
2
+cf)2 . c
2
+cf .JC'+cf IzJ
3.92.a) 'Neka je, prvo, 21=], z}:::::a+bi. Tada je +b
2
:::::..[;1 =a.
170
D.ljeje
=.)(1+22)(1+22) =.)1+(22+22)+2222 =
= + 2alz,I2 0; + 21z2/+1z,I' = J(H-lz2/l' = 1 + Iz,l.
KoristeCi, sada, dobiveni rezultat, nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva
kompleksn. broj. Zl i Z2 1 I
Iz, + 22/ + 1 II + :: I,; h I (I I I =Iz,l+/z,f i::1 = Iz,l +lz21
b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2), to je IZII = IZ2 + (Zj - Z2 => IZI!:S; IZll + IZl _. z21
=> 1211-lz,I,;lzl -z21·
1
7 - z 1 /7 - zl _ 17 - (I + _
3.93. Izl =.Jl+4 = jS. 2If(z)1 = 2']_ z' 2
11
-z
21
- 2
1
J-(1 + 2i)'l-
_ 2 1
6
-
21
1= 2..]36+4 2-!4i5 = 4JiO = 110 =.J5 = Izl
- 11-(1+41-41 1-4+411 .J16+16 "32 4..fi Ii 2
I 3 ..J1O 5 .J4l
3.94 .• ) ReZ=4' Imz=4' /21=-4- b) Re2=2, Imz='2'
13 19 .JS30
c) Re2='6' Imz='6' 3.95.a) z=3+4i b) z=i.
3.96.a) Koristeci date uvjete dolazimo do -x+2y-3 = 0, ,.
3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz.eni broJ z. z= -I +1. b) z = 2-rl .
3.97. (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' - (-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER.
(2+18iX-18-2i) .. -36-4i- +36= -328i
3.98. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ ...
3.99. Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti Koristiti
jednakosti elva kompleksna broja. a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1
3.100. (I+i)'" [(I+i)4]" = [«I+i)')']",= [(1+2i-I)']" ."'oll2i)']" =
3.10 I. (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) -
= -2(-4)"i" R.
3.102 .• ) z=i" I) Akojen=4k,kEN, z=l,
2) Ako je n=4k+l, kEN, z =i,
3) Aka je n=4k+2, kEN, z=-I, 4) Aka je n=4k+3, kEN, z =-i .
b) Z= = (-lOi)" = (-IO)"i" .
I) Ako je n=4k, kE N,
2) Akoj"n=4k+l, kEN,
3) Akoje kEN,
Rez = 10", Imz= 0
Rez = 0, Imz
Imz = 0
171
4) Akoje n=4k+3, kEN, Rez=O, Imz=[O".
c) =[(l-i
X
l-;)]" =(1-2;-1)" =(-i)" =(-1)";".
1 + I (I + I XI - I) 1 + 1
I) Aka je n=41<" kEN, Rez = I, Imz = 0,2) Aka je n=4k+l, kEN, Rez = 0, Imz =_
I
3) Aka je n=4k+2, kEN, Rez = -1, Imz = 0
4) Aka je n=4k+3, kE N, Rez = 0, Imz = 1
3.103.*a) z=II-2i, Rez=ll, Imz=-2.
b) z=-2;"+' I) Aka je n=4k, kE N, Rez = 0, Imz =-2,
2) Akojen=4k+l,kEN,Rez=2,lrnz=0,
3) Aka je n=4k+2, kE N, Rez = 0, Imz = 2 ,
4) Aka je n=4k+3, kEN, Rez = -2, Imz = O.
c) z=-1
3,6, Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni. Kompieksna ravan
3.104.

Imaginarni na y-osi, a realni
brojev;su na x-os:/
,/
,t
,
-5

'j'
;
o
3
b) z=3;
b) z=-2+4;
C(5,3)
4-3;
d) Z=-'
d) z=5-2;
3.109. z1=3+5i , z.2::::2-3i , zl+z2=S+2i ,
z,-z,= 1+8i, Z,Z2= 2I+i, z,:z2=(-7+19i)/l3.
3.110. z, =2+5i,2, =7-i,lz, +z21=M
'T:-:-,--:;--t---;-----;--;----;----jc' 3.111. I z, - Z 2 i =5
I
. f?(J(\
3.112. -"-'-I = 290
Z2 29
,
(0,-4)
172
3.113. Traier skup tacakaje kruznica (SI).1 13) ; to.
a) b)
Jj
i
J
" I

SI.3.113. I
3.114.a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom
pocetku bez obodne kruznice. .
b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom
c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 ,
d) Figuraje kruzn; prsten radijusa R=7, F2. (S1.3.1 14.a) b) c) d».
a) c) ,---------,
N .•· ..•.·.·•.....•..•.. o ..··...••.. · •. · ....••.· ..•....•••.....••..••....
\C9
3.115.
-51
173
3.116.a) ,
,
__
Z 2 := _
I i 1
3. n
;
-+ -
-4+3i
3.7. Konlpieksni hrojevi razni zadaci
3.12I.a) .fi
3.122.a)
1 -!3.
--+-1
2 2
b) i..{;
a' -b 2aJh
c) -o--+-,-i.
a-+b a-+b
b) Uputa: a
6
= (a
2
)'-Rezultat:-2.
c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y. Rezuitat:
±(3+2i)
d) ± (I+2i)
3.123. x=-2, y=-2.
3.124.*a)
4
b) 8-24i.J7
3.
c) --,
2
3.125* a) -I b) c) Ji =± .fi(I+i).
2
d) h =±.fi (I-i).
2
3.126.
174
(,J"3+i)6 . (i_Ii)' J( 13+i)'1
3
[(.i--!3)'1'
l-2- + l _ J + r-
i
- J
=[ +[ 2-!
iJ3
r = (I+i:i + 6-
i
:)' =
{6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ]
-2+2i13-1-3-2-2iJ3 -8
---=-2
8 4 4
3.130. Nekaje z = x+yi. Tada se dati uvjet pisati 0\'3ko: J -,
x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x;;;;:x--i, -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O, x:::x--y-
I 3 3
¢;) y=O. (x=O ili x=l) iii x=--,y-=-.
- 2 4
Dobili SITIO cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni lIvjet ito:
1 -!3. 1-!3
z=O, Z= 1, z=-2--2[' :::'=-"'2+2
1

3.131.'" l+z+z2=0 ¢::) z+z2=-I.
1 +Z+Z2=0 ¢:> Z+Z2 +z\:::O <=:> z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1.
3.132.*a) Kvadriranjem formule dobivamo:
-Ja+hi +ra=bi =( J2TJ;1 +b' +a
1
)"
a + bi + +biXa - bi)+ a - hi = 2(.Ja' + b' + a)
2a + = 2( .Ja
2
+ b' + a) ¢;> 2( a + .Ja
2
+ b
2
)= {fc;:;:-Z;2 + a }
3.133 . .::.=.1. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= ;(3 +iX3 - i)¢".?
.- 3+1 '3-1 .-
<=; 3x+ 3y- 6- (x- !J i = Wi. <=; 3x+ 3y- 6= 0 A - (x- !J = 10-<=;
175
= x+ Y= 6/\ x- y=-10 = x=-4 /\ y= 6.
3.134.

116z+11 di'
= -1-_-1 =4 <=> 1
16z
+
1
1=h-l'1
4z 4z I
<=> Re(2z't1 <=> Re(2X' _,2
y2
;4XY 1=1 <=>
zz ) x + y )
2X2 - 2y 2.=1
x2 + y2
¢:;> . Rezultat: i.
32 32' 32 32
3.135.*a) Nekaje a = x+yi. Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I. Dalje
vrijedi:
- . x-yi (x-yi)(x+yi) x
2
+.Y'
a=x-vz=--=' =--'--
. 1 x + yi a
1
a
Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje.
b) lab + be + cal = + + II = lal Ibl·lel I;;; + b + = + b + = la + 1;+ cl
a b I 1 I
3.136* Kako je
[(11+4)=
.fi .fi .fi, .fi J l.fi) .fi
_ 21 . 1 + 1 I - 21 . 1 - i_I + i 1 - 1 _ .
(
)
'( . Y' ( )'( I" ( )" ( )"
- - -- + -_. -- -- - -- --/(n).
,2 .fi) 2 .fi, .fi l.fi .
toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran.
3.137.a) fez) = fez,) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i).1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0
b) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/; 1(;:)=;:' -(3+41);:-1+5/, 1U*1n
c) 1(,,)=0, f(,,)=-24-61
3.138. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja = )Z)2 i
dokazimo daje z = sto znaci daje z real an broj.
Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija:
2i+22 2i+22 - - - -
--= .. = 21+
Z
2+21'2i·
Z
2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22
1+2122 1+21,z2
=21+22+22+21=21+22+22+21·
Kako jednakost uvijek vrijedi, to je broj z jednak svorn konjugirarlO
kompleksnorh broju, pa je realan. Ovim je dokaz kompletiran.
176
3.139* Vrijedi:
Ix+ y+ 4
2
= (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl = xx+ xY+ >.2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ
- -
Kako je xx= yy = zz = 1, to, dalje, vrijedi:
Ix+ Y+42 = 3+xy+ >.2+ yx+ yz+ zx+ i
y
= 3+x(y+ Zl + + 2i.x+ 1).
Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + + yz + xz)=

y:;:+Zy+xy+l = y)
Vidimo da vrljedi
Ix+ Y+ 4
2
= Ixy+ yz+ zxI2, odnosno Ix+ Y+ 4 = Ixy+ yz+ zxI·
3.140. Jasoo je da vrijedi:
a+b·ab+ I =0 ¢:>
I 1 1
¢:> -+---+1 =0
a b ab
- - -
a + b - ab + I = 0 <=> a + b - ab + I = 0 ¢:>
<=> <=> a+b+ab-1=O.
1 a b ab )
4. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
4.1.a) x:::-3
4.2.a)
4.3.a)
4.4.a)
4.6.a)
4.8.a)
4.10.a)
4.12.a)
4.14.a)
4.15.a)
3x2+x+l=0
x
2
·6x·9=0

b)
_82
x
.c
44x b) 34x
5S b) ·119
-3 b) 2
. J 1 b) 113
a=2, b=·9, c=-45
a=·I, b=l, c=·5
c)
c)
cJ
c)
cJ
b)
b)
5X2+?x_3 !:::{)
b) 3x'·6x·1 =0
2020x
2
4.5. a) 5x
2
·177x 4.7. a) ·37x
2000 4.9. a) 10
·7 4.11.a) I
70 4.13.a) 333
b) a=9, b=6, c=11
b) a=l, b=·I, c=1
c) x= 11
17
d) X=-
6
c) x
1
-l'3x:..7=0
c) xl-Sx-16=O
b) ·5x' c) 189x
c
b) -2x •
c) 52x
b) -22,
cJ 10
b) 8 c) ·4
b) 6 c) 1240
c) a = ·5, b = ·13, c = 6
c) a=J,,;b=l, c=2
4.1. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej
4.16.a) X1.2=0 b) x,,=±8
4. I 7.a) x u=±3i b) xl,:!.=±8j
5
c) Xl
.. 2
5.
c) Xj?=±-l
.. 4
1
cJ x,=O, X,=-
. 2
4.
d) XI.2=±"1
3
177
4.19.a)
xl;;;;:3, x2=-2
b) xl=-3, x2=5 c) xJ=-11, x2=3
3 1 3 5
4.20.a)
X]=-, X2:::::-
b)
x
1
=4,x2=2 cJ xl=l, X2=-4
2 , 4
4.21.a)
Xl':::O,
b) Xl=O, X2=} c) x]=O, X2=S d) xJ=O, x2=-15
4.22.a)
3 I 5
xJ=O, x2;;;::-3
b) Xl=O, X2=-- c) XJ=O, Xi::::- d) xJ=O, X2=-
. 7
6 4
4.23.a)
XI=O, xz=-3 b) xJ=O, x2=4 c)
11 2
Xl=O, x,=- d) xJ=O, X2=--
84
'; ,'C
O

b
4:24.a)
x!=O, X2=-, a;t:O
2a
2
c) x)=O, a:;t:O, b:;t:O
a
b)
311
x]:;:;O, X2=--, m:;tO
In
44
d) Xl=O, X'=--, a+b;<,O.
- a+b
5
4.25.a) Da
4.27.a) Da
b) Ne c) Da
b) Da c) Ne
d) Ne 4.26.a) Da b) Da c) Da d) Da
4.29.a) x,.,=±.J7 b) AJ.,=i2
.j322
c) .\'j.,:::;± __ ..
- 46
2
432.a) x, =O.x, =_
" 3
2
4.33.a) x) :::: 0, X.,
- 5
. b
4.34.0) x, =0, x, =-,(1;<,0
. - 20
c) x, 0, x, =24(1
d) Ne 4.28.a) Da b) Ne c) Da
I 06 .f35
c) Xl.2=±4 4.30.a) AJ,=:!:ivo b)x1.2=±-S
b) Xu :::;±2
4.3l.a) .,.,=+?
10
b) X, =C\.x, =-
- 3
30
c) x, =0,X2 =-7"
b) x, =0, x
2
3m
d) XI :::;0, x')
- 111+1
4.35.0) xl., =-2
b)xu=3 c) X
1
.
2
=-7 d) x
1
.
1
=8
4,2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe)
4.36. Do ovog "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule.
Slijedece kvadratne jednacine, nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O, Ijesavamo
-b±.)b
2
-4ac
primjenom formule: Xl 2 , gdje su a, b j C odgovarajuci
2a
koeficijenti.
178
-b ± .Jb
2
- 4ac
2a
(-7)± - 48 7 ± -.48 7 ± 1
2 2 2
b) xl=2, x2=5 c) xl=-3, x2=l d) xl=-5, x2=2
4.37.a) x]=2, x2=7 b) Xl;;;;;}, xz=10 C) xl=3, x2::::8 d) x)=6, x2=7
4.38.a) xJ=-S, xz=6 b) x\=-6, x2=5 c) xl=-3, x2=7 d) xj::::-2, xl=10
4.39.a) xJ=-3, xz=-l b) xJ=-5, xz=-2 c) xl=-9, xz=-l d) xl=-8, x2=-3
4.40.a) xl=3+5i, x2=3-5i
b) xJ=1-2i, x2=1+2i
c) xJ=-l-i, x2=-1+i d) xl=-3-2i, x2=-3+2i
4.41.a) xl=-5, xl=7 b) xJ=-3, X2=-S c) xJ=-3, xz=4 d) xJ=-6, x2=-5
1 3 5 1
{_1;,6} d)

4.42.a)
XJ =2' Xl =2"
b)
Xl =-3,x1 =-3 c)
4.43.a)
Xl = x
2
=2 b)
{-%}
c)
{-%}
d)
H}
4.44.a) {'5, 8}
c)
l 2 2)
d)
7'7
b) {2-7i,2+7i}
4.45.a)
4.46.a)
4.47.a)
x 1'= 1 , x2:::;3
xJ=-3, x1=2
x1;;;;;4, x1=6
b) xl=-6, x,=3 c) xJ=4-i, x2:::;4-t-i
4.48.a) Xl = 2'X2 = 5
b) x,=-3, x,=5
b) xl=-mJ2, x,=mJ2
34
b) x, =--,x, = 1
71 ..
4.49.a) .1:1 = h) x,=5,x,=
4.50.a) t]=O,75, t2=1 b) y=2 4.51.a) xl=-2, X2:::;0 b) Xl=-4, x2=5
.J5.J5 5
4.52.a) z=8 b) z, =O,x, =-T'x, =2· 4.53. Xl =-"2'" =0.
4.54.a) x=2
15
b)· x, =--,X., =1
8 -
4.55.a) Uputa: Uzeti da je x
1
-16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t.
Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.XI.1:::;8±..J57 ,xJ.4:::;8±m
b) xl:::;-4,X2=-2, x.<;;;;;-l,x.j= 1.
4.56.a) Ako uvedemo smjenu _1_=t, dataje9nacina postaje t
2
-8t+15=O.
x+l
4 2
Rjesavanjem ave jednacine dobije se t, a zatim i x. Rezultat: x)=-S,x
2
= -":3.
b) x,=-17.x2=67
4.57.a) xl=l, x2=3 b) Xl = -2, x2=1
4.59.a) x,=2a, x2=3a
4.58.a) (0,1,3,4) b) x=1.
1
b) Xl=m-n, X2=m+n 4.60.a) Yl=l, Y2=- b) Yl=2m, yo=2n
a
4.61.a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu
a+b
1 x')=--
- 2
b) Xl = -0,5a, x,= 2a
179
4.62.a) X, = -a,x, =-b
-(a+b+c)±,{;,2 +b' ":,,' -ab-ac-bc
3
4.63.a) x, =!':'. x =."l- b) x, = a +3b ,x" = a +5b
3" 5 4 6
4.64. xl=m-2, x,=n 4,65. x,=-a, x2=b+3 4,66. x,=a, x,=b-3
b) x a x- c 468
b-I - b-I 1 =J;' ,---;; ...
Xl

4,3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine
4.69.a) D=b'-4ac=(-3)'-4.1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8
4.70.a) D=O b) D=O c) D= -679
d) D=49
d) D=737
4.7I.a) D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m
c) D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12
4.72.a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi .
b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _
c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi .
d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi .
4.73.a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi .
b) D:;:;41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_
c) D=17>O ::::;:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi .
d) D;;;:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi .
4.74.a) D;:::-8<O => XI i X:; su kOlljugovallo-kompleksni brojevi .
b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi).
c) D;;::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi.
d) D=O => Xl:;:::;: (Rjesenja su jednaki realni brojevi).
4.75. Oa bijednacina imalajednaka rjesenja, njena diskriminanta mora biti
9

jednaka nuh. 1z tog lIslova dobije se c:
D=9-4c =0
4
4.76. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna:
1
D=1+12c;>O ¢:> 12c;>-1 ¢:> c>---
- 12'
4.77. kvadratne jednacine su realna i razlicita, ako je njena diskriminanta
pOZ1tlvna:
D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2.
.. Rjesenjajednacine 2x
2
-8x+c+ 1 0=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti
vanJable c kaje su manje od -2. .
4.78.111<_1_ 4.80.b
,
.
2
=±4 481, +713 4.82.k=1l
32 3 . "l'=--V,' 14
4.83.a) Prema datbiYl uvjetu mora biti- Xl + x) = 0, 5(m1-4):::o:O =>
180
b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i.
, 2
c) Za m=2, data jednacina postaje x
2
- 1 = 0
Za m=-2, dobivamo jednacinu x
2
- 7 :::: 0
=> Xu :::o:±l.
:::0:> X
1
,2:::O: ±.J7 .
Za datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O, x=-lS.
2
4.84.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena
diskriminanta D=b
2
-4ac potpuni kvadrat, tj. ako postoji racfonalan broj k za koji
je D=k
2
b) Rjesenjajednacine ax
2
+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena
diskriminanta D:=b
2
-4ac nije potpuni kvadrat, tj. ako ne postoji racionalan broj k
za koji je D=k
2
.
4.85.a) D=25:::o:S
2
, rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi.
b) D=76 , rjesenjajednacine su iracionalni brojevi.
c) D=lOO=10
2
, rjesenjajednacine su racion'alni brojevi
d) D=16=4
2
, rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi.
4.86. a=n(n+ 1), gdje je n prirodan broj .
4.87.* D=4a
2
- 4(a
2
··b
2
_c
2
) = 4b
2
+4c
2
:;:::;:4(t)2 + c
2
) 20 => rjesenjajednacine su
.
4.88. * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b
2
+c')=4(_2a
2
-2b' -2c
2
-2ab-2ac-2bc)=
= _8(a
2
+b
2
+c
2
, jer je a
2
+b
2
+c
2
;:::ab+ac+bc. Kako jednakost
vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a, b i c meousobno j¢dnaki, to je
diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a, b i c koji Sll
medusobno razliciti, pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja. ;'
4.89. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b
2
+c
2
_a
2
)1 4b
1
c
2
.
Kako su a, b i c duzine stranica trougla, to vrijedi nejednakost trougla, paje
w Ib-·cr <a
2
«b+cy ¢::>
=> (b
2
+c
2
_a
2
<2bc 1 b
2
+c
2
_a
2
>_2bc) =>
=> Ib'+c'--a'I<2bc
=> (
, , ')' ""
=> /,- +c ·-a- <0 => D<O.
Kako.ie diskriminanta kvadratne jednacine to su ;njena ljesenja
konjugirano- kompkksni brojevi.
4.90. Nakon sredivanja, drugajednacina postaje
(3- k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0
Diskril11inante jednacina su:
D,(k) = 4-4k = 4(1-k), D,Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = .... = 4(k-l)[(k-l)2+4J.
Posmatrajrno proizvod diskriminanti:
D
,
Ck)-D2(k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k",l. Dakle,
proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l), sto znaci da je jedna od njih
a druga negativna. To, dafje, da su Jjes-enja jedne _ od dviju daiTIl
181
kvadratnih jedllacina realna, a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l, tada su
obje diskriminante jednake nuli, pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:"
4.4.
Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe). Victeove formule
4.91.a)
b) x
2
-7x+6=0
15
c) x
2

4
4.92.a) x
2

, 12 2 1 1
b) c) x
4.93.a)
4.94.a)
4.95.a)
4.96.a)
4.97.a)
4.98.a)
61 61
X(Xl=4
xl'xl=-11
b) x,+x, =-34
b) X,+X2 =88
b)
b)
b)
b)
XJ+X2 =-3
XI'X] =33
7 100 100
c)
c)
c)
c)
c) Xl+X2=-30
c) xrx2=-5
4.99.a) X,+X2=-SS. x"x2=222
4 87
XJ+X2=-, XI'X2:::: -
3 3
4.100.a) x,+x,=44, x,·x2=-77
b) Xj+Xl= m-I, XI'X2 ::::19
2(1n -1) 3m - J
XI-X2:::::---
In 2m
4.I01.a) x
2
_(x,+x,)x+(x,·x,)=0, x
2
-6x+5=0 b) x2-x-12=0
c) x
2
+6x+8=0 d) x'-x-42=0
4.102 .• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0
c) x
2
+(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0
4.103.a) x2-4x+5 b) x'+6xOI3=0 c) x
2
2x+26=0 d) x
2
-8x+20=0
4.104.a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4.105.a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0
4.106. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3,
12 12
Druginacin:xj,xl=-12 => X,=--=--=<'1
4108.
4.109.
x, 4
Xj+x2=7, xj,x2=k, xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X;-X2
KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se:
x, + x, =!.l.}
- 7 =>
2Xl -Xl =2
II
3x, =-+2
2
In
=>
4.107. x, = -I
x,=9, k=-18.
5
Xl =--.
2
x2=2x,-2",5-2=3.
xJ 'X
2
=2 ::::::} m=2x
l
'X
2
:::::} m=15.
4.110.
5 3
'a::::-- a=-.
2' 2
182
4.111. x2-(2x,+2x2)X+(2x,·2x2) = 0 x'-2(X,+X2)X+4(x"X2) = 0
=> x
2
-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0.
4.112. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2. Prema datim uvjeima i Vieteovirn
formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x,+3)+(X2+3) = x,+x,+6 = -6+6 0 .
Yl'Y2 = (x,+3)-(x,+3) = X"X2+3x,+3x,+9 = X"X2+3(X,+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.
y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0, y
2
_0·y+(_1) = 0, /-1 = O.
4,113. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2. Prema datim uvjetima i Vieteovim
formulama vrijedi: y,+y, = (x,-2)+(X2-2) = x,+x,.4 = -4-4 = -8 .
y"Y2 = (x,-2)·(x,.2) = x"x2-2x,-2x2+4 = x,·x,.2(X,+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16.
y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 , /+8y+16 = O.
4,114.a) X1l+X./::::; X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3.
b) x/ -x./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x
j
X
2
)2 ::::
= ±(x, +x
2
),}(x, +x,), -4x,x, =±5,!25-44 -±5i.J19.
, , ") ( )(' 7 ' 3 )
c) Xj'+X2' = (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ = Xj+X2 Xl +_XjX2+X2 - XIX2 =
= (X'+x2)[(X,+x,) '-3x,x,J = 5[5
2
-3. 11] = 5(25-33) = -40.
4.11S.a) XJ
2
+X22:::: xJ
2
+2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_
b) x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:;)=

-xJ2 =±(Xj +x
2
N(x
j
+X2)2 -4X)X2 =±p..Jpl_4q ,
c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:;)=
= (x,+x,)[(X,+X,)2. 3x,X,] = _p[p23·q].
I ' 1.7
2
" ..- lac
') ])) 2)- 2 c
4.116.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X2:::: a2 - . a
b) x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)=
= =±(x, +x,},j(x, +X,)2 -4X'X2
=
a a a a a
c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =- (XJ+X2)(XI
2
+2xj xz+x/-3xlX2) =
:;:;; (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] ::::
= _3 . _ 3c 1=
al a a a a a) a
, , d 1 2 +21
4.117.a) x,+xo=3 b) x,x,=-10 c) x,-+x2-=29 ) x, -X2 .=_
4.118.a) b) x,3+x/=117 c) x,3-x/=±133 d)
4.119, Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine. Tada vrijedi:
y,+y, = = = = 3·5 = 1;". ,
y,y, = 2a'+a/3+4a/3+2/3- = 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53.
Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0, .
183
4,120. Neka su Y
j
j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine. Tada vrijedi:
b
Y, +y, a+,B --:; b(a+c)
a,B a,B a a c ac
a
(
1)( 1) a,B 1 a
2
+,B2 1
Y'Y2 . ,13+73 =a,B+73+-;;+ a,B a,B -+ a,B =
b
2
2c
- f3 (a+f3r-2af3 1 c 2 1 c b
2
-2ac c
-0: + T_=_+",a,---,a",-+_=_+ ___ +_
aj3 af3 ace a ac a
(:Ie
Xi +:t
o
:::0
4.121. -, 3
XIX" ""'-.::.
. 3
4122.
---
(171 - 2)'
5
4
4
=>
4111-? - 8111 + 4 - 2m·; + 411l 5
m 4
4
111=4, m=·-.
3
7 123. a
l
= (HI3) = (0:+13) l(a + ,13)' - 3a,B j+ af3(a + ,13)=
= J b'
4 IAko b i c (a*O) racionalni brojevi, to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan.
. L4. a +a '13+0-'13 2+0:/3
3
+13
4
-3ap( 0:
2
+j32)_S( p4_3q(p2_2q)_ Sq2 =
4. - 'J J 6'" . ,,') - .
2.... =p -3Vq+ q--coq-=p -:;Vq+q' . . '
Dobili SI110 racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku
184
raclonalnu vrijednost od p i q.
4.125. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine. Koristeci d&ti uvjet i Vieteove
formule dobijamo: :
4443" 3( )44 (22)6()2
Yl+Y2= xJ +X2 =(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX2 = XJ+X2 - X1X2 Xl +X2 - XIX2 =
(x , +X2)4_4x ,X2[ 228-
YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3
4
= 8].
Trazenajednacinaje O.
- 2 ) 220)
4.126.a) x +(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p )x+q = c
qx' + 2(p+q)x +( 4+
4.127.a) b) qx'+(p'+2q)x+q=0
x, - x, + (x, - x,)' + (Xl + X,)2 2l(x, + x,)' - 2x;x,J _
c) )'1+.1'2=----+ = ( X ) - - ,/ -
XI +X2 XI -X2 Xl -X2 Xl +X2 ±(Xj +X
2
ry(X
I

2[(x, +x,)' ... 2x,x,J 2(1" -2'1) ,
= ± (x, + x,).J(x, + x
2
)' - 4x,x
2
= ± 1'11'2 - 4q .
·2 .... CCL. XI + X2 = 1.
YiY2 =-
Xl +X1 Xl-Xl
Jednacina koju trazimo ima oblik:
\" v + I =0. odnosno, ,,' -4'1 )" +2(,,' --2q)y+ p2 -4'1
. :t p-Vpl -4q
4.129, Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi:
(xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p=l, p=-2
=> => q-p-pq+I;"O 'IE R iIi '1=-1.
4.130. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje Xl. Tada vrijedi:
Xl + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m =>
-2m x, 1 m
-"2=--. -"=--,-'3=-- ... ==. m=l, "'1=1
Xi -"2 2 Xi
4.131. Neka su Xl i X
2
korijeni (rjesenja) date jednacine, fl Y
I
Y2 rjcscnja
nove jednacine koju traiimo. Tada vrijedi: 1
y, = x,' + x/ =(x, + x
2
)[(x, + x,)' -- 3x,x, J= -- 1'(1'2 --: 3'1)= - 1') + 3 pq.
Y2 = (Xl +x
2
Y =-p).
185
Kako je y + Y = -2 3 3 4( 2 ) ,
· ',2 P + pq, y, ' Y2 = P P - 3q , to trazena kvadratna
Jednacina ima obrk 2 ( +
I Y - y, yz)y+( y, . Y2) = 0, odnosno,
y' - (_2p3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O.
4.132. Uputa: (x/ + xl::: 1 , Xl x2:::::m-l, X]3+ x/=7) => III =-1.
4.5.
Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe)
4.133 Odredivan' d' k' .
. ,,',. Jem IS rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su
Jednacine 1 '1" I) I" " .
d
· k" , rea na I I llISu. s ucalU kada su rJesenJa realna (kada je
IS 'nmlllanta nene' f ). t ' . b"o, . ',,' .
'''. . . ga lvna IS razuJcmo Z If I prOlzvod fJcsenJa. Ako Je zbir
fJesenJa. pozltlvan bro' t d . b . d ',. .. '. .
ri" '.. a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir
'JesenJa negatl Van bro' b . d .".. . ..'.
poz
' . . i .Ie no TJesenJe Je negattvno. Ako Je prOlzvod fjeSenja
Itlvan bro] oba f]'exen]'a "t k k' . d" .
bro", .,,'.. SU IS og zna a, a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan
.I, tada llnaju razlicite znakove. .
a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi.
xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno,
Iz r d >0 => Oba rjesenja imaju isti znak,
llJa dva zakljucka, dalje, utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi,
-45>0. x,+X,--I<O x x-I 1<0 -> R' - .. d -' 1 .
b
" ',-- ,) 2-- - JesellJaJe nacme su rea TIl
rolevl razlicitih Zll k N . . w •• ,
c) _ ': a ova. egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost.
xjx2=-3,5<0 => Rjesenja su realni brojevi
ICltl) predznaka P 't' 'w", •• .
, OZI lvno IJesenJe Ima vecu apsolutnu vnJednost,
d) D::::13>O, X)X2= 0 => Rjesenja su realni brojevi
razlicitih zlla!'ova P .. 't' . W • "
4 114 \ ,aLI )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. .
· - .a) D=S>O x +x - 1<0 x lOR'" I . b . .
razliC'fJ d ' I 2- - , I
X
2= - < => JesenJa su rea III rOJevI
- 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost.
b) D=64>O x,+x - I <0 I <0 R' - . . d -' .
, 2 - - - , XIX2 = - - => JesenJa Je nac1l1e su reall11
. . . 3 12 '
broJevl razlicitih znak N . . w ", ••
ova. 1 egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost.
c) D=O, => Rjesenja sujednaki, reaIni, pozitivni
brojevi.
d) D=!>O ',+x - 7 < 0 x 3 <0 R'" 1 . b . .
;' 1: - -'4 ' jX::' =- => JesenJa SU rea 111 rOJevl
[
.•. . 4
raz lCltill znakova N ' . . .
14 ·13 . egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost.
· 5. Treba odabrati takv . d " .... d' k' . ..
'. ' '. U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna, kOJa ima
Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. To moze biti slijedeca

4,136: ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna, zbir rjesellja
negatlvan Prolzvod '". . , -
2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall. To moze biti slijede6ajednaCina'
x + x+2=0. .
186
4.137. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna, koja
ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. Neka to bude slijedeca
jednacina:
4_6. Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi)
4.138. Nekaje trazeni broj x. Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin:
2
.:: . .:: = 54
2 3

6
<:;> x
2
= 324 <:;> x = 18 v x = -18.
Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. To su brojevl 18 I
18.
4.139. Tfazeni broj je 60.
4.140. Neka je trazeni braj x. Tada, koristeci date uvjete, J11ozemo form irati
jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:;>
x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:;> x
2
-3x-18=0 <:;> x=-3 iIi x=6 .
4,14], Ako je xjedna cifra trazenog broja, tada vrijedi: x(8-x):::::15, odakle
dobijamo x=3, odnosno x=S. Trazeni broj .Ie 35 iii 53.
4.142. 23 4.143. 35
4.144. Ako je x cifrll desetica trazenog brqja, tadaje cifrajediniea x-4, pa se moze
pisati:
4) C< + (x - 4)] = 306 <:;> (II x-4)(x-2)= 153 <:;> 11 => x=5
Trazeni broj je 51.
4.145. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1, gdje je x rna
koji prirodan broj. Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu:
. (2x+I)2= x' +(x+l)2 - 312 <:;> x2+x-156 = 0 => x=12.
Trazeni brojevi SlI 12 i 13. 4_146. IS i 16
4.147. (2)()'+(2x+2)2=340 <:;> x'+x-42=0 => x=6. Trazelli brojevi slIl2'i 14.
4.148. (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x
2
-288=O => x=6. Trazeni brojevi Sll 11 I 13.
4.149, Traieni brojevi su 7 i 8.
4.150. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4. Traieni brojevi SlI 6, 8,10 iii
- I O. -8. -6 4.151. (x+ 11' - x' = I 387 <:;> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22.
4.152. Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U. Svaku stranicl! treba produziti za x=5 .
4.153. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea.
4.154. a=5, b=12 4.155. a=IO. b=S 4.156. a=12, b=5
4.157. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢..?n
2
-]5n=0=>n=J5.
, 2
T razen i pol igon je petnaestougao, 4.158. n=5
4.159. Nekaje x ivica kocke. Tada, prema uslovu zadatka. vrijedi: ,'=(x-3)'+117.
Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje
traienu ivicu kocke. rOvrsi11e na slijedeci nacin:
!>P = 6x -6(x-3) = 6(5 - 2) = 6(25-4) = 126.
4.160. Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba
EFGH. Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od
187
povrsine ramba, pa vrijedi xy=2P, odnosno , xy=72. Kako je dijagonala
pravougaonika d-::::2a (teorema 0 srednJ' OJ" duzi trouo-Ia), to J'e
7 '7 7 C
2
x-+y-= 4a-, odnosno,
2
' , ,
x + 4a-+2xy 256+144 x+y=20.
D
G C
Slranice pravougaonika su rjesenja
jednacine x' -20x+ odnosn,g,
i
'--__ SI.4.160.
4.161.*
Trougao BCD je sliean flBEF, pa za njihove
stranice vrijedi :
S14161.
CD : DB = FE : EB odnosno,
x=ab: (a-b), (x-vis ina, b -stranica kvadrata).
1z datog uslova za povrsinu dobivamo
kvadratnu jedllacillll
x
2
-2a(n-l )x+a
1
=O , cije rjdcnje daje
A E y trazenu visinu.
416') _ 1. ") Zadatak ima rjesenje aka je n22.
- P=t 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?, :=5 ..
4.164 . S : H H=4.. 4.163. 10satI,]) satl
. Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl, onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za
x+8. sati,Zalose v.[: , 'I" j .. 1 1 J ,
moze tor!11!ratl S lJet eea jee nacma: -,- + --::::: -, kOJa Se
, x x+8 3
transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0, odakle dobivamo x:::o:4,
Dakle, prva cil'e\' n'al)uni bazen za 4 a dI'I,n" za 17 S'It,'
4i6-N,.··. .' b
, ? ., .. y:: drugog automoblla. Tada je brzina prvog x+ 16, Kako za
VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci
naC!l1; '. •
s
x 64.
x
Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h ,
4166. 480 ' b
x x+20 - q => x=60.
4.167. 1000 1000
7:::0: x-5 -10 ¢:::::} x
2
-Sx-500"", 0 =? x=25mls.
4168. Ak
. '0 sa x oznacimo brzinu kretanja vode, tada na osnovu datih uvjeta
mozemo formirati slijedecu jednacinu: '
188
495 495

, 50+ x x -
x' + 495x - 2500 =D.
Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S. Br;r:ina rijeke je 5
km/h.
4.169. Oznacimo sax nepoznati otpor. Taela vrijedi:
220 + 2 220 x' x 110 = a => x I!.
x x-I
Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka, pa je pocetni otpor bio 11
n.
4.170. Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi:
3
20
22 = 220 x 5£2 .
x x+S
4.171. Prema datim uvjetima je:
la;O]- =b q ap'
P'2 200a ±2:
00
-J;j, = 100[ I
Specijalno,
p" = loofl ± rEt 100(1 ± t
200
100(1 ± IItIOO(1 ±0774596)
\ fa) \ 2000 ) V 5 J .
Rezultat: p=22.5404%
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje. na linearne faktore (cinioce)
4.172. Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='-+bx+c. ovaj trinorn
rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X,;'X2).
aJ b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5)
c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 (x-I)(x-9)
4.173.a) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5)
c) d) -,'+x+42 -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6)
4.174.a) 8.2 +1 }(4X+3
X
2x+l)
b)
c) 2x'+x-3 2( x+%
d) 3X'+X-:=3( x .... ]x+ J) = (x 2)(x + J).
4.175.a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) b) x'-2ax+a
2

c) 2a'x'+abx-b
2
'=(ax+b)(2ax-b) d) 2a
2
5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a).
189
4.176.a) 4x
2
-2bx+ab_a
2
=(2x-a)(2x-b+2)
b) 2a
3
b
3
+ab(2a_b)x_x
2
=-(x-a2b)(x+ab2)
c) 2abx
2
+(2a
2
+2ab_3b
2
)x+2a
2
_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a).
4.I77.a) x
2
-ax-6a
2
=(x_3a)(x+2a) b) abx2-(a'+b
2
)x+ab=(bx-a)(ax_b)
c) o'-ab-2b
2
=(a-2b)(a+b)
4.178.a) x
2
-6a+9 (a- 3Xa - 3)=a-3 b) a
2
_4 a-2
a' -9 (a-3Xa +3) a +3 +4a +4 a+ 2
4.179.a) 5a' 5(a-IXa+l) S(a-I) a
2
-6a+9 a-3
a
2
+2a+l (a+IXa+l) a+1 bJ a
2
_9 a+3
4.180.a) a' -4 (a - 2Xa + 2) a -2 bJ lO(x+ 10) x- 2
a' +4a+4 (a+2Xa+2) a+2 x-JO c) 20(x+2)
4.181.a) a:-
3a
i+2 . (a-J)(a-2) a-I b) a
2
-3a-·10 (a+2)(a-5) a-5
a-+2a-8 (a+4)(a-2) a+4 2a' +3a-·2 (2a-J)(a+2) - 2a-1
4.182.a) . 2a
2
2(a-9)(a+5) 2(a+S)
3a' +36a + 105 3(a + S)(a -7) 3(a -7)
b) 2h
2
" =_x-b
x- +9bx+14b" x+7b
3x -- 8a
4.183.a)
2x+a
b)
2.-1: - ({
2a -x
4.184.a)
2(x - 3)
3x-5
).;11+2 + 2XIl+1 + Xii
b)
5x
2
-2x-3 x -1
4.185.a)
b)
x-I
4. I 86.a)
3x+ I
n+.'1 I!
X -x
5x
2
+ 3 . .'(
x" (,' + 2x +1) (, + 1)' x + I
/(x' -I) (x-IX, el) x-I
x'(,-IX7x+13) 7x+13
x" (x - I )(x' + x + I) x' + x + 1 .
:r -- a
b) -'
x-b
4.8.
Kvadratna jednacina - razni zadaci
X
4,187 .. izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom
u nazlvll1ku Ima vrijednost nub.
a) x = -5, x=3 b) x=4, x = -3/2 c) x=-3, x=-S/3
4.188.a) 0
b) 2x-3
4.189.
9
4.190.a) x=1 b) Nema rjdellja
4.191. Jednacina nema rjesenja!
'90
I
I
5
4.192.a) Xl = -g' x2 = 2
3±.JiI
4.193.a) x, =-1, X
2
=3, X
14
=----
.' 2
b) Aka syaki brojnik i syaki
nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu
dobivamo kvadratnu jednacinu po t, a zatim i rjesenja
9+JJ01
x
1
::::-1,x
2
;::;;5,x
J
,4'
2
5
x--=t,
x
4.194.*a) Uvodenjem smjene x
2
- x = t , data jednacina nastaje kvadratna po
nepoznatoj t. Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t. Zamjenom dobivene
vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za
9±JJ01
svaku vrijednost od tjedna) po x. Rezultati: Xl:::: -1'X2 = 2,X},4
2
b) Desna stranajednacine, nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se
napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1, pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1 =t datajednacina
1 ±.Ji3
svodi na kvadratnu. Xl = -l,x] = 2,x.'-4 = -'-"2-'
4.195.a) Uputa: (x' - 2x)' - 2(x-1)' + 2 = 0 ¢:> (,' - 2x)' - l(x' - 2x + 1) + 2 = 0 .
Uvodenjem smjene: .1."2 - 2x := t. d(j.ta jednacina postaje kvadratna po t:
t
2
- 21' o. Rezultat: Xl = 0, x
2
:::: 2 , X
3A
= 1 ± J3 .
b) Uputa: 4x' +12x+ ¢:> 4(X' IJ'+llx+l.
x x- .C \ x)
¢:> 4(X + ± J + 12(X )- 55 = O. UYOaenjem smjene x + =;, dobivamo
, 1 -11±J]05
kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O. Rezultat: Xl = 2' X 2 = 2, X 3.4 = ---4--'
4.196. Uputa: Ako je diskriminanta D=O, tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat.
Rezultat: k=4.
8
4.197.a) m=-2 b) m=2
8
c) m=-
5
d) m=2 e) m=-- f) m=4
11
4.198.
2 2

1+X2 1+X1
, '().., 'J , ';
x
1
-(1+x
1
)+x
2
-1+x
2
X
1
-+X
2
-+x
j
• +X
l
·
(1+x
2
Xl+x
1
) ]+x
1
+X2 +X
1
X
2
(Xl +xJ' -2X,X2 + (Xl +X,)[(X
l
+X,)2 -3X, X2 J=
l+x] +x
2

191
(H _13
0
-
4-30 -82 160
--+-
16
9 27
2 5 3+2+5 10 10 9
1+-+-
-
3 3 3 3 3
4.199.a) Pod uvjetom daje x2:0, datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom
Jednacinom x
2
+6x+8=O. Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4. Ni jedno
ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet.
Nekaje, sada, x<O. Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x
2
-6x+8=O
Cija su ljesenja x=2 i x=4. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet
(x<O). Dakle, datajednacina uopce nema rjesenja.
b) Nekaje, prvo,x2:3. Tada vrijedi:
. (x-3)'=lx-31 ¢;: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0.
posUednje jednacine su x=3 i x=4. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni
UVJet pa slIljesenja posmatralle jednacine.
lJzmimo, sada, paje x<3. Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije:
( 2 1 I' ,
. x-3) = 1 x-3 ¢) x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 = 0 .
Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3. Samo pryi broj zadoyoljaya
postayljeni uyjet (x<3), pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine.
DakJe,jednacina (x-3y2:::: I x-31 irna'tri rjesenja. Skup njenih {2, 3,4},
c) Skup rjesenjajednacineje {-2, I}.
4.200.a) Ako :2:0, odnosno, X2:::;! ,odnosno _I :::;x":;l, tad a yrijedi:
1
' I 1 )) )
-x +1 ,=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O.x=O.
Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj, pa .Ie Ijescnje date jednacine
skup .svih,hrojeva koji postuvljeni uvjet: -I :S;x.s: I .
AkOJp-x-+l(O, odnosno, odnosno x<-1 ili x>l, lada vrijedi:
i-x
2
+11:::::_x
1
+1 ¢::) x
2
_1=··x
2
+1 ¢:) 2·x
2
=2 ¢:) X2::::;]' ¢:) x=±l.
ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet. to jednacini1 nema
VIse rjesenja. Rezultat: -]":;xS;1 . b) 1S:xS;2 c) J
4.201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x
2
_1 j x podijelile skllp
realmh brojeva: (-=, -I). [-1,0),10. I), [I, +=).
Za XE(-oo, -1) vrijedi:
Ix
2
-1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::;x+1 ¢.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l, x)::::;2.
Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I), pa u avam intervalu
nasa jednacina nema rjesenja.
Za XEf-l,O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ¢':>X2+X:::::;O =>xJ=O,x2=-I.
Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc.
Za XE[O, 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x
2
_x=O =>Xj=O,X2=J.
Broj x=O je Ijesenje date jednacine.
Za XE[I,+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2,X2=1.
Braj x=j je rjesenje date jednacine.
RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I. 0, I}.
b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::;x::;3. c) Rezultat: x:S;2 ,
192
l-.Jfi 1+.Jfi 5 9+.Jfi
4.202.a) -4, 5, -2- -, 2 b) -3, -2, 0, 1 c) 2' 4
4.203.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: 'J:
(x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0.
Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t, dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4, cijim
rjesavanjem dobivamo tl=1 , t2=-4.
Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I
rjesenje polazne jednacine. Rezultat: -6, -6±.J5.
x
2
+ 12x+32=-4 dobivamo
- 5 + i.,J39
b) -6, 1,
2
4.204. Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l, 1. KoristeCi date
uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2,4) irnamo:
-2:S;m-l:0+ /', -2:S;m+I:0+. Rezultat: -1:S;rn:S;3.
4.205. Rjesavanjem sistemajednacina x
l
_ (a+2)x + 6 = 0
x' - (2a+l)x+10 = 0
dobivamo trazenu vrijednost za a. Oduzimanjem dnige jednacine ad prve
dobivamo jedna"inu (a-l)x=4. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ), u prvu
kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu po a:
a
2
_ 8a + 15 = 0, cija su rjesellja a=3, a=5.
Dakle, za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje.
Pronad'i to rjesenje!
4.206. IZ,datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl, pa traiena
kvadratna jednacina Ima ablik x
2
+px +q -= O.
XlX2 + =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 X jj-x2=2( a+ 1 )
XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::;> 3xlx2,=12a =>
Rezultat.: x' -2(a+ I )x+4a=0.
4.207. Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P
(3p' -16q=0) ¢) 3(x,+x,)'-16x,x, = 0 ¢)
W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢?
W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢>
¢) (x,-3x,)(3x,-x,)=0 ¢)
. XIX2:::: q. Dalje vrijedi:
3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0
3Xl2 +3X2 :\.1 OXIX2=O
3XI(XI-3x2) - X2(Xi-3x2)
Xj-.JX1=O iIi x:c3xl=O.
4.208. Prema Vieteovim formulamaje XI + x
2
= a i XI :::: a, odakle
zakljucujemo daje Xl + X:2 = X
i
X
2
. Kako je (XI - Xl Y ::? 0, to dalje, slijedi:
x
l
:2 + X
2
2 ::? 2X1 Xl' odnosno, X
l
2
+ Xl 2 ;? 2(Xj + Xl)'
')'J ') '4'850
4.209. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ a + a+ = .
4.210. Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m). Sa SCm) oznacimo
zbir (sumu), a sa P(m) proizvod rjesenja,jednacine. Tada vrij'edi:
." ·-2(",-1) _. _m+5
S(m)==x
j
+x'J , P(m)-xjx2 ---.
- _117-3 m-3
193
Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine, ukljucujuci i
njihove znake, prikazalli su u slijedecoj tabeli:
m D(m) P(m) SCm) Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix,
(-=, -5) + + + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2
-5 + 0 + Xl -0 , X, -3/2
(-5, I) + - + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X,<O<X2, I
xll<1 x21
1 + - 0 x1.2=+,j3
(l ,3) + - - Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2.1
xli> 1 x21
(3,4)
.+
+ + Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2
4 0 + + xu=3
(4, +=) -
+ + Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi .
4.211. x
3
+ax
2
,.-ax_I=O ¢;>
rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine
x
2
+ (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna, tj. mora da vrijedi:
D'20 <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 <=> la+ll'22
<=> a+1:,£-2 v (/+1'22 ¢;> a:'£-3 va'21 q xE(-=,-3)U[I,+=).
5. KVADRATNE FUNKCIJE
3.1. f(0)=5, f(-l f(2)=11
5.3. a=-I,b=I,c=2
5.6. a) x=O
b) I;: I
o
°
5.2.a) c=f(0)=5
5.4. c=-3
b) c=-7 c) c=10
5.5. b=O, c=-16
fY=x:2
I I
b) y=2x' I' eJI
II i ' I '\ I' /
dJ y=0,5x'
I
\1/ ,I, \, /1
\ I ' \ /
__ \'JL-IJ_-'
I
194
5.8.
5.9. Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O, a najvece
vrijednosti nema.
S.lO.a) y=-x ' b)
"
\\, ;' /J\ \
. / 1:1 \ \
5.12. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O, a nemaju
najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x.
5.13.\\\ .. "J,l,", '.i./ ..f,i.
\\\\1/,1 /
\\, f
\\ i .I
\\ , !
W
I
'I
5.16.
S.IS.a)
5.19.a) Ymax=l
5.20.a) Ymf,=-7
5.14.
Y '.
\\
\ \
\ \
\
5 . .]5
b) Xl,2=±4 cJ x],2=±4
b)
Ymax=45 e) YIllfl.x=-2
bJ Ymin=2 c) Ymin=-12
5.2] .a) Za m<O, YfThlX=4; za m>O. Ynlln= 4 b) Za m<l, za m>l, Ym;n=-3
c) Za m:;t:O, Ymin=144
195
5.22.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) 2·1
I 5.23.
1
x .= ?I 0 ?I
+=
2
?I 0 :"t y=·2x .= .=
X
.= ?I 0 ?I
+=
2
?I 3 :"t
y=·2x +3
.= .=
X .= ?I 0 ?I
+=
y=·2x
2
·1 -= ?I -1 :"t -=
5.24. y=(x.I)', y=(x.5)', y=(X_7)2 5.25. y=(x+2)',
5,26. TransiacijolTJ grafika funkcije y :=: x
2
za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik
funkcije y=(x+m/
5.27. 5.28.
\
\
\
5.29.a) T(-3, 0) b) T(2, 0) c) T(·I,O)
5.30.a) (·=,7) b) (-=, ·1) c) (-=; 2)
5.31.a) (-=,·1) b) (-=,5) c) (-11,+=) -5;32.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41
5.33. M'oze se pisati: Nula funkcijeje x=6.:
196
b) Y=(X_3)2, T(3, 0) 5.34.a) Y=(X+2)2, T(·2, 0)
5.35.a) Y=(X.l)2+3
c) Y;=(X+5)2, T(-5, 0).
b) y=2(x-2)'-7 b) Y=(X+3)2·5 5.36.a) y=2(x+3)2+4
a)
b) \ . \li I a) \ \ I jl
.. II.. f / '\ ',I '1 I"
!
\. .,y/ " VI 1 / T-: ,....,--;'--tL......,--+---c-.'
\jj _" .. *36.
b) y = _(x+5)2_2
y
S1.5.37.
x
I
5.38.a) xl=3, x2.=8 b) xl;;;:::2, x2=7 c) x):::::-5, x2:=:-1
5.39.a) x,=-I, x,=512 b) x,= 113, x,=5 c) x,=-4, x,=215
S.40. Aka je diskt-iminanta D::::::b
2
-4ac nenegativna, tada kvadr:atna funkcija ima
realne Hule.
a) D=36>0, funkcija ima rcaine nule. b) D;::::-204<O, funkcija nema realnih nula.
c) D:::::48>0, funkcija ima realne nule.
S.41.a) ..=45
5.42.a)
5.43.a) Ymill=6
b) Ymax.=-12
39
b) YJ\\\\x=--
8
b) Ym.in=2
c) Ymnx=23
13
c) Ymax=12
c) Ymin =16
5.44.a)
D b' -4ac 1-4 3 . 145 1
b) Ymin =-8=-18
8
. )
' , ;:::--=-..
mm 4a 4a
)
C Ymin - 16 - 16
5A5.a) Ymill=-6
5.46.a) y",,=-63
4 4
b) YlIl<lX=-J _
b) Ymux=19
c) Ymflx::53
c) Ymax=-5.
197
a)
5.47. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax
2
+bx+c, a:;tO su:
odnosno, T( _l?..., 4aC-b+).
2a4a l2a 4a
a) T( 3
4
1) b) c) T(
5.48. Kod ispitiv.nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c, a*O, bitno se
razlikuju dva slueaja ito:
x
v
x
v
1) Koef'i<;ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O):
U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta
prema gore, konkavna parabola. Ako je T(rn, n) tjerne parabole, tada je u
il1tcrvalu
("'00, m) funkcija opadajuca, a u intervalu (m, +=) funkcijaje rastuca.
2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O):
I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta
prema dole, konveksna parabola. Ako je T(rn, n) tjeme parabole, tada je u
intervalu: m) funkcija rastuca, a u illtcrvalu (m, +(0) funkcija je
opadajuca.
Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama.
-= 71 4 71
+=
+= -4 71
+= 1 I::
b) 71 1 71 +00
71 36 -=
-=
71 ?7/80 71
+=
+= -1369/160 71 +=
Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom:
0) (4, +=) b) (-=, I)
27
c) (-,+=l
80
5.49.a) (3, +=)
I
b) (-,+=,)
4
I
c) (-=, -'3)
5.50.a) (-=, -4) b) (-1, -=)
7
c) (-=, -16)
5
5.51.a) (-=, -'4) b)
I
(+=, -10)
5
c) ('4'-=)
5.52. Traiene tacke imaju ordinatu nula, a apscisaje jednaka nuli funkcije.
2
a) A(6, 0), B(l5, 0) b) A(5, 0), B(6, 0) c) A( -j' 0), (5, 0)
5.53.Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax
2
+bx+c sijece y-osu je qo, c).
a} qO,25) b) qo, -2) c) qO,5)
5.54. Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne
tacke ito: koordinate tjcmcna, presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle
kvadratne funkcije (ako postoje). PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo
skicu grafika koja moze posl,!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije.
198
a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l
'1
x
(3, -1)
5.55.a) y=2x'+5x+3= 2( x+% J
1
8
, (Ii'
b) y=2x--x-l =2 x-'4)
b) y=5x
2
+x-
119
20
9
8
y y
a) b) +-
1
.1
,
I
l
·n.· ..·. c.'·.)Y"'-2X'+5X+7
i\
11 \
-
l
x,
x
SJ.5.55.
\ i
\ i·j
f
11 . \
,.! I
5.56. U zadatku 5.48. raspravljano je a toku kvadratne funkcije. Sada sa skica
grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele:
5/4 71 +=
al xl -= 71 -5/4 +=
y += -1/8 71+=
I b x -= -1110 71 +=
-= -J? 112071 -= += 71 +=
5.57.
2a 4a 2a 4a
gdje je D = b
2
-4ac , diskriminanta kvadratne funkcije.
Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece:
1) Aka je diskriminanta D<O, to je izraz u srednjoj zagradi uvijek
pozitivan,pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a. U avam slucaju
funkcija ima isti znak kao a , znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna, a
kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj
domeni (skupu R).
2) Ako je diskriminanta D=O , tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i
jednak je nuli sarno za X= - U ovom slucaju funk,?lja Ima znak
·;La -
199
koeficijenta,_a za sve vrijednosti varijable x osim za (kada je-
2a
vrijednost funkcije jednaka nuli).
3) Aka je diskriminanta D>O, tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i
pozitivan i negativan. Radi dalje analize. transfonrusimo taj izraz na
slijedeci naCin:
y J - -(
al( x+ ..fi5 a(x - Xl )(x- x,), gdje su Xl ix, nule
2a 2a 2a 2a)
funkcije +bx+c, a*O. Neka je XI < Xl. Formirajmo slijedecu tabelu:
x -=
71
Xl 71 X2
71 +=
x-x] - 0 + + +
X-Xl - - - 0 +
(x-x,)( x-x,) + 0
-
0 +
1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x], Xl) izraz (X-XI)(X-X:;) uvijek
negativan, a van tog intervalaje pozitivan. Ako, sada, posmatramo 1zraz
a(xWXt)(X-X2) , u intervalu (X], X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta
a. Znaci, ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan. i
obrnuto.
Dak.le, kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna, funkcija ima
realne i raziic-ite nule Xl i X:;., (X\<X2) i u intervalu (XI,X:?) funkcija ima znak
koji je suprotan znaku koeficijenta 11, au intervalillla (-co, XI) i (X:?, +(0) znak
funkcije y = ax?+bx+c, a::;;tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana
a.
a) D::::l>O, xI=l, x2=2, a=I>O. Funkcijaje pozitivna u intervalima
(-=, J)U(2, +=).
b) J. Funkcija je pozitivna u
intervalu (-3, I).
c) Funkcija y=2x
2
+Sx-7 je pozitivna u intervalima
5.58. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2,5)
7
(-=, - )U(l, +=).
2
b) (-=, l)U(7, +=)
c) 4)U(11, +=). y x'-4x+4 (x-2)':o, 0
b) D=-4<0, a=1>0. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable X
200
c) D:;;;:-7<O, a;;;;:-l<O. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x.
5.60.a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0. Za diskrimin'mtu vrijedi

Kvadratna funkcija y=-x
2
+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i X2,
Funkcijaje negativna u intervalima (_00, Xj)U(X2, +(0). Funkcijaje pozitivna u
intervalu (x], X2).
b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O. Diskriminanta f,unkcije je:
3).
0>0 za m<O iii m>3; D<O za 0<m<3; za iii
Za,m=O, funkcija je pozitivna za svako realno x (x:;t:O).
Za m=O i
Za m=3, funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::;;t3).
Za i
Za O<m<3, funkcijaje pozitivna za svako realno x.
Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi:
U intervalima (_00, XI)U(X2, + 00) funkcija je pozitlvna.
U intervalu (Xl. X2) funkcijaje negativna.
Za. X=X\ ill X:::::X:c. fuilkcija ima vrijednost nula. (Ovdje su Xl i ,Xl nule kvadratne
funkcije).
c) Za m:::::3, funkcijaje pozitivna za svako x (x;;t2).
Za m.:;t3, funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi:
u intervalima (-=, XI)U(X2, + =) funkcijaje pozitivna.
u intervalu (XI, Xl) funkcijaje negativna.
5.61. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je
kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena negativna.
Znaci 1110ra biti:
m-3<0 m<3 m<3
16-8111<0 ¢;> 8m>16 ¢;> m>2 ¢;> 2<m<3.
Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2, ,3).
5.62. a>O, 0<0 m>O.
5.63. 25); C(O,A)
. I -


T(9/2, 1 1314)

-I 4 x
o 912
T(3/2,-25/4) C(O, 8)
x
201
5.65. Kvadratnu funkciju dovesti na oblik y a(x+a)2+[l, a zatirn
odrediti: llJ.1le, ekstrem, intervale monotonosti, znak i koordinate tjemena.
y= 3x2-4X+9 3(X2 ={x-H +
Funkcija nema realnih nula. U intervalu funkcija opada, au intervalu
3
( +=) funkcija raste. Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu
3 .
R).
5.66.
Tjerne ima koordinate T( 23).
.33
5.67.
5.70.
-2tx+ ;4 - ;4 J
y = 19 ..... 5.68. Y _2X2 +x-3 5.69. y = 3x
2
+3x+ 1
ax2+bx+c ,
= +2 -2x :a +(:a J J }c=a(x+
a)
l2a 4a l2a 4a
b
2
-4ac
4a
b) Za 0>0,
b
y' -- , za x=-2a', zaa<O,
4ac-b
2
b
. 'mill 2a
, za X=----
2a 2a
5.71. a=-2
-72' 3," 9
. - -- 5.73. k =-3
2 . 2
5.74. Aka su (x, y) koordinate tjemena parabole, lada vrijedi
! 4k-4 k-1 1
x = -, y=---=--=!--=I-x
k 4k k k
Znaci, skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O.
5.75. Traieni skuptacakajcpaI"abola
9
5.76.* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x
2
-12X+ 18; Y = 3x2-12x+ 18 .
5.77.* Y = -3x
2
-18x-32.
1 3)2 7 13)' 7
5.78. Data parabolaje y=2x2-6x+l= +2=-2x
2
+6x-I
(
3)2 7 , ( 3)' 7 ,
b)y=2x+- --=2x-+6x+1 c) y=-2x-- --=-2x-+6x-S
2 2 \ 2 2
5.79. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika. Tadaje 2a+2b=8, odnosno,-
a+b=4. P=ab,' p(a)=a(4-a)=-a
2
+4a. P
m
,,=4, za a=2.
5.80. 0 = b = 10 . 5.81. Ako je osnovica a=12.fi
202
5.82. 16=8+8. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci
jednaki). 5.83. 10=5+5
5.S4. 2x+4y=1 ¢:>
1 2 1 2
2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y =>
2 4
2 2 2 1
=> x + y =5y -2y+-.
4
Kako kvadratni trinom
2 1 2 1.
5y -2y+- irnanajmanjuvrijednostza y=-=- 1
. 4 10 5
1 .
ta vrijednost je -, to Je
20
5.8 .*b)
y= 1x
2
91)
I
SI.5.86.
y= 1 x'-4x+31
S1;5. 5:
s. ,*a)
\1=1: ''4xl
c)
5.88. b=%, c=9/4 5.89.*
5.90.* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k, a zatim eliminisati k.
Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4.
203
5.91. Ymin =
m
2
-16
4 'Ymin=O za m=±4.
* 1z pravouglog .6.ABC dobijamo /=2x2-2ax+a
2
. Naj'manja vrijednost
vanJable l , pa i y (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a
2
ima najrnanju vrijednost: x=a!2.
To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u
sredistima stranica datog kvadrata.
SI.5.92. Stranica datog kvadrata je y=a(.fi )12.
5.93. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli
trougao.
5.93.* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli
A B trougao.
5.94.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'.j2.
2
6. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH
NEJEDNACTNA
6.1.a) x1=1, x,=7 b) x,=·5, x,=1
6.2.a) x"+4X+4=(x+21'20
c) ·x
2
+8x·16 = ·(XA)'';O.
6.3.a) x2+3x>O <::)
cJ x,=·7, x2=·3 d) -4,5
b) x' + 1 Ox+25=(x+5)"20
d) ·2(x·3) 2';0
Prvi nacin: x(x+3»O ¢::>
x(x+3»0.
x>O x<o ¢::> x>O V x<-3.
x+3>O V x+3<O
Rezultat: XE ·3)u(O,
nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak
5.)7
lz ,Ie .se cita znak izraza x(x+3). Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito:
(-=, ·3) 1 (0, +=).
Treci grafika funkcije y=x
2
+3x, odreaujemo znak kvadratne
funkclje, pa I IJesenJe pO, matrane nejednaci e.
·3 0
vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u intervalima (_00, -3) i (0, +00), paje
IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi
XE(·=, ·3)U(0, +=).
b)XE(·J,O) '. c) xE(·=,0)U(2.+=)
6.4.a) XE (0, 5)
204
d) XE (.=, ·7)U(0, +=)
b) XE (.=, 0)U(I/4, +=)
c) XE('=' .5/6lU(0, +=) d) xE(A, 0) ..
65.a) O';x'; b) XE
c) XE [-6, 0] d) XE
6.6.a) 0'; x,; 5 b) 00: x'; 4 c)·= < x';·5 v x 2 5 d) 0'; x ,; 2
6.7.a) x'<4 ¢;> ·2<x<2 b) x<·3 v x>3
c) . .f3<x<.f3 d).2.fi<x<2.fi
6.S.a) -6';x,;6 b) x,;-4 ,q24
5 5 4 4
c) --O:x';- d) x';-- v x;o,-
2 2 3 3
6.9.a) x' .5x+6<0 ¢;> (x·2)(x·3)<0. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa
unijom dva sistema nejednacina ....
Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine.
Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x
2
-5x+6! sa grafika procitati
kada je ta funkcija negativna:

Rezultat: 2<x<3. b) 4<x<5 c) x<·5 v x>3 d) x<1 v x>6
6.10.a) XE('=, l)u(7,+=) b) xE(·=,·3)u(I,+=)
c) XE (.=, ·6]u[2, +=) d) XE [·3,8] .
3 743
6.1 La) XE( -'2,1) b) xE(2, "3) c) XE( -5'5)
6.12.a) XE('=, +=) b) xE0 c) XE('=, +=J
6.13.a) xE(3.S) b) xE(·=,·2)u(II,+=)
4
d) xE(--,7)
5
d) xE0
d) x je proizvoljan realan broj
6.14.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41', Xi"A, dobivamo (x·3)(x+4)<0.
Rezultat: xE(A, 3). b) x\o(·1,2)
c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2,x;t;-5, i nastaje kvadratna
nejednacina x2-3x-40>O,ocinosno, (x+5)(x-8»O.
Rezultat: XE(·=, ·5) u(8, +=).
d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2, x;t;-5, i sredivanjem dobijamo
nejednacinu 3x
2
+22x+65>O. Diskriminanta ove nejednacille je negativna, a
koeficijent kvadratnog ciana pozitivan, paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za
svaku realnu vrijednost varijable x. Rezultat: xE (_00, + 00).
6.15.a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x
(Zasto?), paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x
2
-2x-3>O,
Rezultat: XE(·=, ·1)u(3, +=)
b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj date nejednacine
x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x, pa je data nejednacina
ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O. Rezultat: XE (2,3).
c) xE0 . d)' xER
205
I
6.16.a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0. Rezultat: XE(-=, 3) u(4, +=).
b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa ,2+ 7x+ 10<0. Rezultat: XE (-5, -2).
1
c) x<5 v'x>6 d) --<x<1
2
6.17.a) X2_1<OAX2_4<O W x
2
<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.
b) x2>9 A x
2
-16<0 ¢;> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢;> -4<x<-3 v 3<x<4.
c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele:
Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0,1),
6.18.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 c) Nema rjesenja.
I I
6.19,a) Nema rjesenja. b) 0 < x < 4 c)-I <x<-- O<x<-
8' 2'
6.20.a) XE (6,9)
9
-)
2
b) XE (-4, -2)u(4,
6.2 La)
x-I
¢::> > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo
(x-2Xx+2) .
odrediti riesenia'
x
-=
-2
.'.
1 2
;+«,<
x-2 -
x+2 -
(x-2)(x+2) +
x-I -
....
(S-::':'2Xx+2
-
<
......
Rezultat. XE (-2, 1)u (2, +=).
b) XE(-=, -4)u (-3, -2)
6.22.a) xE(-4, I)
- -
0 +
0 -
- -
. .....
Nije 1
..
def. I
I
." ..•.......
'.
)
3
c x>-
2
c) x je proiivoljan real an broj
206
- - 0 +
+ + + +
- - 0 +
0 + + +
Nije I.
0 -
def.
I·.··········· +
Ie .••.•.
.. .
3
d) --<'x<2. 2<x<+=.
2 .
b) xE(-2, -I) u(O, +=)
I ."
ct) XE (-=, -1)u(O, )u( I, +=)
2
.....
6.23.a) XE (3, 5) b) XE (-=, 1)u(2, 5)u(7, +=)
Rezultat: XE (-=, -3)u(-2, 5) b) XE (-8, l)u(2, 4)
c) XE(-=, -33)u(-II, 3)u(5, +=)
6.25.a) xE(-3, -2)u(2, 4)u(4, +=) b) XE(-=, -7)u(-7. -4)u(1, 3)
6.26.a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant
nenegativan: X2 - 81:2: 0 ¢;> x5-9, x:2:9. Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}.
b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R. c) -15 x 51
I 2
6.27.a) xs5' ,x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52
x-l
6.28.a) """'--- :20 0
-x-2
x-I
-----:200
(x + I)(x - 2)
=> -1 <xsl, x> 2.
b) -35x<-1 , -1<x<+=
1
6.29.a) m= -I, m =-5
c) Domenaje skup R\{I, ll}.
3
6.30.0) m =7" m=5
I
b) m<-I m>--
, 5
3
b)-<m<5
7
1
c) -1<m<--.
5
3
c) m<7" m>S.
6.31.0>2. 6.32, mE (-4, -3]. 6,33, mE (0,4). 6,34. m=2
6.35. -3+2.J2 < m < 0
XI.f +x).J- /--->.. _\t/ +x/Y -2X)2X /
'<-r :;'::1: >2 ¢::>
X)-X}- Xl X
2
[(Xl +x,), -2x
1
x,]-2(x
1
x,)' >"
, -
(x
1
x,)-
Kako je, prema Vieteovim formularna, xl+x2=-2m i X1X2=4, dalje vrijedi:
[(-2ml'-2.4J _2·4' [4n,'-8f -32 [2 \2 (.2 \2
-" > 2 {:::} > 2 ¢;:} VJl - 2) - 2 > 2 ¢::} m - 2) > 4
4- 16
<::;> m} -2<-2 v m
2
-2>2 ¢.:;> m2>4 <=> m<-2 v m>2.
6.37. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje
koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b
2
-4ac negativna. Rezultat: rn>2.
6.38. Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je
koeficijent a negativan i diskri]TI . .manta D=b
2
-4ac _negativna. Rezultat:
3.J2 ".
111<---.
4
207
6.39.a) 2<m<4 b) 1 <m<9
6.40.* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta
trinoma D= A, negativna, a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan), to je
funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako
x. Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta
ito:
1) ako je koeficijent kYadratnog clana, m+ 1 , pozitiYan i
2) ako je diskriminanta trinoma, 1)(m+8) , negativna.
Prvi uvjetje ispunjen za m>-l. Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo:
D=5rn
2
-36m-32. Kvadratni trinom 5m
2
-36m-32 ima ulile i m=8 i
5
negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete - <m<8.
. 5
4
Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za - - <m<8. Funkcija f(x) je pozitivna
5
4
za svako rcalno x, aka parametar m zadovoljava uvjete - - <m<8.
5
I
6.41. m<--
2
6.42.a) Neka je Tada je I x ! =x. pa je data nejednacina ekvivalelltlla
sJijedecim: x
1
_x_6 >0 ¢:;> (x-3)(x+2»O => x<-2, x>3. Postavljeni uvjet
ispunjava samo x>3.
Uzmimo sada da je x<O. U OV0111 s!ucaju je I x I =-x pa je data nejednacina
ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3,
x>2. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3. Rezultat: x<-3, x>3.
-J-.JT7 S+.J5
b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2,
2 2
1-.Ji3 1+'/13
6.43.a) _·_-<x<·_-- b) 2-.J6 <x<-2-J2, -2+J2 <x<-2+.J6
2 2
c) x<2--I5, x>2+-15
6.44.a) x<-3, x>1 b) xE0
I
c) x <--
:2
I
v x >-.
2
6.45. * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost
varijable x. Rezultat: .
6.46.a) Aka je a < -l ' tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe, (XE R). Ako
JC
208
1
a= --,tadajexER\{-2}
4
1 1-./1-+40 1 +./1 +4a
Akoje a>--, tadaje < x <-,--,--,--"c..
4 20 2a
. I' r;;-; . -a+Ja
2
-24
b) AkoJe al>,,24, tadaJe <x< ;
. 4 4
ako je jal:;;..J24, tada nejednacina nema rjesenja.
c) Akoje a< 1, tadaje i
Ako je a = I, tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1,
d) Ako je a>0, tadaje x, < x < X2, ako je a<-20, tadaje
x < min(xJ, X2) iii x> max(x\, X2).
Aka je -20 < a <; 0, tada je x proizvoljan realan broj, ako je a=-20, x je tada
proizvoljan broj osim -0,5. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax
2
+ax-5.
6.47, * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja jednacine u
zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje. '
a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu, sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir
rjesenja date jednacine. Tada vrijedi: +9m-36,
Znaci izraza Oem), P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su
u sli;edecoj tabeJi: :
m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x, i X2 :
(-=, -12) + + - Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O
-12 + 0 - Xl =-24, X7 -0 '.
(-12,0) + - - rjesenja su realna i X,<0<;X2 , I X, I> 1 x21
0 + - 0 xl.J=±6
(0,3)
+
- + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl, I Xl I < I X2 L
3 + 0 + XI -0, x] ::.-6
+ + + Riesenia su realna i O<x,'j<x"
4 0 + + XI =x2=4
(4, +=)

+ + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni
bro;evi.
I
b) I )(k-2),
k D(k) P(k) Z(k) Priroda rjesenja X, i x,
(-=. -1) + +
- Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O
-J 0 + - Xl = -4, X2 =-4
(-1, 2) - + - Rjesenja su konjugovano-kompleksni
broievi.
2 0 + - Xi.?_- -1
( 2
'tJ
+ +
- Rjdenja su realna i Xl < Xl< 0.
1 I
Xj =0,
8
-
+ 0 -
X 2 - 5'
5
(
\
5 • 3 J
+ - - Rjesenja su realna i XJ<O<X2, I Xl 1>.1 x, I
3 + - 0 xl.")::::±2
(3, +=) + - + Rjesenja su realna i X, < 0 < x, , I x, 1 < I x21
209
7
c) -1< k < st Xl' X
2
SU konjugirano-kompleksni brojevi.
k::;l, k ;:::: Xl' X
2
Sll realni brojevi, .... 6.48.-7<k<1
6.49.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije, recimo sa m, formirati kvadratnu
jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za
koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja. Skup tih vrijedno5tije kodomena
funkcije.
a) {xl 0 x < 2}
c) {J!8-2v'43 $x< 18+2v'43}
AI 19 19
6.50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl, x,). Tada brojevi a i f(a) uvijek
imaju suprotne predznake, pa vrijedi a·f(a)<O.
Nekaje a·[(a)<O. Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X, = x, , tada bi
brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0.= - ), pa dati
2a
uslov ne bi bio ispunjen. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita.
Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i
fCa) uYijek imali 1sti znak
l
pa dati uslov ne bi bio ispunjen.
Ostao je moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti
brojevi, sto je i trebalo dokazati.
6.51.a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0, odnosno (m+4)(m-1 1»0.
Rezultat.: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4
6.52.a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su
b
ispunjeni:slijedeci llvj'eti: af(-3»0, --> -3, odnosno,
2a
4(m+l)2 +4(4rn+7)20j
9+6(m+I)-4m-7>0 ¢)
m+l >-3
m:=;-4 v fJ1:?:-2}
m>-4
J11 >-4
,
-1--m -I+m 10
b) x< <x<-
- 8 ' 8 13
6.53. m<-3 v m>5 .
7. NEKE JEDNACINE VISEG REDA
7.1, Bikvadratna jednacina (jednadzba)
7.1.a) x
4
-16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 <;'.> v x
2
-16=O <=>
b) Xu =0, X34 .. - c)
7.2.a) XI.2 =0, X3.4 =±5i b)
210
Xu =0, X:\.4 =±7i
Xu =0, X3,4 =±12
d)
c)
¢:> m 2:: -2.
Xl,2 ='0, X:l4 = ±4
x l,2 = 0, X3A. =: ±8i
Xu == 0, X3.4 = ±15
d) XI.2=O, X3.4=±13i
7.3.a) Smjenom x
2
=t => X
4
=t
2
data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po
variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t,=4, t, ;9.
1 2 24 2 2 2 2 3
X =t => x =tl => x = => XL2 = ± ; x =t => x =t2 => x =9 ::::::> X3,4 =: ± .
b) XL2=±3,X3,4=±2i c) x1.2;::;;;±1,x3,4=±2 d) xJ,2=±1,x3.4=±4
7.4.a) x,.,=±5,X3.4=±3i b) xl.2=±6,X3.4;±i c) x1.2;±5,x3.4=±i
d) Xl,2 = ±8) X3,4 == ±i
1 1
7.S.a) XI2=±- X34=±-
. 3" 9
2 1
c) X,?=±-
.- 3'" 3
./2
d) Xl,2= ±3, X3,4= ±T
7.6.a) Xu::::: ±2, X3,4= ±i
)
, 3 +.
c XI_2:::::J:"2,X3.4=_1
b) X 1.2 = + 2../6 , X34= - 2../6
d) X,3=± i.J2. x,,= ±i 2.[3
- . .. 3
.J2 i
7.7.a) XI?=±- X14=±-
- 2'" 3
c) Xu= ±2, X3A= ±5i
1
b) x]?=±l, X,4-=±-
- .. 2
d) X 1.2 = ±21, X.3A = ±3i
a b
7.8.a) X,"=±- ,X14=±-
- 2 .. 2
b) Xl.Z=±fa, X.\4=±)b c) xl_2=±m, X_;A=
±4
7.9.a) xl.2=±m.xj.-l=±3 b) xL2=±m,x3.4-=±2 c) xl.2=±l ,X.1A=±a
2
7.10.a) xJ.2=±Ja+b, x3A=±.Ja-b b) xl.2=±2.};;;, x.,.--1=±3.j;;;
c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b)
7. I La) x,i= ±I, X14= ±5
7.12.a) X, = -3, x,= -2, X.3=O, x,=1
c) xl=-2, X2=O, x3=1, x4=3
b) xl.]=±2, xJ.-I=±iJ2
b) XI=O, x2=2, x3=4, x4=6
7.13.*a) Uputa: Uvodenjem smjene x
2
-5x=t, datajednacina se transformise u
kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4.
Rezultat: xl=-4, x,= I, x.l=4, x4=9 . b) .2, 1, - I ±
7 .14.a) Ako uvedemo srnjenu x
2
=t dobicemo t)=4 i t2=49. Trazena bikvadratna
jedllacilla ie: x
4
-53x'+196=0. b) x
4
-3x'+2=0 c) x
4
+16x'-225=0
. 4? .l? 42
7.15.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0
7.16.a) Uvodenjem smjene x·
2
=t, data jednacina se transfarmise u kvadratnu po
nepoznatoj t t
2
-5t-36=0. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4. 1z x·
2
=9
d b" I I I -, 4 d b" i i
a lJama Xl = -3' t2="3' z x -= - 0 IJamo x}= -2' x4=2"'
I Iii 1 1 . .
b) X4-- c) X)=--,X2=--:-,X3:::::-1,X4=1
- 2' - 2' . - 3' - 3 ... -. 4 4 -
211
7.17.a) Uvest; smjenu x=t
2
Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9
4
=6561 c) x,=-8,
7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku.
7.22. x"-29x'+100=0
7.23. Iz date nejednacine dobije se:
13m + 2 + )Srn
2
+ 12m""!- 4 + 2 - .J'511l
1
+ 12m + 4
x, =, . 2 ' x, =V 2 .
Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.
'" ", 6 ' 6
cIJa su rJesenJa 111= f 111 = -
, 19
7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo
jednacinu
a/ +( 4am+b »)'"'+(6am
1
+3bm+c)/ +( 4am
3
+3bm
1
+2cm+d)y+(am -++bm
3
+c11
2
+dh+e)=O
fz jednacine vidimo da ona bik-;adratna po varijabli y pod
uy]etnna: (4am+b=0) A (4am'+3bm-+2cm+d=0),
7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
" [a-b ,2 1 [a-b ," C
v +6--)y-+ --1--=0,
. 2 2 ) 2
7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(; b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7
c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i
'7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog
uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212
7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem
nazivnika i sredivanjem dobivamo:
lOx' +4x=x(x
4
-3x' +]Ox-6)=0 ¢:> x(x
4
_3x
2
-10)=0
odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala
fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x
2
-10=0.
Rezultat:O,±.J5 ,±i../2. b) x1,2=±I, x,,4=±4,
7,2, Binomne jednacine (jednadzbe)
7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine.
Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na
faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.
x'-I=O ¢:> (x-I)(x2+x+l)=0 ¢:> (x-l=O v x'+x+I=O) ¢:> x,=l, Xv
-I ±i../3
2
1 ± i../3
2
cJ x
3
_8=0 ¢O ,'_2
3
=0 ¢:> (X_2)(X2+2x+4)=0 ¢:> (x-2=0 v x'+2x+4=0)
-3±3../3
¢:::> xj=2,x:,.J=-1±i./3. d) Xj=-3,X23:::: 2
7.30.a)x'-64=O<O>x
3
-4'=0 (x-4)(x'+4x+16)=0
¢:> (x-4=0 v
b) x, = -4. x" = 2 ± 2i../3 cJ 27x'-8=0
2 -1±i../3
¢:> (3x-2)(9x'+6x+4)=0 ¢:> x, =-, x"
3 3
7.3 La) 8x-'-]25=0 ¢:> (2x)'-5'=0 ¢:>
¢> 2x-S:::::: 0 v 4x
2
+J.Ox+25 = 0
¢:> X j =4,x:.u:::::-2±2i ..J3
¢;Y (3x/-2'=0 ¢:>
I l±i../3
d) x, =--, x? '\ =:--_.
3 -,. 6
(2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
5 -5±5i../3
Xl =2"' X 2.3 4
Rezultat:
3
b) x, =
4
X l .
J
- 3± 3i../3
8
7 7±7i../3 6 -3±3i../3
c) Xj =--, x-, d) Xl =-, XL, =:
5 -' 10 5 .. 5
7.32.a) x,=-2a, x2,J=aV ± i../3) b) (-I ± i.J3)
c) x,= 3a ,Xol=3a(-I±i../3) d) x,= 9d
4 8 2 4
7,33.a) x'-64=0 ¢:> (X')3 _ 4
3
= (x' - 4)(X4+4x2 + ]6) = 0
¢:> x2_4=0 v x4+4x2+16=0
=>
213
b) XI.= 2, x
2
.} =-l±i-!3
d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a)
3
3± 3i.J3
x]=-
,. 2
c) xl =-6,X2.3=3(I±i.J3)
7.3. Neke jedllacine treceg stepena
vx
-l±i-!3
2
-3±3i-!3
2
d) XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3)
_. 2
7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu, b) Rjesenje je x = - I.
7.37,a) Rjesenjeje X=1. b) Rjesenjeje x =-1.
7,38,a) x=3 jeste rjesenje. b) Rjesenje je X = 2,
7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx
H
+ afl_lx
ll
-
1
+ ... + a]x
2
+ 3jX + ao IIna
Ijesenje, tada je slobodni clan ao djeljiv sa tim rjesenjem,
da jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l.
provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje
Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1 =0 nema cjelobrojnih rjesenja. .
b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine.
ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da jedan od
l1Jlh nIJe nJeno IJesenje.
U zadatku provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje
Jednacme.
Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine.
?.4
v
O.a} provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije
l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja,
b) od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine.
c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne.
7.41. Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox
Jl
+ an_Ix
o
.]
+ ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg
stepena moze sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L
, .
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar
214
kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja
kubne jednacine dobiju se kvadratne jednacine.
a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x
3
-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x
3
-3x+2=0
¢:> (x-1=0) v (x
2
+x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0 => X',3= 1±2i.J2,
c) (x'+2x
2
-3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,
- 5 ± iFs5 ) 11 ± 2i"/IS4
7.42,a) X2,3 5 b) x2,3=-I±F7 c X2,3= 2
7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa
(X-X1)(X-X,) = X
2
_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5,
(x
3
_x
2
_x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3,
b) X2= 2+i, x3=2 c) x,=2-3i,x,=S,
7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj
m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111
u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u
prethodnom zadatku),
-m=-l m=l. a) -m+2+ 1-2=0
x
3
+2x2_X_2=0
b) -2S0+25m-65+15=0 ¢:>
(x" +x-2)(x+ 1 )=()
2Sm=300
2x
3
+12x'+13x+IS=0 ¢:> (2x'+2x+3)(x+5)=0
=>
¢:>
x2=-2, x3=1.
m=l2.
-l±i.[5
=>
2
d) m=-21 ,x2=-3, x3=1
7.45.a) x
3
-7x'-9x+63=0 ¢:> (x
3
-7x
2
),9(x-7)=0 ¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0
¢:> (x-7)(x'-9)=0 ¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0 ¢> x,=-3, x2=3, x3=7,
b) 6x'+2x'-25x-50=0 ¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0 ¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S.
c) x'+2x2-13x+10=0 ¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0
¢:> x(x'+4x-S)-2(x
2
+4x-S)=O ¢:> (x-2)(x
2
+4x-S)=0
XI=-S, x2=1, x3=2.
d) x
3
-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x
2
+3x)-(5x
2
+20x+15)=0 ¢:>
<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4)
1 ±i"J!s -5 ± im
X:u= 2 b) x]=2, X2.}= 4
7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a
zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja
date kubne jednacine .
. Cjelobrojna trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3.
provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine
3x'+2x-+2x+3=0,
215
PolinOlp je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik:
(3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3
3x
3
+3x
2
-x2+2x+3
2
-x - x
3x+3
3x+3
3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3)
3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0 ¢;>
¢;> x+J=O v 3x
2
-x+3=0 ¢;>
J±iJ35
¢:> x? .
-. 6
b) xl=-I, x,=3, c) 3 -1±3i
- . 3 Xl:::: , Xl.3::::---
2
: -I ± i.J15
c) f) x)::::-1,x2::::J,x3::::4
7.48. Zamjenom rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije
Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 .
Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 .
I' - . 5 5
JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina
, , 7
5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _ -.
5
7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1 b) 111::::6 c) m::::-21
7.50.a) x.l_x
2
_x+I::::O W x-'+I-x
1
-x::::O
¢;> (x+I)(,,22x+
l
)
b) ¢::) X3+!+Xl+X::::O
¢;> (x+I)(x'+I)
d) m::::-3 ..;;) m::::-l f) 111::::-,1
¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O
¢:;) xj::::-I,x];;::1,xi=1.
,'" (x+ 1 )(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0
¢:) xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.
=>
5 +51
xl:::::-l, X:u::::· 2
=> x,=-I, x2l=-3±2.[i.
f) -/+3x2+3x-I=0
7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]
-5±.[0
c) xJ=-l,x?'l
-,.- 4
7.52.a) 3x
5
]x
4
Ax
3
Ax'_7x+3=0 . ¢;> 3(x
5
+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0
¢;> 3(x+ 1 )(X
4
_X
3
+X
2
_X+ J )-7x(x+ 1 )(x'-x+ 0-4x'(x+ 1 )=0
216
¢;> (x+ 1)(3x
4
_3x
3
+3x
2
_3x+3_7x
3
+ 7x' -7xAx')=0
¢;> (x+1)(3x4- 1Qx3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x
4
_10x
3
+6x
2
10x+3=0
=> Xl=-l.
4 3' Jx4-1Ox
3
+6x'-10x+3". 10 3
Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·, =0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c>
X- x X- .
¢;> 3(X2+ ¢;> {(x+H
Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t:
x
3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10.
Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja:
1
x+-=.o ¢;> x
2
+1 = 0, (x;OQ) ¢;> X2.3 = ±i.
x
1 10
x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1 .ox, (x;OO) ¢;>
x 3
b) x,=-I
1
7.53.a) Xl=-' x)::::2,
2 -
-5±·J21
c) x
. 2
7.54.a) Upula: x
4
+4x
3
4x-I=0 ¢;> (x
4
-1)+4x(x
L
l)=O ¢;> (x2-1)(x2+4x+l)=O.
Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .
3x+2
b) --=,
2x+3
<? 2x'+3x'-3x-2=0 ¢:> (x- [)(2x'+5x+2)=0
1
=> xj=1,x)::;:::;-2. X,=--.
- . 2
c) _3,' x+3=0 ¢;> x'(x-3)-(x-3)=0 ¢:> (x-3)(x' -I)=()
=> x!=-1,x
1
=1,x:,=3.
7.5S.a) ¢;> (x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0
(x-2)(x' +3x+4)=0 =>
b) x
3
_2x
2
_(a
2
_a_l)x+a
2
_a=O ¢:> x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O
¢;> x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q ¢:> (x-I)(x'-x-a'+a)=O
=> x
J
= 1, Xl = 1-- a, X3 = a.
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x
3
.i sredivanjem se:··
217
{.10
3
+ s( X' + Xl, )-13( x + ± )+ 34 = O.
Smjenom x +.!:. = t , dalje se dobije, (t-2)( 4t' - 25) = o.
x
1 1
Rezultat: Xl') :::: 1,x
3
::::;:: 2, x
4
= - x, = -2 X6 =
,- 2" 2
b) XI,2= 1, x3.4=I±iJ3, XS6 =L(3±.J5)
. 2
7.57.a) X1.2=±i,'X34= I ±i, x" =.!:..(l±i)
. . 2
b) Xl;"= Ii, x3.4=-I, XS.6 X
7
.
8
=-i.(I±.J2)
8. SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI)
8.1.a) Da b) Da c) Ne 8,2. a) Da b) Da c) Ne
8 . .3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna, a druga kvadratna
metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi
Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu.
¢) ¢::> 1 '_-1 a)
X-Y=I} Y=X-I} X- Y =I} x =-3 ,. =-4}
xy- 12=0 x(x-I)-12=0 x' -x-12=O' x,=4, y, =3
Rezullat: (.3, -4), (4, 3). b) (2. I) c) (2, 5), 47)
II I I
8.4.a) (6,2). (-4, -3)
8
,·) 2Y-,X=21j' ___ .a
2x)I=3
b) (0, I). (I. 0)
¢:> X=2Y-2}
2xy=3
.1O=2v-2 }
¢> .
4.1" - 4y- 3 = 0
b)
8.6.a) (5,3)
b) (4, I), (I, 4)
cJ (1,1).(82._.I2)
25 25
x=2\'-2 !
2(2) 2), = 3 f

y! -2' }1 --2J
cJ
\ 5 \ 5 )
c) (-I, I), (211,_ 147)
173 173
8.7.a) (4.2). (2,4)
S.8.a) (-2a. a); (a,.-2a)
b) (4,5), (-±, ±) c) (3,2), (2. 3)
b) (a-b, a+b). (-a-b, boa) c) (-a; -2a), (2a, a)
218
8.9.a) (-a, b) (a+I, a-I), (a-I, a+I)
c) (_15
4
a, 15
1
a) (2a, -a)
8.IO.a) (-15,5), (3,4) b) (3, I), (!'.,
3 3
8.1 La) (5,2), (-2, 5) b) (2,2), (-2, -2) c) (4,3), (3, 4), (-4, -3), (-3,-4)
***********
8.12.a) x2+l =8} <=> x
2
+2x)'+l =2''Y+
8
} <=> (x+y)' =8+8} "c;
-,)'=4 xv=4 -,)'=4
<=> (X+ .1' )'=16} <=> X+ Y=±4} <=? x,=2,),,=2 1
.:ty=4 .xy=4 x
2
=-2,Y2=-2f
b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 (x+y)'=25 x+y=±5
xy=6 ¢;> xy=6 ¢> xy=6 ¢> xy=6
Rezultat: (2, 3). (3, 2), (-2, .-3), (-3, -2).
c) (3+JiO,-3+.[JO} (-3+JiO,3+JiO} (3-JiO, -3-JiO), (-3-JiO, 3-JiO)
8,13.a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u, xy=v :
U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x,=5,x,= 1
u-v:::::J 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:;> Yl=1'Y2=5.
b) (5. I), (1, 5), (3, 2), (2, 3) c) (-I, -2), (1±.J2, -(ll±.fi)
8.14.a) Sxy+3x'=S7
15xy-x'=8 I ¢>
5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I xy=6 xy=6 xy=6
15xy-x
2
=8J 15xy-x
2
=81 90-x2=81 <=>x
2
=9
Rezultat: (3, 2), (-3, -2) .
. 5 10
b) (-2,-4),(-,-)
3 3
c) (0,0)
8.15.a) (±3, ±2). (±5 ) b) (.J2, 0), (-.J2, 0), (I, -2). (-I, 2)
4 1
c) (2, I), (-2. -I), (±'J7' ± ,fi)
7(2x'-3xy+3y')+ I O(x' +xy-2y')=560-560 8.16.a) 2x'-3xy+3y'=80
x' +xy-2y'=-56 ¢:;> x
2
+xy-2/=-56 ¢:)
24x2-1Ixy+y2::::0
¢> x'+xy-2y'=-S6 .
Par (0, 0) nije tjesenje sistema, pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-.
=> 24t'-llt+I=0 => t=±, t=t =>
=> y =3x, y=8x
219
') y::::3x y=3x
x-+xy-2/=-,56 ¢:) x
2
+3x
2
-18x
2
=_56 ¢::>

¢:> .
RezuItati:a) (2,6), (-2, -6), (±2 (2, ±16 (2)
Vu Vu
b) (4,2), (-4, -2)
c) (2,2), (-2, -2), (1, -I), (-J, 1)
8.17.*a)
2 2
X +4xy-2y
5
2 ,
X -xy-y-=7(x+y)
7(
, 4 2 , ,
x-+ xy-2y)=S(Sx--xy-v-)
"
Sx--xy-y-=7(x+y)
18
')
x--33xy+9y-=0 I
SX' -X)'- y2 =7(x+ y)J
1 3 1
¢:> t
J
=3' t2 """-;; I
Sx' -xy- y' 1')J
7(x
2
+4xy-2y2)=35(x+y)
, 2
5(5x--xy-y
2 '")") ')
7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-Sy-
¢:>
x
-=r
,
=
18t
2
- 331 + 9 = 0 }
, ,
Sx- -xy- y- =7(x+ y)
1
- , '7 >
:u- -xy- y- = (x+ y)J
Rezultat: 0) (0.0), (3. 2), (-4, -12)
x
3
+y·'-3x/-3x
2
y=O
b) x'-3xy'= I
3x
2
y_y':::: 1 ¢:>
¢::> 3x\!-/::::1
. )' ,
(x+y (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O
,.
3x-y-y'=1 ¢:>
=> v::::-x
y(3x'-1')=1
Rendtat -[iff, if]
y=-x
2x'=-1
(x+y)(x'-4xv+/)=O =>
., '
3x-y-y-'::::J
c) (3,2), (Z,3)
8.18.a) (2,3), (-.:l.,-4) b) (3±.J6,H.J6i cJV4 !.f4J'
\4 33) lZ'2
8.19 .. * a) (2, 3 ),(3, 2) ,b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem
pr;oJ* doblvamo: (x+yf=1 => Rezultat: (2, -I), (-I, 2) c) (2, I)
8._0. Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t. Rezultat: (3, 2), (-3, -2). 8.21.* (4. 4)
8.22.*a) (!:..1, _.I. 2:) (-I ). 3)
3' 3'3' ,-, b) (1,2,0),(-1,-2,0) c) (4,6,3),(4,3,6)
8.23.*a) x
220
b)
\ 2
(
2 2 2 \
c) (0,0,0), ;;-b+c' a+b-c'=a+b+c)
8.24.a) x+yi, x=±..fi., y ,+..fi. (1- i) b) 2-i, -2+i:
2 2
c) 3+i, -3-i.
8.2S.a) b)
. +1 )..fi. -1 J
Il -2--
1
-2- :
c) ±.J6
9. IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA.DZBE)
9.1. Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog
korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand
(potkoljena veli6ina) nenegativna.
a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12
9.2.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost
b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x.
c) Jednadzbaje definirana samo za x=5.
9.3.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x, pa nema
l"JesenJa. b) Kao pod a)
9.4.a) x=16 b) c) x=O d) x = -I
9.S.a) b) c) d) x = -I
9.6.a) x=2 b) x=O, c) Jednacina nema Ijesenja.
9.7.a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.
Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni
jednacine. Domena se moze odrediti na pocetku, prije, !jesavanja zadatka.·
Mealltim, veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi
koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje), a _ zatim neposrednom
provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine.
9.8.a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se:
.J2x+1 =1-x =? =?
x'-4x=O = x(x-4)=O
Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e. Uvrstimo x=O 1I
po!azllu jednacinu. Dobije se istinita jednakost. Vidimo daje jednacina
zadovoljena. Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine,
Uvrstimo, sada, ujednaCinu x=4. Vidimo daje .J9 = -3. Kako, U ovom
poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima, to x"A nije rjesenje
date jednaCine. Rezultat: x=O.
b) :0::.:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x
2
-x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O, x=L
Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O, a zatim i x=l uvjeravamo se da.-su
ljesenja date iraclolialnejednacine. Rezultat: Xl=O, X2=-1.
221
c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4
RezuItat· x-3 (D . d db'" . ' .
. d V' • -, ruglO 0 IJemh broJeva,x=-4, ne zadovoljava datu
Je nacmu). .
9.9.a) x=5
b)
njenoj domeni).·
9.1O.a) x=4
x=2 (Broj
x == -2, nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada
c) x=-3.
9.1I.a) X=7,x=2.
3
b) x=2, x=5
c) Nema rjesenja.
b) X= -4, x=3
cJ x=J
912 a) UPUla' Pr" k d' " d .
'. . . ; IJe va nranJaJe nacmu transform irati tako da se najednoj
i
ena
] stram na1azi .samo korijen. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1
R
· 13.al) Uputa: Pps1u
e
prvog kvadriranja, jednacinu srediti i panovo kvadrirati.
ezn tat: x=3 . b) 7
. X= c) x=1O
9.14.a) x = -I I + -J5
b) X=-- cJ x=-4 x=4
? '
9.15.a) Uputa' Pr" k d' " ,. - . .
str . b" . . IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj
9 am ill sarno korijen. Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1
.16.a) Nema rjesenja. b) x=4
9.17.a) x=2 (Bro; x-14 k" d b" ., .. .
dome' . .J' - , OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj
01). b) x=3 9.18.a) x=6, x=13 b) x=4, x=196 c) x=6
9.19.a)Uputa· led ,. . 1
.. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3. x=--, X=5 b) x=3, x=5 c) x=-l, x=l
3
9.20.a) HI . 1- (3--f.;:X3+-f.;:) .
. r; ¢:::>x+ ------- <=}
,,,.+3 3+-f.;:
<=} x + I = 3 - -f.;: <=} -f.;: = 2 - x. Rezultat: x=l b) x=9
c) x=3
9.2I.a) x=O b) x=-2 c) x=O
9.22.a) xu=I±/6 b) x=-I,
9.23.0) x=O, x=5 b) x=7 49
9.25 a) x- 3 3 b) 9.24.a) x=-7 b) x=6, x=-37
. -- , X= x=11 9.26.a) x=-1 b) x=5
9.27.0) x=4 b)
929') R' . .• . x=2 9.28.a) x=2 b) x=-8
. .a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina, dohije se:
,1(<+ 1X4x+ 5) - fl x -± Jx+ I) = I)
Fx+l[ !4X+5-#=TI=,1X-l]=O => x, =-1, /4x+5 =,1x-l+ Nx-±)
4x+5=.1;-1+2_./2x
1
'_<., +1+2."-1
222
.. H , 'r->' x+7=1-v2:c-3x+l ;:0;;} x
2
+14x+49=8x
2
_12x+4
7x
2
- 26x - 45 = 0
b) x,';:2,x,=1;x,=13.
_ 9
=> X2::::), X,=--.
. 7
9.30.a) x = 2
b) x=4
x
9.31.a).lJputa: Uvodenjem smjene --= t
2
, t * 1, datujednacinu
J +x
transformiramo u kvadratnu jednacinu t
2
- 3t +2=0. Rezultat: X= - ..:!:. .
3
b) Uputa: Uzeti t =.:<. + 2 , t > O. Rezultat: x = 4.
x-I
2S
9.32.a) x=3 b) x=-3 9.33.a) x=1O b) x=4 9.34.a) x=- b) x,= -21, x2=21.
26
-1+.J4a-3
9.35.a) x=O, za a=O; x- , za a>O.
2
2a + 1 +,11 + 4a
za a>O x=--c.....,-'...·
. 2
9.36.a) x=8 b) x=O,64
9.37.a) X= -.J mn , za 0 :s: 4m:::; n b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik
G. .. aW
b(x+a),J a + x = a-y x·- a zatlm kvadnratl. Rezultat: x
\a'-W
9.38.a) x=-1 b) x=2401 9.39. Rezultat: aE [-1, O)u[J, +=).
10. IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE)
10.1.a)
10.2.a)
10.3.a)
xE[ll,+=)
x;o3
10.S.a) x>9 bJ x>3 c) x>6
b)xE(-=,ll
bJ x<;2
cJ XE [6, +=J
c) xER
10.4.a) a <; x <; 7 b) x;oS
5
10.6.a)4<;x<8 b)x>4 c)--<;x<2
2
10.7.a) x<4 b) x<70 10.8.a) XE [-1,7] b) xE [-2,2)
10.9.a) XE [-14, 2) b) XE (-=,-2]U(14, +=)
1O.10.a) XE [1, 4) bJ (1, +=)
10.11.a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina:
8-2x ;0 0 8-2x<0
,I'_-X'CC'
2
-+-
6
-
x
-_ S' > 8 - 2x iii .J- x' + 6x - S > 8 - 2x
x.s:4
-x
2
+6x-5 2': U
-x
2
+6x-5 > (8-2xJ 2
x<;4
-x'+6x-5 ;0 (8-2x) 2
223
x:;;4
__
x>4
(x-J)(x-5) < 0 ___ _
\ 4 )
Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se
jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO, x> 1 .
10.12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina:
4x - 6 ;, 0 4x - 6 < 0
4](- 6> .J6x- 2X' 4x- 6> .Jr-
6x
---
2
-X'-=-
Rezllltat: 2 < x < 3
10.13.a) x> 34+ jl 188
10.14a) (-=,-6)U(-5. 0)
1015.a) l-I- 128. I-JiO)U (3. -I + 128J
10.16.a) (-=.O)U[1. 2J
10.17.a) [-2, +=)
10.18.a) (.=.-2)U[-I ..
---- XE 0-.--
2
b) - < x < +=
3
b) - 2. <; x < 28 - .J7S6
2
b) [I, c) (-J,15)
b)
b) 1_2._ 1!)u( -IS?!
, 3 ) I) I
L \ J
f7
b)
b) 0 < x < 3
10.19.a) [%,3) b) J
10.20.a) (.1, 0) b) (-=, -1)u(l, +=)
I 0.2 La) [- 4.-IJ
lO22a) (-=, 0]
10.23.a) (-=, 3]U[1, +=)
224
b) [-5,20)
b) (1,2)
b) x>1
11. JEDNA.¢INE (JEDNADZBE) I
NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) ,
11.1. Eksponencijalna fuukcija
·6 -5 -4 -3
SLI 1. 1,
(
I\'
1 L2.a) v = I I
- \ 2 )
Sl.11.2.
b) y=3
x
-2 ·1
-1
-3
., (" ')""
b)" V=,2. _ Y
\' \ 4 '
: \ \
."\: 5
3
d) y=S"
2 3 4 5
-' . (2)'
cJ Y ={s
( 4 )'
d) v =
. II
x
2 3 4
225
11.3. Svaka funkcija iz zadatka 11.1. je rastuca. Funkcije iz prethodnog zadatka su
opadajuce. lvfoze se, dalje, zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O,
rastuca ako je a> 1, a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1.
11.2. Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a
flx
) = aX(X)
11.4.a) x -I jeste rjesenje jednacine 3X+ jer je 3-
1
+ 1 3° = 1.
b) Da cj Da 11.S.a) Da b) Da c) Ne
11.6.a) ¢) 2'=24 ¢) x=4. b) 4
x
=16 ¢) 4'=4' ¢) x=2. c) x=2
11.7 .a) 7
2
'=49 ¢) 7
2
'=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1
d) x=2
b) 6'+'=36 ¢) ¢) ¢)
d) 3"'=27
11.8.a)
b) 6"'=36 ¢)
¢) 8
1x
-
1
::;:;:8
2
¢) 3
x
-
5
:::;:3]
¢)
4"=32
x=2/3
¢)

¢)
x-5=3
¢) (i'fX,:::2
5
c)
8"';"1:::::::8
3
X:::::-.
2

¢)
2
4
"=2
5
¢)
¢)
x =-1
5
X=-
4
13
d) 5·9
x
-
5
=135 ¢:.> 9
x
-
5
=27 ¢::;> 3
1
(x<'J=3
3
2(x-5)=3 ¢) X= -
11.9.a)
2
3
d) x
2
1l.l O.a) ¢) ¢) x = _I
b) 0,5
2
, r =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1.
( I )""
cJ 0,25'" ='16<=>l4 =16<=>4"+' =4
2
<=>-x+l=2<=>x=-1.
d) x = -3
Il.ll.a)
b) x=-3. c) x=-j
I
x:::;;:--
2
1 I. 12.a) (
4 )2.,,' (5 )H7 [4 )2X" (4 )'(H7)
- = - <=> - = - <=>2x-I=-x-7<=>x=-2.
,5 ,4 5 5
b) x:2
c) x:l
I 7
7 7
11.13.a)
VI28=4"
<=> 1283 =4
2x
<=>
23 = 2
4x
<=>
4x:- <=> X=-.
3 12
( 1 'I" '1
,
1 1
b)
l64)
<=> 8
4x
= 8
2
<=> 4x=-- <=>
X=--.
2 8
,
c) 4""=256 <=> 4""=4
4
<=> 12=4 <=>
1
X=-.
2
11.14.a) x=-4 b) x=4
-'[.,(.,., )..-'j -' 1 [ 1 ] 1, l±.J5
c) 4' 2 =24<=>- x(x-I)-- =-<=>x--x-I=O<=>x,J=--.
2 2 4 .' 2
5
ILlS.a)<=> =(H <=> <=>
(
3)'" (3) .... (3)2 (3)'·' .... (0\2 4
b)<=> 4 . 4' =\4 <=> <=> x-I-:;:=2 <=> x=-lvx=4

c) ... <=>
\4
3) i r-:: x
2 l 2)=2-vx-J q ..,)x-] =--2
2
=> x=2, x=lO.
I I 16.a) x
2
-4x+6=3 => x
2
-4x+3=O => x::o::l, x=3
b) x' -7 ,7x+ 17,5=4,5 => 10x'-77x+13=0 =>
5 26
X=-.X=-.
2 5
c)
11.I7.a) 3' = 36 <=>
=> x'+x-2=O iii x=3 x=l, x=3.
,
3' ·8' :36 = 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2.
w x=4x-9 ¢::} x=3. cJ x= 12
11.I8.a) i-
x2
2
2
.r =64-
1
¢::} i-·\:+2., =2"--6 ¢::} I_xl +2x=-"6
{::::.:} x
2
-2x-7=0 => XL:? =1±2J2.
7
b) 3·2' = 4· Vi <=> 3·2' = 4·3' =
2_1
=3"' ¢) x=2.
<=> -- -1
l
ifij )',-1 -
J9
l
( ifij i
2
'" (ifij)O
= J9) =lF9 => 2x-1 =0 => x='2
(
ifij f"
Napomena: Kako baza stepena na 1 ijevoj stran i jednacine: I = ] , za x:::::3
\ J9 )
postaje jedan. to .Ie x=3, drugo posmatrane jednaCine.
11.19.a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'.2(9-2)=7 =,3,-2 =1 <=> 3'-2 =3° = x=2.
226 227
b) 4
x
_3,4.1:-2 =13 ¢:::} 4
x
-
2
(16-3)=13 ¢::} 4",-2 =1 <=> 4
x
-
2
=4° ¢::} x=2,
c) 4·3,-1 +3
H1
=117 <=> 3,-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3
2
<=> x-l=2 <=> x=3.
11.20.a) x=5 b) x=2 c) x=3 11.21.a) x=3 b) x=3 c) x=1
11.22.a) 4
x
-
1
+4' +4X+' =84 <=> 4,-1(1+4+16)=84 <=> 4
x
-
1
=4 <=> x=2
b) 2·,-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5.
11.23.a) 6·<-1 +6.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6,-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 <=> x = 3.
b) x=3
11.24.a) x=2
11.26.a) x=5
11.28.a)
11.29.a)
b) x=2
b) x=1
11.25.a) x=3 b) x=4
11.27.a) x=IO b) x=3
<d }"'2(3
3
+3+1)=5.,-2(5
2
+5+1)
<d -I = - <dx=2.b) x=1
(
3 y-' (3
J
O
5) 5
<d 7' (1 + 7)= 2,+2(22 + 2+ 1)
1" = 2'-' <d Gf' =(H <d x=1.
7' . 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' =
b)
x =·1
1
b) x =-.
2
x=·1.
11.31.a) 3A,+.I.. 9,X2 =6.4HI_L9Hl <d 18.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.9'
3 2
9·21 ·9' =7·18·4'
<d _[3
1 - -
2) 2
2x=-1 <=>
, 7
. X+- x+-
b) 9-(-2 2=2 2_3
2X
-]
[7 1 J
,
<d
9"(1+3-
1
)=2' 22 +22 <d 9
x
. -± = 2-" ·9·2'
3
1


9
x
9
22
3
(.9. T
3
<d
2x=3 <d
2
x
4
\ 2 / 3 2
22 \ 2' 2
228
l1.32.a) Uvodenjem smjene 2
x
= t, datajednaCina se transformira na slijedeci
nacin:
4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t
2
-9t+8=0
2'=t, => 2'=1 =} x=O ;2+=t, => 2
x
=8
Rezultat; {a, 3}. b) {I, 2}
3
c){1'2}'
,. = 3.
11.33.a) 5·2'+'-4' =16 ¢? 10·2" -(2')' =16 ¢:;:!> t
2
-10t+16=0'::::::} t1 =2,t2 =8.
2
X
=1) => 2" =2 :=} x=l ; 2" =t2 =::} 2-' =8 => x=3,
b) 4,-1 -5·2,-2 =6 q 4. (y-2)' _5·2,-2 =6 <=> (2,-2 =t,t>0)4t' -5t-6=0
=} t",,2, =2 ¢-7 x-2=i ¢-7 x=3, C) x=2
11.34.a) 4' +2.<+3 =20 ¢> (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =ot, =2.
2-"=t
l
=>2
x
=2=>x=1. b) x=1,x=2 t)x::::2,x::::3
11.35.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2
x
dobije se ekvivalentnajednacina cije
ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine
jedllacine:
2' - 8·2" = 7 ¢? (2" 8·1" ).2' = 7·2' <=> (2')' - 7 . 2' - 8 = 0 => x = 3.
b) x=2 c) x=2
11.36.a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9
x
dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju
mozemo napisati 1I obliku kvadratne:
<=> :: + :: = 2<=>[(% lJ +(% }-2 =0
(? \'
AkoJ'c i::::-- I =1, t>O, tada +f-2=0 :::::> t, =1, t,. =-2 =?x-=O,
3) .
b) x=l, x=O c) x=2
11.37. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( +.J3 J' dobicemo jednacinu koju
mozerno dovesti na kvadratnu:
r +( J =, J <=>( r -4( J +1 =0.
Uvoaenjem ( + 13 J- =t, t > O,dobijarno
t
2
-4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13,t
2
=2--.J3 _ Daljeje:
r =t, => =2+J3=> = (2 + J3)' => x=2.
229
(-h+.J3)' =? (2+.J3)i =?
b)
11.38.a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec
[
(2y]3 -2)X
<=> \3) _ +l3 <=>
(2 )'
\ 3
¢:> (t-l)((2+1+2) 0
=>
(H <=> (H <=>
b) x =-2
t 1 .
1
c) X=-
2
11.39.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na
slijedeci
4j;:, + 16 10· 2.{;::2 <=> (2;1;·, )' -10· 2.{;::2 + 16= 0 <=> 2,{;:'2 t,t' - 1 Ot + 1 6 0
¢:> t]::::::2,t2::::8. 2.r;=2 =t1 ¢::;} 2..J·
x
-
2
=2 ¢::} .Jx-2=1 ::::::::> x=3.
=t
2
k 2.Jx-2 = = 2
3
¢:::.}-Jx- 2 =3:;;;:;;}x =11. b) x=4
11.40. Slijedecim datu jednacinu dovodimo do kvadratne:
(
4)' (9Y_
2,,+1 +3
2
<+1 <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· 6 +3· 6 J
(2 )'" , (?)'
<=> 213 -:> +3=0
¢::;} x =-1. b) x=2
(H =1 <=>
<=> (H =(H
'
11.41.a) x=O, x=1 bJ x = 5
11.42.a) __ 1 -)=1 <=>
it>.- 1 2
x
-
1
2-" 2
2
;: '-'(
<=>(2X - _2)2 +4]- J 2' _2}1 =0 <=> 2' _2 =t, tV
2
+4)-6t-l =0
2" 2.
1
'2.\ 2'\
<=> (t+l)(r'-t-l)=O
¢:>
230
2.1 ¢.::} 22.1 +2"' -2=0 ¢:::} 2.1' =u, u
2
+u-2=O :::::} u=1.
2'
2' =1 <=> x=O. b) x=1.
(
1 J2,X ,3 J( 1 J4--' <=> 3"'2 + 3,-3 =99+fci4
11,43.a):3 +3" =99+ '9
1
6x--
I
6.1---
3.1+ -'
__ 3 7
¢::::} 2 2 =23
3x+ _x_ 7 , 1 2
¢:> =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=>
2 3 x
11.44. Dijeljenjem datejednacine sa X2l11lO, dobije sec
1
_
(_
x_+ .. )2000
x,rnJO = (x + 2000)2000 ¢;> - _:_ ¢;>
x+2000 =±1
x
x+ 2000
.:.:....::..c-=-- = -I => x= .. 1000.
x + 2000 = 1 iIi
x x
11.3. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika
b)
5
4x
-
6
>2S
3x
-
4

5
4x
-
6
> Sl(3x.4) ¢:>
I L48.a) x<2 b) x>3
23,49.a) x>3 b) x<1
x<2. c) x<2
3
c) x>-
4
d) x>3
2
d)x>-
3
6
¢:!> X<-.
7
4x-6>6x-8
¢:>
x<L c) x>3.
3
cJ X>-.
2
I
cJ x<--.
3
d) x>L
5
d) x;S;-.
3
231
1l.50.a)
1
X<-.
2
x+l
1
b) X<-.
6
2
c) x$-
3
2
d) x<-
5
x+l. x+1 J-2x
11.51.a) 3" <3 <0} --<3 <0} ---3<0 <0} ---<0
x x
¢:> (I·2x<0 A x>O) V (I·2x>0 A x<O)
bJ x<O
I
cJ --<x<O
7
x
I
¢::> X> - V x<O .
2
I
dJ x>"
3
4' (4 )" (4)0 I 11.52.a) 15-'<4'<0._. <1<0> ". < - <=>x>O. b) x>O c) x<O d) x>-
15' 15 5 2
11.53.a) .Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini:
x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2.
II.S4a) -.fi.<x<.fi. b) .3$x$3
I
d) x<-
3
c) -3 < x < 3
11.55.a) 8'2,2." < (O,st' <=> 2"'" < 2-'
b) XE(I,3)
= x' -3x+2<0 = XE (1,2).
c) XE0
11.56.a)
-lx+2>O=;; xE0.
b) XE 0
x,"(3-53, 3+531
c) . 4' 4 . I
!
11.57.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O.
b) x>1
11.58.a) x<3
b) . 2 H-.' _ 5 \ < 7 . 2 ,--2 - 3 .
<=> y-' (3 -- 5)< 2 ,., (7 - 32)
<=>(-,,-]"'>(-,,-Y =x>3.
2 \ 2 )
b) x;' I
11.60.a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' - 18> 0 = (3' r + 3' - 2 > 0
q (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = 3' >1 = Y>3° q x>O.
b) 5" > 10 c) x<1
j J .61.a) Mno.zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo
j dovesti na kvadratl1u:
S' - < 20 <=> (5")' - 53 < 20·5' = (5'), - 20·5' -125 < 0
¢:> -5 < 5' < 25 ¢:> 5' <25 ¢:> x<2
b) $0 ¢::> --2 -2 2-'....::5.2.1"3"'+3.j2,,::;0 /: 32.,_
232
¢:> 2 -( r -5· (% J + 3 $ 0 . Uvodenjem smjene = t , dobije se
kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 ¢:> 2(t.% )(t·l)$O, odakle se,
(
2)' 3 ¢:> (3.
3
JO $ (3.
3
)' $ (3.
3
)" dalje, nalazi: 1 $ t $ %, odnosno: 1 $ 3 ,; 2'
¢:> O;'x;'·1. c)x<l
12. LOGARITAM. LOGARITAMSKA FUNKCIJA.
LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE
12.1. Pojam logaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije
x-l
I b)
Y
=x-I c) y=x+4 d»), = '-3 . 12 .. a) y=x
,
12.4.a) log,32=5
12.5.a) log100000=5
b) log416=2
b) log,l=O
c) log)81=4
c) log.J33=2
d) logs125o:::3
d) log,343=3
12.6.a) 3'=9 b) 2)=8
(I )-'
c) 4'=64 d) 10" = 10000
12.7.a) 3" =i b)
l'3 =9
12.8.a) 2 b) 6 c) 3
5 5
12.1O.a) 5 b) c) -
2 3
12.12.a) -3-- b) -4- c) '-2
c) 4'" =_1_
256
dJ 4- 12.9.a) 0
5
12.11.a) 0 d)
4
d) -4- 12.13.a) -1
d) (kf =125
2 3
c). x=- dJ x=-
: 3 2
b) -2
b) 0 c) 0 d) 0
b) -3 c) 2 d) 6
233
2 3
12.15.a)
I
b)
4
d) 12.14.a) -- b) -- c) 4 d) -4 -- c) --
3 2 8 2 5 4
12.16.a) 1m!, 16=x¢::::>2
x
::::16 ¢::} 2
x
=2
4
¢::::>x:::::4.
d)
3
b) c) X=-.
2
I 5
12.17.a) 81 b) x=-- c) el) x=-
25 2
log,.J8
3
x
3
(.J8j' <=> 12.18.a) <=>
X4
<=>
x
3
x=4.
4
b) log-=--<=>x
2
=-<=>x
3
=1- c) x =5.[5 d) x=2..[2
1 3 I (1)2 I I
'8 :2 8 \ 8 64 4
12.19.a) log,log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1
1
c) log4 log9 81 = log
4
2=-
. 2
I
d) log, log. 64 = log, 3 ="2
12.20.a) log] log
1
1og
2
16 = logz log2 4 = log2 2 = 1 b) logs log2 logIOO = 0
c) log, log? J2 = log"
- - - 2
d) log, log4 2M =1
. -
12.21.a)
- 1
log] log2'.fill = log 1 log] 2
8
'= log 2 "8 = -3.
d) + I = {ilog I 25 + I = Fl+·] = o.
'V 25
12.22.a) 2 . b) 8 c) 10 d) IS 12.23.a) 27
12.24.a)
b) -3 c) -3
b) 9 c) 8
I
d) 16
c) 2 d) 8000
12.25.a)
= £., .loi'9916 = 10 . .J4 = 20. b) 242 c)-"-
3
d) 300
b) 64
3
c) 69
12.27. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju
logaritmand ima vrijednost 1. a) x=l b)
12.21l.a) x=3 b) x=-I
234
9
c)
. 2
cJ x=O
d)
d) x",,3
12.29. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti
logaritmanda. a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l. c) 4x-16>0 => x>4.
12.30.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < < -Iv x > 2.
x-2
b) x<-3 v x>2 c) -l<x<3
12.31.a) x
2
-3x-4>O xE(-=,-I)u(4,+=) b) xE(3,4)
c) XE(-l, 1) d) xE(-3,O)u(O,+=)
12.32.a) XE(-=, -S)u(-5, -2)u(2, +=) b) x>!
12.33,a) xE(2,+=) b) XE[O,+=) c) xE[3,+=)
- i
j
.I
d)


y = log, X
:;
, , \ i
,I
j
nekih logaritamskih', ullkcija
"r ,ty
I
12.35.a)
V .

i
S1.12.35. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija
4, -
12.35.b) c) y=log,(x+I) d) V = IIog, xl
f
1
I
'I
\
1,
235
12.36.a)
f y=21pg2x
1 . y=log,x.
b)
SL12.36
.F" "' __
,
12.37·r y=log" 1 =2Iog(x'5} b) 1 y log(x+5)
, ,
SI.12.37.
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak s jedne logaritamske baze na
drugu
12,38.a) log2(3-4)=log23+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog
2
345
c) log,(II.237,5)=log,II+log
s
237,5 d)
log,(78,43·66.12)=loo,78 43+100,66 12
1 - D_' b_'
2.39.a) logi6'7A3)=log.,6+Iog47+iog443
b) log4(I 84-425·67, I 3)=Iog,184+iog,425+log,67, 13
c) log4C3478·317 ,2·98, 128)=log,3478+log
4
317 ,2+log,98, 128
12.40.a) log4(5
3
, 7)=!og4S
3
+l og4 7=3Iog
4
5+1og
4
7
b) log7( 42-6")=logA2+log
7
6
3
=log
7
42+ 31og
7
6
c) lOg7(78,2-9
11
)=iog7 78,2+log
7
9
12
::::Jog
7
78,2+121og79
12.41.a) logs (2 . .J3)= logs 2 + log, .J3 = logs 2 +± ·log, 3.
b) log,(34.J567,2)=logs 34+1ogs .J567,2 =logs 34+
lc
logs 567,2.
2
c) log, (448,11' I1j276,5)= log, 448,11 + log, 'J276,5 = logs 448,11 +* ·logs 276,5.
12.42.a) logs %.= 10gs.5 -logs 7. b) logs!: = log) 34 -log) 65.
236
56,72
c) log8 --_ = logs 56,72-log8 33,95.

7,128
d) log" 34,53 =logll 7,128-1ogll 33,95.
12.43.a) log4 4xy3 = iog
4
4 + log4 x+ log4 y3 = 1 + log4 X + 31og
4
i
b) logs 56x
2
y' = logs 56+ log, x
2
+ logs yS = logs 56+ x+ Slogs y.
c) log, 43a
4
bc' = log,43+ log, a' + log,b+ log, y' = log,43+41og,a t log,b+5Iog, y
d)
5x
2
2 4 ' 1
12.44.a) logs 3y' =log,5x -logs3y =log,5+21og
s
x-log,3-4 ogs y.
1 lab') " , i
b) 7 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y'
x-y
c)
66a
3
/)5 c :; 5 :; 4
log6 '4 =- log6 66a b c - log
6
5x y =
5x"Y
= log6 66 -+ log6 a
3
+ log6 b
5
+ log6 c - (log6 5 + log6 .x
3
+ log6 y4)=
= log, 66 +31og
6
a +- Slog" 17+ log, c - (Jog, S +31og
6
x +41og6 y)=
= log, 66+ 31og, a+ Slog, 17 + log, c-Iog
6
5 - 31og
6
x-41og6 v.
26,J7a
5
b
7
x 7 6 :;
d) log!) 6 <; = log') 26,1 la- h x -log') 3,8e }' =
3,8e y
= log') 26,17 +51og
9
a+ 71og
9
b+ log') x-log9 3,8-61og.9 /.-'-5log
0
y.
12.45.a) log 43a
2
1/' =log43+21oga+3Iogh.
17x" 4 ')
b) log--,- = log 17 x - Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 - Slog a.
2ee
6Fa r- 1
c) log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+;-loga-log 7-3Ioga.
7a _
d) log /2a =lclog 2a =lc(log2a-log3x
s
)=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx).
1J 3x
5
2 3x' 2 2
)aFa I r- 1 I 1 ( I '\
12.46.a) 100---:;::: log""ava -1004=-lo(1a"a -log4 =- locra+-logaj 1_-Iog4.
4 L-V C> 2 b 2 b :2 '-'
7M GF l( I J'
b) log 8y =log7\fx\tx -log8y=log7'+2" logx+
3
]ogx -logS-logy.
61V21,fa ,c.; {.J ( l' ) ..
'c) log' _. =]og6,Jov2D;!-a ""logS/=log6,I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy.
:oy .- . 3 2 •.
237
= loga
2 2 2 2 .
12.47.a) logx=logS+log2=loglO => x=lO. b) logx=logI2+log4=log48=> x=48.
c) logx=log25+log2=log50 => x=50.
12.48.a) logx=21og4=log4'=logI6 => x=16. b) logx=31og2=log2
3
=log8=>x=8.
c) Jogx=-210g9=log9-2 => x=9-
2
.
12.49.a) logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO.
8 8
b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-. 12.50.a) x=3 b) x=2 c) x=16
7 7
. 81
12.51.a) logx=logS1-log8 => X=-. b) logx=log9+log4=log36, x=36
'. 8
c) x=18 12.52.a) x=24 b) x=8
332m \1
12.S3.a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - ::::::;'X=4 - I.
4 4 4 4 4)
b) log x = log(a +b)-%( 210g a log b )= log(a +b) -% IOg( a
2
W)=
. ,i( 24/1 \' 'a+b a+b
=Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg
V
(a
2
W} =>X= V(,;2W}'
I [ 31 1
12.54. logx= -2Iog a+3" Jog(a+b )+410g(a.-h)- Jogh-"2 logc J =
= log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.-b y -logb-IOg.J;:'] =

-2 II (a+bN(a.-b)' I -, V(a+bJ:V(a.-'b)'
= lo"a +-- 0" oga - + Jog' -'---'-'--'-r-.
'" 3 '" b+...!c b+...!c
'
-'2 J -2 V(a+bJ:V(a.-b)'
=]og a .J I =,>x=a·
3
i V b+,jc b+...!c
L .
12.55. logx = -larS 210ga IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J =
=.-1005 + + 10a.J3 - I)-Ioga] = -1.°05 + . .J3. 3 =
..'. b . S,' , b 3 b b ,. b 5 b a .
• . Vb'-
238
= log a
2
,{!]2
a#, at
r. I I
IOg410g4 '14= log4 -= --.
2 2
3 r;:- I
b) log31og, '12 =log
3
3"=-1 12.56.a)
c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0.
12.57.a)
b)
31og
7
log7 24
log7 3+ log7 9
I
log, 45 + 2log, -
3
IOg4 75 -log
4
3
log? 8 log? 24
log, 27
8
10
0
7
b 24
log7 27
I
iog
4
45+ log4
9
75
log -
, 3
log .. 5 1
21og
4
5 2 .
1 4log, 5
12.58.a) log:; 25 log
2s
9=2iog}5 2Iog,,,3=4Iog
j
5·---= . 2.
_. . log3 25 2 log:; 5
b) I 10 I 16 I 10 41
0 41 10 I _41og,10 --.4.
ogz og = . Og L= og, . c---:-
.... - log2]O iog
2
10
c) 1
6
='6.
ogs
I I 12 I 2
12.59.a) log 27· log, I ._-=-_. ---=--·10,,2=2
log8 log9 31og2 210g3 log2 '
1 '1 1 3 logs 2 3
b) log, 125·log" 2=310g, 5· -.-. '--=-.
log225 logs 4 21og
2
5 210gs 2 2 4
c) iOg
27
IOOO·jog 81 = 3 log 27 lO·4log3 41og3 = _3_. 4 Jog3 = 4.
log _7 310g 3
12.60.a) 4
10g
;27 =4
310
£,,3 =4
3
=64 b) =25
2
=625.
( 'l,e,,, 256 "
c) 9
'
°,",256 =l812 = (SI'''''' 256):;: = 256' = 16.
12.61. Za logaritamsku funkciju vrijedi:
1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN;
2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN.
a) b) iog::7>iog].9 c) logs11>logs4 .
3 :,
239
12.62.a) logs 12 >logG 12.
4 4
b) log, ->log
7
-.
. 7 7
c) log,,100<log22IOO.
12.63.a)
log27,13>0 b) log}1,94>0 c) log,O,59<0 d)
17
log, -<0
35
12.64.a)
log] 97<0 b)
4
logo 74 ->0 c) log, 66.83 < 0 d) log, 0,0005> 0
2
. 7
8 '0
12.65. I Va_III I
og.fj a - -log.fj a = -. ---- -
6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b
_ ,3m 1+3m
---T-_= __
117+3 m+3 m+3'
10
12.67. 1 0"8- logHI S 1 310
g
s
3-3\og5 3(1-(1)
°0 ---'- =>10(> 8:;;:;.j(wS·lo,.",IO;:--3!og2 __ - __
10&0 10 <:> -0 <..' log30 logQO.3) 1+1og3 - l+h .
12.68. Jog56::::1og!S. 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log., 7) =o(3+h).
12.69. ]og54+log53 a+b
logs 25 2 :2 2
*******
12.70.a) log" b =- log" b = __ 1_.
log" a log
h
a
12.72.a) log.2·loo 3.100 ,4
., <:>4 0)
= log
4
2· logs 4 = .. 3.. =
2 3 3
b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8.
12.73.a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b
10 N 1
"_. =---+-.--= + oga .
gal> ogN a log,...r a logN a . iog
N
a
240
I I
b) log, -,,=Iog, I-log, n=O---I"
-n
m m III logll-
m
12.74.a) iog'm an
10g
b
an
10g
b
bn
10g
b
a + 10g
b
n
10g
b
b + 10g
b
n
10g
b
a+[og" b '
] + log
h
n
b) I ab
" _- 10g
b
ab
ll
_ 10g
b
a + log" hll

log
h
b"+' (n + I) log" b
10g
b
a + n log,; b
n+1
12.75.
7 7 2 2 ()2 • (a+b)2 .
a-+b-=7abqa +2ab+b =9abq a+b =9abq -3- =ab
(
a+b \' a+b
¢::} loge -3-) = loge ab ¢:::} 21og
L
" -3- = loge a + loge b
a +b I ( )
loge -3- ="2 loge a + log,: b .
12.76. ab = c
l
::::;:. log (11) ab := log "h
., '1
C' => I = 2 log c => 10" C = -.
ab 0 <II! 2
12.77. c/ +/i =('2 ¢:::} (? _b
1
=a
2
¢:::} (c+b)(c-b) =a
l
¢::> iogl(c+b),(c -·b) + log! c?
1 I
<=::> ]oga(b+c)+log
ll
(c-b)=2¢:::>----+ =:2
log h+c (/ log c""/J a
¢=> log h+,. U + log eM./; (/ = :2 log j)+c a . log (".-11 Cl.
12.78. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10, dobivamo:
y=10'··]n
g
\ :::::> logJ!
I.-Iogx
I-logy·
dobijene vrijednosti.za logy u izraz za logz, d;alje vrijedi:
I I-log.\: I-logx
log::. = --'-.j-- -logxlogz=! -logx
J- l-logx-l -logx

=> logx(1-1ogz)= 1 => log x
I-log z
I 1 "
]2.79. ----+---= ]ogN a+log
N
c = log
N
ae= Jog
N
b-
log(l N loge N
2
2log
N
b=-,--- .
log
h
N
12.3. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U odnosu na bazu 10)
I 2.80.a) . log4=2Iog2=2·0,30 I 03=0,60206
c) log32=510g2= j ,505 I 5
b) log8=3Iog2=3·(j,30103=O.90309
d) logl28 = 71og2 =2,10721
241
12.81.a) log6 = log3+log2 = 0,47712+0,30103 = 0,77815
b) log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0,47712+0,30103 =1,025527
c) 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0,30103+2·0,47712 = 1,55630
d) loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0,47712+2·0,30103 = 2,03342
12.82.a) 1 b) 0 c) 2 d) 3 12.83.a) -I b) -3 c) -I d)-3
12.84.a) k=2 b) k=O c) k=3 12.85.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3
12.86.a) logl1=I,04139 b) log123=2.08990
c) log4578=3,6606 d) log66712=4,74595
12.87.a) 2,36922 b) 0,36922 c) 1,36922 d) 0,36922-1
12.88.a) 1,99220 b) 2,99449 c) 2,38970 d) 0,95890
12.89.a) -2,24342 b) -3,05178 c) -1,39732 d) -1,67799
12.90.a) x=200 b) x=33,91 c) x=I,52
12.91.a) x=0,1598 b) x=0,00514 c) x=0,0005757
12.92.a) x=27,542 b) x=4,6989 c) x=3083,1879
12.93.a) x=0,2113 b) x=0,000004645 cJ x=4,0738027·1O·
16
12.94.a) log(34·53) = log34+log53 = 1,53148+1,72428 = 3,25576
b) log(45,22·89,25) = log45,22+log89,25 = 1,65533+1,95061 = 3,60594
c) log(78,12·9,271) = log78,12+log9,271 = 1,89176+0,96713 = 2,85989
43 ,
12.95.a) log 57 = log43-log57 = 1,63347-1,75587 = -0,12240 = 0,87760-1
b) log ~ ~ ~ ~ = log34,55-log8,433 = I ,53845-0,93598 = 0,60247.
cJ log 9,887 do log9,887-10g4.876 = 0,99506-0,68806 = 0,307.
4,876 .
12.96.a) log4" =12·log4 = 12·0,60206 = 7,22472 .
b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5, 1·log3 =0,30103+5,1·0,47712 = 2,73434
c) log5)·2 12,3 = 3,2·log5+logI2.3 = 2,23670+1,08991 = 3,32661.
92.97.a) log .J43,17, log 43,17 1,63518 = 0 81759
2 2 ,. .
b) log-Vi4,46 log14,46 1,16017 =0,38672.
3 3
c) 10@88;7.3,175 logts8;7·3,17'1 10g88;7+10g3,175 1,947,,'l2J-O,50174=061242
4 4 4'
17 98
8,73
_. .a) log . , = log8,73-logO,987- log35,11 = 0,94101+0,00568-1,54543=
242
0,987·35,11
= -0,59874=0,40126-1.
b) log(345,7. lj832,8}= log 345,7 + log 832,8 = 2,53870+ 0,98993 = 3,52863.
3
,)4,93.lj7§82 r;;-;::;; ,= ,=
c) log .. ,= =log;<4,93+10g\l7,982-log2,63-log\;91,37 =
2,63·\;91,37 '
log 4,93 + log 7,982 -loa2 63 log91,37
2 3 b , 5
= 0.34642 + 0,30070 - 0,41996 - 0,39216 = -0, 165 = 0,835-1.
12.99.a) x = 66,3·18,94 ¢;> logx=log(66,3· 18,94) ¢;> logx=log66,3+logI8,94
¢;> logx=I,82151+1,27738 ¢;> logx=3,09889 ¢;> x=1255,7119.
b) x = 0,9734· 67,72 ¢;> logx = logO,9734+log67,n ¢;>
¢;> logx=-,02517+1,830n ¢;> logx = 1,80555 ¢;> x=63,90737.
c) x=7,4815·812,4 ¢;> logx=3,783759 ¢;> x=6077,97I
88,45 1 I 88,45
x=-- ¢::} ogx:::::. og-- ¢:::} logx=log88,45-log34,7
34,7 34,7
12.100.a)
<=> log x = 1.94670- 1.54033 <=> log x = 0,40637 <=> x = 2,54899.
b)
25,3 1 I 25,3
x=-- ¢::} ogx= og-- {:::} logx=-1,10447 <=> x =0,0786.
321,8 321,8
44,2'
c) x=--
18,55
447
2
¢:.:} 100- X = log-'--- ¢:::} IOflx = 2102:44,2-1m.>:18,55
b , 18,55 ' , ,
<=> log x = 3.29084 -1.26834 <=> log x = 2,0225 <=> x = 105,31737.
12.10I.a) -,=83,45
3
., <=> logx=log83,4S-,5 <=> logx=3,510g83,45
¢> log x = 3,5 ·1,92 J426 "" log x = 6,724992 =l> x = 5308749,OJ 6
b) x = 6,3.5,04
3
~ log .. = log(6,3.5,04·') ¢::} logx = log 6,3+3Iog5,04
¢> logx=0,79934 J +2, I 07192 ¢> logx=2,906533 => x=806,367
c) x=7,II"· 0.543.1 <=> logx=2,llog7,11+310g0,543
<=> logx = 0,9933257 => x;:;:9,84749.
r;:;;;:; ,....------ lO<'T 941
12.102.a) x=-y941 <=> logx=log..J941 <=> logx=-.-.!?- ¢:::} logx=1,48679
2
=> x=30,6757.
~ log819,4
b) x = ;<819,4"" log x "" log x = 1,45674798=}x = 28,625
2 ~ .
c) x = .J24,877 <=> log x = 0,697899 =} x = 4,98768.
12.103.a) x = lj125 <=> logx
log 125
"" log x = 0,69897 =} x = 5.
3
,= log645,92
b) x=\l654,92 <=> logx= 3 ""Iogx = 0,936726 =} x =8,64423
) X
=V.38,799 <=> logx.· log38,799 I
c ~ <=> ogx = 0,397205 =}x =.2,49577
._ 4
243
1832·4,231 1832-4,231 •
12.104.a) <=>Iogx= log--- <=>Iogx = lol!l 832·4,23 rlog4:\21
45\21 45,21
logx=log183,2+1og4,231-1og45,21 logx=1,234134 =>x=17,14486.
b) x=98,178815 c) x=21,84149
5
3,45·11,43' 54 I ?418'-
12.10 .a) x 4 <=>logx=log3,45+21oglJ,43-4Iog18,_ <=> ogX=-_
18,54
=> x=0,003815. b) x=0,000000006 c) x=821,44275
12.106.a) x=28,06678 b) x=0,017234 c) x=0,0556989
12.107.a) x = V345,9 11,09" , y = .11,09
3
; logy = .11,09
3
1
__ log67,3+3IogI1,09 - 8 40 974
=? og y =? log y - 2,4 1 =? Y - L, .
2
x = lj345,9 + Y = lj345,9 + 302,974= lj648:874 = 8,65738.
b) x· +31]],78 =0,1678696+0,99258=L1604496
34,335 , 3,445'
12.4. Logaritamske jednacine (jednadzbe)
12.108. Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane.
Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine, a zatim
.ie ljesavati, ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim
provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.
a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5
12.109.a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I,9 c) x+5=1 => x=-4.
12.110.a) logx+log4=O ¢;> log4x=logl 4x=1 ¢;> x=0,25.
b) 21ogx+log2::::1og98 => logx
2
+log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98
¢:> 2x':?:::::98 ¢> x
2
::::49 => x;:;;;7 , (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne
iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu
vrijednost varijable).
- .
c) 31ogx-log5=log25 => X" = 25:::::?x
3
= 125 => x=5
" 5 5
12.111.a)
b)
c)
12.112.a)
b)
c)
12.113.a)
244
log3(x2-1)=::1 => x
2
-1=3 => x
2
=4 =>
iog
s
(x
1
+1)=1 => x
2
+1=5 => x
l
=::4 =>
log7(2x
2
1)=1 => 2x2_1=7 => x
7
=4 =>
logx+log4=3 => log4x=log1000 => 4x=1000 =>
logx+logI6=log48 => log16x=log48 => 16x::::48 =>
21ogx+log6=log150 => log6x
2
=log150 => 6x
2
=150 =>
IOg_.l,( )=2 = _..1.=(.1.1' => _..1.=..1. =? x=-9.
l x P }.- x 9
x=±2.
x=±2.
x=±2.
x=250.
x=3.
x=5.
b) log(3x+ I)' = 0 =? (3-,,+ 1)2 = I
2
=> 3x+i:::::±1 -::::::} Xl ;;;;::0, X') =--,
- 3
,
1 I I (1)' I I 1 : 1
c) -loa Q 100" 'l- =-- ¢::} log -=-- <:=:> X - =- ===> x=4.
5 ox 32 2 e,' 32 2 A 2 2 2
12.114.a) Nema rjesenja_ b) Nema rjesenja c) Nen;ta rjesenja.
12.115.a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl =? '::<'('::<'-1)=1
4 2 0 4 2 4 2
Xl X
=? =? X' -2x-8=0 =? x=4.
8 4
b) log2(x-l)+log2(x+2)=2 =? log2(x-lXx+2)=l<],g, 4
=? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x.=2.
c) log3(9-2x)+log
3
x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9
=> 2x
2
9x+9=0 => x,=3, x2=1,5.
12.116.a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1, odnosno,
X > 4. U oblasti definisanosti jednacine vrijedi:
4 .
log2x ( _)2 ( . )'
(
.:::::;.2x= 4x-15-=>
log 4x -15
1 22 +
2x = (4x - IS)' => 16x' -122x + 225 = 0 =? x,,· :.::.=::..:.==--.....:::.:...='"-
32
122±-J484 122±22 9 ( 25 ....
:::::} XI =- ::::----, .x, x, ::::-, ovo nlJcrJcsenJe).
- 32 32 2' - 8
210gx
b) =2 <;:::> 21ogx=4-21og5 ==> tog x.:?: =loglOOOO'-log25
2-1og5
c)
12.117.a)
log x
"":=':':"""=2 =} logx=2-2Iog2 => logx=loglOO-log4
I-log 2
=} logx=log25 =;> xc=25.
Jednacinaje definisana ako vrijedi > >- 0, odnosl1o,
x 2-x
O<x<2. Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je:
x+l x x+l x ('X) 7
<=> => x+l 2-x =X-
. x 2-x x 2-x
, " 1±.ffi I+.ffi
=> 2x-x-+2-x=x- => 2x--x-2=O =>x1.
2
Rez.:x
4 4
b) log2-J2x-l=log
2
(x-2) =? -J2x-l,",x-2 =? 2X;-I=(x-2)'
245
=> x2-6x+5=O => x=5. (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni
date logaritamske jednacine).
c) log,Jx
2
-3)=log,,(3x-5)=>(x
2
-3)=(3x-5)=>x
2
-3x+2=0 => x=2.
()
x x 1+..[3
12.118.a) log, x-I =log
3
-- => x-l=-- => X=--.
l+x I+x 2
log(2x - 5) I () (' ) ( )2 2
b) ( 2 ,)=- => 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8
log x' -8 2
log(x-3) _ I
c) log(x2 -20-'2
, II
=> 3x' - 20x + 33 = 0 => x, = 3, x, = -.
. 3
=> 2Iog(x-3)=log(x
2
-21) => 6x=30 => x'=5.
1
12.119.a) x=1 b) x=-
. 2
12.120.a) x=2, x=3 b) x=48 c) x=29
12. I 21.a) x=6, x=·2
12.122.a) x=3
b) x=·1, x=2
1
c) x=±·-
2
b) x=3 c) Nema rjesenja.
12.123.a) Nema Ijesenja.
12.125.a) log(logx)=O
b) x=2,5 12.124.a) x=3 b) x=3
=> logx=l => x::::]O.
b) log,(iogx)=1 => logx=3 => x=1000.
c) log2(log:.,x)=2 => logjx=4;;:::;.x=3
4
=81.
12.126.a) x=IO
'O
b) x=125 c) x=4
12.127.a) Jog.j21og21og4(x-lS)=O => log, 1
=> log4(x-IS)=2 => x-15=16 => .1=31.
b) logllog2 log., E + 1 J= 0 => log2 Jog
3
E + 1:::0 1
=>log21og3..[;=O::::} log,E=l => Fx=3 => x=9_
c) log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I
,'* log(l+x)=-1 => 1+.1=10"
1 9
=> x=--I =--.
.10 10
12.128.a) x=51,5 b) x=I,1 c) x=2,x=4
12.129.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0, x;"· I , 3x'. 1 2>0, odnosno,
x>2. lOgH2 (3x
2
--12)= 2 ::::}3x
2
-12 = (x + 2)2 ::::}X
2
2x - 8 = 0 => X= 4.
b) x-3log
i
X+5}2 => x+5=9
2 I
=> log] x=t,t -3t-4=0 => t] =4,1-:, =-1 =:::} Xl =--,x) =2.
,. . 16 .
12.130.a) x=100 b) x=IOO, x=1000
246
12.131.a) x=IO. x=28,94
3
12.132.a) x=2 b) x=-
2
12.134.a) x=0,99 b) x=5
b) x=9, x = .1+fiii
60
12.133.a) X= 59
b) x=l,x=5
1
12.135.a) x=- b) x=lO, x=O,1 c) x=100, x=O,01
3
¢;> log,x=2 =>
x=9.
12.136.a) 3logsx" ·2
Iog
;;.' =324 ¢:::} 9!ogsx ·i
og5
-
t
=324
¢:> 1810gjx = 18
2
<:::> logsx= 2 <:::> x=25.
b) 91og7 X • 22Jog7 X :::::: 36 ¢::} 9Jog7 x . 41og7 X = 36<=> 36
Jog
, x = 36¢::} log7 x = 1 x = 7.
12.137.a) /"0,-; = 900 ¢;> }OgX = log900 <=> logx= log9+ 2

¢;> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 ¢;> ... ¢;> log<.
logx
3+10g3±!1-1og3!
2
3 + log3 + (I·' log3)
2
2
b) Uputa: 5' .2',';;' = 50 /:50 ¢;> 5,.2
2
= I ¢;> 5,·2. (2 }" = 1
¢;> (5'2':" J" =1 => xl=2, x, =-(I+log,2). c)x,=I, x 2 =-2(1+log,2).
d) IOg3(3
x
--
1
+6)=x¢::>3
1
'-
1
+6=3\ ¢:::?3
x
__ 3,r-l =6¢:::?3
x
--
j
= 3¢::}x = 2.
12.138.a) logj(S.r+1 ._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S,l'..L
1
_5
x
= 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l.
b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2'
¢;> 2' +x-4=2' <=> .1-4=0 <=> .1=4.
(6 5' -25.20')
12.139.a) log(6.5' -25.20')=x+log25 <=> log 25 x
6·5" -25.20.
1
6 . 5' - 25 . 20' = 25 . 10'
25
¢;> 25· 20' + 25 . 10' - 6 5' = 0 <=> 25· 4' + 25 . 2' - 6 = 0
" 1 2.1' 1
2' =t, 1>0, 25t" +25t-6=0 => t='5 => ='5
=> xlog2 = ·log5 . => x = ·2,3219. b) x=4 .
12.140.a) log, (1' -1)+ log, (2' "':'3)= 1 <=> log,(2' -I X2' - 3)= log, 3
247
b)
lZ.141.a)
12.142.a)
12.143.a)
b) x=1
b) x 10g
3
28 -3;x = 10g
3
1O
b) x = 13
I I
12.144.a) ]osx+lo§Fl
. log2 log3
]0&6
<=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3
]0&210g3
10".7= log6
c;n - log3
<=> log, 2=1,630929 '"
I
<=>
log, x .
log, x = 0,613147 => x = 1,52959.
1
b) log
2
x+log.1
2
=2<:::? (Jog2xY·-2Jog2x+I=O
- log} x
log, x=1 => x=2. c) x=3
1
<=> log.1 3:::--
3
¢::}
b) x=16 c) x=16
12146.a)
b) x=2,155 .. c)
12.147.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2, dobivamo:
" 19 log) x log) x 19
<=? '- +"-----+!og,r=--
36 log216 log28 36
IOl!,x log)x 19 '19
<=? 191og
2
x=1 <=:? x=V2.
b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3. RezlIltal: x = ..J3.
12.148.a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3:
4
log_" x.log9x.log27x="3 ¢:?
12.149.a)
log, X log} X 4
Iocr, x·---' =
2 3 3
1
b) x =-
4
1
b) X=-
12
12.150.a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2, dobije se:
I
log-
1
c) X=-
25
cJ x=l
o 2 log4 1 -I 2
¢c} --.------ =0 <=> --'-- ---- =0
-4 JOii2x log:". Jogx l+logx logx-2 logx
4
248
1
q log2:2 x--l-Iog
2
x-2::::: Oq log2 X = -2vlog? x= 1 x 2..
- 4
bJ x=4, x=8
12.1Sl.a)
4
1
b)
25
1
c) X=-.
9
12.1S2.a) x -4 bJ x
+
log r 2· log -I' 3 . log x 5 log x 2· log x 3 log x 2· log .\ 5 log x 3· log x 5
1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x,=30.
Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu, iz pocetne jednacine
zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine. x=l, x=30.
1 I
12.1S4.a) x, =2.x, =3,x_ =-,X4 =1000 b) x, =-, =39
. - , 10 . 9
12.155.a) x=-;::=
z.,JZ
b)
I
Xl =2,x,;::;;-
- 4
_ I
=). x, = 25
12.156.a) x=4, x=8 b) x,=1.
12.157.a) Zaa>Oia*l,x::::a b) Zaa>OJa:l:!,x=a.
12.158.a) Za lal>O i lal*.J2. x, =-1. x, =1
b) Za 0=1. xE(O.I)U(I,3)U(3.+=), Zd 0>0 i a*I, x, =3 ' ,x, =3 '
12.159a)
1
x, =-, x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz,imajuci za hazu
10 -
12.
broj 10. Tako nastaje jednacina log? x = 2 + log x, odnosno,
log? x log x 2 = 0 . Smjenom logx=t, dobivamo kvadratnu jednacinu
I' -1-2=0. I, =-1. I, =2 ...
I

\/10 -
! 60.a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine, uzimajuci za bazu 10, dobivamo:
I .
(1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI =-,X) = lOO.
10 ...
b) x,=O,1; x,=1000 c) x,=O,OI; X2=JO
12.161.a) x,=O,OOOI; x2=10 b) x,=O,OJ; x,=100 cJ x,=O,l; x,=l0
12.162.a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo
jednacinll xlogx=logx, odnosno, (l-x)logx=O, cij im Jjesavaojem odreduje111o
njeno dvostruko rjesenje x=1.-
249
b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:
<=? !.-../x X,
2 2 2 . '
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat: x
J
= I, x
2
= m.
12.163.a) xJ=I, x2=9
b) 61og62 X = (6!Og6xtg6X =Xlog6x.
12.164.a) x=3 b) Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a
4"+4 _ 4"+4
slijedecinacin: lo&--:::::x ¢::.} 2' = __ .
2x+I_3 2x+I_3
Ako uzmemo smjenu 2
x
=t, dobivamo kvadratnu jednacinu t
2
-3t-4=O.
12.5. logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
12.165.a) log2
x
>4 ¢> log2x>log216 x>4. b) O<x<256 c) x> 232
12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3
81
c) o<x<V3.
12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18
b) x>-I
I
c) -33<x<-.
3
(
- \
12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI. b) XE
12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2 I<x<3.
c) XC' (-333, ± )
b) 2x+5>0 A x-3>0 A 2x+S>x-3
x>3.
4
b) 3x-2>0 A 3x-2>2 x>-.
3
12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'> XE (-l.2)
12.173.a) XElf: 6) b) XE (9, +=) 12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4
b) logl(2x'+5x+I)<0 ¢o} 2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1
4
=> XE (-%, -S-:Ji7,o)
b) XE (-J,J)U(3,5)
12.176.a) pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su
oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1 )U(3, + (0).
b) xdo. I) cJ xE(( 2)U (3,+ =J.
250
12.177.a) (x+16>0 A log, x>O) v (x+16<0 A x <0)
7 7
(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l) 0 < x < 1.
log X
logo 04 X
005 0 1 ) . >0
b) >0 ¢:> log005X>0 ¢:> <x< C
x
2
+25' logx
¢:> (x>OAlog x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O) ¢:> XE0.
0.04 b ,
x-2 x-2 x-2 (3 1
12.178.a) log6--<0 ¢:> -->01'0.--<1 <=? xE -2,2
J
I-x J-x J-x
4-x
b) log, --> 0
2+x
4-x 4-x
-->01'0. 1 ¢=>-2< x<1.
2+x 2+x
c)
x2-2x+l
log" <0
x' - 2x + 1 x' - 2x + 1 1 0
¢:> >0" < ¢=>XE .
12.179.a)
x-7 x-7 x-7
3x - 1 3x - 1 3x - J 1
log] ---<0 ¢:;:} -' 1\--> ¢o}
"5 I-x I-x I-x
1
-<x<1.
2
6 + x 6 + x 0 6 + x 'I x < -6.
b) logo; _·······>0 = --> 1'0.--<. ¢o}
" l+x l+x l+x
Xl -1 Xl - 1 Xl -1
c) logo.O! <0 ¢::} -->0/\ >1 ¢::> x<-3vx>3.
- 9 x' - 9 - 9
12.180.a) Xc (-3,-I)U(3,+=) b) xE(-IO,-4)U(6,+=)
c) XE U.Q -':)
\ 9' 5
12.18I.a)
xE (O.lJU (2,4)
b) xE(I.IO)
12.182.3)
XE (-31 -11)UlJ. %) b)
(
1 1\ (I \
XE -'-)U -4,4 I
16 4 \ J
12. J 83.a)
XE(O, 4] b) I)
J 2. J 84.a)
x E ( 0, )U [)'i, + =) b) XE (-1, 1) c) xE (0, lO-
JOO
lu (10-
10
,+ =)
12.185.a) XE (4,1 + 2.J3j b)
XE (1, %]
12.186.a) XE(O, 2)U(3, +=) b)
(4 I
xE(0,[)Ul
3
,4 J
(
- 0) (13 _)
12.187.a) xE 2-.Jz,2. U _:c, 2+.J2
. .'- 4 14
b) xE [5, + =)
12.188.a) xE[2,+=) b) XE (-=, -2).
251
12.189.a) XE(O, ~ )
12.190.a) XE(11 1+.J13) ,og? __ _
- 2
12.19I.a) rlog ~ 2)
L ) 10'
12.192.a) XE (1, +=)
12.193.a) XE [0, ± )U [4, + =)
3
12.194.0) x>-
2
12.195.a) x:2: 1
12.196.a) XE (0, 3)
b) XElO' ~ ) U ( ~ , 1)U(4, +=J
b) (log, 6, 1)
b) 1,7<x<2
b) xdo, I)U (FJ, 9)
b) XE pog,,fi, log, 3j c) XE (- 2,1)
b) x>2 1\ x*3 c) x>-5
b) x:2:11 c) 0:5:x:5:1
b) xE[-l, O)U (0, 2)U (2,4]
12.197.a) x>l b)
XE[-k,O)U(O,l] 12.198.a) x:2:2 b) l:5:x<3
252
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E
13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan
13.1.a) '!. b) 1t c) 31t
2 2
2IT b) 311:
13.3.a) :3 4
c) 1711:
45
d) 14n:
45
41t
c)
3
11:
d) l1t 13.2.a)-
6
IT
b) -
3
IT
c) -
4
d) ~
12
SIT 21t SIT
d) - 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= - b) -
399
13.5.a) 180° b) 360° c) 720° d) -360°
13.6.a) 90°
13.8.a) 210°
b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450
0
b) 135
0
c) 330°
13.9.a) x: 1=180: 11: => x=]80: 11: => x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" .
b) 171°53'14" c) 286°28'44" d) 630°15'13"
13.10.a)-229°1O'59" b)-114°35'30" c) -1031°19'27" d)-14495°49'56"
13.1 L 108°
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
13.12.a) 90° d) 3 0°
13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k ~ a odgovara datom broju:
a) b) c) d) Y
2
253
13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici
13.18.a) in30'
13.21. a)
13.22.a) tg45'
·1
"
13.25.0)
3.26.a) t

254
b) '!..
2
si 120'
b)
b) tg120'
b)
c) sin2 0°
5n:
c)
4
c) tg135°
c)
d)
d) sin300°
d) tg225°
4n:
3
d) 2
13.27.a) b)
13.29.a) Drugom
13.30.a) 3 b) 2
b) Cetvrtom
13.31.a) 9
c) Cetvrtom
b) 1
d) Trecem e) Trecem.
13.32.a)·5 b)·3
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
222 . a6 '138 b8
13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm =-=0,8; cosa=-=--=O,8
c 10' 10 c 10
a 6 a 6 b 8
r
g
o;=-;;=g=0,75,
b 8, a 6
a =-;; crgf3=-;;=g=0,7S

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6; ctga.=0,75; c080=0,8
b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6
13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5.
b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3.
c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7.
d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.
13.36.a) 1 b) 1-.J3 C).fi -2 d) 2fJ+I 13.37.a) -3-fJ b) fJ+1
2 2 2 3
13.38. %
. 13.40.a) 22-fJ
6
. 5
t3,42.a) -::;
b) 4+../3
b) _ 96
9
13.39.a)
13.41.a)
c)
3 b) 2,{2-1
1
b) ";'2
c)
3
3 5
1
-
9
255
13.43.a) sin44° = 0,6946583, cos44° = 0,7193398, tg44
0
= 0,96568877 ,
ctg44° = 1,0355303,
b) sin53° = 0,7986355, c0553
0
= 0,601815, tg53° = 1,3270448,
ctg530 = 0,753554
c) sin27
0
= 0,45399, cO$27° = 0,891006, tg27
0
= 0,5095254,
ctg27° = 1,9626122
d) sin42,34° = 0,6735287, cos42,34° = 0,739161, tg42,340 = 0,9112069
eJ sin1457° = 0,292371, c051457° = 0,956304' , tg1457
0
= 0.30573068
13.44. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va:
a) sin42= -0,9165215, cos42=-0,399985, tg42=2,2913879, ctg42=0,4364167
b) sin 15=0,650287, COS I 5=·0,759687 , tgI5=-0,855993 , ctg15=-I, 168233
cJ sin32=0,5514266, c0532=0,834223 , tg32=0,661006 , ctg32=1,5 128455
d) sin(-12) = 0,5365729, cos(·12) = 0,8438539, tg( -12) = 0,6358599 ,
:ctg(.12) = 1,5726734
e) sine -676,47)=0,85605, c05(-676,47)=-0,5 1 6892, tg( ·676,47)=-1,6561479
13.45.a) x=48038"
13.46.a) x=71° 15'45"
13.47.3) x=0.568S016
13.48.a) x=·l ,075862
b) x=16° 58'46"
b) x=82° 52' 37"
b) x=2,183156
b) x=1,0701416
c) x=13° 12'6" d) x=11" 18'36"
c) x=85027' 18" d) x= -4" 34'26"
c) X= 1 ,2627566 d) X= 1,054995
0) x=-1,2627566 d) x=0,0906588
13.5. Osnovni trigonometrijski idcntiteti
13.49. sin
2
a+cos
2
cx:::! => ::::> cosa=±.Jl-sin"1
a
. Kako ic a
u cetvrtO!11 kvadrantu. a tame je kosinus pozitivan. ispred korijena treba uzeti znak
plus.
sina 12
tgCY.= cos ex = - 5 .
sina 12

cos ex 5
I 5
ctgo::::::-::::-_.
tga 12
13.52. sina,=JI-cos
2
a=,r-(- 7]' = 612,
, t I 121 121 II
cosa 7fi
ctgcx::::--=--.
sin ex 12
256
1 1. t[fX 3 3 3/liJ ..flO
13.53. ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< 10
1 1 1,J5 ctga Z zJ5
13.54. tgO:='2,sina Jl+4 = ,J5 =-;;' cosO: = =15=-5-
13.55.a) coso: tga =2, etga::;:2 b) ctga= 40
5 4 3 41· 40 9
3fi. t[fX 3 7 f7 3 3 4
c) t[fX=7,Slra=".JJ;.;g'0:=4'co.x= 4/7 =4 d) ctga=4,sino:=S' cosa='5
13.56.
13.57.
8
17
sina +cosa
coso: - sino:
sin a CDSa
---+--
cosa casU
coso: sino:
coso: cosO:
I-tga
-2+1
J - (-2) 3
12
13.58.
25
13.59. fRCX+ctga=3
. I
SlnacoS(X='3"'
::::> sina :::::> ...,--'-_
cosa sino: sinacoS(X
3 =:-
13.60.0)
b)
]]61.
13.64.a)
d)
13.65.a)
13.66.a)
b)
c)
13.67.a)
(
.2 2\20. 22 I
sm a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin
2
a.co}a)=9(1-2'-)--3=4.
sin
2
(Xcos
2
a 9
tg
2
(X + ctg
2
o; = (tga + ergo: J - 2rgactga :::: 25·- 2 = 23 .
tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg
2
a -tgcrctga +ctg
2
a) =5(25 - 3) =11 O.
7 . 5., 2 2
13,62. 13.63.a) sm- x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x
18 13
3cos
2
x-3 =-3(l-cos
2
x)=-3s11/X b) 2sin
2
x c) 0
3-sil/X-COS
2
x = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 = 2
2cos
1
a b) 2cosa c) cos
2
a
sin-+ x-cos
4
x-sin"' x+cos
2
x=-sin
1
x)+cos
1
x(l-co$Z x)=
= _ sin 1. x cos .2 X + sin 1. x cos 1 X = 0
sin
4
x+2sinl xcos
2
x+cos
4
x=(sin
1
x+cos
2
x} =1.
2 ) "') .7 -2 2"
I-cos x+tg-xcos- X=Sll1- x+sm x= Sln- x.
sin
2
a l-cos
2
a;::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa.
cosa-l cosa-I -(l-cosa)
257
b)
c)
d)
13,68.a)
- 13.69.a)
tga+tgf3
ctga + ctgf3
sin ex sin f3
--+--
cos ex cos f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3
cosa cosf3 sinacos/3+cosasinf3
--+--
sin ex sin f3
1
1.
ctg
2
a_l
-,,--1
I-tg
2
a
tga

fg-a
tga
l-tg
2
a ctga
1- tg lex 1
I-tg
2
a tga
tga
2sin
2
a"':"1
2(I-cos
2
a)_1
1- 2eDs
2
ex
1.
1-2cos
2
'a
=-----,--
1-2cos
2
a
1- 2cos- ex
SInX - cosx
b) 1
1 cosx c) d)
l+cosx [ (l+COSX)'] l+cosx [ 1+2cosx+cos
2
x]_
1+ --- =-__ ; 1+ _
sin
2
x sinx sin
2
x sin2x
• 2
8m x
: --, -,-- = -,-,-:
sm- x sm- x 2
b) 2
c)
d)
sinx
cosx
13.70.3) (l+;inx +/-Sin-; = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+
Vhin x J +sin x VT!="sin xX1 +51n x)
(I-sin x)'
(I - sin x XI + sin x)
b)
smx
c) 2tgx ctgx=2.
cosx
(l-sinxf l+sinx l-sinx
----- =---+-- --
cos:? x cosx cosx cos x
4

2

2
1+111-(I-m)
4
m
2
1=
13.72.a)
(sina+cosa)2 ____ 2 ___ 1= 1 +2sinacosa
tgcx + ctga
2
sino: coso:

coso: sina
=2sinacosa
2sinacosa' 2Jl+lcosal
=2sina.cos.a-2sinacosa=o. b) I I
sin
2
a+cos
2
a .. _ . _ cos a, _
258
b) sin
4
a+2sin
2
acos
2
a+cos
4
(X.:::::: (sin
2
o; +cos
2
a.)2;:;;:12=L
, 2 2). 2 -a
13 74 ) cx.)(sin a+cos a =sm (X-cos . .. a
b) (l+tg
2
U)COS
2
a=(1+ Icos2a=cos2a+sin2a:=1.
cos
2
a)
13.75.a)
, ( sin
2
a 1 . 2 (cos
2
a+Sin
2
a]=
(l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) 1+ cos'a fsm a· cos'a
, , " '(1' )-
b) cos
2
a+cos-actga.=cosa +ctga-
eos
2
a
cos
2
a ')
= ctg-u.
. ,
sm-a
13.76.a)
cos
2
x-I
sin 2 x-I
5cosx-4 3+5sinx
b)
3-Ssinx 4+Scosx
c) ------.. ) --.-,--
sin:? x tg
2
.x sm- x 5111- X
l--sinx (1-sinx)cosx (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx
d) ,
cos-.\: coS"" X I-sin
l
x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx
13.77.a)
13,78.a)
b)
13.79.a)
) . 2
cos- X-SIn x
cos
2
x-sm
2
x
, '2 . :2 -
1-2s1nl x 5111- x+cos- x- sm x
'2eos
1
x -1 = leas
1
x- (cos:? x + sin:? x)
1.
sin x cosx sinx cosx sin':; x cos
2
x
._"-__ +
l+ctgx + 1+1gx cosx + 1+ sin_.:. sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx
sin x cosx
sin 2 x cos
2
X
sin:? x-cos
2
x
, ,
cos-x cos-x
sinxcosx
x . x x
tg sm
222
sin xcosx
cos
2
x
. x
sm
2
. x
----sm-cos
x 2 2
cos --
2
x X
2sin -cos--
2 2
. X . X 2 X
-2eas '2
2 _
X
cos -
2
259
2sin 2 .::.
2 2
2cos
2
-':::'
___ ::::: 2ctg 2 •
sin 2 E 2
2
sin _ sin E cos 2 x
2 2 2
b) ((_1 --cosxI-I--sinx)
COSX smx
l--cos
2
x 1-sin
2
x sin
2
x emf x .
=-_·-.-=smXCQSx.
cosx sinx cosx smx
13.80.
smx
cosx
sinx+cosx cosx-sinx
sin x(cosx - sin x)- cosx(sin x + cosx)
. (sin x+ cosxXco5x-sin x)
sinxcosx-sin
2
x-sinxcosx-cos
2
x
cos
2
x-sin
2
x
J3.81.
• • 2
2,1 sm-a ")
tg ex - 510 - a :::: --,-- sin a
cos ex
sin 2 X cos
1
x
sin
2
x + cos
2
X -x + -co-s- 2-x tg 2 x + 1
sin
1
x-cos
1
x = sin
2
x cos
2
x:::: -tg-
2
-x-_-l
7 ,
C{)S- X cos- x
. 2 ( 7)
sm a 1. - cos - a 1 .?
1 '::: tg - a . Sin - a .
cos - ex
13.82. sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1 +2sinxcosx:::::m
2
:::::>2sinxcosx=m2-1.
:; _(" • 2 • ") +1) m(2 I'n
2
)
sm x + cos x - SIIlX+Cosx)(sm X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: -
2 2
J3.83.a) .m(3-m2) 1+21112 -4m-+
2 N
2
13.84. 3(sin.)a +cos..fa)-2(sin6
a
+c050a)=
::::3($in
4
a +cos
4
0::)=
c::
3
(sin
4
cx +(:OS40:)::::
::::3sin
J
a+3cos-t a - 2sin·! a + 2sin 2 acos
2
ex - 2cos-l a =
c:: sin
4
a +2sin
2
acm?a+cos
4
cx::::(sin
2
a +coia; =1
!3.85 sin\x{J +ctga) +cos\:;:(1 +tga)= sin:; 0/ J + ex I-I-' cos" ex( 1+
l sma) l cosa
. 3 .?
:::: SIn a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos
2
asin ex =
sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) =
(
. 2 2
SID- a + cos- a)(cosa + sin a) = sina + cosa .
" 2n _ " ( Jt) . lC Jr
13.86. Sln-_ :::: 2sm-cos-
15 15 15 15
. 21<
5ln-
=>
15 2. n:
sm-
260
. 4n; _ .. ( 2" I . 2n; 2n
sm,----sm 2'-]=2sm-cos-
15. \ IS) 15 15
15
. 4"
2Jt sm -15··
I.:Os-=----
15 2.. 2"
S!fi-
15
Analogno se dobije:
. 8"
4n:
cos-
15
8n
cos-
15
sm-··
15
. 4n:
2sm
15
. "
-sm··-
15
2
. Sir
sm--
15
=>
8"
cos-
15
sin _16Jl:_ Sin[ n + nJ - sin
_-'c1S'-. 15 15
8" = 2. 8ir = ---.--g;:[.
2sin- Stn- 2sm-
15 15 15
n ir
cos( n _ 7n: )
-sin-
711:
sin-
15
=>cos-·
15
15 . 8" 15
. 8ir
2sm- 2S1D-
15 15
Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i
sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ .
27
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija
13.S7.a) 2IT b) 2IT c) 2IT d) 2IT 13.88.a) 2IT b) 2IT c) 2IT d) 2IT
2n IT n
13.89.a) b) 2IT c) IT d)
4 2 2
13.90.a) 2IT
lC n 4n
b) c)
4
3 3
4
13.91. pa IT nije period date
l ' ) 3 . 3
funkeije.
-J2
c) c05405° = cos(360o+4SO) co 545° =--=-
2
d) ctg750° = ct.g(720o+300) = ctg30° =.[3.
1
13_93.a) -- b) 1 c) 2 13.94.a). -S b) 3
2
13.95.a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50°
c) tg 151 00=tg(8-180° + 70
0
)=tg70°
13.96.a)
3 \ 3 3 2
c) Ig 251r =tg(411:+!'.)=tg!'.=.J3
6 6 63 ...
b) cos8000=cos(720° +800)=cos80°
d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°)
b)
19Jr ( n) n 1
cos-
3
- = CO\ 6n + 3 :::: cos
3
= '2
d)
199n ( n) n
ctg-- = Ctgl28n +- .::: ctg---:-.
7 7
_.-. .
261
· ]3" ] 7" " Sn: r;::
13.97.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2,,3
6 6 6 6
-1-4../3
b)---
2
c) 0
" 13.98.a) 2"
2"
b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T =-.
3
c) IT
13.99.a) Period funkcije
Y = sin.J2x je P,= 5'i ' a period funkcije y = cos.J3x je
P2= Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P, tada bi se periodi P, i
.;3
P2 morali sadrzavati u periodu P, tj. vrijedilo bi = m , = k • pri cemu su m j k
P2
prirodni brojevi. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan, a U ovom
slucajuje: m: k:=.J2:.J3, to posmatrana funkcija nije periodicna.
b) Funkcija y=cos.J3x-tg.[5x nije periodicna.
13.100.*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x, ona vrijedi i za
x=x+c ( [()
1
l-f(x+c)
f x+2c)=f x+c +c ()
l+fx+c
1_I-f(x2
1 + f(x) f(x).
·1+ 1.- f (x)
1 + f(x)
Kako je f(X+2c)=f(x), za svaku vrijednost varijable x, to je funkcija
y=f(x) periodiclla sa periodom 2e.
13.7. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta. ParDe i neparne
trigonometrijske funkcije
13. lOLa) f( -x)=2sin( -x)=-2sinx=-f(x), funkcija je neparna.
b) funkcijaje nepama
c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x), funkcija je parna
d) [(-x)=-S\;os(-x)=-8cosx=[(x), funkcijaje parna.
13.102.a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna.
13.103.a) f(,x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x), funkcijaje pama.
b) Funkcija nije ni pama ni neparna
c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna.
13.104.a) 1(
--.') __ (-xJl -sine-x) ·_x
3
+sin3x __ x
3
-sin3x
f(x), sto znaci
-x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x
b) Funkcijaje parna. c) Funkcijaje parna.
13,105.a) fe-x) = (_X)3 - tg
3
3(-x)sin
3
2(_x) =
= ,x
3
-tg'(-3x)sin
3
(-2x) = _x
3
-- tg'3xsin
3
2x = _(x
3
+ tg
3
3xsin
3
2x ",-[(x).
FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna. b). tllokcija je c) Funkcija je pama.
13.106.*'a) Funkdjaje parna. b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna.
262
13.8. Znaci trigonometrijskih funkcija
13.107. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u
trecem kvadrantu.
13.108. U cetvrtom. 13.109. U drugom.
13.11O.a) sin1250>0 b) sm3200
o
<0 c) c05116°<0 d) c052500<0 .
13.11 l.a) tg2650+5>0 b) ctg573 >9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-
270
°1>0
13.112.a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0
13.1 13.a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° - cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20-
° ctg86 . .... k' . .
13.114.a) Funkcija je pozitivna U onim intervallma u kOjlma SinUS I OSlnus ImaJu
Istl znak: (0, % JU ( n:, 3;). I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih
znakova: n: 27r)-
b) U intervalima (0, % JU ( 3; , 7C) funkcija je pozltivna.
c) U intervallma (0. % )u[ n, 3;). funkcljaje Pozltivna.. ..
d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1, kada Je vrljednost funkclje O.
13.9. Svodenje na prvi kvadrant
13.11 S.a) cos67° b) c0524° c)
13.119.a) sin73° b) sin39° c) tg
13.120.a) sin 1 20° sin(1800-600) = sin60° = 0,8
6
6
6
6
0
03
b) cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0,8 3
c) sin13So = sin(IS0°-45°) sin4SO =0,70711
d) ctg76°
d) tg18°
d) cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0,5
13.1 21.a) tg120o=tg(180o,600)=-tg600=-fl. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1.
e) 'g!3So =tg(18,00-45°) = -tg45 ° = -1
d) etg 150° ctg( 180° _30°) = -etg30° = - .J3 .
263
13.122.a) c0521O' -c0530' _ 13
2 '
b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 .
2
c) ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1
d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = ._lc.
2
1.123.a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ .fi
2 '
b)
: 2 '
c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = .J3.
d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° =:!i.
3
13.124.a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.i.
2
b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = lc.
2
c) tg300
D
::: - tg60o:::: 13. d) ctg33(P:;:: -ctg30° ::::: - -13- .
13.125.11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 .
. 2
b) sin825' = sin45' = c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1 SOO)=sin 150'= sin30'.
r:;
d) sin960o:::: -sin60
Q
= .. -..;3
2 .
13.126.11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0,5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0,86603
c) cos d) I ,73205
l3.127.a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0,5 b) ctg855°=ctg135°=-1
c) tgJ d) 1.
13.128.a) b) sin ')=cos24'
e) sin d)
J 3.129.a) cosS7"=sin3° b)
c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40°
13.130.a) tgI87°=tg7' b) I 0"
c) ctg45 1 o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600
o
=ctg60
o
=tg30°
. 13.13I.a) sin 111r=sin( I On+n)=simr b) cas231t (cas221t+1t) =COS1t
c) sinSrr=cos2n d)
13.132.a) cos660'=cos60'=0,5 b) sin870o=sin30o=O,5
c) 1!732 d) tg585°=tg45= 1
13.133.a) 5 b) 3 13.134.a) -0,5· b) 0
264
o .49Jr. (361r 13n:).J 13n:). 13n: . (rr 2J7:) 2J7:
13.L,S.a) sm
I8
=s11I8+I8 =51,\ 2J7:+I8 2'+'9 =ca"<)
b) cas 3
1
5; = cos( 2n + )= cos = cas( + )= -sin .
c) tgl - -
tg
l4n+ ..
13.136.a)* sinl3; + IX }os(a - 3n )ctg ( 5; +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa.
b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX )tg( 3; - IX )= sina cosa clga = cos
2
a.
13.137. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245°
:::;: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :;;;;:;;
;::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O.
13 138. cos' 696
0
+tg(-2600)'g5300 -cos
2
156° cos
2
24° +tg800t81O° -cos
2
24°
. tg
2
252° +ctg
2
342
0
Ig272° +ctg
2
18°
Ig800[g100 ctglOOtg100 ::::;
ctg
2
18° +ctg
2
18° 2ctg
2
18° 2etg 2;
sin (- 328
0
)sin 958
0
cos (- 508
0
)eos (- 1022 ° ) _
13.139. ) _
etg 572 0 tg(- 212
0
- sin 32°sin 58(1 - cos 32
11
cos 58
11
- sin 32°cos 32(1, cos 32
iJ
sin 58(1
ctg32() - tg32{) ctg32
11
tg32()
:::: -sin
2
32° -cos
2
32
iJ
32° +cos
2

13.140.* sin39Sosin 145
0
- cos(-505°)cos755° - tg( -616°)tg194°
= sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° =
== sin
2
350+ cos
2
35° +ctg I 4
0
tg 14° == 1 + 1 == 2.
13.10. Adicione teoreme (formule)
13.141.a) sin28°cos2°+cos28°sin2° = sin(28°+2°) == sin30° == 0,5
b) sin60° = 0,866025
2
13.142.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = .fi = 0,707106
2
b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=.j3
.2
13.143.a) cos53°cos37°-
265
. b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = = 0,5
.-/3
14.144.a) cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' =2 = 0,866025
b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =.fi = 0,707106.
2
Ig?4o+tg21°
13.145.a) -. -0 0 = tg(24°+21°) = tg450= 1.
1-lg24 Ig21
tg34° + I 26"
b) I " g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -/3 .
-lg34 tg26
.1
0
124° + Ig56°
c) i 0 I' ° °= tg(l24o+56") = tg1800 = O.
-Ig 24 tg56
13.146.a) ... =tg45°=1 b) ... =lg300 = c) ... = Ig600 =.J3
13.147.a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino.cosJ3 + cosasinJ3.
Potrebno je odrediti cos a i eosp.
2 1 . ") 4 f. ') 15
cos ex:::;; -sm-a, cos(X=-, cosf3 f3
5 17
sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 = 45+ 32 =_13
5 17 r 5 17 85 85 85
b)
" 13' n 36
SII1(o .• )=-- c) cos(o.-J3) = __
85
26
13.148. tg,p+f31 tgcY.+tgf3
Hga tgf3
5
19
14
26 g{ ) tgo. -tgf3 =2 =t.."
19;ta-j3 l+tgatgf3 62929
5 5
1+4·-
5 5
13.149. coG-a )=- => s;1.'.'- =>
\ 2 13 13
12. 12
tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O ( )
120
tga-j3 =-.
119
3.J3 -4
13.150. 5io(30'-00) __ _
--fii-3
13.151. ---
c
13.153. 15-.13 -8
34
10
8
13,154.a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o:::::
= J2. -/3 _ .fi _ .fi(j) - 1)
2 2 2 2 . 4·
b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 =
266
1
13.152. --
7
_ l . ..fi . ../3 . ..fi _ ..fiV - ../3)
-2" 2 22- 4
e) rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-../3;
,,3-3
d) etg15° = elg(45° - 30°)= 3 +J'f = 2 +../3 .
3-,,3
1 1 5
-+-
( 13)
Iget + tgf3
13.155. tg a+ =.:e.::....:.-'-".'=c
1- tgatgf3
2 3 .Q.=l => a+f3 =45
0
1 1 5
1--·-
2 3 6
. . . 3.[1+4 4 4../3-3 3 25 1
13.156. sm(o.- f3)=smo.eosf3-eosasmf3 =-- .... -.----.-=- =-
. 105105502
=> a - f3 = 30°
13.157. Ig(o.-f3)
tgo. - Igf3
1 + tgatgf3
=> 00- 13 = 300.
13.158* tg(o.+j3)
tgo. + tgj3
1 - Igalgj3
=> o. + J3 = 450.
a.J3 a-I
.J3
a.J3 a-I
1+--·--
4-a .J3
I-x
x+--
a
2
-2a+4
(4-a).J3
a
2
-20+4
4-a
x(1 +x)+ I-x
_--,I-c'+--'x _ l...c+-,xi;---:
1 _ x 1 .c·:: -1.:+:.:':. - xO - x)
l+x 1 +x
1
.J3
+ 1
-'-=1
xl +1
Ako je x<-l, tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu .Ie a izmedu
-45° i -900. Kako je tg(o.+J3)=1 u svakom slucaju, to zbir CHI3 uglova a i 13
moze biti same -135' (-3n14).
13.159.a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)siny=
= sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y - sinasin f3 sin y .
b) cos(a+l3+y) = eoso.eosi3casy - sinasinJ3eosy - sinacosi3siny-
casCLsinl3siny.
( f3 )
.:.
I",g .::::0..:.+.:.,.:.:'g"'f3-=:-":...,.",t g"'y'---_t"'g.,;;.o.:....t ";f3,,,1g",y,-
c) tg a + + Y =
I - tg atg 13 - tg o.tg y - tg f3tg y
13.160 . Prema a) u prethadnam zadatku je
sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny.
Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u
.. . . 2J2. 7J2.. .fi
navedcnu formulu; doblVamo:cosa::::: --, f3 = cosy = r.-:;
3 3,,11 ,,11
267
1
=
tg45°
I
13.163. -
2.
13.164.
13.165.a) sino: b) cosa
c)
b) 1
13.166.a) b) I c)
13.167.a)
13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° =
= sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37
c
sin23
c
=
= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;
= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=
= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5
b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos
= sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.
c) 13 d) 13.169 a) b)
222
13,170.a) b) 0
cos(a + 13)
c)
cos(a - 13)
d) ... = tg4S" = 1 .
13.171.a)
sio(a - /l)
sin(u+/l)
b) 0
c) -tg75°
13.172.a) b) ... = tg4so=1 c) I,,: )=t
g

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos
2
a - sin"a - 2sin
2
a = 1-4sin
2
a b)] c) tga
13.174.a) 1 b) -tcr'a
13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina =
= cos(45°-0:)
13.176.a)
c05300
li
sinG S° +30°) = sin45' 2 .fi l6
c05300 cos300 = 13 = 13 = 3
5io15° casIs" + sin300 coslSO
=
. ?
13.1 77 a) + f3)sIr(a -,6) = (5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 =
268
= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin
2
a COS
2
f3 -cos
2
a.sin
2
IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13
sin ex cos (3
..-,- + ---
cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3)
.cosJi _ sin ex cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) .
13.178.a) tga+ctgf3
ctgf3+ 'ga
sin j3 cosa
SII\(X-CQ!{X' tg- =2sm-cos--- cos -- g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-= b)
. ex. ex ex ( 2ex . 'Jex} ex . a ex: 'Jex ex . 'Jet ex
222,222222222
r
. ,a '\
\ SIn--1
. ex ex . 2 ex et . ex ex. ex ex \ . ,ex ex 2 .
-tg-=sm-(cos-+sm-tg- I:::::SIO- cos-+-- 1=
22222222122 al
. \ cos
2
J
[
,a ., a )
. ex cos-'
2
+sm-
2
\ . ex 1 ex
=Sln"2 ex
cos - I cos .._-
2 ) . 2
()
tga +lgf3
13.179.a) t g a + [3 - tga - rgf3 = - tga - tgf3 =
J - tga tg[3
= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3)
I-Iga Igf3 J - tga tgf3
Igatgf3(tga + Ig[3) !3 ( B)
=tr:o:to ["ex+ .
1- rgex Igf3 "". (> , •
13.180.b) (J-lga)cos(45o -(X) l-tga ,c05(45
0
-a)=tg(45
0
,a)co5(45
0
-a)=
! +tgo: 1 +tgex '
13.18I.b)
:::: sin (45
0
- ex)= sin - (45() + ex )]= cos(4So + ex)
(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) =
13.181.
= (ctg a + ctg f3 )-
etg ex + etg j3
eta actg f3 + 1 •
(ctgf3-ctga) 0 ..•
etg f3 .- erg ex
= ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .
a+f3+y=i => -y => -Y)
=>
tga + tg[3 tga + tgf3 1 ( . \.
---= ctgy => => tga + igf3 fogy = 1-tgatg[3
1 - tgatgf3 1 - tgatg[3 tgy
=> Igatgy + tg f3tgy I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy = 1.
13.183. =
= cos
2
x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) =
cosxcosasinxsina+sin'2xsln
2
ct-2cos
2
xc'os2a
-2cosxcosasinxsi_nci =
269
212·2·2 2( 2),2,2
= COS X-COS XCOS a+sm xsm a = COS x I-cos 0:; +sm xsm a =
? .,..,' • 2 . 2 ( , ")' 2 . 2
= cos-xsm-o:.+sm xsm a::::: cos-x+sm x sm a = sm Cl.
cosy-

cos
2
0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3)
cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3)
= cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin
2
0:sin'l3)
:::; =
C05
2
(%(1'- +sin
2
asin
2
f) = cos
2
asin
2
f)+cos
2
J) +sin
2
o:;sin
2
B =
::: (cos
2
a+sin
2
cx)sin2f)+cos
2
!) = sin
2
f)+cos
2
13 ::::: 1.
13.185. * =
= cos'o:+cos
2
13+cos' [180
0
-( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13)
2 ? 2
= coS (Hcos-l3+cos
:::: cos
2
a+cos
2
f)+cos
2
a cos
2
f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n
2
asin2p-
2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) =
== cos
2
p+sin
2
asin
2
f) = cos
2
a(1-cos
2
J3)+sil/asin
2
J3+cos
2
J3 :::::
= = (cos
2
a+sin
2
a)sin2j3+cos
2
J3 = sin
2
J3+cos
2
J3= 1.
tga + tgfJ
13.186. a+I3=180'-Y
1- tga tgfJ
=> tga + tgfJ -tgy(l- tga tgfJ) => tga+tgp+tgy = .
13.187.
;5 -fi 3
COSCX=- GOsP=-, cosv=-
. 3" 4' " 5'
= = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny
:::: - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + =
= 3. -J7 3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2 .'1.mc::.3-,--S
34345745345 60
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla
88
3, 3 4. 2 7' 24
13.1 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;-
5 4 3 25
, .' 7 24 7
cos2a=cos-U-sm-(l=; -, tg2a -= -' - ct cr2u:::.:-
25 7' b 24 .
5. 120 119
13.189.
]3 169 169
-1-[5
13.190. rga=---
2
270
l-cos2j3
2
I
1+- r;
fJ ,,6 fJ h?
--- =0 sin =-:;-, rg
2 3 - 9 0
13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32.
49
2tga J_lo
2
a
13.193.* sin4a 2sin2acos2a = - O
2
-0,96, cos4a 0,28.
l+tg a 1 + tg a
13.194.
13.197.
. . ( a) 2' a a (2
sma=SIll
l
2"2 = Sln 2" cos 2" , cosCX=cos
a 2 a
2tg - ctg --1
rgrx 2 ctga = 2
,a a
l-tg- - 2ctg-·
2 2
,- I
tg=-v2 -I,
J+ctg-a
a) ,a '2a
2 =cos 2
. . .fi. 2 .fi. , 1
s11120::::: 2smacosa =--. cos a;;;;: -, tgLO::::: , ctg2a = 1.
2 . 2' ,
60 91
13.198. sino' '109 ' 109
60 91
9] , etg= 60 .
13.199.
sina
3-2cosrx .
a

- _£-
_ a
l+tf ;- --
" 2
3-2
4
__ 1±_4_
1-4
3.- 7
1+4
4
5
6
3+··-
5
4
5
21
5
4
21
a
2
-6ab+b' . 4(a-b}f;b
13.200. sm2x=+ ?' cos2x= tg2x=:r-,------,
(a + b)- (a +b)2 a- - 6ab+h-
1-a} 4a{l-a
2
) 6a
2
_I_a.1-
t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+ 6+a
2
y- , cos2x= 6+a
2
y
. 9 517 917
13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±--
16 16 35
4 13
13.203.
3 84
. 8,/10-1 14-7.[5
13.204 .. ----,
_ . D 27
J8-2S.,J5
-'---,--'-
81
13.205. IS iii 75 stupnjeva 13,206. sin4x -0,96 13.207. eos4x -0.28"'-
271
13 208)
'15°' '1-
0
-f3
. .a cos- -sm-.);;:::: eas(2·1S0) ;;:::: cos30o= _.
2
b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2 .
2
c) cos
2
22Q30'- sin222030'=cos450= .J2 .
2
13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300 = -J3 .
2
b)
c)
tgJSO
l-tg
2
1S0
2tg ISo
2 l-tg'15°
2cos' 1SO -1
1- 2sin 222°
30
,
___ 2cos
2
1So -(cos
2
15° +sin
2
15o)
sin' 22°30'+cos' 22
0
30'-2sin' 22°30'
cos 30° 16
cos 45° 2
13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4
c) cos"2a
b) cos
4
2u-sin
4
2a=cos4u
d) 1-8sin
2
acos
2
a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos
2
2cx+sin
2
2cx-2sin
2
2a=cos2a.
13.21I.a) -1 b) 1 c) -J
d) cos
4
a._6cos
2
a. sin
2
cHcos
4
a:;::( sin
2
a+cos
2
o:}2 -Ssin
1
CX::os
2
a::::: 1-2s1n 2
2
a;::::cos4a
sin 10° sin 10° sin 22°
13.212.a) __ :;0_ b)
sin200 2siniOocoslOo 2cos]00 sin44° 2cos22°
c) 2cos20°
d)
2sin 3x
13.213.a)
sin 10° sin 10°
!-cos20o 2sIn I 2sin 10°
b)
2sin x
c)
cosx cosx sin2x 2sinxcosx
1 +cos2x 2eos 2 x 2eosx
d)
1 +cos2x 2eos
2
x
rgx.
13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134° =
= sin(1800-46°) = sin46°.
b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40°
c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°. d) cos]O°
13.215.a) sin800 b) c) ctg100 13216 a)
8 . .'

b) ---'---'=-cc
(
COS - sin 9:.1
2
2 2 J-
272
'lex .-,a 0' ex
cos- -+s1o- -
2 2 2 2
( a . ai'
i
+ 2 2/
a . a
cos--s1o- .
2 2
(
a. ex)' =1.
- SJn- - .-
\ ·2 2
)
1 .
c -sm2a
2
13.217.a)
. 2n. 3n . 2n. (n 2nl .2" 2" . 4"
2 Slll Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111
T
COST= SIn --:;-.
13
? 18 ) 4' 180 360 4$in 18° cos 18° cos 36° 2sin36° cos36°
.- .a SIn COS = 00
cos18 cos18
sin72
u
sin(90o-1So) cos18():=1.
cos18° cos18
u
cos 18°
b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =
251n200 cas20
D
cos 40° sin lOG sin 40° cos 40° sinlOo
2sin 20° 2sin 20°
(2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo 2coslOosinlOo sin20D 1
- 4sin200 4sin200 8si11200 8sin200 8
'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos
2
xsinx _sin
3
x
:::::2sinxcos
2
x+Cos
2
xsinx - sin
3
x::::: 3cos
2
xsinx- sin
3
x:::::3sinx(1-sin
2
x) - sin
3
x :::::
:::::3sinx-4sin
3
x.
b) cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx:::::
(
'., ? . ('1 ')
::::: cos x Sl11X = COSX cos-x- +cos-x -
2sin
2
xcosx:::::
= cosx(2cos
2
x-l )-2cosx( l-cos
2
x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) =
:::::: cosx(4cos
2
x-3)::::: 4cos
3
x-3cosx.
251 n cos20' c0540'
13.220. = ._ ...... ___ _
2
S1 nO' coso: cos2a cos4a

2
2 sin 0: cos 0: cos 2a cos 40: sin 2ex cos 20' cos 40: sin 4a cos 4a
13.22I.a)
4sin
2
tg 2 (45
0
+ a - 1
tg
2
4So +0: +1
41go:
4sin
2

2
-1
(l+tgo: \['
!--- +1
II - tgo: /
(1 + tgo:)' - (1 - tgo:)'
---(1 tgo:)'
(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )'
(1- tgo:)'
2tgo:
1 +tglo:
sin 20: .
3tga
" 3tga
13.222. = --
2
,
IgfJ-tgo:
1_ + tgf3 tga
--- -tga
2
2
sin Sa

2
273
13.223.a)
13.224.a)
_ 3tga -2tga
- 2'+ 3tg 2a
sin aeosa
2+"sin
2
a
tga
sinaeosa
sin a sin a
cosa
2 + 3( sin a )2
cosa
cosa

cos 2 a
2sinacosa sin2a
=---
4+1-cos2a 5-cos2a
IT j I fi J 2 - fi
l-cos- -- ff
sin.":=sin.'l.= _4 =,1_2 = _2_ = 2-fi = ..;2-..J2
8 2 2 2 2 4" 2 0
. ". t+cos". ,fi;72
b) -2-:1 2; 2
1C :
d) to-=2-,/3 e)
" 12
13.225.
13.226.
274
.n:
13.227. SHl-
24
.n:
SIn-
24
n:
cos-
24

2
)Z-JUJ3 ')2+JUJ3 J4-(2+.J3) f2=J3
=

_ ... b-J3.
L
2-b+-I3} _
- 12-b+-13 r 2--13 -
=
13.228.a) Is in 2al
13.229.a)
[
'. 3xl
Ig-
2
1
_( .oa
l
r .a . . <X\ I ,a IX
I 3 710 a.J .J2+2cosa = 2lcos- + 2 cos- --sm- -)! = "\14c05- - = 2 cos- 0
.. -. . . V 2 2 I \ 2 2. 2 2
.. l.fi . .fi I
b) .J2(J +sin2a) = = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-;:;-cosa[ =
2 _
1
7[· .rr 1
21
.( ,,]
= 2cos"4
sll1
ex + SlD "4cos ex = I
S111
ex +"4 "
13.23 J.a) ,,"2-+-..J
r
2=+=2=c=0="'=x =J2+.J2coi2\+2sirf 2\+2co,;2,-2s;I1'2\ =
= 2J.' = J2 + 2lcos2).i x + 2cos' X +12cos
2
X - 2sin' "1 =

O:O;x:o;-"-=2cosx,O:O;x:O;-"-
4 4
nIt:. 1C n°
...;4sm- x , - :S;x::;-=2smx, -;:;x;:;-
c 4 2 4 2
b) cos'x, xE(2krr, n:+2krr), kEZ.
.":

... .fi . 1- ___ 4 1- __ 2_.
8 = ____ 2 =
2 2· 2
___ 2_ :::: 2
2 . '.2
27S
13.233.a)
c)

1 +,
2
,
I

r: r:- r;::
>j2+.y2+'i2 I ._....=2__ I+.? ,_' 'Ii
1
1
+?
--= v- - '2 __ == 2
I-cosx
,
sin':'"
. 2
1 +cos2x
cosx
=>
x
sin-
2
,TC
-- = 4
32
. ,
b)
X
ct
o
-
., 2
cos
2
x+cos
1
x .. $10- X
cos x
,
2C05- X
cosx
) x
d) to - -
2eosx '"' 4
\' x
2sin ':""'cos--
__ 2 ._1.
x
2sin-
2
sinx
13.234.a) sinx =-1
") x ,2 x
, x
C05- --
, _'1-_
---
sin:?
2
+-- --
x
cos-
2
Sin
2
::.
. ?
x
?t o -
- O
2
cos --+sm
2 2
276
2 X cos2 X
cos 2 2
1+---
, x
COS- 2"
cos x
b) cosx =-1
c)
d)
sinx
tgx = - -'
'- cosx
l: , x
, cos
1
2:
cos x
ctgx;:::o -,-=-- J,: x
<.." smx 2sin-=--cos-
2 2
2 X • 2 X
COS --sm 2'
___ 2 __ ,
, x
cos-
, x
___ ",,2_-:: - -'--x
2 X . 2 x sin2-
sin- 2:
1--- -
2 X
cos "2
cos - sm"2 1 + __ . 2 _
_ 2+__ 2
x
, x
cos- -
2
2 X cos _
cos '2 2
x x
2sin-cos-
2 2
2 X
cos -
. x
2sm.....,.
2
2 x
l+tg '2
x
7tg-
- 2
x
cos-
2
___ =_.
x

, x
-
2
sin
2
-
2
, x
cos- -
2
?' X
Slll- -"
, x
I-tg' -
2
2
1- --," ,x
') x l-tg-
cos- - .!.

X

13.235-.·8 .
') SilLY - Sin 2x
13.236.a)
I sin x(l -- cos x)' . , ? sin \: cos x
" - ?sinx(l+co5X)
2sinx+2smxcosx _.
, x
x 1- tg - -2
2tg 2 ),; 2 X
1 + - '-, l: 2 X +? Ig _ 1 -+ tg ?
., ).: 1. .' 1 + tg -- _ ? ---------=- =
l+tg- 2 l+tg '2 __ .. ,x
I+
sinx-c?sx --_... ---·x·· - ]: 2
b)- l+tg 2" -0
2
1 -+ sin x -+ cos X / _
1+
- 2 + ___ _
x x
2tg 2 -+ 2tg-
2 2
x
2 + 2tg '2
, x
I +tg - 2
2tg tg -+ 11 x
2 \ - J = tg?
x _
2(1 + tg '2)
277
c)
x
sm-
x . 2 X 2? X COSx
tg-+2sm =
2 2 x 2 5inx
cos-
2
. x . x . x
=-=x
= __ 2_ + 2sin 2 . COS X =- __ + _-,,2 __ =
x 2.x x x
cos--··
2 2 2 2
sin (I + cos x) 2sin
x
cos-
2
2 2? . x x
---"'---"-::::: _sm-cos--::::; sin x_
x
cos-
2
x 2 2
cos-
2
'" r.J.Ji Ii \
d) ,.J2-cosx-sinx
sinx-cosx
;/2 I
2.-J_
"'2(.Ji Ii-) -'F2sin(X-45"-) =
vL -COSX--SlllX
)2(I-cos(x-45° ))
.Ji sin(,-4So)
\ 2 2
2
.' 2
Sin --_.
2
. x-45°
2sm ---cos---"
2 2.
x-45°
tg---
2
13.237. sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa.+cosj3) :::: sin
2
a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3
= 1+cos(o:'[3) = l+c05' a-{3 -sin' a-{3 =2cos,,0:-{3.
2 2 2
13.238. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' =
:::: sin
2
a-2sinasin/3+sin
2
p+ =
= 1 + 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 2cos(a·p) =
= 2. 2 (cos' 0: - i3.. _ sin 2 0: - /3 ).= 2 . 2 cos 2 fX - j3 + 2 sin 2 0: - {3
\ 2 2 2 2-'
= ( 2(;(-/3) . ,0:-/3 . ;fX-jJ
2 I-cos -2- +2sm--
2
-=4sm--
2

sin'::' 2sin '::'sin
J3.239.a)
tg !.. = __ 2_ = __ ",2___ "-.°
2 x . x x
1- cos x
sin x
278
cos - 2sm -cos-
222
sin x
iii tg!:'= /l-cosx = (l-cos,,)' (l-cosx)2 = l-cosx
2 VI+cosx (l+cosxXl-cosx) = I-cos
2
x sin
2
x sinx
. b) tg2= !J-cosx =: fEcosxXl+cosA) =: I_I-cos
1
X = sinx
2 J+cosx V (I+cosx)' V (1+COS.\)2 - l+cos.1:
13 240
4 1[; 2 1[; 4 31[; , 51[; , 71[;
. . cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--=
8 4 8 8 8
:::: cos -+J3cos -+cos -+cos -+- +cos -+_ =
, " 2 " 4 3" '("") '(" 37f)
8 482828
41C 27t 43n: -41C _43n
:::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm -=
8 4 8 8 8
:::: cO$"-+sm - -2cos--sm -+13- - 'T" cOS"-+Sln - -25m -coS"-::::
(
,7f . 27t)2 ;7t. ," [-1'2J' 'l ,371: . 237t)2 . ,371: ,37t
888828888
1(.7f)' 2 1(. 37f)' 121312
= 1-
il
Sl"4 = 1-i4+2+1-24 = 8.
13.241.a) tgISo+ctgI5° =
sin 15° cos 15°
=---+
cos 15° sin 15°
sin 2 IS° + cos
2
ISO
sin ISO cos ISo
2 2
=4
2sin ISO cos ISO sin 30°
b)
, 7f
" "I 7f 1 - tg' '8
ctg--tg- =---tg -=-
8 8 7f 8
tg-
8
1[;
tg-
8
7
-.-:...- = --- = 2.
J[
tg-
8
, "
I-tg- -
8
rc
tg -
4
1
0 74? * 2 ex: 2 f3 2 Y ] -- COS a 1 - cos j3 1 - cos Y
_.' tl{ -·+tf{ -+rf,' -=_.---+ + =
c 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y
abc
1--- J- -- 1---
::::: _ b+c + a+c + a+h
abc
1+-- 1+ -- 1+--
b+c-a a +c-b a +b-c
+ +
o+h+c'
:c...:c...c...:. = 1
h+c+a a+c+b a+b+c ll+b+c
b+c a+c a+b
l-sinx
J 2.243. _.:c...c.::::::'.::....._
)x .)x
cos - - - S111- -
2 2
(
X. xl x . x)
cos} - Sln 2' cos 2 + sIl1
2
x x
( J
cos 2" - sin 2"
(l x . xl x . X)
cos- - sm - cos- + 5111-)
2 2 2 2
x . x
COS- - SJl1-
2 2
x . x
cos-+ sm-
2 2
x . x
COS--S1l1-
2 2
x
cos-
2
x _ x
COS-+S111-
2 2
x
cos-
·2
279
13244_
280
x
Slll-·

X
cos--
_ x
Slll-

x
cos-
2
x
I+tg-
2
7C x
tg--tg -
4 2
7C x
tg-+tg-
4 2
,II + sin x + ,II - sin x)' .Jl + sin x + .Jl- sin x
,II + sin x - ,11- x ,II + sin x - ,11- sin x ,II + sin x + ,11- sin x
. 2+2.JI-sin
2
x l+cosx

2sinx Sill X

2
?
_ x x
_sm-cos-
2 2
x

2
x 2
sm-
2
LITERATURA:
1. Abramovic,M.I.,Starodubcev M.T.:MATEMATIKA-algebra i eletnentarne funkcije,
"Vissaja skola", Moskva, 1976,
2. Alekseev V.M.:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac,
"Visa skola", Kiev, 1989.
3. Antonov M.P.,Vigodski M.J.,Nikitin V.V.,Saankin A.I.:ZBIRKA ;lADATAKA 1Z
ELEMENT ARNE MATEMA TIKE , Zavod za izdavanje udzbenika,Sarajevo, 1972_
4. Bogoslavov T.V.:Zbirka zadataka iz matematika 2,
Zavod za udzbenike i nastavna Beograd 1989.
5_ Brackovic M_,Demirdzic L:ELEMENTARNA MATEMATIKA za kvalifikacione i
prijemne ispite, Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu, 1987.
6. Daki':: Branimir:MA TEMA TIKA 2 - zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije,
"Skolska knjiga", Zagreb, 1994,
7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE
Odabra.na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica,2000.
8. Huskic A. MATEMATIKA za drugi razred gimnazije, Tesanj, 1996.
9_ IvoviC M_Z_,Milosevic V_M_:ZBIRKA RESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE
sa zadacima za taktnicenja i prijemne ispite oa fakultetima,
za 3. razred gimnazije smera, ICS, Beograd, 1974.
10. Kurepa S.,Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije,"Sk.k" ,Zagreb, 1994
11. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX,XLI), Zagreb
12. Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroono-
matematickog smera, Zavod za udz.benike i nastavna sredstva Srbije,Beograd, 1972.
13. MihailoviC Vojislav: Zbirkaresenih zadataka iz gcometrije za IlI;azred .
gimnazije, Zavod loa udzbenike i nastavna sredstva Srbije, Beograd,1977.
14_ Milin L,lvanovic Z2BIRKA RESENIH ZADATAKA IZ TRIGONOMBTRlJE SA
ZADACIMA ZA TAKMICENJA I PRIJEMNE ISPITE NA FAKULTETIMA,
"Naucna knjiga'-'", Beograd,1984.
15. Milio L.,Ivanovic z.,Ognjenovic S.:MATEMATISKOP 4-·
zbirka zadataka za drugi razred, "Naucna knjiga", Beograd,1988.
16_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA IZ TRIGONOMETRIJE
Zavod za izdavanje udzbenika, Sarajevo, 1971.
17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2,
Zavod za izdavanje udzbenika, Sarajevo,! 968.
18. Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred
srednjih skola, IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike, Sarajevo, 1977.
19. Stefanovic R.,D.Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebre-
sa uputama,feSenjima i rezultatima- za drugi razred .gimnazije,
Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije, Beograd 1972.
20. Snajder M.,TomiC S.:Metodicka zbirka zadataka iz matematike za srednje skoie,
"SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna Sarajevo, 1981.
2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike i srednjih skola
Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1997.-! 999.
22_ Zivkovic R_,Fatkic H_,Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE
sa rjeScnjima u.putama i rezultatima ,
<"SvjetJost" zavoo udibenike i nastavna sredstva Sarajevo, 1987.
281
SADRZAJ
PREDGOVOR
1. STEPENI I KORUENI
1.1. Stepeni sa prirodnim izloziocem (eksponentom)
1.2. Stepeni sa cijelim izloziocem (eksponentom)
1.3. Korijeni '" ........... .
1.4. Stepeni sa racionalnim izloziocem (eksponentom) .................. .
2. HOMOTETlJA I SLICNOST
2.1. Kruznica (kruzna iinija) i krug. Centralni i pcriferijski ugao.
3
6
7
8
16
Tallgente kruzhice. Tangentni j tetivni cetverougao. 18
2.2. Njercnje duzi.' Mjera duzi. Zajednicka mjera i najveca zajednicka mjera dvije
duzi. Samjerljive i nesmjerljive dut! ...... , ......... ,............... 20
2.3. Proporcionainost dul.i, geometrijska proporcija, geometrijska sredina dviju
duzi, produzeria proporCija,Taiesova teorema.... ............... 21
2.4. Osoblne simetl"ala unutrasnjeg i naporednog vanjskog ugla tfOUgJa.. 23
2.5. HO\1lotc:tija gebmetrijskih figura 24
2.6. Sricnost geometrijskih figura ....... <0.... 25
2.7. Primjena slicnosti l1a pravougli trougao. Pitagorina teorcma.. 29
2.8. Potencija tacke 1I odnosu na.kruznicu. Ziatni presjek duzi. Polara
tacke u odnosu na kruznicu ----------------------------- 32
3. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEV A 34
3.1. Jednakost dva'kompleksna broja ............ ........... 35
3.2. Operacije u skupu kompleksnih brojeva(sabiranuje,oduzimanje,mnozenje) 36
3.3. Konjugirano-kompleksni brojevi ...................... 37
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva ............ ........... 37
3.5. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja........ 39
3.6. Preslikavanja kompleksnih brojeva u skup tacaka ravnLKompleksna ravan 40
3.7. Kompleksni bfojevi-razni zadaci ............... ............... 41
282
4. KVADRATNA JEDNACINA (JEDNADZBA)... .................... 43
4.1. Rjdavanje nepotpune kvadratne jednacine .................. 44
4.2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine ...................... 45
4.3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine. 46
4.4. Normirani oblik kvadratne jednacine (jednadzbe). Vieteove formule.... 47
4.5. Znaci rjesenja kvadratne jednacine ................................. , 50
4.6. Primjena kvadratnih jednacina ................................. 50
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje kvadratnog trinoma na linearne faktore. 52
4.8. Kvadratnajednacina ~ razni zadaci ...................... 53
5. KVADARATNEFUNKCUE 55
6. KV ADRA TNA NEJEDNACINA (NEJEDNADZBA) I SISTEMl
(SUSTAVI) KVADRATNIH NEJEDNACINA (NEJEDNADZBI) ...
7. NEKE JEDNAC1NE (JEDNADZBE) VISEG REDA
60
7.1. Bikvadratne jednacine (jednadZbe) 63
7.2. Binomne jednacine (jednadzbe) .............. 65
7.3. Neke jednacine (jednadzbe) treceg stepena (stupnja) 65
7.4. Simetricnejednacine (jednadzbe) 66
8. SISTEMI (SUSTAYI) KYADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 67
9. IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE).. 69
10. lRACIONALNE NEJEDNAC[NE (NEJEDNADZBE).. 71
11. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 1 NEJEDNACINE
(NEJEDNADZBE)
11.1. Eksponencijalna funkcija 73
11.2. Eksponencijalnajedllacina (jednadzba) oblika af(x)=ag(x) .,. 73
11.3. Eksponencijalna nejedllacilla (nejednadzba) oblika af(x)<ag(x). 75
283
12. LOGARITMI, LOGARITAMSKE JEDNAClNE (JEDNADZBE) I
NEJEDNAClNE (NEJEDNADZBE)
12.1. Pojam logaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije 78
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak sa jedne baze na drugu......... 80
12.3. Dekadski iogaritmi .. ........... 82
12.4. Logaritamskejednacine Uednadzbe).. 84
12.5. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe)........ 87
13. OSNOVI TRIGONOMETRIJE
13.1. Orijentirani kut (ugao). Radijan 89
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (kutova) u kruznici 90
13.3. DefinicUe trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici 90
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugJa u pravouglom trouglu
(trokutu) .......... 91
13.5. Osnovni trigonometrijski identiteti . 93
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 96
13.7. Trigonometrijske funkcije negativnog argurnenta. Pame i neparne
trigonometrijske funkcije 97
13.8. Znaci trigonometrijskih funkcija 98
13.9. Svoaenje na prvi kvadrant 99
13.10. Adicione teoreme (formule) J01
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i polo vine ugla.. 105
REZULTATI, UPUTE, RJESENJA 111
LITERATURA 28i
284

Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl. Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC Urednik: Ante BANIC Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo Abdulah Hodzi6, Tuzla Nura HUSKIC, Sarajevo Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC Korektor: Autor Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC NasJovna strana: Mira GOGIC DTP: Autor Stampa: BEMTIST, Sarajevo

PREDGOVOR
Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti, taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli "tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka. Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za poj~dine zadatke date 5U sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja. Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije, teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.

Tina: 2000

ell' - Katalogizacija u publikaciji Nacionalna i univerLitetska biblioteka Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)

HUSKJC Adem Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred gimnazije i drugih srednjih ~kola ! Adem Huskic. Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf. prikazi ; 24 em ISBN 9958-10-711-2 COBISS.BH-lD 14318342

Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje. Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie, ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema. Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.

1.

S T E PEN I (POTENCIJE)
Osnovne formule i definicije:

i

K 0 R IJ E N I
:

a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11

!ilklum

= j,"',(a ai
=l,(a:;eO) ..:..

);

'" 0)

" ("c)" =~,
b b'

(b '" 0)

Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:

-.

ra Va VJ;= Vb

Za a<O, b<O i paran prirodan broj n (n=2k, kE N ) vrijedi:

iavrt Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

V¥ b

,,-=~,

'Va Vb

(b*.O)

.

Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi:

~ a 2m,

=

M.

5

za a=-1.28.a) 1. 1. 1. _ .41. 8''4 ) 8 35 _2_8 34 17· (3. 1. 1._ .l6.1.a) 5 3 2' b) 42·22 b) 1.(2)' -3 3' c) a :a 13 lO 1.a) Pomnoziti stepene: b) 3 12 .a) 1. 17.43.25 2' b) 4.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l b) (a _b ): (a _b ) c) (a2n _b 2n ): (a!l+b ll ) I.a) a2X+3: (a 2x+ 1:aX ) ln 21l l1 ll 1.42.8.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 1..am+lyll+5 1. * Odrediti vrijednost izraza: 6 .7 15 c) c) 10(8'5 .1.a) Izracunati Izracunati lzra¢.1 c) (b')' d) d) c) [-(-S)'J" x5 _2x 2 +16.14. [( :':: r{'::.39.7" -19.27 4 JO'(2" -5'2"-') 00') JOo' -66·) 0'" lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz: 2cd 4 4a 7 [)4 151.1.3)2 4 (X5)4(X6)2 (x 5) 4 : (x6) 2 x IJ 'XI!:X 13 x·x 4m 1.:-=~:.3.a2x+l:aX 1.44.a) a '0 Xii.1-4 6 Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x: 1.a) 18':9 b) 20 :5' c) 126: 4 6 d) 33':11' b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3. izraza ~ C.4.a) b 17 :b c) 1S )-'16 ~- 1.a) 4 4 -4' J.7'4) 25)0 b) b) 7 16 + 3.6 x b) 10)\·5 x :2)\ c) 20 xA x:S'x d) 1.a) 1.a) 2_3 22 _7_3 21 19.a) .a) a +2ab a 7 b) x lO _5a x 2 4 x 3 2 2 2 2 d) 3a'+l1a -a'+2a5 +3a'-8a +4 1.a) 2' .za x=-2. I 8.a) 1.2. JOIS -23·1 Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen): J.9.15.a) 5'-5 2 Ll1.6.a) 1.1 8a d' 1.25. za y=O i za 5x3_2x 2 +6x-2 . . (2') 2 (_3') 3 (x') .27. 2ax3-a2 x 2 +3ax+l0.: rl [( a~~} f( a~~~c.' rj b) l::: =: J(~:~.a) amxfl am+2 x 7n+l b) amt3y"+l.29. a lS b) x" ylO ~ b a) lzracunati vrijednost datog izraza: 2·5" _9·5" 5(3.33. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM) Izracunati vrijednost stepena: 1.(a 2)4:(a4) 3 b) (ax+3): (a3)2x-l· a 5x-3 c) (_x ll)21l:(_x 1 yn+1 1.23. 1. (a4) 5 [(a_3)2 J5 b) b) b) b) b) (3") 2 [(_3)4J2 (a") 12 (x2)-' [(b+])'f 2 c) (5 )3 d) c) [(-5)' J4 d) d) c) (b" ).45.2' d) 27 2 13 2' 5 5) 4(41' (2)' .a) 2 za a=S' b=O. Sy'_2y2+3y_Il.7.za a=-1.5 .20.a) (X3)5(X7)2 (X3)5:(X7)2 Izvrsiti naznacene operacije: b) (a2)6(a4)3 112 (-2)I b) (2)3 - 5 (4)' 7 d) (. 12.:.37. d) 1.4.a) (a')2 . x=2.40.a) 1.34.22.36.5.c 3 1.a) a\a X+1+ax)_ ax+2(ax+3_ a R) 1. d) X4'X21:X 14 d) (a x+ax+2}a4 Xffi+\Xm+l+ XI1l+2) 'x c) xllm·Jxrn+4:xm.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5 c) d) _52 c) b) (a3)6:(a4)' c) a3·a 5: a6 b) a7 ·a 3: a4 c) m am'a Jl:i b) a3m.a) Sa4_5a2+4a4+7a2 b) 3x 4+Sa3 -4a'+3x4 c) 7x'_Sx 3+4x6 _3x 3 d) i lx7 -1Ix' +1Ox 8 -5x 7 e) _2x 3+5a2 -4a2+3x' f) 5a4 _2a3+6a3_2a4 3 2 4 3 2+3a_5a3+a' -2a +7a3 1.13.21.a) 4a b) 11a -I 1a +Sa-7a 2 +5a _4a c) a4 +11a +5a+7a +5a_5a 4 b) x m exm+3_ x m) + 1.a) 30 x_5 x . a 3: a2m c) 1. J{~:f J 7 1.J Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla): 1. (_1 3)' [ (_I)'J12 (l) 4 (y'0) " [_(_1)3J22 y=-1. 6a7+3a4 _8a45 +4.12 d) 103 1.32.24.a) 2 5 b) (-2)" c) _3 4 d) 2 10 1. za x=O i za x=1.J 1.3' b) 3 4 3'-3' b) 41' ~ ) ('5) l(51' 5 b-Sb b 3 3 c) 50 2 c) 2 x4 d) 2 5 5' (%J(~J 2 C)(I~Jfn3 d) 2 12 .3S.a) 1.26.b) 4 6 3ab Sc d.lO.a) Ll9.31.38.unati Izracunati Izracunati vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost.30.a) 1.a) I.a) 24 b) 52 c) (_2)2 1. J(:~: J(:.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3 :x 13m d) (X4) 3(X') 3 d) (x5 ) 3 :(x2) .

+b.'c- ob!iku u kojem nece sadrZavati c) 7. 4 b) 1.(1 ) 2a ·~I _ 1] .4)" 9 . a b : 1.r: [XO+(b2+~~C_a2 f] c) (H (mT' \n 8x-:?b.75.a) (.a) xy 4a.l b"-1 aD c) h) 7a"-5/J1'1) -I 54x»).O. 1.a) 8 b) c) . 2 42x""ly -8 .1+y")(X"_x"y"+y") J .63' "/40' + 96' lzracunati: 1.a) 1.58.1'-5111 lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima: 1.50.J ( .a) --I x + 2 ~ --15 .10 x b). c) c) .69. ' i.-'n"p3) 1.a) 1.a) 5° b) 35° 1.3) b) (6'3 49 .a) U7.68.a) a"l:a"1 b) a-~:a<'i c) x -.a) [~::.56. 2 2') (33 2 .JiQ-:.4 .a) 3" 3a~:( ~1 c c + (~1 - b~l) (a_I)<.a) b) b) .6):(a.2.. 23"") a-.3a"7a 2 c) a<'a«a..lr' 1.57.72.O.a) 1.23)° C) 10" d) Hr' c) Uprostiti izraze: 1.62.a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X.48.47. d) V32 b) --11024 b) c)!J8I .a) c) Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki: 1.1.55.61.'c") 1.4 l 1 1 1 1 1 a-1 +b.a".59.1.y--'1JI III 1 za a = .3.O.-1 ~1(b~lr' a + (c+I}:-1 C" + -c 1 165* 1.49. b) c) c) ~ 1. y'l2 " 2+ a .5 d) c) 18x 6 1..123)° b) 4.* Izraclinati vrijednosti stepena: 1.a) b) (1r [H' (m+nY·(m-nt2 2a -1 (%)1 k d) d) (~r :~::~::.52.a) U9.-3p 3 4x "b 16x.a) 4 2 S-1'a.J4':+20 --II! x -1 V7 -J289 2x V5 x .t3(I11-nr' C~aJC~ar[:::r --16 .a) _(_2)° b) (475+1257-4. * 1.-h).:-W-./0.xr 1 c) (Sa 3b.+(a. K 0 R I J E N I.P l.:r 0n~:. STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) d) _8° c) (-43)° c) -(2000-45.J64 '/225 b) --1256 -J625 b) c) c) V8 --1576 c) d) d) .3x U6.* lzracunati vrijednost izraza "2-=-_a__ I 4_ \ 2 ) b) b) r. 1.73.* {a-X::a-2JrJ f-a~" T'+(a-X+IAd+a-X+l)'.a) (%r (~r -.11+887.4 b.46. ARITMETICKI KORIJEN Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena: d) x-1X-'\II X -:' 1.(a".a) [6-4[J~ rr b) [(% r-H' b) c) l(~~~:'31 J-2r 1..((PO. -1 19..53.J5+'.'°) (4'°7 '6') 0) (5no'np")(2y1 n.a*Lx*O) I -1 U sljedecim zadacima sve izraze napisatl u eksponentu nulu iIi negativan brej: 1.J.a) .1 a.I -J3600 V'r).lr b) -O.74.3) b) (x-yy':(y.2f' U d) (-O.a) 1.60.1113' -11-2' ifi7 Vi28 Jl32 _12' "/21' +28' "/65' .b".64. - 8 x Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena: U8.7 La) l.2P b -"2m .t+ 2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2) 1.70.2Y' c) -(O.67.J36 .3 ·a"-4·b.1 ) ' b ) -J(-3)' -J(.51.Jab 1 +ba 1 2 aX ) la-~+2ao\+3) b-J -a --1 1 1 .54.81 c) .a) (2x-:?-J)(4x.a) Y 1S2 b) a.2 1.a) (3. x' d) X-6:X·~1 1..a) (2'a 3b'):(2"a"b.66.

92.a) b) .82..00008! Napamet odrediti vrijednosti korijena: 1.a) '!. 3~ c) 1. Ll 15 .a) V54 + VlO8 -lJl35 b) '!.102.za x2:5.a) 1.J6 .Js)' b) (.J10081 ·49 404rr::I1(2_.90..OI + 2".Jm ./40 .5. ~(X+3)2 .J2.108.J6 1.lV· 2 S!.V2a 2 x 21l J).fi +.sa3.89..107..3.J48 c) 3..fi' b) b) 1.[7 .J3.fi)../256 ·4·36 1.J2 b) 23..fi-3.Jli + . '(.[.fi)' (4.[.J3 3b ·Vb Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti: Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj: 1.. 25 ~16· 225 b) ~36· 64·100 b) .zV5 4V5 + 2Vs . bVb ..: 1.J]8 + .83.fi..0001 c) ~10000·121·9 Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce: lznijeti faktor ispred korijena: b) . za x<-J..zaa2:3./80 + 7!J24 c) c) c) c) .f3+11... reIJ3 V'-2 vl -2) G.fi2 -.87.f3)2 11 10 ..J81.7.J7 4 i.[5 .J2 .[44 b) 2.J75 -..[5 Fa· if.J27a 2 b).r.[7 L112.[50: 1.106..J12 ..a) 1..a) 1.3 1.}S ax V3 .1'3.7 b) 7.V3 12.zax$8.f3) Fs (S.a) ifiO·ifi 1.J98 3.85.a) b) b) V4V4 if4·ifi c) if4'!if2 .I14. 3.120.fis c) d) d) J4s V1i8 d) .hx' .a) V2a c)V7a 3 .01441 256 c) .J5 ...lIO.96.J3 c) c) c) x..J45 + 2.100.V5 4· LlIS.J3 b) b) b) .' .J5 1.i' .f3-2..J45 .a) Vi·V5Vlo1..J2 sV2 aFa a' .99.Js -. b).a) Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati: .a) 1.a) b) ~(5-X)2.a) 5.5 .3 . .a) .) L .r.SVs .J49 SVO./6 + 4.[.0.!J2 Vl"-2) b) V2-'3 E-4 V4 5 VS-6 reI.a) c) 3.2.& s'ifi c) 3Vi Za.a) ~(a_3)2 .95. 625·0.J8 + 55 (-J3 + 2Fs) 16 (.fi-25.J9..fi b) ll.i/o..fi+5.94.r.fi5.J2 + 11.2.[.2. fJ.104.J48 b). L81..JU.a) . Prosiri dati korijen navedenim brojem: b) .119.J20 + 11.J3 + 8V3 sifJ + 3V3 .zaa$3.J28 .9.f3 5.2if3 .1(.J2i5 -. b) c) ~(X+I)2 ..84. sa 2.a) 1.a) 1. sa 4.Js c) c) b) (2.a) b) ~(a_3)2 .a) 1.[5 .i' !f{.a) Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima: 1.J2O.98.J3 ifiV8V3 if4V6V2·ifJ ifiV4·'.117.[5.8.f3 -. b) y3a'.9I.[7 + 5..a) 'IjI(a -3 )' ~ b) .a) V..a) 1.a) 1. c) 1.116.fi + 2.1 OS.1. sa 4.J5 zif3 v. sa 3.j5.a) iflifi 1..J3 + 32.a) 1.·'!..a) .Js _2./16 ·2S·64 b) . ~(2x-lfi ./80 + 4.a) Uprostiti date izraze: L80.fi7 +..a) z.J28a 3 b' ~20a5b7 Vi...5 VbVb' './6 .109.a) 1.fi +.103. ~(x-1)' !.1 I 1.a) 1.a) b) 2. 25 +. b) 'IJ x 27 d) d) d) d) 4.93.Js 2..a) ~·VX21l b) c) IV_ V·~~ l1 -V 4 b) Vax" .[5 .. reI 1I1. sa 2.. Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati: 1./200 -.j'.zax<-3 .....·ifa3.4.J6.J6 V2V47J3.JV.~ 3.Js + ~3 .88.J2·Vi 1.J0.J128 c) c) .[5 + V5 + 5.7[8 VlO.... 'l[2.86..flO .9 b) c) ':if16 d) d) '-\/100 Unijeti faktal" pod korijen: 1.08 -IOVO.I 0 La) 1.a) s. Fa b) b) b) b) z. c) 1.I13.J75 c) .J5O .a) L97.a) Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce): V4 b) Vi 1Jj.fi+11.J]8 1.J2V3 c) c) .a) m b) .J32 . .

.fi 6.a) LI30."fi b) 15 c) el) el) -12 .J242 e) 1135.J37.VJ6) (V9 -W +V4XV3 +1/2) Uprostiti date izraze: (3 -.!'1' .j5 "flO +.fi V./5j (2../5) (.Ja ll .f3 +1Y .J4S -./5y + (~2 ..a) NifS vJJ5 jiffy V4~3V5 V2a'J3u b) d) d) d) d) 3 ~'ii2 NTx ~5V3..2.J2 .}0.150.f2:'14 !.. 12 II-.f3) (fi -..a) 1.: VSa Ii2(c' 5 : 1 1..a) Ll26.J52.~2V2 ..}a'b' JiS.fi7 -6V3).a) c) V48a 11 b ..' Ll5!.f3 + I c) if} d) Vs E+.}a+b-bab m Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene: 1.fa" 2 1 0+*2 -1 b) m+~m2 +a (.(4 + 16) (s.a) Va n+1 • .JS s.v20): 3.JS .fb-.i \Go: zr.j9 +.IU +..124.:?)' ( l.fi .fa)(.J8:..a) d) hf2 4 b) Va -Jd 5 el) ra" .142..J2 .139.Ja .1 :~-'b L153'"a) 2~5J48 +3.a) s.JV4 c) (Vi?bJ (~J c) J .2.a) J2 ..02 +..S :!.a) w:ifi 1.j2ifi •~V2.a) 1.:!.J38.J27).Ja 3n :'4ja 3n b) Va"+ 3-::Va"-1 ·-./5+.a) LI46.{.fi Ll60. 1.08 1.J2 +.fi .J ' m~+a+m_+a .125.Ja 5+ c) 3n b) b) b) b) (Fx + rx+1) (Fx -.al/b):afb e) b) 1..f3) (fi +.a) 11 -12 -1 .}a+b+.-.Ja ./5 (a-b) (IOVO..f3+.a) 1..f3 (a'.a) 1.2 +fa) (ViO .fi (.V4a'x 7 ~ (v.f2 V4 LJ 55."fi+.}3x': ihx' if}:1/2 .a) U23.03 +.3 4+2.fi VJ6: ifi fa . .f3) .IUY d) d) el) (4.1 54."fi + 4 2..l28.a) LI33a) 1.[2 + 2"J7 c) c) d) c) V(/x 3n :Va 2 f 511 3.Ia' -a.a) N-.f3 -J5+-J3 3.J el) s-J5 2-J3 .f3j (3 V2a 5 b' )' (.-.. o! ~ :1 'j ~"~..J2 (10.2.145.a) Ll49.IU -.{.2.147.a) Ll27.:?) (V8z.a) (.~ j .a) (2m .[50) 4.".144.a J T ./5 5.[6 -.a) if.f3)' b) b) b) (.~ ViS b) .159.Jd \)21J21/2 ~5x2~al r-~~ .a) 1.a 3 'I a - ra a 6 .a) 1.J17 b) b) b) b) (3.fi .}0..140.a) . Va-"n+l :~a311 (4.f3 cVO.122.J8 + 2.f3) (.!Y+(2.1:v../5 b) b) b) (3.f3 I h ) ~ J j I I 1.fi 2-J5 -.I jj JJ2 b) b) b) b) c) c) .[5--12 d) 1.J2 V4 .~ '.156.. izvrsavajuci i druge operacije: ..a) 1.J1i' vP b) b) c) f) .f3 c) '77'2--15 .1/5} (ViO +vs) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2) .JW j~.:1 .Ia')' (w)' (VaY)' W3 V.132.JS .6b9+a~b'-a!l'~2a4b}:(j2a :j 1 K 1/2 .a) 1.J3 + 2.Jll 1./5 b) 6 ViS -if2.I 1.+1) (ViS + VJ6) (ViS ./5 (i2.fi 11 b) -12 ..:: .J8).2 :Va>n b) c) c) f) -V-Jo)ViO (Fa+Jh) !.157.134.j40m -2~15m Raciona!isi nazivnik datog razlomka: .a) LI31.J3 .6.a) 1.1 i Korjel1uj date korijenc.[40.J2) (2.}31/2 c) c) PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje: 1.fi +.[2 100 b) (Va' +l.a) d) 1.J2ab .f3 ifi 13 .4-J2 4 c) 10+./5 2.a) LI29..O 1 : ViOO if.fi5) .:: V2a' if3: '12.~ j .1 36.158.a) i)6:./5 -J6 + 2 .J:?)(-3av.fi 7 c) 6Ji ..fi :!.a) (Fa -Jh) b) b) b) (a-h) c) 1.a) 1Ovo:./5)' c) c) ] J ~ V.f3 -.141.a) L!43.J17 ~9 .a) 1./5) V4 +2.121. Ll4S.J3 3.f3 (5.if8:ifi Vs:ifi .[5O.'l2 : 2":'hoo b) \!sO V16 3'.J3 V.a) 1.f3 4 b) b) b) 7.c) b6 b) b) .

fi xY-~0 I( I} I( ~ l"2---:.Jab' b-..a) _ Sr:.le - .JlO 1..162* .n>o. ____ +_6__ . r:::-- b) ...J ?x 1.--41.+x+~ 2:mn .J8+J5-. x.a) 2 lfi-I 11 b) 3 c) 8 lfi+1 b) 6 if?.a) 1.181.::i. uprostiti date izraze: 2 2 2 S 1.Jab+b+. b ~o.J3t' ..-. I ? ' ".1} "v r. * .1 +x _Q_.171. za 0)' .ao"i? ) 1.fit' i (l.m>o.r:.JQ-J +)a-z..163.. .. Vb-V~ 1 1 15 14 .fi I-x ( 1165 *a) a"+l+a"a'+1 _ . -I c) d) 12 V4+2 1.1~ + ~'b) gdJc. IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x -8x+7 ~{J3 + 1).l67.-:-:..JlO-2 .. * Izracunati vrijednost izraza ..fi -2 2 . 2 vb a> b > O.* ~ 2 .j Uprostiti date lzraze: 1..b' - ( +b' II + a' ab )j b) 2 '~' (a>o..fi ..Jx.-j' (0.J2a 2 -4 +~a' _2~2a2 -4 za x = I.2 +1 .fi+2+ .Ja-hx.J3 -Ivy--I 2 a 2 i) b Izvrsavajuci naznacene operacije. 3 ..11 3+.fi+3 ...x-l' -1'.*a) x / 1ra fbitvI +'4(ra Ib)2 2{{j..JI+x-.-: .ao"b..r:.' 1.r:. _ _ __ .~ .1.x'. * Odrediti vrijednost izraza .168* [-2--.161.r ' za x=-o-..r:..-:-._ifJ V..Ja +bx -.. J 70.b>O.f]+'.184.Jx+1 .fi-I_ . 1 I' ( \ r. b=(2+.Jab)'(a~o.a) 7·+4:n+~4·..... ~b a 2 . vm+x-vm-x lr+1 l. ______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l ----.J3+J5 3+·J2 -.' ( \ /"'" .-~-.a+. +.164.Ja. \ 2. +_1_+_1_ V.180* l.175...zax=.a x x-..Jx+ 1 I-a Yl -l+a) ~ 11 Va' -I--.166*a) a+~a'+l b) .fi ...173.r:..' aka je a = ~ -. < a < 1).Ja b .r.Jb (.182.J.Jab 3 3 ' ) 2.Jb + 1+ ..fi-S 1 4+.Ja+hx+. 1.=J.'" 1...Jl+a-~+ 2a~1+ I I lliJll~' I" .* 1.J3 b) + .y=~ b+XY+'l/x' 2+.f~b 1. a-.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I). +1 i-V.JIO+S 7 ..~I+nt 211111 1.I69*a) ~a+2. b) (a+fa'=4 a-fa'=4la~a'-4 a-~a2-4 a+~a2-4 ).174:* Izracunati 2b.yx 2 -1 1( fa = -ll.J 83.172.-l 1+V.fi .fx'-I. ~a' +2. ~ . (x > 1).Jl-x + ~1-x' -. Izracllnali vrijednost izraza . 4 a 1...

~(_/l_'+_'_' +IJ'± e) 64·' " d) 100' . 1.198.J-.192.f( _J±_(2~+n +!J-~ ll2J.U obliku "korijena: 1 .. b) 8 ~ 3 2 l+mxVl-nx' ~-.Jlo Vl2 '117 If. :~m-' -x aka je x = 4(m-1). ) .1 87. 2j.5 1.25.4.81 4 c) 64 3 Hr 1 d) (3H' 1.1 86.b) Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima: ~ 1 1 -I "'-1 1.+_11__ 11"...' d) 1(X)2 ~~.a) 8' : 2..a) 1. vrlJe d nost . m+E akaje X~--' 1.' .. cJ (~. 1 • •.... b) 3. (m-.201* cJ Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza): 1190 a) 4' i b) 8 2 3 2 1(_/1_.~~ ) 'l2:J.)' + (m+. . J ..1 d) d) VaX' l. 1-mx /1+llx .1 2 '( I i ' aka je z = 2m 2 1 !II .* Odrediti vrijednost izraza .. * Jzracunatl.~:r ~- S.. 3 b 2 ).a) 125- b) I(1 \9 T' U .188.: '4 ) .~_m ~-1 n . STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM) 1..* Odrediti vrijednost izraza '-'? r~--c-~- Date korijene napisati 1. l...204* 16 17 .191.!lllfl i 1.lijeQece stepene napisati.a) 9' 1. . 2 . yo \27 ) .~. 0 d) 0.a) 25°·5 1 b) 16" b) 81°·15 1 1 c) 8 c) 161..J.)'.!.hx' ~ /.a) 42 .. c) 643 ..I96.200. f}7·--Jx 111 e) (.a) obliku stepena: e) F5 1)4 I b) b) ..189.193. 1. f3 H-z2)'.) 111+/1 2.: -. +1 V(I<2)'2-1 !zvrsavajuci naznftcene operacijc. uprostiti date izrazc: 1.a)a 2 ·a' b)a 3 ·a' b) C)X 3 :X 3 1 d) (a .. 199 . lzraza d) 16 " .. 1 .75 2 3 d) 27 " • .

Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI koja je normalna na pravu p. Konstruisi trougao ako je poznato c. r) i to datu pravu u datoj tacki A.40.. tadaje taj 2. R). tadaje taj cetverougao tangentni. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data dui vidi pod ugiom Cl. Na dvije kruznice k(O. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I datoj ta(ski A.6. 2. Dataje prava'p i kruznica k(O. 2. 2. R) i k(O'.18. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija jedn~. I -j ·1. time.6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju. Data je kruzl. Dato je kruznica k(O. 2.33. 2. Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao. suprotni ugao i tezisnica koja odgovara toj stranici). Dokazati da je cetverougao ACED tetivni. Tackol11 A van krllznice k(O.17.35. 1 j I ~ 2.i dvije date tacke A i B. . Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu . Kruznica (kruzna linija) i krug.39. . R) . Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni.37.3. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ koja je paralelna sa pravom p."16.30. tetiva. r) dodiruju se spolja povueene su zajednicke tangellte. precnik.15. U taekama DiE.· J Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus.11.42. Dataje prava p i kruznica k(O.1.38.9. 2.ABC upisanje u kruz. 2. B i C. Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla. Dokazati da se kruznice upisane u trouglove j. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ? 2. R) i keG'. 2 2. Dokazati da su duzi AB j 00' medusobno normalne. c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee a+b-c pravouglog trougla ABC. ako je centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa.29.31. Tangente kruznice.7. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana.. Na pravoj p odrediti taeku iz koje se data kruin iea vidi pod uglom a. U tacki B povucenaje tangenta t. kojaje paralelna sa tangel1tom t. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla.nicu-k. Pod kojim se uglom vide katete iz centra opisane kruznice? 2. 2. ta i R (Rje radijus opisane kruinice). 2.5. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz. 2.3 " i I ! 'I I I I 2. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu. 2. 2. Prava p.ica k(O. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao.44. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct.8.43. 2. 2.1. 2. Data je prava p i kruznica k(O. 2.24. Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj tacki A.. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A. R).12. 2. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao? 2. Trougao. 2.··. Konstruisi trougao ako je poznato a.25. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu kruznicu. Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao? 2. 2. 2. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom.2.ABD i .21. 2. 2. Dokazati: Ako . jednake suo 2. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O. dokazati da vrijedi: r = . R) i k(B. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A.20. ako je AB > R+r. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°.19. 18 19 . redom.41. 2. 2. 2. \ ¥ . 2.10. r) i k(B. Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni. R). Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ? 2.34. 2.. r) konstruisati tangente na kruznicu.14. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ? 2.27. r). Konstruisati kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T. R).vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak 2~ . 2.32. 2..I I ~ . prava p i ugao fi. sijece stranice AB i BC.ie odrcc1'enajedna kruznica? Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A.4. Ako su a i b duiine kateta.13.23. y i tb 2. Dati su duz AB i ugao Cl. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu kruznicu u datoj tacki A.36. Nekaje ABCD tangentni cetverougao. r) sijcku sc u tackama A i B. tatka T na njoj i 111a koja tatka A.. 2. Konstruisati trougao ako je poznato ha. 2. Tangentni i tetivni cetverougao 2. 2.22. 2.26.45. 2. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao. Dokazati. R). Konstruisati ~ruznicu datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice izvana.28.Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.katete-:na hipotenuzu. HOMOTETIJA I SLICNOST I k . Dvije kruznice k(O. Centralni i periferijski ugao. a i ta (stranica.

3. b i c. ProporcionaInost duZi.:. 1. proporcionalne su odgovarajucim duzima na drugoj.. Date su tri duii a. 4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m. b)=c.utrasnji (iIi vanjski) Clan naziva se neprekidna proporcija. konstruisati dllz x a~o vrijedi: a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b . Data je kruznica k(O.56.52.54.65. nesal11jerijive duzi. Tri kruznice radijusa a. r) i tacka P. 2.12. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze? 2.c (razrnjere): a) = AC b) CB = AC AB c) CB AB d) AB AC 2.0 Ako su a i b paralelne. Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri vrhu od 36°.53. . b=4. Odrediti odnos. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije: a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x 2. Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi: 2.iera (NZM) fih duzi.64. kazemo da su nesamjerljive. geometrijska proporcija. Dataje kruznica k(O. e=1O c) a=12.' "'I/e a "b Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja.58.J3 U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru. za njih kazemo da su Definicije: 1) samjerljive.4 0) .2. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem? 2. 2. 5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru. Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku paraieIne. D 0 k azatI d a VflJed'1 1 2. Konstruisati pol P. 2. c=30 21 20 . b=3.50.S7. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao a nasuprot nje. tako daje AC:. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos: a) 3 b) 0. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3 nad tom tetivom. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x (x:a=b:c) ako je : 0) a=1. tada vrijedi: ' a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj. tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp 2.a) a=16mib=24m 2. Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim b duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq. Mjera duzi. Ako su a i b .~ljednicka mjcra tih duzi i oznac~n'a ZM(a.:. 2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka. r) i njena polara p. 2. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2. 2. kazemo da je e mj-era duzi 3. Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne? 2. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d.va dijela.. b=4. /8 q C D o Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <. a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b. ugaa 'Y i visioa he. Mjerenje duzi.49.51. : b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim du~ima ua svakoj od datih pravih p i q..46.47.Iuzi e ako odredimo pozitivan broj k tako da vrijedi a. 2. 3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc l. Konstruisati duz x ako je: a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2 2. 2.59. b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i 1 I r =. c=1O b) a=8.6 em. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog trougla 2..a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111 2. p S1. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvije duii.JS d) 2. .62.66.::::ke. :1 a A proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na po!upravoj Qq. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB. ..(b>a) dvije date duzi. svaka 0 d nJlh dodtruJe pravu p.+ r.63.55. Samjerljive i nesamjerljive duii I j I i I .2. produzena proporcija.48. c) (a+X):x=b:a 2. geometrijska sredina dviju duzi. Konstruisati polaru kruznice u odnesu na pol P.61.60. .Talesova teorema Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo. 2.

Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. b=5. c=15 2.77. b) Ako je OC=CD.2. Odrediti odsjecke na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova. o 2. BD=14. OC=4. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica BC =a. b i c.odrediti OB. a) a=]3.87.! 2. Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa.a) x 2. c i d. d) x=-a 11 7 iI 'I '1 a b b) x=a :b b) 2 c) 2 x X ab a :b 'I . OC~IO.. 1 j :1 22 I 1 J 23 i1 . ako neka prava koja prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i - d) Akoje OB=25. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A.92. Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla.a) X=··Q b) x=--a 3 3 7 2.67. AB podijelitina tri jednaka dijela. OB=21. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla. (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN -i MN=2NB.a' C d k . Datu d. 2. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne. tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. Simetrala ugla na osnovici a. a 2. 2. b.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je. odrediti -- i . Odrediti duzinu kraka datog trougla. ac + c' . b=2 c) a=12. 2. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC grade na iljegovim stranicama ako je: a) a=13.). 0 azatl a JC bd +d' b" b d '. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c. A C D S1. I ohronto. Stranice trougla su 20.89.72. tackama A i B.81. Date su duzi a.. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y. 2. Trougao ABC ima stranice a=13 em.69.83. 2.76. OA=OD.6 jednakokrakog trougla dijeli krak u odnosu 3:4. Akoje OC=7. c=3 c) a=IO. b=5. b= 15 em i e=4 em. Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova. Kroz datu tacku M u ugJu xOy kons!:ui~ati pravu koja sijece krakove ugJa II 11.84. tako daje OA :'OB:::: m:n. naci AC. b=4 2. Datu dul.79. 21 i 28.95.75.74.71. I . Date su duzi a.91. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a njegovim stranicama ako je: b) a=4. Ak 0 Je -=-. b=l b) a=8. a) c) Akoje BD=7.u:z AB.80. 2.:::. a) a=9. c=15. 2.86. Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC sijece polupravu AC. AC=6. Dokazati! 2.68. :1' I x = b c) GC 2.4. b=12. 2. AC~b i AB =c trougla. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom) u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. ako prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN.90.94. d .73. I obrnuto.j :1 I Be::::a trougla.3 c) 3:1:4 d) 5:2:2 2. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan. b=12. OD=2AC. ilABC sijece straniell Be.70.01. 2. 2. Dokazati! 2.2.01.3) X-::::(l 2. c=15 . Date su dUfi mill. AC=b i -- oc. c=15 b) 8=4.85. Na koje dijeJova simetrale njegovih uglova dijeie njegove stranice? 2.78. odrediti OA. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu: a) 2:4:3 b) 1:2.82. Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC = 5C~ 2. B 2. tada je ta prava simctraJa vanjskog ugla trougla. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia Teoreme 0 simetrali ugla trougla: Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. Konstruisati duz x ako je: 5 2 4 c) x =-a 2. c=3 e) a=IO.93. b=3 d) a=2. 2. b=14. AB =JO. b=14. tada je ta prava simetrala ugla. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku AC gradi odsjecke 111 i 11.88. Data je duz AB.) x = - be ab c) X=-b) x = 0 b c 2.

kaze se da su te figure direktno homoteticne. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije l. Za figunI F kazemo da je sHena figuri F'. dokazati da Sil ttouglovi "'ABC i "'MNP homotelicni.Kollstruisati bar jedan trollgao koji . Dat je MBC i krllznica K(O. Dokazati! Sta je cenrar homotetije? 2.~) d) H(0"4) I ! J .111. Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije tacka 0 na pravoj i koeficijent: a) k~3 b) k~4 c) k ~ -2 d) k~-2 2. b) centar S opisanc kruznice c) centar 0 upisane kruznice. U slucaju kada je koeficijent homotetije negativan. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <. ·:·:'··1' ~ 76 -. Staje centar homotetije O K91ikije koeficijent homotetije? 2. 2. gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k rna koji reahm broj. Svake dvije kruznice su homoteticne.odnos duzina I 'I dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto.1 OD. -2) c) H(O.108. a sa drugom podudarna. 2) Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jedna~ jednom Uglll u drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc uglov~ proporcionaine. t 02. 2.2.107.101.98. 24 I :1 ill : 2S . Konstruisati hOllloleticnu s!iku A'8'C' datog troug!a za homotctiju: 0) H(0. 3) Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim stranicama drugog.l 05. 2. Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan broj. naziva se slicnosL Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'.ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj. - [)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je. 2) b) HiO.4) 2.99. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O. onda Sli ova dva trougla slicna. Ako su M. NiP sredista stranica n.5. onda su ova dva trougla sliena. r) II odnoslI. naziva se homotetija. 2.1. Konstruisati ~ruz!licu koja dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\. Odrediti homoteticnu sliku A'B' za homotetiju: 2 3 3 2. -_.datom Gija je stranica A'B':::: 111. a broj k koeficijent homotetije. Homotetija geometrijskih figura a) k~2 b) k~4 c) k~-3 d) k~-S. .svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc pridruzu.U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla.l1am luku.97.Ie direktno hOl11otetican sa datim nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla. J J 4.3) b) H(O.\. '[ a) k~2 b) k=3 c) k~·1 d) k~-2 2. tacal~ M Slicnost oeometrijskih iinura " .* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla. Tacka 0 se naziva centar.Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll ~ABC ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla.106. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da vrijedi vektorska jednakost OX' = k . 2. 2. ako postoji trcca figura F.2) b) H(O. za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne. b) tcziste T trougla c) tacka 0 van trougla. -I) c) HIC). 2. tb i (X. ' l______________________________ 2. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica. Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega.104. 2.. -2) c) H(O.1 odnosu na centar homotetije 0 i koeficijent: ! 11 " J '-I II PI'avila slicnosti trouglova: 1) Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a.ABC. Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F'.acka 0 van prave i koeficijcnt: a) 2." koja jc sa pn'om figurom homotcticna. 3) 2.ca jednaki. .109.115. 1 2 c) k~-2 2. Konstruisati bar jcdan trougao koji .a stranice tr! ptlta veee od stranica datog ugla. Konstruisati trougao hOl11otetican. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na precnil}LJ~ a druga dva 11a kruz. Konstruisati hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju : a) B(O. Odrediti centar homotetije ovih trouglova. b) teiiste T trougta c) tacka 0 van troug!a.110. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki. H(0.112. .! 2.96. r). Dat je bABC i duz 111. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S. J 13. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega. tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) k~ OX. kazemo da su ove figure homoteticne. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY. ' 4) Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an. 2. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla.103.na centar 0 koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2.

= AD i hb= BE. Kolika je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"". IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba. Dokazati! 2. a stap duzine 2 m baea. a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu. 2.13].l.! jednog trougJa proporcionalne odgovarajucil11 tel. :1 :1 26 27 . Aka su dva trougla siRna. Aka su dva trougla slicna. !24. Kolika je yisina drveta? 2.136.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6. a pripadna visina ha =7 em. SimetraJa ugla AMB sijeee stranicu AB u tacki E. Stub dal~kovoda baea sjenku duzine 8 111.. 2.128.Visina 0 koja odgovara kraku ovog trouglaje BN. * Ako su dva trougla slicna.Teoreme 0 odnosu visina.135. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih trouglova. b=30 i c=40. Sredine stranica ".=8? 2. Dvije vi sine "ABC su h. Obim trougJa je 0=38 em. njemu slicnog. Dokazati! 2. Dokazati. Dokazati. da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto? 2.vertikalni stub visine 3m baca sjenu duzine 4m. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8. tada su radijusi opisanih kruzniea ovih trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama. * Dvij~ ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla.138. 2.122. Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° .143. Odrediti.133. '·:·1. Dokazati! 2. '~ slieni i odrediti koeficijent slicnosti.139. r(]cullski. udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km .141.ri obime ovih trouglova.118. CE = Be.145. odredit1 5tranice drugog trougla: b) a=J2. 2.C'~ ~ 2. hb=5 i h. Ako su dva trougla sliena. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar. b=15 em i e=18 cm.cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih trouglova'. Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee? 2. 2. Akoje H ortoeentar L\~B_C ~~A"!3B' ~~~' njegove visine..5 lTl. 2. a udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km.0'=66 a) a=20. Dokazati. Na geografskoj karti razmjcre 1:25000 rastojanje izmedu tacaka A i B je 12 em. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°. Da Ii postoji trougaosa visinama h. 2.129. . Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC.127. Dokazati.144. Visina trougla dul. 2. 2. 2.isllim dul. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla.150. je srednja duz L1ABC. U isto vrijeme ina istom mjestu.130. D()Kazati. tada su slicni. Dokazati daje Ae.116. CD 2.119. aka se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ? 2.117. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu stranieu. Dokazati daje "ABC . lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli.125. tada su radijusi upisanih kruznica oyih trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama.da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa stranicama drugog.&ABC su vrhovi AA'B'C'. B i C. a jedan ugao dmgog trougla 60°. 1.149. Dokazati.l51.Ie a=5 cm. 2. Para leI no sa datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima duzinu 6. 2. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100 . Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9. Odrep. 2. Ouz DE koja odgovara straniei AB. dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i.134. 2. 2. 2. Dokazati cia je "ABC sliean sa "CDE.147.dokazati davrijedejednakosti: AH. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A. 107 2. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa drugom stranieom. b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice drugo·g.J37. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15.123. J 40.126. sjenku dugu 40 Clll. Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. Da Ii su ova dva pravougla trougla sliena? Zasto? 2.. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B? 2. Razmjera kalte je 1:50000. J 46. . a njihove pripadne stranicc iznose 15 i 20 jediniea. Dokazati jednakost AN = 7CN . obima i povrsina slicnih tJ'ouglova: a) Obimi slicni~ trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama. Dokazati. 10 i AC =12 koje zaklapaju ugao od 120°. b=J5 i c=17.=4. 2. Poyuci paralelu a' sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em. c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica.a drugi 1ma ugao oa osnovici 40°.Trougao L\ABC ima stranice BC:::::. Dokazati! 2.153. Osnovica jednog trougla . Drvo baca sjenu 18. Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll. 0'=45 2."AED.152. dobice se trougao sliCan datom. Stranice trougla Sll a=12 em. trougla? 2. Dakazati da su _ovi trouglovi II. b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog trougla.148. Obimi sii. Ako su a.121. Odrediti vi sine.tada su tezisne dul.ima drugog. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla? 2. 2. duzine stranica trougla ABC na karti. Udaljenost izmeau mjesta A i B je 10 km.A'H=BH·B'H=CH.]20. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele? 2. 2. J42. ledna stranica prvog trouglaje a=24 em.132. fada su tezisne duzi ovih trougJova proporcionaine odgovarajucim stranieama. Dokazati. a drugog 55°.

Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao 2. t.'f2.162. 2. Simetrala ugla J3 .a. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu? 2. Kolike su osnovice? 2.ABC.157. Manja yisina p.---:-1 1 =+= Be AD 2. Pitagori.•) a~3.173 . =60°. Srednja dut trapezajednaka je 9. kruznic" radijusa r. Dokazali da je BM· Me = AB· CD. 5 2. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a.6.') <x~75°.6. 2. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina h"~3 i.6. Os novice trapeza su 30 i 15.2.172.troti. jedan ugao n<l njoj i razrnjera druge dvije stranice. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. 2.t:Je. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD.164.6. 1·-- 2.:···.ABC.186. Oat je MBC. 2. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata tezi~nica koja odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci. 2.' . Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee tezisnice. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov. Konstruisati L1ABC ako je dato: 2.a teorema ~) ~.'red.isati. Dokazati daje dUl: DE geometrijska sredina duzi AE iCE. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3. 2.ot~~~*~'i ~v6J~ projekdje.lova. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug.AC .. tako daje AE = -AD. 2. kroz tacku 0. 2.. 2.. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan os~ar ugao i zbir hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi.171.183. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak. 2.167.od~jecal{a:koj:e gra~l na hip(}ten~zi. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data je~na stranica.5 em. 2. 2. -2." .'. 2. hipotendzo't:t. b:e~3:S. <x~45°. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez.159.165. Odrediti veel! visinu.176. 2. J(l'3. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee Dokazati da V1Sllle. 2.. b) b:e~3:4. "..i1l¥~·uglo'g .7.156. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD.. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm 2 i 4S cm2 . na«. 2. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha • 2. Odrediti obim prvog mnogougla. . soi=6 em.175. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je I 2.ABC sije6e stranicu AC II tacki D..168. Paralelno sa osnovicama Be i ·AD.188. a obim drugog iznosi 18cm.] 80. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i stranic~ na kojoj !e-zeovi uglovi.ABC.drat.arale!ograma jednakaje 8 cm.ina . {. Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane kruznice.ABC.189~ Formul. .dnakJe z'birll.6. a njihovo mcdusobno rastojanje se ne moze direktno izmjeriti. Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju.. Dat je . 2.~3 em 2. Dat je . Dokazati daje AB· CD:::: 4r2. Tacke E i F pripadaju . b) b:e~S:7. 2. 2. ~va.158.185. 2.174. Dat je .190. Datje LlABe. h. Konstruisati trougao sli(~an datol11 koji ima elva puta veee stranice.182. b:c~2:3 . 28 29 .gla je ~eOm~~!tijska st~4i~* ltip.163. Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice i visine.katetaiita-. Odrediti duzinll ove dijagonale. 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka ~.155. 'Iia mp?te~~zu. 2.177. Normala na BD kroz srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E.drataJl~4:. J 66. 4 ie AF = -. <x~60°. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C.s r l1pisane kruznice.170.I'~t~gorina t) teorenia}. Dokazati da vrijedi: EF = -c. 2 kracima trapeza..~.161. Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN. e-~=lcm.odnns osnovice i kraka a:b::-:o4:3. cx=60° ijdijagonala iz vrha ugla ex je d:::::5 . .187. poyucenaje duz EF.184. Pokazati kako se moze izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka. Tacka presjeka dijagonala trapeza udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5. b:c~5:3 2. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h. 2.169_ Datje . b+e~7em b) b:e=3:2. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge katete i hipotenuze 3:S 2. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece lAC i AD u tacka1ll3 FiE.160.181. <x~60Q. U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu? 2. ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva slicna trougla. ".aiet~':p.a. 2." "" .. -.179.178. ." b) 'Yi~ilia. Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica.a) <x~75°." '" .' .154.

q=16 2. a) Visinu b) Radijus upisane i 2. Izracunat~ visinu jednakostranicnog.223.199. uokazati jednakost -+-=-.214.22].224. 2.205.[3 2.J2: 1. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze.230. a kraei su b=25 em i d= 17 em.a) c=20. 2.. 2. 14 em 1 15 em. Ako su kraei trapeza medusobno normalni. Dokazati! 2. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi: a) x = a' 17' h Sll . Dokazati! 1 I 1 1 ~ ]1 2.6. Kolike su katete? 2. Ako je c+a=2b. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D..227.Ie obim trapeza? 2.* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.195.191. tako da je proizvod odsjecaka jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa.a) a=4: c"'5 2. a visi. Ako za stranice trougla a. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na dijelove od 12 em i 9 em.213. a h hipotenuzina visina.204. 2. dokazati daje zbir kvadrata njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea.f3O b) x = . 2. 2.193.207. Odrediti dijagonalu d kvadrata.Zisnice pravouglog . Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata njegovih: straniea. Konstruisati duz x ako je: 2.210. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na hipotenuzu 16 i 25.. e) x=~ab+b2 e) X=fI ij 31 30 i .[3 b) x = .J14 c) x =.J7 I Date su duzi a i b. Dijagonala kvadratajednakajc d. Odrediti visinu trapeza. 2.JS d) x = . Dokazati! 2. a krakje b=29.198. h=IO.203. gdje je C vrh pravog ugla.218. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em.196. 2.a) I . Dok<-lzati da je ~~-- d) a=2.197. trougla ako je data siranica a: 2. Katete pravouglog trougla su a~6 i b~8.22S..201.vezane·su relC\ciIom.[3 b) h=3 em e). Odrediti obim troug1a. a odsjecak p=6m. b j c vrijedi a=2mn.226.216. dokazati da je trougao pravougli. Dokazati! 2. Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina..200.na na krakje h=12 Izracllnati drugu visinu trougla. Suma kv~drata dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata njegovih stranica. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c. Hipotenuza njemu slicnog trouglaje 25 em. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm.215. Izracunati hipotenuzinu visinu i odsjecke koje gradi na hipotenuzi. 2.212.. 2. 2.22S. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu.232. Straniea jednakostranicnog trougla je a. dobijamo trougao sliean datom. -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla. p:q=9:16 c) c=34.. a krak je 25 em. Rijesi~i pravougli trougao ako je dato: b) h=60. Izracunati duzine dijagonala. Razmjera straniea pravougaonikaje . dokazati daje D. Dmga kateta jednaka je 20 em.I I 2. 2. Odrediti kaiete i hipotenuzinu visinu.219. Odrediti radijus u romb upisane kruznice. h=8 b) c=lO.ABC. 2. 2. a:b=8:15 2. Kohke su stranice ovog trougla? 2. 2. Odrediti visinu'trougla koja odgovara stranici 15 em. Stranice trougla su 13 em.. dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4.[f.192. Hipotenu~a a) a=IOcm b) a=4 cm c) a=8 em 'I :1 -- j ACCE=BCCD. 2.~ oj! x=-Ja 2 ':""b 2 x=a. Odrediti: c) Radijus opisane kruznice.206.211. t/ +tb2=5t/. Dokazati! 2. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta.208.229. Normale povucene kroz dva suprotna vrha na dijagonalu. Koliki je obirn ovog trougla ? 2. Ako su a i b katete. Te. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i za 10 em manja od hipotenuze. Stranica Is. 2.a) 2. 2. b::::m 2_n 2 . gdje min ma koji realni brojevi i m>n. Dijagonale romba su 4.23I.194.je 1 em.[3 em pravouglog trouglaje 10 lTI. q=144 c) p=9. Odrediti obim ramba. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova vislna h: a) h=5 cm 2.217. ledna kateta ovog trougla . Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzL Dokazati! 2. 2.202.8 m i 14 m. Koliki . b) x = a. 2.ADE slican sa "'ABC. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em. a katete su a i b.ABC.~ iZllOSl 75% od druge.222. c::::m2 +n 2 . Dijagonale romba su 12 i 16. Odrediti povrsinu trapeza. Odrediti stranicu a kvadrata. Izracunati visinu i dijagonale trapeza. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m. 2 d) h=12.209. Dokazatil 2.vadratajednakaje a.220. 2.

Konstruisati jednakostranicni deltoidu.237. 2. trougao koji je po povrsini jednak datam trougao koj! je po povrsini jednak datam traugao koji je po povr. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli.. Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A.ca~a kaje kruzn·Ica . ·Karnoovi obrasci. Ta'ngenta je za 20 em manja od unutrasnjeg.ce ~oji prolaz~ p+c~. 2.8.248. 2." Straniee trougla su a.. P. C i. Dokazati. R).pi'Sane kruinice.256.-- .238. u cidncisu'n<i krufultu k(O.249. r) i trougao ABC.9 em. Tackom P povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi.247. b i c. 2-246.257.254. KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je: a) a=2.oJ odgo\lara.: _ ' ''-''':'''':'.tl tacke . ". Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta. b.ijeca ii'a pr. udaljena 13 111.234.b i e.avoJ .235.:. D koncik!icne (piipadaj. 2245.JS\S-U s~h)s-c . b=13 em i a=4 em. b~11 d) a~l.244.261. 'J?e.* Dataje kruzn1ca k(O.prava hsath'zi . 2.p. ' 2. Dokazati..241.ckc.243. 1 I j I 2.242. 2.-.istoj kttl7Jlid}. 2. a radijus kruznice R"'21 em. 2. · 2..255.smatratiu ~r. aka je x 2 =a2+bc. Najednom kraju tetive povucenaje tangenta koja je udaljena. Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll .259. b=13 c) a~3.250.263. c i d.ilJ1tail.u.1 1 .* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu. Ispitati da 1i je trougao pravougJi. konstruisati duz x=a2 :b. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente. trouglu. 2. Potencija tacke U odnosu na kruznicu. 2. 2.e. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u datoj ta6ki A 2.. Konstruisati duz x ako je x:2=17. Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena. . Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m. 2.236.264. Zlatni presjek duzi TeorcJU:c: Proizyod·oqsj~.251.Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na pr~.olazi t. S.krtiinicu-. Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea.P: A-k. Aka su date duzi a i b i a<b.'' ~ . Tcorcn~e: Aka je tacka P 'van k~\r?nlce tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu kru~nkll jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj. Aka su poznate duzi a. 2. _' :-'. Kon5truisatijednakostranicni datom kvadratu.a~:ke C'i D .233. Ako se prave. Straniee trougla su e=lS em. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku.sini jednak datom trougao koji je po povrsinijednak I .ods'. Do.O. a sliean drllgom od datih troug!ova. X .. r) i trougao ABC. Odrediti duzine tangentne duz.Y9j 'koja sadrii tacku P nazivamo pote.kazati. b~5 b) a~4. Odre~iti duzinu sjecice. Kru~nicaje sjecieu podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em. .' PO" ~Zl9a'~u.tacke A.Ja -be 2 cJ x=~-+bd 2. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em. U datu kruzniclillpisati trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla. povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI. Konstruisati novi lrollgao podlldaran prvolTI. datoj tacki M . P u'odnosu:ria.om.258.:'. Poznate su duzi a. Kolikaje duzina sjecice? 2. 2.'-. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea. a:.* Dataje kruznica k(O. Konslruisati jednakostranicni rombu.262. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina jednaka 8 em. ·1 . a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice.t.() . x. Data Sll dva sliena trollg!a. DcHnicija pot-cn'cijc ta.aCkQl1't. tupougii iii ostrougli. radijusa R jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog desetougla koji su upisani u istu kruznicu.~bJa pr.I 2.265.vriiedi: o=d2:. QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja . b~9 2..i'aka vriJedi PA· PB .2.dokazati Pitagorinu teoremu.252. 2. . 2.nieu upisati trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls. Konstruisati duz x aka je: a) x=-Jab+c' b) x=.240. U datu kruz.(rtencija})Ve tack¢ s~protilaje kvadratll'poliitetive nOl·m'!lne na ra~iijus kruzl1i.i i sjeciee. konstruisati dUl. Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu kruznicll K(O. Konstruisati jednakostranicni pravougaoniku.'. 2. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi 7 r7 u+b+c formula: h" =~.-P je kon~t. tackLP"i pri tcinie prava a saddt ta:cke: A i'B. ' 2. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' k(O.gJ-(jf:!jes=--i---' 1 1 ·1 2.je d .:.".. 2.R2..239. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee 2. 2. a datu pravu p dodih!je u . alb sijeku u-. Koliki je ri:1dijus ~fu~ .od drugog kraja tetive 8 ern. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata djjagon4la~ 33 32 . 2. .uzli~cu.R)" tada Za potenciJ. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o. Koliki je radijus kruzniee? 2.~~nfralrto r~st()janje ta~k. svaku od dijagonala po zlatnom pre~jeku. Odrediti duzinu tangelltne duzi.Iicija iii moc tacke P U odnOSLl na PQ.260.253.'R)~. Odrediti duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em.

/-16 b) . povucene su paralelne tetive duzina 6 em i 8 em.1-2.)x-(I+i)y=-I+. 1. sa razoih strana centra 0. polara p koja odgovara polu P i jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P.2./-12 b) d) . 34 . koliki je radijus kruzniee? 2.-:-< _'. .6.ie jednacina x+yi=31 +9i.a) 54 b) 56i c) -i 3. c) x+5+44i=6x+44i 3.4. Izracunaj: rs b) .gdje _suy i b'tna koji realni brojevi. p6de'fjhlPjji..)x-(1-2i)y = 7.4i c) Z = -0.27.3.1I. b) 98-36.nQg.268. Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em.9.~: 1.{)'Ji ka_ ".50 +./.16.IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi: a+bJ. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P. Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z: 313. d) 57i d) -1992+37.=.2+3. . Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i 3.267.) 3i' b) -i' b) 9-9i' 5 b) i 6 J b) IOi _4S_35. izraClillati vrijednost datog izraza: 3.~ se broj?~R~z_ naziva. 3. c) -1998-6i c· 3. Odrediti vrijednosti varijabli x i y.24.'J:. 3.a) I S b) -24i 3.26. h.269* Ako su b i c stranice trougla ABC. d) -II +90i b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja: 3. -.a) Ili+12i+._12.'+4 J 3.200 af?i. 3. dokazati da je b·c=2Rh.a) x+ 1 1i~7+ Iii b) x-3+9i=-3+9.20.a) ~ +.3.a) 4. broja z./-49 3.a) Si'+2i)+7i 3. d) 778.19. visina i R radijus opisane kruznice.15.S. naziva sk~p komp~~MnihbroJev.98 -. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja: aJ 3. d) z=-0.7.. z=--+8i 6 5 c) z=2.-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i 3. ¢) (a-c A b-d).88i 3. Dokaz~ti da za svaki prirodan broj n vrijedi: a) i 4!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l )=_i 0 .22.a) (_i)7 l.(:9 -. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina: a) xi-2y=-i b) (I-. 3. " ': Ako-. * U kruznid.4 3./.)y = i.21.. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y =1 35 (l-. .17.28..7+2././= 27 + 2./-64 -~ +. Rijesiti datu jednacinu: a) 2+3i~x-yi Napisi realni dio kompleksnog broja: 3.-'-75 .a) i'" bJ (_i)" b) c) e) c) c) c) (-l)' 18+8i' j21 8i 5 +2i-4 i 'J (_i)5 ·1992 i'" CJ J d) (-2..'+i Zfi gva ko.25. -' . b) z=-0.' Ako J¢ z::::atht.komplcksnog ~1roji4: a:_ brqj b=lJ!lz . 2. Jednakost dva kornpleksna broja Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve: 3../-50 c) 2..2.a) z=0.a) z =--+-./-108 + '.l./-256 3./-100 d) . 2 5 b) . (1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4 3.a) ~ cJ .)' d) 5-5i' 30 d) i d) -4i3 _1 1ill d) (-i)" l9lj9 d) i Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost: 3. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3 .14.23. aJ .a.8.5.-9.a) 4i 3. c+di . 12 7 d) z=-5 8 -12.a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221 b) 17.12.i ta4.ngi:iyamo imagiI(ar~i clio konmicks./= 32 3.1.a) 66+2. b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi 3. tizmemo hI-oj' za kdji' ~rUe'?( F-~i '_ tada se skup.a) Izracunati vrijednost datog izraza: j4000+i 4001 +i4OO3 +i4004 b) b) ~25 eooo+i 5OO2+i5004 +i5006 3.)x+(I-.:syfi1 brojey?':o.266.a) 15+7i=15+x.ealhi ~iQ. 2.18. Data.a) 12+3i b) -33-4i c) -255 c) 88+255.10.:"" }. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost: a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+.

Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i .a) z=2+3i b) z=-6+2. z2=-1-9i c) zl=-2-3i. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugiranokompleksn.56.38. Aka je z=-1-1.)(3+2. z2=]-i 3.: a) ::::1 Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je: b) z=l-i c) z=S+2i 3. odrediti broj b) zl=5+2i. b) .37.52. = 11-4i.3.36.31.+ . 3 4.51.53. 3. izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima odrediti vrijednost izraza: -" " .: a) I+mi. z2=-5i b) zl=4-3i.a) z=I+.46.i) b) Z= (l3:. 5 5 7 5 - 9 5 3..a) 3.I)i c+di .32. 3. _ 1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i 2) (a+bij. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C: Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je: 3. =.50.43.)(5+ 2.7 • '" a) z· Z b) z z c) (. 36 a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-. = -1+5i. z2=4-6i b) zl=-S-9i. 37 .0) (-2+3. z2=-12+115i 2::::Z1. z2=-4+3i b) zl=-7-2i.a) z..a) z=23 3.2. = 3-5i. z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i. ? 3.a+bi. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su realni.afbl.a) 1-1+-i 5-3i) b) i -+-i 2 J \5 7 3. z2::::. 3.40.60.55..l 3.) b) (4+. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i .a) z. z2=6-5i 3.47.bi kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi.a) (2-5.59. Aka je z=l +i izracunati vrijednost izraza+z2~z+ 1.) ( I (4 3 3. z2=-1-7i brojevi z) i Z2 . z2=5+1 c) 2\::::-1-1. z2=-3+2i z. z2=2-i c) zl=8+3i. 3.Z2 = 21 .22::::i b) zl=1-i. odrediti [(3-2i). z2=-I+i c) zl=l-i.a) z.22=1+9i Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je: b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i 3.z c) ~ + 22 d) 2~ + z 3. 3.57. z2=r+5i Zj i Z2: c) z!=~i.1+1 c) zl=2+4i.bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2: 329. )(I-2i)+( 4-2i)(4+ 2i) c) (l-i)(1+4. ".33 .54.=9-4i c) zl=-1+i.a) 2]::::3-2i.(c+di)= (a'c)+(b'd)i 3) (a+.•) 3.84x+2i c) -999-4i. Dijeljenje kompleksnih brojeva d) z=2+5i 3.22::::4 3. Konjugirano-kompleksni brojevi Ako je z.=3-2i.-. z2=13+i zl=-5+6i..) 342.) l ~ 11 I --+-i 3 5 b) (3-4i)(3+4. z2=-3-i 3.61.a) c) zl=5i.(c+'diXc-Jij-' c 2 +d 2 '.22 c)~! > Z2 = 21 .45. z2=-S-Si lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva 3. c) Z =---+-1 b) Z = .49.a) 3. Aka je z = 5+3i izraclinati: a) Z + ~ b) z .)(5-7. z2=3+7i zl=4-5i.58. Akoje [(z)=-z'+3z2+z+2. z2=5+54i b) zl=9-2i.a) zl=9+4l. .u) z\=1+1. z2=4i 3.48. 3. z2=-8-4i c) zl=8+2i.84x-2mi..4. zakompleksan brojr= a .22::::-3-i b) zJ=-3-3i. 22=2+1 b) 2\=10+2i. 22 d) z=-3-4i d) 7=---1 2 4. Odrediti z' datog kompleksnog broja z aka je: c) z=2-3i b) z=-I+i a) z=5i 3. -999+8m._.a) Z=(2-i)(3 .5L.a) (1 +2.ako je z=]-i.=I··2i.Z 2: ~.a) z = (1 +3.a) Z.3. ) . Dokazati. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti.-5irl+~i) 3 _ c) z=(~+~il~-~ii ".) 1 2") J c) (I4 2 '1 -+-Z ' -----[ 5 6 9! c) (l1-3i)(2-3i) 1 3. 3.39.34. z2=5+3i b) zl=3+2i.2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -." lzracunati vrijednost izraza: 3. c) z=3-99i d) z=24-55i 3.)(3+i) b) (1+2i)(3+. z. z2=1+i Aka su dati kompleksni z.44.)-(5-2.4l.a) z1=3+2i.30. z2=6-7i c) 21=8-i. z2=6i c) zl=I+8i. 2 1. 1-9.a) z=6-Si + . z2=-2+7i b) zl=10+12i. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni. z2=3+i 3. z2=-10-3i b) zl=-1-2i.)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2 3.35.

Odrediti kompJeksan braj z=x+yi tako da slijedeca konjunkcija bude istinita: a) Re(z· c. J . .. Ako je z.3-4.('2+[.Odrediti kolicnik 3.72:a) 3.68. 3. I.)' +(I-i)' (1:+. 7 +. 29 d) '5 '=-. 1+ . I 38 I il I lJ )=18 A Im( ~ lZl )= ~ 13..' .* Dokazati: a) (:: )= b) 2. z= +1 a) Izl Izl=[-Z[ b) I~I c) Iz+~1 d) Iz-~I 3..a) z=12 b) z=8.a) 3. 3. b) ..)'1' + (1 + b) (2.1). (I .. lzracumiti vrijednost izraza: 3.z.a) .90.) z 13 + 12.z::::a:+bi.=4-3i .89.).221? Iz. Izracunati reciprocan broj datog broja z: a) z=-i b) z=2·. d) z=-2-3i ? 3. odrediti: a) I z.84.l c) Iz. z2=5+2i c) z1=7-2i. z::. z= 20 29 -~.a) (l+i)z=2-i 3.1 d) Iz.vam~:m-~dul (ili-apsol_~t~_a­ 3.a) I b) 5+2. f. 3.-. odrediti : a) Iz. z.l b) Iz.lzracunaj I ZI+Z2 +2z l z 2 1 akoje zl=1-4i. ' 2 (1.)~ 2 A Ri.64. 3. I 3.=-3+i Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2: b) z1=I-i.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO.)" (1 + . 3 ? .=2-3i. I d) I z.)".74.75* Ako je (x+yil' =a+bi.78..·2 ~' 1= 11:. ? 1 3 5' a) z=~+~ b) z=~+--[ c) Z=_l. odrediti: Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom: 3. c) 5 5 5 5 3. oF 0 Rastaviti na faktore (cinioce.a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li? 3. dokazati da je (x-yi)'=a-bi. 66. +-"-'~ (2. )1(100 (l+i)'OO I \ .a) x2+1 3.73.+2. Nakon racunanja. Ako su dati kompleksni brojevi zl::::2~3-i.+z. Akoje [(z)=2z-3z'+IOi.!.'2..= 12-5i . z. +1' .81. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.87. 3. 7-5. z2=-5+i. c) z=-i d) z=lOi 3. izracunati IZj+ Z2 .i c) ~~_~I~ .).a) a) ~ (.+':"~+J 2 4 i 2 3 2 3. odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je: .. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je: .5.3+4.I+lz.93.94. z.. b) (1+.lz.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i? Rijesiti datu jednacinu : b) (2+i)z = 4i 3.)' 2-i c) . c) z=-2+3i d) z=l+i Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z 3.£)~ ~. cimbenike): 3. Poznatje kompJeksan broj z..77. c) 1-. 2.a) z1=8.. .. (I + ." b) Im(z· c. z. +2 21.z2 I 3.69.92. (1+[. 3. a) z= b) z=-( c) z= ')' 2 5."~::=:' :Ja 2 _+b 2 :nazi. z=2+2.)' c) (1_.=9-12i.)5(~ (1 _ .-z. ~-tealan hfoj vrijedl1()st) broja z. odrediti f(1-i)i f(2+3i).*a) Iz.. + 1)' c) (I .91. 3.=6+8i.. ""' 3. 2 " oF O.1 f(Z)=F_-z~' dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l· x' +25 b) x' +9 b) a2 +4b2 c) x 2 +121 c) 9x2+144 c) 9a'+16b 2 _ d) x' +256 d) 4x' +9 d) a+b .a) -1 + 1+ ..a) x' +4 2 2 :3.. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je: 2+5.a) z1=2-. d) 8-. Akoje z=-21+20i.76.85.a) b) z=_2+2.z1z::l.1 c) I Z.86. Akoje z.* Akojez=I+2i i 12.). 6.11' .67.)32 b) (1 + .83.=2+3i.' 1. 3.62.'!lZl 13 39 .79.63. 1- +~.95.70. 3.a +b I 1 II: n Izl' = z ~ c) b) I[ .)50 -(1 -it .-~i 5 3. .-8 1+2 3.1 3. . z2=-2+3.80. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja Ak6 je-.=l+i c) z1=3-i. z2=1+." j. I b) 12. Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi: a) b) Izl=l~ c) Izl=H c) (5+i)z =1 Ii c) 13iz=(I+i)' I Ii ii j il+.88..a) (6-i)z "'-i b) (I-i)z= l+i 3.82. 1'-1 Dokazati da vrijedi: 3. 1+.--)2 z= ( .(2+ .)1000 (I _ .1 2-3i 4 + 5.71.l-lz.)' . z2=3+i b) z1=4+3i. 3.65.

3. \100 1 J 60 3. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i. 3.1) i B(-2.* PoJjjeliti kompleksne brojeve: a) -12 +i-/6 3. Kompleksni brojevi . Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2.4 I 3. -5) d) D(O.7. 2).a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i 3.a) z=7 b) z=-3i c) z=-5 d) z = -4-2i 3. -2) 1 ( . Za koje vrijednosti varijabh x y vrijedi jednakost: 2x+(I. ako vrijedi: a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ? 3. Kompleksna ravan U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja odgovara datom kompleksnorn broju z. z3=4+3i. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju b) ll+i.98. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj. c) z = .124. c) . 6) b) B(-2..* Izracunati: ) a ( 1+ I 12) b) .112.100. c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i 3. 3.116. (2+. 3.104.113.'0\" (l-i)"I-I 3.122.a) A(3. -5)" 40 41 .119. 3. ZI)= -1 A Im(~)=.120. .a) /\(1. [.105.:J.3) c) C(-2. -18+2. b) zl=-5. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je: 3.:'2 5 A 3. 5) i N(7. h ( 1+~5 [-1:.=5i.f7 . l'.y). razliku.)3 +(1_.0) b) B(0.z2=2-i. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva. l2. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i.99. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z): c) 2z + 3z = II + i a) z-32'=8-2. h l-~j \6 -2-J =-2. 3.10 I. Odrediti kompieksan broj z=x+yi .125. )4 ( 1 1 \. proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih tackama /\(3.*a) 3. Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U odgovara: a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i 3. 3.110.109.4) c) C(-3.111. 3. ako jc: d) z = 8i 3.* izracLlnati vrijednost izraza: a) 3+4i Odl.108.118. Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni. l(i+i )' " nE N..6. Dokazati da je irnaginaran broj.zJ=-1 Ri~)=.126. 3. i) IlE N.i') "tv. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si. z= (II . b) Z= (WI" . tacke /\(3.102.5) i B(2.1 14.:J. +i I1E (1-2i)' (1+i)'+3 b) Z = 2ImO (I+i)".103*a) l+i z= ( 1-i • V J ' I1E N.107.96. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva 3.3.Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje odgovaraju broju z ako jc: a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ? 3. Odrediti zbir. z2=2-Si? 3.13 6 c) ) Ji d)h 1 3. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva: a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i 3. (/- z=[~+i~)' Z=(J3 TiJ+(i-:J 2 I c) z=-Js+12i 3. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz (I +i)''' rcalan broj.97. -3).121..-I) d) D(5.123. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2.. ako je: a) b) Re(z. Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima: a) zl=4+2i i z2=-4+i.)6 3. * lzracunati: a) -1+·i13 b) c) a+i.editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka: 3. 5 Im(z.razni zadaci 3.* DokazatlJednakost: l-2-) + .117. .106. 1). Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom broju z u kompleksnoj ravni.0) 3.[i. b) 2'+42=15-6. -2) i B(l. 2.115.'.

8. J+( ~J .:' rjesavamo prlmjeiiOni-. 3.-sc.. _ Izraz 'llX 2 naziva.a) ·3x 2 + 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0 4.i13J' .133. Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _ 4. * Aka je 1+z+z2=0. 3-i 3. Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog'.(Ie i13) (_I+i)12 4.Il)6ze.neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1.-Broj .kvadratni.a) 6x2-65x=x2+11 Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine: b) 802x' +34x+19=0 4. kvadraUiiJjedn~cjnu nazivamo_ nep()tpuna~ ra+bi+. b i a) c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati : lab+bc+cal=ia+h+cl.rl'eat~og:cl. koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc:2 .6.1.a) 5x 2·35x·2=12x b) ·x 2·2x+5x'=77 3.137.I 7=0 3. c) Izracunati fez.2. r. • b) 4.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1.-'tada.anakvadratr(ejedn'~Ciiie.-.a.~.135. Odredi rjesenje date jednacine: a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x.134. 3.e. c) 2020x'·77x+30=0 c) 88x'-8x·l=277x 2+55 c) -20x' -I 77x+50=0 c) 123x-4x2+12=7Ix 3.stalldardni' oblik kvadratne jedoficin.). a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i . kvadratn. . Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.* (1.a) 7x-·llx·12=0 - Napisati . dokazati da vrijedi: KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 3. b i'e rcalni '9r()jevi i 'a~.'_".a) -I Ix +14x+55=0 2 b) x2+ll+5x=33 c) 59x·7x'+8=x·2 4. broj b se naziva koeficijent li. 3.'do\le~ti.a) 2x'-4x=5x 2 3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x2 6x·8 4.a) (x+3)'·3x=2x 2.* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i.* Dok~ti tacnost slijedecih fo~mu1a: a) z= c) x =y. ..12. Dokazati da za svaka dva ko.139..129* Ako je x = a) x3=1 -1-i.a) 3x -6x+1O=2x 3.* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi dokazati da je broj Z I z] 1=1.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a) Kvadratnu jedmicirtu ax2 -. 3+.' Ako jc'.+bx+c=O_.nE N. .-bx+tS:Q. .* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi 3.- ? b) -x-+113x+12=0 cJ 43x+6x =34-27x-x43 42 ..9. 2 lednacina.'na qblik:ax .136.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete: 16 . Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz.7.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 . linearni_ clan kvadrahle jednacipe.132.aJ~dnaCina. b ~ K) vrijedi ekvivalencija: .127.form'ule: 3.* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I . .I .a) 5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0 2 b) 77x-5x ::::22 4.(x'1)'=2x+3 Odrediti kvadratni clan date jednacine: 4.-~ -1+i13 2 2 b) y' = 1 3.ni clan_kvadratne}.5.* -[(-3i)(2 (I . . Z2.Ako za kornpJeksne brojeve a.4.. _l}'±-~b2 ~4ac 2a Re(~)=l. Zj 2:2 Na~isi slobodni clan date kva~ratne jednacine: b) 2x··-4x·119=0 c) -33x 2 -87x+2000=0 4.a) _5x 2 +44x·17=0 4.[')(1 +1')' - 4i)-(2+4i)3i]2 [(2 .ednaCine: " .130. 1z? I =1 . = 1+ .clana.o~o je-.) 1+2i] I 5 5 1-21 3.131.Ja+bi-. realan broj.) i f(z.Izracunati vrijednost izraza: 3.'.138.c_na~ivap.1O.1o sIQk~d.a) x2 -4x-4=55 b) 3x 2 +8x=5·5x 2 c) -x2-2x+4=3x 2+35 4. - I : a' G=- h= I c=b' c Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax 2+bx+c::::O: 4. gdje'su.. k9ja'se_. * Neka su x..140.4' 1. ako je funkcija r definirana formulom f(n) =( I.3.. 1 \:+11 4 A 4.128. da vrijedi fez) '" f(z).J3 . .rQpieksna broja a i b (a.3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4)..- . y = ---._. n~ziva se. Nan jedt)llcin:e~ a:izraz 'bx _naiivamo.a+b·ab+ 1 = 0 ~ a+b+ab-I = 0 ..11. dokazati da je z'= 1. _ _ .Ja-bi=~{Ja'+b' +a) b) . . - b) Dokazat.

39.26..! y+l b) 4. 4.36.0 .32. r2t 'n) ___ _ _ 6 2_=2_ y+4 y2 -1 v-1 .21.8x-20=0 x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x 2+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0 2 2 x -6x+3.a) 4.16x)'-2(x'-16x)-63=0 x+1 +3x+:2 x+2 b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0 Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine: 4. x--24ax=0 d) (m+l)x--3mx=O 4. x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine: a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0 4.-+Sx b) Sx--2x+3=4"~+x+21 c) 5x+20=3-x-+13x (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 O~O b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)' (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O ~ Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) .a) 4..a) 2x 2-9x-45=0 4.57.a) (x-2)(x+2)+7~ l O b ) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0 b) x 2_tO = (2-3x)(2+3x) 4.14.._-. x.42.4l..I7..20.22..a) 4.18.5I.a) 4.24. 2 .37.a) (x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4 .sx'-4x 33-2x II b) 2t +. ..0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0 '9 =0 '64=0 .J) 8 x 10 W d) d) d) d) ~+ t I =4(1+..60'.35.a) Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe) R~esiti Odredi koeficijent kvadratnog._) T ') x.a) x.-2x+2 x.::.4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x +6x-78=0 2 2-2x-35=0 x b) x'+8x+15=0 c) x -x_12=0 d) x2+11x+30=0 2 c) 3x -5x-78=0 d) 2x'+x-3=0 4x2-8x+3=0 b) 9x2+18x+5=0 x2-4x+4=0 b) 4x2 +20x+25=0 c) 9x2-12x+4...30. .3I..? c) 3x+5 _x-2=_2 3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2 4.--.53* 4.a) x-+ b) x-+ c) 4x-+25=0 slijedece (pot~une) kvadratne jednacine (jednadzbe): 2 x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x +2x-3=0 d) x 2+3x-IO=O x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0 x2-x-30=0 b) x 2 +x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x 2. .a) 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0 -162+60 z+1 c+2 z-I c-2· x+2 b) x 2 +2x+2 +_.46. Sx-+x+3=4..4x + . a) ay'-(a+l)y+I=O b) /-2(m+n)y-t-4mn=0 4S 44 .48.a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0 Odrediti rjeSenja 4.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8 04 ) 0 2 b .38.=-53 .16.:. .a) 450.a) _x 2 -3x 4. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine: a) x2 4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0 4.= 2 x. 4.-'Lx+3 6 Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju realni brojevi za koje je jednacina definirana: b) x2_2mx+m2_ n 2 =O .a Lax .59.29.43.44.rijeSi date jednacine: 4.a) 4 .13..a) 4.a) 4..x .a) x25ax+6a2~. c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x .-.54.a) x +3x=0 4.a) 4.15.. '1 .x' +llx-7=0 4. .::.a) 4.0_=!. x+3 6 9 2 x _x+1 x+l x +1 4.3x -10 6 3 8x+ll+-=----~ b) (x-II)' 10 (6x -I)' 5 7 x 4 21 +65x 7.49.\:+1 x+4 2 2 ---=-3 2x-1 8x ~""'::'-----=O x +6x 12=0.a) 4.=0 d) 9-30x+25x'=0 '1 ' I ' ? x~=-40+[3x b) x--4.52.a) .a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0 4.a) (X~I J x~l +15=0 - b) (. .a) -x2+x-5=0 b) 9x'+8x=-11+2x b) x 2_x=_1 2 c) -4x'-5x+1=x +8x-5 c) x2-2x+5=2x2_X+7 4.a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1 4. b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.7x-3 2 7 b) ---=-+~ Xi 5(x. 'I .55.. ) 4.:.a)x + 1 1.cc---.23.. 4. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine: a) x-+x-6=0 . Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe) d) 25x 2-16=0 2 d) 9x +16=0 RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine: .a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) x'+14x+49~0 d) x'-16x+64=0 2 4.-4x+5 b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12 I :+ b) .a) 4. 4..27.56.25. x 2 +8x+20 .:. 4.58. .a-x-+b-x=O c) .2.1.x+3j' l-7-) 8(x+3) 7 20=0 4.a) 2ax'-bx=0 nepotpunih kvadratllih jednacina: b) x--x=O c) x' -5x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0 x'+15x=0 4x'-5x=0 _5x 2 -2x=0 (a+b)x' -44x=0 x' _ 2x _.c.a) (x 2 .o 4.33.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15 4.40.H ..a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0 4.x=O b) .. koeficijent linearnog clana i slobodni 61an jednacine: 4. Napisi slobodni clan kvadratne jednacine: a) -3x 2 -33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 2 c) 5-45x +45x=1245 4.4 '2 + x 4.t~_2) . Provjeriti da Ii su x=3-2i .x x+2 x-2 4 x -1 3x-1 18 -28 7 ----=-.28._+ 6-c 10 z 4.--+.47.c.a) 4 .a) _8_=-------..a) 4. 10 4. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine: a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x 2+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0 4.45.a) x 2+x=0 2 4.19..-x +2 2..

.a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) 4.... 3 b) -(-a_x)2 -8.O imajednaka rjesenja? 4. a 2 +ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b a a -1 1.1 1 ' X 2 .j _ raz_W:. x~ su kOrijugjnfno-k~.-3a .80.90. 3) '0<0 ~ xJ.O ¢} Xh X2 re. b i c su rjesenja jednacine 2 ax +bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi? 4.. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c iihiz D="b~-... 2 vl'2 J -q I.3. X2 re~lni_ . Dokazati da za proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna..a) .74._ . lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu 4.62. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka rjesenja? 4..68.. c b) .= .x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa :-f::: v • aka 4.79..:: q. .77.. b) jedno ljesenjejednako nuli.66.* 4. Za kojc vrijednosti parametra Ijescnja? x..ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe.:> .enja 'kVfldhifii~ je9_nafin~)~ijedi~._3_ _ \b-I)x . 4. X 2 =_'.78. 4. Odl1()~~l1n. odnosno.ax-3a-bx+3b 3-x . Ijesenjajednacine '(b' " ) '0 " . Za k~je vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja? 4.n. 4.x].76.a l x x 1 a+3 .64.73.alni ijednaki br(jjevi.86.. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x +3x+c:::::.* m 2 +211. kazell\d da-'je 'kvadralli~Jedn. Vieteove forml1le 'AhiJe ~oeficijeiit :k~adrai:nQg 'clana'jednik '}edin'j'cl. onJuglrano-k ' Iek'SI1I.. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a. -. gdje ._ Ijesenja? 4.. b) .8 I.Ie fonnulam~: 111 XI +X2 =~p.. = .itibrojevi. .:. Za koje vrijednosti parametra k jednacina x 2·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva jednaka korijena ? 4.+ . Dokazati. Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju dvostruko realno rjeSenje? 4.a) x'+10x+25=0 4..+ .1< Ako su a. rjesenja-..=_p±~)2_q.)jrlpleksnj brbj~vi. (a-x) +15=0 x-b \x-b a x y x+a x+b x+c ~ __ X_+_X_=O.67.a G Z::t.4. 2Y D:. b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0 _abo ----+ + + =0.* 4.a) x'·3ax·a=0 b) 2x 2 x·l=0 b) ·5x'+30x·45=0 b) mx'·2mx+2=O c) ·..+ a+b+x a b x 4.a) .'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0 c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I n~enih rjescnja: X'+2x+IO=0 x' ·3x·3=x 9x' ·12x+4=0.a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) 4.a) (x+m +2I x+m)+3=0 lx-m) 2lx-m 4. x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b 4.70. In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna jednacina x2-2x+3m=O -nema r.*a) 4. Za kaje vrijednosti parametra .s.xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa: nor'mira'na i pisemo: .+ .atiiia:.89..83.(b-l)'x' 1 -. e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu.= .75. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna..23x·5=0 4.65. iwOJCVl.71. Zafj~.:.* Dokazatl daJednaclIla -. C XI.= . '} . 4. b i c dllzine stranica trougla.+ . Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0 a) ima suprotna ljesenja (korijena). 'omp b'-x-+ -+c-a..a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) 2 Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe).85. * Date su kvadratne jednacine x 2 + 2x + k ::::: 0 i 2 (1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x +1)=0 u kojimaje k rea!an parametar. Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine 2 ax +(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl? 4.2 ..84. b i c medllsobno razli6iti brojevi.= x~a x+a 3 a b. dokazati da su rjesenjajednacine '2 'b"O rea jTIl b " ' ro1CV\.Ie 2- 0 p:~"'- b c . a druga konjugirano-kompleksna Ijesenja. a koja iracionalna rjeSenja: a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x 2+10x+3=0 0 4.x-b' a-x 1 1 1 1 4.. 4. Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i realna) rjesenja? 4.. 4a_~ .* Ako su a._+_.• a 47 46 .63. - x +px+q= .x+c-= su k " '<0 4.82.x + 2n + mx + 2m x+2 m+n x+2 x x ".88.a b 4.87. " Xi +x" =~"­ a b . n. Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine: su a. b j c realni broievi. q::: -.1) 0>0 ¢.ea1na Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data . ~-+ a~:a-.6La) . Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i razlicita rjesenja? 4.* 4.69.

! : Xl . ' 3 ± 2i.-x.x 2+34x-19=0 2_x+l=0 b) x'-88x-3=0 4.119. . 1 5 X]4 4.127. 2 --Xl +X 2 X l :.a) xl::::3a. xl::::l b) xl=m-l.117.128.senjajednacine ax +bx+c=O.: t::: b) x]::::-3-2i.3 41 18.95.=1 b) x. Sasta\. Si:1staviti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja: a) Xl 1 +. Napisati kvadratnu jednaCinu eija su ~jesenja 2xJ i 2X2.x. Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x 2+px+q=O. X:2::::4 c) Xl=-l. 31. Znajuci cia su Xl i b) 3 5 4.=7.124. 1 4. sasta\:'iti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja ex.+b.x+c=O.3 d ovo l' ..0) r.:m+l 4.111. pomo6u p i q izraziti: a) XJ 2+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/ 4.).102. XI + Xi - Xl ~X2 4. 4..=-4 d) x.a) x. .=-3.U jednacini 3x +ax-2::::0 odrediti a tako da za njena rj~senia vrijedi ~ ') 13 1 Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine: 4.racionalan. Neka su a i ~ rjesenja jednaCine x" -5x+3=O.108. x2=1-5i X]-+X2'"::. Rjesenjajednacine x 2+px+Q=O SU Xl i Ne rjesavajucijednacinu Xl 2 ( Xl 2 Xl 2 odrediti vrijednost izraza Xl 2( X l 4./2 d) XI -X2' d)( Xl-X.. Xl 2 Y! . b j c b) XI2_X/ c)* X1 3+X2 3 izraziti: a) Xj2+X/ 4.126.. odrediti: 2 a) xJ +xl b) X/-X22 c)* X]3+ X2 3 4. 4. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x 2-x-12=0 je xl =4. x. 2 ') 4. x. Sastavitj kvadratnu jedn&. 4.113. JavaJu UVJet .>. =-4+'\15 4. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O. Ne koristeci forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje. =2+'\I2. =cc::::. b i c kvadratnejednacine ax2. Rjdenje jednacine x l -6x-7::::0 je Xl= 7. =-4--v 3 . k parametar m ta'o d a llJena rJesenp 7.105.. racionalni brojevi.106. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja: b) 4. . 4. C) x.3 .=2.100. 4.114.9I. ~. --1. x2::::-3+2i d) xj::::4-2i. Ako su koeficijenti a. 48 Xl rjesenja kvadratne jednacine x~+px+q::::O.a) x.125.15X + a 3 = 0 jedrnko kvadratu ~og.121. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf. x2:::. x. x]- 1 -+ --.98.116.122. Sastaviti k~adratnu jednacinu cija su rjcsenja a+2~ i 2a+~. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax2+bx+c=O > pomocu a. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl.110. dokazati daje lzraz a4+a3~+a2B::'+a/33+~.1:29. Aka su a i B rje. :::: -. 4.-2_p2x+pq == O.a) 61x2+6x+ll=0 Napisi zbir rjeSenja date jednacine: 4.a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X.Xl i X2 kvadrath~ jednacine 2 x +px+q::::O. ~.112.=5.107.a) xl=2-i..X J . Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine x~+px+q=O.96. x2=m+3 d) xj=m-J.=4 c) x.1 x2 XI - I +Xl b) - XI. x.92. -. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja jednacine vrijedi 2x! . 4 4.104.a) (x.97. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/' 4.J. Odredi drugo Ijdenje. a (X i ~ njena ljesenja.115. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine: a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0 4.=-2. =2-'\12 4. ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?.101. odredi · .a) x 2_1Ox+ 18=0 b) .109. Ne TjeSav~\juci kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O .Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku: 4. Ako SU Xl i Rjesenjajednacine x -3x-l0::::0 su 2 Xl i X2.0) x 2 +884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx 2+4(m-l)x+3m-l=0 4.x. +~" ~+­ a f3 2 4.a) x 2-82x-ll=0 b) x +69x+92=0 I J i' 2 c) x -66x-1997=0 2+2000x-1997=0 c) x 2 c) x +1998x-1999=0 2 c) x +2000x+1998=0 c) 20x2+60x+33=0 c) 6x2 +117x-30=0 2 Xl rjesenjakvadratnejednacine x -5x+1l=O. i ~ l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima 2 x +px+Q=O. Ne rjeSavaj~cijednacinu odrediti .93.94.a) x Odrediti proizvod rjesenja date jednacine: 4.a) 2x -6x+l0=0 b) -x2 +7x-6=0 c) 4x2+8x+15=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0 4.t b) Xi 3+X. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine: a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0 4. 4. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine Xu 5± 2M r . .=-6 4. J X2 XI -Xl c) Xl.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0 2 4.iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad odgovarajuceg rjesenja jednacine x 2+6x+8=O. b) X.0) x' -44x-77=0 Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja: 4. ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz a 3+cx-2~+a~2 +[l' raciona!an.l20.x.99. 3 r:.t. 49 l _ Xl X2 )+ l -.103. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2? 4. x::::::::4+2i 3 r:. 9 4. Aka su ex.J2 Xl' =3±5'\12 c) x. x2=2+i c) xl=1+5i.123..9inu cije je svako rjesenje za dva manje od odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O.::'-'-~ c) X]' -J J . -Xi 4.

4. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5..po apsolutnoj vrijednosti.Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge. tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu. a njihov proizvod je 15. IZff:lcunati stranice pravougaonika. ")' '=0 4. Ako je povr. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen? 4. Povrsina pravougaonlka je P=50 m2 . Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. zapremina kocke smanji se za 117.158. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su.138. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji.161.168.4. a drugi puta nizvodno. heeu jedan drugom u susreL Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag.130. Ako se brzina Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se za 10 sekundi. Odrediti ove brojeve. Odrediti taj bro]. Prvolll automobilt( potrebno je 3 sata manje vremena da pre. 4. a povrsina P=36 em2 .132.148.157.139. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata. 4. Kada se bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo kroz drugu cijev. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei? 51 .150. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. broj njegovih dijagonala se poveca za 30. Kada se on pamnozi brojem koji je sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. 4. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h. 4. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0 irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? .153. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I 4.145.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0 4.136. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost.. Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika. automobila udaljena medusobno 329 km. Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one a=l.143 . Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387.1-47. Kada bi se bazen punio samo kroz siru cijev. tadaje zbir kvadrata taka dobijenih brojeva 65.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113.167. 4. Koji je to poligon? 4. 4. Za koliko sati svak. 4. Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja. Rastojanje od 495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno . 4. Koji su to .bazen? 4. Straniea romba je a=8 em.brojevi. Kolikaje visina tro~gla? ' 4. 4. Kada se ivica kocke smanji za 3. Vozac B prelazi syojim vozilolll 20 km/h vise nego vozae A. 4. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je a~ U trougao je upisan kvadrat cijaje povrsina n-ll dio p~vrsine trougl.134. 4.146. a njegov obim iZllosi 30 m.140. 4.137. sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date jednacine.142.135. Krecu¢i .5. Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja. 4. Koji Sli to brojevi? 4.156.155. Odrediti stranice pravougaonika. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306.od pozitivnog . Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r). Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54.163.154. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici? 4.144. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca A. Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom.ina kupe P=247r m2 ..166.a cijev posebno moze napuniti . Koji su to brojevi? 4. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih kvadrata. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m2 . Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih stranica. Dijagonala pravougaonika je d= 13. 4. Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona. Odrediti broj straniea poligona. U jednacilli x 2-x+m-l=O. a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena.}=7. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340.131. 4.141. Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati. 4. Dva. Koji je to brei" 4. dobivaju se stranice pravouglog trougla. Koji su to brojevl? 4. Suma kvadrata ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034. a hipotenuzaje c='I3 m.6.152. I I :1 II .162.133. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200. 4:.160. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O. b=3 i c=5? 4. Odre'diti ove brojeve. Odrediti sti':Jniee pravougaonika.se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao nizvodno. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi) 4. Koji su to brojevi? 50 4.165. Koji je to broj? 4. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. .? . Zbir cifara dvacifrenag broja je 8.164. ~obivaju se stranice pravouglog trougla. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120. Odrediti taj braj. Odrcditi dvocifreni broj. Koji je to braj? 4. Odrediti brzine kretanja oba automobila. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe) Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja. odrediti m tako da bude x/ + x. 4.159. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost.151. jzracunati visinu kupe. one a= 10. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri cemu je negativno rjesenje vece. a stranice mu se razlikuju za 7.I 4. Za koHko se smanjiia povrsina kocke? 4.. Izracunati katete trougIa.a) x'-4x+l=0 b) x 2+x-l1=0 c) 2x 2-3x-7=0 d) -3x-+x+l4.de polovinu puta nego drugom da prede cijeli put (od s=320 km). b=ll i c=19? 4. Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme.

.176. : 12 4 b) 4x.177. ( .186.183.x- .195*a) (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0 +3ax+a 2 2 2 x x- 2x'-2x-12 3x2+x-l0 XIl+2 + 2x l1 +1 + xl! 2 b) b) 3Xll -x " -x " 4.~in~_ar'nc'fak. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce) 4. 3a'+36a+l05 3x -Sax-8a l 2X2 2 2 2 4.20x + 100 b) b) b) c) Xl -4x+4 1-8x+16x' 1+8x+16x' 5x 4x-5 5 64x' -16x' -4x+ I' ~~~-~- 20x 2 -80 u 2 -30-10 2a 2 + 3a .174.a) 4. 4.-.J75. ' b) ' x-3 ( x-/ -2x-3 ( x 2 +4x+3 . Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan: 2X2 +7x 5 a) b) + 2x -15 5x+ 12 - c) 2X2 7x 2 -7x 2 3x +14x+15 4. '169 a+ I 2 a-+2a+l (/---9 4 lOx' -1000 x' . lx2-7x+l0 -6X:'::5_x2_6X+·8J. Kvadratna jednacina . .razni zadaci 4. Koliki je pocetni otpor? 4. x -5x+4 X+3) . jacina struje se srnanji za 22 A.+12x+--+-.170. rlacin: ax2+bx+C. b) ledno ljesenje jednacine jednako je 1.a) 2x 2_ax_a 2 b) x2_2ax+a 2 c) 2a 2x:?+abx_b 2 d) 2a2_Sabx+3b x2 3 2 2+2ab-3b l )x+2a l -3ab 4. 3 -x-6 a _9 (/2 _ 2 b) ") a. .197.-==' a(x-x!l(X-.169.fi+l +. r-9x+8 2x-7 4.*a) (x'-x)2_3(x 2_x)+2 = 0 15 .fi -I -. l#da se ovaj tdn. (Uzeti.171.a) 4.' ) 1. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q (oma).a) . pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu. =(x-I)' +x' x. Koliki je bio otpor u kolu na pocetku? 4.b +ab(2a-b)x-x c) 2abx2+(2a Dati kvadratni 4.173.--4 a +4a+4 2 4.193.x' -6x+8 4.a) 4.188. 2 l x' +r-x-l .!. 52 53 .8.180. specijalno.a) ~~"-"+~~.'-ax-6a' b) abx'-(a' +b')x+ab cJ a'-ab-2b' rJ )a.-5 Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani): 4178.a) x'+IOx+9 4.7.187.a) +4a+4 a 2 -3(1+2 a 2 +2a-8 2a' -8a-90 l x.182. a za neko vrijeme. pojeftini za p%. a=2000 KM.X2).na $lijedeG~.tore_.a) 4.tmt rastaYlja'n.196. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim izrazil11a~ a) Ako s'~ x\:~ ~i no!e:kvadratndg trinoma:ax2+b~+c.a) 4. I 92*a) Rijesiti date jednacine (jednadzbe): 5 .179.a) b) --c. .a) 8x'+IOx+3 trinom rastavi na linearne faktore (cinioce): bJ x'-6x+5 cJ x2-7x+6 d) x'-lOx+9 b) x'+2x-15 c) -.2Xx-4) 2x-4 .189.a) x' + .2 x 1 +bx-2b 2 x +9bx+ 14b 2X2 -3ax+a 2 3ax-x _la 5x -2x-3 5x + 3x 7 x lJ + 2 + 6x l1 +! 2 -] I 1 l 4.194.185. =47 b) I.~~- b) a-"~ ..-~ (x. : a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli. x~-8 _ _ 1 )X'-7X-8 . jacina struje poraste za 2 A (ampera).4.*a) 4.Ji b) x' -(Za-b)x+a 2 -ab x 2 -ax+ab-b 2 4..172 a) x 2 3x+2 4. Odrediti p. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da vrijedi: .190.( ) x' -3x+2 2 4.'+2x+35 d) -x'+x+42 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2 4.-6a+9 4. b=1200 KM).191* 4..184. ~ Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni t~lnorn kx 2 -kx+(k-3) potpum kvadrat? : 4. Kvadratni trinom. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM.fi 3x 2 + 3.181.a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a.a) 4.x + 1 . Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q .

4210. Akoje f(I)=2. f(2)=0 1 f(3)=-4. tok i ekstre-m {\.1. odrediti vrijednost varijable c ako je: a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40 5. 5. I' .O .8.3. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.5. 4.208.1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva. 4.' ) 2 aJ y=-x bJ y=-2xcJ y=-5x dJ y=-0. y Rijesiti date jednacine Gednadzbe).parabole u. Skiciraj grafike funkc-ija: aJ y=x 2 . Paio.5x' 5. 4. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.4. 4.2. dokazati ekvivalenciju (x.1 a~ Skiciraj grafiRe funkcija: 2 . 4. 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje. 5. XIX]: -2(xl'+x::»+4=O .::::6a+2 .R-7itde~ry:rsana:relacijom (jrafik kvadratne funkcije'je .206. 1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda. 5. * Dokazati da za rjesenja x J i x:?: kvadratne jednacine x:?: .4a"].~.'.4) ? 4.*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0 c) 1x2_4x+31 + 1x"-5x+61 ~1 b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120 4.7.l1k9ijit (:. * a) x'+61 x 1+8~0 b) (X_3)2= 1x-31 c) (x+1).5x' .~ 54 ~ 55 . 5. 5. 'je' utti'c!<'i' x ~.211. zavisnosti od koeficijenta a"j .6. D2 _ ' 2a la- 5._.= x+31 . Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-4. f(-I) i f(2). Ako je f(x)= 4x 2+2x+c.207.)i .* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ~ ne rjesavajucijednacinu odrediti vrijednost izraza: _1_ 5. 1+ Xl .parapola'.205. b i c kvadratne funkcije f(x) = ax'+bx+c.ax .c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od drugog. 4. Ekstt~rn 'kvudraine fUlikcije y::.198. 1+ X 2 F'U.vadralne. 0).<0 5.Dataje funkcija y=ax 2 0drediti: aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je . 4.202.*a) x'-1I=-lxl+1 b) x 2-5x+6 ~5X_X2_6 c) 5x-x -6 =X -5x+6 4. * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata ljesenja jednaCine (a-1 )x 2 -2(a+ 1)x+a-2=O gdje je a real an parametar.faji .209.avUcni iu pa.* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne vrijednasti realnog parametra m.199.·[·(~ +'~.'~ Napisati kvadratnu jednacinu ~ija fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete: XIX::: + XJ+X2 .* a) -x 2+1 =-x-+1 b) 1x 2-3x+2 1=3x-x--2 c) 12X-X -11 ~2x-x-1 ' 4. I a.gornjim slikariul. b) y=2x' c) y=5x' d) y=0. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine x 3 + ax:?: . =3x. odrediti koeficijente a.* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine X2 -2mx+m' -1 =0. Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5.: Xl 1 + Xl 1 ~ 2(Xj + x:?:).200.* Ako su Xj i Xl ljesenja kvadr~tne jednacine x:?: +px+q=O.204. PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak._ .: ax2+~x+c= (l.9. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi tackom M(O. funkcije. '. KVADRATNE FUNKCIJE x 2 x + _.203.201. 4.) ¢> (3p'-16q=0).0drediti frO). a za koju najvecu vrUednost? 5. e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog.0) i B(4.'diskriminai1te D=bi ~'4i1c pl'cdst.. * a) (x+4)(x+5)(x+7)(x+8)~.. pripadaju intervalu [-2. -3).ax + a = 0 vrijedi oejednakost. 4.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J Xl -(2a+ l)x+ 1.

.24. Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika funkcije y=x 2 .a) y=x'-6x+8 Odrediti interval u kojem data funkcija raste: . U kojem intervalu data funkcija opada: a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2 5. Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule: 0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS 5.38.a) y=x'-llx+24 b) y=x 2_9x+14 2 5.0) y=x-+16x+l .17. 5. :!i 5.19.14. Nucnali grafike funkcija: b) y::::_2X2+3 a) y=-2x Y 5. 2 ) y=_x 2+5 b) y=-x -2 c 5.a) y=x +4x-2 b) y=-x 2 -2x-4 ' .1·. pa na osnOVll njega.a) y=x2+x+l b) y=2x 2+3x-17 Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije: 2 5.a) y=-x5. 5. b) y=2X2_3x+ I c) y=-3x 2+x+ I . 5.41.+7x_1 c) y=-2x 2+5x+7 ? U kojem intervalu data funkcija opada: 5.29.a) y=x.40. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.43.39. pa na ~snovu njega 0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z Odrediti nule date kvadratne funkcije: 5.23. Odrediti nule kvadratne funkcije: a) y=3x 2-27 b) y=4x 2-64 5.25.33.11. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. Odrediti koordinate tjemena parabole: 0) y=x'+x+8.36. lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m): 2 2 2 a) Y=1~lX2+4 b) y=(m_l)x _3 c) y=m x +144 5. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+ 2 5.a) y=2X2+5x+3 b) y=5x 2+x_6" . minimum date.47. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.51.45.44. ~ c) y=(x+7)'+16 " 2 c) y=4x _x+2 ? c) y=-3x 2-12x-9 c) y=-x 2+6x-14 . Odrediti minimum funkcije: 2 a) y=x'-7 b) y=Sx +2 c) y=-2x'+32 c) y=-89x 2-2 5.37.18. Staje nula ave funkciJe? 5. U Kojem intervahl' data funkcija raste? a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)' 56 c) y=(x_2)2 c) y=(X+II)' c) y=Sx 2 -2lx-20 j ·. pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija: b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1 a) y=(X-1)2+3 5. pa na osnovu njega skicir~j grafike funkcija: a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+ 2 U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija 2 . pa na osnovu njega.21.16.5.13. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2. b) y=x 2 +3 c ) y=x _4 5.12.28.52. Odrediti koordinate tjemena parabole: 2 a) y=x2 4 y=x--6x+9 +4x+ b) ' c) y=x +lOx+25 5.48. Nacrtaj grafik funkcije y=_x2.26.a) y=2x -3x-5 b) y=3x 2 -l6x+S skicir~j grafike funkcija: .50.31.a) y=x -1 b) y=x-2 2 5.a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35 5. Sta je nula funkcije: b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I a) y=(x+S).a) y=x--8x+12' 5. Koliki je maksimuill date funkcije: a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12 5. kvadratne funkcije: 5. 5. na istaj slici.a) v=x2+2 b) y=x2+3 ~ 2 2 5. Koliki je maksimum funkcije: 2 a) y=-x'+1 b) y=_2x +4S 5. Skiciraj grafik date funkcije: . 5 . a za koju najve6u vrijednost? Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija : 5. .34. c) y=_3x 2_x+5 ' 5 . Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. na istej slici.:··· 57 . c) y= _(x_3)2_ 5 c) y::::x2+6x+5 2 c) y=5x +18x-8 c) y=_x 2+2x+ 1} c) y=-(x+6)'+23 c) y=399x'-12 5.46. Nacrtaj grafik funkcije y=_x 2. b) y=-x-+4x+15 5.20.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x 2+x-5 Koliki je.'.27.a) Y=(X+2)2 5.'.22. b) y=-x-+2x+35 b) y=2x 2-x-l c) y=40x'-27x-4 c) y=-3x 2-2x+S c) y=8x. 5.) 5.42.a) F(x-])b) y=(x-5)' c) y=(x-7)b) y=(x+3)' c) y=(x+4)' 5.32. Odredi ta6ke pie~eka date parabole sa x-osom: a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x ' +llx-30. nactiaj grafike slijedecih fUllkcija: a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)' 5.49. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2 -12x+36.a) y=-x'+3 b) y=_x _5 c) y=x-6 2 c) y=_x +4 c) ~ 2 v=x2+5 5.30.1S. nacrtaj grafike slijedecih funkcija: b) y=(x+3)" c) y=(x+6)' a) y=(x-l)" 5.35.

5. c) y=2x2+5x-7 ? 5.5. . a) y=-x'+2mx+2 b) f ' -2mx+3m (x)=x c) y=x··-(m+l)x+2(m-l) 5.65.56.58. -3). kE R.55. 5.80.69. 2 a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 5.77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x 2 pomjeri za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole. znak j koordinate tjemena. znak i koordinate tjemena.59.68.67.86.* Jednacinom y=(x-3i+m.60. gdje je k reaJan parametar? 5.62. kER. intervale monotonost!.73. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. 5. Jednacina y=kX2_2x+ 1. gdjeje III rea!an·parametar. 5. b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije.0drcditi funkciju y=ax 2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l. J lu . * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine. intervale monatonosti. C(l. ekstrem.* Koji pravougli trougao.53. 5. . Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju jedne njegove stranice. Kvadratnu' funkciju y=::'3x l -4x+9 dovesti na oblik y=a(x+a)l+~. Odredi v!. -4).b i c. odredi funkciju koja ima minimum za x=-l. 5. Kolika je stranlca upisanog kvadrata? 5."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x 2 4x i b) y= 1 x'. -6). a zatim odrcditi: nule. 5. Kvadratnu funkciju y=_4x 1 +x_3 dovesti na oblik y=a(x+a)2+~. 5. b) osno simetricna S obzirom na y-osu.83.+)'. 5. Odrediti skup tacaka ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola. 2). * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. 5. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u cijeloj svojoj domeni? 5. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x 2-8x+3 i skicirati graflk ave funkcije. 5. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3.82.87.94. 2 a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 . U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n.64.6]. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1x2 91 b) y= 1. 5. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ? 2 5. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna? 5. Odrediti stranice pravougaonika taka da mu povrsina bude najveca .85. Akoje 2x+4y=l. 5.0dl-. Obim pravougaonikaje 8 em.a) y=2x -i-5x+3 5. Odrediti koertcijente a. I 5.90. a zatim skicirati crrafik funkcije v= -x2+9x~8 5.57.75. ti daje x.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x2 pomjeri za 2 jedinice udesno i ~tim za 6 jedinica navise. najvecu povrsinu ? 5.2+11 cJ y= 1x '161 5. m. 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna. tacku presjcka sa y-osam.88. 5. tacku presjeka sa y-osom.70.89. ciji je zbir kateta 10.odredenje skup parabola.63. Obim pravougaonika je 40 m.71.. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova bude najmanja.4x+31 cJ y= l-x +6x-81 2 5. 5. 5.ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax 2-4x+5 ima maksimum u tacki s ordinatorn 7.~ t ~ B(O. a zatim: 2 a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax +bx+c. U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu: a) y=x 2_x+25 b) y=-88x2+45x-2 Nacrtaj grafik date funkcije: 5. U kojim intervalimaje data funkcija negativna: • 2 .. 20 2 5. nule. ce-3. .:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I. 5. * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih jednacinom y=x'_3kx+2k2 . Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u cijeloj svojoj domeni? 5. ima najmanju opisanu kruznicu? 5. nule. 22) 5. a zatim adrediti: nule.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5. B(-2. U koiim intervalima je data funkcija pozitivna: . c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1. 58 59 . Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. dokaz.72. odredi funkciju koja ima maksimum -3 za x=-l. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q . Kvadratna funkcija y=ax +bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l.91. Odrediti koordinate tjem"ena.nER. . kE R odreduje skup parabola. 5. Koji od ovih trouglova im. ekstrcm. a zatim skicirati grafik funkcije y= x 2-3x-4. Odrediti skup tjemena ovih parabola. 9).92.81.54. . Odrediti koordinate tjemcna.66.74.93..84.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom y=x2-2(k+l)x+k-3. *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m: . 5.2:-.79. Za koju vdjednost realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli? 5. . Broj. Ispitati zuak slijedecih funkcija: a) y=x 2_4x+4 b) y=x2+4x+5 c) y=-33x2+1998x+57 c) y=-3x -2x+5 c) y=-2x'+5x+7 -. 5. .78* Odrediti jednacinu parabole kojaje: a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll.a) y=x2_6x+8 b) y=2x 2-x-1 2 2 b) y=5x +x-6 5.

26. b) ima realna i razlicita Ijesenja.11.. a) x2<4 b) x 2>9 6.25* al (x + 3)(x.te kvadratne nejednacine: b) X2+X<O 6.O:O d) . Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina (m-4)x2+(l+rn)x+2m~I=0 : a) imajednaka rjesenja.30.29. b i e rna ~oji r'ealni broj'c:~"i J a. Za koje vrijednosti parametra ajednacina (a-2)x2-2ax+~-1=O im3 oba rjescnja pozltivna? 6. a) 2x~3x'.i ax +bx+cdi.a) c) 6.-=-=-=<0 -4 d) -c:-->O -887 b? -x-1 6.2.10.a) .9 c) y = .7.24* a) (x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0 Xl (x-IXx'-.15. Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina a) irna realna i jednaka rjesenja. a) x'~5x+6<0 b) x'·9x+20<0 6.4.. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma: a) xl-8x+7 b) x 2+4x-S c) ~x'+8x~16 d) ~2x'+12x~J8 6.a) ..a) 6..}4+-8-x---5-x .a) 6.17..a) c) -"-""":'-<0 -3x+7 x'-7x+1.!I ~~ x 2 7 v=.a) b) Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi): X2-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax2-16<0 c) X2~X<OAX'+X>O x2~5x+6<O /V x'~25<0 b) x'+8x+7>0 A X2~ 1>0 cJ 2~2~x_1 <0 A x2+x"2>0 x2+2x+1>0 A x2~3x+4<0 b) x2j4x~5<0 A X2-4X<0 8x 2+x>OA 2X2+X_1<0 x2-14x+45<0 A x'~llx+30>0 A 2x-3>0 x2~x~20<0 A x'~2x~8>O A 2x'+x~45<0 Rijesiti slijedece nejednacine: 6..O d) x2+7x>O d) ~2X2~8x>0 --2x+1 <0 -3x+5 6..}-3x'+6x-3 c)f(x)=.12.. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0.a) x-I 0 > -4 2 b) 6.25 d) 9x'.a) V = 627.8.36 b) x'.23.'·5x~24<O b) 3x'~13x+14<0 d) 5X23Ix~28<0 c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O 2x 3 3-x c)---->1 d)·--<2 x+5 x+5 2 x +4x+5 b) <0 -5x+6 c) (3~x)(x"'II)(x~5J(x+33)<0 6.a) 5+X2 2 ! 1-x x x -2x+3 x 2 _1 b) _~·8x+7 >0 6..a) 15+x 2 8x<0 b) 5x+x2~14x-22>O x-3 x-2 6.O b) x 2 4xo.0) 4x'+2x+I>0 6. c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja? 6. l 6. a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O 6..6.1.> 0 +2x+8 x2-x+l1 c) -..0 d) Rijesiti da.a) R-81 b) v = .-7x+12 c) c) x2-2x>O c) 6x'+5x>0 c) 6x+x~::. c) nema realnih rjesenja? 6. gdjc su a.9.. ' 61 60 .O:16 c) x'+3x~IO<O d) ~x2~7x~6<O c) x'+4x~J2. a) .13.'. KVADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA Nc}cd11acih~ oblika ~X2 +bx+c?'O l.o:O 6.~x-6 x' +6x+8 2x-3 2 . .> d). x+1 I-x 2 1 3x -x+2<2 b)x+->-3 c) x' -10 <d) --~~2<-6.14..'·5xo.O c) x2+5x~O d) -x]+2x~O c) x'<3 d) x'<8 c) 4x'0.18.lf a tako da ljesenja jednacine budu negativna.16.o:O b) x+6x'.-----<0 +3x+7 2 6.a) x2~8x+7>0 b) x2+1x~3>O 6.5. b) ima realna i razlicita rjesenja.< 0 x-4 x+ 1 Xl -2x-3 6. <0 2x.22.2I. odrediti reaifm paramet<..}5x'=6x~~1 b) f(x)=.> 0 b) . .J -i b) (x~4)(x+8)(x~ 1)(2~x»0 d) x2 +2x::O:.tQ.O 6. b) y = d) b) x?+5x+7 0 x 2 -2x+3> --·-->0 x2+7x+10 -5 x' -llx+30 "--.O:16 6.c . Odrediti znak kvadratno& trinoma: a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25 ?-x x+3 ) x -13x+50 0 <0 c ..19.32.6. a) x'0.x+I»o ).0) 2x'+x~3<O c) 25x 2 +5x-12<O b) _2Xl+4x_6>O 6.3..(. a) x J+3x>O 6.20.a) 2 >0 x.31.2)(x ~4 )'(x~ 2)(x' -4x+ II »0 b) (x~ I )(x~3 )(x + 7)'(x+4 )(x'+x+ I )<0 Odrediti definiciono podrucje (domenu) date ft1nkcij~: 6. naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba).

1.* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax 2+bx+-c = 0 CU~fSU rjesenja Xl J X2 realan broj u.41.51..42.x-l. x2 ) (XI '. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije: 2 .O naziva .inimalnu vrijednost.24+2x 2(x'+5)=0 63 .9. odredltl vTlJednost parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl: x 2 -8x+20 . SmjeilOmx'-=t.38.5. 6..~-'---~----~< +2(m+1)x+9m+4 . nalazi izmedu -I i O. .:0)/\[af (a»0]/\l. 6. .. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date 2 jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx -4mx+12=0 6. * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci.44.43*a) 6.40. Za ~oju vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan za svako realno x? 6. NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7. 6.a) 7.I<3 b) Ix"+4x 1<2 b) x'+14x +3<0 b) c) IX:-5X+61>1 c) x--4x+2 > 3 c) 2x'+ Ix 1-1>0 7.3.. !X'-kx+I!<3 x 2 +x+ 1 ? 6.8.a) x4_m2x~_9x2+9m2=O 7. < x 2)/\ (aE (x"x. b) (a < x. 6.7.a) 7. 2x2_(a2+8a_l)x+a2~4a=O ima rjescnja razlicitog znaka? 6. .45.54. Bikvadratna jednaCina (jednadZba) MnaCi11~oblikaax 6.53.ne (m+l)x2+(3m-l)x+m+3~0 .52. Dokazati ekvivalencije: 62 7.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija x2-4x+5 pozitivna za svako realno x? f(x) .2X2 () 3x'·~ 1 () x + 2x + 3 a) f(x)=-.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi : .:a <a l l 2 + X 2" > 2 2 XjL- I 6.a) 7. .35.b) f x =--.\ I 6.39. rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O..IO. Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za sva~o x bude.jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina: a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0 c) (k_2)X2+(k+ I)x-(k+ 1)=0 6.36.48.* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti pal~ametra a: a) ax 2-x-1<0 b) 2x 2+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0 6. 6. * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine f(x)=4x 2 -(3m+l)x-(m+2)=0. '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a svaka x: f(x)= ~(m + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) -I) ? :< 6.*a) 'I ' x··.1..a) x'(x-5)(x+5)-x'+25=0 b) x'-13mx 2+36m2=0 c) x'_2(a2 +b 2)x'+(a2 _b 2)2=0 b) x.~. Aka Sll x.(x-4)(x+4). Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _.i nakvadratnu po nepoznatoJ t.+1 · 2x + 1 .a) 6.. a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m pozitivan za svako rcalno x? .1I.4. I c) <a) {(b' -4ac?.6.em '" +b +c:".c) f x = x. .X 2 <=> <=> {(b -4ac?': O)A[af(a) > O]/\l~ :a > a 2 j .a) 7.))] <=> af(a) < 0.~ bikvadratnajednacina.a) 7.46.49. pripadaju intervalu (-l. i x. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ 1~0 taka da za njena rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1.t.34. 2)? I I 1 i O. . .x": 5 6. 6. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0 6.a) I .a) x"_lax +a2_b 2=0 7.6'.a) 7.50.2. Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine 2 X 1 I a) [(X"X 2 E R)/\ (x. (m+l)x 2 -3mx+m+8 6.ikvadratnajednacinase svod.37.-7.4 7.a) 7. Rijesiti bikvadratne jednacine: x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x 2=0 d) x"+64x'=O 4 x"+25x'=0 b) x -144x'=0 c) x4 -256x'=0 d) x"+169x 2 =0 4 2 2 x"-13x +36=0 b) x -5x'-36=0 c) x"-5x +4=0 d) x"-17x'+16=0 x'-16x'-225=0 b) x4 -35x'-36=0 c) x4 -24x'-25=0 d) x4-63x'-64=0 2+1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 36x"-13x d) 2x 4 -19x'+9=0 4 2 x _3x _4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox 2+8=0 4 2 4-5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 18x -7x _1=0 b) 4x d) x4 +13x 2+36=0 x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x 2+16m'=0 b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_ x 2_a4 x 2+a\=O 2 .33. * Ispitati . .

29. d) x"·(3+2.2=± (2·3i).a) (x+ 1)4.7x.a) 7.64=Ob) x +M=O Sx 3·125=0 b) 64x'·27=0 x'+8a3=0 b) 27x'·a3=0 c) x 8=0 3 I I I b) x·4+5x·'·36=0 b) f'. -Xl. X'.=2+3i. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X +pX +q=O jednaka je nuli.216 '!64 lJ-125 x'+1 4(x-1) 7.(x .a) x·sf'.26.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine: a) (X+I)4+(x·31'=32 b) (x+3j'+(x+5)4=16 c) (x. 64 a) x 3 2x 2+sx·4=0 b) 2x 3 +x 2 4x·12=0 c) x+3x'+sx+3=0 3 ' 65 .3s.9x +33x·6s=0.j-x 3-3x 2+x+2=O c) -2x"+4x"-x 2+x+3=O Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje: 3 7. x. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx +c=O jednaka je lluli. lJ. :1 Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc: 7.a) x·'·5x· 2·36=0 7.2.20. 7. 2} b) 2X3'X'+x+4=0 .fi )x'+3(2. 7 ...46. a proizvod je jednak q. x3.. + x'. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu jednacinu: .23. Xl=-S.45.3} 7.12.. Binomne jednacine Gednadzbe) Rijesiti (binomne) jednaCine 3 x ·1=0 b) x3+1=0 3 3 x . {i.a) x'+x. +4=0 7.SVx·9=0 3 2 c) x· ·15x· ·16=0 4 2 7. xt=-1+2i 2 b) x·'-x 2+2x-24=O. (2.7.24.14.39. Neke jednacine treceg stepena (stnpnja) proizvod rjeSenja jednak je .. X2.64 c) c) lJ27 lJ.2=±2.fi + 1)x·9=0.19. 7.30.14=0. {0.2=±i. ako je xl =-1.a) 5xJ-4x-32=O.3+2x'·25x·sO=0 c) x 3 +2x'·13x+1O=0 d) x'·x'.a) xl. XI=] . akaje xl=-2. a) mx +2x -x-2=O.4=±3i c) X1. x. * Pokazati da se jednacina (x+a).18.=. Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2.2 a' a (x+l) a (x+l) x x x+l 2 4 7. napisati tu jednacinu.a) 7.22. xl::::::2 c) x3_6x 2+I 2x+335:::::0.15. {O.senja bikvadratne jednacine X4_ (3m+2)x 2+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar. 26 (2x·l)2+25=0 b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0 7. "I. x..(x' ·5x+6)2·158=0 Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja: 7. -2.a) X 3_X 2-x-l 5::::.25.37. a 3 3 3 -+-=-2 I ~ 7. X3A=±'12 c) x1.36. 2. ·3) -4x b) x'+5x'. x.38.2) 3(x'+1) +x+2=0 2.21.I)"+(x+3)4=82 7 .34.42.2=0. {·2. d) x3+9x2+11x+m:::::O.28* Rijesitijedllacine: a) x 2 b) x' +(H =17 7.a) l/i.17x.{I. 3} 7.a) 7.5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0 c) (2x·1)4. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina x1+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet (x\+X::.=2 7.13.)(Xl~+X2·')=7. 4(x -2) 10 +---+-x+ 1 . x'. I.. *a) 2(x'·5x·5)'.a) x1.2} b) x3·x'+2x.a) 2x'·x·2=0..akajexl=-7.a) c) 27x 3 ·8=0 c) 12sx3 +343=0 c) 64x'·27a'=O 6 x6..a) 7.44.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i preostala dva rjdcnja: 3 2 b) 2x"+mx'+13x+15=0. * Neka su .·i.33.17.a) c) 2V +sV·88=0 2 9 .+4=0. Dokazati! 2 7.ls=O 7.4=±5i 7.a) x . da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu jednacinu po varijabli y7 7.4l.64=Ob) 64x6 +1=0 c) 729x ·64=0 Odrediti sve vrijednosti korijena: d) d) d) d) d) d) d) x 3+27=0 27x 3 +1=0 12sx 3·216=0 8x3·729a 3=0 4096x 6·729=0 7.x b) 5x -5x +1 x' . 7.4=±2i b) x.*a) x3 +5x 2 +2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O 7..2=±4. i} 7. Jje. a+h b) x·'-6x 2+13x-IO=O.32.27.a) x3 2+4x·3=0.-Xl.4=± (2+3i) Rijesiti jednacine: 7.27 b) b) V8 lJ.j+(x+b)4=c.2=±3. X I. x.=i b) x:'+5x+ 18=0..:c-(x+ I) l+lOx I II 11 7. Odrediti vrijednast parametra III aka je X(::::3X2.3x+2=0. 7.2=±1.=·2 c) x"+2x 2 3x·10=0.+ . 7... c) x3+2x 2+rnx+2=O.43.16.31. xl=2-i 2 c) x'. a drugo 5.fi +i l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y. x3. akoje xI=·5. Dokazati! c a .·1. x3A=±7 b) xj. svadi Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja: 7.3. 3. Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine: a) x3 7x 2 9x+63=0 b) 6.40.0.* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine ax" +bx 3 +cx 2 +dx+e=O.a) 7. smjeno111 X= y..

a) x+. .l O b ) .I'). .JO Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi): b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0 x-y=1 xy-l? 0 4x2-i~-15 5x1_y2±".. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data jednaci~a bi1a simetricna: a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21. _I) 8.7.a) b) c) 8.05.-=8 } .53..4) c) x-lly=4. Simet)'icne jednaCine (jednadzbe) 7.01.a) 3x'_7x"_4x 3 4x 2_7x+3=O ..a zatim odrediti i trece rjesenje x3· 8.c-y-=16 xb) " +)' x+Y~Sl =6) _j 5x+6y-I=01 c).-6=0) x+)..-I) 4x'-/=20 x2+i:::.a) . 4x +4xY+r=7a-J 4 5 8.a) 2x-3y=11.a) x3_x 2_x+I=0 d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0 7. (-2. -x).+x'tx+l=O c) x'.4.8. _I) xy+2=0 8.'-2.(3.d) x'-x 2+2x+16=0 e) _x 3 +2x 2+3x_1O=0 f) 5x4_x 3 _3x'+x_2=0 7.50.56*a) 4x 8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 7.=6 x' +y' =2(x)'+2)j x+v=-a} .-4x"'.= 1 x-I y+l A J b) . .'1"+. 3) e) 3X+y=5 .Q'=12 } .a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/. y) rjcsenje datog sistema: b) 6x+2y~-6 .9. 7. . .S5. -3x.02.y.06.X+ Y.10. -/.. (2.4x'-. -3) x2±4/=40 2X2+l=3 ~ xy+3=O 8..x-1=0 d) 8x~-3x'-1 lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0 Rijesiti date simetricne jednacine: b) x.57.47.* a) 2x6 -6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 6 Provjeriti da li je dati uredeni par (x.2=0 7. . Q 8.S1.a) 8.2x)'=3 J 1 f b) 5X-3Y .-2.+3y -7x-12)'+I=OJ x"-x)'+)'. j' [-2a +y-=2 2 Y b) c) 2x+3.7x'. S=0} c) 5xv+2=0 b) 8..48. .-+ 2 x ''.=20. b) 2x'-4x'+3x'+3x..1'=1 x + 1 l =1) c) h+3y-S=0 } x 2 +4)12_ 3x _ 2 =0 X+5)'+2=01 5xy+8=OJ b) x'-6x'+ 14x'-18~'+ 14x--6x+ I =0 6 b) x'+4x -IOx'+4x-+1=0 . RijeSiti date jednacine: ') 3 2 a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x 3 -7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0 2 d) x3_5x 2_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x3_4x _x+4=0 2_X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i 3 7.a) x2_2y'~2 .52.03.4x+l=0 7.-7=0) 1 8. ..(-3.a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0 3x+ -. ')4 c) X".a) .'1'-8=0 b) x'-2.+2xy+5.c-(a--a. (I.7x+2=0 7.a) b) x'+/=25 .a) 8. Odrediti a.a) x 44 x3-4 x. xy=-2a- X~Y+I~O .1'=a ") ? ") 1 I x--y-=3a-) A --=- 4 x+S I-x+x' =7 1_y+y2 x-I ---1=0 y+l 66 67 .'1'+(1--"':' 0 7. (I.49. bEZ tako dajednacina x _ax x2=3 . SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 7.a) 4\-2)'=-7a. l e) x+y-5=~ 2<.1'-2=0 2y-x=2) ~ x+. ? 3x.a) .-x+ 3 = 0 + = 2x = 3 .04.

{.x' +1 =7x b) ..J6i-5=5 )6~X~X2 =x+l cJ 7 .24.3.a) {xy-X+ Y =7 xy+x-y=13 b) {x' ...)x'-4=.4.J57x+7 =11 b) d) d) .Jx+.adr~ ''koriJene.(. ' -'.Jx+3+5=~ c) J~·-5=.a) ~ .+y.J2-5x=x-2 d) .16. = x + 1 .* a) 2xl-3xy+3y\::80 Xl +xy-Z/===-56 b) xy+x+y=l1 2 x 2y+y x=30 b) .a) 8.13.a) .J5+x = . lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) JednjtcHlU.9:12a) . x-y x+y 5 8.+2=x b) .a) J2x+l =7 9.J1.a) 8.In.F=4 U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne jedna~in.7.f3 +~l-i.Jx+5 =x+2 2 .a) .J2-x b) .)x-S 8. *a) t+v ')6 1\ Y xy=6 8.5.15.a) x+xy+y=11 x-xy+y=1 8. +_.:::=4 1 x + 2:.J3-x=2 jI { x+y+.ll-i"j b) '1=i .).Jx-l =x+l c) 8.*a) 8.i jed'Qa'c~na.a) ..JS-x =0 9.x c) .*a) 2x 2_x ¥+/::::7 x"+y-'=35 r~\' x'+/=7 xy(x+y)=-2 9.11.21.)4x -27x+18=x-2 b) .\2-11x+30 8.-3=5 c)E+l=1 d)._.=14 XC<+Y)=3 x(x + Z ) = 1 { x(y+z)=2 r c) _ I.J5-x+17 8.9.J2x +-1 = 1.~ b) (x' -4)Jx-2 =0 c) b) 3~ =x+J (9-x 2 )J-x-3 =0 lzracunati dr~gi korijen datog kompieksnog broja: 8._' .+2. jednacinu rjeSav~rq.<-5=.22.8. To P~..[5 9.ry y+z=byz { x+z=cxz 9.uglavnom.a) .12.:::=5 b) lX.st.Jx+3.2S.f3 9.=4 b).::3 .=3x 9.. Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine.':.Jx' +2x+2=6 69 68 .+3.8.20* _. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja: 0) y(y'+3x 2)=13 7+. koji .{)_-.* J2X-Z+!2 -X=2 2y-x ~ 2r\'- 1\ .J1-3x=3x+1 c) .:3 2 9.1O.' : _' '. k~ja' s.<1) ." '.e Uednadzbe): 9.'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu riaziv~mo lhi~~~'~aJ~l.a) x -2xy+3/=9 x'-4xy+5y2=5 8.J1-33x=!34 b).J3-x=..iz~.lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f.23*a) X+Y=2axy Y + z = 2byz y+z=2cxz X+ y=a.14.~orijena.19. " ' 2x -xy-/=5 c) 3x'-3xy+2y'=8 2x -3xy+3l=8 c) 2 x'+3xy-3y'=28 b) x"-3x/=1 3x1 y_y"""" I Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine Uednadibe): x'+4xy-Zy'=5(x+y) 5x'-xy-/=7(x+y) 2x 3 xy(x+y)=30 xJ +y'=35 x"+y-'= J 91a) ~=17 b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x 2x y_y x=6 l-lx22::::36 2 b) x-"+/::::6 x+y=2 b) c) x 2y+x/=1 2 c) x(x +3/)=14 U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba): 92.e l c) x+x+:=13 _ 2 + y ..Jx-1O=x+8 . x--xy+2y-=0 2x 2+3xy-5y'=0 Xl _xy+y2::.JSdJ=&+lO cJ . .a) 5xy+3x'=57 2 15xy-x =81 2 8.6.: 2 b) 2x +3xy+2y'=4 4x 2-4xy-/=8 b) 2x 2-xy+/=28 9s1ob~danj~nl.)x'+x-3=3 .::.J12-x =x b) d) Ji-'h:'"'I.a) ".+ z·· = 61 xy+x:=2xv 9.J..2+ xy +x=10 y'+xy+y=20 xy+x-y=3 x2y_x/=2 ' .n'atr:~~:ip~ .17.~lO stel?en?yanje~~ j:dnacine:' Ovdje posl.)3x--S+7=9 b) 10-.18.Ji+ 3".J.J6x-ll =5 c) ..a) i b) 3-4i c) 8+6i c) -2.a) 2. =._.[-I c) ~1+i.a) .y' =0 x 2 +y2=4 c) c) { x' xy-12=0 +3xy+ y' -61=0 + y' =38 xy=1 {x 2 + Y '=8 xy=4 b) {X'+y2=13 xy =1 {x' c) c) c) 8.

.Jx+-Jx-I >1 b) .2.fi'x-3 +1 = -Jx+2 c) bx~+ab-Ja+x=aH 9. nEN}' -.j3x + 4 --- 10.' .j7 -x +.x).'''+<Jf(x) <)?(X).a) -Jx' -2x-l+5= 1.fx-='3=2.25.n~ N} ' ( /(x)?o 9.Jb+J+.= .'1g(.20. /:(>:).j13-2x=~ 9.39.24.x) >tV) IC.a) .J. . 9.26 a) -J.x irna 9.v~Jiciili ' JradJkarldu) n'ekog korij~Ila nazivamo lracionaln<i nejedna~ilJa (nejednapzbaJ.*a) b) ~--Jx+12=.nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen.-~=2.Jx < -J x+ 3 + 1 70 b) .{" g(X)2oo{' {1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J J(x»[g(X)F"~1 .23. La) .Jx'=ll > 5 b) ~ <: 3 b))4.J2x2 +x+3 24f(~) <.38*a) V .Jx·~6-~ >2 10.-' 9.2x-3 = x+ 1 x' ..J12x+25 /(.16.29.15. -I .21.13.)? 0 J4x+5=-J2x-I+~ .~~ x' - 24 = x-I =1 NeJedria~inu'{llejedriad:zhti) lfkojoj s<. x~ x' + 24 = x + 1 ~23+)2x+.J2x+5+.3. .J3x+4 b) =4 c) ~+22=5 9.JI.oj .+I+.27. ' Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine (nejed nadzbe): 10.J x 2 - 9.t).3.a) ./4+2x-x' =0 ~x2-13-F13=0 x-l-~1+4x-x2 =0 c) -J~ -2x-1 =0 9. jracioJl~lne 'nejednacine vrijedi': " b) ~5-j.22.a) 9.a))2x-6>9 c). b) ~5-x' =·J3-x b) ~x'-I=.J2x-3+~5>7 IOA.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 9.!IE NY'<=} gix)<<l}' '.' 'g(x»O ..a)'.JI./4x'--:9-.iiEN} l(x) <:fg(x)lj"~l..J9+x '4f(x) <g(x).5 -~~ = ~x.a) .:.6 <: 2 10... 'lex) «g(x)j'" 14 f(xj.:)< gI.JSX2 -2Ix-68 =5 b) .J5x -10 + -J4+ x + .J6x .j7x+2··. 9. vx-~x-l lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 9.a) -J' x+l . 17. Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina rjesenje? 1 :::: a ..a) . " 1 .30> 81 71 .JS+.37.j41-3.14.28.·2x<11 c) -E.a) Vx -5x-4 = x-I .a) ~3+·hx-5 =2 b) ~21-.Jx 9.) .a) -Jx+3+-Jn-x =7 9..a) ~X2 +3x+2 = -J'2-x---xC.H6=.jx'+6<22 cJ .19..j5.a) .14 9.a) 2-x+-.a) 9.Jb+3=-J3x+31 b) b) L~(.Jx b) -E=2+.' Za.a) 9. 9-x x'" 1 =-y="\IX +3 3 x~2 9..9.*a) ~4(x+m)+n-~4(m-x)+n =4.18.

14.e:t<. Ije$&v'a_liju_e~sppqeiicjja[njh jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli: Neje!. .7'-3·7'·'=28 c) x=·3. af{>l):> a¥(X).1'+1 < 10. .zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp fu~kCij~:' e_ksponenCijaln'~ jednaciJ)a Gedn~dzha).. >: ag(>l\ '(h.16.+l> 2 c) -Jx-5 > 1 1O.13.spon eJ\cij a4\i h.J9 .'. S > 8. 11.~_ f(x»i~{x). ..~f(X)= as(X).4..a) d) y=5'. 7. 1+ </3x" 1 < .1.a)Vx-5<-1 1O.' r.563x-3·25.15*a) ~---- ..._ 10. 2x b) .)2x+3 c) 11..awq' ~k.6.) . :.~.\ (a>:l)' -¢:!:>'."a) 8~613 . .2x .+5 b) .3x+3=0 11.2 b) J':+3>.r.1TIogu 11apisati b) . {ednaCitilJ(jedI1 ti.a)-J2x+22:x-3 1O.. 1 1.2·8'-15=1 b) x=2.20.)x+l0 b) .:ag (.)2x"S 10. Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.)x+8 > 3 1O.l.!x+l +..< 3 x b) c) 3-x <1 .[. x Pr! _rj ~:s_<lvillij If.a"zi u e-s~poJlenN s~~pell<...x' 3 .Jx+51 -[.J6X .t.1 La) ~-x2+6x ....23.2.8.I~~ . nazivaniO eksponencijil:n_:a:~ .Jx'+3x+3 c) x+3>.*a) .J.7.+2 > . d) x~ < 0 b) (l-x')E < 0 10.. 11 .Jx+7 S O b ) 10.. L' .2I.I ) Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe): 10..Jx' .· .3 x+ 1=1 b) x=0.Jx 2 - c)~<x+3 3x-1O c) 1 ~ x < -Jx+8 c) .jd6>E+i + ..a) x=-1.<a<'~) ~ f(x}>. '..kv i"a I_erIc ijej" f(X)<:g(K~.a) ~ > 3 b).fU+5x .a) .1~-<3 V2x-5 ~ 1 . "1" c i ~I ?I.3.2.6·2'+4·8'=400 Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu: 11.Jx+3 b) '.. a) 7"=49 br 6"'=36 l1.J27 .)15 .ej edn ac jlw 'kb ri.re'-2 > 3 11.". {a> 1) al\X).s'poJl~!1cijalna nejedna~i_l1a {n~jedp_ adzba)~ . 32: 2 -Y 9X2··4 <".dzba) 'u' kojoJ se nepo. /2 +..+2>x b) x..)2x .a) (x+INx+4.a*l} ~' ~-r(xl~g(x). 0 ~ __>x+~ -v5x--1 b) . f{x).a>O. .5. ' ' ' " ' .a) x+ 2 < -Jx+ 14 10.*a) 10...\ .a) ..Jx· +3x+2-.aft:>:l.19...)2x+ 1 -.J6x-2x' 10.fv~cih~ (bejednl'ld~b<l) -4 .. .a) 2-4"=64 b) 3·6"=108 72 c) 7"=49 cJ 8 "'=64 H c) 2·8 '=16 2 d) 8'=64 d) 3"'=27 d) 5·9"= 135 73 .'x b) .)2-x +4. _..)2x-12>.9... EksiJonencijalna funkcija 10._ . afl..22.lal.a) x=I.a) 4x-6 > .Jx 2 -4 < x-3 b) b) 2x+1>.[.a) X.f..6 >2-x 10.2x 1O..a) -Jx-4 < 2 1O.(~~<a.a) 2'=16 b) 4'=16 1 1.)5x' +10x+1 "27-x' .1 .2 < .+5 Vx+6 <0 < I b) ..<:.? ".J.. neI?Qfq<!~_'.8.g(. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE F~I~k~tjq_ f: R_~ R+. 4..J~ <~ + . .4 x =78 x c) x=I. Ovdje ~e poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se.. 11.)2-x+11 < y=(H b) Y~(±J c) v=(H a Y=C~ J >. Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika I'Cl) :::: ag(x) Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date eksponencijalnejedna~ine: 11...x Pr.'-defihis~ln'ujedt1aCi'npm f(x)=a x .)4x .)3x-3<.:=1 + ~ Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije: .12.r-3 10.{:x)' ¢:>. Il.. Q9nOsn(l1".r.5.6." " ' j > .1" b) ...)x+2< 3 ~ c) E+~<5 ob~ihi . .. 3+.flEiiiY.a) y=2 x b) y=3 x c) y=4 x 11.a) .':(a>O.(O-sa<l) ."Sg(x).Jx-IO<.:'--:3 +.)5x-4.~ojoj :s:e.*a) .]7 'a) . ~l. ".18...}x-3> 1 c) -J2x+5 <3 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8 b).stimo .y= ag("~. _'.10. 1O. .

(0.44 .J9 b) 3·1' =4!J3 3'" .1-2 _3 2.22.*a) 4.+1 + S' = 750 b) 2\--~+2'-+2..5 =16J2.23.2 =6 c) 3'" _4-3' =45 c) c) c) (d'4 (H'-3 = (%1'-' =2~ II..I"2 22 .2 = 1 b) 3 2x .a) b) 3x+1 + 3.'.a) 4""'] +4 \ +4.2 (0.a) 0.a) 5. at(r) >a Jdx ) b) 3 2x _2·3 2x .. 3 - 1 Y+' ( I )-.*a) 22x+l + 3 2x+ 1 = 5·6.5 '=4 b) b) 11.a) Vl28 = 4" b) (if =(H2 U4 f' =~ b) (H =(H c) 36<+'=6 c) 0.+1 =216 2 .2 x-.2 .~ 2 +"1 x = 2 x+"2 _ 3 2 -.-2 t·.50.d) 3 2x . Od re d ·· cJe 10 I")roJna l]eSenJaJe d naclile x 2(){)O It 1 .5)2.49.a) 2 1'-.:.1'+1 = 117 11. 11. 2 Ee. C) C) (5. .-2)' c) 127"-1 = .*a) 4"+6 x =2·9 x 42x+1 9' + 27 = 12-3' b) 5 6 b) Y -9·T' =8 4' +32=12-2 x 5' _5 3.1"+1 +6-'"+2 = 1518 b) 5·3.a) 2x_S·2-x:::7 11.*a) 8' +18' -2-27' =0 c) 2-8V-36'=3·16' _6-' .a) 7.1 = 84 S.-3 = 99 + b) 2' .+ 2000)2000..r+.8.24.11. 2X (7)"-5 j 3 II..-1 .d) (2)-<+3 <-\ 5) 16 7 2 2 c) 0.::2 + 16 = 10.*a) 2 " b) 2" .40.a) 4' -9·2' +8=0 I 1.36*a) c) I137.3.1 O.\"--2 =630 c) 52\'+I_S~-'"-1 =120 I 1.. (x.a) b) c) 3..J-'-' d) 0.a) 6\-1 +6.5(5-3) = 26 =0 -~-6'(2' ---~-)=l 2·'x 2-.::::4.a) 5"=25 11.\"--1 + 3.38..'-7..33.+ SHJ 3 x+ 2 =SH2_5. > O..r+l=104 11. 9x+2 = 6 4 \"+1 _! 9-"+1 2- b) 9x.2'=5 11. + 5_1'+2 x+1 4x_3 x+- .1'-1 + 5. =I 11.43*a) b) 2' 5' =0.2°. =64'-1 t.1.x =20 -1I·30 x +6·5 2x =0 2x + 22. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika a·I(X) <a g (l) .35.5)' --I I 1.25'-'=16 c) d) 9 H2=3 d) 0.a) 4 _ '4) ('5 )'"-' .+1 1 00.. 3 .+1 =258 11. 11.28.'-4«6 = 343 I I. I I )-'-' _ <2' b) -I >-(8 9.1"-2 _3-1'+1_3 r = S.-2 +7.3<3 2 .a) 4 +2·<+3 =20 II.( + 5.a) 2'+'+5· =104 b) 5-.-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3 7 X.12.+17.2+.+2 < lOb) 0.1 +3]:.\-4 =315 J 1..a) 11. " 11 .S·1"+J (~2+. .1 _2·3 2x .a) 5:.01 .(5 Y" 11.IS.125'-" 00 4 c) c) (41'-.1-2 b) b) 21· Y.1"--2 = 13 c) 4·31'-1 +3.48.a) 25 x >125 3.32.39.-1 +7·3' -2-3.[i.1(10.3.5 < 27 ( 644 b) 9'-10 74 75 .t+1 Ilo4l.. I 7. a) 3·4" + ~.·-1 +6' +6.J3)' =4 b) (~3+FsJ +(~3-FsJ =34 b) 22x+2 c) 4"'=256 11..47.a) 3'· J.34.9.a) (?)H 75 >-=.3 I.r.+1 _ 3·5-\--2 = 122 b) 5 r + 1 +5.:. ~ .. 2=3 1 2·_22.:::: 2 3 2x+ 2 x 11.2 N x ] _4' = 16 b) b) 4x~J _5.'+1_17 5-' Rijesiti date eksponencijalne nejednacine: 11.2 J.11.7.13.a) b) 7'\ +7-.25'.-3 > 16 11.\" b) 4-3' -92' =56 2 b) 42x+l + 22x+6 =4.46.f.I9.a) 25" = ~ ) b) 2 3'-'=32 2 b) 0.20."+1 =7·393 11.' = 36 IJ.r~.-1 + 3.-1 (1 l3. .a) 0..\'·~2 = 7 4-1" _3·4.r+! + 5 x + 5.1'=1000 I 1.' = 155 b) 6.r+l 7 -I)' >4 b)::: < -4 (2 3 9 11.J3J +( b-.a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25 11.*a) 3-4" -2·9-' =5·6" 3 Ilo42.7 2x = 3. ifY = 1296 (* f' ~(t f' _- . b) 2.x+6 .+1 _4·::V.2 = 69 11.45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125 I 1.I6.

5)' 11.(X) <: 100". .'·4..noyU liavedene ctcfinicije. ': ....2.lj ~j p~ogaritmi koj i u.57.11 41 "... il'eposrednd zakljucllJ..x2 > 8 b) 3'+' < gx+2 2' + 2..a)9 +'+3.Q.: I) ."l~.Q<a .. log. h.eJed'!1~q.(O<.cija ..<X:t.'.~.arifn:t:.\'= x 0 a'= b' . ' • .l1· N)= . ..1' _5:.ll'.2 .f(Xl ~1()g.· . 1.: 1) IOg. '.a) y+2+ 7 ">4·7 x .saQT:z. 3 >1 "'(%r 12. 2·3'<3 b) 22x+I __ 5·6 x +3 2x+ 1 :::.56. .>:-3 x-I 11... 199b. 5>+2+6·5' "'55 .~'!j ~ ~ :. LOGARITA.0 <.. log.(M>D.nazivatno I()garitapls\>... .'.~. Prelazak s jcdhe logati~a:hiske b.d:i~e) 'u' kojim'l s~· p~jav.la primjer ci.<acF IJ IV) log" <if...<I.·2<74 11.. . 76 .. Jbga'tjt~n]skil:ijeqIia~ina ~o.lt1~¢' . ~~p~?n~t~.5.lI' . {(x» 0 log' .>" 1 ' .55...e~ I. b.a) 5.el~Nj\r~Jel1¢jJ."' Kako}e 1. b>O).Og"g{X)} a>l N..o~ail).::-0: .JogI'M.2 <8 11.36)°.·05.fj$tiJl\Q ~'lij(3~e6u .)V1SKA FUNKCIJ4...vr:Uedi: b) 2 3x ..01).'l fu)jk. .::.~(*)#f(X) ~g(X)~f(X»~.~ti9in:~ Q~..n*O.":'- .jilca.ail'lO logf\ritam~ka j~dnacina (j"dnll. *.PI'trje~fly''lfljlj. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE c) (0.4rio.< 1) Neppsre.< 2 5 11. (M lQ._.2 < 9 11..zl.«Y-~.0 <.::.a>l rastllca.vafijablu qaziv3mo log1\ritamske nejedIla~ne (nejedriadzbe). . po fonnuli: log .~~.~la:~'t k~q: cFo ~og.< 1. '..54. L()gaI:jtamsk~. ¢::'> { .f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx.( Q «.-pdno~no.~cia.gb q .b) vr~i se. 11 (M>O.'g.< g(x) ""'.9garit~rrl?k~ flll)l<. Defipicijalogaritalllsk" fimkcije: Funkciju."to vi'ijedi: iOg{lfCX).Q <:4 ..N >O. '·:i':: .'.• • >0..59..i1 =llog" At. 18>0 11.(n~je'?'~~a.:." .. LOGARITAM. «0. '!z: flayede~r~ J~jrt¢Jje sme~lj: lO.a) 3 2 .'4.y..S'e. . .a) b) 9·3.: .qfladib\J) ~ t~()j0j .h.I +34·]-'-\ b) 6·5'"' .2x < 1 81 b) (0.nr~Yi~a.>! . nazi'vamo logarit{u1l:.odnosli na b~zu .g("»O.. .broja:b'zabaZll a.u od l1 osp rl-'J: bazq: O<a<l' op~~da.(41..0 < '1. . <± c) 125·5. a '. J.2"0+' c) 4 x2 1 - «~ r J')efj1iicijali)ga~lt'. g(x» O~'a< .. '.' ".a#. na di"ugu (rec\mo'". b) 25·'-5"">50 c) 9'·.emo qa.2_ 6 > ~ c) 5 x2 .'ll: Eksp.. .58...f.a) 5·2'+'-3·2.()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz. g(X)} ':'''" 0< (/ < 1 ... ...N'a'os.(..5 La) 3 x <3 b) 2 b) x >4 c) 16<2'" 11">7" c) 23"<19-x d) gl-3x 1 LS3.0 c) 9" -3<2·3 x 11.a) 36 05x2 «i r <9 b) 3 1 .> 0.25)." a.).-x <20 x )ng:"A1 +iog. !~&at~tm~du .' "l/V:? > 77 .1\T >Q. . t '¢.cija ll.61..~zI>M.+3 +3 x alogab_b. ..! a(OWcFjJ?Ja"'4F~~ dobio_pozitiVanliroj b.a) 2 \"2+!. t{ .' > 10 11.a) 8·1"·3.. i'ii'r.60.x+l 2.

12.- izraza: d) IOJogJ5 d) lO-2log4 d) 82+\{)g~ b) Slog.26.3.30.a) 12.16.0) logd c) log:V9 b) log:S.22.\43 12.2. V49 b) log.Iogl6 b) log310g. .~ loa(x' -"'.10. izracunati vrijednosti datih c) Siog.a) v 1 c) log:.= X 4 8 d) log. Pojamlogaritma i logaritamske funkcije.x b) y~log.13.27.a) log.1.21. c) 27 '.. d) 100'9g fi+.x 2 3 12.:=..I6 IOg310gdog2264 12.9.a) logll6::. 12. 32 81 100"5 ~.-XT3 x. pa na osnovu njega odrediti grafik njene inverzne funkcije. 4910S7 2 d) log4256 d) log.a) 2"1og 2 .a) log]32 12. .5) c) y=log(2x+10) d) y=log(x'.125=-3 3 (J3)' = 3 Na osnovu jednakosti a logaN 12.6.3La) y=10g2(x'-3x-4) c) y=log(-2x2+X+I) lzracun~ti vrijednost varijable x ako je: b) log3 27::.: x x 12.20. = log.a) 1'0'= 100000 b) 5°=1 c) c) log4log981 c) log21og2 d) log.= . Izracunati vrijednost datog izraza: 12._. 10-2 5 Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih: c) log 464=3 12.81 .19.a) !og39=2 b) IOg18=3 I I 12. x=-1 I 17 32 a) .a) v=log 3(2-x) b) v~5·log.-/3 Odrediti nule date logaritamske funkclje: 12.a) 10giOO b) iog2 64 1 12. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva R: a) y=x.~12--= .a) 2'=32 b) 4 2=16 c) 3 =81 12. .I6 12. .Iog9 S1 b) IOg41og. .log464 d) J2 '!if4 fiJ2 ifiJ3 c) log2 log2 d) )10g.a) log. b~ b) log) '6 V64 c) 10g. b) )' = logJ --_.·~ 81 "~ 2 27 .a) 22.-log25 = N . 3. 12.x+ I 12.lO c) SJ]og"l C) 4 3-1og~ 32 .(x-l) cJ y=(x-S)·log(4x-16) 12.(x.29.14.4. ~12S 7 12. :.d) -'"\' = loa.a) log.24.=-2 b) Jog!9=~2c) IOg4--=-4 '9 256 3 lzracunati slijedece logaritme: c) IOg327 12.· 3x _ ~J b __. lOI!. Osobine i grafik logaritamske funkcije Izracunati vrijednost datog izraza: 12. f X +5 ~ 4) b) y=.7.IX x-_1 Iog(2x_l) .a) y=log. b) log432 b) logs 1 I b) loo-~ ~. .a) log.-2 c) y=log)-b) Y =log3(-x +7x-12) x-I ( d) y=--logx+3 ) 2 3-x .23.a) log3 x =4 b) log5 x=-2 IO(T4 ~ x=- I 2 12. b) 12.2S.17.- x+l -x-2 b) v = log.*a) Y=F~·log5(X-2) c) y= y=)x-I~ log\c+l) )(x' -3x)log'(x-l) 79 78 . d) log.~ .: x c) c) logs 125=x d) log] .32 c) log))] I c) d) logl6 32 d) log6 1 I d) 10"-- -.a) log.12.a) log.. I 2 d) log . 256 4 d) 10". 2 . .. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije.. . b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1 12.*a) IOg21og2 b) logslog. *a) 814 ~-}.0425+1 d) 5 3=125 d) 7 3=343 d) IOglO10000=4 d) log.lf12l +~ .25 12. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3..c) y = log-.Iog. b) 44 110g .15*a) log" if . lol!') 4 2 ~ .1 La) Jogl I 12. b) log] 8 2 I c) logj~ 4 10000 I d) Iocr -64 ~~ 2 ~ 12.' ~102+~log16 b) 8 ' log .5.8.8) y2 _ '):( 2x I-x .= x' . I c) logj". 6 x-I l+x Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije: 12.Iog.1.a) 4 10£.33.. Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih: 4 12.4 2 b) 2 10g :>s 12. .

0) log 27.55* logx = -log 5 + 2:l 210ga + .a) 410E-~ 27 Sta je vece: 12.69.a) log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36. Akoje log5.a) log~ 27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2.36.13 c) 3<178·317.J4 b) 12.J.128 12.a) y ~ log. 7 log.. 1.a) logx= -logSI+-log32+-log8..34. Pravila logaritmiranja. 2 I I 2 b) logx~-logn+210g2 c) logx=-logi6+-log27 2 4 3 81 80 .1:. 4 iii log'-7 -} Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze: 12..'i 1 x } 3.::a i odrediti log30 8 . izracunati log.94 b) 10'&.39.95 65 4 s 12.64 c) 78.a) Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7 12.)00 iii log" 100') b) loa.38.7-1-- c) 6.59. 17a .2a~bl:c-2 c) 43a hc bJ 12.50.000: [0 12. odrediti log 56.Akoje log2=a.43·66.a) logx:o::-loo-9 2 b 1 1251.a) logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2 1248.a) log[97 .53 33.a) 2 .1 12.37.8c()y) iii log:: 9 c) !oiS:. x b) y = logl X c) y c) y ~ log4 x d) y = logx 1o d) Y ~ 1 g.47.a) 4xy' 56x2 yS d) 13.x b) Y ~ logx i y ~ log(x+5) ~[210g0 +llog 3 -~(IOga -10gb )-Iog 0] 1 12.Akoje logs 4=0 i logs 3=b. Aka log(1 27 = b.!og6 125 12. b) logx ~ -log32 ~-'-logI6 + -loa128.35. (log a -10ab)-loaa] 3 2 3 b b c 12.a) 43a'b J bJ 17x 4 Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza: 12. :.a) y~log2x i y~2·log.56.60.66.68.j3 V.J.46*a) c) 6.64.54.1:.58.x b) y=]og2x i Y=2·log.a) 5'·7 b) 42. 7 3:v" b) 1 lab' 8x 2 }' c) 66a 1Jsc 3 5x J v·1 d) 26. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze: 12.(x-l) = log. -log. 4 5 3 5 4 7'" 12..43.a) 5 b) 34 c) 56.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237. 35 17 12.65.59 c) d) log.IV2h.5 d) 78.52.2.2 7 .83 8 d) log[ 0. I 12.128 12. Odrediti izraz x aka je poznato logx: 12.:.4l.'! 1 I 2 'b) log. koliko je IOg24 54 ? 12.a) 12../567. 12..a) iogJ 8 iii log. Aka log] 3::0::: m.2·98.Q'i 7 4 .7=b.11· \/276.. 4 .61.a) y~]ogx i y~2Iog(x-5) Uprostiti izraze: 12.42. 45 + 2log~ b) log4 7':. 12.a) 67-43 b) 184-425·67.Nacrtati grafik funkcije: 12.: 12.2·9" d) 3. 70-' laS c) logs 0.a) logx= 410g3--10g64 b) loo-x::o:::-log8 b I 3 c) IObo-x=-log64 2 3 '-" 12. log3=b. 66.40.5 7.'i 2 c) logn JOOO--!og81 12.(x+ 1) xl logx~i(I0g2+10gm-log4) log x = -log 5 + b) IOgX~IOg(O+b)-~[210ga+iIOgb) Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija: 12. odrediti log 25 12..12 12. log.72 d) 7 34.44 a) Sx 2 log3 log] Vi ~ 3 c) 10glog\!1000 11 y log .: 3 Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati: 12.63. log3 _.2 cJ 448.a) log4 log4 . 1 J ifi iog5 4? c) 10".a) y ~ logx-l b) y~log. .a) logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9 1249. 1 1 2 2 3 4 12.41.67.1 3 b) log.j3 b) 34 .53.45.

982 263iJ9l.J6.=.102.3 4422 12.j94J b) x= ~819. 12.2l 3.106.3 0.53033 logx=2..39 .91.8 iog b +c a +-logc.54 4 b) x = ='=~='-"7 .1i2 .a) log~" N = 1 + Jog" b 12.79.a) X = ._" a.99342:2 b) logx=O.00567 b) 0.:.32456 c) logx=6.J678.71.991·0.10 La) x = 83. Ako je log2 = 0.877 0.94.4 b) x =V654.097 d) 0.7.7 321.99.70.72 c) x=7.a) Odrediti logaritam datog broja: J II b) 123 234 b) 2.92.812.876 c) 5'" ·12.75.8 18.8782· 3.-:C. 1 b) 12.a) 12.987-35.94 b) x=0.105. *a) x= x 70. 1_+ log/I N log" N log.a) 10gx=0._h a = 2Iog/.44 b) logx=0.20358·1 b) logx=0.7722 ·3 c) = .a) 34·53 b) 45.451.675 b) logx=·5.73 0.85.93.3.0400567 d) 66712 d) 0.73.lj87.77.489 logx=·15.104.25 43 34.-J0.i5987 .22·89.103.118 7 d) logl28 12. 12.. 12." all="1 log" a + log!> I 11- I b) 10g2·log.a) 12.a) c) 78.002005 12.74.4 2.a) 12.a) 4 12 2.34 b) x = 66.a) 12.71113.3.0008876 c) c) c) c) 4578 23.799 12.96.92 c) 12.a) 12.3 logx=1.37 .4 88. a +b '=7ab ab = c 2 2 2 '¢:::i> a +b I ( b) logc--3-=ilogca+logc C => log ul> ¢::::> = 2' x= 1O". a 2 + b 2 i:. ~88.' 34.905 3.81. Ako su poznati logaritmi: log3=0.114·0. 12.a) 12.11 b) V14.543·5. 1 12.'Hi " _ log/ a + It ab --l~ It 12.12 9.78.175 [Y = 10.97.981 2 .30103 logx=0.95.3 c) c) 12..a) x=43. b) logx=O.l.S0. 1 Odrediti logaritam datog brojnog lzraza: 12.271 c) 9.08872 ~j3.7 Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .a) Odrediti broj x ako je poznat logx: b) logx=1. __ __1_..47712 i 10g2=O.3 5.887 2.10g.887 4. 77.02099 12.15' .21' 82 I 1 Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice). odrediti: a) log4 b) logS x=~24.34 98.' c) x = .231 45.77 c) x=0. .JO.a) 12.9238~ 12.09'.543' 12.b) x = .433 12.a) 1ogx=2.86.98.04' cJ x = 7.18298 logx=0.3 V871.72.4815.45" b) x= 6.41' c) x= d) x=0.07393 721.·1 ·0.a) log 3 5 Iog 6 5 I l"gb!(ll1. N 12.a) x=V125 12.234 b) x=0.45 '11..Dokazati sJijectece relacije: '.3.115 .22 b) 987.973467. + ogb IOg/.30203 odrediti: b) logl8 c) log36 d) loglOS a) log6 Odredi karakteristiku broja logx ako je: c) x=561.2.log4.93V7.5.98 12.3 .1.5691 12.12987 12.18.234 d) 9.a) x=.87.46 b) 34~7 V832.30103.a) b) 57 8.00491 d) x=9000.43' 12.11.22444·1 c) logx= .88.21 cJ x=V38. 5.76020A logx=3.a) x=66. Dekadski iogaritmi (logaritmi U odnosu na bazu 10) c) log32 Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je: 12.·1:"" V)=~) => z = 10"':'" J=> ~4.90.a) 10g l.log5=3 12.55 12.S2.4 245.45 25.3.55 12. II b) x=4.:: c 2 143.S4. 83 .a) x 183.a) x = .+{ a ·log.17 8.a) log b = .(/ 10g b a 12.3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3 log" N b) log b) 1 -n '" 1 -- = log If! n 12.83.a) x=O.89.672 logx=·0.76.~ b) a h>gb" = 10g b a.333 c) c) c) c) logx=0.335 b) x 0078 5 ·67.4 0..2 34.329 c) x 3.. 2.100.a) log2.3·18.6' .008· lj3. 0..2·4..

Logaritamske jednacine (jednadzbe) Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe): log2x~1 log(x+S)~O 31ogx.134.11..3)= 6 12. 10&x'.140.' -x)=-1 12.(Y" +1) .a) 12.a) 12.0) 3 2"0"..a) log x + 2 (3x 2 -12)=2 b) log/10g.136.114. 12.4)= x(I-log S) 12.l) b) 210g(3x.a) c) 12. 112. (x - 12.(2' -3)=1 12.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1 c) b) 10&[log.~ x=2 log2x _'1 12.093 b) x~ 0.445' c) loi3+210gl+x)1=0 10~8-21og(x-I)1=2 12. b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4 12.a) log x + log4~ 3 b) logx + log16 ~ log48 c). =50. x)=2 12.. =36 cJ b) x'''P = 10000 d) 2 2 !og3<\.119. I )'log(x+2)=log(x'2) b) log.a) log(x.log25 12.l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x.r. (3 x b) log(2' . b) 2 2 2 log3(9~2.ilo12lo&(x-I~=O 12.x)-Iog(x·.J2x -I ~ log.A -4x+5.a) log'(X21)~1 b) log5(x2+1)~1 12.1) = 2x . .*a) log.142*a) log.log5~log25 b) log~(log.4.24.2~-~ 12131.' -2x)=log(2x+12) b) log.a) log(logx)=O 84 (4 x +4)=x+ lofu (2-'+' -3) I).109.117.(x-I)=log.a) 12.a) 10&r.Jl.IIO.=_1 log 8 .1.99452 +. (3'+' .' =81x = ]'0 .x 'I 1 = log.(6-5 x )=I-x 12. (x + 1) -Iog. (.128.x ) ' cJ log. 21ogx+log6=loglS0 12.111.-+lj=O c) lo&lo&lo&x=O .x)1=0 b) 10&I012logJ. (S . (3' b) log. -13)=x-xlog5 85 .l+x 12.113.126.Y)+Jog.20')=x+log25 12.a) IDe 3.12.j34.+ 10"[-"-1 L 4 2 ) ~ 0 b) log2(x-l)+log2(x+2)~2 . 6)~5 c) logs(x 4 + b) lodx-3)-lodx-2)~lodx+9) lo~+2x+I)-210g\"+1)=lo~+6)-1 b) 21og+X}10H+x}lobc-1)+10lJ! 5)+ logs (25 + x 2 )=% ~ log~5x--4'log~x" 1 =2+ logG.129.a) 12.a) log(4 .1)~4 b) log(2.a) c) log 6 (x" +2)=1 b) log.a) logs ---.a) ----Iogr=-logr-·l 10gr-l 1 2 b) .a) loiloilogx)] = 0 12.107*a) x~V34S.*a) log.(logx)=1 c) log. (5'+1 - 20)= x b) log{.123..9+~67.. 24) 3 b) IO{-}+ .log x 11 + log X =~b) 12 1( 5 .a) x = 324 b) 5'·2 d) log3(3 2 c =900. log.(9'" +7)=2+log. x+4)=-1 .::logI1(3x-5) X 12.135.127.41ogr 1+logr 1 IOg*(-~)~2 b) log(3x+1)'~0 c) llog'. (3' T 1)+ log.2 x - c) IOg7(2x'.(3S-x') log(~x+l +lt3 log Vx"='40 2 log.133.-) = log±-IOgX c) 3'·8>+2=6 xJ . ~IOg(X + 3) = ]'-'±Iog(x +.137.'} + X +2 log(4x-IS) -" 12.. ~ 3 12.a) logx~3 b) log(x+I)~2 c) 12.5)·log(x+ I )=2. 3'" ..(log.(x -I) = I b) log l (4 .12I.a) log(2x.S) c) 12. = logs x c) 210gx _ ') 2-logS-'- cJ 2) b) logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I) '2b2° b) x]ogx x+ I x 2 x b) log.410g X + I )+ 1 + log4(x + 1)=3 .2.a) loilt-5) loix2-S) b) ) 100(t-3) ~.21) 2 12. +6)=x log.a) b) log~l.C\.+ .=- 12.x2.log (x .116.2x +x .+7 -log.a) 2 + 9 7 .2 x-310g.138.125.- lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1 12.a) log(.120.(2' -1)+log.(log.a) 3'0"" ·2'''''' 12.a) log(x. -31og.122.:.141.x)~'1 c) 12.132.1)~1 l 10g~X+51'=2 2 J 2 210gr 2 12.= 1 5-1ogr 1+logr cJ 4 +--=3 5..a) logx+log4~0 b) 2Iogx+1og2~log9S c) 12.2)= 1 log.a) log.a) log.130.335 3.139*a) lod6. .IOS.118a) log.1IS.3. 12. )~\\\'3X ::::400 logl!(x" -3).1 .OS 1/2 1}2 )1 --log2+logv A +4x+5 --lo§.143.5' -25.

169. x ·log 5 5 X =4 12.174.r a 12.5. 1 + X b) log J 6+x <0 x-7 x' -1 c) ]ogo..178..163.a) 10&.150.175. x log.173.166.145. a =log.7) ".2 +2x-I)<0 x- b) logJx 2 -4x+3)<1 Sx + 6 12.*a) log.5» logo.x+lo&7x+4=O b) .151.a) ]og.180.*a) 12.x 5 Xl + 3 12.:1.-+ 1)<0 4 2 b) log.x<8 c) log.164..17I.162.0-1. = 1Ologx+l .< 0 log 2 X .146.a) 12. log x 3 3 2 c) c) X = -JlO 10 na drugu.!.ix+ 1) log~ (2x 2 -3x+S)<'log~ (y2 +2.167..a) 12..x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log.a) 12.a) log4(x-l)< 2 b) log3 (2x+5» I log(x-l)< 2 b) log(2x+5»1 10gix..*a) log I 10g-l-1og:.ol .a) log.a) c) log1x<..x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0 12. x + 2 log J9 = 0 610g6£x+Xlog~x=12 12.172.a) 12.152.156.01 b) 0.a) 4 10&.a) 12.176.158.x=4 b) log x-logx-1oi?ix=4 Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe): 12.16I.(2x+5»log7(x-3) logo.a) 10g.] b) .x-Io&x-logn x-lO&l x =3 log. x < 0 4 4 log5( 1-3x)< 3 log(l-3x)< 3 log.1 x 5 .a) 10g2 x+1og 3 x=1 b) log.(4" +4)=x+log 2 (2"+]-3) 12.x-Iogxx+log. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe) d) logsx<S d) logJ6 x>16 4 12.2_ 2x+ I c) log x log 0.x+3 '2 x+l0 Xl -4 ---<-1 c) 2x -I 1 log4--<x+l 2 12.147.x----.x+log.. .logA'-log2=Ob) log2·Jog.159. =0 c) log3·log3+log. 2 log.177.a) 12.--<0 I-x 3x -I 12.. rijesiti slijedece jednacine: 12.168.x>4 b) log.1 x]op-2 =100 c) X 1+ 1og . c) log9x+logx' 3=1 4 12. x·log.5(3x-2)<-1 log3x+]oK.(x 2 +9)= b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2 12...1.a) x iogx+7 4 =lOlogx+l _ b) ~xlog.a) x =x x b) x'/~ =.'+1) :: 2 b) d) log7 x >O d) log:.< 0 .a) log. b) if.a) log)._.160.--->1 b) 10&-->0 4-x 2+x c) b) logO'i--->0 .179..a) log) x . (.a) log9+3Iog.148.2l(ax)" 3 '1 4 -1]=1 b) ]og3 a -log.y.a) 12.x=.' ' .x<0 c) log] x>O c) c) b) b) b) =4 1 b) log" x ·Iog.M · .170.iog x 87 I 86 .149.+ >11 log x 1 ..- 2=log - x 2 x b) log.a) 10gx>0 12.(IO" .x=7 b) 19 12....181.05 x >0 Xl + 25 c) >0 12.\" = ]0 2 2 12.2( 4-2x»-] logo. x·log 4 x 2 .4(2x.157. a 3 Rijesiti date jednacine: 12.<.(x-8» 2 log! (2X2 +5).*a) 10g".3=0 2 4 16 ~ 81 12.a) Jog] x < 0 12. 2-log. .a) log! .' 9 12..x>32 1 12.x+logo2=2 12.< 0 Xl logl xl-2x+l -9 =100x b) x210gx -10x=O c) X4 .a) x+ 16 log 2 X log 0.165. (2" -7)=3-x b) log.a) lOg16'X+log g x+log 2 x=36" log3x+log9x+lognx=12 c) logsx-Iog x·logx=4 11 12.a) x 10gx x-2 12.1)< log42 logo.a) 3 b) 10g. " 10rmu 1 1 PnmJenjUJUCl r ' U oga = 10gh 1 M za prelazak s jedne logaritamske baze ogb a 12.[.*a) log:.x log x >0 . .a) xl-lop = 0.D =10 2]og. 2·!og r x-3 log 2 > 0 <0 b) b) Jocr _ x b) < 0 .logx-Iog7x=3 12.a): logx..144. b) 10gx<0 b) log] x>O ]0 c) 10g. =xif.

d) n. log 9 16 (X' .a) 90° b) 180' c) 270° d) 360 0 13.> .l.. I c) c) log . 16x < 1 b) log.ll 1 j.a) 13.(x-4)-I$O 12186. 2 5n: x loge-xl + 3. logx+IO b) IOg~(X-.a) y:::: !og(2x-3) log(x ..(x+l) 21o&. . Orijentisani ugao (kut)..b) < I+log.1.a) 11: Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije: 12.6.a) ]20 b) 135°c) 240' 13.184..' ):+1 b~ b~ x-I 12._.. 2.-. 4 -log.IO.185. 2 ..1 . .a) log 2 X 2x) log 1 _.a) $. 6 3n: cJ c) n.295779° ~ 57° IT 44. .2.- 6):.8" Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u radijanim~: 13. 2 ~.\ + 4) x(x' .a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5' Uglove date u stepenima izraziti u radijanima: 13..4. x . 4 5n.2x 12.9. 16 > 2 13.21 1 . 1-1og4 x I I 1 12.'·a) b) 109..a) 13. log 1 (4 \. x + 5 x-I b) " v=~oox I )2~ x+ b~ 4 .< loa loa _ .:' -x -1 .(3 2 2x) <0 b) b) log.197*a) y = F log.og .j..-4 <. 1 1.log J X log 1 X 2 ].a) log._---- 4 b) 3 b) ·2 c) - 3 1 In.a) -4 6 c) 5 c) -18 4 d) II d) -253 12.(x+2)+log.a) 40° b) 100° c) 68' 0 >:-1 x+ 1 log log. log.- 88 89 .a) log x I 2 21ogx+110 1 c) > .. (2'+'-4»-2 log..~" -2).)+IOg~(X-I)21 2 2 ].183.2) b) v=·_-_·. .I b) v . )x 2 +6x+9 12._ 2 $ c-----.' -- ..a) y=-b-+log(3-x) x+l 100- = )Iog(x - I 2 2n: b) n. ..11.a) log. !'a) 2 Jog:" .' x-3 b) y y 4x-11 log(x+ 5) 12.' = ~ x+3 . - .I. - 10) b) y 6 b) . log" 2 .3 )<. 13..4) (' 13. log2x-2 log2 x + 6 _-=-1_ _ + c-':"'-. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E • 13.187*a) log.*a) Y = 1 og 1 x+I Iog~-.1 12.. .log .2 2: log r ~ ) b) 0 lou ¥ + b~2 > 10 C> 5 :1 Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.1.Jlog x 12.192. -'.*a) log] x·1og x 9·1og 3x 9 < 2 12. 3 b) log.-:..x-I f] 13.195.182.5.12. Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana? 5 12. Radijan.194.3..radijanima: 13. log .a) y = . 13.a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211: b) log. 4) d) 6 5n.. (3 12..a) 3 7n: b) 3 5n.7. x < ___ 2_-. 1 nldijan ~ 57.198. log 2 (4" .190. x 2 log.189..196. 4x + 3 )$0 b) (: r.2 ~ 8.8.

90 91 .••.) 900 b) 180° c) 270 0 13.•) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13" 6 3 4 6 13..a) 2rr 3 cJ 57r .32.a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1 13. tga :!3 3 . Konstruisi ostar ugao a ako je: .---13 '. -1 . Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom trou lu (trokutu).a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n 13.2.13.. .55tg360 D b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270' 13..d.sin3rr+24ctgnl2 13. .a) 30° b) 120° c) 210° 13. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je: a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0? Izracunati vrijednost izraza: 13. 2 --13 -2 -2 -J2 .fJ 1'.5 c) cosa=-I d) sina=1 13. n.23.•. Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom b.14. 13. ..25. 0 -1 ...• ·0 .~~ 13.oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4 c) d) 2 3 4 13.•) 30° 13. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u kruznici U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove: 13. 10 I ..) sin=0..- .26..a) 450 b) 1C c) 180 5n c) 0 ~acltaj na trigo~lOmetrijskqj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti b) 120° b) 7r 4 4 d) 210° lIn d) 6 Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto koriste u raznim zadacimao 45' 90" 30' 60' 1200 150 0 1800 2ido 360° a TC '.J3 . O.a) 2" b) 120° b) rr c) 210° d) 300° c) 2n d) 3rr 3 3 4 ~acrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti !lJegovog kosimisa: --. y • b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360° b) 3cos511: .•) cos=0.0 cosa..a) 7r '4 b) n 5n 47r 13.. ~-- 1 d) 225° d) _ 3n .4.J3.17.30.•) " 6 13.d.15 .) -rr n]cgovog tangensa: 13.. • --13 -2 2 I --13 2 ..' 3 -43 n.12. 1~. --' 3 .. Der~nicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici. O· I .19.a) 3sin900-78cos90o+55tgI80° 13.3.21.13.16..d ..18 . 3" 4 b) -300° b) 4" 3 c) -450° c) Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti njegovog kotangensa: 13.22.18.fi' J -13-. -'.7 b) cos=d) tga=2 e) ctg=5 4 5 Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je: 13.•) 90" 13.a) 45° b) 120 c) 270° d) 315 0 0 d) 360° d) 300° d) I In: 6 d) _540° 13.•) -150°.· " . n.29. 13. 2 1 c) smcx=.. .. c) 135° -J2 -2 J - 1 0 n.31 ..27 .2 --J3 -2 '~ .24.••.28.. 0 4 4 clga .d.20 . [(a) 3rr/2 2TC/3 STC/6 :iii: rr/6 nl4 nl3 nl2 sma . 1 . Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti !1Jegovog sinusa: .5 b) sina=-0.•) 35sin 1800+9cosO° .. 0< .

a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60° c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30° 13. . S a u cetvrto111 kvadrantu.88 b) cosx~0. · sma = . Ako je ctgu=2.2 45° i1i ..'.47 .a) 25[n300 +3 10sin300 ~1 2eos 45° ~ sin 45° b )~-. 0: u prvom kvadrantu.':' k "Z' tgu=:-'--:-. krc tg(r-ctg(X. -'-'-:'-. tosfX 13.13.". 1'\ 39 .a ) ~. •..a) sinx~-O.52.5.41. -rc + 4 cos . 13.sine.k. -. ..Z· =.l43 d) d) ctgx~O.43.53827 . odrediti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ugla u ' 13.c. tgx~12.. 13. odrediti slnu. ex u prvom kvadrantu.74327 b) cosx~O. c~5 b) b~9. odrediti vrijednosti osplih trigonometrijskih funkcija ugla u.48. Odrediti ugao x u radijanima ako je dato: c) tgx~ 3. n: 7r n: lC 13 .sin cosu ci SIn a ±·JIc-sin'lx .a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+7ctg45°-6tg45°. b) cosx~-O.ctga i tga.::c.« _ . COSU! tga .osa Z .40.S8 d) ctgx~5 d) ctgx=-12. ~~( -_' Jr.36. L Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore): 13.cos." c:to-ct'?~' ~---:-siQq.si'na fc ::---.•. _ < • 12 .a) sinx~O. sina. Ako je cosu = -1~' u u drugom kvadrantu. u 13 • u cetvrtolll k d rantu..37.5 1. Odrediti vrijed.a) 4sm-. b~24 d) a~20. d.i::-+kn. 1[.te:JT JT -" LSlll ctga ±~I+ctg'a 6 3 3 ~ 4 b) 4cos~ .45.2sin~ + to~ 4 2 °4 .a) sinx~O.--':"--a).53. Konstruisi ostar ugao a aka je: .tg- 3 3 6 . Odredi vrijednosti trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla.143 13.o dre d"It! 12 3 L.(t)~. c~J5 c) a~lO.a)=tg . A k 0 Je · 'va 13 ..d. Osnovni trigonometrijski identiteti TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK.- -i . a:.55.46.a) 44° 1344. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450. 13.34° d) -12 e) 1457° eJ -676.S 13. Ako je cosu Odrediti ugao x u stepenima. 4 2 a ) SIna=~ b) casu=5 3 3 c) tg=7 d) ctga~- 11 6 ±.38.a) sinx~O.nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog ostrog ugla a.- 13.14.h -cos'a tga ctga ctga tga.t: ~--.. ex u d rugom k d mntu. 7r".53748 I 3..48 c) tgx~-3. sma = 13 49 Ak'0 Je . Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova pravouglog trougla kod kogaje: a) a~4."-': ctg( ~ ·. coso: -: 2 ".47..ClJA sina Zadana funkcija b~2J. Ako je tga::::: 3.'. 13.lzracunati vrijednost datog izraza: 13.cos_ct:- Z·· a*k1t--ke-.947 b) cosx~O..9564J 13.d .50. 1 ±JI+tg'a ctga .54.Jr . coso: tga 2 eta sino.567 ctgx~ 11._~. ako je dato: 93 .o d re d"ltl cosec 'va 13.ctg. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8.23458 =-~.33.. odrediti sinu.35.ctg.-.:: 1 . ".124 c) c) tgx~O. 'E_:. . ±.(X + ..a) 42 b) 53° b) 15 c) 27° c) 32 d) 42. minutama i sekundarna ako je dato: 13.. 13.~~1 + sin.

79.b) Dokazati slijede6e identite1e: 13.' coso: ..-sin 2a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina) sin 2x-cos-lx-sin 2x+cos 2 x b) sin'"'x+2sin 2xcos 2 x+cos"x 1 . .* a) J8-. 1 + sin 2.0<m$l.sma 13. .J]+. . 41 ·· vflJed nost izraza sina+eosa . -... _.78..= 2£·tg' x . 2sina-3eosa 13..' 13.74. . Ako je tga = -. 2 d ok azatl.cos?'S5° sin'a tga+tg{3 tga ctg2a~1 2sin'a-1 .57. 13. . odrediti sin 3x + cos 3 x. 2 3n: 2 13. ~l+COSX +~I-eosx I-cosx l+sinx I .2(sin 6 a+cos6 a)=1 94 I 95 .tgasin 2 a... aka je tga + ctgcx= 3.3.84. odred1t1 3 3cosa .-12 cos x ctga + crg{3 c) . ako jc cosU = sin a-cos ex ...fi ctga=.81.72. .·I 13. < -- 5 1 -Jr a < ---. d ' smx cosx a Je .a) c) c05a-l sin:? x-cos:? x slnx-cosx ( 1--. .a) 13. tg-a-sm. 3 2 . a ) tg-u + ctg-ex..- b) 13.a) c) -. .45in a Uprostiti dati izraz: l-cos2 x b) tgxcosx c) sin 2 x-l d) 2-2siI/X 2 2 b) l-cos 2 x+sin 1 x c) ctgxsinx-cosx 3cos 2 x-3 d) 3_sin x_cos x 1+coS1a.a) 13.a) .~2-­ b) sin4 a+2sin 2 acos 2 a+cos 4 a=1 b) (l+tg'a)eos'a=1 2 2 2 2 b) cos a+cos actg a::::ctg a b) 5cosx-4 3-Ssinx 1. 1+ ctgx 1+ tgx sin x + cos x sinx+tgx c) = I +eosx tgx 2 cosx b)--c-~~~ sin x-cos x 2 tg 2 x-l 19x smxcosx d) J~tg'x-l .- tg 2 a b) d) Gtga 1-2cos'a + .63. x c sin x + cos x sin x JJ sin xctgx d) cos:: X b) tgxsin x sin:' +eos:' -1 ( 2 2 . odrediti : tga + etga VI +sina 1_2_+VI-sine< I2 ' .? 2· . odrediti: a) sin 3 x . Odreditt vrijednost izraza tg 2 o: +-:-___ _ + ctg 2 a.* a) (sina+eosa)' .= -4 . ak0 Je tga == -2 .cos-2 2 2 13.76.75.-sm. Ako]e 2 * ..a) sin 4 (X +sin 2acos 2a+cos 2 a= I 13.j-l+sinx I-sinx I-sinx + sin x l+cosx d) b) tgx+ cosx I+sinx I +COSX ~. 2 ' 0<x<2.d) tga=3 .61.x 13. 2 2 sm a-2eos a 4 .odreditieosxi n: ' _ 13.73.70." 3(sin a+eos a) .J1-m SJllX2 m = -.62.80.a) Sllla=~ .sma+cos(X..a) sin4 a-cos\x=sin 2 a-cos\x J3. . lzracunatJ SlIlUCOSU..:. ~ko je tga + ctga == 5.0) l+sinxcosx SIn X smx-cosx 2 f3. 1356 .a) -"------'. 3 4 eJ l (I+sinx + I-sinx l-sinxI fI+~ + 1+sinx l-cosx V l-co&X 1+eosx ) I 13. rg'x+l 2sin' x r ---COSh x erg 1--~ 1) 2 1 .a) 13.65..a) 1367 a) .x tg =1 d) 4+5cosx cosx 1 + SID X 13.cos 3x Dokazati: 4 4 13. 1 smacosa 13....77. Ako je sinx-cosx=rn..60.+ . x x 2 tg..0drediti vrijednost izraza tga .68.69.a=tg asm" a ? cosx cosx +---sin x 1 + sin x sinx+cosx cosx-sinx tg'x+ I tg 2 x-I . Ako je sinx+cosx=m.cos 1 x + tg 2 xcos 2 X d) 5-sills5°. c) ctgx:+ 13. Slnx COSx b) \ cosx (-1--COs.59.82. .:t:5sinx = 0 sm.58.sin x COSx .64..83.71. odrediti vrijednost izraza 3 5 b) 40 cosa=- c) .a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a 13.66.-.~I-·-1--sinx)=sinxcosx smx 13. Odred Itl ' .a) c) 13.~ 13. Aka je . Ako je ctga = 3.cos x [ 13..

.·· i"tiilkcija ie.a) sin390° b) tg765° c) co... kEZ.89...a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y..:- ..360") = cosx tg(x+k'180") = tgx ctg(x:+k'180C ) ='ctgx iIi iIi iii iii siil(X+2krc) :::. ctg(x+krc) = ctgx kEZ.tg(x+krt)"= tgx .. Provjeri da Ii je d) FCosx-sinx d) y=4sinx+tgx b) v = -... sinx . lzracunati vrljednost izraza: ...-I:+sinx 2 cos2x 13." ~ 13. 13. 1371: 1771: a) 2SIO-_+ 4cos .1 4) 13.. kEZ. 3 Sill a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa..a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx 13.99. (\ ~--xJ 4 OJ[ \ lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija: 13.a) y=sin4x 13.92.a) Y = 2Sin(x+-':.'!Sx I.105. . kojaje neparna. furikGiia "'nepairia· • .95._ = --7 15 15 15 15 IS 15 15 2 fCc + c) 1.t g .t..85-* ..' v=tf!..... .=-8cosx 13...13. 3 period funkcije y:::: 9sin3x.a) ((x) -sin3x x .. kEZ..104.87..96.- 3' 6 d) ctg24050 19971: d) c. 97r tg1 2 JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_ 2 13. sine'.."- I -I c) f(x)=8·. cos(x+2krc)-::. a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000 Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske funkcije ostrog ugla 13. ' .88..a) sinll30° .97. 1 .. ....* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija: c) FIStg(x-2)-61 a) Y~sin-J2x+cos)3x b) y=cos)3x-tr. ..7. Trig<)nometrijske fun~cije nega~~vnog argumenta..l(x) sjn~ . 771: 13.7 .* Ispitati parnost sJijede6ih fllnkcij~: '.• ftinkcija -je--parna --- funkciiaie neparna·:.) cos( -x) '.I01.':.. 6" 7" 1 13.86..::cosx . Odrediti osnovni period date funkcije: 13. •••..91. 96 .....' ...a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x !!.102.a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C 13. -----. .94.90.) 6 d) y=5tg2x c) .103.. .* cos~cos-cos-cos-cos-cos-cos-.. ..a) 5111- b) cos800" j 971: b) cos-- c) tglSIO° c) tg-- 25J[ 3 13.100.93.fix) 1 + fix) dokazati daje funkcija fix) periodicna.•.x) .sin 3x b) f(x) cos4x c) ..106...J J 97 . Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13. Koja od slijedecih funkcijaje parna.98* Odrediti period fU11kcija: a) Y~15sin2xl+3 b) y=111cos(3x-4)+191 13....nep<'irna . * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost 7r 2" 37r 4" 5".6.a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx 13..405° d) ctg7500 13.. -.. Parne i neparne trigonometriJske funkclJe sinlx+k'360") = sinx cos(x+k. 13. .rr i1 8x 1'.a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg''is x tg)x 13.. a koja nije ni panEl ni neparna: . (cr('x) :"'sinx casx -(gx ':'ctgx: etg(. t/l4X-..tg8XI ~" a) 8n: I OJ[ b) cos-·-2tg-- f(x)=sin0n' +1)+c05 5 x -] -lx 4 -31 6 c) 6 3 3 b) f(x)=sin(JrX 4 -I)-2si11x .a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n) 13.\:3 Izracunati vrijednost datog izraza: 13.

110. cosa<O? 13.]29.* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e: a) tg2x<O b) sin2x>O d) sine -2x»0 d) ctg2x<0 -1 13.8. sina>O? 7C 2 iii 900 +.a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72° Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant: sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° [3. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O. J} sin325° 13. .. Odredi znak razlike: a) sinT7°-sin2So c) c) cost -95")Clg( _100") b) cos67" . Odrcdi inak proizvoda: a) 5In7i\:. b) etg135° b) sin240° b) cos225" b) c05300° c) c) c) c) tg135° ctg225° tg240° tg300° d) d) d) d) cos120° ctg I 50° sin210° ctg240° d) ctg330° c) cos2x<O 13.x TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA ARGlJMENTA cosx cosx sinx ctgx .a) ]3.127.c05800 d) ctg12° . * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: .a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° 13. Znaci ttigonometrijskih funkcija ARGUMENT.116.123.119.125. Svodenje na prvi kvadrant 13.FUNKGIJEcp O-x 90~.a) tg]20° eos21O° sin225° 5i11315" .126.111.13. U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O. Odredi znak svakog od datih brojeva: a) tg265 0 +5 b) ctg573° c) cosl16° d) c052500 0 37C ----x 2 -sinx sinx cosx C'OSX ctgx -ctgx -tox t2X tgx -tgx -ctox ctQ:x ctgx.x 21t + X sinx Sli1>~ cosx tf0 tg730-tg54° Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla: 13. U kojin~ intervalima je data funkcija pozitivna.a) 13.118.128.'.9.a) 13. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O.a) 13. c) sin]60° 13.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° ]3.x :-sinx sTilx 1(+ -cos x :':'cb"s-.108.]20.124.a) si1155° b) sin] 14° . 2n: .112.ctg86° i]i 360° .117.a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4° 13. au kojirna je negativna: a) y ~~inxcosx b) y~sinxtgx c) y~tgx+ctgx d) y~l-siJ1x 13. Odreditiznak datog broja: a) sinl25° b) sin3200 13.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O d) cos400° 98 99 .114. -+x c) c05(-2260) d) sin(··270 ) 37C 2 ifi 270 0 + x -cosx -SJnX 13.107.113. kEZ .12I.122. tga<O? 13.x iii 360°+ j( 2k7C+ x fJi k·3600 + x..ctgx ' -:tgx' ~_ctgx_ -+x 13.::' x -sinx ":CO"SX tgx etgx 13.a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) 5in960° d) tg960° d) cos945° Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°: .109. a) f f(x)~J~inx b) f(x)=~-tgx c) f(x)~J3cosx ~ Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija: 13. U kojim intervalima vrijedi nejednakost: a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0 13.115.os1000 b) tg2000sin350o 13.

b) . < 360°. tg240+tg2IO 1-tg240tg21° tg73° . Z). +ex }os(a-3Jr)ctf. ctg(a+f3) ..f3)o=~ct~g_a~c~tg=f3_-r..t. 49 27r 357r 57r a) Sln-1[=COSb) COS--=~Sln18 9 13 26 13.. (k. 46. .akoJectga=-. +a) b) sin(ex-p.l3) =cosaeosl3+sinasinl3 3:.0.••. aka je coso..138* Dokazati jednakost: cos 2 696° +tg(.3tg-.150. Odrediti cos(300-a). 0 b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27° b) sin85°cos 15° .a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio 13. = . 8 o k" 3 L. I 5 tg(a-I3). Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova: a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33. (k.tg(. * Dokazati tacnostjednakosti: I -[g 'ISO . ako je tgex = 2 i 4 180° < a < 270"- cos(. l~tga tgf3 I .· .0<0: 5' 17 a) sin(a+l3) b) sine a-l3) 13.r)eos(1T+a)tg(37r \ 2 -a) = O.131.t~ga_··..137..143.a) .149. * Uprostiti izraz : • aik7r.139. '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti: sin 825 0 cos(.144. sin(-.P-co~~... Odrediti tg(450+a). Odrediti sin(300·a).. tga".. 4.212 0 ) 0 0 )' 2 2 -1.tg4 () 1 +fg34°tg4° iT <~.tg28° ( b) tg340+tg26° l-tg340tg26° tg34 °. . ctgac tgf3-1 ctga+ ctgf3 ctg(a.tg(a+ f3)= .+-.I32.130. 13.IlE Z). sin(a~i3)-= si~a~os.a) cos53°cos37°· sin53°sin37° 13.a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° 13.i 1800 <a< 270"3 3 13..136.13..134.555 0 )+ tg15S0tg245() . (rc) (it 37r lC -<a<2rc.a) 1 +tg73)tg2S0.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° 13. I A 5 tg 2 252° +ctg 2 342° 13.." 1.. 147. tgatgf3*'±1.iso )+cos7So sil1(..+ 2eas643 b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos 2 990 0 • i.~]'i_1l3 2. .A·oJesmex=.505 )eos 755° .I3* ~+n7r. . ··.g. 5 101 100 . sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3 1. Odrediti tg( a+l3) 12 . 0<13<.616°) tg 194° = 2 .7ctgf3 nE 13.::·lc.0'd re d"HI: c) eos(d-l3l 13.0drediti tg(a+l3) 1 2 J[ ~< 13 2.148. . ako je ctga=..133.sin 13 :0:::-.. • lzracunati: 13 .)·.cos85°sin15° b) cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0 b) cos7 8 0 cos3 3 ~+sin 78 0 sin33 0 a) Sif." ··ctga. 13 1 + tgatgf3 • d) tg585° af~+klr.Cos~-sinasinl3 .152.' . 13.13·.508 )cos(-l 022 tg(.a. ctgjJ==-..a) tg187" b) tg280° c) ctg451° d) ctg600° 13. 2 13 2 13 .141..135. -13)=-. 111: Izracunati vrijednost izraza: 13. 328(J )sin 958(1 ctg572° 13.c) + tg 100° Ig400 .142.tg=f3::-· .151. S1l -. Dokazati istinitost datih jednakosti: . .260° }g5300 ~ eos 156 2 0 tg(a-p).1 2700 < ex. c) tgI24°+tg56° l-tgI240tg56(\ tg1000-tg400 I 146 . Adicione teoreme (formnle) 13.145.a) cos660° b) sin 870° c) ctg930° I3.10. cos(a. <7[. A . cos(a+I3)co cosO'. = . 2 13.· ... '-..f3ill7r. . 0 17 13. aka Je cos --ex = .a) 4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900° b) 5tg5400+2eos 11700+4sin9000-3eos540° 257r 137r 197r I3.140* Dokazati jednakost: sin 395° sin 145 0 - cos(.a) sm .. tg..ctga*±ctgf3. ' .-..

10 a-I a.sin(a-p) 166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3 13 .". 3 sin f3 = 3.etg(83° SJr 7C l+tg-tg-~- f3J 13.13.llif3 II?CX + tgf3 ctga-l ctga +I tg 3tg-15 -1 7C ")' 0 Izracunati vrijednosti datih izraza: sin34° cos 236° -.165.tgf3 ! 3.18."' f3~ Ig(a + f3) . . 13. 171.+-. sin56° cos! 24° 13. x>-I. Dokazati daje a+fl=45°.17S.") ~ctg a etg' f3 2sm a sm.169. 13. . .16I. Dokaz~ti daje a-fl=30'.sin(a .Y __ _ 9 7C 77C ctg-cos--sin~cos- 18 rc tg--tg12 12 12 12 13.11 ~ i sin y = -~..60°)+ cos l (60 0 + a)+ cos 2 a c) tg( a+l3+y) y.a)+ tga l-tg(45° -a)lga c) 3_t~215° Q+P+ Y=-.cos4a .g.x .170. Aka jesin a = -l~ i 270 0 < a < 360'.f3 sin' (f3 + a)+ sin' (f3 .168.o.- b) cos 2.sin (a . {3 .a) tg(~+a )+tg(~~~1 ctg(~+a J+etg(~-a) tgf3 9][ b) 2s -tg 4 9rc rc I +tg-tg28 4 h(6° -a IS 5rc r tg(52° + f3 ).167. 13.L:.162. dokazati daje .a) c) tgatgi3+(tga+tgi3)tg(a+~) !-tga 13.J3 . ako je tga= ... 1+etg(3So-f3}g(7°+f3) 13.164. Ako je sin a =~.156. ako je d) ctglSO Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik: 13. tgf\= 1.a) d) sin (a . Dokazati da je a-I>=30°.(3) 13. 1<a<4.a) sin 20° cos2S' +cos200 sin2S' b) cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So rg(390+a)+tg(6°_a) . Dokazati istinitost datih jednakosti: 13.a) b) c) d) 13.a) d) b) tg(4So . .a) b) cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) .155.a) sin(45°+a)=cos(45°-a) b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a) 102 103 . t gi3 =-J3-' a i i3 su ostri pozitivni uglovi.153.159.157.. 1-r'g(39° +a 4rc rc ( 13.174.a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ) c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) .a) 13.f3 )cos f3 + cos (a .'. 2 rc Ilia .154. ako je sina 3.:( a=--J:.(3) cos (a + (3)+ cos(a . odrediti sin(60'+a) i cos(600:a). a i fl ostri pozitivni uglovi..a) cos2a-sin2utga 2si11(a+ (3) c) b) sin4a ctg2a ..173. (a .f3:.160. rc cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J)) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23° sin200+sin 13°sin5T-sin33°sin77° sin200osin3 10° +cos340°cos31 0° sin30°cos300tg30 o + sin30°cos30°ctg30° sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a 0 ) 1 + tga b) tg (45 +Ci . a i c) sin(a + (3)..):.158. 13..a) b) 13. Izraziti a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct.f3 )cos f3 ..11 :.172. Koliko je a+i3 ako je x<-1 '! 4 13. tgfl=~.. 2 . Neka je tga=x.f3 )sin f3 i3 13.. Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati: a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) 13.163. 13.'.J3 +4 sinfl=~. a i fl su ostri pozitivni uglovi.f3 )sin f3 cos (a .a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3 tg=~ . Dokazati da l+x Je a + f3 = . 4-a 'su ostri pozitivni uglovi.

.ctga }ctg(a - 13) = -2 . Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla sinI5°+tg30°cos15°~ ~ . * Ak" 0 JC 2.a) sin(a +fl)sin(a-fl)~sin2a-sin' fl b) cos (a + fl)cos(a . tg2O: i ctg2a.. 1 eos4a. I siri 2:..fi . 3.::.. . pn cemu st! 3 4 5 uglovi... Izracunati sin20:.!. 2 13. tg20: 1 ctg20: akojectgO:=. Izracunati tg1 2a aka je cos a ="~ . dokazati da je cos 2 (X+cos 2 j3+cos 2y+2coscxcosj3cosy =1. Cl. cosa. 13../3sin'X-cma~2si{<X-~) ~tg2x ~ .kE Z.os~.. (cosa +. . J[ 13.2" x' 13.199. S1I1 Y = -. 13.> 1. Ak··le smx=-·--. Co . 2 2 2sin\60o +a -f3cosa 1) . J 3. .C~.:::::0. >O d d"ttl b a+b 104 . \.\45 +a • (0 ) 13. au cetvrtom kvadrantu..1. 2 12 13.185.184..L . izracunati sin(cx-f)+y).~. -. x tg- 13.> (l-tga)co~45° -a) 1+tga co... lzracunati tgo..190.cosl3cosy. dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf.191 Izracunati sin[3 i tgB.179.fl)~ cos 2 a -cos' fl a 13178 .·.189.176. dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga ~ 1. 13. 177.198.':-. c) tgo: d) ctga 15.a.11.zax'" ~k+l!".a) tg(a +fl)-tga -tgfl~tgatgfltg(a+fl) .(cIgf3 .X'. - 105 . 13. i: Dokazati da vrijednost izraza: cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu.== C:OS. tg ctgfl + tga cos(a + fl) 2 13.* Akojetgo.' 2.195..193. COS 2 X 1 tg2x.2cosa I .3 : 2 sina a· akaje to'...SllJ. .. 4 "' S1I1 a = -) S1I1 (3 = -.f=l.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -. =- 12 .'../3 sina )~ si~3d' +a) 2 13. tga 13. ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em kvadrantu.. . lzracunati sina i casa. Ako je sin a 13.. izraclinati sin4a 13.+... >0..6l = sin'a +sin2 {J + 2sinasin{Jco~a + {J) b) 2 I-cosx.196. Izracunati vrijednost izraza etgo: ako Je tg. Aka je sin fl = i. Izracunati sino:. !. 2 17 2 a 13.a)·tg<X+ctgfl cos(a-fJ) . 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla: a) sina b) casa 13.cos <X .182. b) sin a . Ll 187 . l+c05x . a "00 . 13..=3.192.[.180. " Ako je o"+]3=y. . <:> 2 : 3 ." 'SlllLX.fl) = 2 b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13). 1. cos20.. . .. ako je tg (X = .s. . >.+v=180o dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y P J' 1::>1-' cf--1 b 1.188.183.197. \3.ore 13 .. . ne zavisi ad x. b .~ . cosa i tgo: ako jc cos~= .ficosa -2sin(4So -a} b) <X tg 2 5i~ ~= ±r-~osx r:c--~- c.tgfl }ctg(a .:::::: 2. ~ i Y ostri 3 13. aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu.J2 + 1. lzracunati sina.* Ako .> .c) cosacos~(tga-tg~)~sin( a-~) 13. 13.je Q-I-.> 1.+~+y "= rrJ2 . 5 izracunati sin20.a) sin'(a +. *Ako je 0:+]3+)'= 180°. 13 < fl < 3J[ . .194.~ ±~l.cos(x_a).a) d) b) . .cos20:. Aka je o.':-.' cos 2x .izraClinati sin2[:\ i cos2~..:r.186.

cos." l+cos2x 90° < a < 180 0 .201. Ako je tgx.2S4a V- b) ~ 1+ cos ":. 1+cos2x Uprostiti date izraze : 2co~230cos670 (c0570° . Ako je cos x.' _ 4 a al a 13 .214. Akoje cOSX.13. 180 0 <(1<270. 3 22 2 11: 13.5'0sx sin 2x cosx c) .cos200)( sin70° + sin200) 2cos400cos50" 8cos1Oocos200cos400 b) 2sin700sin20° d) 2cos50°cos40° b) cos200cos400cos800 13. cos(x-2y) i sin(2x+2y).205.!.90" < y < 180" ..cosacos2a c) 2coi 2a-l 13.-10° . 13. Akoje Sinx+cosx.21 I.. Upn~stiti date izraze: 13. c) sin2&'-(sincx+cosu)2 b) cos4 2a-sin4 2a d) 1-8sin~cxco~?a b) c0520:+2sin'o: Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati: 13.cos2x i tg2x.. 13. cos-cosa cos 2acos 4a 2 (cosa~sina)2 -cos2a 2sin2 ex -sin 2ex 13.206.a) c) sin 22° b) -_-. cos a i tg a .213. . Ako je 3tga.cos 20° 13. 13..a) 4s1nia.223. 3.22I.a) 4sin 18°co$360=1 c) sin40osin50o::. dokazati da je tg(J3·o:) 5-cos2a tg2Z a30' t~.208..lIO. Izraclioati sin~ cos~ tg!':.a) sin8 0- iT d) cos\x.sin 10" 13.).sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30' 13.a) ~( tg'45"+a)+1 c) . cos2x i tg2x.2tgJ3.a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) 13. I ctg-.218. ? _. 13.odrediti I+a sin2x.. izracunati tg2x i ctg(2x-2y). b) sm 700 SIn. 3 J c) tga +ctga tgy ~ 2.2 -.204. Izracunati cos4x ako je ctgx =. odrediti sin2x.2sin 13..226. . 3. 0' 13..!.203. Ako je ctga.219.a) 2·211:.. 4 2 0: 1 +cosc) d) 8cos50co$ lO"cos200c0885" 106 107 . Izracupati vrijednost izraza: a) cO$21'5°.:.215.a sin .sin 44 ° b) c) 12 Ak oJe SlIlCX--. Ako je sin xcosx = ± ~ .50°' 100=sm 8 x ugao trougla. . izracunati x. 1 .202. Skratiti date razlomke: 13 .222.a) " sin 10° 1.I? ) .a) fl='~.. Uprostiti date izraze: -~. sin y . 270" < x < 360" .228. Izracunatl SI11-. 2 13.%.207. izracunati SIn a .a) (sin a· + cos a)2 l+sin2a b) l~sina 13. l g ..a) c) 13. 5 2 2 2 o b) cos8 iT c) sin- J[ d) JC 12 e) ct<yo 8 iT °.209.224.a) sin3x=3sinx-4sin 3x 0: 13.311: Slll-sm7 14 Dokazati date jednakosti: 13.220. Izracunati vrijednost izraza: a) 1-2sin 2 15° b) cos3x = 4cos 3x-3cosx sin8a .~.216. " sin 40" sin 20° d) d) sin 3x sin6x sin 2x . a) c0820:-2cos'a.. ~ cos 10° 2 13.. 2 :::: 5111 ex sin 2ee b) tgl5" 1-tg'15" 2eos L 15° -1 1. izracunati 3 sin(2x+y).-6cos 2 o:: sin 2a+ sin\x. . (CoS~-$in ~ b) ±. a 16 sm2 tg'(45"+a)-1 13.227.217. 13. 24' 24' 24 24 13. Izracuhati sin4x ako je tgx.

Dokazati da vriJ. 2 ..sin x ( IT 13. 13.J"J.:d-=-i:~== 13.237.233.241.230.. 2 l-co5x x sinx ' . a) .._. . R' sm.. kEZ.f3 .J7' x n: .. zax*(2k+l)n..tg' .. za 0< X<-.---:- 2 _--=-- = . za x*kn.IT 13 cos--+cos 4 -+cos 4 -+cos'-.: .. b) tg-=---.. o<.s.242* Aka je cosa =_.243* =Igicos:? ~-sinl x \ 4 X ) ---2 2 2 2 ~-- 13.:·e. .x =ctg~.X x . 13...a) ... dokazati daje b+c a+e a+b : tg' -+tg' -+ tg' -=1."'') x 1+ tg'2 ') x 1._.. 221 ')Cl 32 ~f3 7Y 13.n.232. Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza: "n 3n: 5rc 4 7n cos . cosy = . sinx 2 I+cosx : . ~+ 8 4 8 8 8 13.a) c) 2sinx-sin2x = tg'2sinx+ sin 2x 2 ? x' b) l+sinx-cosx x =tg ] + sin x + cos x 2 .._.231."'.x<.. tg-+2sin'-ctgx=sinx .'. cosf3 =---.229.a) l-cos3x 1 + cos3x IT c) 2eas "'::-cosx 2 2 sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos 2 a .cosx b) .."'.. Skratiti razlomke: a) l-cosx --.234.236.".--. sinx- c) 1 + cos 2x cosx x J-cosd) 2 13.= 2."'..238. 2 2 3 Dokazati identitete: 13. kEZ..239. 2 13.240... x SlTI- 1 +. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° a) sin. ..=2. + (co sa ' cos~)' "a-f3 ~2+. r...= . x I -to'" 2 13..235.a) tg x 2 = 4sin' .:".. IT b) )Z(I+sin2a) b) 13. gdje je 13...f2 16 2 =4 b) etg.~2-~2+J2 16 2 c) b) 1 r:-'-'I:'= eos. x I +t"'6 2 c 2tg':""" l+cos~ Z Dokazati identitete: ] .. Dokazati jednakosti: x 2tgsin x = ..J2 + 2cosa.I=+=.+:_.in.). 2 2 108 109 ..244* b) S IIlX ...I~-.._. a <.13..tg .=-V2+V2+.. ai<D je tg.. 2tg':'" 2 tgx = ---"'-.S=i. n IT 8 8 a b c 13. ( SlIla' 13. . .a) 2 <.. Odrediti vrijednost izraza c) d) ctgx=--~"t x 13 5sinx+ 8cosx+ 3tg.J2+2cos4x.

.a) 5' b) 3" c) i d) 2 23 256 64 243 LILa) b) c) .29. 1.26.a) a 6 +2b b) x 9 _5a 2 x c) 1-5bx' 1.a) 4 6 c) 713 b) 3 '7 d) 214 9 1.01 Ll5.12.a) 5 32' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 1003 d) 105 .22.37.a) -1 b) -1000 c) 625 d) 1024 1.a) 100 4 125 7 16 4 2 4 3 6 1.a) a' d) x II b) a c) x I. 9 1.2.a) x c) Xli b) a 6 d) x 3 6 9 1.6.23. RJESENJA 1.a) 9a +2a b) 6x +a c) l1x _8x 3 7 _xs 3 2 d) 6x e) x +a f) 3a4 +4a3 2 3 3-1Ia2 +5a 1.31.REZULTATI.5.a) 32 b) 16 c) -81 d) -25 l. UPUTE.a) 5a +a+2a b) lla'-6a 4 c) 12a +2a2 +lOa d) Sa' +2a' +3a2+4 1.30.a) b) c) d) b) 184 1. 16.a) a' b) J.a) 8 b) 10 5 c) a' d) b 2 L14.aJ _3 6 b) 3 8 c) 58 d) 1 Ll8.a) a2m+2xilll+J b) a2rn+4/11+6 c) X + 1.a) 2'°~1024 b) 410 625 729 3125 1024 19 c) a d) b '4 1. 15 1.25.a) a m .3.27.= -1.a) 4 b) 625 c) 16 d) 0.8.a) a 2 X+I+a2X _ a2x+5_ a2X+2 b) x2m+3_ x 2Jl1+ x 2m+5+ x 2rn+6 1.a) 1 b) 12 c) 15 1 8 4 9 1.1.28.a) 8 1.24.JENI STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1. J' 1.7. 1.a) (2')2~26~64 b) 3' c) 56 d) 1 Ll7.a) x29 b) a ab 1.13..9.33.a) x 9 b) a4S d) il c) b6 .34.25. STEPENI i KORI.32.10.3§.l 6 Ll9.ll b) a~3 d) a"+4+ a . = --. -62 1.20. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1. -16 0+1 24 1.a) a b) a d) b 6 c) l U6. 9 1. a) 2 5 b) (x_ar~n+4 b) 4' c) 3 6 d) 3 5 III .d) 1.35..4. -IL -21 1.21.a) (a-3)lO b ) (b+ I c) 5' d) I 1.a) a 20 d) y120 b) x c) b '4 1.+6 c) X l -9m 11m 4 1.

50. a) 1 b) 3 c) 16 b) 3-a c) -(x+I) 1.3Vs 1.78.54.94. 19b 1' c) a d) b) X.[2 .95..a) bl'+28' =~(3'7)2+(4'7)' =.60..s.J5O=.4 8x lJi y 211/ c) 9 1.a) 1 x.a) 5 Korijeni.J3 1.51.72 = =.a) d) -I b) x~4 XER b) x.81..42.43.a) b) XER c) XER 17 b) 60 c) 09 1.a) 8 _x 6 x 6 b) 1.79. = 6·8 10=480 c) =9·25·0.66. 2b 1.a) 1..89.3. b) 65 c) 104 1.92.62.a) a· +2a'b"+b.a) 8 1.63.80.a) 1.}r32.a) 10000 I 1. 2abV2ab 1 c) 4ai:l·J7ab c) c) 30 2 .a) (m+n m-11 J 1.65.a) a c) mp 5n c) 5a7 b""c 2 1.)5' 2 =...J3 = - 12.64..x x y c 7 6 la .72 =~(32+42J.[2 0) 4.J3 b) 4.)S2 cJ :ifb4 d) -J12a d) 1. =3·5=15 b) . Aritmeticki korijen 1Al.2=..70.a) 1.a) 3.J2 9 L 100.[5 + 22..a) 2'ab 4 b) (y-x)' cJ '/hpf b) 18.a) b) b) b) .J3 .a) .55.82. 2 26 1.J2 b) V27 bj. d) Sa e" --.49.a).JS2 7' = 5·7 = 35.a) b) ')192x b) c) V48 V4s6' 2 b) 6"·7' 7 .3-15 c) 1.a) 1.a) b) 4 1 7 3xy' c) 6 1.J3 .-+-4~7.-> I 1. 3.a) 1.98.[5 .59.J3 = s. Stepeni s cijelim eksponentom b) b) c) 1.J3 + 5.7'.77.93.101 a) 1. I 1.[5 2.01=225·0. 1 (a+h+c)' 2bc 1.69.a) 13.71.48..J28 d) 1.47.[2 b) b) b) 3.a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25' b) a"+b" b) 5" b) 1.a) 15 c) 16 b) 25 c) 3 d) 2 b d b) 2ab' b) 1 1.0n-n)' 2b 3 . d) 8 a b) -16 b) 81 b) 343 125 d) -1000 c) Ii a k !':.a) 1.J5'. .[2 =.J3 3V3 + 2V3 2ft + 6-16 17 -15 + 2V'S 1.a) 1.Jl1 b) .[2 1. 9V3 ..J2 11Gb) 19fi + 15 -7 b) 5-JOj + 0..a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3) a-3 .a) 4 b) 4 3 20.'.74..J2s·.45.76.a) 9 b) 5 4 9 b c) .a) c) 5J3 4Vl 2 7 3 a 4 1/ 4a 2 b 3 2aF3 5x.01=2.r.[i -14.68..1l IAO.a) --16 c) -25 1 c) 4 c) 100 d) 1 d) 4 3 1.2.'.1.31 ')250 b) Ix .99.a) 6 b) a" -::~.83.a) 1.[2=5.67.a) 5.90. b) x2:-5 c) 1.39.86.a) a x+ 2 b) a 3 c) x. 113 L~03 112 a) 3i/2+m4-:§if5 b) 2\15-12-15+ 1-W3 .j3.56.53.2 b) x2: 1 2 1 c) -I 1 l.4.a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2.II ~ ~ (//.6 c) 3300 .73.84..16. 111 P l' 1.[2 b) 8.a) V2a.57.a) ax m -o+8xm .a) 2 1. . 15 -15 1.J3 c) 26.a) .a) 1. 1.a) xy-2 1.52. ap 1..91.88...J2 c) 1 1.58.n 1..46.a) 6. b(b' -ab+b')-' m-I b) I-a (b -a)' 1.a) -1 1.}25.a) 6 1.a) 160 b) 630 c) J 92 b) 3V'S .a) 5 1.3 9 19 ~ 2 b) 16 b) 32 c) 2 c) 26 b) d) 2 d) 3 15 1.75.85..[2 = .J2 - V9.a) -3= 3 9 1..a) 1. d) 3. 1."3 b)a 7 c) p 7 d) 2b'x 1.a) 5 1.96. 2y-3x xy l+a 1.: .·'{j02 1.a) 7 -J3 b) 15.97.J2a s .25 60 b) 33.2 c) x~-5 1.1.38.-·--.J50 b) c) x .a) 14.61.72.2 7ft 6.

(J8-S8 +a c) 15-48 3 c) d) 2f2D V'2.4V4 1..a) 2J2 114 b) (. 32 ~ 1.a) s.J 54.151.1). = '{/3 2 ~ .J38.a) e) V2x ~X47 5 f37 V2'" '4K b) x'. 130.a) 1~33 ·2' = ':1.a) 1.124..1 12.f6 .[.a) V6: 'ifi.a) 17 +2. (""2-.148.1 05.Jbl'J(.-.---~ =.9 .111.12 c) 1{}a7x.fut c) +J8 1Oif/5 b) b) d) a'·Va .Jlo) . = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 1~8: 2 3 = If] ~I (a-b) c) .J3O .a) 1.fa -. ( a-Jd2 -1 a+va 2 -1 a-va2 -1 a+va2 -1 mvm-+a+m-+a= _ m+~n/+a ~? '.[2 = JVJ(s4 1.: el) .a) -3 1123.139..J2 1.J2 + 250 1..Jb)=.134.[2 ..Jb.") ifi7 .107.Jb b) .a) a 1./3 .J66 2V6 l.JS c) c) 2a4 x.}343 a' 1.143.2)' =V(a z)' =aVc.[2 .JS c) 44 d) 192.a) b' 1. 'f2= 4.133.~.Ji '!Ja3 :"!.fa +~bX.j3 (..a) 1.3n 4J:.J2 + 2....if5 .!fi.a) 1.+a 1'11- 1..a) clxifd s!JS .'f2=4.a) 8 c) '-V10000 c) 1. 1 -r-cc-2 !fa b) b) el) VX 'fY el) V54 l.! 14.) 1.ri5 5)]5 6 lIS .fa -.f16 c) b) 1~ I.fa -.132.}m +a 2 2~ a' .I 2va--1.J 4a 6 1./3 OT2(20+.2 b) 2 b) x c) 0.JIs b) c) b) b) c) V40 V12 V25 V48 c) c) -. clifd b) b) b) 1.a) 1...1 47.Jb)J (.119.115.J2 + 3.135.a) c) lIV27a 2 b:' 1.fa -.. a)-I b)-2 1127.113.[.106.J1S 1..a) 1.a) .a) c) b) li/g1 a 8 b) 1:.141.a) 4 1.2 !JS b) 3 1.1.a'+'" a+frl=i -(a-frl=i) m+vm...r "-.a) .a) 8 + 2.137.a) b) c) I~ d) V3 : '..Jb)=[(..fa)' -(. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable..J35 b) 6 c) 10 Fa Vi = 442' = ':if8 b) 1.a) 14. 1.a) 1..j35 -3M 22-4M 4fJO +J15 1.122.1 16.• ) • 146.j192 1.4 1.152.J22 e) b) a~2b c) 2a 2 .fa -.a) 0.145.a) 3)' .Ji b) ~ c) Vi Va d) 1!i/lO el) N V64 = 2 (.a) 2./3 1.1 c) v..108.a) 5 b) 3 1. a" 4 24¥ : 2 b) {J.2j4&l b) ~r-:.a) 1. 2 = './27 ·16 = ':1.if3 f) 648 aD c) 1:tj8a~x8 ~a29 b) b) b) b) :=x3!J x 17 c) c) ~a47 =a~ 1.136.120.j3i = .if.a) 9J2 ifJl '. 144 .125.'if4 = '(/2 ?.a) 2../432 1{/i]52 2!<j b 19 ~ b) 1.J2ax el) 2Qx4V2ax el) d) 1.a) '2 b) 5 .(7n 1.a) Va'-6" = Va a 2.h22 =18 cJ b) 1:fi 1.149.150.2JalD1H.f3 .104.Jm +a JVS' M 5 3.118.[2.a) 1.128.[.Vi? b '{/a131 1:+4 b) u3L.140.153. 1.a) l~ 1.109.a) 1.. korijene posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani.2 3a 2 5 b) b) 128 c) 137 -20J15 b) 12 1.f2 1131.a) 5 b) 6.Jb)~ ~ [(.h' .a) 8 b) 2 b) 6 .-.(5 2f/l2 1{[6 2-{"w? c) c) '.. b) M -.a) 3 b) s.11O./ x 41 ~9-xgn 6!J a 21 = Va 3 2 b) 1117.129.) m+..a) 1..126.a) 3.a) c) 120 b) -V -0.fa +. fJ a 5n.a) b) ---.121.: a.- c) 5 1..a) '{.

[.a) 11..2 --21 ..J2 __7__ 7f1O-.4 + 2 - 2 c) .[S+.157.(2+J3)' -US)' _1 ~2+f3-J5L 1\2+f3-FsXI-2v~L~ \2-4f3+f3-6-:..J2r fIO_2fi(-!5-.[3 X3f3 + 4fi) -S 7 = 1[. tadaje vrijednost izraza x = 1. tadaje vrijednost izraza 2..b 169.J2 -!5 +.J3 +-!5 .. Prvo "srediti" dati iZraz.J6 ..2.[3 15 1.J2)+sfs .J1l. __7_=2.nzan::::::li 1 zaO<n<1 n 1.J6 + 4m 30 7_ Aka je -J2a 2 - 4 .J2 +-!5t .3.1.a) Uputa: Ja + 2~ = .164.a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka.2.: 116 117 .a) (Fs + . b) 3(SJ2 . "Jio +5 +flO .a) c) 4(.1.. _- L172.6) 2 2 b) 3fiO .a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 .J2 ::.1 .J2 + 1) -!5(-!5 .. la-! 2': 2.2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12) _ 11(-4-'.fi.168.:'F"'. L160a)~ ('-'3:1)Vs c) (l-~W d) b) (-!5+~)J32 . +1 + 1 -Va =1[.J2 J\O .5. 2.[a -[ + 1)' 2. tadaje vrijednost izraza 2. Rezultat: 1) m za JHI > I i 1. Rezultat: 28....J10 =-Fs(. odnosno..-'-'3. lEa' -4 r::: ..a) LJS6. 2 (-II) i aka je 1::.4 ).4.-!5 .2 +Va +I +1 -Va =1[.J2a2.: 9 + 2J7 -..J2 -!5.2 +v-.J2a 2 -4+2)' =2a'+4. 4 = \i /' 2(r .Ja 1 -- 2 . .:2. a::.J5+2m)= .'.3f1O flO 3 Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez.=:: + ~ a' .b =2.J2(-!5-.2 -1.J2a 2 -4=2(a'!+.[3) 2 (1 0+:1Ii2J3 -Fs) 1.J2a 2 -4) -. Ako je a22 vrij9dnost izrazaje 161a) 2(V4 +Vi +I) c) 4(V9 +!fl + I) (V4 --Vi +\) d) VI6 -2V4 -. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se: 2-J2.a<2.1S8.a) b) . 1 1 c) b) 4 1159.2)' = 20 2 -4J2o:' -4 =2 (a 2 -. 2+1112 2 -2f3-8=-2(J3+4) 1. a = 2+'-'3. r::: .173..2J\S .Jb -1 Fab ~(. a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog sredivanja dobije se: a+am 2 +a~(l-m'2r 2am .2 2': 0._.170.2+413 . .155. (. R..2 -...3:.2 + .Ja --1 b) Kakoje: 1.[3 --!5 +2m)_ 4+3.to vrijcdi: 1 ( J2a 1 -4' . 163. 5 7 2 5 Ako je .171. ~ (J 2 + z-J":.a) ·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 Vi Vi!J4 V8 2 b) 318 d) 50'14 167.J3 + 3..-4 II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J 162..

J2)' i r.fi+2'1'.a) 52 I .12 + 1).6+.J2+1 )' 2 V2 ~ 6-4.3 1. r:.' . moze transformisati ovako: VlX2 -N-l) 2 ' Ixl> I b) ~J6 + 213 +.a) a+b.186.J3..a) Stepeni s racionalnim eksponentom = (3+2. ako je x> I.1Y = s../21 j (~+IIJ.fS +.J2 -I)' = 20 - J( =~(2+13X2-13)=f~-(i3)' ='/4-3 =1. 1.fI5X-JlO . 1.a) 2 2.: F1+:Ns+Z.J6)y(4 + -flS).a) V2+. 2+./3 ~ 2 + ~ 2 ~.195.a) a -a 1 2 1 3 5 -53 1 1 b) 2 = a6 5 2 1 -+2 :::: a 3 b) I c) x d) '-a 3 ..*a)~~+j4:.J2 + 1 = s.-J3.184.J2 = (2 -.190.~ 4 .J2 .fi-(2-J:2)J -If 1..[. b) 12' b) 4 c) "- 1 1.b+3. -1 X' + 1 b) I.tovrijedi (6+4.J2)'.fS)' =*6 +. Fx+I 1. 1.fS) 2 =fUJ3h+&J3~4-(h+~2+J3 J=. 9 14.fi I ' = lJi+~6+4j{+ .3 +2.fS d.Vs.192.fS)' + (. ab>O Ixl"' 1..a) 5 b) 3 c) 128 d) 2 3 ~2 +.N~2+h+J3~2-~2+J3 = =rz.'/6)J 4 . ~"-2-+c~=2+=-I}o.J2 + 6 + 3.a) straria jednakostj' koju treba dokazati.a) (~y b) 2 b) 3-1 .1176.fi . ~-~ 3 11+:Ns+2..c-' r.J2 + '2 = r:.j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3V./3 .J3 )=. a 6 : a 3 = a 119 118 .fS =V 8 Z (¥ =~V16+8../2-1) v2+1 fz-l l l' -J4 Vi25 1 b) W =z!64 c) V64' {::ZS7 J d) d) JlOo c) 1179 (4 + .a) 2 c) 16 d) 10 1.fi-~6-4. h(/.../3)~(.180.194.J3 = c) 32 d) 3V3 2 f2 1..J2 = (2 +.fS)' W 2 2 v6 +. I-x :Vs.fS = -ZI =~2 +13· ~2+j2. 4.J2 +9 )=J.J2) i (.fS)' +(.a) 12 1 b) - 273 100 1..J2 \ .J2=(2+...182.196.[ =8 I .183.1 (1./2+1 ./2 +~:::2.2J3+~2J3 =~4+~(J3+1) +~(J3~~f =~4+2f3=J3+1 b) Kakoje6+4.6 +4.I ].J2 .' b) 1CP ~ ~ (ax' )5 (3x ):i 2 1 c) c) 17" all d) d) l. ~4-lh+J3) =J2+J3. J(2+~2+~2+13 2-~2+j2. .193../3)=5-3=2 .~~= 1. ako je x<l.J2 = 2 +12 + 2 -.[.= -1(2.fi=~-.1) I-Va .J 8S.J2+J3 Iz-N)=N.:"2'=+=./3 ~ 2 -.7 . +3(. x "' O. h-J3 = . r.J2 + 1)' Kako je 20 + 14.[i .------.~ 2 + ~ 2 +.J2 = 4. 1.191.a) 4 4 4' 1 d) SI 1.a) I."2+v 5 =' 2 un * Kako je to je b) (. 2 VZO+ 14f2 +V20-14.fS =~V1+3.fS +./3)=(.../2 6-W 'J' 6+4'/2 +_ 6-4.lS9.(.-flS = = (M-J6N(4+Jf~)' (h!i5) = (.. 1.c-~(-f5-+-J3-)' = ='/2(15 -.!(I+f5) =.J2 + 1)' = 2. 1178.3+-'::"+1.. Uputa: WI 1-:.188.__ :1-Va Vatl+ Va + :.fi-l)' =(.J2 + 7 i (.J2j' • to se lijeva J.-flS = (-JIO ./3X.12+4.J2 -1)= 2. -V(.a) 3 = 1+ Va + Fa .fS -. 187.J2 +7 -.J2 -7 =V(.J2 =.fS)' = I =Ll./2 +1+J::i-l) =(2'/.5 =V6+2f5.

r). 2. Up uta: Srediste kruz.. 2A.. Radijlls krllznice je OA (~OB~OC).8.·. 120 121 . 2..6. 2.2. U tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n... Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci nonnalu n l1a izabrani krak ugla. dobije se 1 1 1 a3 b) a'b 3 n-In 2. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva se kruznica...Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A')...In ako jeO < mO: 1 1. ..a) 3 c) _ab 3 d) a '2 ·b 6 2 198. V(a .s (poluprecnik) kruznice. ·.' Najpuza tetiva naziva se precnik (dijametar) kruznice.203.. Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A..-1 1.n 2 ..!). ····.7.. j .. Tacka 0 se naziva srediste kruznice. 1..197. Neposrednom zamjenom vrijednosti za x. nakon sredivanja.. R'). vrijednost izraza je -1.b)' na SI.1.3. 2. naziva se krug..2. vrijednost je 1.1.. ' I '. Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom)..20! 2. Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene kruznice (SI.1.200.r.. Kruznica i krug 2. 1. ·· I·· .199.... R) i k(B.:·.. 2. (J. Neka je N tacka toj normali "tako da je MN=r..5. ? N r~ p M 2. srediste traiene kruzl1ie-e nalazi se na presjekll kruznica k(A. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na datu pravu p. HOMOTETIJA i SLICNOST Rezultat: Ako je m>n.nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj tacki i kruznicc k(A. Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te kruznice. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva..1 1. R'+r). Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be. Prava t je trazena tangenta. Duz 6iji je jedan kraj srediSte kruznice a drugi kraj. r)... R+r) i k(8.. Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A.lh. Rezultat: 1. rna koja tacka kruznice naziva se radij.=l).2... 1 ..202.. x. Ako je m<n.

2. jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad tetivom AC je manji. Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad istim lukom «AOB=2\3l. to su suprotni uglovi jednakokrakog trapeza suplemcntni.).9. odnosno 70° (SI. 2. paje £=2~. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a se n" '.15. Isto tako su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi '1'=20.). lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°.9.~.~/' . 2.8. 2. a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad tom tetivom. zakljucujemo da mora biti <E = <D.. Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI. a kod jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki. 122 123 .2.2. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da budeAB=AC=R Norl na Ie u t ac ama B 1 C d trazene tangente 'k . Nekaje E tacka na kruznici k van luka ABC. 2. to je ugao BOD = \3.>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni cetverougao. 2.4.11.).12 Cet r C! ~.olll:. Povucimo dijaaonalu AC posmatraJiTlo e.2.5. A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice.14. OYU S1.6.' . Kako su uglovi <BOD = ~ i <p lIg10vi sa normalnim kracima.2.7. .2. a drugl ADC). 2.7. pa su mu uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku). Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE oznacimo sa ~. 2. na atu pravu p su ' kruzllIce (SI. Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) 360° = 2(0 + \3) => 0+ \3 = 180" => Kako je zbir uglova cetverougla 360 0 .$\ v • • k o p S. Sl. r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na kruznicu (SI. v • • D 2. to je <p:::. ' . Tada je cetverougao ABCE tetivni.5.l..cetverougao ABeD tetivni (SI.2. vrijedi: <A +<C = <B + <E (=180°). Neka JC tacka A presjek pravih nip. tj.10.]7. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i prave OT (SI. . (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki trapez tetivni cetverougao. dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni.2. Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k. Nekaje AB tetiva kruznice k(O. Dakle. odnosno. neka vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°).2.p Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC.).entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC. to vrijedi: a+\3+y+o=3600 => a+ y+ 180° =360° => a+ Y= 1800 . ve. k e e 10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao.1? Ne~a jc.1'6. Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni. Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D. B i C odreduju kruznicu k. v • '.2.). Tacke A.3).

Otudaje PT~P1" (SI. Odredimo ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. R). Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1..13.2. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a. Trazena tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1.14. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao predstavljen na S1. Neka Sli to tacke M.11. Drugim rijecima.. Vrh C trazenog trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom AB.---.).15.. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T.16. Tacka Eje srediste stranice BC.. paje srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE.10 . Pravougli trougao ADE se moze konstruisati. onda duz ciji su krajevi tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz.).2. Dakl'... 2.19. 2. Data kruznica se vidi pod datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa ~A..). R). C r P a-r B T 2.2. b-r + a-r => 2r = a+b-c :::.).tacke A U odnosu na kruznicu k (iii kraee.27.25. Kako je OT~OT' (~R) i <OTP ~ <01"P (~900).. Posmatraj. 2.2.2.. Vrh A traz. OEk(A R)ns. Uputa: Vidi prethodni zadatak... Neka je ABeD tangentni cetverollgao. Treba konstrllisati skllp tacaka iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.2. 2.. 0. to se centar 0 ove kruznice nalazi i na kruznici k(A. Analiza: Traz.14.23..l eiji je centar A' u sredistu duzi BC (S1. Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente.2. sto znaci daje taj cetverougao tetivnL 2. Kako je poznat i radijus R opisane kruznice..17....17.. zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake: 124 125 .10.2. cetverollgao u koji s~ moze upisati krllznica naziva se tangentni cetverougao. 2 0 2. to je <C + <D = l80°.mo dodirl1e tacke stranica ovog cetverollgla i upisane kruznice.a Alj-_-9--'~ '" S1.> r = '--'. Kako je ugao Abt jednak uglu ACB (~y).28.oTP ·LlO1"P podudarni.).21. (ugao izmedu tetive i tangente jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom).. to su trouglovi D.18.26.eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom AM'B (S.. M . P i Q. Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k. A B A' 2.1\1' SI. Koristeci teoremu_ 0 tangentnim dllzima.2. pa su :suprotni uglovi cetverougla ACED stlpiementni. 2. Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na prcsjcku prave DE i kruznice k(O. N.2.20.30.22..12. 40bije se a+b-c c:::.enog trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t.. 2.24. 2. R). Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se tangentni cetvcrougao. Uputa: Vidi prethodni zadatak. Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S... Koristeci teore11111 AB = AN + BN => tangentnim duzima i oznake sa SI.2. tangentna duz tacke A). Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI.).29. 2.

Kako su sve stranice kvadrata jednake.2.e.trougla vecaje od razlike drugih dviju stranica). Neka su M.~=SN=SP: (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova). + DT. Taka bi dobili tangentni cetverougao ABCE. za koji vrijedi: AB +CE= BC+AE. = -DT. tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu ~!UZnlcuo pri ~emu se tacka E nalazi.. => DT.21. SM) ne bl. => T. Kako je cetverougao ABeD tangentni. + PC+ DN + AN AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT. NiT. .ir~je tri stranic: datog cetv. Aka kruznica k(S. Tada i. dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI. CE i DE stranice trougla CDE.2.2. S1. to vrijedi: AB +CD = BC + AD.35. BC + AD (S1.23.k~S: SM) ~od..'e j ed~mo presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD.).18. ~. Neka.LAD.2. o 'L--+-rr-. dobije se: AB + CD = BC + AD. 127 '26 . Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111 A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna tack~ prave p i tangente t. to je posljednja jednakost nemoguea (svaka st:'~nica. Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi.erougla ABeD. E ph-~-'2 A B M p B A M B 'AM=AQ.~lllznlca dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu).LAB. 2DT.2. odnosno. Q i T 2.).l + PC + DN + AN -DT. Treba dokazati . NiP. to je zbir dviju ~uprotlllh stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica. =2DT. sto znaci da L\CDE ne post?]I. DN = DT" AM=AN i PC=CQ.2.. 2.22.19. Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = AA+rn=~+~+~+&=~+BN+~+®=BC+~.2.33. 2. 236. b " • CD-CE =AD-AE => CD-CE =DE Kako su CD. ~o~lrIvala sfranicu CD.21. BP = BT. to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva prethodna zada'tka). a P.. Je presj~k ovih simetrala tatka S.S' 0" s S1. S1.2. Koristeci navedene jednakosti. Prema teoremi 0 tangentnim duzima. MB=BN.32. dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD. Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00' (odnosno 00") i normale n (S1. Se. vrijede jednakosti: MB = BT2 ..SI. + DT. Neka su tacke M. Otudaje . c S N S1. Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date kruznice). = DT. SN. pa ~~L~I~IC~ .na pravoj AD. AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN AM + BT2 + CQ + QD= BT.LBC i SP.2.~. 2. DP=DQ. DT = DT. \a. BC i AD tako daje SM.22). redoll1 na stramcama cetverougla AB.20. pa je deltoid tangentni cetverougao.. Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale ugla tBp (SI.19. . '" T.). Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica. NC=CP. tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao ABeD Je tangentni.

Koliko U ovom slucaju krui. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa. 2. 2.2. tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG.).26. 2. Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra.). R') date kruznice i tacka A neka pripada prvoj kruznici. 10 je: 2 r. D SI.2.+ .' tada ove kruznice ncmaju zajednickih tangenti. moze se odrediti i njena dodiql.39. tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'. 2. Prava koja prolazi kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI. A o o SI.rr.29. Norma!a l! tack.Jabc . 128 129 .27.2..2 ~ O-O~2 _ PO 2 ~> --2 ~> ~> Aw2 ~ (R + rJ' AB' ~ . r 2.29. R+r) paralcllJaje sa trazenom zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za (SI.44.23.2.42.27. 2.).kru~l1ica. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice. pa prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: ' 1'0.2.jR.37.~3'l!yuta: Tangen~a!' iz tacke B na kruznicu k(A. Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI.fb~' ~ '"abc . AB' =4Rr z.--vab = 2-v ae + 2-v be .41.: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u tackama MIN. R).nice imaju zajednickih vanjskih tangenti? lzvedi konstrukciju i dokaz.Tada je trougao 00 Ppravollglr sa hlpotenuzom OO'(~R+r) i katetama PO'~AB i OP (~R-r). Analiza: Neka su k(S. Otllda je MN ~ 2MT = AM+BM ~ AB.46.). Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O. BM~MT. odnosno -Jab = & . Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R' (gdje je R' radijus druge kruznice).'! tacka C.25. Ako je T dodirna tacka ove tangente. N~~a prava kOj.(R _ r)2 SL2.A i B dodirne tacke jedna V3!lJske tan~e:lte .lazi tackom 0' sije. Prema teoremi 0 tangentnirn duzima.'Ie kruznice k(O..). Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k'. r) dodiruju izvana u tacki" T (SI.2. Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid. Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi zadatak 2)8. R) i k(S'. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice.ce polupravu OA u tacki P . to sc tacka T maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO.47.2. vrijedc jednakosti: AM ~ MT. a tacka T pripada kruinici precnika AO. Dodirna tacka trazene = AC + BC. 2AO.45. R-r). 2.2. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN (MT~TN). DUagonale deltoida Sll normalne. tada je prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta •••••• :::: -_" '::J Ne~a je T dodirn~ tac~a dati~ .2. R) i k(O'.a pro. Neka su .38. kruznice k"(B. Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1.Jabc ~> :r 2. T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih kruznica. vrijedi: k' a kako je AB SI. Neka . 2. Kako su tacke A iOdate.25.26..

2. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta letiva vidi pod datim uglom ex. to .2. tadaje prava AB traz. 2.60.BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°. d I Oznako.2. koji ima ugao pri vrhu ad 36°.57.61.55. Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo osnovicu Be fla krak AC.ena polara (SL2.3. Trazeni odnos .Ie trazeni odnos 3:2. a c b d ' kazemo da su a. osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima SI.).53.49.24)=8 2.52.a) DA b) DA c) NE d) NE 2.ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36° (Vidi S1.58. Upula: Zadatak se l~jesava analogno prethodnom.2. Trazeni odnos je 1:2. Talesova teorema I CB 4 AC b) AC c) = = __ _ d) AB = 5 2.32). c := i. Kako je !'.50. 5)~1 b) NZM(4. B C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2. Ako dodirne tacke t~ngenata.). 2.30.Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi.31.2.31. mjerimo njegovom oSllovicom. Dakle.2. Uputa: Vidi prethodni zadatak! cetiri duzi proporcianalne.2. Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i llormale u tacki B na pravu t (tangentu).30. Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?). b. Ako . Samjerljive i nesamjerljive duzi 2.BCD. Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvijc duzi. Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se ostatak DC.duzinu duzi AB.a) NZM(l6. Otudaje AB BD = Be). Ako puvucemo simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i A A S1. Kako je DC osnovica jednakokrakog !'.48.39)=13 c) NZM(lIO. Proporcionalnost duZi. Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?). Sli AiB 2.).51. Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom uglu ~ «ABt=~). Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I . U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu tangente i tetive (SI.a) = = 6 CB 24 4 5 AB 5 AC AB 2. 6)=2 c) NZM( 10. dalje. eVidi prethodni zadatak).33. dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla. sada treba CD nanijeti na duz BC. geometrijska proporcija. gcometrijska sredina dviju duzi. sto.BCD. Nekaje !'. !'.33. znaci da se ovaj postupak nece nikada zavrsiti. produzena proporcija.54. 2. = 2. 2. 131 130 . tada kazemo da SU te 2. o p 2.Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?). C SI.). Mjera duzi. Na primjer. 60)=10 2. Mjcrcnje duzi.56. 2. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e visine podudarnih trouglova (S1. Vrh A trazenog trougla je na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice. 15)=5 b) NZM(13. aka je cetiri proporcionaine duzi (SI. AB predstavlja.2. oznHc<)valllO i sa d(Al3). Po postupku mjerenja.34. ponekad.Ie ]:2 2. koji ima pri vrhu ugao od 36°.59. to je CD<BC. Ovo.

graficki. c) x = SI.3S 0 ~--~~----------~~ A B Na analogan naCin se mo~m odrediti i duzi tl zadacima h).6Y. 2.'>a2bd+b22_2bd'd2 ¢. u tackama C i 0 i vrijedi: ---------AC: CD: DB = AA. CD =2 em. Sada vrijedi: 0--B. c) i d). Tada vrijedi: ' -. - 4 => AC: CD: DB= 2 5.i II zadacima b) I c).2. (cija je na G) za kOJu vI"IJed..> 3x=10 ¢.a) .> x:2=5:3 " _ c) (2+x):x=8:2 ¢._- tacka B tako da bud e -OB ::::a+. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku.39..a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B).2. duzi AAj. dva nacina rjesavanja ovog zadatka.> 6x=4 ¢. Na polupravoj Oy -~---- = = odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em. AlA} i AlA3 jednake.> 3x=2 ¢. Traiena duije x=OB. a na poJupravoj Ox odredimo tacku A taka daje OA =2 em. Vidi zadatak 2. B b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno pod a). Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. Ove prave sijeku duz AB redorn. A:. to su jednake i dul. NeJ>.A C =3 em. Kako su. Po.h As. d(CD)~3.2. rugoJ odredi se tac'ka C . A. 2.37..a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy.' .3) x:a=b:c ¢. tpravOJ OA::. CD i DB.J.'. Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A 2 .> 12x=25 ¢.> x:5=5:12. t a k0 caJe OC =a.A 3 .sa pravom A. redol11. 2. kroz tacke AJ A2 povucimo prave. a) (S-x):x=7:5 ¢. Dalje je.OA=OD:OC=4:1. x = ab = ~ c 10 b) x = . 2.11oparaleie.A2 A. A3 tako da vrijedi: AA.).. paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi.> 7x=5(S-x) ¢.i AC. Na analogan nacin mol.ska ~:ed!na dvUu .73." A.11. PraJelno sa ovom pravoni. . po konstrukcUi.. b '. tako daje Tackama A2 i A6 povucel.T " OC . (Tacku A. . Tackom D povucimo paralelu DB sa pravom CA.Ladatak se maze r~jeSiti ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati U obltku x:a:::::a:(a+b).A6Aq -"} - A 2 A.a) Pokazacemo. ) "4 Uputa' Dat· _. N'a d ' popupravoJ OY.> AC CD A 2 A" --. : A. Na pOlL .OA .0 .> 7x=2S-Sx ¢. j A 9 . 2 CD 4' DB. 2. ina njoj odredimo 9.> 100-10x=20x ¢. OD· _-. (1+4+3=9). OD=4 D SI. sijeku dui AB 1I tackama C j D.63.> bc=ad ¢. " j .36.. OX odredi se tacka A.a i A C D B 2.69. ~razena duzje x=OD.e izvesti kao u zadatku 2.> x:2=1:3.erno odrediti i dul.38. odaberemo proizvoljno!).A.2. : A 2A 3 .> b-c'=a'd. Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2. AM: MB=AC:CD=3:2. U prvo1l1 slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4.>a:b=e:d. proporclJa a: G = G : b. A 1 • A . 1111 C -a +a ~~~i' Geol11et~ij.)B.69. .70. OB. a zatim povuce paralela CM sa pravom BD. ( fackom A povlIce so paralela AD sa pravom Be. e plOporclJe se mogu trans f " ormlsatl. ~ . 5 8 5 A A. OD:a=a:(a+b). C D z~datku (ac + c'~' = (bd + d'~' ¢. 133 . tacaka: A]. 2 OC=1 OA=2 OB=x C S1. A 7 .71.> 30x=IOO ¢.i. b) (10-x):x=20:10 ¢. y SI.¢. L.a ove para!ele. 2. Tacka M na duzi AB dijeli datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra. A 6 .datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul. BDII CM. tako daje _ .smatraju se rna koje poluprave OX i OY. odnosno.72. a) G'=ab=9 => G=3 132 b) G=4 c) G=6 d) G= 2J2. DaJje se konstrukcija moz. . Dokazil'CSL2.> 4+2x=8x ¢.66.

.a) Nekaje AB data duz.)~d(AjA2)~d(A2A3)~ ~ d(A3A4)=d(~A5)~d(A5A6)~d(A6A7). x ~a2:b bx::::.> x:b~c:a [.. .74. c a 2. D C Drugi nacin _ 3 Prvi nacin C 4 A~------~----7B A~-------4Nr----~B 2.c ." .> x:a=c:b b) x ~ ab ¢. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi: d(AA..a) Ako datu dut je x=AD. prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2..- ¢.> c) Uputa: x=ab 2...12. sa B' i A'.> ¢.a) x~a' ¢.77. Neka prava p sijece prave AC i BC.). Presjecne tacke ove prave sa pravama AB i BC oznacimo. Nekaje R srediste duzi PQ. ltd .82.: a2 x:a::.2. d(BD)~3. Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC' iBR... 134 135 .. Povucimo pravu a paraleino sa pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo. S ! a b .40. b) = a b ¢. Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka. od kojihjedna ima pocetak u tacki A.U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera. Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova.. vrijedi: AN BN AC BD ~ 2. Dokazi! c 51. _ .__.79.> x:l=a:b . Neka je S srediste duzi DE.- ------~ x:b~b:l c)x = a:b ¢.39.81. _ . .45.2 ¢.. Dokaii! SL2. Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a). Prava BR 'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC. redam.4 I . a:b SI.242. c) j d). Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i By. tada A S L2. b) X x:a~a:l = [. Zaista..> ¢:) bx~a w ¢:) x:1 =a:b. a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi d(AC)~4. redom sa P i Q. ---\\a b \ P --y---7-""~ R 9 t--------- . a~AB tackama C D podijelimo na jednake dijelove.> x:a=b:l. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan. 2.43_ 4 3 A ~A~--------~rC~----------~D~----------~B Analogno ljesavamo zadatke pod b). redom u tackarna DiE. 2. Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni (SL2A. Prava CS sijece pravu AB u sredistu stranice AB. Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je d(AC)~4.a) X = ':'!:.Vidi SL2. . 2. ~+_~ A' c C' B' Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC. Nekaje C' srediste duii B'C'.. 2. Presjek prave CD i prave AB je trazena tacka N..75.44. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC (SL2AL).> x:a~b:c c) x ~ be ¢.a) Uputa: x Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a).. a na polupravoj By pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3.78.80.76.. 2. Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB.

. .a) => '"'" ~=--.86. . A. b C-m 15 4--111. CO·BD DO . BM:AM .88.. AM=2MN MN=2NB A A A.<. Troug!ovi AOAB i .:} .m=19~.. C ..2. 195 181 13 15 IS 4 5 20 b) 3 2. od preostale dvije simetrale trollgia.Ncka su min odsjecci na stranici c. '9 I 9' 1I a 111a 13 x . Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki. na analogan nacin dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla. dokaz.. 7 7 52 . Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen a) AC: CO = BD : DO b) OC=4 - AC=-~=. Neka prava koja sadr~i tacku A sijece As MA411 BA. sa pravom Be.. -<>-_-"--_ _"""0 2..\ => .45.n=-. vrij~di: a:b=m:n . proporclJa SVOdl na ~~_~ ah= B AM'" Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. a da bUde OQ =n.-_ _ _ _. i se navedena.pa.n~15+195=21Q 1J. .83. 7 2. 2.4. x 2. 36 40. (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na .-... a na stramCt a su 19 19 17 17 65 70..2..87. Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama.t.195 . . NA611 BA. tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa vrhom C.85. Prem3 zadatku 2.0B=28 11a daje. . \ d Be: CD = BM : MA. M N B m n 2. SO c) 11' 5 I ~S.= . Vidi SI.' ... n '= 195. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C....' . Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki... b i c.~ 2.I~~=A. b 60 195 . to je: a:b=m:n. 2.0CD su slleni.-n b 14· 15+x Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182.::. i 9' 29 29 2 2 7 3 9 7 2 75 90 24 ..47. ..c). a'stranici b su 136 137 ..84. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla S1.a) l-.2.. Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama.. pravu AC u tacki D.. Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox).46. odakle se dobije: {[ m 13 m .:::. .6..2. 13 15 .::. Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je s~ simetralom eM.89. \.Od sJeccI na stran!Cl su: . . .:ansverzali dviju [j" paralelnih pravih). C S1. Zalo su odgovarajuce stranice ovih troug!ova proporcionu!nc. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB . 14 kraku Oy tacku Q taka c) AC=7. AB._. .90. ' 'iJ. Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a. q A SL2A6 Posmatmjuci neku drugu. . AC=CD.." _ _ ~. a na polupravu Oq datu duz d.'"'" 13(4~111)=15m :::::? 28m=S2 => 1J1=-..48..86. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111. vrijcdi: BC: CD:= BM : MA. L\ABC i aka je o p \ C \ b \ ---'b-.10·7 AC=--=5. '"'" ".=195.2.= . SI..

49. uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent homotetije k. c n C n 3 n Odsjecci koji odgovaraju stranici a su m'=10~ n'=6.2.96.5 i 73. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a. odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla.\ B' A' ..MC=--..2..102.. vrijedi: a:b:::m:n ::::> m(m + 11) a:(m+n)=tn:n => a = .. c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova trougla...52.2. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su : 560 .94./ . D:.=. I -' I -...92. . ····-A. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj.98.. 588 35 .. 2. b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM => (b+c)·BM=ac 0 2..55.:- a m b+n 4 5+n ::::. odnosno.5. za stranicu b su 24 i 36 za stranicu c su 75 i 90. ..99.n " :::::-- 2 b) -... b+c b+c si~~rali vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi: ab NC=-···. C)o~'Q//O/A' . a stranici c su 2 a C' 2. Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla i datim o~naka111a na slid 2./ . 101..a) b:c =MC: BM. ) be ====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-Be NC' a AN~b c··-a' ' .0/········0.._··. 2.49... . 49 60.--pB B' A' SI..93...97. Za krak b". 2.... 40 iSO. Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo B A B SI.. 52.· o""":. 2.··· ..2. => -- ac -- ab AS AN c AN (_. ···· ..91. 11 B C 2. 41 41 4 4' 7 7 Od~jecci koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su: 60 i 80...95....a) m"=12. B/ a)~//~B..50...S. · · · 2.m=20.. / . uzeti obavezno k>O. 2.. 560 i 588 . postupiti kao u zadatku pod a)...~. A' 2. SI...I --.91 119 In "=-. c) Odsje~ci koji odgovaraju stranici a su.a) HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA B '.56. b) A. SI.2. n"=15..·· .... Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8./ . 2..:} -::::. Prema teorerni BM=--.:-=> n=15.. SI.. AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n.a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na kojima su visine trougla). U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj ~. ~A 138 o A B t39 Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu. b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i postupiti kao U ovom zadatku pod a)... Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj.. ..100. 2. c~a ~. 80 -. 2.

Ad IMP AB=2MN..60. R). 2. . Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene odgovaraju6i~. Isto tako. Dakle. vrijedl ABIIMN .. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe.g za~O. Ako odredimo centar homotetUe S i koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu. BcllNP.l. Dokazati! 140 141 . BC=2NP. Analiza: Ako je MBe dati troug'ao. Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k.•.not. lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i k=-3). ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju sa tackom M~.2. Prema Talesovoj teoremi vrijedi: SO SM OM R SO' ~ SM' ~ O'M'.:··.113. Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente. c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu.62.e t.. da bude AB' =m... AC=2MP. . Na poJupravoj AS odredimo tacku B' t~ko····...~o~~~~~~i~~i::I~~!to. Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla..O. r) data kruz~ica. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova MBC i n. .'. J 12. tadaje trazeni trougla .a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao.~.I. 2.. Nekaje 0 srediste opisane krllznice oko datog trollg!a.'. Aka su radijusi kruznica razliciti.:~:<" [\~:..MNP paralelne i. B s S1.2. a koeficijent je k=-2.. M prema Ta!esovoj teoremi.•... R'J.'. C ..oc: OC' = OD : OD' . a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije paralelan s~ radijllsom OM u istom smijeru. . OC:OC'=BC:B'C'.. ...2. . .. Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica)..'.61.~ c. To je bro] 2..U . 2. R) i k(O'.:: .111.l •.i. Svake dvije kruzllice su hOllloteticne.BC u trazeni ""A'B'C'. sto zilaci da su srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i centar S. Analogno se dobiva vrh D. kruznice su homoteticne direktno i inverzno. tadaje eentar homotetijeovih kruznica presjecna tacka tih tangentL 2.58.110. C' .x_'_ _ _ _ _ _ _"" "" 0' b) Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke.. odakle neposredno zukljucujemo.ABC. Dokazati! x' 2. .. ~~~::l~~~i~.'.. Homotetija sa A.a) y . Kako je CB para1elno sa C'B'. .V. Neka su na slijedecoj slici date kruznice k(O. Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O. dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0. njihov odnos je stalan..Centar hOl11otetije je ieziste T n... 2.106 ._.Anallza: Neka je ""ABC dati traugao. ..•. Neka je 0 srediste straniee A'B' ma kojeg kvadrata A'8'C'D'. k' N S'o 2. kruznice k'. 2.:~:.enog kvadrata. to je. dobijamo trazeni trougao.'.A. 104.109..108.. M OD:OD'=AD:A'D' . Pokazimo da su dvije kruznice razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne. 2..~":.vrhovima oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u D C tacki C kojaje vril traz.2. A P B I SI. ~ R' => centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li. lSI.2. jer je 0 B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD.hollloteticnim preslikavanjem ovog trollgla..il. Nekaje MN precnik kruznice k(O.103.:Vrhovi Ai B su normalne projekcije vrhova C i D na precnlk MN. . .>. SI.10S.

Homotetija H(C. A'C'~24cm.CDE imaju ijedan zajednicki ugao. J 20.2. Slicnost geometrijskih figura 2.2. r!). 2. to su"oni slicni. 2.2. koristeci osobine slicnih trouglova dobije se: x:8 ~ 2:0.= 100crn =20c01. tb) sijece kruZnicu k' u tacki B' kojaje srediste stranice AC trazenog trougla. to ce i druga da ih dodiruje.2.za homotetiju B(O.=) preslikava D E CD . _. k' o 9~=S'M=k OA SA ' x SI.121. Centar S ove kruznice pripada simetrali s datog ugla. Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa).IIS.'. Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a. Kruznica k(B. 2.65. Zato su hOllloteticnc i kruznice k(S" R) j k'(S'. 142 143 .64.124.4x=16 ~> x=40m. a slicni trouglovi imaju sve odgovarajuce uglove jednake. 2. y A S A' k A ~ S c A A S r -_ _ S' 2.datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se srediste S traZene kruznice. Dobijenu kruznicu k preslikajmo homotetijom B(C.116. S1.. odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p.2. R) trazena kruznica koja dodiruje krake datog ugla xOy i sadrii datu tacku A. SI. i na presjeku paralele sa -S~M (iIi S'N) krot.2. Kako Sll homoteticne figure A B uvijek i slicne. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih mjesta u prirodijednakje razmjeri karte.63.paje ugao CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). I'----c----"'" !lABC u !lCDE (Zasto?). Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom.875 m 2. CA . Konstruise se. 2.117. Ako su A' i B' tacke na katil koje odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi: A'B' ~_I_ AB 50000 = A'B'= AB =lll.119.11S . k). Analiza: Nekaje kruinica k(S. S' SI. Tra2:eni uglovi su: 75° .4 ~> 0.67. 2. 2. Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice.M i SA homoteticne.paralelu DE sa SI.123.6.0.67.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek jed~aki. to se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni (SI. S'M). Nlsu slicni. Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz vidi pod datim uglom. 50000 50000 5 B'C'~30cm.65.2.2.o0n. pa su ovi trouglovi.66. Ako je x duzina dalekovodnog stuba. homoteticni.125. stranicom AB. -Vrh A trougla dobivamo kao presjek poluprave CB i krulOnice k. ~ ) u kruznicu 2 k'.122. Kako trouglovi LlABC i. x~!3.2. Na slranici AC datog trougla uzmimo llla koju tacku 0 i povucimo. Dalji postllpakje ocigledan.reclmo MiN. jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°.-Prema Talesovoj teoremi vrijedi: pa su duzi S'.6. Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p.66. recimo k'(S'. A'B'~ 3750 m 2. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice (SI. ovimje tvrdnja iskazana u zadatku i dokazana (S1. 65° i 40°.). rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla.) .

dobivamo AE: EB = AD : DC. 2. Neka su AD i BE dvije tezisnice . Tadaje obim ovog trougla O=a+b+c. b=kb' . a'. Neka. -~ 145 .===::::::> ===. Nekaje CD tezisnica LlABC. r').2.2.68.-- 0' a' b' c' 2. Neka su duzine stranicajednog trougla a. o· A E B F 2.129.70. 2 2.. Otudaje: SD AS AS AE AE AB SD AB .LlA'8'E' (Objasni zaSto')). iskazana U ovom zadatku.135. jer imaju po dvajednaka ugla..0. pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki).~jllCil11 stranicama drugog. b i c. poje: c B' Trouglovi .===::::-. BT ~ A' 0' F' f?' D B h 2 3 BT 2 . odn05no A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS. to vrijedi: A 144 -----MA:MC=AD:DC E Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC. Nekaje LlABC ma koji trougao (SI.e prvom trougla proporcionalne sa odgovan. Aka jednakokraki trouglovi im~ju jednake uglove pri vrhu: tada su im i uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?).131. Koeficijent slicnosti je k=~ 0' B c· ==== i E' A' AD AB AD' AB' = BE AB =-= BE' AB' ::::::> AD A'D' BE BE' ::::::> =-=-=. Na SI.. odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic. Neka:-iu .: DE: BD. AC = AB _ _ .2.~ABE j 6A'H'E' Sll slicni. 2. vrijedi: ' MA:MB =AE:BE slicni. a C'D' odgovarajuca tezisnica ~A'B'C'. prvom trouglu slicnog trougla. I . A'C' A'B' A'D' pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni. --. pa za njihove stranice vrijedi . rca b ===. Tada vrijedi: -_ _ _ _= AD 1-< CAD= -< C'A'D' .ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla . 1.71.i.).6. Neka Sli odgovarajuce stranice drugog.A "B"C' dva sl. Nekaje BD jedna teiisnica i T tezi5te oyog trougla.ABC ! f::.icna trougla (SI.6. Prema teoremi 0 C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi uvjetima. Kako su odgovarajuce stranice slienih . dalje.127. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom. odnosno A'S} sa odgovarajucom stranicolTI. r) k'(S'.128.68. Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S. Obim ovog trougla je O". to vnJe 1: = == == C'D' A'C' B'C' AB \ ==)I A'B' -=-=.~'B'D' i LlABE . je predstavljen LlABc:: sa datim elementima.69.:=a'+b"+c'. b' j c'. Kako je'D srediste stranice AC. = k(a' +b' +c') = kG' cime je tvrdnJa.6. Kako su stranice slicnih troug1ova proporcionalne. To znaci da posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. BC=2B 'c' .. Vrijedi: LlABD .).slI F i. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' . dokazana.-:-=-·=-=--.. posmatramo homotetiju sa centrom _ . mozemo pisati : TF BTDE BD BT·-·h I -- BD = 3 .133. AC=2A'C'. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD.c=kc'.2.). Nekaje ~BC slican sa LlA·B'C'. odnosno A'B' (SI. to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C. Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama. C' SI. 6AEF i 6A'E'F' . }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB.-= k G = a+b+c = ka' +kb' +kc' abc a' b' c' a=ka'. trouglovi BTF i BDE su slieni.F' podnozja normala splls~enih iz E i E~ na stranieu AB. Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB. sto znaci da'su trouglovi (odnosno k=2). 2 ' pa.70.2. B Aka.2. 2.. => o abc -=-=-=-(=k).ADS i M'D'S'.A'B'C'. sada. 2. BE BE' AD A'D' Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz. S druge strane. pa SlI slicni. I 34. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla mozemo zakljuciti da vrijedi: SI.2.126. c propolT1Ja: C TF: BT ::::. tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka.132.130. a ugao' S'" A'D' je polovina ugla C'A'D'. S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b' '~ A 1.odnosna. d' CD AC ( BC trougI ova proporClOna ne.

b'=15. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu odgovarajuce visine od vrha. 7 => AN=7NC 2. 2. pajesu slien}.=14 2.155. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla. pa su slicni. B D C C Trougao L1AeD slicanje ~BCE. a'=4. Ugao <ADB je vanjskl ugao ~BCD. 8 . trouglovi L':. zakljucujemo da vrijede navedene jednakosli. proporcionalne su sa stranicama drugog trougla. I 46.143. 2.75. 0 = 12.151. pa su sIienL Ako je j --HD = x. x=8 2 . Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE imaju zajednicki ostar ugao.153. to je dokaz zavrsen. 0'=19 em 2.139. odnosno. pa su 51icl1i. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°.' =60. Kako su homoteticni troqglovi i 51icni. Krak veceg trouglaje 25. AC·CE=BC·CD. Otudaje: n ~ C J2 B AD=m.::".BDE jednakokraki i vrijedi jednakost E uglova <BDE=<EBD.Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. pa vrijedi: £.144. 0=39. odakle slijedi proporciona]nost odgovarajucih stranica: AC: CD = BC : CE.2.a:a' =h":h. DB =n. 0 :O · =a:a . . I 50.AD: AC.) i BC JO 5 120°. AB: AC = AD: AE.2.]45. odnosno. s JO s 6 12 -+1=5 s D n B s 5 S=-. lz eve-· s1ienosti i iz BE=DE sJijedi B SI. AL~_~-==.: h b=8:5.148. P. Nekaje L'lABC dati trougao. - O.BCE it-ABE pored zajednickog ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao. => h. tada je AH =8-x vrijedi: x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3. a stranice koje zaklapaju taj D SI. C 147 .2.2. Medu trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima.b· = c:e' a) a·=IO. 1z ave slicnosti zakljucujemo: 1. C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva jednaka ugla. b'=22. pa vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE.140. Tadaje m = AC =~3. 10 6 B 2.0:0' = a:a' = b. J 52.5 2..2.142. 2. ugao (kod vrha A).76.18' P.. Kako je M srediste duzi'BD. 60 II A m => 2BC·NC=BD:BC => BD=2NC. 2. Otudaje AB: AD = AC: CE. ---AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC 2. e'=25.Povrsine slicnih trouglova odnose s~ kao kvadrati odgovarajucih stranica (visina. pa posmatrana dva jednakokraka trollgiajesll slicna. 45 J 2 36. .=p·O. T rouglovi . Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 1200 i prave AB (SI. Neposredno iz zadatka 2. <C=<ABE. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama. MBC 6e se preslikati u t-AD. A 4 D 146 SI.1ABD j 2.~--- 2. to postoji trougao sa stranicama 10..147.137. A 2. pa su i visine AE i CD jednake (svaka po 8 jedinica). Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna (Provjeri!). D Dakle.=~ => -+. 149 .=5:4 i b:c= h. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC ~~ . It 12 => . J 36. Kako je jedan ostar ugao drugog pravouglog trougla 55°.2.141. 0' ~ 0.Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24.2.138. to je L':. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55° (zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°). Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao. Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki . Kako je a:b= hb: h. Dmga visinaje 32. 2.5 . A Neka je AD visina datog trougla.72.[1. obima). AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD. Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je ~ SI.=-. 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla).154.77.E.77. ugaojednog. 2. => a'= 72 .u A i koeficijentom.=> n s n 11.78. pa su slieni.1BCN Sll slicni.136. ~ =~ . to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla.0'=59.B 2. paje CB simetrala vanjskog ugla. e'=20 b) a·=18. 2. 2. pa vrijedi: ---SI. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC. 2. pa su trouglovi slicni. to je a:b:c=!O:8:5.. Zajednicka stranica .73.AB AC DB CD m+n 12 111. = ~.

.2... Kako su uglovi <A i <D suplementni.. Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI.ABC ilACD slicni.slijedi: -A-B : -BM. FC = 4AF => AC = 5AF A B D C 2. '. Ako je 0 srediste upisane kruznice."B Dalje vrijedi: C =? SL2.DF=r 2 = -"..Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC.8S.= MC : CD => AB.): ' D C =+= l ' EF=EO+OF= 1 SI.161.~t.. 2 2 simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n . 1 Be AD BC AD BC AD 'BC+ AD 2..157...:""-: ovih trouglova dobivamo: A . pa vrijedi: b: AE =c:b => AE = Slitni su i pravougli trouglovi MBC i . -- ~~ => AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4 .. cime je tvrdnja dokazana.._.::.. a prava DO je simetrala ugla <D...:.fi A S1. pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC Supro~ne j/ B <: ~F o a EO: AD+EO: B.80.. odnosno. dalje.. a E podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl. 25~ . dalje. Pravougli trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto"). AE: OE = OF: DF => => AE: r = r: DF a' Koristeci-dobivene jednakosti..6. vrijedi: BE AE Prema teoremi 0 AE.. tadaje AS simetralaugla <A. A c D Sabiralljem navedenih jednakosti. pravougli trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak ostar ugao.-'' "'. Posmatrajmo sliku 2."1 63. jer je - BE+AE=AB. "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA.). C D SL2.-.81. M Iz slicnosti o\'ih trouglova. c=7. trouglova ~AOE . = BE AE a2 b2 m 2 n2 2. L S1.0 SL2. 1. A Pravougli trouglovi MBC i ~ACE su slieni ----- ---- Analogno. a=10..... pa je BC=AD.2.<== BE: BA+AE: BA EO : AD + EO : BC = 1.----. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi tvrdnja iskazana u zadatku.83.82.= = .:..-::._ Otuda. 30:d=d: 15 d = lS. pa su slieni.. ""<"1>.2.BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE. to je ugao <AOD pravi.5. pa trouglovi ~AOE i ~DOF imaju jednaka po dva ugla (Koja?). 2. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad precnikom). je: A E B 2...::. --... pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c. CD = 4r-. CD = BM MC. iz slicnosti trouglova ~COF i ~CAD.. 2 1 dobivamo OF= 1 _ _ 1 1 _ b' c ~BCE. -.162._ h:2S=8: 10 => h=20. 1 _+ _ _ +O~ ...160.5 .'. 1 + 1 ~DOF i "DBC. TrougJovi LlABE i LlCDE su slicni.. 148 149 ..164.2. 2.B pajetacnoiovo:a:BE=c:a => BE=~.= b' c a b' AB C D .. stranice paraielograma su jednake.85. tada su pravougli trouglovi ... 159. B !2:J.---2....156.J 8 1 ..Trouglovi ~BOE i "BAD su slicni. odnosno.pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz slicnost.. Iz 51i6110Sti ovih trouglova dobije se (S1... Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS. pa se doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: .83.../_.' ..84. Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(..2..J~~~~ 2.).86.. Trouglovi ------~AFC i ~BFC su slieni.' E· . pa su uglovi BAM i CMD dva ostra uglasa normalnim kracjma.2." :-S1. EO EO =+==1 AD BC 1 1 1 = + = = = => AD BC EO 201. £.= r.. y' EO 1 1 =+=" AD BC '-0.2."-.=> AC.q..79.----. C ... Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu Be.

.:'. Trazeni trougao je ""AB'C'. . 2. Neka su tacke Ai B pristupacne. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim tackama Ai B adrea-uje MBC. CD=e. b) b:c=5:7 2.5 em . Na polupravoj AD' odredi se tacka D tako daje AD :::::h a=2. Trouglovi ""ABCi L).174. vrIi' A trazenog trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be'. je datom uglu.88.91.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2.Ie 'AD visina datog trougla (SL2. B' B 2.93. Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom C' C AC sijece pravll AB II tacki S'. Analogno zadatku 2. ugao kod vrha A jednak. Dalji postllpakje ocigledan. '---- .167. gdje je a data dui.165. Paralela kroz tacku D' sa praVOill Be sije6e 'poluprave AB i. paralela sa pravom AB. Ako na polupravoj B' B D C C' A B 2. Na obali l1a kojoj se nalazimo uoclmo tacke B. tada se na popupravoj AB odredi tacka B' tako da je BB'=AB.Nekaje ilABC dati trougao i a data duz.Ie L\AB'C'. AC. Neka . pa vrijedi: x:b=c:e => x=bc:e. Paralela kroz B' sa pravom BC sijece pravu AC u vrhu C' traienog trougla..AB'C' konstruise se na isti nacin.173. Trougao . ftd. Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla.ce pravu AC II tacki -C'.2. sa lSI .93. to zadatak ima jedinstveno rjese11je. Paralela kroz B' a sa pravom Be sije. Dakle dobiveni L'lABC je trazeni trougao. b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a). red om u tackal'!la B' i <. Analiza: . drvo i 51. sijece pravu Be C' u tacki C. povucimo C . OdIlOSI10. AC=b.171. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. BC =a i DE =c.170. Izmjerim-. Iz ove ~~ x D c SI. Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5. ax=c(b+x) => ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c). Na pravoj Be odredimo tacku D tako da bude CD~a. A B' 3 B Dokaz: Dokazimo da dobijeni ~ABC posjeduje zadane clemente i isplInjava date uvjete.175. Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi.2.88.) B' Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je B 'D =a. Ako na polupravoj BC odredimo tackll C' tako da bude Be' =3. Kako su stranlce BC i B'C' paralelne.2.168.176. Proizvoljnom tackom D stranice AC.a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku (b+e):b=(3+5):3.) . Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a.170. 2.172.90. Trazeni trougao je-MB'C' 150 C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ~b. C i D. Izmjerirno rastojanja DE=c. pravougli ~A'BC' se moze konstruisati. to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. rastojanja BD =b. D Prava koja sadrzi tacku D i kojaje SL2. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1. Sada se moze konstruisati duz b. 2. i 2. Analiza: Ako je MBC dati trougao. 2. 7:b=8:3. Iz slicnosti trouglova ""ABC i ""ADE (SL2.169. ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu. Nekaje E tacka 11a obali kojom A . h. Traieni trougao . Na polupravoj DA odredimo ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h a . Nekaje sirina rijeke x. itd.). Nekaje trazeno rastojanjeAB =x. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni. bi prosla prava AC. paralelu DE sa AB. jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete. a na polupravoj AB tackll B' tako da bude AB'=3.). to je i Be =a. ·gdje je b data dut. D slicno5ti slijedi: AC : AB = AC': AB' = 5 : 3.-- 2. Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla.CDE su slicni.90. Prema konstrukciji. Analogno dobivamo i vrh B'.6. ' A SL89.92.. a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A. 2. C 2.) dobijamo: x:c=(b+x):a =>.166. SL2. a na polupravoj SA tacku A' tako da bude BA'=5. 5 Konstrukcija: Neposredno iz navedcne analize vidi se p0Stupak konstrukcije L'lABC. C' SL2. B b'b--"a~-'b.

tada .177. Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A . rlr').5 i 6 se maze konstruisati. Nekaje C' tacka na AC takva da je Be' paralelno sa Be.?-----. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna visina. Na dijagonali AC' ovog d=C-_ _ _ _. Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD.AB'C' rnazerno konstruisati. paralelograma odredimo ta6ku C tako da c· "'A---cA. .polupravol11 BA'.B iC. ha=3.Ie ] 5°.2.2. Tacke BiD dobivamo na prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'.· 153 . lzvesti konstrukciju i dokaz. nanesemo datu dul.183.a datog trougla za H(A. Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja paralelna sa pravom C' A'.. 2. 2.jeku ove prave sa pravom AC' dobicemo tacku C. tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog pravougaonika. AO=a-+-h). Paralelog:ram ' C' AB'C'D' sa stranicama $ i.186.3 i uglom ~ izmedu njil1 od 60° moze\no 3 konstruiusati. To je rna koji pravougJi trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom.. Vrh C nalazi se na presjeku kruzllice keG.Ie B' B ~ A 152 A B B' bude AC~5.99. SI.--.2.E.2.C. Uputa: Konstruise se rna koji L. 2.100. SI.. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi.).'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna S1. i konstruisemo pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c B 'C'. Iz sli6nosti trouglova flAB~) LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da .2. BA) j poluprave AE..182. 2. 2.1 00.). Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b.Ie m data duz.102.180 A B' B A B c CD =h 2 181 2. sa polupravom Be. dobi6cmo podl1o~je visine datog trougla. od vrha.178. 2. D 2. odrediti tacke D'..96.98 kOjll tacku E' i kroz nju povucemo paralelu sa BE. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\.2.-.2.A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim (recimo kod vrhova A' i B'). Ovaj trougao se moze C konstruisati. gdje . 2. Zatim se konstruise novi ~ABC koji je slican sa L. A.)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa kracillla ugla.). Trollgao ABC je trazeni trougao. C' SI. SI..I01. dobija se dllZ koja je visina traienog trougJa.Neka je flABC traieni troLigao.179.102.Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. Trougao L. Analiza: Trougao sa stranicama 3.187. od vrha nanesemo datu duz 1"1. Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111. Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se koostruis·ati. B C AB' = B'C'+ AD' . Ako je AD = (f + II .£~ SL2. na pre:::.188.94. Nekaje r' radijus upisane kruznice u dati trougao.<~---i'i Izvesti konstrukciju i dokaz.Ie 600.AB'C' dati trougao (SI.185. 2. a za koeficijent odnos date duzi 1 odgovarajll~e stranice datog pravougaonika. ugao kod vrha D . Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl. na presjeku ove paralele i prave AB nekaje tacka B'. Ako na vlsinu koja odgovara stranici 3.. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici.A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi. Dalji tok anatize je ocigledao. Neka je L. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka stranici AS trazenog pravougaonika.101. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C' tako da bude AB jednako datoj dUZI. 2. 2.E'.=5.184. redom. B'C' =c i uglom B' AC' koji je jednak datom uglu. 2. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi kroz podnozje duzi h. a zatim se mogu.D B · A=_ _ _ _ _ --''''--_~ SI.

~~~--~------~ A D B 1 a. i oznakama sa SL 2. a = 6.209. Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni. 2. 2 Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc BD' =BD. odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla.2.203.J5.196. Neka je ABeD pravougaonik. ~..a) h=5)3 10)3 2.p=-=-. pa vrijedi: p : a.p=16IS b) p=2S. 1'=24 c) a=16. a:b = . (x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I.-2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC' => BD = CD -2CD· BC'+ AD Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se: ---2 "--2 ~"'-2 -2 a'=pc. Primjena slicnosti na pravougli trougao.103. d = a 2 +a' => d' = 'la' => --. povrsinu. AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD~2 -2 ~. a hipotenuza je 50 em. Iz slicnosti ovih trouglova.a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak. paje q : b = b : c => q=b'c.208. a=15 2. c=p+q=169. 2. ~. ~2 ---2 =AB +BC. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15.104. 2. Katete su: 30 em i 40 em. a=21.103. ~+BD=~+BC+BC+CD=~+BC+=+~.2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' = --. Neka je x kateta. 2. . 11=12.198. vrijedi: .] 97.. = CD.192. Analogno prethodnol1l zadatku. c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog.194. '1=4.Druga kateta je x-J 0. ). (C_8)2 +20' =c 2 => c=29. a hipotenuza je x+ 1O.207. ~. Pravougli trouglovi MeD ~BCD su slieni jer su im ostri uglovi <ACD i <eBA.189.103. Prema zadatku 2. b=20. Pitagorina teorema h 2.J5 .199. b=4. b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu.a) h=-'b) h=2)3 b) h=2)3 c) h=4)3 c) h=20 3 a-+ b" .. q=-. a' ) ) 5 5 2.:-. = 78. 2.190.:-. q=~ P=24C 5 5 17 17' 2. a=4.206. prema SI. b=256. 78 56 11=-. (q=16. 16 2. uglove.a=6. c=lO.191. b=8.:: a : c => p=a2c.2. -.:. zakljucujnlO: 9b +b' = 100 => b' = 64 => b = 8. 2. a I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni. -.193. uglovi sa normalnim kracima. 2. 2. ~ - ---2 -. -- -. h=~. b =qc. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi: ~.:q=-.J5) 18 32 J?8 450 b) p=-. 4 d) h=3 3 75 2. C S1. b' = 91. a=65 c) c=25.::} a=-h % 100 2 =>a=~b.200. p=-.a) p=16. paje: 2 2 a':b' = p:q => d = a.211.a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na osnovici. b=30..[p:. V1Sil1U na hipotenuzu. Primjenom Pitagorine teoreme dobije se: => q:h=h:p => h'=pq.J5.204. 2. 2. 2.205. a) b=3.fi. p=4. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu: AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C'.210. Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice. a/2 S1. a=750 o b::.. b=8. visine. a=8. 155 154 . O=a+b+c=70. 11' = 42. h=5 5 2.{ti. -2 ~2 --2 --1 ~.195.2. -. --2 -- ~ ---2 -2 - ~. Sada vidimo da je odnos projekcija p i q p jednak odnosu kvadrata duzina kateta. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu. pa su jednaki.7. 2.~. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice.+CD +AD . b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne odgovarajucim katetama drugog.· 18 32 24 2. a'+ b" '=pc+qc=(p+q)c=c·c=c.

). ~2a2 +2(? _b 2 . Kateta D e B e pravollglog . -2 -- --. Zato vrijedi: 122 =d 2 __ . I~--..(a-e \' => '--1 \ 2 ) h~.2.£1 +2c' + ( -'----.2.dl = . h=20 em.2a2+2h~-([/+hl) 4 4 ~ 5. _ -' 0 - 5 10 ( l J2 + (d.202+2h2-C:: 4 E F B "~ A '~ F E B 4 2. paje AE =c. h 2 2/)2 -[(a-c)+ .2 +1.. zadatka AB:BC=.221. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni.' -""-J 2 2 +2c •.222.6 2.:::} (2. prema uvjetu AE=FC.24x-x' => 24x=192-=> x=8.).841-40~21. 2. odnosno: -2 vrijedi: AB = AC· AF. ~ -2 -2 -2 -2 Otuda je: AB : BC = AF: FC . Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza.' '1' . Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE p~lralelno sa krako111 AD. + fh 2 - -rfii. Akoje EF=x.-I.ABE.106. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata stranica.107.':y -~ 2.~=5. d l :d 1 = 3:4 => .' +4c 2 2 4 J 2 2 SI. BD 2 =(a+xf+h 2 =36 2 +1S 2 =1521 => BD=39cm-.. Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje C C'D~C'C.2. !\. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi: til .219. Trougao L\.76+49=a--=>£1=7. 2. pa je AE=FC. Praya CEje paralelna sa AD. Ako je a slranica rombu. Stranica romba je a= 10.2. 4 ..-_-C~2 2 ~nalogno fa dolazimo ~o = sl~edecih relacija: -'----2---- ~2b2 +2c 2 _a 2 2 2.0=29.J2:1. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11 2. tada . . 0 ~ a+b+c = b+(a+c) b+2b = 3b. analogno. L>C\l SL2. ---tadaje CE =AD=d.. DijagonaJe ovog A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21. Nekaje AABC rna koji trougao. til +.220. =([- 2 =>5. b 4 A \ =5. . Kako su AD i BC normalne prave. => -(l 7 d~=-.4.218. d '2 =.ABC je geometrijska sredina ~ hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na => d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144.ACFi Ac'=AP'+CF2~(C_X)'+h'=82+15'=289 => AC~. pa je - AB +CD =AC +BC +BD +AD -2 -2 =>c+4tc-~2a-+2b- 7 7 'J 7 Jr2a-'::-' tli = +-2h-:2. 2 . 24 R ad· · · r = IJUS Je 5. Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine t~oreme na L\..::. \1'_ _ \ 2 \ 2 ) 2.6. 2. Trouglovi LlEFC i ~BCF su pravougli. d].DEC [ LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu: A -B - 156 157 . Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli . d.IOS. (. ~:~:::::~zu ::~ ~~~C F~C ~ FC: BC..)2 =a-. pa se na oba moze primijeniti Pitagorina teorema.212. 2. -2 AE=EF=FC. Visina CF dijeli duz BE najedl1ak~ dijelove.108.2 J 5.h~ISe".. .. vrijedi: AF:FC=2:! jer jy. Koriste6i Pitagorinu teoremu izraCllnavamo stranice. Cetverougao ABCD je b paralelogram.Ie FE =(a-c)-x. Zadrugu katetu pravouglog LlABC./1.1)' +7. ~ Prema prethodnom zadatku je zblr SL2.108. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba. AE~DC=c i AB-AE~a-c (S1.:. AF: FC =2:1.l7cm.216.2. L\.2] 3.BCF dobivamo visinu h ABCE (-i trapezaABCD): h-=b-- - -- Dakle.223. Dee S1.y2. tada vrijedi: 2.6. BE=a-c.a2+h2 =5.~ (-d.ACE. to su trougloyi L\.). odnosno. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla.BCE je jednakokraki sa osnovicom BE. Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja odgoyara stranlel AB (~e).217.214.

i kateta datoj duzi b.E S1.j. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer imaju pojedanjednak.-. slieni. a zatim.j. Vldlmo da za stramce trougla. pa su slieni CSl. Prema datllTI uVJetlma VrIJed' a-+b-:::: 4 m-n-+(m--n.J3 d k d " d' 2 a'.BD=1 D 7 AB:o:7.110. Otudaje . odnosl1o. y = I: J2.j.6.. DE + BE . To) dalje. AE._t:: a::::.). tako da bude y2=ab .. pa trazenu duz x dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b. odnosno. Tada je poYrsina kvadrata x Ako sa a oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa.233. Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu slicl1i (S1..rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema: 1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu. 1: .J3 . Otuda je: AH:HD~CH:HE => AH·HE·=CH·HD. dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll. AC· CE = BC·CD.232.> a:b=x:a . -----.). 2 Al"--~~-l B A a B DE +CE +BE +DE=a"+c -2 a) c) d) 2.a) x = 0/3 :::::::? . SD='- A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I 5 0 AB=5. pravougli trougao cije su katete y i c.. :::: 4 m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C .a) Uputa: Konstruisemo duz y. Hipotenuzina visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi. --.111.AD=1 B S1. koji imaju zajednicki ugao kad vrha A.. y =.ACE iInaju jedan zajednicki ostar ugao~ pa su B ~ -pq C 2..109. zajednieki. 2. bx = a2 ¢. 2.7 c) x=. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1.234.227. 2.229 . trazenu duz x odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y. 236.j. -2 -2 2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi.224.2.> proporcionalu duzi a. Kateta pravouglog trougla je geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2. 2. 2.235. 2.. B A E B A 2. cq = -. Trougloyi "'ACD i t.j.230. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina.231.ABC i "'ADE. Vidi prethodni zadatak. pa je taj trougao pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c. b i a..226. Trazena duz xje hipotenuza dobivenog trougla. Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE.fj : 1 .). . C C A !--=D--6"--"I B AB=6. znaei da Sli trouglovi . Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x. koje ispunjavaju date uvjete. Neka je stranica kvadrata x. c) Prvo odredimo duz y2 = ab. 158 cp . " " ) -:::: · 2 . 5to znafi da su stranice AB AC proporcionaine stranicama AD i AE. ---AC: CD = BC: CE. 2.4 '!") 4 4 . Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni _. SI:2. a zatim. Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc. x=a':b ¢. 2 2 . Prema datorn uVJ' etu . ostar ugao.' 22 '. .225.BD -2 2 -2 -2 ---2 ~BE -2 +DE . Zadatke ovog tipa. d) AC +BD -2 ~ -2 -2 .113.J5:l b) c) a" .J. Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC... 2.za at a mora a vnJe J: x :::: -4.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a. tadaje povrsina ovog trollgia a'. ~. 4 . b) i c) Analogno kao zadatak a)._ __ uglovi). y = '. -2 AC -2 ~DE ~ -2 +CE . 2. Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu 2.--AB : AC """ AD . ·/3 i jedinicne duzL b) Analogno zadatku pod a) c) X= ~ lab <=>xJ2 =. => xJ2 = v <=> x: 2 .2. 2 h" .J2. c Dalje vrijedi: '-2 -2 ~ DE + CE . SI. b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!).? 4 ? 2? 2 " .· 2.112._. . 159 . a) x ~J36 ¢=} x=~ b) x=. Dalji tok je analogan zadatku pod a). dobivamo: C -- proporcionaiu duzi a. .228. vrijedi Pitagorina teorema.

itd. SL2. tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti: Xl::. Neka je k data kruznica i . 11" =~ . .d.11S.J3 .6.:. (a+h+c)(h+c-a) 21J 21..5 ¢::} X ..Js(s .242. x = £. ~s(s _ al(s _ h)(s _ c) 2s::::: a +h +c.Tadaje DC=b-x.b:a=a:41 4 c::. 2b \/5. r::' uz 1Z . b2 4b' 4s(s - a)~.3 2238. 4 4a 2 ") .. Dokazati! 2. 2 2.ABC preslikati u . a' duz 2.244.2c)(2s .2aJ 4b' Otudaje: 165(. a c Xs - 160 161 . Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu.6. na analogan nacin. \/5 hh?=C2_X2=C2_(~2~c2-a2)2 =(c ~ 2?41.2a) 2b 2b 2b 4b 2 (2s . Tada vrijedi: x . be.ABC. AD oznacimo sa x.i i prcthodne zaJatke..\ -eXs -bXs -a) 4s(s~aXs -")(5 . tucia vrijedi: --~::.247. .6. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla. Primjenom Pitagorine teoreme na tronglove flABD i flBCD dobije se: A D CD A C x 2f3 .A~B'C' paralelne sa odgovarajucim stranicama .f3 SL2. Neka su d j 1 d 2 dijagonale datog romba. a i b stranice Jatog pruvougaoniku. i DC =b+x ako je navedeni ugao tup. J3.6.a)(s -b)(s -e) . Analiza: Neka su .246.ABC. . Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica. odnosno. Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz.J3 --42 d.lf3 _ b ¢:. Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.243. (u +b+ c -2cX~{ + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'. a pravougaonika.6. =~ {::::> x '~3 = -( I d 2 7/ "'. 2. doci do izraza za preostale dvije visine trougla: 2 2 ..'u. Aka je x stranica kvadrata. itd. [stom homotetijol11 ce se dati .6. Aka konstruisemo duz y = 4a tada trazenu d· x 0 d re d·Imo .A'B'C' koji je upisan u datu 2b l +("2 2/)(. . a na polupravoj A "C' odredimo tacku C" tako da bude A 'C'·~AC Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C' (objasni zasto~) i podudaran sa . j k b stranice datog 2.odl1osno.6..A 'B'C' dva data sliena trougia.2 _ - 2d'''2 . tada vrijedi x-=:ab.> x - 2_ 4ab . 2. Pokusaj. Nekaje BD vis ina MBCDu]..237. Na 2. -.r:::3 <=> x-= ') 2a =>x r:::.2s = a +17 + c.. x-.ABC dati troll gao.1 __ ("2 +0 2 2bc+b2 _oJ 2b (a+h-c)(a-h+c).'B'C'. az~timtaj trougao rotira~i oko centra 0 date kruznice za ugao od 90° u pozitivnom iii negativnom smijeru.b)(s .Js(s -aXs -b c) A . x =17 W x:l=17:x.e) =~.odnosno. krllznicu k.ABC i polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB. to Sll stranice . pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b. Odredimo krllznicu k' koja je opisana datom trougiu.245. tada iz uvjeta zadatka vrijedi: -4~-a . B B kada jeugao kod vrha A ostar.240.a- 2. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala. Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata. uVJeta . .Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi: b=-. Tada se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k. a x strallica trazenog jednakostranienog trollgla.2" )2s(2s._/.239.6. Uputa: Kao u prethodnom zadatku doci do AA.114.c) . 2.

=> 2PA =8·18 -. -- Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi: t'=(SO-R)'-R' => t2 = 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em. 5. P -2 ---') => => 2PA =(13-5)(13+5) => PA-=72.6ABT. OT =R=21 em. ABnCD={P}. Kruznica k(O'.Tadaje MA=50 em. 0' A) koja sadrii date k" tacke A .12 8.2. R SI. S1. Neka je ~ABC pravougli trougao sa katetama a= BC.256. Trougao LlOMT je sAO SI.) ~-~k k. 162 163 . Tangenta t iz P na datu kruznicu k. B i sijece datu kruznicu k(O. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica k" koja sadri. 6.119. tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI.252.121. M - OT =R i hipotenuzom OM =50-R. Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k j . MT data tangenta i MA data sjeciea.) B " 2. vrijedi: (R+4j2=8'+R' =>R 2 +SR+16=64+R 2 =>8R=48=> R=6. Zlatni p~esjek duzi 2.6. gdjeje rj radijus prve kruznice. 2. 7.121. dobivamo x. Prema slid iz prethodnog zadatka.2. primjenorn iste teoreme dobivamo R=9 (S1.). 2. knk'~{C.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi.AOC su AO=R. tada se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A . Radijlls kru~ni"ce je OA. Stranice pravouglog .2S0.(SI.254. odnosno OM (St 2.120. SA) PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji. Na pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl. M 2. 2. tnk={T}.119. a s duzina sjecicc) tada vrijedi: t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em. Opisimo kruznicu k(A.). 2. S1. R). Uputa: Aka je 2x duzina sjecice. TOns={S}.116. Karnoovi obrasci. Ako je T dodirna tacka date kruznice k i traiene k'. p. 1z pravou:glog . CO=x. a Ai B date tacke. 2.248 Neka su M data tacka.118. 2. 2. date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka pravih AB i CD. Sred.2. tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT. o o k. pa. 4. Analiza: Nekaje k(O. 3.249. Prava s kao simetrala duzi AB.255.8.2. 2.253. AC=8-R.2. primjenom Pitagorine teoreme. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. Sjecieaje 8 em.251.2. Pitagorinoj teoremi i datim podacima. b= AC i hjpotenuzom c=AB. To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice odredi10 na presjeku pravih s i OT. tad a Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4. a) b) o k A' x T 11 SI.257. b) koja ima centar u Ai r<!dijus b.em. D}.258. 2. B. 2.2. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k 2 . s=36.'te kruzniee koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i normale 11 l1a datu pravu II tacki M. pravougli sa katetama TM =t. s Konstrukcija: 1. r) data kruzniea. Trazena krtlznicaje k'(S.118. 2.

prema osobini potencije tacke U odnosu 11a kruznicu vrijedi: BE· BD (c-b)(c+b) = a' b S1. Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice k( E.). ~).0MC.:Ako je 0 srediste R duzi OB.Neka je OD :::.260.).6. Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE. . => c2 _b 2 =a2 C a => c 2 = a 2 + b2 . Tadaje stranica pravilnog desetollgia jednaka duzi CM.k(O. Nekaje AB . Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove trazenog pravilnog desetougla (SI.126.:. Iz ove slienosti ( sJijedi: AO: AB = AB: BC . tada je . Aka je a2+b 2< c 2 . tadaje tfougao tupougli sa tupim uglom u vrhu c.~ - - R SI. A B 2.~=a1O).125.123.: DT + aT -2 -.264. Tadaj~ OD =AB = as.a. B SI. Posmatrajmo kruznicu k(O.125.D -. Nekaje C tacka na krul'nici takva daje BC paralelno sa AO. Neka je . Tada. Tadaje lIgao <OBC jednak uglu <AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!). Neka je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC. ~. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da -.. fr~ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A. Neka su AB i CD dva norma!na precnika C D ove krllznice. to je posmatrani trougao ostrougli.BMC su sli~~}i.. R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice.- - pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as. to je i ugao <AMB=72 sto zoaci daje L\ABMjednakokraki i AM=AB. Zato je ugao <BOC jednak 36°.<CBD= IOSo-36o=72°.lO) = DT ' Gornjajednakost znaCi daje DT = alO.6.i'ngente na posmatranu kruznicu povuce~e"iz tacke D. A A ""--D SI. Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?).124.ABC i . R( R. 164 2.kokraki sa uglom pri vrhu od 72°.263.odnosno. prema prethodnom zadatku. -.2. a aka jednakost ne vrijedi. (Vidi zadatak 2.o. '-2 -2 2 2 2 _ OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB. tako da vrijedi a:x = x : (a-x). I L\BMCjejedna. 2. Neka je M presjecna tacka posmatranih dijagonala.Ie OM =alO Iz pravouglog 6.262. 2. R).259..A 'k Neka su DiE presjecne tacke kruznice i prave AB. Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI.2. tada je ~DOT -.122.6. Kako je stranica c najveca.2.6. lednakokraki trouglovi . pa jz-odnosa njihovih stranica imamo: ° 165 . Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa podijeljenog po zlatnom presjeku.124.tada .~60. Ugao pri vrhu ovog trougla je 36(). kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku. Trougao MOB je jednakokraki sa osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R. Prema osobil]i potencije Lucke - u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT .2.. trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni).). a aka vrijedi a 2+b2 >c 2 .261. primijenjenoj -na pravougJi .2. je CE =a. Nekaje M E A tacka presjeka ove kruznice i duzi CE.a5 stranica pravilnog petougla. Aka je T dodirna tacka t.).0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom 2 CD=CE+-. SI.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x. to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a'+b2 U slucaju da jednakost vrijedi.DOT.upisanog u k'rufnicu radijusa R (SL2. sto znaci daje Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI .J ·'~'h-. AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB i L\ABC sliena (Zasto?).. tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli. 2. !26. dobija -se da je CM ::::'-15. Prema Pitagorinoj teoremi. b = BC -.2. Kako vrijedi: a'+b 2 =16+169=185<225=c 2 .261. vrijedi: => as = alO + a6 2.-bude DM = DC . 2 Prema zadatku 2. => 2.odnosno. trougao je ostrougli. Kako je <ABM=<ABC .

31. sto. y=-3 b) x=IO. k ~\ x A \ISI. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: 2. Kako je A ~ ?<v \.l. prava piA data tacka na pravoj p.2.p!sat~ kruznica.CD i .a) x=I.28. Odredimo . y=-l 3..a) z=I+2i 3.ll.a) -S+Si b) -i c) 6i d) lSi 3.j3 d) -12-fi 3. Imz=-0.ImZ=-7 d) Rez=~ lmc=-S' .a) 0 b) 18 c) 10 d) 10 3. 2' 2 3. odnosno.AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3.129.a) z=7-7i b) 'z=-S+4. Imz=3 b) Rez=-0.a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a.2. Imz=-I d) Rez= 22.AOM i ~CON. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI.a) -3 b) I c) -1 d)-4 3.2~6. pa za DJlhove stralllce vnjedi : ~.9.128. y=-4 b) x=i. AC po z.).17. SrediSte trazene kruinice nalaZ1 \~/\ .6. po definkiji zlatnog presjeka. to je vrh D na presJe~~ kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C. A. Irnz=-5 3.129.ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki).4 c) Rez= -0. odnosno M. 5 4000 3 4OO4 3. Na analogal1. Dakle. y=i 3.IS.a) -4i b) i c) i d)-i 3.21.. c AB: AE = AD: AC => c: 2R = h .7.a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3. to se srediste trazene kruznice nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki \ SI.Imz=b) Rez=-~.23. Imz=5 b) Rez=-7.19.88 1 4 S 3.2.24. I. 3.a) x=2. i.Imz=8 2' 5 6 IS 15 8 12 e) Rez=12.a) Rez=. znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom presjeku.S d) Rez=O.14.'/ i~ didirna tacka trazene kruznice i tangente k \ iz tacke P.a) x=7 b) x=-s 3.1.a) Rez=O.30. Neka je AE precnik . Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku se uvrh~v!m~ traZeno~ pravilnog petougJa. 2.2.a) z=14-3i 3.2.25.a) x=l.130.2. Iz pravouglih trouglova b.~uglovl L\A.a) 12 b) -33 c) 88 d) -11 3.32.a) Si b) 6i 3.a) 9.a) z=-12-3i c) c) c) c) b) cJ z=6+2i z=14-3i z=-4 z=2a+b+(a+x)i z=19+i e) z=8-3i z=2+17i 166 167 .27.12. Jednakost dva kompleksna broja cJ x=1/3 c) x=3.8.16./' / se na simetrali duzi AB.a) i lll = jJ08+3 = i 4.B => be =2rh. y :::::. Upu~a: .kruznice. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz. 2-fi b) s-fi c) 4. y=2 b) x=2.latnom presjeku odredujemo tacku M. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C b) z=9+I3i b) z=-S-2i b) z=2-6i b) z=(a+b+IJ+(a b+1Ji c) z=-2+6i 3. b. 0 se nalazi na presjeku : spomenute simetrale i 11ormale.26.10. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) c_-~ 3.a) j b) I c) -i d) j 3. 2.a)z=-9i b) z=-52i 3.27+:'l::::: i 4-27j3::::: (i4)2\_i)::::: 12\_i):::::_i b) i 233 :::::i 4.a) 24i b) 6i c) 34i d) 17i 3. pa je AM dui koja je Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla.7. Podjelom dui. nacm odredujemo poJozaj vrhova B. Ilnz=2.Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga mozemo o.Nekaje data tacka P.269.34.267. oznake iz prethodnog zadatka. b)34i e) 21i d)3]i 3.a) 2 b) -36 c) -6 d) 37 3.130. Anahza' Koristimo sliku .a) i +j4001 +i-lOO +i = j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1(l +i-i+]) = 2 b) 0 3. Imz=4 c) Rez=-I. y=l-i .2.S8+ J =i c) 1 d)-i 3. E 3.).35.5.22.33.2~~.}3 b) 2i-fi 3.4. dohl)e 50 x=3. M B 3. primjenom Pitagorine teoreme.a) z=(a+c)+(b+d)i 3.a) Rez=2.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l -x SI.13. Irnz=-2. Pravough tr.29.265. R=5 em (SI. 3. p "A tacku B na pravoj p tako da bude --r---\ ~/-'~ P PB=PA. y=-4 3. DiE. Kako je AM=MD (Zasto?). je M zlatni presjek i dijagonale BD.3.20a) 20i. x=31' y=9. Neka je dijagonala jednaka datoj duzi m. NU e tesko zakljuciti d. A? 3. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB. 2.a) x=7 b) x=O e) x=1 3. 2.a) z=-5+8i 3.18.

i 3.51.. 2 2 3.' 2.35 25 25 2025 45 b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i 3.a) Rez=-49. 3.75.46.:::+z = x+ y+x~ yi = 2x i z· ~ = (x+ yiXx. c' +d' I .> m-3n= -4 => m::::5. f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33.0) -1024 2-( 2 b) _ 2 :10 cJ _ 2-150 f(2+3i) = 19-20i.(-J) 3.2 .65. .a) 3.39. 2 x +2xyi-/-::::: a+bi '" .J 1i+8+ 2i = 51-29i.(bc-:ad)i c 2 +d' (a _.a) 1 (2-iX-3-i) ~ · t+l6 + 3l .. f(3-2i) = 29+8i. 1 .2' .+ .a) 2i c) 21+20i d) -7+24i b) -2i 51 4 7 24 3.a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3. Imz=-. Tadaje: a) z.. z=-l--:"-.z2=40-lOi zJz2=11-2i c) z. '2' (ae + bel) +(be -:ad).47.4.54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9. 1z us10va " (x+yi)(3+i)=5+6i.68. a) 25 b) .38.biJdi = _ _ ..> 3. I 6 =--=--=----/ 3.57.64.71.69.i 3.36. d) .* (x+yi/ = a+bi -:::: (X-Yl'J' b) 3-7i cJ -7+i . 3.lmz=34 c) Rez=-12.= a bi)' 22 \ c+dl =r = (a-biXe-eli)=z..5 3. 11.. .52. koristenjem definicije jednakosti dva kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni 21 13.37.4l.70.Imz=-12 3. Nckaje zl=a+bi i z2=c+di..63.-_XYI :.a) z = .59. 10 c) 9-H) b) 26~7i --=--+~l.:=24+55.62. 5 2-5i -7-22i 41 10 10 b) 2+i -_.. b) z = i 3.a) -28-96i i d) _1196 -~i b) . bi)(e + di) (c-di)(. 3.adi .50. } b) 1= (ae + bel) .a) 4-4i c) ---I 4 3.+ .+~(-ad~+-b~c~) = (ac-bd)-(ad +hc)i = = ae .55.6.bei = ae + bdi' . fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8.Imz=-14 b) Rez=0.74. f(J -i) = 2+ 14i • 3..(0 . Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina 2m-2n=m-J m-2n=-1 _. +2. 10 29 d) c) -20-17i J3 1+i 3. 1m z=O 25 50 1 1 1 d) Rez~O.a) 2 3 15 Rez=(:).lmz=. .::.76.l.58.:::3.yi)= x 2 _(yi)2 = Xl + y2..'J 7 ' X.3. b) z=-6-2i c) .53. kOIll.:=3+99.a) 111=9 b) m=] c) m=0..a) z'=-125i 3.bi) . 3.a) z=-4+13i zJz2=-I+i zJz2=-8+ 12i zJz2=1-5i zJz. .a) ~ekaje z=x+yi.a) 3.: a.z2=17+ 7li ZI Z2=52i c) 5+3i 1+7i c) 13-39i 27-23i 37 3 b) -4 3. 3. 3.39 5 100 3.a) Re Z= 16. .. 3.c) 6+3i z=4-124i c) zJz2=-3+15i zJz2=4-4i c) ZIZ2=2 zlz2=-15+15i c) z.40.a) Rez=13. _ Zz -3+i -3+1 -3-i -6+3i-2i+i2 9 .a) NekaJe z)= a+bl. X. 3.67. .. c) z=--+-..61. 5 5 z.a) I b) b) .60.) = -(-+-.a) z=---=--6 36 +] 37 37 37' 6 -.49.adi .J.bei = c(a .' 1 .a) 3..) a -bi c-di z-' { .3.42..a) 3.i c) 1225.Imz=-4 2 b) Rez=li.[ cJ 2 13 2 2 -i 6+i - m-2n=n-4 :..3i 1.a) 3.a) --+-1 3. d' c+dl. )=+=±=(~)-I 169 168 . Dijeljenje kompleksnih brojeva b) -1 3.a) .. Imz =-.a) z=2-3.=-23-21i 11-13i -12+5i 7 11... 3...=(a+e)-(b+d)i= ::::: a--bi+c-di=z{ c) '.a) 3. 3.43. =(a+bi)+(e+di)=(a+e'~)-+~(b-+-d~).Imz=_67 c) b) b) b) b) b) b) b) 3.::.73.45. Tada vrijedi: . -7+.bd .i 6-'-i 6+i I] )).:. 1mz=--.i 2 2 105 175 3.66. KonjugiranoMkompieksni brojcvi 13 2 -3+3i 11-3i c) -i d) .56. cJ Rez=::.pleksni broj: z =~+-t.cJ 2 10 3 ul 23 b) Rez=----.b1.a) 2 3.. 4 8.= . Z2= => = (a +biXe+di)= T(a-c--~b:"'d)~. 6.5 5 26 26 2 3. +Z2 3.a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i 3.= . Ta aJc (z.c+eI.48. b) -=~+-. (_3)2 _i 2 7 10 1.72.44. -3-i 3.-LXY1-Y-:::: (' -Y. 2-i 2-.6.

c+di C'+d2 = =.) x'+ l=(x-i)(x+i) c) x' +121=(x+lli)(x-lli) 3. 3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz.83.77.. z=-I.92. Rez = 10". kEN.fi /zl=2 cJ . b) z = 2-rl .91.10 I.../=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= !z:.89 .•) Ie 19. Nekaje Z."'oll2i)']" = [-~l" E~ 3.~ _ 1 Izl =. -36-4i+36= -328i ~-i.yil=~x' +(-y)' =~X2 + y' b) 13 b) ..41648. (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 (C'+cf)2 3.J5 = Izl Ii 2 5 ..96.. Izl~2 3. zl= 10 3.~77 3.J241 c) .Jcl-+If~J31 .•).79 . z =i.J4l b) z=i. prvo.a) 'Neka je.•) ReZ=4' Imz=4' 6 211 = ~6-~ 1 I 3 2. (c + dq= = /(ac .ad)' = = /ich /T)C' +(cl ~ /T)cf I '1 " ')" =va'c--2abed+b-d 2 +b-e-+2abcd+a 2d' "'= j =~(ci' +1f)(. b) b) b) b) 1 II +:: I.85. broj. kE N.Jl+4 = jS..Ji3 d) 1 z 1 =115 d) 40 b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2). z}:::::a+bi.a) 5 /zl = Fx'+ = ~'r(_-x-:-.(I + 2.(-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER. 3.Jil~4 =~22)(1+22) =.11221.fi4 1::1=.lzl -z21· 17 . .JbXFa + .J409 "~Ii =Il _2 .3+ cf) = -Jet + If-Jr-c~-+cf~= 1z.J16+16 ~ 2-!4i5 = "32 4. jednakosti elva kompleksna broja. Imz = 0 171 . .[. 2) Ako je n=4k+l.' Z - Izl' = (x + yiXx - Izl2 = b) Nekaje zl=a+bi.86. I) Ako je n=4k. Tada vfijedi: 12. Imz='2' 3.kEN. z2=c+di.. Koristiti defll1lcIJ~. Z21 = I(a + bi).I' = J(H-lz2/l' = 1+ Iz.fi Fs 3.93. 1211-lz. (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) = -2(-4)"i" R. kEN.) Izl=5 3.bd)+ (be + ad)il = ..11-(1+41-41 1-4+411 3. z21 c) Izl=lO. 3.. (2+18iX-18-2i) .1 =a. 2) Akoj"n=4k+l.a) Izl= 12 3. IZll + IZl _.• ) z=i" I) Akojen=4k. 4) Aka je n=4k+3. Imz =~-ID" Rez~-lO".JS30 c) Re2='6' Imz='6' Izl=-6~~"-' k/=I <=> . (ci'+If)(C'. dobiveni rezultat. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ . Zl i Z2 1 I 3. Tada je 170 jz.zl d) 65 d) 150 I~I+.JC'+cf IzJ C~J = (-lOi)" = (-IO)"i" .(x+ yq = 1.. + 22/ ~HI + ~: 3.= [(1+2i-I)']" . nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva kompleksn.]36+4 .~ ~Ia+b~:::: ~a2 +b2 :::::. hI(I +I~: I)=lz.J(ac -bd{~ (be-+. .l +lz21 c) Izl=1 c) 1z1=13 d) Izl=IO d) I z 1=29 d) 1z 1=2.i.. b) Z= c) iz..)1+(22+22)+2222 = = ~1 + 2alz.8937 . J. Imz= 0 Rez = 0..•) (x+2i)(x-2i) c) (3x+ 12i)(3x-12i) 3. Tadaje 1=1 = P yi) + y' ~ ~ 1zI' = +.I2 0.. sada. c2 +cf 3.eni broJ z. kEN.l+/z. Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja Izl=8 Izl=lO Izl=13 Izl=1 b) 29 Tada vfijedi: )'2 Iz.2 J-(1 + 2i)'l4JiO = a) d) 3.5.J409 3. c) (3a-4bi)(3a+4bi) (Fa . (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' .a) z 1= 29 3. z =-i . z=l.88.a) Koristeci date uvjete dolazimo do sistem~jednacin~: -x+2y-3 = 0. to je IZII = IZ2 + (Zj - ~ => IZI!:S.97.102 .f i::1 ~Iz" Z2 = Iz...90 . b) .l.78 .x =Ix+ c) 8 yil = 1.fi c) Izl=1 c) 42 => 3. z= -I +1.3. .jb) KoristeCi. +cf) ~cl+/T 2 ~~ (c +cf)2 .•) (a-bi)(a+bi) b) x 2 +25=(x-5i)(x+5i) d) (x+16i)(x-16i) b) (x+3i)(x-3i) d) (2x+3i)(2x-3i) b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi) d) D.a) z=3+4i 110 =.98.j1082 ~ 32.84. 2If(z)1 = 7. 3) Aka je n=4k+2.99... kEN.l+/z"I~: I=Iz.a)· zl= I 3.= x+yi. d) /z/=_ Fs 3 3. Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti ujedn~cinu.J1O /21=-4- b) Re2=2.)(1+22)(1+22) =.z1 /7 2']_ ~ 2 -z 1 z' zl _ 11 21 . . ~1 + 21z2/+1z. 3. kEN. 21=].80. 3) Akoje n~4k+2. a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1 3. (I+i)'" ~ [(I+i)4]" = [«I+i)')']".ljeje 1l+221=.100.95.~+/Tcf+/T2-+ci'cf _ V (C'+cf)2.a) Nekajez = x+yi.-(_-y=)' = 1.)'-+-.87 a) .82 ..81. 3. ~ 13 19 .I.94 .

Imz =-2. o ~. =7-i. prsten radijusa R=7. zl+z2=S+2i . . . Z. =2+5i. kE N. z1=3+5i .)]" =(1-2. . Iz. kEN. z.. . kEN.1 13) .115.113.-z. 'j' 3 N••. a) c) .103. C(5.••./ . i -51 f?(J(\ 29 .----jc' 3..*a) z=II-2i. ••.109. z. Imz =_ I 3) Aka je n=4k+2. Rez = -2. z. c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 .Z 2 =5 3. Kompieksna ravan 3. Imz=-2.. ~ b) " SI.= 1+8i..•·.· ..-4) 173 . a) + I) Aka je n=41<" kEN. •. Jj J i o· . Imz = 2 .. '~L/ I I c) z=-1 3. d) Figuraje kruzn. •••. b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom poce~ku. a realni brojev. Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni.114. Rez = 0. \C9 3..Rez=2.2. ·. ••.:z2=(-7+19i)/l3. 172 (0.-1)" =(-i)" =(-1)".--:.. b) z=-2+4.2::::2-3i . kE N.--. z. 3) Aka je n=4k+2. 3. Imz = O. 4) Aka je n=4k+3. Rez = 0. Imz = 0. d) Z=-' d) z=5-2. kE N.lrnz=0. Rez=ll.lz.". I -"-'-I = ~ 290 Z2 .t . Traier skup tacakaje kruznica (SI).6.• . c) z=(~)" 1+ I X =[(l-i XIl-. Imz = 1 3. Rez = 0.----.104. . Rez = I.a) b) c) d». .2) Aka je n=4k+l. 2) Akojen=4k+l. b) z=-2.kEN. .-----.1 14.112. .'~u na y-osi.3. Rez=O. kEN.·•. -5 ..Z2= 2I+i.. F2. 4-3. kEN. (S1. Rez = 0.3.. Rez = -1. Imz = 0 4) Aka je n=4k+3.a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom pocetku bez obodne kruznice.--t---.4) Akoje n=4k+3. ~I Imaginarni brojevi. Imz=[O".·.113.. . b) z=3.su na x-os:/ 3.•.. (I 1 1 +I I) 3. to.110. +z21=M 'T:-:-."+' I) Aka je n=4k.111..3) 3.

'" 1. Tada se dati uvjet ~1oze pisati 0\'3ko: J -. 3x+ 3y.(3 +iX3 .hi = 2(. n -4+3i -+ - 3.i--!3)'1' i. 2 a + bi + 2~(a +biXa .Ja' + b' + l-2- (. ± (I+2i) 3. (i_Ii)' J( 13+i)'1 + l~-ll---2-.<=.Ja 2 + b' + a) 2( a + . 175 . b) Ji =± .132. x=-2. <=. 3. 1-!3 z=O.a) . z=-2--2[' :::'=-"'2+2 <=:> 1• c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y.=.+ -!3.J"3+i)6 .3.1 +b' ¢.!J 174 .:x--i.Jra~'-+-b~2 = 3._J + [(. Nekaje z = x+yi.122.> +a )" 1 a) 3.6= 0 A .-i. 4 8-24i. =( J2TJ.i: ) ' = 4 Z2 := _ ~'+i::J.131.bi)+ a . 2 -Ja+hi +ra=bi 2a + 2.. y=-2.a) .133 .(x.. (x=O ili x=l) iii x=--.2 + a } = 10-<=. 3x+ 3y.. . c) --.*a) Kvadriranjem formule dobivamo: b) 3. x:::x--y- 3.1.124.fi(I+i).123. 2 3 h =±. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= .!J i = Wi..) y=O. 3. -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O.6. Konlpieksni hrojevi ~ razni zadaci b) ¢.::.*a) c) 3.{. x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x. Rezuitat: l+z+z2=0 1+Z+Z2=0 z+z2=-I. =[ _~h_Z~ ~~ __ ~!i-!3r +[ 2-!iJ3 r 8 = (I+i:i + 6.? .._:~"""" I i {6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ] 1 ~ -2+2i13-1-3-2-2iJ3 -8 ---=-2 4 3. Z= ¢::) lIvjet ito: 2 )'-Rezultat:-2.126.Ja 2 + b 2 )= {fc.116.J7 d) 3.fi 2 2 i.y-=-..i)¢".:.125* a) -I 3.a) . Z+Z2+z\:::O ±(3+2i) d) ¢:> z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1.12I. c) a' -b 2aJh -o--+-..J r- 2( .130.(x. -1 b) Uputa: a6 = (a cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni 1 -!3.7. a-+b a-+b - I 2 3 3 4 Dobili SITIO 1 3.3+1 '3-1 .:-Z.fi (I-i).

c) c) x= 11 d) X=- 17 6 .137. 5..:)=. c=1 c) b) b) b) b) b) c) c) x 1 -l'3x:. 16~+l1 3..a) X1.. c=·5 c) c) cJ c) cJ b) 5X2+?x_3 !:::{) b) 3x'·6x·1 =0 4.21 2 ( ~ )'( -_.=- 1 .a) fez) = fez. + b+ ~II = 1 1a b ab ) <=> a+b+ab-1=O.a) 3x2+x+l=0 2 4. Re(2X' _. I" --(..14. x-yi (x-yi)(x+yi) x 2 +. 1U*1n 1(.:!. vrijedi: - = xx+ xY+ >.21+ Z2+21'2i· Z2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22 4. Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I. c=2 4.16. cJ 10 8 c) ·4 6 c) 1240 a = ·5.3.a) a=·I.:~ + yz + xz)= <=> 2X2 - +y ) x2 2y 2.5.y=-10 = x=-4 /\ y= 6.2 .1.:+Zy+xy+l = 3+X(Y+~)+ ytx+~)+z(:.c 4.135. b=l.Y' .2 ) '(-.a) b) _82 x . b = ·13. b=6.~+. = 1+2122 1+21. J 1 b) 113 4.:' -(3+41). 1 + 1 .. b) lab 1 a + b .. to.> =3+xy+ >.2=±"1 4. 3.7=0 xl-Sx-16=O c ·5x' c) 189x -2x • c) 52x -22. f(.)" . Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej b) 2i+22 2i+22 --= . Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija: 4.+II=O + be + cal = labcl'l~ + ~ + II = lal Ibl·lel a b ~ I I.:-1+5/.11. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) b) x=~ 3. pa je realan.fi .a) x:::-3 ..2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ Ix+ Y+42 <=> Re(2z't1 <=> zz ) ¢:.:+ y) Vidimo da vrljedi Ix+ Y+ 42= Ixy+ yz+ zxI2. 2 177 .2+ yx+ yz+ zx+ i y=3+x(y+ Zl + yz+~ + 2i.x+ 1).fi .ab + I = 0 - a -+---+1 =0 <=> I a 1 1 b ab al. 4 d) XI.a) x ·6x·9=0 5x~ 4. 1.*a) Nekaje a = x+yi. a) 10 4.2.=1 + y2 =xyxy+xy~+xy~+~xy+~~+~~+~xy+~~+~~= 32 32' 32 32 3. 1 x + yi a Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje. a) ·37x ·177x 2000 4. X. c=-45 4. Dalje vrijedi: x2:::::~/ .13.. .138.fi l.12. =l+x~+ y~+z:.+ cl 4.a) I ·7 70 4.fi) I + . c=11 b) a=l. Jasoo je da vrijedi: a+b·ab+ I =0 ¢:> .) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i).fi. f i . c = 6 a=J.(- _ 21 .I-J.4.9.7. .1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0 b) c) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/.fi J l..6.-.=O.a) 333 b) a=9. 176 =21+22+22+21=21+22+22+21· b) xl. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja z~ = )Z)2 i dokazimo daje z = ~. 1. b=·I.a) 5S b) ·119 4.=±8j c) Xj?=±-l ..)=-24-61 3..4XY 1=1 x y2 Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + xz)(. I 7.)=0. Rezultat: z=--~-~i Z=_~+_l i.15.. odnosno ¢:> Ix+ Y+ - 4= Ixy+ yz+ zxI· ¢:> 3..1.z2 ..a) -3 b) 2 4.fi) . dalje..140.. sto znaci daje z real an broj. Kako poslj~dnja jednakost uvijek vrijedi.= x+ Y= 6/\ x. a) 5x 2 2020x 2 4.a) x u=±3i x.(.)" --/(n).10.a) a=2.134.2=0 4.b=l. to je broj z jednak svorn konjugirarlO kompleksnorh broju.1 toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran.i _ I + i .ab + I = 0 <=> a + b . ~=4 = 4z 1 116z+11 -1-_-1 =4 4z 16z 1=h-l'1 =116Z+11=I~zl <=> 1 + 1 I di' 3.:+l+ y:. . 1(.139* Vrijedi: Ix+ y+ 4 = (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl 2 Kako je xx= - yy = zz = 1.=±8 c) Xl ?=±~ 5 2 . 3 cJ x. b=·9.a) .fi _ 4.8. Ovim je dokaz kompletiran. + b + = la + 1.a) 44x b) 34x 4.Y' a=x-vz=--=' =--'-.136* Kako je [(11+4)= (~\J""4 +(~)""* =(~)*r~iY +(~Y(~J\" .fi .

a) c) 4.x2 = 2 -":3.a) .±_ _ .53.4.3 4. x2=-3+2i c) xJ=-3. b) Xl=-4.38.a) Uputa: Uzeti da je x -16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t. xz=-2 xJ=-3. X.-l.x.x2=2 Xl=O. X2=--.29.t:O.8±.2=±4 .0 - 4. =--. xz=6 5 cJ xl=l. xz=-l xl=3+5i.a) x. Rezultat: x)=-S. =0.::-3 4.=5.:::.30.43.. Y2=.3.36.56.8±m 0.J7 b) AJ.~l - 4. x2=-2 3 1 4.a) 4.25.x.=7 b) ~~.2~} .35.-~+if H} 7'7 c) xJ=4-i.26. =24(1 :::. xz=-l d) xl=-8.19.. dataje9nacina postaje t 2-8t+15=O. 8} b) {2-7i.O.a) X]=-.a) xl=-2. Xl 2 4 Rjesavanjem ave jednacine dobije se t.a) 4.51.:.t:. "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule.. x2=7 d) xj::::-2.48 2 4. 44 {-%} c) {-%} 2) {'5. 7 b) xJ=O.1.1 =8 Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.X.58. b j C odgovarajuci 1 b) Xl=m-n.±2 c) x.=mJ2 34 b) x. .45.J57 b) xl:::. X2=-.a) (0. x2=3 b) Xl = -2. 4. -b±. b) x.. =O.60.50. x2=1+2i d) xl=-3-2i. a+b.a) x. X2=6 4 11 2 c) Xl=O.a) . x2=5 b) b) c) xJ=-11. 15 x.48.0 ..a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu 7± 1 2 b) Xl = -0..4-t-i {_. x2=2 C) xl=3.a) xJ=-3.59. x.j= 1.J5 z. Xi::::d) xJ=O.a) x=2 3m 111+1 x.. X2=-. x. x+l 4. x2=5 3 b) Xl=O..=.a) xl=l.x. b) Xu :::.41. x2=5 2 =~_ 5 20 4.t:O 2a 2 x)=O.Jb 4ac (-7)± ~(-7)' 2 48 7± ~49 -.54.tO I In c) x]=O. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe) 4.a) Yl=l.:3. x2=7 c) xl=-3. a zatim i x.. =0.j322 c) . x. . X2=-S 1 3 5 1 4.34.2+7i} x. t2=1 4. b:.44.0) x. xz=-3 '. =-T'x. X2=} 3 b) xl=2. a:.b) Yl=2m.33.=i2 c) I Xl.61.. x2=4 4:24.a) 4..a) x]=2. 2 =-7 d) x 1.. X2::::'--~. X'=--. xz=4 d) xJ=-6.a) t]=O.a) AJ. x2=3 x1=4.a+b 4.3l. =O.a) 4. a..a) xl.2.=-3. x2=1 4. x. x2=5 4. x2.47. x2=3-5i c) xJ=-l-i.a) X J =2' Xl b) Xl =-3..)b2 -4ac .21.52.x2=67 4.}.4:::.4.a) x 1'= 1. x2:::.a) 4.20.a) 4. =2· b)· 1 4.= 2a x')=-- 2a - a+b 2 178 179 .<.= b) y=2 4.46.49. x') =--~.2=±-S b) X. x2=-1+i 4.<.39.37.... yo=2n a 1 -b ± .4) b) x=1.a) b x!=O. x2=-3 b) xJ=1-2i. =. X2=-4 c) xl=-3.=5 ~-~-i. =-.=2a.xJ. c) ..=1 8 .42.6} c) d) d) d) {-~'1} 4.75. x2:::. h) x..x 1 =-3 =2" c) {_1.=:!:ivo 4. Ijesavamo primjenom formule: koeficijenti.a) xJ=O.=-17.\'j.J5. nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O.1:::. x1=2 4. 46 2 432. x1=6 4.. 4. =-2 b)xu=3 X 1.22.m-:. x.a) x1. m:.a) xl=-5. Do ovog ~datka. x2::::8 d) x)=6..f35 b)x1. 4 4. X2=-84 5 311 b) x]:.x..a) b) x.55.a) Da b) Ne c) Da 06 4. Xl =-"2'" 5 =0.. x2=l b) Xl. x2=-5 b) x\=-6.28. 2a 2 - gdje su a. =_ " 3 4.x. 4...40.a) Xl = x 2 =2 b) d) Ne d) Ne .a) XI=O. X2=m+n 4.-4. X2=S b) xJ=-5. X2:::. x2=-15 5 c) XJ=O.0) xl.a) x) :::: 0.=±.=3 b) x..23.X2=-2.X2 =-7" 10 =C\.1:1 = ~.0..x.a) Xl l 2 b) xl=-6. Slijedece kvadratne jednacine.57. x.a) Da b) Da c) Da d) Da 4.<. x2=3a 4. x. xz=10 d) xl=-5. =--.x. X2:::::2 ..a) Ako uvedemo smjenu _1_=t. xl=10 c) xl=-9. x 2 d) c) XI z=8 b 4.XI.a) Xl':::O. x2=7 xJ=-S.O.t:O a Da b) Ne c) Da Da b) Da c) Ne d) xJ=O. = 1 71 . 4.d) xJ=O. x.(1..27.3 30 = 2'X2 = 5 b) xl=-mJ2. =0.=+? d) Xl=O. x2~-1 4.5a.'C O • b) xl=-3.. xl=7 b) xJ=-3..

75. b i c meousobno j¢dnaki. d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi .65.(k) = 4-4k = 4(1-k). +713 "l'=--V. rjesenjajednacine su racion'alni brojevi 2 d) D=16=4 .b-I Xl x 1 =J.:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi . = -a.89. =!':'.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena 2 diskriminanta D=b -4ac potpuni kvadrat.:::.79. Dakle. rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi. Posmatrajrno proizvod diskriminanti: D .. Ib-·cr Ib'+c'--a'I<2bc => "" (/. ako postoji racfonalan broj k za koji 2 je D=k b) Rjesenjajednacine ax 2+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena 2 diskriminanta D:=b -4ac nije potpuni kvadrat.83.J7 . rjesenjajednacine su iracionalni brojevi.m>~ 3 4.ie diskriminanta kvadratne jednacine negativna~ to su . Nakon sredivanja.::::.2 +b' ":.76..b.kompkksni brojevi.=-a. * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b 2 +c')=4(_2a2 -2b' -2c 2-2ab-2ac-2bc)= 2 2 2 = _8(a +b 2+c +ab+ac+bc)~O . x.njena ljesenja konjugirano.78. b i c koji Sll medusobno razliciti. drugajednacina postaje 4.-.2 =±4 Xl 481. Kako jednakost vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a. x.4(a2 ··b _c 2 ) = 4b 2 +4c 2 :. Kako su a. 2 4.a) x. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine D=b'-4ac=(-3)'-4. su kOlljugovallo-kompleksni brojevi .86.>O ¢:> 12c.x"=a-l.111<_1_ 32 4. dafje. 4. to je diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a.62.' . c) D.:::.=n 4 ~ 4. b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi). 1 c>--. . tj.a) D=25:::o:S ..a)xl=--~_.88. Oa bijednacina imalajednaka rjesenja. a x- c 468 . Ck)-D2 (k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k".2:::O: :::0:> ±.:::-8<O => XI i X:. 5(m1-4):::o:O => m~±2. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b 2 +c2_a 2)1 ~ 4b 1c 2 .12' 4. .70. 2 c) D=lOO=10 ."l3" 5 4. x=-lS. To. .74.3. 2 c) Za m=2.63.' -ab-ac-bc 3 b) x. x. njena diskriminanta mora biti jednaka nuh. proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l). 4.::.l.a) Prema datbiYl uvjetu mora biti180 + x) ~j.66. b) D:.64.67.x.=a.80. Rjesenjajednacine 2x -8x+c+ 10=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti vanJable c kaje su manje od -2.* D=4a .7I. x. . +c. jer je a 2+b +c 2. b) D=76 .85.: x~ (Rjesenja su jednaki realni brojevi).. . a druga negativna.' 4.. = 4(k-l)[(k-l)2+4J. = 0.. ·-a-')' -41J'c~ <0 => D<O. 1z tog lIslova dobije se c: 9 D=9-4c =0 4 4.. 4.1 = 0 Za m=-2. (3. X 1. 4. ~. ..4.:::ab+ac+bc. datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O. paje tb~g<a<h+c w <a 2 «b+cy ¢::> 1/'-2bc+cl<a2<b2+2bc+c~ 2 2 2 => (b +c _a <2bc 1 b 2 +c 2 _a 2>_2bc) => -2bc<b~+c2-a2<2bc => => Za m=~. 2 . xl=m-2.a) 4.---.. gdje je n prirodan broj . to vrijedi nejednakost trougla. ako ne postoji racionalan broj k 2 za koji je D=k .a) D.ja2~b2. dobivamo jednacinu x 2 . 4.73. ~~naci da su Jjes-enja jedne _ od dviju daiTIl 181 . 4. 4. a=n(n+ 1).84.._1 4. d) D. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna: c:::o:~ 4.k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0 Diskril11inante jednacina su: D. Rje~~nja kvadratne jednacine su realna i razlicita. pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja. =-b 4.a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi .a) 4. b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _ c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi .:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi .72.a) X.90.82.::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi.{.=b-3 b) b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i. b-I . . rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi.7 :::: 0 => Xu :::o:±l.:4(t)2 + c 2 ) 20 => rjesenjajednacine su ~ci~~ .b"'1. ako je njena diskriminanta pOZ1tlvna: D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2. 2 2 4. sto znaci da je jedna od njih pozi~jvna. b i c duzine stranica trougla.77. x2=b+3 -(a+b+c)±..:.:O'X1~ . x =. = a +3b .87.69.a) c) 2 4. data jednacina postaje x 2 .>-1 ¢:> Kako. D. D=1+12c. d) D=O => Xl:.41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_ c) D=17>O ::::..' 4.1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8 d) D=49 D=O b) D=O c) D= -679 d) D=737 D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12 4.a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi . tj.k=1l 14 4.Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = .x" = a +5b 6 4.

Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.+y.)x+(x.a) x _(x. (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] :::: ±~~('!. KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se: x. =-34 X.+X2=-SS. XI-X2:::::--- ( 7 = ( Xj+X2 ) Xl '+_XjX2+X2 ' .+xo=3 b) x.96.+X2 =88 c) c) c) c) c) c) 100 x!+x2~66 x. Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0.-X2 => x. - c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:.3x ._X.a) (x. 5 =_~1(~)2 _3 ..106. 4.l. 12 c) x 2 +2x+-~0 4 c) x 2 4.105..• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0 2 c) x +(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0 b) x'+6xOI3=0 c) x 2 2x+26=0 d) x 2 -8x+20=0 4.111. +x 2 ).+3) = X"X2+3x.+9 = X"X2+3(X.. x.a) x.114.:.·x. 12 12 Druginacin:xj.)2 =±(x.kvadratnih jedllacina realna.a) xl'xl=-11 4. Xj+x2=7.=_ +21 4.xl=-12 => X. 4.93. 4.] = _p[p23·q ].)2. .3-x/=±133 d) (x.+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.. 1 -X2 2 . y.a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4.-2x2+4 = x.-+x2-=29 4.110. XI'X2 ::::19 XJ+X2=-.+x. Prema datim uvjetima i Vieteovim formulama vrijedi: y.) '-3x.+3x.+6 = -6+6 ~ 0 . Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine.5-2=3.+x.113. x. 4.103..107.x. = ±(x.4 = -4-4 = -8 .)[(X.)2 = -4X'X2 2 c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =.119.J19. + x.3 XIX2) = = (X'+x2)[(X.-x./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x ~ X 2 )2 j :::: x"x2~1998 XJ+X2 =-3 XI'X] =33 Xl+X2=-30 xrx2=-5 = c) . xJ 'X 2 =2 : : : } In m=2x l 'X 2 :::::} m=15.-x~)2=49 b) x. -4x. = (x. = (a+2~)+(2a+~) = ~a+3~ = 3(a+~) = 3·5 = 1.)' -4-"-=±~ Tb2-=:~~~=+b~~.+x. " ) (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ =±5.-2)+(X2-2) = x.. X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3. I' ') ] ) ) 2)2 c 4. .= 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53. a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l. x2-(2x. a b) ~-' 1. 4.a=-. k=-18.95. 4. b) x/ -x.(XJ+X2)(XI +2xj x z+x/-3 x lX2) :. y _0·y+(_1) = 0.J = 5[5 2-3.118. tada su obje diskriminante jednake nuli.104. xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X.I01.a) 4.)= = (x.3+ x /=117 c) x. Yl'Y2 = (x.j(x.+x.112.X.} 7 => 3x. x"x2=222 4.117.7 2 ". Tada vrijedi: y.+x. 2 y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0. d) x. 4.·2x2) = 0 ~> x'-2(X.-2".lac x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)= = ±(X'+X2)~(X.=--=--=<'1 4.)'~±343 4.).+3)+(X2+3) = x.11S.x2=k.a) x2-3x+5~0 4.109.2(X. y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 .=9.}.+x.+X2)X+4(x"X2) = 0 => x2-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0.a) X(Xl=4 4. .=-10 c) x. Prema datim uvjeima i Vieteovirn formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x.2) = x"x2-2x.-2)·(x. 'a::::-. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.a) 4. /+8y+16 = O.a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0 4.y.a) 4.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X 2:::: a2 .+X.)=0. x2-6x+5=0 b) x2-x-12=0 2 c) x +6x+8=0 d) x'-x-42=0 4. 1 1] = 5(25-33) = -40. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3..+y.100. /-1 = O.97.a) x2-4x+5 4.99.J 2m ±(XI+X2)~(Xj -xJ2 =±(Xj +x 2 N(x +X2)2 j -4X)X2 =±p.a) X1l+X.·x.102 .+3)-(x.)= ~-­ 3m . = (a+2~)(2a+~) ~ 2a'+a/3+4a/3+2/3.':. pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:" 4. 5 3 2' 2 182 183 . +x.+x.92. Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe). y"Y2 = (x.=44./::::.a) 4.!25-44 -±5i. xj. Victeove formule b) x 2 -7x+6=0 .x.}(x.a) x 2 15 +~x+!.l. 2 4.+2x2)X+(2x. = -I 4 x..+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16.·x2=-77 2(1n -1) In 4 87 XI'X2:::: 3 3 b) Xj+Xl= m-I.4.94. =-+2 2Xl .116.+x2~-2000 x]"x2~-1999 100 4.Jpl_ 4q .=O 61 61 b) b) b) b) b) b) b) x-+-x+ll~O --x--~O 1 1 7 x.a) x.".a) X. +x..]=_~(b: _ 3c 1= -b(b2~3ac) a) a . Xj'+X2'.X l =2 II 2 Xl =--. 4108.a) XJ 2 +X22:::: xJ 2 +2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_ b) x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:. a a a a~ a a = =!. 2 al a a a a x2=2x.91.x.98. +X.

a) x 2+(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p 2 2= ) )x+q 0 c qx' + 2(p+q)x +(4+ 2p+q)~O 4... Tada vrijedi: b Y.)2 ( Xl -X2 X Xl +X2 ) - 2l(x.x.2m·.1') + 3 pq..+I)~pq => x. => l 111=4.Vq+q' .x. + x.B ~a.120. =-~[( -~ J-3~]+~(-~ )=_~ ~.X2[ (xl+x2l'-2X..B Y'Y2 a. I'~ .126. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine.---. odnosno.121. .f3 + (a+f3r-2af3 T_=_+".S4~343.B)+ a+.B2 1 ~ ( a+~ .131..)' .-'3=-.. +x.127..' 6'" ~ ~ . 3 .X2l-6(x. + 411l 5 4 --(171 .228./ ~-X2Y- - +:t o :::0 --~ 4. Trazenajednacinaje x2-343x+81~ O. + x2 )[(x.x.B a ~ ~_~_~~ b(a+c) a c ac 2 a 1)( 1) a.3ac ~~.129.+ a.+J)(x.+x. 2x.2)' 4 m 4 4.a) qx'+p(q+l)x+(q+l)2~O b) qx'+(p'+2q)x+q=0 2c . 4 YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3 = 8].B -+ a. ) 4.13+73 =a.::.x 2 = ± 1'11'2 . + x..' --2q)y+ p-Vpl -4q .-+_=_+ ___ +_ 1 c 2 1 c b 2 -2ac c aj3 af3 ace a ac a (:Ie c) Xi x.B+ a a. m=l. 1 m Y2 rjcscnja =p -3Vq+ q--coq-=p -:.3x. ·2 YiY2 =.+x2+1~pq => q-p-pq+I. -"=--. Y2 + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m => -2m x.6:3=62S.1'2=----+ XI +X2 + = XI -X2 (x. + x. a.4x.J _ ±(Xj +X 2 ry(X I - .B+73+-..2x."O 4.1'(1'2 --: 3'1)= . -"2=--.3a. .J 2(1" -2'1) . b' 4. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje Xl Xl. ~a+~+.13)= 3 4 IAko ~u a~" b i c (a*O) racionalni brojevi. +X2)4_4x .B 1 +. ·~-4 . 3 XIX" ""'-.J(x. )'1+.125. = ± (x.)' + (Xl + X.B j+ af3(a + .B = b2 -0: raclonalnu vrijednost od p i q. \" .4.)' .. ==.a..8111 + 4 . Neka su Xl i X 2 korijeni (rjesenja) date jednacine. Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi: (xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p~+p-2=O: (x.CCL..). m=·-. 185 1 Dobili 184 SI110 racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku = (Xl +x 2 Y=-p). Neka su Y j j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine. -.4q .'J J a +a'~+a~' +~3 = a3+133+a~( (HI3) = (0:+13) l(a + . = x.. .' -4'1 )" :t +2(. 3 2[(x.~ p2 -4'1 ~O 4 5 4111-? . 4.x.)' -.' + x/ =(x.x.130...a". . J= -. Tada vrijedi: 7 123. Xl +X1 XI + X2 = 1. _~2(p~2qL v + I =0. ~> p=l.. Koristeci d&ti uvjet i Vieteove formule dobijamo: : Yl+Y2= xJ 4=(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX23 ( XJ+X2 )44 X1X2( 2 2 ) .x.B ~_~+ --:. Tada vrijedi: y. . . p=-2 'IE R iIi '1=-1. +y. to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan. "'1=1 Xi -"2 2 Xi 4. L4.') ~- - . . a +a '13+0-'13 2+0:/3 +13 4 ~ (a+~)4 -3ap( 0:2+j32)_S( 0:~)2 ~ p4_3q(p2_2q)_ Sq2 = 2.B+~~(a+. + x2 )' .( ) 2= +X2 4 4 3 " = Xl +X2 6 XIX2 ~ (x .x2)2~625-12[2S-6l. Xl-Xl Jednacina koju trazimo ima oblik: 4122.13)' . fl YI nove jednacine koju traiimo..

IS t razuJcmo Zb"o. 4.:-.+x 2 . 4. ri" ' . . ' '. prema uslovu zadatka.5.4)] = 306 <:. 4_6. Xl 4..155.149. brOJevl. Y2) = 0. x x-I 1<0 . rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su rJese. brojevi. · . •• c) D=O.Ie d no TJesenJe.. 4. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1. koristeci date uvjete. .145..160. tadaje cifrajediniea x-4.. · k" . Odredivan' Jem d'ISk' . . ..ar pozItlvan bro] oba f]'exen]'a "t k k' . .137. Trazeni brojevi SlI 12 i 13. -' JesenJa Je . pozitivni 18. c) _ ': a kova. '.132. 4. 1 w " . Trazeni broj . . a=IO. pa se moze pisati: ~c. 4. IS i 16 4. 2 = -2 P 3+ 3 pq. 4. i ~.a) D=S>O ' x I +x 2-. (x+ 11' . 8. -6 4. . .151. razliC'fJ d => 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost. .7 < 0 x jX::' =. " .14]. Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba EFGH. Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje traienu ivicu kocke. Neka to bude slijedeca jednacina: 2x2+11x-2~0.> x2+x-156 = 0 => x=12. d' k' .143.'. . + yz)y+( y. 3 12 ' broJevl razlicitih znakova. tada IJese~Ja llnaju razlicite znakove. pozltlvan bro' t d . · Jednacina ima obrk Y2. 4. 23 4. bro".> . :)0ri'~ llJa dva zakljucka. Tada. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea.. . .. .142. JesenJa SU rea1111. gdje je x rna koji prirodan broj. egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna. a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi.136: Moraju. To su brojevl 18 I <:. XI+X2=J~5>O.147.I <0 => R' . -8. . Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od 187 186 . reaIni. ' Y2 = P 4(P 2.> (II x-4)(x-2)= 153 <:. a L I )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. .I prOlzvod fJcsenJa..x' = I 387 <:. 4.3q ).•. 4.158. Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin: Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe) 4. -'4 ' 4. Neka je trazeni braj x.l< O R ' JesenJa su rea IIII b rOJevI.--I<O . . d nacme su rea 1 . x I X 2= . vrijedi: . 4_146. Je . utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi. <:. POZI't'lvno IJesenJe Ima vecu apsolutnu vnJednost.Kako je y ' . a=12. d nac1l1e su reall11.138. Uputa: (x/ + xl::: 1. . .154. (2x+I)2= x' +(x+l)2 . ~ 4 114 ~ \ . koja ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. Treba odabrati takv . Nekaje x ivica kocke. b=S 4. X]3+ x/=7) => III =-1.I O. Nekaje trazeni broj x.'. ~. to trazena kvadratna +Y .157. J11ozemo form irati jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:. W • " d) D::::13>O. kOJa ima ~ozlt!~. dalje.152. rea1na I'1"I llISu.<0 => R'" 3 .I. · 5. (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x 2-288=O => x=6. Xl+X2=~>O. a=5. Traieni brojevi SlI 6. .:: . y. b=12 4.> x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:.. odakle dobijamo x=3. X1X2=~>0 => Rjesenja sujednaki. X~+X2=±>O.133 ' .Ie 35 iii 53.159.+x 1: .:: = 54 ~=54 6 2 x 2 = 324 razlicitih zlla!'ova P . . x. 4..) 2-JesellJaJe TIl brolevl razlicitih Zll . 't' . Ako Je zbir ' . Trazeni brojevi Sll 11 I 13.150.. N egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost. odnosno. Traieni brojevi su 7 i 8.1<0 . '''. •• w •• . -> R' . negatlvan Prolzvod ' " .' x. Ako je x cifrll desetica trazenog brqja. '. Tada. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢.' . '.an Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi) 4. I) sI " kada su rJesenJa realna (kada je ucalU dIS 'nmlllanta nene' f ). X)X2= -~'< 0 => Rjesenja su realni brojevi b) D=64>O . 4. Ako Je prOlzvod fjeSenja . 4. '. 2 4. n=5 T razen i pol igon je petnaestougao. . .. Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu: . Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U..144. . Svaku stranicl! treba produziti za x=5 . Trazelli brojevi slIl2'i 14. x2:::::m-l. a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan .+X. b .. zbir rjesellja .5<0 => Rjesenja su realni brojevi ICltl) predznaka . N egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost. ..> x=-3 iIi x=6 . .. odnosno x=S. 14 ·13 . Tfazeni broj je 60. 4..bi~i ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna.(_2 p 3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O. " . 4.2) = 6(25-4) = 126.> x = 18 v x = -18. tada vrijedi: x(8-x):::::15.Jednacll1~: 2x2-5x+I~0. xjx2=-3.> x 2-3x-18=0 <:..?n 2-]5n=0=>n=J5. 2 3 Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. . I y' . U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna. ga lvna If fJesenJa. negattvno. 2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall. a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir 'JesenJa negatl Van bro' b .. 4. 'w".( y...156.-I <0 . ~ . b=5 d) D=!>O. raZI'~~'~156>O. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4.> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22.153. d '.> x'+x-42=0 => x=6. 35 4.> 11 x2-26x-145~0 => x=5 Trazeni broj je 51. d" . xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno.4) C< + (x . d " . 4 raz [lCltill znakova N ' .~a Jednacine " .'=(x-3)'+117.140. XIX2 = . Sm~njenje rOvrsi11e d~bijal11o na slijedeci nacin: !>P = 6x -6(x-3) = 6(5 .10 iii .148. . (2)()'+(2x+2)2=340 <:. Iz r d ~lX2=1 >0 => Oba rjesenja imaju isti znak. ~ SU IS og zna a. . . To moze biti slijede6ajednaCina' x + x+2=0. Ako je xjedna cifra trazenog broja. To moze biti slijedeca .139.312 <:. . . . . -' " -45>0.' '. 4.

aJ x'-3x+2~(x-I)(x-2) b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5) c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 ~ (x-I)(x-9) 4.'~> H ~25-9 ~> H=4.N prva · .'X2). 4. 0 2 =? x=25mls. Taela vrijedi: 220 + 2 ~ 220 x x-I ~ x' ~ x ~ 110 = a => x ~ I!.. Prema datim uvjetima je: SI. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci 416') - _ \ rEt 100(1 ± fa) \ t 200 2000 ) I~ 100(1 ± V5 J . onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za x+8.S. 480 ~~=? ' b x x+20 . 1000 4168.164 . S lJet jee nacma: -. ~2::~' P=t ~+IS1t ~> 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?. n'al)uni bazen za . Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl. odnosno . .r:ina rijeke je 5 km/h.. x~IO+2. 4166.. OO (1 ±0774596) IItI Rezultat: p=22.I~O =b q ap' ~200ap+1000O:a~h)~0 x -2a(n-l )x+a1=O . Trougao BCD je sliean flBEF. '0 7:::0: 1000 x-5 -10 b) x'~25r+ll¢{"~6Xx~1~. x x+8 3 transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0. .Zalose moze [tor!11!ratl'I" j eea.'. ? .174. Oznacimo sax nepoznati otpor.. odakle dobivamo x:::o:4. tad~ ovaj trinorn rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X.163.2 +1 (k+3~{x+~Ix+~ }(4X+3X2x+l) 4.172. = 100[ I ±~} A Ey 1.q +20x~4800~0 => x=60. ~Lt y:: ~ brz~na drugog automoblla.. kOJa Se . ' . 2 d) 3X'+X-:=3( x . .povrsine ramba.175.170. . : . VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1. Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='. Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S. Kako za Pll~.171. 2 ' .. cije rjdcnje daje trazenu visinu. C Slranice pravougaonika su rjesenja jednacine x' -20x+ 72~0. odnosn.161. sa x oznacimo brzinu kretanja vode. b) x'-2ax+a ~(x-a)(x-a) 2 d) 2a 5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a). Br. 4. 1z datog uslova za povrsinu dobivamo kvadratnu jedllacillll a~ I(~O--(a~ la.169. pa vrijedi xy=2P.j. ") Zadatak ima rjesenje aka je n22.. Tada je brzina prvog x+ 16.4. x Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h .160. b -stranica kvadrata). x x+S 4. · cil'e\' 4 4 i 6 . 2 ~> Specijalno. Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi: 320 ~ 22 = 220 ~> x ~ 5£2 . . ' . naC!l1. Ak ~ .::::: -. pa je pocetni otpor bio 11 n.' b ~. 4.J7 i y~1O-2. x +2xy+y-~ 4a-+2xy ~ (x+yt~ 256+144 D G ~ x+y=20. 4. 50+ x 50~ x - ~ 2( x+% ]X~l)= (2x+3)(x~J) ~ ]x+ J) = (x ~ 2)(x + J). Kvadratni trinom. x=ab: (a-b).. odnosno. p" = loofl ± P'2 00 200a ±2: -J.y7.'+x+42 ~ -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6) 4.a) x'+10x+9~(x+I)(x+9) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5) c) -x2+2x+35~-(x+5)(x-7) d) -. na linearne faktore (cinioce) .-_ _J~ Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka. c) 2x'+x-3 ¢:::::} x -Sx-500"". 4. xy=72.O].a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) c) 2a'x'+abx-b 2'=(ax+b)(2ax-b) 188 189 .5404% 4.173.g.n" za 17 S'It. sati.7.+ .a) 8. 4. .* S14161. :=5 .. 4. pa za njihove stranice vrijedi : CD : DB = FE : EB odnosno.167.' a dI'I. Kako je dijagonala pravougaonika d-::::2a (teorema 7 0 '7 srednJ' OJ" duzi trouo-Ia). j~' v. 1 1 J .+bx+c. (x-vis ina. Dakle.]) satl . Rastavljanje.2500 =D. • s 3x'-·112x~5120=O ~> x ~ 64. to J'e 7 C x-+y-= 4a-. tada na osnovu datih uvjeta mozemo formirati slijedecu jednacinu: ' 495 495 -~--~~? ~ x' + 495x . S : . 10satI.

el) x-I ¢:> x'(.1.183.8. + 1)' x+I o..3 Xa .4 9±JJ01 4. d(j. x2 :::: 2 . 'J .2 4. Rezultat: k=4. (1+x 2 Xl+x 1 ) l+x] ]+x1 +X2 +X1X 2 -3X. Rezultat: = 2' X2 = 2. x=-S/3 9 4.a) 2x+a = -'-"2-' ¢:> ( . X 3 .11+2 3x-5 b) 5x 2 -2x-3 t 2 - 21' 5x 2 + 3.4' 9+JJ01 a:.. Rezultat: = 0.a) Xl = -g' 5 x2 = 2 4."2 Xl 2x := t. 12+.182.a) x. Rezultati: 2 b) Desna stranajednacine. I 86.191. (a-J)(a-2) a-+2a-8 2 a' -4 a' +4a+4 (a . 8 8 d) m=2 e) m=-.184.189. .2x)' . ..196. Kvadratna jednacina .55 = O.'( (.a) m=-2 b) m=2 11 5 izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom u nazlvll1ku Ima vrijednost nub. ' - 1±.l(x' .5.JiI b) Aka syaki brojnik i syaki 5 (a. tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat. dobivamo Xl 4. Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t. + 2XIl+1 + Xii x" (.'1 ). 4.190.+9bx+14b" 3x -4. a zatim i rjesenja 2 4. ' 2 3±.I )(x' + x + I) :r -- 7x+13 x' + x + 1.)2 +x2 ~X1X2 J= b) Nema rjdellja 4.({ 2a -x 4.. pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1=t datajednacina svodi na kvadratnu.a) 4.188.a) 4.a) x=1 '90 N.185. Zamjenom dobivene vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za svaku vrijednost od tjedna) po x. Xl bJ x 1 ::::-1.a) 4x -2bx+ab_a2 =(2x-a)(2x-b+2) 3 3 b) 2a b +ab(2a_b)x_x2 =-(x-a2b)(x+ab2) 2 2 c) 2abx +(2a +2ab_3b2)x+2a2_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a).X}. X 2 (Xl +xJ' -2X. x dobivamo kvadratnu jednacinu po t.~=47 x x- ¢:> 4(X' +~ IJ'+llx+l.a) x -ax-6a =(x_3a)(x+2a) c) o'-ab-2b2 =(a-2b)(a+b) 4.ave~eni I I 4.178. x = -3/2 c) x=-3. . X 3A = 1 ± J3 .a) Uputa: (x' .193.'-4 x.4 = ---4--' -11±J]05 x-b 4. Jednacina nema rjesenja! 191 .2x + 1) + 2 = 0 .197. a 4(X + ± 12(X +~ J + .2a-1 Xl:::: -1'X2 = 2. 2 2 b) abx2-(a'+b 2)x+ab=(bx-a)(ax_b) 4.x.I77.2 c) 20(x+2) b) a -3a-·10 (a+4)(a-2) a+4 2a' +3a-·2 2(a+S) 3(a -7) (a+2)(a-5) a-5 (2a-J)(a+2) . UYOaenjem smjene x + ~ =. a) x = -5. _X_'_+~ 1+X2 1+X1 2 2 .::.' + 2x +1) b) Uputa: 4x' +12x+ /(x' -I) -x I! (x-IX. X 2 =3..187.192. x=3 b) x=4.)[(X l +X. nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1.ta jednacina postaje kvadratna po t: 4..*a) Uvodenjem smjene x2 .f) m=4 c) m=4.xJ .3a i+2 .180..x 2 .L47~O .X.179.2(x-1)' + 2 = 0 Uvodenjem smjene: x -1 X 2x)' .3) 2.C \ x) 1 ).a) 2 4.194.a) x-I 3x+ I b) -'~ kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O.-1: .198.a) _~_=---= 4.a) .a) 0 b) 2x-3 4.3 )=a-3 (a-3Xa +3) a +3 5(a-IXa+l) (a+IXa+l) S(a-I) a+1 b) a _4 +4a +4 a 2 -6a+9 a 2 _9 2 a-2 a+ 2 a-3 a+3 5a' ~5 a +2a+l 2 nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu x--=t.Ji3 8a b) 2(x . x 1-(1+x 1 )+x2 ' ( ) .razni zadaci 4.X2 + (Xl +X. 4.-IX7x+13) x" (x . -1+x 2 1-+X 2 -+x j • +X l · '. =-1.a) b) X n+.x] = 2.176..2Xa + 2) (a+2Xa+2) a-I a -2 a+2 2 bJ lO(x+ 10) x-JO x. data jednacina nastaje kvadratna po nepoznatoj t. Uputa: Ako je diskriminanta D=O.x = t .181.a) x -6a+9 a' -9 4. X 14 = .195. 2a ~8a-90 3a' +36a + 105 b) 2(a-9)(a+5) 3(a + S)(a -7) x+7b _~2+'bx 2h " =_x-b 2 = -l.

odakle zakljucujemo daje x l :2 Xl + X:2 = X i X 2 . pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine. b) -6. pa u avam intervalu nasa jednacina nema rjesenja. b) 1S:xS. odnosno.hrojeva koji ispul~avaju postuvljeni uvjet: -I :S. to jednacini1 nema VIse rjesenja.)=0 ¢) Xj-. Oduzimanjem dnige jednacine ad prve I dobivamo jedna"inu (a-l)x=4.JX1=O iIi x:c3xl=O.X2=J. ')'J ') '4 85= 4.. 1..=12a => Rezultat. [I.)(3x.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l.210.~enjaje {2.datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl. P(m)-xjx2 . 2 b) -3.rn:S. Za XE(-oo. sada. Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3.4}.-3x. tad a yrijedi: 1 ) ) ) 1 -x ' +1 I . Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije: (x-3) 2 = 1 x-3 I ' . 4.xS.X2=1. RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I. Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m). Tada vrijedi: (x-3)'=lx-31 ¢. I}.a) Ako je.2 . 4. Nekaje. Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I x 2 + 12x+32=-4 dobivamo rjesenje polazne jednacine.DakJe. b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::. 0.]' ¢:) x=±l. Dakle. c) Rezultat: x:S. Ni jedno ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet.3x 2) ¢) (x. -6±.205. sada. Za XE[O.2 c) J 4.~x2+J :2:0." S(m)==x j +x'J ~ - ·-2(". -2.> 3xlx2. Kako je 2 Xl Y ::? 0. +=). I}.m-l:0+ /'. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet (x<O). Rj~senja' posUednje jednacine su x=3 i x=4. KoristeCi date uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2.x":.204.Jfi 1+. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ). 1 ¢) x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 = 0 . _117-3 m-3 193 192 . AkOJp-x-+l(O. Dalje vrijedi: (3p' -16q=0) ¢) 3(x. cijim rjesavanjem dobivamo tl=1 .jednacina (x-3y2:::: x-31 irna'tri rjesenja.208. Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc.svih.1 OXIX2=O W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢> 3XI(XI-3x2) . [-1. . Samo pryi broj zadoyoljaya postayljeni uyjet (x<3).l. 4.? 2(Xj + Xl)' Za XE[I. lJzmimo.Jfi 4 4.x::. 4. I). za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje. + x2 =a (XI - i Xl XI x~ :::: a. Broj x=O je Ijesenje date jednacine. x)::::.5 + i. paje x<3. .3. b) Nekaje. Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P . Rezultat: -6.-.s: I .(2a+l)x+10 = 0 Rezultat: -1:S.jednacine.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: (x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0. odnosno x<-1 ili x>l. _m+5 . X2:::. = 0 ¢) 3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0 W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢? 3Xl2+3X2 :\. Braj x=j je rjesenje date jednacine. 5.-x.odnosno _I :::. Xl=~+ 1.J5. -2. 1 c) ~. a sa P(m) proizvod rjesenja.: x' -2(a+ I )x+4a=0.2. Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ a'+ a+ 0 .x=O.x.Ie Ijescnje date jednacine skup .: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0.~1. pa traiena 2 kvadratna jednacina Ima ablik x +px +q -= O..200. to dalje. Dakle.m+I:0+.199.209. XIX2:::: q.0).1 .4) irnamo: -2:S.-1) _. ~~ko ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet.)'-16x.~130 +~[4~45J l-. x~>l.=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O. prvo. IZ.a) -4. -2:S.J39 2 4.203. 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x 2_x=O =>Xj=O.a) Pod uvjetom daje x2:0.+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2.O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ~-xl+l=x+l ¢':>X2+X:::::. u prvu kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu Jedn~clllll po a: a2_ 8a + 15 = 0.10. (H 0 _13 +~[(H .x2:3. Rjesavanjem sistemajednacina xl _ (a+2)x + 6 = 0 x' . datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom 2 Jednacinom x +6x+8=O. Sa SCm) oznacimo zbir (sumu). 'J: 2' 5 9+. dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4. Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj.! . c) Skup rjesenjajednacineje {-2. -I). Tada vrij'edi: . Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l.x. x<O.202.207. Skup njenih Ije.x2=-I.O =>xJ=O. Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I). Rezultat: -]":. pa . dobivamo trazenu vrijednost za a. + Xl 2 . 0.3. Prema Vieteovim formulamaje XI Za XEf-l. slijedi: + X 2 2 ::? 2X1 Xl' odnosno..Jfi 4. lada vrijedi: 2 1 i-x +11:::::_x +1 ¢::) x 2 _1=··x 2+1 ¢:) 2·x 2 =2 ¢:) X2::::. t2=-4.X2(Xi.206. odnosno. cija su rjesellja a=3. -1) vrijedi: 2 Ix -1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::. . X jj-x2=2( a+ 1) XlX2 + XI~X2 =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni UVJet (x~3) pa slIljesenja posmatralle jednacine. Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4. a=5. Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x2-6x+8=O Cija su ljesenja x=2 i x=4. x?3~ 4. 4-30 -82 160 --+16 9 27 2 5 3+2+5 10 10 9 1+-+3 3 3 3 3 4. 3.201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x 2_1 j x podijelile skllp realmh brojeva: (-=. Pronad'i to rjesenje! 4.+x. datajednacina uopce nema rjesenja.x+1 ¢.

I.I \ \\ 5.a) Za m<O.a) c=f(0)=5 5.+ - 0 - xll<1 x21 x1..5x' II \1/ \I' I '\ .14. Y / . rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine 2 x + (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O.12.-ax_I=O (x-l)~'+(a+l)x+Jj=O.1 . -5) D(m) P(m) + + + 0 + SCm) + + + 5. prikazalli su u slijedecoj tabeli: m (-=. b=O. D'20 <=> <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 a+1:.i.4) 4 (4.2=±4 e) YIllfl.c=2 5.2=±4 b) Ymax=45 bJ Ymin=2 cJ x].£-2 v (/+1'22 ¢. 5. Ymax=-3~ za m>l. I) Xl -0 . Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O. Ynlln= 4 c) Za m:. a nemaju najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x.l.+=). I 3. a=-I.: I~ o fY=x:2 ° b) y=2x' I I I 194 I' i eJI Y15x~ ' dJ y=0. X.j3 Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2.13.> a:'£-3 va'21 <=> q la+ll'22 xE(-=. za m>O. ! i .2. \\ "J.20.x=-2 c) Ymin=-12 5.3.IS.a) Ymax=l 5.b=I. a najvece vrijednosti nema. Ymin=144 b) Za m<l.6.f. a) x=O b) l=~l I.i.)~~)'. ukljucujuci i njihove znake.Dabi 5. f \\ \ \ \\ W 'I .211. rl-~.19. S.' 1:1 \ \ \ /J\ 5 . +=) 3 0 - + + + Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2 xu=3 Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi .--~').a) x1. Ym.1/.9.5. \\. f(0)=5.8. " + + + xli> 1 x21 (3.t:O.-3)U[I. tj.2~±3 5.4.2=+. \.a) Ymf. f(-l )~8.~lr~~~---~~~-~I~g~+I---~~~------:=:~-~ Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix.2] . KVADRATNE FUNKCIJE 5. c=-16 5. I' / "~-__\'JL-IJ_-'-~--"-' I \ / /1 S.1.]5 4. ¢. -3/2 Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X.<O<X2.lO.3) + + . c=-3 b) c=-7 c) c=10 5. '.Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine. x +ax 2 . f(2)=11 5..\\\ .=-7 b) Xl. YfThlX=4. Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2 -5 (-5. '. I 5./ \\\\1/. ..n=-3 195 .". mora da vrijedi: 5.> \ .a) y=-x ' b) y~_2x2 1 (l .16.

funkcija nema realnih nula.40. =45 5..22.= ?I :"t 5. 0).: T(-3.24.39.23. y=(x.= ?I += .30. 5. x2.+=) -5.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41 M'oze se pisati: y~x2·12x+36=(x.34.32.6)'. 2 .27.=512 b) x.36.= ?I 2 y=·2x +3 .29.'--tL.a) xl=3. 0 0 1 ?I :"t 5..a) y=2(x+3)2+4 X .= ?I 0 ?I += -= ?I -1 :"t -= \jj _" . funkcija ima realne nule. x2:=:-1 5..a) ) ' ...=5 c) x.37.. I \ \ 5.=-4. y=(x+2)'.a) Y=(X+2)2.a) 5.::::-204<O.a) YI11~lJo. b) y=2(x-2)'-7 .a) b) D. 196 a) D=36>0.·1) b) (-=.= ..5.= ?I 0 3 += .35.= ?I x y=·2x2 . 0) C ) -~-1.25. .--+---c-.=-12 b) YJ\\\\x=-c) Ymnx=23 39 8 13 c) Ymax=12 c) Ymin =16 \ 5. ·1) c) (-=. funkcija ima rcaine nule. 5. 2) (-=. S. x.. *36. 0) c) Y.=-I.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) y~-2x 2·1 I 5. T-: .28.. b) Ymax.46.a) x. 197 5A5.a) Ymill=6 5.= 113.in=2 D 4a b' -4ac 4a 1-4 3 4 4 .5. y=(x.=8 b) xl. x. f !/ \\~ \li I a) \ \. mm b) Ym.a) Y=(X.42.=215 S.43.--.I VI \ I jl '1 1/ I" X y=·2x ·1 5..26... :=: x 2 za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik 5.33. '\ '.a) y".!2 Ymin . 0) b) Y=(X_3)2.. 145 1 b) Ymin =-8=-18 8.l)2+3 a) b) Y=(X+3)2· 5 b) \ . x2=7 c) x):::::-5.a) 5. T(3.5)'. c) D:::::48>0.44.=-63 . tada kvadr:atna funkcija ima realne Hule.a) 5.7) b) (-=. 0) c) T(·I... .a) Ymill=-6 5.16 ..O) (·=.31.41. x. TransiacijolTJ grafika funkcije y funkcije y=(x+m/ 5.I)'.. y=(X_7)2 5. Aka je diskt-iminanta D::::::b 2 -4ac nenegativna.=(X+5)2.38.16 b) YlIl<lX=-J _ b) Ymux=19 c) Ymflx::53 c) Ymax=-5. b) T(2.' b) y = _(x+5)2_2 y x 5..:::--=.y/" S1. T(-5. Nula funkcijeje x=6.:::2. II. T(·2...5) c) (-11.

a) (-=. -4) 5 5. 5 7 -16) 5.50. 0) 5. b) 4aC-b+). presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle kvadratne funkcije (ako postoje). a kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj domeni (skupu R). Sada sa skica grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele: f al xl y 5.56.51. m) funkcija opadajuca..· c.. tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i jednak je nuli sarno za X= ·. (5. Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama. 1 8 b) y=5x +x- 2 119 20 y a) +1 \ \ i·j . -=) b) (+=. 0). I -10) c) (-=. m) funkcija rastuca. B(6. 31) 4 T(~'-~) T( -~. a apscisaje jednaka nuli funkcije. Kvadratl~ ~u~:~::::c=:~+(:x:c~ ~J~~' '~o: :[e(. a) b) 71 1 71 +00 += += 71 36 ~ -= += += Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom: 27 0) (4. 0) c) A( -j' 0).5.! I 11 i\ l I ·n.:a:is:ti)~ :bl~U]: 2a 2 4a 2a 4a c) ('4'-=) gdje je D = b -4ac . c).a) y=2x'+5x+3= 2( x+% y b) J x. Traiene tacke imaju ordinatu nula.!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije.25) b) qo..52.. Kod ispitiv. -'4) I b) (-.?lja Ima znak - skicu grafika koja moze posl.La ~.a) (-=.48. I) c) (-. tada je u intervalu: (~=.5. +(0) funkcija je opadajuca. a} qO. U zadatku 5. bitno se razlikuju dva slueaja ito: 1) Koef'i<.1 . 0).a) (3.)Y"'-2X'+5X+7 .49. diskriminanta kvadratne funkcije.-~). 2a4a a) T(l2a _l?.. U avam slucaju funkcija ima isti znak kao a . -2) c) qO.57. ~n 5.. odnosno. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax 2+bx+c.55..nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c. znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna. U ovom slucaju funk.) 4 c) (-=. n) tjeme parabole. 2 a) A(6. Ako je T(rn. \ ~-I l SJ.tO su: T(-l?. 4a c) a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l b) y=2x--x-l =2 . raspravljano je a toku kvadratne funkcije. konveksna parabola. +=) 5. a u illtcrvalu (m. Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne tacke ito: koordinate tjcmcna.Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax 2+bx+c sijece y-osu je qo.pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a. 2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O): I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta prema dole. (Ii' x-'4) 9 8 T( -~. B(l5. +=) funkcijaje rastuca. a u intervalu (m.48.47.+=l 80 '1 (3. 2) Ako je diskriminanta D=O .55.+=. ·. I -'3) += -= 71 -5/4 ~ += ~ -1/8 71+= Ib x -= ~ -= ~ -1110 71 += -J? 112071 -= += 71 5/4 71 += 81/8~ += b) (-1.5) 5. a*O. +=) b) (-=.53. -1) x 5.ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O): U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta prema gore.54. 5. konkavna parabola. to je izraz u srednjoj zagradi uvijek pozitivan.\ . PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece: 1) Aka je diskriminanta D<O. n) tjerne parabole. x v x v -= 71 += ~ 71 -4 71 -= 71 ?7/80 71 += ~ -1369/160 71 4 1 I:: ~ x - i 11 . Ako je T(rn. tada je u il1tcrvalu ("'00. 0) b) A(5. 5. 198 199 .'·. a:.

f(x)~O.t2). a=I>O.t3. t~lda funkcija ima realne i raziic-ite nule Xl i X:. Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi: U intervalima (_00.:-7<O. . nule b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O. 8) 201 200 . Xl) izraz (X-XI)(X-X:.-25/4) 912 x b) D=-4<0. xl~-3.koeficijenta. funkcijaje pozitivna za svako realno x. XI) +(0) znak funkcije y = ax?+bx+c.m=O.> 2<m<3.. u intervalu (X]. Za m.)( x-x. c) Funkcija y=2x +Sx-7 je pozitivna u intervalima (-=.t:O). tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i pozitivan i negativan.61. l)U(7.59~a) y ~ x'-4x+4 ~ (x-2)':o. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable C(O.. Za m=3. + 00) funkcija je pozitlvna.:-l<O.~ J. intervalu (x].. a) D::::l>O.. a*O.. U intervalu (Xl. 3) Aka je diskriminanta D>O. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x. Za. Radi dalje analize. i obrnuto.25)... u intervalu (XI. Znaci 1110ra biti: m-3<0 m<3 m<3 16-8111<0 ¢.62. 4)U(11. Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2.fi51~ a(x 2a 2a 2a 2a) Xl -( 71 Funkcijaje negativna u intervalima (_00. +=). a.60. X=X\ ill X:::::X:c. Diskriminanta f. - 2 ~ 7 . Dak. funkcije x x-x] X-Xl y~ax. 5. Kvadratna funkcija y=-x 2+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i X2.X:?) funkcija ima znak i (X:?.63.. +=). Funkcija y~-x2-2x+3 je pozitivna u T(~. posmatramo 1zraz a(xWXt)(X-X2) . X2).+bx+c.:. I). +(0).le. + =) funkcijaje pozitivna. Formirajmo slijedecu tabelu: 71 -= += - 0 - + - (x-x. Xj)U(X2.. funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::. 5. ~ ax2+bx+C~{X+ ~ J ~ ~{(x+ ~J ~Jl~{(x+ ~} ~l(x+~} ~]= ~ al(x+ ~. X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta a. XI)U(X2.A) intervalu (-3. b) 0~16>0. koji je suprotan znaku koeficijenta 11.~4. a>O. x.5) c) \~:"'. xI=l. 0>0 za m<O iii m>3. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena dis~riminanta negativna. 5.. 0 X o T(3/2. y~.tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana a.fi5 Ix+~+ . 0<0 ~> m>O. 5. J)U(2.. 1 1314) 2 )U(l. Xl) funkcijaje negativna. a van tog intervalaje pozitivan. x2=2..) + 0 - + 0 0 + + + 1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x]. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2. (X\<X2) i u intervalu (XI. Za. Neka je 71 Xl XI < Xl. Znaci. x.3). transfonrusimo taj izraz na slijedeci naCin: y c) D:.) uvijek negativan. D~O za m~O iii m~3.a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0. fuilkcija ima vrijednost nula.> m>2 ¢. kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna. Ako..t3).). +=) 5. IY~X23X l5.58. Funkcijaje pozitivna u )(x- x. C(O.Xl nule kvadratne funkcije). a=1>0. f(3)~0. xl~-I. Za m=O i x~O. funkcija je pozitivna za svako realno x (x:. au intervalillla (-co. ~~--~t-I-Jl<?r--+'------7 -I 4 x 5. +=). X2 gdje su Xl ix. ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan. Za O<m<3. X2) funkcijaje negativna. (Ovdje su Xl i . funkcijaje pozitivna za svako x (x. Funkcijaje pozitivna u intervalima (-=. a~-l<O. funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi: u intervalima (-=. D<O za 0<m<3. Za m~3 i x~3.unkcije je: 0~4m2 -12m~4(m2-3m)~4m(m-3). sada.6~.x2+9x-8 - T(9/2._a za sve vrijednosti varijable x osim za x::::~ ~ (kada je2a vrijednost funkcije jednaka nuli). b) (-=.> 8m>16 ¢. XI)U(X2. Za diskrimin'mtu vrijedi 0~4(rn2+2»O. a::. c) Za m:::::3..

znak i koordinate tjemena. R). 5. 4 2 1 2 1. Y = 3x2-12x+ 18 . Y ~ _2X2 +x-3 5.8 .5. Y=~4X2+X_3=_4(X2 -2tx+ . c=9/4 5.73. ._b2-4a~)=i_~..irnanajmanjuvrijednostza y=-=.* S~uptjemenajepravax=3. za a=2. 202 0 5. b)y=2x+. .66.1 . 1 3)2 7 7 -2·a)y=-~x2 +2=-2x 2+6x-I 13)' 2 ( 3)' 7 .S4. k =-3 y) koordinate tjemena parabole. 5.76. "u~ 4a a) T(_~. ax2+bx+c ~ 5.77. 5.81. Kvadratnu funkciju y~3x2_4x+9 dovesti na oblik y ~ a(x+a)2+[l. ekstrem. Ako je osnovica a=12. 2x+4y=1 ¢:> 2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y => 2 4 Funkcija nema realnih nula. y = -x2-8x+3~-(x+4l'+ 19 . (~=. za x=-2a'..78.74.68. Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4. ~)x 9 2 .* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x 2-12X+ 18.3 . b=%.79. 203 . 23). 3 3 5.*a) 4a b \1=1: ''4xl b) Za 0>0. +=) funkcija raste.4aC-b2J. 4ac-b 2 2a . 5: 5.4 J . 4a 4ac~h2 l2a ~. 16=8+8. y = 3x 2+3x+ 1 .71.65. a zatim eliminisati k.69. y=-~x.4 )-3~-{<+t J ~~ b 2 -4ac ta vrijednost je .1le.5. I S1..5.y' -'mill 5.70. Tadaje 2a+2b=8. au intervalu 3 5.* Y = -3x -18x-32.. c) y=-2x-.--=2x-+6x+1 ( 2 2 Y=_~·Xl. Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu 3 .67. tien~el1a skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O.86.* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k. 2 5.90.83.*b) y= 1 x'-4x+31 c) Znaci. 10=5+5 1 2 1 2 5.82. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika. zaa<O.80. Kako kvadratni trinom 5y -2y+.. ~) funkcija opada. odnosno. U intervalu ( ~. y= 3x2-4X+9 ~ 3(X2 -2~X+~-~}9 ={x-H + ~. a=-2 5. 1 => x + y =5y -2y+-.--=-2x-+6x-S \ 2 5. 5. Aka su (x. 5.' p(a)=a(4-a)=-a2+4a. lada vrijedi ! 4k-4 k-1 1 x = -. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci jednaki). Traieni skuptacakajcpaI"abola 9 5. = +2 -2x :a +(:a l2a -(~ J 2a }c=a(x+ ~ J-~+c=a(x+~J )'~". . to Je 20 2 y= 1x 91) 1 . s. 5. intervale monotonosti.-" . P=ab. 4 10 5 2 2 2 Tjerne ima koordinate T( ~.. y=---=--=!--=I-x k 4k k k SI. P m.a+b=4.89. a zatirn odrediti: llJ. a=-~.=4. . Data parabolaje y=2x2-6x+l= ~x-2 3)2 7 ..75. 5.fi 5.88. = b = 10 . za X=---- b 2a -72' . 2 5.

+=) d) XE (..S.a) x'<4 ¢.=·5. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao.1) 3 6. ·6]u[2. +=J b) xE(·=. (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a c) XE('=' .13. x.a) xE(3. + 00).0 c) ·x 2+8x·16 = ·(XA)''. A B ima najrnanju vrijednost: x=a!2.ocinosno. d)' xER 205 .5x+6<0 ¢. +=) 204 ~. b)XE(·J.[~acin: .4. (x+5)(x-8»O.d) x'.. 0)U(I/4.ki~e vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u d) x je proizvoljan realan broj 6.5.92. x..+~) SI.-.Ie .=.~.1.O) ' . Xi"A.a) XE (0. ·3)U(0.0)U(2. 2 6.t.·5 v x 2 5 b) x<·3 v x>3 d).+=) "3) -5'5) Rezultat: XE (. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa unijom dva sistema nejednacina .. paje IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi XE(·=..2) c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2.)7 lz . 6.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'. D!~llgj nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak 5.> (x·2)(x·3)<0. Rezultat: xE(A.-21U[0.=.::==~yL-. Prvi nacin: x(x+3»O ¢::> x>O x+3>O V -~}c=::. b) x\o(·1. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH NEJEDNACTNA 6.x. 2 Treci .. pa I IJesenJe pO. Naj'manja vrijednost vanJable ~ d) xE(A.-5. ·3)u(O.x.6.3). ·1)u(3.fi 5.8] .93. +=).·3)u(I. ·3 0 intervalima (_00.fi )12. +=). 5.. -3) i (0.a) -6'. 5.f3<x<.-~JU[O. +=) 6. Rezultat: XE(·=.12.5.3. 0) .a) O'.a) x2+3x>O <::) x(x+3»0.f3 c)·= < x'. paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x -2x-3>O. 2 Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x -5x+6! sa grafika procitati kada je ta funkcija negativna: 6. b) 4<x<5 c) Rezultat: 2<x<3.5 b) x' + 1Ox+25=(x+5)"20 6. ·7)U(0.7. matrane nejednaci e. c) xE(·=. +=).+=) c) XE (.7) b) xE(2.10.=·7. pa i y 2 c) XE [-6. Stranica datog kvadrata je y=a(. l)u(7.9. x. +00).-4 .q24 5 5 4 4 c) --O:x'.O. a koeficijent kvadratnog ciana pozitivan. To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u sredistima stranica datog kvadrata. x . +=) 6. Ymin = m 2 -16 4 'Ymin=O za m=±4. x<o ¢::> x>O V x<-3. 5 b) 00: x'.a) x"+4X+4=(x+21'20 d) ·2(x·3) 2'. dobivamo (x·3)(x+4)<0.a) x1=1.o. +=) b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj str~ni date nejednacine x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x.a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x 2 (Zasto?).a) XE('=. +~).S) x+3<O b) xE(·=. odreaujemo znak kvadratne funkclje.93.94. ·3) 1 (0.a) x' . Rezultat: XE (2.ABC dobijamo /=2x2-2ax+a2 . 6.v x.j2.se cita znak izraza x(x+3).a :<. i sredivanjem dobijamo nejednacinu 3x2+22x+65>O.+=) d) XE [·3. b) XE (-=. i sredivanjen~ nastaje kvadratna nejednacina x2-3x-40>O.2.+=) d) 0'.15.9~. 5) b) XE (. paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za svaku realnu vrijednost varijable x. Rezultat: XE(·=. 4 6. pa je data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O.·2)u(II. x2=·3 d) -4.6.S~i~ira~ljem grafika funkcije y=x +3x. 4 743 d) xE(--. 0] d) XE (-=.t. +=) 6.=1 cJ x. Diskriminanta ove nejednacille je negativna.* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao.a) 0'.2. Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine..> ·2<x<2 c) . 6.x'. 2 l ..6 b) x. 3). d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2. Rezultat: xE (_00. * 1z pravouglog .a) XE('=. c) XE( 5 d) xE0 b) xE0 c) XE('=.14. Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito: (-=. 5. x<·5 v x>3 d) x<1 v x>6 6.=.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41'. ·5) u(8.1 La) XE( -'2. x.-5..2 2 3 3 6. c) xE0 .5/6lU(0.91.fi<x<2. . +=) 65.=7 b) x.

32.< + + + + XI. Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}. prema Vieteovim formularna.2 La) odrediti riesenia' x -= x-2 x+2 (x-2)(x+2) ¢::> b) 0 < x < 4 c) Nema rjesenja.'::1: >2 ¢::> + - - - X)-X}- X2 0 0 - + - + x-I I x~'[ .. [(-2ml'-2. -2x 1x. 4) Rezultat: XE (-=.•. ll}... 6. +=) ct) XE (-=.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 6.. -33)u(-II. def... 1)u(2. 5) b) XE (-=. +=).2) => -1 <xsl. Rezultat: 3.•.··········· + Ie .-" .6.30. -3].a) xs5' .a) XE (3.. 3) 6. mE 3 b)-<m<5 x-I 7 c) m<7" m>S.35. 5) c) XE(-=.a) xE(-4..2 > 2 ¢::} (. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b 2-4ac negativna..)' (x 1x. 2 b) xE(-2. +=) b) XE (-8. -4)u(1.a) XE (6.9) 6. -7)u(-7. -2)u(4.. -2) -2>2 m2>4 <=> m<-2 v m>2.f ~ +x).16. 6. I I .2) > 4 Kako je.2+ 7x+ 10<0.••.a) m= -I.manta D=b 2-4ac _negativna. 6.a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant nenegativan: X2 .." . 1)u (2.> -4<x<-3 v 3<x<4. 6. -4)u (-3.'-8f -32 > 2 16 ¢. 3)u(5. b) XE (-4. m=2 6. -2)u(2. + + - [(Xl +x. 4)u(4. b) XE(-=.81:2: 0 ¢.19.38.0) 3 1 =-5 I b) m<-I . l)u(2.37.1).:.J2 ".20. -1)u(O.J- ~-">2 /--->. Rezultat: XE (-5.:} [2 \2 VJl . 5)u(7. b) x2>9 A x 2-16<0 ¢.34." )u( I. 6..). (-4.+«.4J _2·4' > 2 4<::. >" \2 m .. b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R. b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa .31. dalje vrijedi: -"--=-"----'-~.O<x<8' 2' c) Domenaje skup R\{I. Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je koeficijent a negativan i diskri]TI. I I c)-I <x<-.. 3 c ) x>2 3 d) --<'x<2. +=) 6..a) """'--. -3)u(-2.. c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele: 6.> m} -2<-2 v m {:::} 2 [4n. mE 3 (x-2Xx+2) -2 > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo .]-2(x 1x.. '. '<-r _\t/ +x/Y Xl -2X)2 X / :. 6. -2). 111<---.. 4 207 206 . 6.22. - . (S-::':'2Xx+2 .. -3+2. xl+x2=-2m i X1X2=4.2) .:20 0 b) -35x<-1 . XE (-2.a) Nema rjesenja. 6. - - 1 . 0 . x> 2.23...a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0.26.'. x:2:9.18..28. -1<x<+= x-l -x-2 x-I -----:200 (x + I)(x .33.> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢. 6. 0 Nije I. +=). Rezultat: XE(-=.2 Rezultat... I) c) x je proiivoljan real an broj I 2 . 3) u(4. +=) 6. I·.> ¢. 2<x<+=.> x5-9. +=) b) XE(-=.27.J2 < m < 0 1 2 0 + 0 + . . -) 9 2 1 5 m=7" m=5 6.17.. -I) u(O. .29.a) X2_1<OAX2_4<O W x 2<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.4)...)- . 1 c) x<5 v'x>6 d) --<x<1 2 6. c) -15 x 51 I 2 6. Rezultat: rn>2.0>2. (0. m 6.25.x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52 Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0.a) xE(-3. . m>-5 c) -1<m<--. < Nije def..

U OV0111 s!ucaju je Ix I=-x pa je data nejednacina ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0.-6 + ~. Rezultat: m~l . m<-5 2 6. I> 1 x21 + 0 0 + xl. 5 Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za . X2) iii x> max(x\. 0. x] ::. i x.--.* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta trinoma D= A./1-+40 1 +.a) Aka je a < JC -l ' P(k) + + + + + Z(k) - - tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe. 6. aka parametar m zadovoljava uvjete ...J6 <x<-2-J2. pa je data nejednacina ekvivalelltlla 1 sJijedecim: x _x_6 >0 ¢:. Priroda rjesenja X. Postavljeni uvjet ispunjava samo x>3.J6 c) x<2--I5. Funkcija f(x) je pozitivna 5 4 I za svako rcalno x. Z(m)~2m. pozitiYan i 2) ako je diskriminanta trinoma. -a-~24 <x< -a+Ja 2 4 4 -24 . Aka je -20 < a <. X2). Prvi uvjetje ispunjen za m>-l.-. ' a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu. 4 20 2a (~~ 3 1I 5 5 • 3 + 0 - 0 + xl. P(k)~ll-Sk. negativna.J=±6 (0.. Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O Xl = -4. d) Ako je a>0. -1) -J (-1.4) + + + Riesenia su realna i O<x..v x >-.42. x>1 :2 2 6. tada nejednacina nema rjesenja. .a) Neka je x~O. I X. Kvadratni trinom 5m2 -36m-32 ima ulile b) AkoJe al>. I 1>. sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir rjesenja date jednacine.0) rjesenja su realna i X.JT7 S+.tadajexER\{-2} 'tJ \ Rjdenja su realna i Xj Xl < Xl< 0. -2+J2 <x<-2+. .43.47. tadaje x < min(xJ.41. P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su : u sli.5.40.a) x<-3.> (x-3)(x+2»O => x<-2. 2) D(k) + 0 - 6. Tada vrijedi: D(m)~4(36-9m).-.39. negativna. i X2 : (-=.45. Uzmimo sada da je x<O. c) Akoje a< 1. x>---~. Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo: D=5rn2-36m-32.3) + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl.")::::±2 =0.<0<. Rezultat: x<-3. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3. x>2+-15 b) xE0 b) x--2(k~3)x-(Sk-ll )~O ~> D(k)~4(k+ 6. 4 1 1-.a) _·_-<x<·_-- 1-. ako je jal:. a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan). * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja k~adratne jednacine u zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje. x>3.1 x. Tada je Ix =x. Ako je a = I. I Xl I < I X2 L + 3 0 + XI -0. . Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta ito: 1) ako je koeficijent kYadratnog clana. r. tadaJe . 6. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3. tadaje x<I-~ i x>I+~. x je tada proizvoljan broj osim -0. 1 < I x21 209 . ako je a=-20. X2 =-4 Rjesenja su konjugovano-kompleksni broievi.24. I c) x <-. Ako ( 2 2 0 + - I )(k-2). (-12.<m<8.J24. x>3. tadaje x. -J-. ako je a<-20. tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1. D~9m2-4(m+ 1)(m+8) .-1 1 a= --. X2 - 8 5' XJ<O<X2.--"c. -12) Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O + + -12 0 Xl =-24.'j<x" 4 + XI =x2=4 0 + (4.a) 2<m<4 b) 1 <m<9 6. tadaje < x <-./1 +4a Akoje a>--. I' . Znaci izraza Oem).J5 b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2. (XE R).~ <m<8. I x. tada je x proizvoljan realan broj. +=) + + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni bro.<m<8. +=) 208 + + + Rjesenja su realna i Rjesenja su realna i X. Xi. * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost varijable x. I ~ mz:::-~ 5 i m=8 i negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete .X2 .?_... m+ 1 . Xl J (3. 4 ! 2 2 6..Ji3 1+'/13 2 2 b) 2-.P(m)~m2 +9m-36. I k (-=.44.--.6. to je funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako x. I - < 0 < x. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax 2+ax-5. Z(k)~2(k-3). x>2.evi.edecoj tabeJi: m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x.46.. < x < X2. X7 -0 + '..

m+l >-3 7. Xl' X 2 Sll 6. X3. b) ..-= -4 I 2' X2-~ d 0 b" IJamo x}= i i -2' x4=2"' X)=--.4=_1 +.-4 ¢) J11 v fJ1:?:-2} ¢:> 7.a) XI2=±.. .*a) Uputa: Uvodenjem smjene x 2-5x=t.j. = ±21. X34 ~±6 .4-=±.3=O. Ostao je j~dini moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti brojevi...a) x.A= ±4 7.2= ±3.x3. t.2 = ±8) X3.1. Rezultat: xl=-4. . 1 2 24 => XL2 = ±2 . X..=4.2=±m..3A = ±3i b) Xl. k .52.X3./2 ±T 2..1A=±a m:=..X14=±2 .4 = ±15 Xl. Skup tih vrijedno5tije kodomena funkcije. Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X.a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su ispunjeni:slijedeci llvj'eti: 4(m+l)2 +4(4rn+7)20j 9+6(m+I)-4m-7>0 D~O.Z=±fa. recimo sa m. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4.4 == ±i 1 1 7..:::: ~. x3A=±.X~4=±.4=±2i c) x1. odnosno. =±12 ='0. X:l4 = ±4 d) x l.4=±4 7. = -3.a) x4 -16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 b) Xu =0.X4=1 7. x2=t => x2=t2 => x 2=9 ::::::> X3.. X. X3.49.4 =0. Bikvadratna jednacina (jednadzba) = I I -3' t2="3' Iz x-.16..2=±6.2 uslov ne bi bio ispunjen. 3 X3./6 .l.=±5.= - 7.X3..Jl9 6. . 3 b) x]?=±l.4=±i d) Xl.[3 . x4=3 b) xl..-7<k<1 k::.2' .J2 i 7.a) Ako uvedemo srnjenu x 2=t dobicemo t)=4 i t2=49..'. X34= ±~5 - c ) XI_2:::::J:"2. Rezultat. X3A.4.a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0. 1z x· 2=9 d a b" lJama Xl 7. Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i fCa) uYijek imali 1sti znakl pa dati uslov ne bi bio ispunjen..4=±3i b) xl.4= .13.-l=±3 b) xL2=±m.. X2=O. tada bi brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0.2=±l .Ja-b c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b) 7.±1.4 =±5i b) 210 <.2 =0. 2 1 c) Xu= ±2.3'" 3 d) b) X1. x3=4.9. x. 4? . b) x< -1--m 8 ' .4= ±i ±~5 + 2. X:\.l=4.6.4 Xu =0. 2 d) X 1.4.48. .X3:::::-1.. X =t => x =tl => x = b) XL2=±3. x4=9 .4=±13i 7.10.a) XI.a) Xu::::: ±2. - 211 . x.14.X2=--:-. Nekaje a·[(a)<O. nepoznatoj t t 2-5t-36=0. I La) x.9. . xJ.\4=±)b c) xl_2=±m.I ± - -I+m <x<10 8 13 ~..: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4 6.X34=±.i= ±I. m<-3 v m>5 .= -2..l? 42 7. .4 =: ±3 .3' .2. 1 4 1 4 .S. af(-3»0. 6.> -3.15.X14=±2'" 3 X3A= ±5i a b 7.a) xJ..±5. x4=6 m>-4 >-4 m 2:: -2.= I.4=±2 d) xJ.?=±. datajednacina se transformise u kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4. X14= ±5 7. Trazena bikvadratna 4 b) x4-3x'+2=0 c) x +16x'-225=0 jedllacilla ie: x4-53x'+196=0./6 6. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita. X3. x. NEKE JEDNACINE VISEG REDA 7 . x. x. 2a b . a) d) XI. 1.. c) 7.x3. -.3 c) .. =: ±8i c) Xu == 0. pa dati 2a 2 1 c) X.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije.2 b) Xl--~ - I i i x. odnosno (m+4)(m-1 1»0.4-=±2 2 c) xl.a) Uvodenjem smjene x· 2 data jednacina se transfarmise u kvadratnu po =t.-I=±iJ2 b) XI=O.1.a) Smjenom x2=t => X 4=t2 data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t.53. x.a) XI?=±.±i c) x1.3=± i.a) X.3. X. 7.x3..2 = Xl.=1 c) xl=-2.--1=±3.51.2=O.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0 7.7. x2=2. d) X.x3.X.::.X3.--~ X 4 .2.}. sto je i trebalo dokazati.c) -1< k < 7 st Xl' X 2 SU konjugirano-kompleksni brojevi..2=±1.X3.2=±Ja+b. .2. .8.). X3. realni brojevi. 6. formirati kvadratnu jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja. X.a) xl. x.2.> Xu K~=O v x2-16=O <=> =±7i X3. . Tada brojevi a i f(a) uvijek imaju suprotne predznake. pa vrijedi a·f(a)<O..= ±i 2..]=±2.12.2 = 0.50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl. = x..a) X.J2. 3" 9 {xl 0 ~ x < 2} c) {J!8-2v'43 $x< 18+2v'43} AI 19 19 ~ )."=±. X_. b) xl. x3=1.2=±2.xj.

7.17.a) Uvest; smjenu x=t2 Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9 =6561 c) x,=-8,

4

7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem nazivnika i sredivanjem dobivamo: 4 lOx' +4x=x(x -3x' +]Ox-6)=0 ¢:> x(x 4 _3x 2 -10)=0 odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x 2 -10=0. Rezultat:O,±.J5 ,±i../2. b) x1,2=±I, x,,4=±4,

7,2,

Binomne jednacine (jednadzbe)

7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine. Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.

x'-I=O

¢:>

(x-I)(x2+x+l)=0

¢:>

(x-l=O v x'+x+I=O)

¢:>

x,=l, Xv

-I ±i../3

2

1 ± i../3
2 cJ x _8=0
3
¢O

,'_2 =0
3

¢:>

(X_2)(X2+2x+4)=0
d)

¢:>

(x-2=0 v x'+2x+4=0) -3±3../3 2

¢:::>

xj=2,x:,.J=-1±i./3.

Xj=-3,X23::::

7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku. 7.22. x"-29x'+100=0 7.23. Iz date nejednacine dobije se:
x,

7.30.a)x'-64=O<O>x 3-4'=0 ¢"~ (x-4)(x'+4x+16)=0
¢:>

(x-4=0 v x'+4x+16~0)

¢:>
¢;Y

X j =4,x:.u:::::-2±2i

..J3

=,13m .

+ 2 + )Srn 2 + 12m""!- 4
2 '

h~;~ + 2 x, =V

b)
.J'511l + 12m + 4
1

x,

= -4.

x"

= 2 ± 2i../3
¢:>

cJ 27x'-8=0
=-,

(3x/-2'=0

¢:>

2

.

¢:>

(3x-2)(9x'+6x+4)=0
¢:>
¢>

x,

2

Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.

3

x"

-1±i../3 3

7.3 La) 8x-'-]25=0

6 , 19 7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo jednacinu 1 a/ +(4am+b »)'"'+(6am +3bm+c)/ +(4am 3+3bm1+2cm+d)y+(am-++bm 3+c11 2+dh+e)=O fz pr~thodne jednacine vidimo da ona post~~e bik-;adratna po varijabli y pod (4am+b=0) A (4am'+3bm-+2cm+d=0), uy]etnna: 7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
111= 111 = ~.

'" ", cIJa su rJesenJa

6 'f

(2x)'-5'=0 ¢:> 2x-S:::::: 0 v 4x 2+J.Ox+25 = 0 5
X 2 .3

l±i../3 6 (2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
I d) x, =--, x? '\ 3 -,.

=:--_.

Rezultat:
c)
Xj

Xl

=2"'

-5±5i../3 4

b)
d)

x,
Xl

=

3 4

- 3± 3i../3
X l .J

8

7 =--, x-, ~ 5 -'

7±7i../3
10 b)

6 =-, XL, 5 .

-3±3i../3 =:
5

.

,2 1 C v +6--)y-+ - - 1 - - = 0 ,

" [a-b
2

[a-b ,"
2 )

7.32.a) x,=-2a, c) x,=

x2,J=aV ± i../3)
,Xol=3a(-I±i../3)

x,=~, X',3=~' (-I ± i.J3)
d) x,=

2

3a
4

7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(; b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7 c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i '7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212

7,33.a) x'-64=0

¢:> ¢:>

(X')3 _ 4 3 = (x' - 4)(X4+4x2+ ]6) = 0 x2_4=0 v x4+4x2+16=0

8

9d ,X2,.,=9(~(I±i.J3),
2 4

=>
213

kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja kubne jednacine dobiju se ~esavanjem kvadratne jednacine. a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x 3-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x 3-3x+2=0 2 ¢:> (x-1=0) v (x +x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0 => X',3= 1±2i.J2, c) (x'+2x 2 -3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,

7.42,a) X2,3

- 5± 5

iFs5

b) x2,3=-I±F7

c X2,3=

)

11 ± 2i"/IS4 2

vx
b) XI.= 2, x 2 .} =-l±i-!3

-l±i-!3 2 -3±3i-!3 2

7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa (X-X1)(X-X,) = X 2_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5, (x3_x 2 _x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3, b) X2= 2+i, x3=2 c) x,=2-3i,x,=S,

d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a) x]=- 3 ,X2~ ,.

3± 3i.J3 2
d)

c) x l =-6,X2.3=3(I±i.J3)

XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3) _. 2

7.3.

Neke jedllacine treceg stepena

7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111 u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u prethodnom zadatku), a) -m+2+ 1-2=0 m=l. -m=-l x 3 +2x2_X_2=0 (x" +x-2)(x+ 1)=() => x2=-2, x3=1. ¢:> b) -2S0+25m-65+15=0 ¢:> m=l2. 2Sm=300
2x 3+12x'+13x+IS=0
¢:>

(2x'+2x+3)(x+5)=0

=>

-l±i.[5
2

7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu, b) Rjesenje je x = - I. 7.37,a) Rjesenjeje X=1. b) Rjesenjeje x =-1. 7,38,a) x=3 jeste rjesenje. b) Rjesenje je X = 2, 7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx H + afl_lx ll- 1 + ... + a]x 2 + 3jX + ao IIna c.Je!~brojno Ijesenje, tada je slobodni clan ao djeljiv sa tim rjesenjem, z~klJllcujel11o da da~a jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l. ~eposrednom provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1=0 nema cjelobrojnih rjesenja. . b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine. ~~po~l.·edl~il11 u~rstavanjem ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da I~i jedan od l1Jlh nIJe nJeno IJesenje. ~) U ~.vom zadatku t~eba provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje Jednacme. Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine. ?.4 O.a} ~eposv~ednom provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja, b) N~~edan od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine. c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne. 7.41. Ko~isteci Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox Jl + an_Ix o.] + ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg stepena ~? moze zamij~njti sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L
v

d) m=-21 ,x2=-3, x3=1

7.45.a)

¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0 (x-7)(x'-9)=0 ¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0 ¢> x,=-3, x2=3, x3=7, b) 6x'+2x'-25x-50=0 ¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0 ¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S. c) x'+2x2-13x+10=0 ¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0 2 2 ¢:> x(x'+4x-S)-2(x +4x-S)=O ¢:> (x-2)(x +4x-S)=0 ~ XI=-S, x2=1, x3=2. d) x 3-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x 2+3x)-(5x 2+20x+15)=0 ¢:> ¢:> ¢:>

x 3-7x'-9x+63=0

(x 3-7x 2),9(x-7)=0

<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4) X:u=

1 ±i"J!s 2

b) x]=2, X2.}=

-5 ± 4

im

,.
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar

214

7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja date kubne jednacine . . Cjelobrojna rj~senja trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3. Ne.posr~dnom provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine 3x'+2x-+2x+3=0,
215

PolinOlp 3x~+2x2+2x+3 je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik: (3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3 3 2 3x +3x -x2+2x+3 -x 2 - x 3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3) 3x+3 3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0 ¢;> 3x+3 x+J=O v 3x 2-x+3=0 ¢;> ¢;>
¢:>
xI~-l,

¢;> ¢;>

(x+ 1)(3x4 _3x 3+3x2_3x+3_7x 3+ 7x' -7xAx')=0 2 4 3 (x+1)(3x4- 1Qx 3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x _10x +6x 10x+3=0
Xl=-l.

=>

4 3' Jx4-1Ox3 +6x'-10x+3". 10 3 Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·, =0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c> Xx X.
¢;>

J±iJ35 x? l~--. 6

3(X2+

~2 }1O(X+~}6=0

¢;>

{(x+H

-2]-1O(X+~}6=0

.

b) xl=-I, x,=3, -

x,,=~ . 3

c)

Xl:::: 3 , X l . 3-1±3i ::::---

2

Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t: x
f)

c)

: -I ± i.J15 X)~-1,X2-3::::--4--

x)::::-1,x2::::J,x3::::4

7.48. ~put,::. Zamjenom dati~l rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 . Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 . I' . 5 5 JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina 5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _-. 5

3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10. Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja: 1 x+-=.o ¢;> x 2 +1 = 0, (x;OQ) ¢;> X2.3 = ±i. x 1 10 x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1.ox, (x;OO) ¢;> x 3 b) x,=-I
7.53.a)
c)
Xl=-'

,

,

7

1 x)::::2, 2 x

7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1 b) 111::::6 c) m::::-21 7.50.a) x.l_x 2_x+I::::O W x-'+I-x 1-x::::O ¢;> (x+I)(,,2 2x + l ) b) x.l+x~+x+J::::() ¢::) X3+!+Xl+X::::O
¢;>

xi.~=±i,

.4=~----'~ 2

-5±·J21
¢;>

d) m::::-3 ..;;) m::::-l f) 111::::-,1 ¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O

7.54.a) Upula: x4 +4x 3 4x-I=0

(x 4 -1)+4x(x L l)=O

¢;>

(x2-1)(x2+4x+l)=O.

Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .
b)

(x+I)(x'+I)

,'"
¢:)

¢:;)

xj::::-I,x];;::1,xi=1.

(x+ 1)(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0 xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.

3x+2 --=, 2x+3

<?

2x'+3x'-3x-2=0
xj=1,x)::;:::;-2.

¢:>

(x-

[)(2x'+5x+2)=0

=>

xl:::::-l, X:u::::·

5 +51

=>
c)

2

-

X,=--.

1

.

2

_3,'

x+3=0

¢;>

x'(x-3)-(x-3)=0

¢:>

(x-3)(x' -I)=()

=>

x,=-I, x2l=-3±2.[i.

=>

x!=-1,x1 =1,x:,=3.
¢;>

7.5S.a) x3+x'-2x~-8,~Q
f) -/+3x2+3x-I=0 7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]
c) xJ=-l,x?'l -,.5 4

(x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0

(x-2)(x' +3x+4)=0
b) x 3 _2x 2 _(a 2 _a_l)x+a 2 _a=O
¢;>

=>
x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O

¢:>
¢:>

-5±.[0

x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q
3

(x-I)(x'-x-a'+a)=O
x J = 1,
Xl

4 3 7.52.a) 3x ]x Ax Ax'_7x+3=0 . ¢;> 3(x 5+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0 4 3 2 ¢;> 3(x+ 1)(X _X +X _X+ J )-7x(x+ 1)(x'-x+ 0-4x'(x+ 1)=0
216

=>
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x

= 1-- a, X3 = a.

.i sredivanjem do~ije se:··

217

a) (-2a. -3).-) .a) (-~a. y=8x 219 218 . (3. a). =3 c) (3+JiO. (±5 b) (-2.a 2Y-. 3) c) (-a.. -2) . -I). (a. xy=v : U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x.J5) 2 X 7 ._.2). t=t => =3x. -3) b) (2.-4).=5.)'=4 xv=4 7.6 =-i.6. (3. x3.'X34= x" =. a) X+ Y =±4} . II 47) II c) (-I. 0) nije tjesenje sistema.-3+.fi) xy=6 xy=6 xy=6 c) (0.3) 8.2. (4..1. dalje se dobije. 2). )+ Smjenom x +. b) (a-b. ~) 3 c) (4.- 1 1. (1. I). 0). <=> <=? (x+y)' =8+8} "c. (I.a) (6.4) 8.1 La) (5. -2) Rezultat: b) XI.. I ±i.> xy=6 ¢> Rezultat: (2. 0). (3. (-2.8 *********** 8. (-I. (-3-JiO. Par (0.."= Ii.4) S. (-3. a-I). (±'J7' ± .J2).!:. XS.a) (5.[JO} (-3+JiO. .8.J2.!:. a) ¢> 24x2-1Ixy+y2::::0 x'+xy-2y'=-S6 .12=0 ¢) Y=X-I} x(x-I)-12=0 ¢::> X. .0) 5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I 15xy-x 2=8J b) (0.-3).a) Da b) Da c) Ne 8. 8.. 2) c) (2. (a-I.16.4=-I. (2. c) (_15 a. x.1).= 1 u-v:::::J ~ 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:.s( X' + Xl. 24t'-llt+I=0 => t=±. (t-2)(4t' . ±~ ) 4 1 b) (. I) c) (2.a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u. -3-JiO).2). } 2(2) ~ 2). (211.1' )'=16} .:: 2.J2) <=> (X+ .J2.a) X1.I2) 25 25 x=2\'-2 ¢~ 15xy-x 2=81 ~ 90-x2=81 <=>x 2=9 . a) Da b) Da c) Ne 8. -a) (!'3. (-.1O=2v-2 .4=I±iJ3. 2). (3. )-13( x + ± 34 = O. 5 10 3 3 ¢> 4. I).1" . I).-~1 5 \ 5) 8. 2" XS6 = -2 X6 = ~--. 3). (I.a) (4.{. (-2.:ty=4 <=> 8.15.a) x2+l =8} <=> x +2x)'+l =2''Y+ 8} -. (~. =L(3±.-2a) c) c) b) (4.x. pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-. (-2.·) 8 ___ . SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 8.(-. 8.57. (I.a) 2x'-3xy+3y'=80 x'+xy-2y'=-56 7(2x'-3xy+3y')+ I O(x'+xy-2y')=560-560 ¢:.3 = 0 X':1~Xl=~3If y! -2' }1 --2J cJ \ ~.IO.xy=4 x. = t . I).a) Sxy+3x'=S7 15xy-x'=8 I ¢> Rezullat: (. b) (5. a+b). ~a) b) (3. 2 =i'~±.2). -2).5). (-3.-4) b) (2. -2a). -2).X=21j' 2x)I=3 X=2 Y -2} 2xy=3 . X-Y=I} xy.> Yl=1'Y2=5. y.=2.3)._ 147) 173 173 (3. 2). 151 a) (2a.3. 3-JiO) 8.-~) b) (4. ±) (-I.a) (±3.(I±.(82. a druga kvadratna ~Jesavamo metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu.3+JiO} (3-JiO.2).9. (-2.x.> x2 +xy-2/=-56 ¢:) 8.(l±i) .3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna.5). . (-4.7. (-3. 5) 2 1.13. I). 4). x 4 = .x3 ::::. I). 0) ¢:> cJ (1. -.Y2=-2f ¢> b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 xy=6 ¢.=2 (x+y)'=25 xy=6 1 x+y=±5 xy=6 x 2 =-2. a+I) o. 5).J2. 5). ±2).14.. (2. -2). 3) 8. -(ll±. b) (a+I.4y. 3). (-±.4.2= Xl') :::: .25) = x 8. 1 2 8. -4).12.10 3 + ~3).)'=4 b) Xl.2=±i. (2.=4. = 3f ! Rezultat: (3. (-4. 4) (-4'~)(2.2).fi) b) (~'-1)(%.a) (-15.). x3. (2a. (1±. (-a-b.-±a) 4 (-a.Y =I} x' -x-12=O' ~ x 1 =-3 '_-1 =-4} . boa) 24(~J -1{~)+1=() => y => ~=t.

-2) 8. 2).3) . 7( x-+ 4 xy-2y)=S(Sx--xy-v-) " ~ Sx--xy-y-=7(x+y) ') ~' 18x--33xy+9y-=0 I 7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-SySx2-xy-y'~7(x+y) x -=r 2 '")") ') 9.4.7.(-1.23.a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x. 2:) (-I .I.*a) X +4xy-2y ~5(x+y) 2 .24.17. 9.+. c) Jednadzbaje definirana samo za x=5.6. (-3. 8. -1 -2-._0. Rezultat: Xl=O. -12) b) x'-3xy'= I 3x 2y_y':::: 1 .:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x 2 -x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O. !jesavanja zadatka.18. 331 + 9 = 0 . veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje). Vidimo daje jednacina zadovoljena. (3. sada.. X2=-1.J6i \4 33) lZ'2 8.* (4.*a) (!:. 2) c) (2.0). b) ~=x+l :0::. 1) 2 ~ .JZx+I)'~(l-x)' (-.=7(x+ y) .-4) (3±.y. (x+y (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O . -3-i.fi. ±16 (2) Vu Vu b) (4. -2+i: +1 ).a) x=2 b) x=O.a) x=16 9. ¢:> IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA.fi.*a) x \ 220 (±~..a) x~24 b) x~6 c) x~2 d) x = -I 9.-b+c' a+b-c'=a+b+c) (-2. (1.6) Uvrstimo.56 RezuItati:a) (2.2.. SX' -X)'. -2.oJ* doblvamo: (x+yf=1 => x+y~1. -[iff. 9. 3) ). -I). 5 X -xy-y-=7(x+y) 2 2 7(x 2 +4xy-2y2)=35(x+y) .y' ~7(x+ 1')J I = 1 .fi. 3x-y-y'=1 )' ¢:> (x+y)(x'-4xv+/)=O . Dobije se istinita jednakost.-.a) Il(~.8. a _zatim neposrednom provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine. x~-I c) Jednacina nema Ijesenja.J6 . U ovom poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima.1.i) 2 b) b) 2-i. (Z.y=-6 .S. (±2 (2. . -I).2).3). Uvrstimo x=O po!azllu jednacinu.0).a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se: (3. x~4.3). 2 5(5x--xy-y )~35(x+y) 8. a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12 9.J6. ( . Rezultat: (3.H.J9 = -3.y~6 ¢::> x2~4 ¢:> x~-2. (1. -2). b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x.19 . x=L Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O. -2). y c) (2.2). ujednaCinu x=4.· Mealltim.6). _.-xy. Rezultat: (2. Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand (potkoljena veli6ina) nenegativna.6. -6).. 3y~2x Rezultat: 0) (0. 3' 3'3' b) (1..J2x+1 =1-x =? (.-su ljesenja date iraclolialnejednacine.:l. x 2+3x 2-18x 2=_56 y~3x x~2.. Rezultat: x=O. 9. * a) (2. <~> = =? 2x+I~I-2x+x2 1I 8. Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni jednacine.b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem pr.(4. 8. (-4. -xy. 4) cJV4 !.a) (2.±4) 2 . 3 ).2S.a) x+yi. 1 3 Sx' -xy. . Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine. to x"A nije rjesenje date jednaCine.') y::::3x ¢:) y=3x x-+xy-2/=-. 2) ..22.0.3.-2. (-2. (-4.y.. I) 8. prije. 2 .J: c) ±.±6.f4J' ~> x~O. ¢:> ¢::> x 3 +y·'-3x/-3x 2 y=O 3x\!-/::::1 . x=±. Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t. (-I..y2 =7(x+ ¢:> y)J 1 18t 2 - Sx. } tJ =3' t2 """-. Vidimo daje . ' 3x-y-y-'::::J => => v::::-x y(3x'-1')=1 Rendtat 8.1 c) 3+i. x'-4x=O x(x-4)=O Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost od~.. (-J. a zatim i x=l uvjeravamo se da.2. 2).. pa nema l"JesenJa.7 (x+ y)J> '= :u- y~3x.21.3.(3.0). b) Kao pod a) b) x~64 c) x=O d) x = -I 9. 2 c) 2 2 \ (0.2).DZBE) .1.. 221 8. if] b) y=-x 2x'=-1 c) 9.0) b) c) (4. Kako. Domena se moze odrediti na pocetku.fi.

OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj 01).x=-4. .30..(3--f. x-14 k" dome' .a zatlm kvadnratl.-_ .:) .27. x-I 9...a) x<4 10.: -f. 1..23.24. X= c) x=1O 9. 7 b)x>4 [-1.2) . jednacinu srediti i panovo kvadrirati.:!:.. X=5 b) x=3. -.9.} Nx-±) b) x=4 1O. . J +x * 1.a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina. t > O. x=3 cJ x=J 912 a) UPUla'. str . Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1 b) x=4 . . 3 3 b) X= -4. . dohije se: 9.25 a) x. IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj 9 am ill sarno korijen.a) x=3 b) x=-3 .26..a) x=-7 b) x=6. 4) bJ (1.a) x=6.3t +2=0.I'_-X'CC'-+-6x S' > 8 .a) x=2 b) x=-8 .<=} 3+-f.-'. b" .19. x=5 9..oS c) x=3 c) xER 9.1.37.s:4 iii .a) x=.+3 -f.J a = a-y x·.a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 8-2x . x=--c.7] b) x=7 49 b) 9.o3 10....1(<+ 1X4x+ 5) - fl -± Jx+ x I) = .x' + 6x .J(x-1X~+ I) Fx+l[!4X+5-#=TI=. Rezultat: x G.a) cJ XE <=} x + I= 3- .a) x=5 b) x=2 (Broj x == -2. + 2 ..cJ x=-4 ' x=4 ? 9.a) 10.18. Rezn tat: x=3 ....== aW \a'-W 9.14.0 0 8-2x<0 2 .1x-l+ Ir::~.= -21.a) x=4 b) x=2.a)..64 -.2x x. za 0 :s: 4m:::.a) x=-1 b) x=2401 9. +=) 10. Rezultat: b) Uputa: Uzeti t =.39. 9.. .. x=2 9.a) XE [-14. d b" .a) X=7. .31. 9 X.20.a) x=8 2 9. -Ir=~==.. .a)Uputa· led .samo korijen.1I./2x 1 '_<. . O)u[J.J. /4x+5 =.35..b) x. za a=O. Rezultat: x=l <=} b) x=9 [6.ll bJ x<. 222 9. 9. ne zadovoljava datu V' • -.x=2.11..0) x=4 b) 929') R' .:X3+-f.1X-l]=O 4x+5=. 1 .16. '. n +x b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik .15.x. r.34.-::---. 26 -J5 9.= t 2 . 10. x=-37 .a) x>9 bJ x>3 c) x>6 b) x<70 b)xE(-=.a) Uputa' Pr" k d' " .x.a) X= b) x=O.-1+.a) x=1O b) x=4 9. 7 b) x. +=). +=J b) x.:0.. Pr" kva d' " .a) x=O b) x=-2 c) x=O 9. za a>O.11 + 4a za a>O . . .. x=--.a) x=O.a) xu=I±/6 b) x=-I.lJputa: Uvodenjem smjene .a) Nema rjesenja. b) x=3 9. x=5 c) x=-l.a) x=-1 b) x=5 9. +=) [-2. . .x<8 10.+=) 10. . transformiramo u kvadratnu jednacinu t 2..~ a <. x <.7.x<2 2 xE 10. x=196 c) x=6 9..a) XE [1..32..J4a-3 .a)4<.2 10.Je nacmu).. H .a) b) XE 5 c)--<.J mn .38.. x=-2. 2 2a + 1+. Rezultat: x = 4.10..22.a) HI =~ i 2S 9.a) x = -I I+ b) X = .:2.4 -x'+6x-5 . x 9.al) Uputa: Pps1u e prvog kvadriranja.-2]U(14.=1.=13. Rezultat: aE [-1. .a) xE[ll. IJe nranJaJe dnacmu transform irati tako da se najednoj ena ] stram na1azi .2I. x2=21. d 0 IJemh broJeva.: ¢:::>x+ .17. 9."-1 .0) x=O.· 9.a) x.· c) x=-3. 9. .-1+2_.. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3. t .• . =-1.J' .:<.36. . c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4 RezuItat· x-3 (D ruglO d db'" . 2) b) XE (-=.9. b(x+a).6. .2. => x.x. x=l 3 .3. x.1. datujednacinu X= - 9.28.4.45 = 0 => _ X2::::).1O.. b) 7 .8. x=5 c) Nema rjesenja. ' .3 3 10. nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada njenoj domeni).a) x = 2 -x 2+6x-5 2': U -x 2+6x-5 > (8-2xJ 2 x<. x=13 b) x=4.=--. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1 · 13.S.a) x=2 (Bro. +1+2.: = 2 ..0 (8-2x) 2 223 .33. X= x=11 9. .S > 8 - 2x ~ 'r->' x+7=1-v2:c-3x+l x 2 +14x+49=8x 2 _12x+4 7x 2 - 26x . IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 10.'.

0 4x . -I + 128J (-=.x>4 x:.O)U[1.a) v - =(~ I I \2 ) I\' b)" . lO22a) 10.23.20.3) b) (~.a) (-=. ~i) 2 3 4 5 c) (-J.6 .13.-6)U(-5.19.a) [%.=.~J 1_2.J3~=-.12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 4x ..a) (. +=) b) x>1 x 2 3 4 224 225 .6 < 0 4](. x < 28 2 .J) b) x>2~3 f7 1 L2. +=) (.a) 10.16. b) [I.128. 2J b) b) [-~.J7S6 ·6 -5 -4 -3 -2 ·1 -1 (-=. 10.4 ~2c:j8x+69<9~_ _ (x-J)(x-5) < 0 _ _ __ \ 4 ) 11. -1)u(l.a) [-2.. 3]U[1. \' \ V=.-IJ b) [-5. 3 ) ~ L \ I J 10.a) x> 34+ jl 188 10. -3 l-I.o)U(o..4.2) Sl.1.¢INE (JEDNADZBE) I NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) .2.2 La) [. I-JiO)U (3. 11._ 1!)u( -IS?! I) .2. <. = l~ II ( 4 )' 5 10.14a) 1015.-- 2 .6> .J6x."\: \ 4 ' -'.a) 10. 0] (-=.20) b) (1.a) b) 4x. EKSPONE~CIJALNE JEDNA.Jr----2 -=6x -X' ---XE 0-.15) SLI 1.1. 0) b) (-=.6> . +=) 3 I 0. x> 1 . 1.-2)U[-I .+= J 10. Eksponencijalna fuukcija b) y=3 x d) y=S" Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO.={s (2)' Y d) v .2X' Rezllltat: 2 < x < 3 10.11.17.18. ')"" Y cJ _ (" b) 0 < x < 3 : \ ..< x < += 3 b) 0) 2.

.a) b) 11."1:::::::8 ¢) ¢) 4 x~8 8 .(. dalje. x=l.- x' -7 .7 .. => 10x'-77x+13=0 => 5 2 = 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2.9.2(9-2)=7 =. <=> X=- x-5=3 (i'fX.. =\~) <=> x-I-:. a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1.[ x(x-I)--] =-<=>x--x-I=O<=>x.I8.<=> X=--. l±. ~4=(~ r ¢) S"~S ¢) x = _I 2 .:8 2 ¢) ¢) ¢) 2x-I~2 X:::::-.19...-1 -1 f" I => 2x-1 =0 => x='2 Napomena: Kako baza stepena na 1ijevoj stran i jednacine: ( ifij \ J9 ) = ] .5=4.7x+ 17.1+ 1 ~ 3° = 1.a) Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a flx ) = aX(X) x ~ -I jeste rjesenje jednacine 3X+ 1~1. c) x=2 2 2 7 '=49 ¢) 7 '=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1 b) 6'+'=36 ¢) 6H'~6' ¢) x+I~2 ¢) x~l. je rastuca.a) (-4)2.a)<=> d) x=2 ~HJ =(H <=> 1+~=4 <-~ ~=3 (3)2 . c) 4""=256 <=> 4""=4 4 <=> 12=4 <=>2~=22 <=> 11.-2 =1 <=> 3'-2 =3° = 226 227 .a) w x=4x-9 ¢::} x=3.5 2 . drugo rje~enje posmatrane jednaCine.. x=3 X=-. x -4x+6=3 2 (3)'·' .S.. b) 4 x =16 ¢) 4'=4' ¢) x=2.a) Da b) Da c) Ne 2x~16 ¢) 2'=24 ¢) x=4.a) O.6. 2 8 .<=> 'I" l64) ( 1 ~8 '1 4x <=> 8 1 1 = 8 2 <=> 4x=-. 3 7 12 (J9) l 2 ifij i '" (ifij)O =lF9 l -- ifij J9 )'. ~= 36 <=> 3' ·8' :36 26 5 => x'+x-2=O iii x=3 ~> x~-2.:=2 (0\2 \~' ~ 4 81x. x=-3. c) x=-j <=> <=>2x-I=-x-7<=>x=-2.' =(5 )H7 <=> [45 )2X" = (45 )'(H7) .I7.X=-. ¢) d) x = -3 I Il. =2"--6 2 +2x=-"6 XL:? cJ ( I 0.l O.2'~5 b) 0.> c) x =-1 ¢) d) 5·9 x-5=135 x~1 ¢:.. postaje jedan.4.14.a) x:::..ll.5 3' c) (x2+x-2)(3-x)~0 3 11. to .Ie x=3. 12.3. zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O.4 I l~J=[H=(H=(~r<=> c) x:l 7 = 4· Vi <=> 3·2' = 4·3' = 2_1 =3"' x=2. 11.:::2 5 8"'.5 .2.a) VI28=4" b) 7 <=> 1283 =4 2x <=> 23 = 2 4x <=> 4x:. X=-.a) x=-4 c) 4' 2 .1.a) d) x 11..)x-] =--2 2 => x::o::l.a) 11.13..11. ¢) ILlS.:-2 b) 1I.5:::. ). x=lO. b) 3·2' {::::.:3] c) . 3 2 d) 3"'=27 ¢) ¢) ¢) 3 x. 11.r =64. x 2-4x+3=O b) 6"'=36 x=2/3 9 x-5=27 ¢::. Funkcije iz prethodnog zadatka su opadajuce. x=3.8. jer je 3. b) x:2 = X=-.a) 1l. rastuca ako je a> 1.(l)~Hl=2~ ~ \4 => => q .25'" ='16<=>l4 )"" =16<=>4"+' =4 2 <=>-x+l=2<=>x=-1..a) b) x=2.1 ::.. 11. 11.. -' 1 1 1. za x:::::3 x=2.3. lvfoze se. =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1..:.J=--.> 3 1 (x<'J=3 3 2(x-5)=3 X= 13 2 ~. 4 ' =\4 <=> 3) 5-~ i r-:: 2 l 2)=2-vx-J 5 <=> x=~ <=> x=-lvx=4 x b)<=> 4 (3)'" (3).J5 2 2 4 .:} x -2x-7=0 7 => =1±2J2. ¢::} cJ I_xl x= 12 i- x2 2 2 ..a) 2-4'x~64 4"=32 2 "=2 5 ¢) 5 4 I I 16. Svaka funkcija iz zadatka 11.1 ¢::} i-·\:+2.a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'. Da cj Da 11. 1 2 b) x=4 -'[.-'j =24<=>. .' 2 11. 11.

7 . Uvoaenjem 2x=3 <d smj~ne ( ~2 + 13 J.2' = 7·2' <=> (2')' . 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' = x =·1 <~ 1" = 2'-' Gf' =(H <d x=1. = 3. C) x=2 11.2 (16-3)=13 ¢::} 4".28.a) 6·<-1 +6.a) 4' +2. =-2 =?x-=O.t>0)4t' -5t-6=0 ¢-7 11. t>O. b) {I. {a.a) 3A.b) x=1 7' (1 + 7)= 2. 2' . b) x=4 b) x=3 +5+1) Rezultat. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( ~2 +. =1.x=2 x t)x::::2.-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3 2 <=> x-l=2 <=> x=3.-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5.a) x=2 b) x=2 11.20.+.-2(5 2 O <=> x = 3.-2 =6 =} 10·2" -(2')' =16 :=} t 2 -10t+16=0'::::::} t1 =2.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2 dobije se ekvivalentnajednacina cije ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine jedllacine: 8·1" ). J3)' 228 229 . 2-"=t l =>2 =2=>x=1.t>0~t'+8t-20=O =ot.-2 =6 <=> (2. 3}. 2 2x=-1 <=> 11. [~y. ~2+J3 t J <=>( ~2+J3 r -4( ~2+J3 J +1 =0. > O.a) x=5 b) x=1 11.8·2" = 7 ¢? (2" x=·1. 3 2 (~2+J3 t 2 r+( r ~2-J3h+J3 J =.a) 5·2'+'-4' =16 b) 4. t.4HI_L9Hl <d 18. => 2 x =8 c){1'2}' ¢:.I ~ 11.29.a) x=IO 11.a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9 dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju mozemo napisati 1I obliku kvadratne: b) 2' . .. (y-2)' _5·2.1:-2 =13 ¢:::} 4 x .-1(1+4+16)=84 <=> 4 x=2 l1.a) 4 . 9 .dobijarno kvadratn~jednaCinu ~ 9x 2 x 9 22 3 4 <d (.33. 2~-~ =2 ¢> x-2=i ¢-7 x=3.27.a) x=3 11. datajednaCina se transformira na slijedeci nacin: 4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t 2 -9t+8=0 2'=t.=t. b) 2·.2 =4° ¢::} x=2.9' ~ lJ +(% }-2 =0 (? \' 9·21 ·9' =7·18·4' b) 3) =1. -_[3 1 2) .t2 =8... x=O <d b) .b) 4 _3.a) <d }"'2(3 3 +3+1)=5.-± = 2-" ·9·2' 3 . 2} ¢? 3 11.-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 b) x=3 11.22. tada imal11o:t~ +f-2=0 :::::> t.x::::3 7' .a) Uvodenjem smjene 2 x = t. b) x=2 c) x=2 x 11.4.2.24. => (~2+J3J =2+J3=> (2+J3)~ = (2 + => x=2.32. c) 4·3.26.21.25.37.a) x=5 b) x=2 c) x=3 11. 4.8 = 0 => x = 3.. 11. => 2'=1 =} x=O .-2 =1 <=> 4 x .+4' +4X+' =84 <=> 4. =2.a) x=3 b) x=3 c) x=1 x 1 x . =~<d \2 / 22 3 T \ 2' r3~r=lq<d 2 -4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13.-1 +3 x 11. b) x =-.1 =4 <=> 11.a) ~ <d 3 (3 y-' <d -I = (5) 5 J <dx=2.I.31. =::} 2 X =1) => 2" =2 q x=l .J3 mozerno dovesti na kvadratnu: J' c) x=2 dobicemo jednacinu koju 9-(-2 <d X+- 2=2 7 x+- 2_3 2X -] 9"(1+3-1)=2' 22 +22 1 1 [7 J <d 9 x . 2 1 29~' <=> :: + :: = 2<=>[(% 3 2 AkoJ'c i::::-.+2(22 + 2+ 1) <d t".J3 _ Daljeje: x=~ (~2~J3 =t.34.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.-2 =t. x=l.35.36.:!> .9.23.<+3 =20 x (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =t. b) x=1. 2" =t2 2-' =8 => x=3.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6..X2 =6. H1 =117 <=> 3. 11.-1 -5·2.t 2 =2--.2+=t.

' __ 3 ¢::::} I 7 2.49.a):3 J2. (4)' (?)' 6 +3· (9Y_ 6 J -J~O 2 7 .a) x>3 b) b) x>3 x<1 cJ 3 X>-..X +3" =99+ ( J('9 J4--' 1 <=> 3"'2 +3. d) x>L d) x.1 <=>(2X 1 (2'-2124'+2+-~]-'2'-2}1=0 2-" 2 2.-3 =99+fci4 1 2 11.=2 =t1 ¢::. 1 2 =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=> 3 x X2l11lO.c-=-.2 =3:.t3 +t-2~0 .41.? &3+1)-(2t+2)~0 <=> (t+l)(r'-t-l)=O ¢:> 4x-6>6x-8 ¢:> x<L X<-.rnJO = (x + 2000)2000 ~> dobije sec ¢.1 +2"' -2=0 ¢:::} 2.{.40. 11.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na slijedeci n~cin: (H ~1 (H ~(H <=> ¢:> (t-l)((2+1+2) ~ 0 <=> 1..:'2 ~ t.> x+2000 =±1 x x + 2000 = 1 iIi x .} Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika x =-1.t' .: '-'( 2'~ 2 21(2~ _2)2 +4]. x=1 (H =(H' <=> <=> 11. 8x+18x_2·27'~0 <=> ¢:> (2y]3 -2)X [\3) _ +l3 -2~0 <=> => (2 )' \3 t ~ ~t. 7 c) x>3..38. b) x=4 2~ =t 2 k 2.> +3=0 .}-Jx.. tV 2' 2" 2..d)x>4 3 ¢:!> 4x 6 3x 4 4x 6 b) 5 . ¢::.'J2 _2}1 =0 <=> 2' _2 =t.3 1 11.3.J3t' =? x~-2.J·x .a) x<2 23.. (2. 2 cJ x<--. _ x_+_~ooo 1 .. 11.43. b) x=2 bJ x = 5 11.:. u 2 +u-2=O :::::} u=1. + 16 ~ 10· 2.::.J3)' ~t2=? (~2+.1.42.} 6.Jx-2=1 ::::::::> x=3.::2 <=> t]::::::2. _2_1-)=1 1 xit>.::} 22.{. c) X=- x~o.. 6 t~_1V. x~4 =? (2+.·.(-h+. )' -10· 2.r.1+ .:.1 -~=-1 2' ¢. 1000.::2 + 16= 0 <=> 2.> Sl(3x..\ 2'\ x<2. 11.2 =2 2 3 2 2 =23 ¢::} .1' =u.a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec 2' =1 <=> x=O.J3 b) x~-4. I L48.1--3.. Dijeljenjem datejednacine sa x. I 3 5 3 230 231 .t2::::8.Jx-2 = 8¢:::>2~ = ¢:::.S.a) 23x_~_'2.1Ot + 16 ~ 0 2. (H =1 <=> 11. c) x<2 d) x>3 3 2 c) x>.J3)i ~(2+..39.:.= -I x x+ 2000 => x= . b) x =-2 4j.44.}x =11..-.J3J ~2-.+1 2 .(_ _:_ )2000 ¢. b) x=1.>2S . 2..{.2_t_I~0.:. Slijedecim ~ransfonnacijama datu jednacinu dovodimo do kvadratne: 1 6x-3x+ _x_ ¢:> +3 2 <+1 ~5:6" <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· <=> 213 (2 )'" -:> ~ .. ..a) x=O.4) +4)-6t-l =0 ¢:> <=>t3-2t-l~0.~ 5 .

a) 0 12. x=- dJ x=- (5').. 2 H-.a) log100000=5 12.3$x$3 c) -3 < x < 3 12. odnosno: 1 $ ( 3 .' I + 3' . 3+531I 4' 4 .::..50..2 > 0 q 12.a) 1 X<-.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O.0 /: 3 2. <=> 2"'" < 2-' = x' -3x+2<0 = XE (1.a) x<3 b) . 11.a) 2 j j J .a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' . LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE Pojam logaritma i logaritamske funkcije. (7 .61.7.60.9.a) Mno. b) x>1 11... LOGARITAM.fi.. ! 11._..V x<O . nalazi: 1 $ t $ I 2(t. b) x>O 5 c) x<O d) x>- I 12.-Y 11.--2 . dobije se kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 dalje. 15' 15 4' (4 )" < (4)0 <=>x>O.a) b) XE -lx+2>O=.a) 5 12. ¢:> bJ x<O cJ I --<x<O 7 %. )" 3 3 3 $ $ 3 2 ¢:> O.20·5' -125 < 0 5' <25 ¢:> 3 2 :?2.(% J 5· + 3 $ 0 .j2. 1 6 c) x$- 2 3 <0} d) x<5 2 ¢:> 2 -( ~ 11. x-l c) XE0 11.a) .32) =x>3..57. = '-3 .a) -3-- 5 5 5 4 --2 -2 2-'.5."(3-53.4. .<x<.fi. a) y=x I d»).::5. c)x<l 11. JO (3.53.343=3 (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = 3' >1 = Y>3° c) x>O.'·1.a) 3" 12.11.. <=> 2 y-' (3 -.st' b) b) .12.J33=2 c) d) logs125o:::3 d) log.18> 0 = (3' q r b) x.2.a) 3" <3 ¢:> x+l.51.1l.a) -1 c)." < (O.a) 0 12.a) log.l=O b) 2)=8 c) log)81=4 c) log.8._ 2 b) -4- b) 0 b) -3 d) 0 d) 6 d) -4- 2 233 .3) 12 . <1<0> ".% )(t·l)$O.53 < 20·5' -5 < 5' < 25 ¢::> = ¢:> dJ d) 4- 12. xE0. Osobine i grafik logaritamske funkcije b) Y=x-I c) y=x+4 11. LOGARITAMSKA FUNKCIJA. 2' 2)' 3 dJ x>" (3.32=5 12.1O.52.a) 8'2.\·+1-5·6x-~-32-\+1 $0 x<2 12. 0 c) . b) log416=2 b) log.6.1"3"'+3.3 .a) 3'=9 . --<3 x A <0} x+1 ---3<0 x A (I·2x<0 x>O) V (I·2x>0 x<O) ¢::> J-2x ---<0 x I X> .'x. x.56.' _ 5 \ < 7 . 2 r. 4'=64 256 d) b) -2 d) 10" = 10000 b) 5" > 10 x<1 12.-]"'>(-.. )' (3.2.5)< 2 .Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini: x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2. 2 x+l <0} b) X<-. odakle se.. Uvodenjem smjene ¢:> (~J = t .a) 15-'<4'<0.zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo =i l'3 b) b) 6 b) (I )-' =9 c) 3 c) 3 c) '-2 c) 4'" =_1_ (kf : c) 0 c) =125 2 3 dovesti na kvadratl1u: S' b) 232 < 20 <=> ¢:> (5")' . XE(I.55.1. I d) x<- 3 II. 2 .S4a) -.2). \2 ) <=>(-..58.13.

.a) xE(2. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti logaritmanda.+=) b) XE[O.a) x~3 b) 2 c) .19.<=>X3=_~X=_.21.35.+=) y~!Og2X 1 log4 log9 81 = log 4 2=- .[5 d) x=2. .-I)u(4.ty I 12. 12.32.25.a) log] log2'..fill = log 1 log] 2 8 '= log 2 "8 = -3.31.a) .c) 4 d) -4 12.22. log4 log~ 2M =1 b) -3 c) -3 -~i i ~ 1 12.34.33.21l.29. xl 1 b) 64 c) 69 3 12. \ i c) log.a) -8 3 2 12. b) 242 c)-"3 S1. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija y~log.4) d) xE(-3. -2)u(2. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju logaritmand ima vrijednost 1. 2 c) x~2 x-2 O)~X < -Iv x > 2. c) x =5.+=) c) -l<x<3 b) xE(3. 12.I 2 3 12. b) 8 c) 10 8 I d) 16 d) 8000 d) 300 12.a) log.20.17.J4 = 20.I d) j y~logx j SL12. .18. 16=x¢::::>2 x ::::16 ¢::} 2 x =2 4 ¢::::>x:::::4.+=) b) x>! c) xE[3.a) 2 12.35.. 1 3 ~ I (1)2 I I b) log-=--<=>x 2 =-<=>x3 =1.:. log? - J2 = log". X . x~ 81 I b) x=-25 3 5 el) x=2 x 3 ~64 ~ b) x<-3 v x>2 12. b) 12.a) 27 b) 9 c) 25 d) IS r~' 1. 2 d) x~±3 12.a) x=3 b) x=-I cJ x=O d) x".b) . +=) 12. c) 4x-16>0 => x>4.J8 <=> x 3 4 ~ (.a) log.a) d) ~IOg004 ~5 + I = {ilog 'V I = Fl+·] = o. -S)u(-5.a) 12. a) x=l I f 'I \ b) x~6 c) x~-- 9 . 2 25 + I d) log.. log.24.loi'9916 = 10 .O)u(O.a) x2-3x-4>O ~> c) XE(-l.a) 12..14.27.+=) 12.a) XE(-=. 64 = log.log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1 c) 12. - c) 2 102+~1''916 = £. 3 I ="2 ~b) y = log.a) .~=-1.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < c) x~3 3 d) X=-.Gr~fici nekih logaritamskih'.15.(x+I) d) V = IIog.5 4 d) ~ 4 12.J8j' <=> x=4. . a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l.35.23.. b) logs log2 logIOO =0 . 1) xE(-=. 12.J8 ~~ <=> X4 ~.12.16. .b) V i 4.(x-l) c) y=log.I log] log 1 1og 2 16 = logz = log2 2 = 1 . 2 d) log2 4 log.a) 1m!.[2 '8 :2 8 \8 64 4 12.3 234 235 .30. ullkcija "r .

x. 12.237.a) logs 3y' =log. 13 c) log4C3478·317 .72-log8 33. 2 100---:.43+41og.J3)= logs 2 + log.(log6 5 + log6 .. .44. y)= = log.(Jog.a) log2(3-4)=log2 3+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog 2 345 c) log.(34.12.12. y' = log. 237 'c) log' _.x + log6 y4)= SI.2+log79 ::::Jog778.5x -logs3y =log.128-1og ll 33. 17x" 4 ') 2ee c) 6Fa r1 log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+. y=log.45. 7)=!og4S 3 +l o g47=3Iog4 5+1og47 b) log7( 42-6")=logA2+log76 3=log742+ 31og76 c) 11 12 lOg7(78.6+Iog47+iog443 b) log4(I 84-425·67.a) logi6'7A3)=log.a) logs %. 3.Slog" 17+ log.41.2+121og79 5 7 d) log!) 3.h x -log') 3. 5 :.40.I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy. Pravila logaritmiranja. x + logs yS = logs 56+ 210~. a' + log. 66+ 31og.J7a b x 6 <. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu 12.43·66. x+ Slogs y.J567.43+ log.9~ d) 7.66' 12 1 D_ b_ 2.42.38.43. y 4 = 3 log6 66 -+ log6 a 3 + log6 b 5 + log6 c .a) b) logs (2 .Slog a.c.36 log4 4xy3 = iog 4 4 + log4 x+ log4 y3 = 1+ log4 X + 31og 4 i 2 2 b) logs 56x y' = logs 56+ log. 61V21.-'-5log 0 y.2+log..11' I1j276. c-Iog 6 5 .53 =logll 7.Jov2D. log6 66a 3 /)5 c '4 5x"Y =.8-61og.8e y ~ ~ 7 6 :._ = logs 56.a) f y=21pg2 x b) 1 . .II+logs237. (448. b) logs!: = log) 34 -log) 65. 12.95.425+log.J567.(II.5)= log. a+ Slog.67.36. 66 +31og 6 a +.95.(78. L-V C> 2 b 2 b :2 '-' c) log..31og 6 x-41og6 v. { . .J3 = logs 2 +± ·log.184+iog. 128 12. c) log. =]og6. 7a _ 12.a) log 43a 2 1/' =log43+21oga+3Iogh.37·r y=log" 1 =2Iog(x'5} b) y~logx 1 y log(x+5) . 12.Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 . c .( locra+-logaj1_-Iog4.2-9 )=iog778. d) log /2a 1J 3x 5 12. 3x' 2 2 log. 17 + log.78' 43+100.F" "' __ 12.= 10gs.5. 1 lab') " .5)=log. 128)=log.= log 17 x .9 /. GF l( I 8y . 12.3478+log4 317 . d) 5x ' 1 2 4 12. y .2·98.98.5+21og s x-log.fa :oy . b) log 7M =log7\fx\tx -log8y=log7'+2" logx+3]ogx J'-logS-logy..b+ log.11 + log. 3 2 •.17 +51og 9 a+ 71og 9 b+ log') x-log9 3.72 log8 . b) log--.-loga-log 7-3Ioga.128 log" 34. 33.b+5Iog.2.8e }' = = log') 26.11 +* ·logs 276.2)=logs 34+1ogs . I 3)=Iog.5 -logs 7.12)=loo.log6 66a b c .2 =logs 34+ lc logs 567.2.a) SL12. . = log') 26.::: )aFa I r1 I 1 I '\ log""ava -1004=-lo(1a"a -log4 =. S +31og 6 x +41og6 26. J ( l' ) .3-4 ogs y.5 = logs 448.a) ~ =lc log 2 4 2a =lc(log2a-log3x s )=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx).a t log. = log.1 la. i b) log2~8 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y' 7 x-y c) = 2 .a) log4(5 3 .5 d) log.!-a ""logS/=log6. 'J276. 43a 4bc' = log.log 6 5x :.39.46..37. 448. ~_- c) 56.- 236 .

_ .57. logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO. logx= -2Io g a+3" Jog(a+b )+4 10g (a.a) x=24 log.a) logx=logS1-log8 => X = .a) log 27· log.-.-b J ogs 6 I I 12 I 2 12.= .J.!c I -.2_ 3 = .52.jc . x=36 b) x=8 b) ::::::..:- 12.J.58. = 3 log 27 =~.. 5 a . 45 + 2log. 5 I Iogz 10 Iog 16= Iog~ 10 ._I~a+bJ:V(a.= ...= IOg89+~(IOg7 +~(IOga+~ IOgb)J-I02:3-~ loga .·10.3 log .: = 256' = 16. 4) b) log x = log(a +b)-%( 210g a +~ log b)= log(a +b) -% IOg(a W)= 2 12. .60.===~ log225 lO·4log3 -. 2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN. " 256 = (SI'''''' 256):. 210gs 2 2 4 3 II = lo"a -2 +-."..51..!c _3_. 3 IOg4 75 -log 4 3 9 75 log .-1005 + . 81 12. = log at ~l~#' 3 r.27 =4 310£..=-_. b+...10 --. 12.a) logx=logS+log2=loglO => x=lO. b) logx=31og2=log2 =log8=>x=8. 4 Jog3 = 4.-b)' '" 3 '" I b+..a) 4 10g . 12.e.'X=4 332m 12.. V(a+bJ:V(a.256 =l812 L V b+.. 2 2 c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0. b .56. 239 .a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - 4 4 4 ~(2m)3 4 ~(2m \1I. 5 21og 4 5 1 2. - log2]O _41og.J . . c---:0 2.49.J~ . 3 :. Vb'b b b b 12. 8 c) x=18 12..4..0" (a+bN(a..54.a) c) 12. a) log~8<log311 b) iog::7>iog].3 =4 3 =64 c) 9 '°. logs 4 21og 2 5 '1 1 logs 2 3 '--=-.°05 + ~IOo-.-h)...-----. 125·log" 2=310g.2=2 log8 log9 31og2 210g3 log2 ' b) log. 10 .J3. . 27 iog 4 45+ log4 24 log7 27 I b) logx=log9+log4=log36. - log.a) 1 4log..a) x=3 b) x=2 c) x=16 r. logx = -larS =.' .+ Jog' -'---'-'--'-r-.-'b)' oga .-b)' J=. Za logaritamsku funkciju vrijedi: 1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN. 41og3 = log _7 b+. 25 log 2s 9=2iog}5 2Iog.Jogh-"2 logc = = log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.2=12·'-'~-. iog 2 10 I[ 3 1 1 12. • 238 S.:'] = . . +~[ 210ga +~ IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J= . b) logx=logI2+log4=log48=> x=48.59. .a) 31og7 2~ log7 24 log7 3+ log7 9 I b) log31og.. logx=log25+log2=log50 => x=50.!c ( 'l.9 c) logs11>logs4. '. 41 Og L = 41 og.47.' ~[IOga' + 10a.a) IOg410g4 '14= log4 -= --.a) c) 12. 12.. . 2 2 2 2 ~ 2 =IOg~+log5[a2~12 ~'51( a.-. 3 logx=21og4=log4'=logI6 => x=16..S3.J3 .. I &o3Iog3-410g.61.. 2 Jogx=-210g9=log9-2 => x=9.3Iog65=6Jog56·~1 ='6. 8 8 b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-.-b)' -2 3 12.. . 5 log:. _.i( 24/1 \' ' a + b =Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg b) =>X= V (a W} 2 V(.(IO"~ I)-Ioga] = -1. I I 12..50.{!]2 =>x=~Jl(a2~:2 a#. 3 b . '12 =log 3 3"=-1 I log? 8 ~ log? 24 10 0 7 b 8 7 7 .. log3 25 2 log:.55..2W}' a+b ~ ..3=4Iog j 5 · . 5· c) iOg 27 IOOO·jog 81 1 c) Jog536'log6125=21og56.48. 1 y -logb-IOg.>x=a· V(a+bJ:V(a. b) 161o~~2s =(410g~2Sy =25 2 =625. 310g 3 ' =]og -a 2 i ' .

65. = . <:>4 = log 4 2· logs 4 logx(1-1ogz)= 1 => log x I-log z 2 2log N b=-. .\: l-logx-l I-logx -logx ~ -logxlogz=! -logx => 12.10g b ab _ 10g b a + log" hll b) IOgl/E~I ab n+1 log h b"+' (n + I) log" b b) I I 7 7 • -3. iog N a 240 odnosu na bazu 10) I 2.a .. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10.a) . logsI2=~g54.-Iogx Uvr~tavanjem dobijene vrijednosti.:.70..100<log22IOO. j .a) log27.59<0 17 35 12..0005> 0 8 '0 I Iog... 1 0"8...3m 1+3m ---T-_= __ 117+3 m+3 m+3' 1 12.a) logs 12 >logG 12...80.__ 3(1-(1) l ::::.69.. Jog56::::1og!S.68.63.4 . -I.3.a) log" b =. c) log.72. 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log.62.. (11) °0 ---'log2~12 10&0 10 =>10(> 8:. log (".a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b "_..3. 7 log...O.fj a = -.. ->log 7 ..log" b = __ 1_. = ~ 2 3 3 12.IO.:--3!og2 _ _ ~() <:> -0 <.74. c/ +/i =('2 <=::> ¢:::} (? _b1 =a 2 ll (c+b)(c-b) =a l iogl(c+b). n=O---I" -n m m III logllm 10g b an 10g b a + 10g b n 10g b a+[og" b ' 12.. log" a log h a ¢=> log h+..83 < 0 d) log.-I .' .505 I 5 d) b) log8=3Iog2=3·(j.a) log] 97<0 2 b) log}1. 12.30103=O. 12. 66.64.J1-1o~x I-log. I-log..alje vrijedi: y=10'··]ng \ :::::> logJ! I log::. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8.logHI S I ="2 (loge a + log.za logy u izraz za logz.a) iog'm an ] + log h n 10g b bn 10g b b + 10g b n ll 10g b a + n log. log ab := log ¢:::} .--.j(wS·lo.3) 310 g 10 12..77.= loge a + loge b _ . ab = c 3-3\og5 1+1og3 .. 7 7 c) log. 12.75.2·loo 3.-11 Cl.= ]ogN a+log N c = log N ae= Jog N blog(l N loge N = ~ .=Iog. 1 gal> N 0 1 ogN a log. (/ = :2 log j)+c a . d) log.: b ) . .79.13>0 12. dobivamo: I-logy· I.76.67. log h N 1 " ]2.. d. 0. "h C' => I = 2 log ¢::> ab c => 10" 0 I '1 C = -. b " _. 12./. -.78..+ . 4 4 b) log. 12. a-+b-=7abqa 2 +2ab+b 2 =9abq ( ) 2 =9abq (a+b)2 =ab a+b ¢::} loge ( -3-) = loge ab a +b loge -3- a+b \' ¢:::} a+b 21og L" -3. 7) =o(3+h). log4=2Iog2=2·0. U + log eM.94>0 c) log..+ .(c -·b) + log! c? 12.' log30 s logQO.10 0 ) 0 .90309 logl28 = 71og2 =2.a) log.12.30 I 03=0. .". <II! 2 l+h . = .:.3 logs 25 2 ]og54+log53 :2 a+b 2 ]oga(b+c)+log (c-b)=2¢:::>----+ =:2 log h+c (/ log c""/J a 1 ******* 12.10721 241 .r a logN a .= + oga .60206 c) log32=510g2= j ..fj V-log.a_II 6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b 4 b) logo 74 ->0 .73. -<0 12..

9734· 67.175 1.a) -I b) -3 c) -I d)-3 1 k=2 b) k=O c) k=3 12.= 3 b .45 3 .3.47712+2·0.100. log 125 12.a) 12.94.47712+0.0.10447 <=> x =0.9734+log67.52863.17..> logx = 1.906533 => x=806..103.{:::} logx=-1. 165 = 0.64423 b) x=\l654.¢:.36922 b) 0.a) log6 = log3+log2 = 0.45 ¢> log x = 3..2.11 = -0._ 4 242 243 .OJ 6 4.0005757 x=27.¢:::} logx=1.79934 J+2.12.a) c) 12.a) x = lj125 <=> logx "" log x = 0. = log8.88.30103 = 0.102.74595 2.93.= c) X =V.02517+1. =log.2' 447 2 c) x = .54899.90737.877 <=> .67799 x=200 b) x=33. 12.99506-0.5.91 c) x=I.7119.7.86..7 <=> log x = 1.J24. 5 = 0.0.799 <=> Iogx = 0.7.16017 =0.:.a) 12.94 ¢.30070 .99220 b) 2..5 43.> logx=log(66.22+log89.30103+5.73-logO.91.> x=63.:.3.:.29084 -1.30103+2·0.36922 c) 1.10I. .X = log-'--.)4.887 do log9.47712 = 2.04139 b) log123=2.96.4S-.69897 =} x = 5.31737.4 ¢. 1·log3 =0..-----lO<'T 941 12. lj832.11 = 0.987·35.1.53845-0. b) x = 6.4"" log x "" log x = 1.68806 = 0.84.3 = 3.63347-1. 25.log35.12·9. ~ log819.36922 d) 0.30103 =1.55-log8.63518 = 0 81759 2 .543 <=> logx = 0.a) log4" =12·log4 = 12·0.77815 log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0.08990 log4578=3.03342 b) 0 c) 2 d) 3 12.97I 12.72 ¢.22472 ..5 <=> logx=3. 12.22·89. 321.92 3 ""Iogx = 0.4815·812.830n c) x=7.a) 12.025527 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0. .3·18.1879 b) x=0.¢::} ogx:::::.39216 = -0.> logx=3.¢:::} IOflx = 2102:44.a) 12.6757.a) 12.93.307.09889 ¢.94 ¢.97.a) 12.a) 12.-.65533+1.2-1m.1·0.85.93+10g\l7.73 .05178 c) -1.47712+0.99449 c) 2..4 b) x = .835-1.82151+1.91.271) = log78.17 2 log14.49577 .93 + log 7.697899 = } x = 4..37 = 2.41996 .:} 100. .04 ¢> log 43.> logx=3.2113 log(34·53) = log34+log53 = 1.37 . c) x=7.25 = 1.12+log9.91.<4.7 34.3+3Iog5.95061 = 3. I 07192 ¢> logx=2.26834 <=> log x = 2. b) cJ log 9.2·log5+logI2.9933257 => x.876 = 0.46 1.7+10g3.7·3.23670+1.397205 =}x =.93598 = 0.73434 c) log5)·2 12 .a) log 57 = log43-log57 = 1.llog7. log-Vi4.a) 12. 18.55 ' .<819. ¢.a) 88.89.> logx=log66.30103 = 2. = log(6.> logx = logO.54033 <=> log x = 0.= .5 ·1.45-log34.38672.75587 = -0.84749. 18. b) x = 0.00568-1.982 -loa2 63 log91.> x=6077.47712 = 1.87760-1 b) c) log .00514 c) x=0.a) x=-y941 <=> logx=log.¢:::} logx=log88.92 <=> logx= c) x = . 8.98993 = 3.94) ¢.J941 <=> logx=-.55 b .> ¢.799 <=> logx.> logx=I.83.0738027·1O· 16 x=0.542 b) x=4. 12.-.a) log _.783759 ¢.25576 b) log(45.39732 d) -1.94101+0. <=> logx=log83.> logx=-..lj7§82 r.3+logI8. 3 log x = 0.'l2J-O.45 1 I 88.53870+ 0.08991 = 3.40126-1.54543= 0.34642 + 0.63-log\. b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5..=83.· ~ log38..55630 loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0.0225 <=> x = 105.36922-1 1.04·') ¢::} logx = log 6..17'1 4 3 10g88.= 2 .6606 d) log66712=4.8}= log 345.80555 ¢.92 J426 "" log x = 6.27738 ¢. 43 12.72428 = 3..25) = log45. .45674798=}x = 28. .32661.95.53148+1.87.89176+0.82.45 x = . r.8 log ~~~~ = log34.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3 logl1=I.55 <=> log x = 3.5.947.. 1.92. 92.876 . 44.63·\.40637 <=> x = 2.3 ogx= o g .936726 = } x =8. b) log(345.48679 2 => x=30.38970 d) 0.::.a) x = 66.7 + log 832.n ¢.96713 = 2.24342 b) -3.271 = 1.60247.60594 c) log(78.60206 = 7.3 x=-321.85989 .> x=1255.3 = 2.433 = I .a) log .52 x=0.38.3· 18.3.6989 c) x=3083.a) 12..59874=0..510g83.0786.81.12240 = 0.982-log2.90.J43.II"· 0.!?. o g .625 2 .46 3 c) 10@88.11+310g0.987.94670.99.724992 =l> x = 5308749.000004645 cJ x=4..a) -. 3 log645.887-10g4.1 ~ 17 98 .8 = 2.1598 b) x=0.37 ' log 4.>:18.98768.175 logts8.:9.50174=061242 4 4' logx=0.8 ¢::} b) 1 I 25.a) b) c) d) 12.95890 -2.367 <=> logx=2.04 3 ~ log .7 34.

107.09 3 .111.4 8 140 =? Y 2 x = lj345...:::> 9 ( 25 .a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl 4 2 0 4 2 =? '::<'('::<'-1)=1 4 2 12.a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I.a) logx+log4=3 => b) logx+logI6=log48 c) 21ogx+log6=log150 12. ( _)2 .104.116. log3(9-2x)+log 3 x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9 => 2x 2 9x+9=0 => x.::0.> x=0.2x= (4x-15-=> .a) x=28..-I=(x-2)' 244 245 .:::. =-¢::} - 2 =--.21 ~ logx=1. X > ~I\X"# 4..=3.a) IOg_. 12. x=3.· :. 4 U oblasti definisanosti jednacine vrijedi: .1.7 .. x=250.ffi 4 log2-J2x-l=log 2(x-2) =? -J2x-l.14486..:::::. x=±2. 12.109.a) x.110.25. a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5 12..='"32 =~..a) logx+log4=O b) 21ogx+log2::::1og98 => logx 2 +log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98 2 ¢:> 2x':?:::::98 ¢> x ::::49 => x. x P }.. =? c) x=821.~-~~·~. .a) x = V345.= . x2=1.::.45·11.43' <=>logx=log3.' 'l32 .017234 b) log(3x+ I)' c) -loa ~=-5 ox 32 2 =0 Q =? (3-.=2.ffi 4 =? Rez.g. 1og y __ log67.108.=(.003815. -30~ 974 .1' => _.:. ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.43-4Iog18. Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane.78 34.:x l -~xl )=2 = _.9 c) x+5=1 => x=-4.+ 1)2 =I I 2 => 3x+i:::::±1 -::::::} log .1.. 12.=> x+l 2-x . 32 32 =2 <.a) 18.( " 5 5 x 2 -1=3 => 2 x +1=5 => 2x2_1=7 => log4x=log1000 => => log16x=log48 => => log6x 2=log150 => log~= IObo-25~ X" - . x 2-x O<x<2. 2' 8 x.=.".x. 2 b) .445' =? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x.9 + Y = lj345. 3.09" . b) c) log2(x-l)+log2(x+2)=2 =? log2(x-lXx+2)=l<]. Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je: x+l x x+l x ( ' X ) =X7 log5~~=log5~~ <=> ~~=-._54 <=> IogX=-_ 4 ~2 b) x=0.3+3IogI1. 12..178815 c) x=21.65738.000000006 b) x=0. - =- 122±-J484 122±22 ::::----.ie ljesavati.:.234134 =>x=17.1832·4.45+21oglJ. : - X') 1 I I 100" e. ::::-..a) log3(x2-1)=::1 => 1 b) iogs(x +1)=1 => 2 c) log7(2x 1)=1 => 12.3 11. (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu vrijednost varijable).335 =0.a) Nema rjesenja_ Nema rjesenja c) Nen.. -~ L. ¢.<:=:> A 2 2 Xl . =? x=-9. odnosno. " 1±.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi ~~ > Ol\~ >.:. x=5.9 +~67.11.231 1832-4..105 .2. 1 2 12.11.23 rlog4:\21 45\21 45. 3 (1)' b) I 1 X = ..1.113.. 2x = (4x . y = =? ~673 . x.> log4x=logl ~ 4x=1 ¢.112.106.09 3 ~-~=1 Xl X 8 4 =? X' -2x-8=0 =? x=4...a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1.114. a zatim . odnosl1o.l...21 ~ logx=log183.1678696+0.. Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine.0.09 =? log y .ta rjesenja. x=±2.117.x-2 2X. Logaritamske jednacine (jednadzbe) log2x log (4x -15 ) ~2qIOg2x=log4x-1) 12.1.=> 2x--x-2=O =>x1. logy = log~67. b) x=98.===> x=4.231 • 12.:?: b) 210gx 2-1og5 21ogx=4-21og5 ==> tog =loglOOOO'-log25 c) c) 31ogx-log5=log25 => 12.0556989 12.9 + 302.3 . x 2-x x 2-x => 2x-x-+2-x=x.jrj?~_2'C2c-_~64~·~2~?~5 12.==--..115.99258=L1604496 . 4 b) x· ~ +31]].=::.4.84149 12. = 25:::::?x 3 = 125 => x=5 x2=4 x l =::4 x7=4 4x=1000 16x::::48 6x 2=150 => => => => => => log x "":=':':"""=2 I-log 2 =} logx=2-2Iog2 logx=log25 =.06678 ?418'x 3.IS)' => 16x' -122x + 225 :::::} XI ~ = 0 =? x.x 9 I+. )' 1 22 + .5.54 => x=0.> => logx=loglOO-log4 =} xc=25.231-1og45. ovo nlJcrJcsenJe).44275 c) x=0. x=±2.2+1og4.<=>Iogx= log--<=>Iogx = lol!l 832·4.974= lj648:874 = 8.

.> (3-IOg~ }OgX = log900 <=> 31ogx-log~ logx= log9+ 2 ¢. 3 247 .a) b) x x log. logx=l logjx=4.x=5 12. x = ..=O::::} log.128.[. x.> .'* log(l+x)=-1 => 1+.~ 3+10g3±!1-1og3! 2 3 + log3 + (I·' log3) 2 ¢.Jx -3)=log.a) x=51.> log(2x .1 c) x=100. 12.127. x=3 b) x=·1.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0. 10' 25· 4' + 25 ."· I . x=2 b) x=3 b) x=2.134.> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 logx log<. 3x'.6 5' = 0 <=> => log] x=t. x.=I..a) x=.a) log(6..125.94 3 12.20') 6 . 5' .131. 2' . x=1000 12. 25t" +25t-6=0 => t='5 => => xlog2 = ·log5 16 .> ~.5' -25. I =--. X 91og7 X • 22Jog7 36 ¢::} 9Jog7 x .1 +6)=x¢::>3 1'.x)=2 5. 10' .140. .x=2 9!ogsx x.1-4=0 <=> . b) x=4 . 12.x=3 =81. 41og7 = 36<=> 36 Jog. logx=3 => x=1000.> 12. x=·2 12.. 4 (.> 5.1=10" => 1 9 ¢.a) x=2 b) x=2 12.·2.5 b) x=48 c) x=±·- = 18 2 <:::> logsx= 2 <:::> x=25.' = 50 /:50 c) log2(log:. x 2 =-2(1+log._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S..122. => 3x' .a) x=0. 2 c) x=29 12.137.> b) Uputa: 5' . __ 3. II = 3... 25 x 12.10 10 12.)=.8 = 0 => X= 4. ( ) =log 3 .L _5 x 2' +x-4=2' = 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l. J" =1 => xl=2. x=O. x>2. " 1 2.a) /"0. (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni date logaritamske jednacine).133.a) x=3 b) x=3 => => => => x::::]O. lOgH2 (3x 2 --12)= 2 ::::}3x 2 -12 = (x + 2)2 ::::}X 2 ~ 2x .a) x=6. (2 '~.=> x2-6x+5=O => x=5.(2' -I X2' .E=l => Fx=3 => log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I x=9_ 12.x=4 12.138. 20' = 25 .a) .20')=x+log25 <=> log 6·5" -25.1 +6=3\ ¢:::?3 x =6¢:::?3 x -.> (5'2':" log4(x-IS)=2 => x-15=16 => + 1:::0 1 . (6 5' -25. 12. b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2' x=--I =--. 12. 12.124.5 b) x=I.2 2 2.01 3 ¢. 12. E +1 J= 0 => log2 Jog 3 E d) IOg3(3 x -.t -3t-4=0 => .2).119..1=4.132. x=O. 1>0.6 = 0 1 ='5 IOg{IOg~2 x-3lo g 2 i X+5}2 => t] log~2 x-31og~ x+5=9 =:::} Xl 25 25· 20' + 25 .[3 12. }" =1 12.-.r+1 .a) x=3 12.129... c)x.a) b) 3logsx" ¢:> ·2 Iog . (2' "':'3)= 1 <=> log.r-l 1 logllog2 log.1 c) x=2.(iogx)=1 1 2 ¢. 3+IOgl±~(1-logl)2 2 c) Nema rjesenja.= 3¢::}x = 2.a) X= 59 1 b) x=l.a) x=IO 'O b) x=125 12.5) I () (' ) ( )2 2 ( 2 . b) x=IOO. =-1 .a) x=2.a) x=IO.1 ¢. ¢... .1' 2' =t.20x + 33 = 0 => log(x-3) _ I log(x2 b) x=- log.1=31. j =>log21og3.l'.:::. !og4(x~lS)= 1 ¢.136.x) =2.. =-(I+log.'.a) x=1 . => x = ·2.j21og21og4(x-lS)=O => => b) c) c) x=4 log. (1' -1)+ log.a) logj(S..a) x=100 246 =4.118. 2 2 2 c) log.135.a) Jog.b) x=lO. x=28..139..3219. I 21.> <=> . = 900 ¢.1+fiii 60 12.~i" =I ¢.=> 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8 log x' -8 2 .(3x-5)=>(x -3)=(3x-5)=>x -3x+2=0 => x=2. c) -20-'2 1 => 2Iog(x-3)=log(x 2 -21) => 6x=30 => x'=5..123. x. 2 1+.a) log(logx)=O b) log.2). b) .1-:.20. = . 12>0.=> x-l=-x-I l+x I+x => X=--.126. 3 => t x=9. x 12.25 .' =324 1810gjx X :::::: ¢:::} ·iog5 - =324 = 36¢::} log7 x = 1 ~ x = 7.99 b) x=5 b) x=9. odnosno.120.2'. log.a) Nema Ijesenja.3)= log.130.

. 12.=O. Tako nastaje jednacina log? x log? x ~ log x ~ 2 I = 2 + log x. ~ 12.x_ =-.a) x=-. X ).143. Zd x..a) x~O. dobivamo kvadratnu jednacinu I' -1-2=0. X2=JO 12. =2 .OOOI.=30.142.==.4 _ =).=1000 c) x. 10 9 12.a) x=4.150.=O.147.155.::.JZ log.a) x.a) Zaa>Oia*l.log9x.=O.144. X log} X 4 log_" x.a) ]osx+lo§Fl ""--+---~1 <=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3 ~ .=1. = .1Sl.a) x=9. b) log 2 x+log.613147 => x = 1. odnosno. =-1.= -t'~.a) x ~ -4 bJ x ~16 10"..a) x=25. =3.a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3: 4 log.. log2 log3 ]0&210g3 b) x~O.x.a) 12.l. x.. uzimajuci za bazu 10. X=- x =X=- 1 4 c) 1 b)x. 10 ..~10 \/10 - 25 12.1 3:::-- 1 x.x=a.a) x. (l-x)logx=O. 1 10 - 0>0 i a*I.OI. X=-..a) x=4. 12146.J3.J2. 12.149. ! 60.155 . =1 .r=-36 log216 log28 ~..x= 2.=0 -4 JOii2x log:".. x~2 b) x = 13 I I ]0&6 12.=0 <=> --'-.a) Za b) lal*.a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine. c) x~16 12. 1 I 12.? ~~+3+log?_:r=3(. <=> log. I. dobivamo: I .a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2. (1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI = . x.1S2.x....+=).log27x="3 ¢:? Iocr. c) x=3 b) b) Xl I =2.x~iJ9 b) 1 12 cJ x=l 12.=O.158. . 36 IOl!..x~J5 b) x=2.148. iz pocetne jednacine zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine.161.x.1. 1 b) x 9 4 1 b) x~25 12. x .imajuci za hazu = . odnosno. b) lZ.7= log6 c. RezlIltal: x 12.. x=8 x.141.156. <=> log. =3 ' ' 12.OJ.=l0 12. =-.a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo jednacinll xlogx=logx. =2. x2=10 b) x.' 2 3 3 b) = 0 .x.. . Rezultat~ x=l. dobivamo: " 19 log) x log) x 19 !og!6x+log~x"Tlog2x=<=? '+"-----+!og.. x=8 x=~ x~9. =3 Za 0=1. 2=1. cij im Jjesavaojem odreduje111o njeno dvostruko rjesenje x=1. x=30.a) 12.=O.n log3 log r 2· log -I' 3 . x. = I 25 3 ¢::} b) x=16 c) x=16 12. x.x~l x~2 x~l - 4 x=1 10g 3 28 -3.52959. dobije se: I logo 2 log4 1 -I 2 Jo&4-log"~O ¢c} .162. xE(O.::= z. b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3.x = 10g 3 1O x~l. x. Smjenom logx=t..3)U(3.1 2 =2<:::? log~x+~'--=2¢::} (Jog2xY·-2Jog2x+I=O log} x ~> 1 1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x.. =-1.I)U(I.1S4.x log)x 19 '19 ~::.\ 5 +~--~--~ log x 3· log x 5 <=> log. log x 5 log x 2· log x 3 + log x 2· log .. x·---'-. broj 10. x = 0. = lOO. <=? 191og 2 x=1 <=:? x=V2.. Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu. ~ bJ 12.-~-. =39 ..X4 =1000 b) x.157. I.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2.630929 '" --~1.q log2:2 x--l-Iog 2 x-2::::: Oq log2 c) X 1 = -2vlog? x= 1 ~ x =~. x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz..x::::a lal>O i b) Zaa>OJa:l:!.- 248 249 .630929 I log.=100 cJ x. x=1 => x=2.159a) x. Jogx l+logx logx-2 logx 4 b) x.

b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:

FxIOgX=::IOgx<=?(::-../x}OgX~O <=? !.-../x ~Ovlogx=O ~xJ ~1'X, ~4.·· 2 2 2 .
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat:

12.177.a) (x+16>0 A log,
7
~>

x>O) v (x+16<0 A

log~
7

x <0)
0 < x < 1. logo .04 X >0 C)
logx
~>

12.163.a) xJ=I, x2=9
b)

xJ

= I,

x

2

=

m.

(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l)
¢:>

log
b)
¢:>

XJ::::;~'X2=6.Uputa:
b)

x2 +25'

005

X

>0

log005X>0

¢:>

0 <x< 1

61og62

X = (6!Og6xtg6X

=Xlog6x.

(x>OAlog 0.04 x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O) b ,

12.164.a) x=3
slijedecinacin:
2x+I_3

x~2. Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a
¢::.}

12.178.a)

4"+4 lo&--:::::x
x

_ 4"+4 2' = _ _ . 2x+I_3

x-2 log6--<0 I-x

¢:>

x-2 x-2 -->01'0.--<1
J-x J-x

<=?

xE -2,2

(3

¢:>

XE0.

1
J

Ako uzmemo smjenu 2 =t, dobivamo kvadratnu jednacinu t 2-3t-4=O.

c)

4-x b) log, - - > 0 2+x x2-2x+l
log"

12.5.

logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
¢>

x-7
3x - 1

<0
¢:;:}

¢:>

4-x 4-x -->01'0. ~> 1 ¢=>-2< x<1. 2+x 2+x x' - 2x + 1 x' - 2x + 1 1 0 >0" < ¢=>XE . x-7 x-7
1\-->

b) O<x<256 c) x> 2 32 12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3 81 c) o<x<V3. 12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18 b) x>-I
c) -33<x<-.

12.165.a) log2x>4

log2 x>log216 ~ x>4.

12.179.a)

log] - - - < 0 "5 I-x

- '~->O

3x - 1
I-x

3x - J
I-x

1

¢o}

1 -<x<1. 2

b)

I

12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI. 12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2 b) 2x+5>0 A x-3>0
~> I<x<3.
A

b) XE ~,+=)

(-

3

c) (-333,

\

6+x 6 --> 0 1'0.--<. +x 6 + x 'I logo; _·······>0 = " l+x l+x l+x Xl -1 Xl - 1 Xl -1 logo.O! <0 ¢::} - - > 0 / \ >1 - 9 x' - 9 - 9
Xc
XE

¢o}

x < -6. x<-3vx>3.

¢::>

c)

XC'

±)
4 3

12.180.a)
c)

(-3,-I)U(3,+=)

b) xE(-IO,-4)U(6,+=)

2x+S>x-3
XE

~>

x>3.
b) 3x-2>0 A 3x-2>2 ~> x>-.

U.Q -':) \ 9' 5
b) xE(I.IO)

12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'> 12.173.a)

(-l.2)

12.18I.a) xE (O.lJU (2,4)

XElf: 6)
4

b)

XE

(9, +=)

12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4

12.182.3)

XE

(-31 ~ -11)UlJ.

%)
b)
XE

b)

XE

\ 1 1\ (I ( -'-)U \ -4,4 JI 16 4

b) logl(2x'+5x+I)<0

¢o}

2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1

12. J 83.a) XE(O,
J 2. J 84.a) x E
(

~]U(2' 4]
~ )U [)'i, + =)
(-1,

b)

XE(~'
c) xE

I)
lu (10I
10

=>

XE

(-%, -5~Ji7)u(
b)

-S-:Ji7,o)

0,

1)
b)
b)

(0, lO- JOO

,+ =)

[2.17s.a)XE(_oo,-3~m)U(~-3,+=)
oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1

XE

(-J,J)U(3,5)

12.185.a)
12.186.a)

XE

(4,1 + 2.J3j
2)U(3, +=)
_:c,

XE

(1, %]
(4

12.176.a) Razlom~kje pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su

XE(O,

xE(0,[)Ul
xE
XE

)U(3, + (0).
12.187.a) xE

b)

xdo. I)

cJ xE(( 2)U (3,+ =J.

.

.'-

-4 0) _) (2-.Jz,2. U (13 2+.J2
14

3 J
,4

b)

[5, + =)

12.188.a) 250

xE[2,+=)

b)

(-=, -2).

251

12.189.a) XE(O,

~)

b)

XElO'

~ )U(~, 1)U(4, +=J
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E

,og? _ _ _ 12.190.a) XE(11 2

1+.J13)

b)
b)
b)

(log, 6, 1)
1,7<x<2

12.19I.a)

rlog ~ 2) L ) 10'
(1, +=)

13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan
11: IT b) IT

12.192.a) XE

12.193.a) XE [0,

± [4, + =) )U
3)

xdo, I)U (FJ, 9)
c)
XE (-

b)

XE

pog,,fi, log, 3j
1\

2,1)

13.1.a)

'!.
2
2IT :3

b) 1t
b) 311:

c) 31t

2 4
c) 41t

d) l1t

13.2.a)6

c) -

3

4

d) ~ 12

12.194.0) x>2 12.195.a) x:2: 1 12.196.a) XE (0, 12.197.a) x>l

3

b) x>2
b)

x*3

c) x>-5
c) 0:5:x:5:1 (0, 2)U (2,4]
b) l:5:x<3

13.3.a)

3

SIT 21t SIT d) 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= b) 3 9 9

x:2:11 b) xE[-l,

O)U

c) 1711: 45

d) 14n:

45

13.5.a) 180°

b) 360°

c) 720°

d) -360°

b)

XE[-k,O)U(O,l]

12.198.a) x:2:2

13.6.a) 90° 13.8.a) 210°

b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450 0
b) 135 0
11:

c) 330°
11:

13.9.a) x: 1=180:

=>

x=]80:

=>

13.10.a)-229°1O'59" 13.1 L 108°

b) 171°53'14" c) 286°28'44" b)-114°35'30" c) -1031°19'27"

x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" . d) 630°15'13" d)-14495°49'56"

13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
13.12.a) 90° d) 3 0°

13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k
a)

~a

odgovara datom broju:
d) Y

b)

c)

2

252 253

13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici

13.27.a)

b)

13.18.a) in30'

si 120'

c) sin2 0°

d) sin300°

13.21.

a)

b)

13.29.a) Drugom

13.30.a) 3

b) 2

b) Cetvrtom 13.31.a) 9

c) Cetvrtom
b) 1

d) Trecem e) Trecem. 13.32.a)·5 b)·3

13.22.a)

tg45'

b) tg120'

c)

tg135°

d)

tg225°

13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm c 10'
222 .

a6

'138 b8 =-=0,8; cosa=-=--=O,8
10

c

10

·1

6 b 8 B~COSf3=~='10=0'6' rg o;=-;;=g=0,75, ctgO;=~=6=1,33
a a

6

a
13.25.0)

~rgf3

b 8, =-;; ~6=b3

crgf3=-;;=g=0,7S

a

6

"

b)

'!..
2

c)

5n:

4

d)

4n:

3

C~_A

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6;

tg,,=~;

ctga.=0,75;

sin~=0,6;

c080=0,8

tg~=0,75 b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6 13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5. b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3. c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7. d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.

3.26.a)

t

b)

c)

d)

2

13.36.a) 1

~.
254

b) 1-.J3 2

C).fi -2 2

d) 2fJ+I 2

13.37.a) -3-fJ b) fJ+1 3

13.38.

%
b) 4+../3

13.39.a) 3
13.41.a) 1

b) 2,{2-1
b)

. 13.40.a) 22-fJ 6 . 5 t3,42.a) -::;

";'2
3

c)

3 5

b) _ 96
9

c)

-

1

9

255

x cos 1 1 x+cos 2 x} =1. c0532=0.183156 b) x=1.47)=-0. 2 2 I a 9 u cetvrtO!11 kvadrantu.2 X + sin 1.30573068 13. 168233 cJ sin32=0.5514266.0906588 13. tg27 0 = 0.2 = 23 . sin 2 (Xcos 2 2\20.568S016 b) x=16° 58'46" b) x=82° 52' 37" b) x=2.x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x 2 d) 3-sil/X-COS x 1 13. 12 cos ex 5 I 5 ctgo::::::-::::-_...a) sin44° = 0.~.8438539.66.45399.52..9165215.64.sino:=S' cosa='5 sina=~. tga =2.5365729.13.7986355. 13.55.53.:2 b) t[fX 3 7 f7 c) t[fX=7.12) = 1. cos42.g'0:=4'co. cos42=-0.3) =11 O. II 13.7193398.' cosO: = ji~ctg'o: =15=-5- :.::::3 :::::> ..48.6358599 . ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< ~1+tg2a 1 1 1. tI c) ) "' .co}a)=9(1-2'-)--3=4.r-(. :ctg(. c05(-676.34° = 0.399985.a) sina c) cos a sin-+ x-cos x-sin"' x+cos x=-sin x(l-si~l x)+cos1 x(l-co$Z 4 . sin ex 12 256 257 .34° = 0. 41· 40 9 3 3 4 d) ctga=4.a) x=·l .SlnacoS(X='3"' ..J5 =-.0701416 13.Jl-sin"1 a . b) 4 2 tga 12 13.44. b) sin53° = 0.56.0355303. COS I 5=·0. tg1457 0 = 0.340 = 0. 13. ctga= 40 13.58.2627566 d) x=11" 18'36" d) x= -4" 34'26" d) X= 1.. c051457° = 0. ctg15=-I.flO 10 ctg530 = 0.661006 . tg42. tg42=2.650287. Kako ic a 2 2 sm 2 a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin 2 a.7]' =~!21-49 =~72 .9112069 eJ sin1457° = 0.96568877 .sina 13.47)=0.9626122 d) sin42. = (tga + ergo: J . tg( ·676.6735287.7 -2 I-cos2 x+tg-xcos-) X=Sll1. sina.sino: 8 sin a CDSa ---+-cosa casU coso: sino: coso: cosO: -2+1 I-tga J . ctg44° = 1. 5.292371.075862 c) x=13° 12'6" c) x=85027' 18" c) X= 1. fRCX+ctga=3 sina +~0SC:.x= 4/7 =4 3fi. 2 2 ]]61.Slra=".63.054995 d) x=0.5 128455 d) sin(-12) = 0. x cos X 0 tga=--=-~.6561479 13.0) tg (X + ctg 2o. ispred korijena treba uzeti znak plus..2rgactga :::: 25·.a) x=71° 15'45" 13.59. sin x+2sinl xcos x+cos x=(sin x)= = = _ sin 4 1.759687 .JJ.5 16892. tg32=0.834223 .a) x=48038" 13.. etga::. 13.65.956304' .45.a) 2cos a b) 2sin 2 x =2 2 c) 0 = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 b) 2cosa 2 1 13.. tg53° = 1. ctg27° = 1. 13.3) x=0.47.=JI-cos 2 a=.5095254.85605.57. tga=~.a) 3cos 2x-3 =-3(l-cos 2x)=-3s11/X 2 b) tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg 2a -tgcrctga +ctg a) =5(25 .. 2 cosa-I -(l-cosa) cosa 7fi ctgcx::::--=--.::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa. c0553 0 = 0.46.a) sin a cosa-l 2 l-cos a.62.2627566 0) x=-1. ctg32=1.47)=-1.2913879. cos(·12) = 0. 13.43. tg44 0 = 0.(-2) 3 13. Sln- 121 121 = 612.739161. a tame je kosinus pozitivan.J5 ctga Z zJ5 =. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va: a) sin42= -0.= cos ex = .6946583.49.5726734 e) sine -676.x+sm x= 2" x. tgI5=-0.3270448. Osnovni trigonometrijski idcntiteti ( .54. cO$27° = 0. 18 13 13.5. tgO:='2. sina +cosa coso: . -~ 13.a) sm. sina 12 tgCY.601815.2 13.753554 c) sin27 0 = 0.60. sin a+cos cx:::! => cos~a=1-sjn2a ::::> cosa=±.855993 .--'-_ cosa sino: sinacoS(X 3 =:.5 . cos44° = 0. 7 .a) coso: 5 ~l+ctg20: 4 1 Jl+4 3 1.891006. t[fX 3 3 3/liJ . tg(-12) = 0. ctg42=0.67. 17 ::::> 12 25 I 13..4364167 b) sin 15=0.

+ .:(sin2o.. x cos x .-.I .-.._"-__ + _~:::.-~ cosx + 1+ sin_..x ) --.13..69..72. [ 1+ 1+2cosx+cos ---__ sin x 2 sm-a .a) x .tg lex tga I-tg 2a I-tg 2 a 1 2 2 2 .79.70. _ 2Jl+lcosal Icos a. ' 2 .-cos. ..(cos:? x + sin:? x) cos 2 x-sm 2 x 2 1.. l+~ 2 cosx 13.. = leas 1 x. cx. a =sm 13 .2cos. .a) (sina+cosa)2 _______ 1= 1 +2sinacosa 2 tgcx + ctga 2 --+"'-.a ) Sl ~ 74 b) (l+tg2U)COS 2 a=(1+ sin2~ a) cos 2 Icos2a=cos2a+sin2a:=1... x]_ _ sinx sin 2 x • 2 sin2x : --. 2(X-cos -a. 2 .77. ') = ctg-u. b) 2 sin a+cos a .ex b) 1 2(I-cos 2 a)_1 13.-: sm.X-SIn x 5111.)2. d) cosx 2 ~: l+cosx [1+ (l+COSX)'] =l+cosx .x+cos.b) tga+tgf3 ctga + ctgf3 sin ex sin f3 --+-cos ex cos f3 cosa cosf3 --+-sin ex sin f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3 sinacos/3+cosasinf3 1 1.68. cosx sin':.75.a-2sinacosa=o. = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+ Vhin x J +sin x VT!="sin xX1 +51n x) cos:? x (I-sin x)' (I ..-..=cosa +ctgacos 2 a .2eDs 2 ex 1-2cos 2 a c) 1 .= -. 2 -2 eas X X 2 X '2_ cos - 2 _ 258 259 .-c. b) sin4 a+2sin 2acos 2a+cos 4(X.-5111..)(sin 2a+cos 2 ) . 13. x x tg ~.X (l-sinxf l+sinx l-sinx -----2..a) 1-2s1nl x '2eos 1 x -1 sin x (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx I-sinl x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx ) .-.3) (l+. . x sm 2 .x sm.a) sinx cosx l+ctgx + 1+1gx =".--1 ~~.~ 4 sino: 2 13.x sm.x.sm ~cos222 2 2 coso: sina 1= coso: =2sinacosa 2sinacosa' 2 =2sina..:12=L ~ 'n4rv~cos4a::.a) b) 2 cos 2 x-I sin 2 x-I 3+5sinx 4+Scosx 8m x 5cosx-4 3-Ssinx b) 2 c) sinx d) cosx c) 13.sm x . sin a a+Sin 13. x ~ ----sm-cos x 2 2 cos -2 sm~-sm ..= . . sin:? x tg 2 . =~~=tg2a... fg-a 1.a) (l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) ( 1+ cos'a fsm 2 a· (cos cos'a a]= 1. X .a) cosx 1. :2 cos. 2 1.Jl-m+~ 2 b) m sin:? x-cos x sinxcosx 2 cos-x cos-x sin xcosx cos 2 x x X 2sin -cos-- .~ .:._ sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx sin x sin 2 x cosx cos 2 . X 1+111-(I-m) 4 13. +cos 2a.78.a) .-1. c) tga l-tg a 2 ctg 2 a_l ctga -.~.76.sin x XI + sin x) cosx cosx cos x .inx +/-Sin-.cos.x 13..:.\: (1-sinx)cosx coS"" X smx c) 2tgx ctgx=2.:::::: (sin 2o. eos a " ' ( 1 ' )b) cos 2 a+cos-actga. _ .. tga tga d) 2sin 2 a"':"1 1-2cos 2 'a SInX - =-----.-b) d) l--sinx cos-.

a)(cosa + sin a) = sina + cosa .b) 1 c) 2 13. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.2sin·! a + 2sin 2 acos 2 ex .a + cos.a) 2IT 2n b) 2IT c) 2IT b) 2IT d) 2IT 13.1 510 - a :::: ..a . ( n) n 1 Ig 251r =tg(411:+!'. 8ir Stn- .85 sin\x{J +ctga) +cos\:.. 4n.2sin ~COs 2 2 .fa)-2(sin6 a +c050a)= ::::3($in a c:: 3 (sin N b) lC 2 +cos 4 0::)= 4 3 3 4 4 4 J cx +cos4CX)-2(~in]cx +(:os20::X<.ex 1 C{)S. 21< 1 13_93.83...=.a). 15 2.SIIlX+Cosx)(sm 2X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: m(1-m~ +1) m(2 . 0/ J + c~s ex I-I-' cos" ex( 1+ Si~)= :::: sma) .a) 2IT c) IT c) T=-~·- d) n 4n b) 2IT n c) 2IT d) 2IT 2 2 13. 8" sin _16Jl:_ Sin[n + nJ 2sin- = 15 2.:Os-=---15 2. 27 13. (sin x+ cosxXco5x-sin x) --cosxI-I--sinx) 2 sin ~ _ sin E cos 2 x 2 2 2 E 2 cos15 4n: sm-·· . 3(sin..2cos-l a = c:: funkeije..cosx(sin x + cosx) 13.-.91.::.J3 6 6 6 3 .? SIn a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos 2 asin ex = l l cosa c) c05405° = cos(360o+4SO) d) ctg750° = ct. 199n n 7 _.a) c) .J3 3 \ 3 3 2 b) d) cos-3 19Jr =CO\ 6n + 3 : : cos 3 ='2 ( n) ~.~ 15 :: .a) .X 7 cos.a) T~-=4 2 13.S7. 8ir . " -sm··-sinsin8n 711: 15 => cos( n _ 7n: ) 15 =>cos-· 15 cos. 2n. sin a +2sin acm?a+cos4 cx::::(sin 2 a 4 !3. " 2n _ " ( 15 Jt) sml2. cos . 8" 15 2S1D2 sm-2sm15 15 15 Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ .:(1 +tga)= ~ +coia. /X+~n~9Sin3(x+:r.a .:[. 2 2 ~ ( SID. 4n: 2sm ~~ 15 8" cos15 _-'c1S'-.sin x).[3. ! f i 2" S 15 sm -15·· 15 . 3 ::::3sin a+3cos-t a .84.::: ctg---:-. pa l ') IT nije period date 3 .a) 2IT IT 13.sin ~ =---.94.80.82.-=smXCQSx.::::: 2ctg sin 2 Analogno se dobije: 2 ~ • 2 l--cos2 x 1-sin2 x sin 2 x emf x .86. x . . Sin .89..a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50° b) cos8000=cos(720° +800)=cos80° c) tg 151 00=tg(8-180°+ 700)=tg70° d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°) 13. Sir 15 15 . sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1+2sinxcosx:::::m2 :::::>2sinxcosx=m2-1. _ . =1 sin:.~ _(" • • ") sm x + cos :. COSX smx cosx sinx cosx smx smx cosx sin x(cosx . Sln-_ = ctg30° =. \ IS) 15 15 I..x . 260 261 .g(720o+300) ~ co 545° =--=2 -J2 ~ sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) = . .I'n 2 2 J3.6.81.a) .in'lo::-sin20::sin~a +cos40::)-2(~in40::-sin2cxsin2cx +(:OS40:):::: 2 13.? ' : : : tg . . 2n sm. - cos 7) -a 1 . 2 2cos 2 -':::' ___~2.sin ~ a cos ~ ex sm-a • 2 ") sm .= Ctgl28n +. 3 . 7 . n: sm2Jt 5ln- . 4" Si~=Si{)Jr+~)::::Sj~=.--g. ctg-.)a +cos.)=tg!'. 13. ( 2" I . tg ex - 2. 2a (1.----sm 2'-]=2sm-cos15..m(3-m2) 1+21112 -4m-+ 2 ) 13.88. 8" 15 sinxcosx-sin x-sinxcosx-cos 2 x cos x-sin 2 x • 2 sin 2 X cos 1 x 2 sin x + cos X ~-o-s-2-x + -co-s--x tg 2 x + 1 sin 1 x-cos 1 x = sin 2 x cos 2 x:::: -tg-2x-_-l 2 2 15 n ir . -S b) 3 2 13. lC 2sm-cosJr 15 15 => cos~=_~15_.95.96..I)=9sin(3x+n)=--9Sin3X.. sinx+cosx cosx-sinx . b) ((_1 =-_·-. 2sm- 15 15 15 J3.90.

c) Funkcijaje parna.J3 . n:Ju(~.= 5'i ' a period funkcije y = cos. 13. .7.103. % n.600)=-tg600=-fl.8 6 6 03 cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0.J2x je P.11O.70711 cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0. 13. JU 3.112. b) f('x)=-~sin(-x)=3sinx=-f(x)..104. tj. 3 2" 13. tllokcija je nep'~rna.108.J3. () l+fx+c ·1+ 1.· ]3" ] 7" " Sn: r. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u trecem kvadrantu.a) f(. tada bi se periodi P. 7C) funkcija je pozltivna. . i . Znaci trigonometrijskih funkcija c) IT 13.a) b) c) d) 13. funkcijaje pama. c) % ( 3..a) 262 13.x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x).tg33(-x)sin 32(_x) = 3 = .') __ (-xJl -sine-x) ·_x 3 +sin3x __ x 3 e) 'g!3So =tg(18.a) fe-x) = (_X)3 .). 3. U cetvrtom. znakova: % ( n:. 27r)- l-f(x+c) 1 + f(x) f(x). b) Funkcijaje parna.J3x-tg.:: 13.98. 13.a) 13. d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1.a) tg2650+5>0 b) ctg573o>9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-270°1>0 13. P2 morali sadrzavati u periodu P.J2:. JU U intervallma (0. 13.cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20ctg86 13. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1. )u[ .a) sin1250>0 13. to posmatrana funkcija nije periodicna. 13.100..a) Period funkcije Y = sin. funkcija je neparna.1 21.8 6 6 0 3 sin13So = sin(IS0°-45°) ~ sin4SO =0. I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih b) Funkcija y=cos. 13.107. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan.J3x je P2= 2~. funkcijaje nepama c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x).97. to je funkcija y=f(x) periodiclla sa periodom 2e.11 l.102. x=x+c f( x+2c)=f [() +c1 x+c b) U intervalima (0. . Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P. a slucajuje: m: k:=.119..a) Svodenje na prvi kvadrant d) ctg76° cos67° b) c0524° c) ct~~~O d) tg18° sin73° b) sin39° c) tg sin 120° ~ sin(1800-600) = sin60° = 0.).-[(x).a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° .5 tg120o=tg(180o.109..11 S.a) Funkcija je pozitivna ~ P2 prirodni brojevi.00-45°) = -tg45 ° = -1 d) etg 150° ~ ctg( 180° _30°) = -etg30° = .1 13.*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x. funkcijaje parna. ona vrijedi i za 1_I-f(x2 (~. . 13.99. vrijedilo bi ~ = m .tg'3xsin 32x = _(x 3 + tg3 3xsin 3 2x "./3 b)--2 c) 0 13. FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna. .8. lOLa) f( -x)=2sin(-x)=-2sinx=-f(x). b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna. b) sm3200 <0 c) c05116°<0 d) c052500<0 . 13.x -tg'(-3x)sin 3(-2x) = _x 3 -. funkcljaje Pozltivna. 13.[5x nije periodicna..f (x) 1 + f(x) Kako je f(X+2c)=f(x). 263 .*'a) Funkdjaje parna. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta.114. za svaku vrijednost varijable x. OSlnus ImaJu Istl znak: (0. 13.os(-x)=-8cosx=[(x). ParDe i neparne trigonometrijske funkcije 13. 13. k' kOjlma SinUS I . b) Funkcija nije ni pama ni neparna c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna.3 6 6 6 6 -1-4.120.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2. kada Je vrljednost funkclje O. . sto znaci -x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x dajefunkcijapar~a. c) Funkcija je pama.106. funkcija je parna d) [(-x)=-S\.3 13. 1(--.a) " 2" b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T = . U drugom.a) 13..a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna. ~ = k • pri cemu su m j k U ovom ° U onim intervallma u .105. -sin3x f(x).a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0 13.. b).9.

a) 5 b) 3 13..cos 32 11 cos 58 11 .143.a)* sinl3.j3 13. 2 13. . 2 d) ctg33(P:.13I..57735 d) cos945'=tg225°=tg45'~ 1. -13.2~n)= . 3 13. . +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa.a) cosS7"=sin3° b) cos215°~-cos35' c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40° 13. -.\ 2J7:+I8 =smI8=Sl~ 2'+'9 =ca"<) I8 b) cas 3 5. cos' 6960 +tg(-2600)'g5300 -cos2 156° .a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ . Adicione teoreme (formule) 13.a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.128.5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0.tg32{) sin 32° cos 32(1.13.11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0.141.a) c0521O' ~c05(l80'+30') ~ -c0530' ~ _13 2 o .a) -0.a) sm =s11I8+I8 =51.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=. 13 138.5 b) sin870o=sin30o=O. tg 2 252° +ctg 2 3420 cos 2 24° +tg800t81O° -cos2 24° Ig272° +ctg 2 18° tg60o:::: 13.. (361r 13n: . 13.136. c) ~.122.2 ~0.137.5· b) 0 264 :::: -sin 2 32° -cos 2 32 iJ ==~(sln~ 32° +cos 2 32())==~L 13.707106 2 13. b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX 1.140. 13.5 b) ctg855°=ctg135°=-1 c) tgJ 230o=tgISO'=-tg30'~-0.L.124. sin (.49Jr.J3. (rr 2J7:) 2J7: 13..73205 l3. :. cos 32 iJ sin 58(1 ctg32 11 tg32() c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1SOO)=sin 150'= sin30'.~ 0.130. 2ctg 2 18° 2etg =~:i-g218°.1022 ° ) _ ) _ tg(.139.S. = cas( ~ + ~~ )= -sin ~~ .J 13n:). 13.ln)~tgO.: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :.86603 c) cos 1230o=cosI50'=-cos30o~_O.I1t 13. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245° ~ :::.5 d) tg585°=tg45= 1 c) ctg9300~ctg30o= 1!732 13.129. Ig800[g100 ctg 2 18° +ctg 2 18° ctglOOtg100 ::::.86603 d) tg960'=tgtg600~ I . 2.508 0 )eos (. ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1 tgl. . 2 2 ' 13.127.328 0 )sin 958 0 etg 572 0 cos (.* sin39Sosin 145 0 .::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O. 2 ' b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 . . + IX }os(a .142.3 2 r:.11t=tg(331t+O.a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0.cos(-505°)cos755° . 13.866025 .a) cos53°cos37°.5 2 b) sin33°cos27°+cos33°sin27°=sin(33"+27°)~ sin60° =.IX )= sina cosa clga = cos a.133.fi b) : cos22S0=cos(1800+45°)=_cOS45°~_.10.866025 265 . .126. 2 2 ' c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° .a) cos660'=cos60'=0.sinS3°sin37°~cos(53Q+37°)"'90o=0 . = cos( 2n + 1 c) 13n:).125.a) tgI87°=tg7' b) Ig280'~tg 1000~-tg80'=-ctg I 0" c) ctg45 1o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600 o=ctg60 o=tg30° .tg( -616°)tg194° ~ = sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° = 2 == sin 350+ cos2 35° +ctg I 40 tg 14° == 1 + 1 == 2..123. 2 b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = c) tg300 D ::: - 13.a) sin 111r=sin( IOn+n)=simr b) cas231t ~ (cas221t+1t) =COS1t c) sinSrr=cos2n d) tg33.fi )tg( 3. =:!i.212 0 - 13. b) sin825' = sin45' = ~ .sin 32° sin 58(1 ctg32() ._lc. .tg l4n+ ~)= -tg~ d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = .11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 .:: -ctg30° ::::: - lc.a) sin28°cos2°+cos28°sin2° = sin(28°+2°) == sin30° == 0.fi = 0. )= cos ~.132.i.J3.3n )ctg ( 5.134. Q d) sin960o:::: ~in240o:::: -sin60 = .a) sin55'=5in(900-35°)~c0535° b) sin 114°~sin(90'+24 ')=cos24' e) sin 160'=sin(1800-20')~sin20° d) sin325'=sin(3600-35')~-sin3Y J3.

+J3)=1 u svakom slucaju. 5 17 1 ..'. -sm-a...150.t''''-~". b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = 14.144.:+:.:'g"'f3-=:-":. ..1 124° + Ig56° c) i 0 I' = tg(l24o+56") = tg1800 -Ig 24 tg56 ° ° . I .11 r. cosf3 =~"l-sl11.sinacosi3sinycasCLsinl3siny. doblVamo:cosa::::: .156.. tg34° +I 26" b) I "g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -lg34 tg26 0 etg15° = elg(45° .:':. . .p+f31 4-~ 26 g{ ) 19..tgatgf3 d) -/3 .tg f3tg y 13..[1+4 4 4. 13.Igf3 = 30° a-I ~.11 7J2..155. .'=c 2 3 ... 5io(30'-00) _ _-4 10 34 --fii-3 13. ./3 ./3. tg..f3.:~ 12.o.y. ( c 13.7 1 13./3 ..I-c'+--'x 1_ x 1 13.159. 13. .a) . Prema a) u prethadnam zadatku je sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny. Potrebno je odrediti cos a i eosp.-:.147.f3 tgo. 3 = ~r.f3 =~-. Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u navedcnu formulu. 2J2.J3 a. s....j3)=~ \2 13 13.- = c.1..-'-". 266 267 . = O. .J3 I-x x+-_--. .a) ~ = 0. ") 4 f . =tg45°=1 b) .148. =lg300 =~ = Ig600 =. tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu . 105105502 => a .= .• 13') = ... 2 1 .8 => cosj3=~. tg (a+ 13) =.158* tg(o.eosf3-eosasmf3 = .13 -8 3.tg y . -tgf3 l+tgatgf3 1+4·- 62929 5 5 =2 =t.160 .cosJ3 + cosasinJ3.::..+tgf3 Hga tgf3 => tgo.:.153. 12 tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O 120 tga-j3 ) = . ') 15 cos ex:::.J3 _ 13. ~os f3 2 2 2 2 . -/3 _ . Kako je tg(o.--:' cosy = 3. coG-a )=..fi _ .fi ..---: -1.fi(j) . 1 1 1--·2 3 5 6 a+f3 =45 0 .. c) .ta-j3 tgcY.3 1 1 5 -+Iget + tgf3 13. sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 " n b) SII1(o. cos(X=-..5 e) -2" _ l .-/3 cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' = 2 = 0..3-3 b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =.sinasinJ3eosy .154..a) -... Ako je x<-l.Igalgj3 .=l => 1.:..707106.. 15-.... ..:.J3 1 + tgatgf3 00- 4-a => 13 = 300..J3 a-I 1+--·-4-a .. + J3 = 450.eosi3casy .(_15~'::.fi = 0.fi .a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)cosy+co~a+ f3)siny= = sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y .152.::::0.... .Ie a izmedu 13.c·:: xO - x-~ + 1 -'-=1 xl +1 l+x 1 +x 13.-f3) a.J3 a 2 -20+4 2 13. .~=_ 45+ 32 =_13 5 17 r x(1 +x)+ I-x _ l.fi ~ _ ....c+-.145.866025 2 rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-. + tgj3 1 .sinasin f3 sin y .+j3) 85 c) 26 5 1-4'~ 5 19 5 36 cos(o."..g.'. 4· b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 = . 3.. sm(o.30°)= 3 +J'f = 2 +.146. .Q.tg o....+. 3-.:.. Sina=-:~.t g"'y'---_t"'g.fiV . to zbir CHI3 uglova a i 13 moze biti same -135' (-3n14).:.x) 5 17 85 85 85 ~ 13.. ...J3 a -2a+4 (4-a).xi...151.157.:..J3 13.-J3) = __ tgo..a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o::::: = J2.../3-3 3 25 1 13. Ig?4o+tg21° -0 0 1-lg24 Ig21 = tg(24°+21°) = tg450= 1.1) b) cos(a+l3+y) = eoso..=../3) 2 224 .f3)=smo.1 g". Ig(o. I". . 13 119 -45° i -900.149.:e.c) tg (a + f3 + Y ) = ..." 14 => o...a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino.tg atg 13 ..

= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin 2 a COS 2 f3 -cos 2 a.sin 2 IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13 sin-,- + - - (3 . ex cos 13.178.a) tga+ctgf3 cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3) cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) . ctgf3+ 'ga .cosJi _ sin ex sin j3 cosa
~.-

=

1+-~=I+l=2

1

. e x . ex ex ex . a ex: 'Jex ex . 'Jet ex b) SII\(X-CQ!{X' tg- =2sm-cos--- ( cos2ex . 'Jex}g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-= ~-sm- -222,222222222

tg45°

I 13.163. 2.

13.164.

13.165.a) sino:

b) cosa

c)

cos(o:-~)

13.166.a) rgac{g~ b) I c) tg~ 13.167.a) cos2~ b) 1 13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° = = sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37 c sin23 c =
= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;

. ex ex . ex et . ex ex. ex . ,ex ex 2 . =sm~cos-+sm 2 -tg-=sm-(cos-+sm-tg -ex \I:::::SIO- cos-+-- 1= 22222222122 al . \ cos

\

SIn--1

.

,a '\

r

2J

=Sln"2
13.179.a) t g (+ [3 - tga - rgf3 = a )

. ex

cos-'

,a

1 ex 2 +sm- 2 \ . ex ex l::::sm2'--a~=tg2'
)
I

., a )

= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=
= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5 b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos 13~~in330= = sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.
d) 13.169 a) b) 2 2 2 cos(a + 13) 13,170.a) b) 0 c) d) ... = tg4S" = 1 . cos(a - 13) sio(a - /l) 13.171.a) b) 0 c) -tg75° sin(u+/l)

[

cos 2

.

cos .._2

J -

tga +lgf3 - tga - tgf3 = tga tg[3

c)

13

~

= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3) I-Iga Igf3 J - tga tgf3 Igatgf3(tga + Ig[3) !3 ( B) . =tr:o:to ["ex+ 1- rgex Igf3 "".
(> , •

13.180.b) (J-lga)cos(45o ! +tgo: 13.18I.b)

-(X)

l-tga ,c05(45 0 -a)=tg(45 0 ,a)co5(45 0 -a)= 1 +tgex '
-

13.172.a)

b) ... = tg4so=1

c)

I,,:

-~ )=tg ~
c) tga

:::: sin (45 0

ex)= sin ~O() -

(45() + ex

)]= cos(4So + ex)

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos 2 a - sin"a - 2sin 2 a

= 1-4sin2a

b)]

13.174.a) 1 b) -tcr'a 13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina = = cos(45°-0:) 13.176.a)

(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) = 1 = (ctg a + ctg f3 )- -,-ct.'o"g-,-a.cc-"lg'Cf3,---~1 (ctgf3-ctga) eta actg f3 + ..• ~ • 0 etg f3 .- erg ex etg ex + etg j3 = ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .

13.181. a+f3+y=i =>

a+f3=~ -y
=>

=>

tg(a+f3)=tg(~ -Y)
1 ( . \. => tga + igf3 fogy = 1- tgatg[3 tgy

=>
=

tga + - -tg[3 =ctgy -

5io15° casIs" + sin300 coslSO c05300
.

sinG S° +30°) = sin45' 2 .fi l6 c05300 cos300 = 13 = = 3

li
?

1 - tgatgf3

tga + tgf3 1 - tgatg[3

=>
13.183.

Igatgy + tg f3tgy ~ I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy

= 1.

13

13.1

77 a) si~a +f3)sIr(a -,6) =(5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 -~o;asinf3) =

cos2x+cos2(x~0:)-2co5xco5acos(x-0:) = = cos 2x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) = ~OS2X+COS2XCOS'2ct+2 cosxcosasinxsina+sin'2xsln 2ct-2cos 2xc'os2a -2cosxcosasinxsi_nci =

268

269

=

212·2·2 COS X-COS XCOS
? .,..,' •

a+sm xsm a = COS2 ( I-cos2 ) , 2 , 2 a = x 0:; +sm xsm

. , ")' . = cos-xsm-o:.+sm xsm 2a::::: ( cos-x+sm x sm 2a = sm 2Cl. 13.184.cos'o:+cos2p+cos2y-2cosacos~cosy ~ cos'O:+COS2~+COSy( cosy-

2

2cosacosl3)~

2 ~ cos 0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3) ~ ~ cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3) ~ = cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin 20:sin'l3) ~ :::; cos2a+cos2B-cos2o:cos2~+sin2asin2f} = 2 2 2 2 2 2 2 2 C05 (%(1'- COS2J))+COS2~ +sin asin f) = cos asin f)+cos J) +sin o:;sin B= 2 2!) = sin 2f)+cos 213 : : : 1. 2 ::: (cos a+sin cx)sin2f)+cos

13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32. 49 2 2tga J_lo a 13.193.* sin4a ~ 2sin2acos2a = 2-~-2-' - O 2 l+tg a 1 + tg a 13.194. sma=SIll

-0,96, cos4a ~ 0,28.

. . (2"2 = 2" 2" , a) a a
l
2' Sln
cos

cosCX=cos

a) (2 2 =cos ,a '2a 2
~i-sm

rgrx

13.185. * COS\:HCos2~+cos2)'+2cosacosr:kosy = 2 = cos'o:+cos 13+cos' [1800 -( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13) J~ 2 ? 2 = coS (Hcos-l3+cos (0:+13)-2cosacosl3cos(0:+13)~ 2 2 2 :::: cos a+cos f)+cos 2a cos2f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n asin2p2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) = 2 2 2 == cos2a+cos2~-cos2a cos 2 p+sin 2asin 2 f) = cos 2a(1-cos J3)+sil/asin J3+cos J3 : : : 2a+sin 2a)sin2j3+cos 2J3 = sin 2J3+cos 2J3= 1. = cos2asln2~+sit11asin2J3+cos2J3 = (cos tga + tgfJ 13.186. a+I3=180'-Y ~> tg(a+I3)~tg(1800-y) ~> ----··--~-tgy 1- tga tgfJ

2tg 2 ,a l-tg- 2

a

ctg --1 ctga = 2 a 2ctg-·

2

a

2

13.197. tg=-v2 -I, sina~ ~===o= J+ctg-a
s11120::::: 2smacosa =--. cos 2a;;;;: - , tgLO::::: 1, ctg2a = 1. 2 . 2' ,

,-

I

.

.

.fi.

.fi.

,

=> tga + tgfJ ~ -tgy(l- tga tgfJ)

=>

tga+tgp+tgy = tgalg~tgy .

60 91 13.198. sino' ~ '109 ' cosa~ 109
2tg~

tga~

9] , etg=
4

60

91 60 .

a

13.187.

COSCX=-

;5

.

3"

-fi 3 GOsP=-, cosv=4' " 5'
sina 13.199. 3-2cosrx .

-

_£_a
~

sin(a-~+y)

= sin[(a-~)+yJ = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny ~

l+t f ; - - " 2

:::: sinacos~cosy - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + sin(Xsin~siny =
=

3. -J7

3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2 34345745345

617_-~9:fS_S_+ .'1.mc::.3-,--S~+-=2-,-4
60

3-2

__ 1±_4_ 1-4 3.- 7 1+4

4 5
6 3+··5

4
5

21 5

4 21

13.11.

Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla

13.200. sm2x=+

4(a-b~ a 2 -6ab+b' ? ' cos2x= (a + b)(a +b)2
1-a} 4a{l-a 2 )

tg2x=:r-,------,

. 4(a-b}f;b a- - 6ab+h-

3, 3 4 . 2 7' 24 13.1 88 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;5 4 3 25 , .' 7 24 7 cos2a=cos-U-sm-(l=; - , tg2a -= -'ct cr 2u:::.:25 7' b 24 .

t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+
. 9

6+a

2

y- , cos2x=

6a 2 _I_a.1-

6+a y
2

13.189.

cosl3~--, sm213~--, eos2~=-]3

5.

120

119

169

169

13.190. rga=--2

-1-[5

l-cos2j3
2

1+3~2_() --2 3 -9

I

=0

,,6 sin fJ =-:;-, rg fJ
0

r;

~-:-"L

h?

13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±-16 16 35 4 13 13.203. tg2y~--,ctg(2x-2y)~3 84 . 8,/10-1 14-7.[5 13.204 .. _ sll1(2x+y)~ ,cos(x-2y)~ - - - - , . D 27
13.205. IS iii 75 stupnjeva 13,206. sin4x
~

517

917

sin(2x+2y)~

J8-2S.,J5 -'---,--'81
~

-0,96

13.207. eos4x

-0.28"'-

270

271

'15°' '1- 0 -f3 13 .208) cos- -sm-.);;:::: eas(2·1S0) ; : : cos30o= _ . .a 2 b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2 2
c) cos 22Q30'- sin222030'=cos450=
2

13.217.a)

. 2n.
2 Slll

Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111 T

3n

. 2n. (n

2nl

.2"

2"

. 4"

COST= SIn --:;-.

.

.J2 .
2

? 2sin36° cos36° 13 .- 18 .a) 4' 180COS 360 = 4$in 18° cos 18° cos 36° SIn 0 0

cos18

sin72 u

sin(90o-1So)

cos18 cos18():=1.

13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300

=

-J3 .
2

cos18°

cos18 u

cos 18°

b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =

b)

tgJSO l-tg 1S0
2

2tg ISo 2 l-tg'15°
___ 2cos 2 1So -(cos 2 15° +sin 2 15o) sin' 22°30'+cos' 22 0 30'-2sin' 22°30' cos 30° 16 cos 45° 2 4 4 b) cos 2u-sin 2a=cos4u -

251n200 cas20 D cos 40° sin lOG 2sin 20° (2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo 4sin200 4sin200

sin 40° cos 40° sinlOo 2sin 20° 2coslOosinlOo 8si11200 sin20D 8sin200
2

c)

2cos' 1SO -1

1
8
3

1- 2sin 222° 30 ,

'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos xsinx _sin x :::::2sinxcos 2x+Cos 2 xsinx - sin 3x::::: 3cos 2 xsinx- sin 3x:::::3sinx(1-sin x) - sin x ::::: :::::3sinx-4sin3 x. b) cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx::::: '., ? . ') ::::: ( COS"X-s1l1~x)eosx-_sll1X cos x Sl11X = COSX( ' 1 +cos-x cos-x2xcosx::::: 2sin = cosx(2cos 2x-l )-2cosx( l-cos 2x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) = :::::: cosx(4cos 2x-3)::::: 4cos 3 x-3cosx.
251 n ~ C05~COSO:' cos20' c0540' 2 3

13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4 c) cos"2a 2 2 d) 1-8sin acos a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos 2 2cx+sin 2 2cx-2sin 2 2a=cos2a. 13.21I.a) -1 b) 1 c) -J 2 2 4 4 2 2 1 d) cos a._6cos a. sin cHcos a:;::( sin a+cos o:}2 -Ssin CX::os 2 a::::: 1-2s1n 2 2 a;::::cos4a sin 10° sin 10° sin 22° 13.212.a) _ _ b) sin200 2siniOocoslOo 2cos]00 sin44° 2cos22°
:;0_

c) 2cos20°

d)
sin 10°
2sIn I 2sin 10°

2sin 3x 2sin x

13.220. cos~cosC(cos20:c{)s4a = ._...... 2~-'2~_-:-_ _ __
2
2 sin 2ex cos 20' cos 40:

S1 nO' coso: cos2a cos4a

13.213.a)
c)

sin 10°
!-cos20o

2sin~'

2sin~
2
sin 4a cos 4a

b)
d)

2 sin

0:

cos 0: cos 2a cos 40:

sin Sa

cosx
1 +cos2x

cosx 2eos 2 x 2eosx

sin2x 1 +cos2x

2sinxcosx 2eos 2 x

rgx.

4sin ~ 2

4sin ~ 2
-1

8sin~
2

16sin·~
2

13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134° = sin(1800-46°) = sin46°. b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40° c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°. d) cos]O°

=
13.22I.a)

(1 + tgo:)'

tg 2 (45 + a - 1

0

---(1

- (1 - tgo:)' tgo:)'

tg 2 4So +0: +1
41go:

!---

13.215.a) sin800

b) ~ 8

II - tgo: /

(l+tgo: \['

+1

(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )' (1- tgo:)'

c) ctg100
0'

13216 .'a) .

2tgo: 1 +tglo: , tg(~-a)

sin 20: .

cos- -+s1o- 2 2 b) ---'---'=-cc 2
l~sjnC(

'lex

.-,a

-2cos~sjn-

ex
2

(

COS

~ 2

-

sin

9:.1 2

J-

( a . ai' +
i
cos--s1o~

2

2

2/

a. ( ·2 - ex)' \ 2
cos-~

cos--s1o- . 2 2
SJn-

a

. a

- .-

1 . c ) -sm2a 2 =1.

" 3tga 13.222. tg~ = - 2

IgfJ-tgo: 1_ + tgf3 tga

- - - -tga
2

3tga

272

273

I ..": ~-cos.. ~ ..-2s.J3 )2+~2+.fi./3 " 12 1C : ~ r .:.l-cos- 11-~ I fi J. 2 7 · .224.fi. -.x:o.226.a 0 .x.:S.J3 2+~2+. n:+2krr).229. .J2(J +sin2a) = ~2(sjna+cos(jl 0 .O:O.232.~a . 1C 4 n° 13.fi = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-.2-.I1'2\ = = e) J2+~4coS' 2J.( . 2 2 2 2 2 2 r:-~ b) .-"-=2cosx. .:.= 16. { ~4CO.:.= _ 4 =.4sm.a) Is in 2al '.-)! =.-cosa[I = 2 _ .23 J.a) d) to-=2-.n: 24 n: cos24 SIn- ~2+~' 2 = )Z-JUJ3 . 2 2 b) ..J.a) sin.B.I 3xl [ g2- 13.J .x . xE(2krr."C ~' ~l+ 274 27S ..x::.~JUJ3 ')2+JUJ3 )2+~2+.": ~~cos: 8 = 2· ____ = 2 2 1.J2coi2\+2sirf 2\+2co. . ___ 2_ :::: 2 .i =~2Sin2 x + 2cos' X +12cos2 X - 2sin' "1 = 13. SHl24 . 2 . O:O. ~_ b-J3._ _ _ 4 1.228.J2 8 2 2 ~ IT j.n: 13.fi 2 ~ ff 4" _( -.fX.2 .a) _ = .223..a .'~ 2 .= 2 cosI 3 710 a..' = J2 + 2lcos2). 13.rr = 2cos"4[sll1 ex + SlD "4cos ex 1 = 1 13.x:O.'l.2..-=2smx. t+cos". V2lcos.~. ". lr .._ 3tga -2tga 2'+ 3tg 2a sin a sin a tga cosa cosa 2+ 3( cosa )2 sin a sinaeosa sin aeosa 2+"sin 2 a cos 2 a 2sinacosa sin2a =--4+1-cos2a 5-cos2a 2+3si~"~ ..J 2=+=2=c=0="'=x =J2+.J3 13..72 cos~=cos1:::: -2-:1 2."2-+-. .---.":=sin.J3)2+~2+.2 ~l+COS.J3) f2=J3 2+~2+.-+S1!1~ ~ I + 2\ cos.225.1_2 = _2_ = 2-fi = .227.-"~ 4 nIt:.~.J3 J4-(2+. -.fi .(2+~2+-13 12-b+-13 (2-~2+.oa <X\ IX "\14c05. '.a)sin~=sin. .J3 5=J:3(2-~) ._ _2_..J3y2+.] 21IS111 ex +"4 " l. ....c 4 2 4 2 b) cos'x. kEZ.--sm.L 2-b+-I3} (2-~P _ r 2--13 ~2--13 ~2+-13 - 13.a) 13.J2+2cosa = 1 . .

- cos x b) cosx =-1 . __ 2 . sin:? ~ 2sin- sinx 13.2 '2 __._' 'Ii == => cos~ . $10- X . ') SilLY .236.!. 2 c) . x 2 X 2x sm"2 .-" .=2__ 1 +? >j2+. . 1+ __ 2_ .2 l+tg -_.-' cosx _ _ _"..J.= -.12+~ \-~-2--="--.-- ..2 x cos --+sm .-2 ).x ') x l-tg.-. 2 2 2 1 +. cos2 x+sin~ x+cos1 x . cos~ cos - 2 X x cos2 x 7tg- - 2 2 -=~-'- .._ -.cos x)' 2sinx+2smxcosx . x 2 1.235-..2~-:: =_. 2C05. cos ~-sin.-=-.._1. .234.. . x 2sm.. _'1-_ --2 +-.0 2 2 + _ _ __ 1+ ." .2_-:: . sin':'" X sin- x 13.X l+tg 2" .L~~._~ ~.cos 2 x x _ 2+__ ." .~.·8 . ~tg~ l-tg2-2~' I +tg . 32 2+hT~ 4 b) o ct .'2 __ 2 r.? . ~:::: X 2sin~ 13.233._~ cos.. ? sin \: cos x " I sin x(l -...y2+'i2 I+. x cos2 S . 2 x o ?tO - x 2 2 2 in 2 ::..?sinx(l+co5X) _..1'7-. 2 COS 2 X --sm • 2 X . 1+--.:: cos.-4 '" x 13.~in X+Sil..x I+ sinx-c?sx --_. ~12+f2.X cosx cosx cos x \' x 2sin ':""'cos-- ) x 2eosx d) to' .2: cos x .+? Ig ~ _ 1 -+ tg ? = _ ? ---------=l+tg.~ c) tgx '- = sinx ... -2 d) ctgx..:::o <.L~' 2x 2S11L\-~. x cos2 X cos 2 X _ _ _".a) I-cosx .. . x cos _ 2 2 sin2- l+tg '2 x '2 2sin-cos- .2' ____ _ . l: X . x COS- 2" 2tg 2 -+ 2tg- x 2 x 2 2tg ~J tg ~.J2 I~ r: ~--.' .a) sinx =-1 ") x . ? 2tg 2 X 1+ '-.: x smx 2sin-=--cos2 2 1 l: . x sin..TC -. x 1.Sin 1+cos2x 2 .2 ?' X Slll.tg ..= v..2: 1--._. x I1 . x 2 x .' 1+ tg 2 -.. x - 2 x sin 2 - I-tg' - ..--..x "2 2 cos - cos._.-+ 11 2\ -x x 2 + 2tg '2 x 2(1 + tg '2) J = tg? _ 276 277 .-2 X cos 2 X cos 2 2 C05. x 2 2 r:I . ---·x·· ]: x+?to~+l-tg 2 1 -+ sin -+ cos / _ b )x.a) .: 1.. )..

0:-/3 . cos~ 4 1[.= 8 4 8 8 8 41C 27t 43n: -41C _43n 37f) ~n- x 2 COS X =. 13 . 71[.-:.a) tgISo+ctgI5° = =---+ cos 15° sin 15° b) " sin 15° sin 2 IS° + cos 2 ISO _---.239.)' (l+cosxXl-cosx) = fEcosxXl+cosA) =: (lcos.Ji sin(.c..'T" cOS"-+Sln .0:-{3..-J_ Ii-) ._ b+c-a h+c+a + a +c-b a+c+b + a +b-c :c. x cos-+ sm- 2 2 x cos2 x _ x COS-+S111- 2 2 . 2 X 2 ? X COSx tg-+2sm -ctgx::::--+2sin~= 2 2 x 2 5inx cos2 . -coS"-:::: :::: cO$"-+sm27t)2 -2cos--sm.J.c..~2_~ \ 2 '" r.l+cos.:c./2 -v2l-cosx+~smx I "'2(.cos j3 + 1 .1: cos·2 x 279 .. _. x x cos 2sm -cos222 sin'::' 1.371: . xl x+ ... x "-. 8 8 7f 8 tgtg8 8 "I -..tg' '8 ctg--tg. 2 2 2 13./3 2 2 ). cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--= 8 4 8 8 8 :::: cos .' 2 x~45° 2 Sin ..Ji-..SJl1- 2 2 I-cos x I_I-cos 2 cos2 5111-) 2 x .1+-b+c a+c a+b J 2..c) x smx ... J[ rc tg tg8 4 I-tg. _ sin 20: .Ji vL -COSX--SlllX 2 2 2 2. sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa. 237t)2 . 2 x-45° tg--2 1_l.241. 2' Sln xl 2 + .7t.cos Y -·+tf{ -+rf.::::: _ b+c + a+c + a+h abc 1+-. o+h+c' a+b+c =1 ll+b+c = 2." ( 888828888 = [-1'2J' 'l 2sin ~COS2 ~ 2 2? .· .243. b) tg2= !J-cosx 2 278 ~ J+cosx V (I+cosx)' ~ (l~cosx)2 V(1+COS. . x ....' -=_.)x 2 ( X cos} . 7f 7f 1 .j3 + 2 sin 20: . 2 (cos' 0: \ 2 i3. x ..= 2. x-45° x~4So 2sm ---cos---" 2 2...COS a 1 .x x x x 2S111~COScos--·· cos2 2 2 2 ~- =-=x sin ~ (I + cos x) x cos2 d) .° J3.238. x x ---"'---"-::::: _sm-cos--::::.J2co~x-45°) 2sin ISO cos ISO sin 30° -'F2sin(X-45"-) = )2(I-cos(x-45° )) . x COS.2___ 2 x .=---tg -=1[._ .-25m.sm 2 x .371: .:. 2 .fX-jJ -22 2sin '::'sin ~ cos .J2-cosx-sinx sinx-cosx .-'.. x = __2_ + 2sin 2 ~ .. 2 x x) cos sIl1 COS--S1l1- x .-4So) = 1+cos(o:'[3) = l+c05' .= 2 .1 .J.= .~ 0 .\)2 1X = ~~ sinx ..Ji Ii \ .' tl{ c 2 ex: 2 f3 2 Y ] -. +134+1-ilsl~ cos 15° 37f)' = 1-i4+2+1-24 = 8.37t .1+ .{3 2 2-' l-sinx = 2( I-cos 2(.::. .sin 2" x x 2 2 J x .." 8 = 13. 2 cos 2fX ..7f ..+cosj3) :::: sin a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3 74? * _.2_ _ = 2.. 121312 sin ISO cos ISo ----=--~ =-~ =4 13.240 . .a) tg !.237. -+J3cos 2 -+cos 4 -+cos ' ( " " ) +cos '(" -+-+_ = " " 3" 8 482828 :::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm . = __2_ = _ _". -+13. ..(-/3) +2sm---=4sm--. ..:c. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' = 2 :::: sin 2a-2sinasin/3+sin p+ cos2a-2coso:cos~+cos2~ = 1+ 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 ~ 2cos(a·p) = = abc 1 .. 4 31[.- 7 . 51[. 2 1[.2 )x S111.---+ 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y a-{3 -sin' a-{3 =2cos..- ...cos x sin x sin x (l-cosx)2 = l-cosx sin 2 x sinx iii tg!:'= /l-cosx 2 VI+cosx = =: (l-cos..__~ + _-...::::::'.7f)' 2 1(.. X) 2 ( cos 2" . sin x_ x 2 2 cos2 1-il Sl"4 1(.

putama i rezultatima .-! 999. 18.2000. Antonov M.II + sin x + . 1972.J. Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu. 1994."Sk. 22_ Zivkovic R_.sin x . 1974. Zavod za izdavanje udzbenika.V. 9_ IvoviC M_Z_. Sarajevo. ICS.1977. 1976. Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije. Kiev. Zagreb.:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac.M.sin x)' . 280 281 . Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred srednjih skola. Beograd. Huskic A. Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroonomatematickog smera..Sarajevo.Starodubcev M.TomiC S.feSenjima i rezultatima. Snajder M. IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike.Ivanovic z.:Zbirka zadataka iz matematika 2.JI-sin x 2 ~ + sin x+ . 10. 17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2. razred gimnazije prirodno~matematickom smera.11..I.na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica.Ognjenovic S. "Naucna knjiga". 20.Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebresa uputama. Daki':: Branimir:MATEMATIKA 2 . Kurepa S. 1987.I.Saankin A.Jl. 3.sin x . Beograd. 1987.. 2. Sarajevo. "SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna sre~stva.Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije.Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa rjeScnjima u.M. za 3.:MATEMATISKOP 4-· zbirka zadataka za drugi razred. 15. 1977. Sarajevo.! 968. 1994 11. 2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike osno~nih i srednjih skola Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine.. 1981. Zagreb 12. 1972_ 4. 14_ Milin L.gimnazije. Milio L. gimnazije..1988. Zavod za izdavanje udzbenika.1984. 8. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX..lADATAKA 1Z ELEMENTARNE MATEMATIKE .II .II + sin x .si~ x 2+2. Beograd. Beograd 1989.II . Abramovic.Zagreb.zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije.XLI).sin x . "Naucna knjiga'-'". 19. 7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEM