Adem HUSKIC

ZBIRKA ZADATAKA
IZ MATEMATlKE
za 2. razred gimnazije i drugih srednjih skala
TP "C:'llPTT nC:T" rl ,-l
Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl.
Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu
Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC
Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC
Urednik: Ante BANIC
Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo
Abdulah Hodzi6, Tuzla
Nura HUSKIC, Sarajevo
Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC
Korektor: Autor
Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC
NasJovna strana: Mira GOGIC
DTP: Autor
Stampa: BEMTIST, Sarajevo
Tina: 2000
ell' - Katalogizacija u publikaciji
Nacionalna i univerLitetska biblioteka
Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)
HUSKJC Adem
Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred
gimnazije i drugih srednjih ! Adem Huskic. -
Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf.
prikazi ; 24 em
ISBN 9958-10-711-2
COBISS.BH-lD 14318342
PREDGOVOR
Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih
skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u
drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom
tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom
poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i
slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za
cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti,
taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog
vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli
"tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka.
Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su
ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno
t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za zadatke date 5U
sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja.
Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije,
teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe
zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba
odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog
broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata
vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji
raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i
prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat
prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.
Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od
onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti
k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje.
Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie,
ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema.
Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim
nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.
1. S T E PEN I (POTENCIJE) i K 0 R IJ E N I
Osnovne formule i definicije:
a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11 !ilklum
"c = ~ , (b '" 0)
( )
" "
b b'
:
);
= j,"',(a '" 0)
ai
=l,(a:;eO)
..:..
Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:
Za a<O, b<O i paran prirodan broj n
ra Va
VJ;= Vb
(n=2k, kE N ) vrijedi:
iavrt
Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

'Va
, , - = ~ , (b*.O)
b Vb
.
Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi: ~ a 2m, = M .
5
-.
1.1. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM)
Izracunati vrijednost stepena:
1.1.a) 24 b) 52 c) (_2)2 d) 10
3
1.2.a) 2
5
b) (-2)" c) _3
4
d) _52
1.3.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 d) 2
10
1.4.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7
b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5
(
112 (2)3 (4)' ( 3)2
1.5.a) - I b) - c) - d) --
2) 5 7 4
1.6.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3
Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla):
1.7.a) Sa
4
_5a
2
+4a
4
+7a
2
b) 3x
4
+Sa
3
-4a'+3x
4
c) 7x'_Sx
3
+4x
6
_3x
3
d) i lx7 -1Ix' +1Ox
8
-5x 7 e) _2x
3
+5a
2
-4a
2
+3x' f) 5a
4
_2a
3
+6a
3
_2a
4
1.8.a) 4a
2
+3a_5a
3
+a' -2a +7a
3
b) 11a
4
-I 1a
3
+Sa-7a
2
+5a
3
_4a
2
c) a
4
+11a
4
+5a+7a
2
+5a_5a
2
d) 3a'+l1a
2
-a'+2a
5
+3a'-8a
2
+4
Pomnoziti stepene:
1.9.a) 4
4
-4' b) 3
12
.3' d) 2
12
.2'
J.lO.a) 5'-5
2
b) 3
4
3'-3' d) 2
7
2
13
2'
4 (41' (2)' (2)'
Ll1.a) 5 5) b) -3 . 3'
I. 12.a) 2' .2
5
2' b) 4.4.1-4
6
c) a
13
:a
lO
d) b
17
:b
1S
1.13.a)
1.14.a) 1.15.a)
'0
a
b)
a
lS
Xii, )-'16
d)
x"
c)
ylO
b
Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen):
J.l6.a) (2') 2 b)
(3") 2 c) (5
2
)3 d)
(_1
3
)'
I. 17.a)
(_3') 3
b)
[(_3)4J2
c) [(-5)' J4 d)
[ (_I)'J12
1. I 8.a)
(x') ,
b) (a") 12 c)
(b" ).1 d) (l) 4
Ll9.a)
(a4) 5
b) (x
2
)-' c) (b')' d) (y'0) "
1.20.a) [(a_3)2 J5
b) [(b+])'f c) [-(-S)'J" d)
[_(_1)3J22
1.21. Izracunati vrijednost izraza x
5
_2x
2
+16, za x=O i za x=1.
1.22. Izracunati vrijednost izraza Sy'_2y2+3y_Il, za y=O i za y=-1.
1.23. lzra¢.unati vrijednost izraza 5x
3
_2x
2
+6x-2 ,za x=-2.
1.24. Izracunati vrijednost izraza 6a
7
+3a
4
_8a
45
+4, za a=-1.
1.25. Izracunati vrijednost, izraza 2ax
3
-a
2
x
2
+3ax+l0,za a=-1, x=2.
1.26. * Odrediti vrijednost izraza:
6
1.27.a)
1.28.a)
1.29.a)
1.30.a)
1.31.a)
1.32.a)
1.33.a)
Izvrsiti naznacene operacije:
(X3)5(X7)2 b) (a
2
)6(a
4
)3 c)
(X
3
)5:(X
7
)2 b) (a
3
)6:(a
4
)' c)
a
3
·a 5: a6 b) a
7
·a 3:
a
4 c)
am'a Jl:i
m
b) a
3m
, a 3:
a
2m c)
amxfl am+2
x
7n+l b) amt3y"+l.am+lyll+5
a\a
X
+
1
+a
x
)_ ax+2(ax+3_
a
R)
a
7
+2ab x
lO
_5a
2
x
4
b)
2
za a=S' b=O,12
(X5)4(X6)2 d)
(x
5
) 4 : (x6) 2 d)
x
IJ
'XI!:X
13
d)
x·x
4m
:x
13m
d)
c) xllm·Jxrn+4:xm.J
(X4) 3(X') 'x
3
(x
5
) 3 :(x
2
) ,
X4'X21:X 14
(a
x
+a
x
+
2
}a
4
b) x
m
exm+3_
x
m) + Xffi+\Xm+l+
X
I1l+2)
b-Sb
2
x4
c)
a
1.34.a) 5
3
2' b) 42·22
x
3
b
c) 50
3
2
3
d) 2
5
5'
(
41' (51'
1.3S.a) '5) l ) b)
1.36.a) 18':9
5
b)
1.37.a) (a')2 .(a
2
)4:(a
4
) 3
1.38.a) a
2
X+3: (a
2x
+
1
:a
X
)
1.39.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l

20
2
:5' c) 126: 46 d) 33':11'
b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3;a2x+l:aX
b) (a
x
+
3
): (a
3
)2x-l·
a
5x-3 c) (_x
ll
)21l:(_x
1
yn+1
b) (a
ln
_b
21l
): (a
l1
_b
ll
) c) (a
2n
_b
2n
): (a!l+b
ll
)
Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x:
1.40.a) 30
x
_5
x
;6
x
b) 10)\·5
x
:2)\ c) 20
x
A
x
:S'x
1.41. lzracunati vrijednost datog izraza:
2·5" _9·5" 5(3.7" -19.7'4)
a) b) c)
25)0 7
16
+ 3,7
15
10(8'5 - 5 . 8''4 )
8
35
_2_8
34
1.42.a)
2_3
22
_7_3
21
19.27
4
b)
JO'(2" -5'2"-') 17· (3. JOIS -23·1 00')
c)
JOo' -66·) 0'"
lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz:
1.43.a)
2cd
4
4a
7
[)4 151;c
3
-_._-.--
3ab Sc
4
d.1 8a
6
d'
b)
1.44.a)
C;:; J J J b) l ::: =: J J J
1.45.
[( :':: r {'::;: r l [( f( r j
7
1.2. STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM)
Izraclinati vrijednosti stepena:
1.46.a) 5° b) 35° c) (-43)° d) _8°
c) -(2000-45,11+887,23)° 1.47.a) _(_2)° b) (475+1257-4,123)°
1.48.a) 3"
b) 4.
1
C) 10" d) Hr'
1.49.a)
1.50.a)
1.51.a)
(%r
b)
(1r
c) (%)1 d)


b)
[H'
c)
(H
k
d) (mT'
\ n
(,O,lr
4
b) -O,2Y' c) -(O,2f' d) (-O,lr'
U sljedecim zadacima sve izraze napisatl U ob!iku u kojem nece sadrZavati
u eksponentu nulu iIi negativan brej:
1.52.a) S-1'a-
2
'c-
4
b) (m+nY·(m-nt2 c) 7-
3
·a"-4·b-
5
1.53.a)
-,
2a
-1
4a-
l
b"-1 8x-:?b-
4
xy
b) c) d)
aD 7a"-5/J- -I
4x "b
6
54x»),
-1
19-
1
a- Pl;-3p 16x-
III
y--'1JI
42x""ly
-8 3
h)
23"") a--
2P
b
1'1)
c)
-"2m
.1'-5111
, 18x
1.54.a)
lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima:
1.55.a) Y
1
S2 b) a-
3
a"7a
2
c) a<'a«a-
2
d) x-1X-'\II
X
-:'
1.56.a) a"l:a"1 b) c) x -, x' d)
1.57.a) (3.
2
2') (332.3) b) (6'349.4.'°) (4'°
7
'6') 0) (5no'np")(2y1 n,-'n"p3)
1.58.a) (2'a
3
b'):(2"a"b,3) b) (x-yy':(y,xr
1
c) (Sa
3
b,6):(a,4b,'c")
1.59.a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X,1+y")(X"_x"y"+y")
J .60.a) (2x-:?-J)(4x,.t+2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2)
1.61.a)
1.62.a)
8
lzracunati:
rr b) [(% r -H' c) J -2r
b)
Uprostiti izraze:
1.64.* + - (a_I)<,-1 + (c+I}:-1
c c C" a + -c
165* f]
l
a-1 +b-
1
J-
1
+(a-
1
+b-
1
J-
1
1.66. *
ab 1 +ba 1 2
b
-J --1 i.
-a '
1 1 ,(a",O,b",O,a",-h).
a b :
1.67.* {a-X::a-2JrJ T'+(a-X+IAd+a-X+l)',((PO,a*Lx*O)
aX )
I -1
1.68.* lzracunati vrijednost izraza "2-=-_a __ I ,,(1 ) 2a _ 1] ,
4 _ r.1. y'l2 " 2 + a
\ 2 )
1
za a=--.
2
1.3. K 0 R I J E N I. ARITMETICKI KORIJEN
1.69.a)
1.70.a)
1.7 La)
l.72.a)
Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena:
.J36 b) --1256 c) V8
.J64 b) --11024 c) --1576
'/225 b) -J625 c)!J8I
Jl32 _12' b) ,1113' -11-2'
1.73.a) "/21' +28'
d) V32
d) ifi7
. d) Vi28
c) "/65' - 63'
c) "/40' + 96'
Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki:
1.74.a) --I x + 2 b),J5+'; c)
1.75.a) b) --16 - 3x c) .J4':+20
U6.a) --15 - 10 x b) .JiQ-:;:-W-; c) --II! x -1
U7.a) V7 - 2x b) V5 x-I c) V'r). - 8 x
Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena:
U8.a) -J289 b) -J3600
U9.a) -J(-1)'b) -J(-3)'
c) .,/0,,81
c) -J(- 4)"
9
L80.a)
L81.a)
1.82.a)
1.83.a)
1.84.a)
1.85.a)
1.86.a)
1.87.a)
Uprostiti date izraze:
,zaa2:3. b) ,zaa$3. c) , za x<-J..
x2:5. b) ,zax$8. c) ,zax<-3 ..
Napamet odrediti vrijednosti korijena:
.J9. 25 b) 64·100 c) ,J81. 625·0,0001
225 b) ,J0,01441 256 c)
lznijeti faktor ispred korijena:
..[50: b)
.J]8
c) .J32 d) J4s
m b) .J128 c) ..fis d) V1i8
Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati:
,J27a
2
b).fi5;3 c) .J28a
3
b' d)
I( )'
1.88.a) 'Ij a -3 b)
Unijeti faktal" pod korijen:
1.89.a) s.J2 b) z..J7 c) 3.J5 d) 4.J3
1.90.a) sV2 b) 4 i.J3;: c) zif3 d) 3Vi
1.9I.a) a Fa b) x.,j5; c) bVb d) Za.J3
1.92.a) a' . Fa b)
..1'3.& c) s'ifi d) 3b ·Vb
1.93.a)
1.94.a)
1.95.a)
1.96.a)
L97.a)
1.98.a)
1.99.a)
10
Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj:
z..[7 + 5..[7 b) 7.J2 + 11.J2 c) 23,[5 - 8,[5
5.f3-2.f3+11.f3 b) 32.fi+5.fi-3.fi+11.fi-25.fi
5.f3 -.Js + - 2.Js b) ll..fi + 2../6 + 4../6 - 9..fi'
2.J3 + V3 - 5.J3 + 8V3 b) 12,[5 + 4· V5 + 5,[5 - zV5
sifJ + 3V3 - 2if3 - V3 b) 4V5 + 2Vs - SVs - V5
Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati:
.../16 ·2S·64 b) .J10081 ·49
..fi7 + .J75 b) 2.J12 - 4.J48
c) .../256 ·4·36
c) 3.J8 + 55
1.100.a) 25 +.J75 -.J48 b).J45 - 2../80 + 4.Jm
1.I 0 La) .J28 - 7..J20 + 11..[44 b) 2.Jli + .J5O - 2..fi2 -.J98
1.102.a) 3.J]8 + .../200 -.J45 + 2.J2i5 -..J49
b) SVO,OI + 2";0,08 -IOVO,00008!
1.103.a) V54 + VlO8 -lJl35 b) '!../40 - 3../80 + 7!J24
Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce:
,[5 .J6 b) ..J2O.J3 c) .JU.J6
..[7 .J5 b) .J6.J2 . .J3 c) .J2.J5 . ..flO
ifiO·ifi b) ifiV8V3 c) ifiV4·'.J6
1.104.a)
1.1 OS.a)
1.106.a)
1.107.a) Vi·V5Vlo- b) if4V6V2·ifJ c) V2V47J3.7[8
Prosiri dati korijen navedenim brojem:
1.108.a) Vi. sa 3. b) ,[5, sa 2.
1.109.a) V2a 3, sa 2.

b) y3a', sa 4.
Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce):
!.lIO.a) V4 b) Vi c) ':if16
1.1 I 1.a) v;;r;
b) 1Jj;;9
c) VlO, sa 4.
c)V7a
3
,sa3.
d) '-\/100
d) 'IJ x 27
Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti:
L112.a) .J2·Vi b) V4V4 c) if4'!if2
1.I13.a) iflifi b) if4·ifi c) .J2V3
1.I14.a) '!.j';JV;; b) ..r;·'!.hx' c) VbVb'
Ll 15 .a) Fa· if;' . 'l[2;; b)...r; ;,[;i' ;,[;i' c) '.i/o. fJ.[;;5 . '(;;7
1.116.a) V;.lV·
2
S!.[;3 b) !f{;;·ifa3,1(;;5 c) IV_
1.117.a) -V b) Vax" ,V2a
2
x
21l
J).}S ax l1
LlIS.a)
1.119.a)
1.120.a)
Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima:
404rr::I1(2_.!J24G.) b) reI. reI 1I1. reIJ3
V'-2 vl
L
-2) Vl"-2) V2-'3 E-4 V4 5 VS-6
(-J3 + 2Fs) 16 b) 3.fi).Js c) (4.fi +.f3) Fs
(.fi +.Js)' b) (2.Js -.fi)' c) (S.Js _2.f3)2
11
1.121.a) (2m - ..fi5) .f3 b) (3.J8 + 2..[50) 4.J2
1.122.a) (5..}0,02 +.J8).J2 b) (10..}0,03 +.J27).f3
U23.a) . (4 + 16) (s.J2 - 2.f3) b) (3 -.J2) (2.J2 +.f3)
1.124.a) (fi +.f3) (fi -.f3) b) (,IU -./5) (,IU +./5)
1.125.a) .j9 +.J17 - J17 b) V4 + 2.J2 V4 - 2.fi
Ll26.a) (Fx + rx+1) (Fx -..;-;+1) b) (.Ja - 2 - fa)(.Ja - 2 + fa)
Ll27.a) (ViS + VJ6) (ViS - VJ6) b) (ViO - 1/5} (ViO + vs)
1.l28.a) (V9 -W +V4XV3 +1/2) b) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2)
Uprostiti date izraze:
LI29.a)
if, J 'I 3 ra
6
b
6
a T a - ',a - a - b) ..}a+b+.J2ab . ..}a+b-bab
.J ' ,
LI30.a) b)
m
.fa"
2
- 1
0+*2 -1 +a
LI31.a) (;:1 - ! Y + (2.f3 + 1 Y b) (3.fi +./5y + - 2./5)'
PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje:
1.132.a) .J8:.fi b) ..[5O.fi
LI33a) .[40./5 b) VJ6: ifi
1.134.a) ra" fa b) vP
d) .J242 .J1i' e) \!sO V16
1135.a) 1 Ovo:,'l2 : 2":'hoo b) 3';;";-;:: ..}a'b'
1.1 36.a) (i2.J4S -- 6.v20): 3./5 b)
1.J37.a) (a-b) (Fa -Jh) b)
1.J38.a) w:ifi b) 1.if8:ifi
1.139.a) i)6:.fi b) Vs:ifi
1.140.a) :!,{;;:: V2a'
d) if3: '12,
b) ..}3x': ihx'
e) if}:1/2
c) JiS.f3
c) cVO,O 1 : ViOO
c) if;1:v;i
f)
\Go: zr;1
c) V48a
11
b
(IOVO,08 -V-Jo)ViO
(a-h) (Fa+Jh)
c) !.f2:'14
c) !.f2 V4
c) V;;S :!,{;;:
f) VSa
5
: Ii2(c'
1.141.a) Va-"n+l b) .Ja
ll
-
2
:Va>n c) V(/x
3n
:Va
2
f 511
1.142.a) (4.fi7 -6V3).f3 b) (Va' +l.Ia' -a.J:?)(-3av;:?)
L!43.a) (a'.:!,fb-.al/b):afb b)
J2
I
I
I
I
h
)

J
j

j
;1
i
,I
jj
:1
o!

'j

]
J
;!
'1'
,
11
1
:j
1
K

j
,

1.144.a) Va
n
+
1
• .Ja
3n
:'4ja
3n
b)
Va"+
3
-::Va"-1 ·-.Ja
5
+
3n
Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene:
1.145.a) (.f3)' b) (./5j c) (2,IUY d) (4.f3j
LI46.a)
(v;:?)' b)
(w)'
c)
(Vi?bJ
d)
(3 V2a
5
b' )'
1.147.a)
( l.Ia')'
b)
(VaY)'
c)

el) (,V4a'x
7
J

Korjel1uj date korijenc, izvrsavajuci i druge operacije: ;
Ll4S.a)
JJ2
b)
W3
c)
NifS
d)
3
Ll49.a) V.Jll b) V.JV4
c)
vJJ5
d)
V.JW
1.150.a)
N-;;'
b)
NTx
,c)
jiffy
d)

..}31/2


Ll5!.a) b) c) d) \)21J21/2
1.J52.a) hf2 b) Va
5
-Jd c) V2a'J3u el)
L153'"a) +3.j40m b) .j2ifi • .
Raciona!isi nazivnik datog razlomka:
1.1 54.a)
4
b)
-12 .fi - J
el)
s-J5
.fi ..JS
c)
'77'-
2-J3
LJ 55.a)
11
b)
s.f3
c)
2--15
d)
.f3+.fi
s.f3 7.fi 6Ji 6./5
1.156.a)
4
b)
7 ..JS
el)
-12
-12 -1 -J6 + 2
c)
,,[5--12 ."fi+.J3
1.157,a)
./5
b)
..JS - 3
c)
10+./5
el)
"flO +./5
./5+.f3 4+2."fi 2.f3 -.j5 5.J3 + 2.fi
1.158.a)
-J5+-J3
b)
2-J5 -.J3
c)
3."fi + 4
3.J3 - 4-J2 3,,[2 + 2"J7 2,,[6 -,,[2
1.159.a)
4
b)
15 6
d)
100
1/2 ViS
c)
12 Vs
./5 .f3 + I II-.fi E+.f3
Ll60.a)
ViS
b)
-if2,
c)
if}
d)
ifi
13
1.161.a)
2 3 8 12
lfi-I
b)
lfi+1
c)
if?, -I
d)
V4+2
1.162* .a)
11 6 ..fi
2+.J3+J5
b)
3+·J2 -.J3
c)
..J8+J5-.fi
Izvrsavajuci naznacene operacije, uprostiti date izraze:
2 2 2 S 7
1.163.a) b) .JIO+S + .JlO-2 .JlO
1.164.a) _ Sr:; __ 1 __ +_6 __ ..fi-S b) ..fi+2+ ..fi-I_ ..fi+3
4+,,11 3+..fi ..fi -2 2 ..fi - 2 + 1 ..fi
. r:::--
a"+l+a"a'+1 r;-:-:.1
1165 *a) _.__ __ b) "v +x I-x (
..' ..JI+x-..Jl-x + -;x-l' -1';x';1}
1.166*a) _Q_._ifJ +_1_+_1_ b) (a+fa'=4
V;;-l 1+V;; V;; +1 i-V;; ),--4-
.r:;.Jb + 1 .r:; +.Jb (.r:; .r:; \
l.l67. * + '( b )
a-,Jab 2,Jab' b-,Jab+b+,Jab)'
[
.Ja
3
b
3
- .Ja-
3
b' ( a' +b')j
1.168* II + ( ) -2--.-: ab a>o.,b>O,ao"i?
1.I69*a) +)a-z,r;;::i, b) +2..J2a
2
-4 -4
I. J 70. IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x
2
-8x+ 7 za x = + 1).
1.171. Izracllnali vrijednost izraza
1.172. * Odrediti vrijednost izraza
211111 ..Ja+hx+..Ja-hx;
..J a +bx -.r:;=J;;
za x,j 0)'

2:mn
,..-:-- r ' za x=-o-,m>o,n>o.
vm+x-vm-x lr+1
1.173.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I),' aka je a = -.fit' i
b=(2+.J3t' .
2b..fx'-I. 1( fa ..
1.174:* Izracunati I?' ",a x = + - gdJc.le a> b > O.
x-.yx
2
-1 2 vb a
/
14
1.175. * Izracunati vrijednost izraza
1.180*
1.181.*
1.182.*
l.J 83.'"
1.184.*a)
I( I} I( i)
l"2---:,zax=- a+- b+-
XY+'l/x' -Ivy--I 2 a 2 b
Uprostiti date lzraze:
?x
----.Jx+1
2
. 1 I' ( \ r;-,' ( \ /"'" . (x > 1).
______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l
.Jx- J .Jx+ 1
(l..f]+'; I-a Yl 11
-l+a) Va' -I--;;-j'
I 2 I I" -
, a
4
1 ra fbi I 1 (ra Ib)2
tv
1
+'4
x
(0. < a < 1).
15
1.4. STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM)
S,lijeQece stepene napisati- U obliku "korijena:
1

2
.'
1.1 86.a)
42
b)
8
3
c)
64
3
d) 1(X)2
,
,
(1 T'
,
1
,
(.!.. yo 1.1 87.a) 125- b) I- e) d) 16 "
\9 \27 )
Date korijene napisati U obliku stepena:
1.188.a)
F5
b) ..Jlo e)
'117
d)
VaX'
1.189.a)
f3
b) Vl2 cJ
If;1
d) l,hx'
1)4
Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza):
I 2 2

1190 a) 4' b) 8
3
e) 64·' d) 100'
i
"
"
..
1.191.a) 9' b) 16" c) 8
3
d) 27 •
1.192.a)
25°·5
b)
81°·15
c)
161.75
d)
0,25-
0
.5
1 1 2
1
,
1.193.a) 8' : 2.
1
b)
3.
2
.81
4
c) 64
3
Hr
d)
(3H'
16
b)
Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima:
1 1 -I "'-1
1.I96.a)a
2
·a' b)a
3
·a' C)X
3
:X
3
d)
1
,
b) (a
3
b
2
);;
cJ
.198.* Odrediti vrijednost izraza
1-mx /1+llx
akaje
l+mxVl-nx' 111 n .
, ,
199
* J • . •. d . (m-.J-;;)' (m+.J;)'. 4
. zracunatl vrlJe nost lzraza + -.: .. : ') ,
, m+E f}7·--Jx -x
aka je x = 4(m-1).
J .200.* Odrediti vrijednost izraza
'-'?
1 .1 2 ' (
/... - , Ii' aka je z = 2m 2 1
H-z2)', +1 V(I<2)'2-1
., )
!II .
!zvrsavajuci naznftcene operacijc, uprostiti date izrazc:
1.201*
1(_/1_,+_11__
1
1"; +IJ'± .f( 111+/1
l. ) 'l2:J;;;;' ll2J;;;;) 2,!lllfl
i
1.204*
17
2. HOMOTETIJA I SLICNOST
2.1. Kruznica (kruzna linija) i krug. Centralni i periferijski ugao.
Tangente kruznice. Tangentni i tetivni cetverougao
2.1. Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus, tetiva, precnik.
2.2. time.ie odrcc1'enajedna kruznica?
2.3. Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A, B i C.
2.4. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz.i dvije date tacke A i B.
2.5. Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj
tacki A.
2.6. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla.
2.7. Konstruisati datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice
izvana.
2.8. Dataje prava'p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ
koja je paralelna sa pravom p.
2.9. Dataje prava p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI
koja je normalna na pravu p.
2.10. Data je prava p i kruznica k(O, R). Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI
koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct..
2,11. Data je kruzl;ica k(O, R) , tatka T na njoj i 111a koja tatka A. Konstruisati
kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T.
2.12. Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao?
2.13. Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni.
2.14. Dokazati; Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni; tadaje taj
2.15. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao.
2."16. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°. Pod kojim se uglom vide katete iz
centra opisane kruznice?
2.17. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je
periferijskom uglu nad tom tetivom.
2.18. Dati su duz AB i ugao Cl. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data
dui vidi pod ugiom Cl.
2.19. Dato je kruznica k(O, R), prava p i ugao fi.. Na pravoj p odrediti taeku iz koje
se data kruin iea vidi pod uglom a.
2.20. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija
hipotenuzu. . .
2.21. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu.
18

I
I
I

1
,
j
,
k
I
J
I
·1,··.·
-j
\
"
¥
.3
I
i
I
!
'I
I
I
2.22. Konstruisi trougao ako je poznato a, a i ta (stranica, suprotni ugao i
tezisnica koja odgovara toj stranici).
2.23. Konstruisi trougao ako je poznato c, y i tb
2.24. Konstruisati trougao ako je poznato ha, ta i R (Rje radijus opisane kruinice).
2.25. Trougao.ABC upisanje u kruz.nicu-k. U tacki B povucenaje tangenta t.
Prava p, kojaje paralelna sa tangel1tom t, sijece stranice AB i BC, redom, U
taekama DiE. Dokazati da je cetverougao ACED tetivni.
2.26. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao?
2.27. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ?
2.28. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu
kruznicu, jednake suo
2.29. Ako su a i b duiine kateta, c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee
a+b-c
pravouglog trougla ABC, dokazati da vrijedi: r = ----.
2
2.30. Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje
zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.
2.31. Dokazati: Ako .Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak
zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla, tadaje taj cetverougao tangentni.
2.32. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao.
2.33. Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao.
2.34. Nekaje ABCD tangentni cetverougao. Dokazati da se kruznice upisane u
trouglove j,ABD i .6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju.
2.35. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu
kruznicu u datoj tacki A.
2.36. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O, r) i to
datu pravu u datoj tacki A,
2.37. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I
datoj ta(ski A.
2.38. Tackol11 A van krllznice k(O, r) konstruisati tangente na kruznicu.
2.39. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije
kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ?
2.40. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana.
2.41. Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ?
2.42. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A, r) i k(B, R), ako je
centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa.
2.43. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A, R) i k(B, r),
ako je AB > R+r.
2.44. Dvije kruznice k(O, R) i k(O', r) sijcku sc u tackama A i B. Dokazati da su
duzi AB j 00' medusobno normalne.
2.45. Na dvije kruznice k(O, R) i keG', r) dodiruju se spolja povueene su
zajednicke tangellte. Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka
vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu
- vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak .
19
2.46. Tri kruznice radijusa a, b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i
d
.. .. D k . d .. d' 1 1 I
svaka 0 nJlh dodtruJe pravu p. 0 azatI a VflJe 1 r =,- + r.'
"'I/e a "b
2.47. Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja.
2.48. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3
nad tom tetivom.
2,49. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao
a nasuprot nje.
2.50. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB, ugaa 'Y i visioa he.
2.51. Dataje kruznica k(O, r) i tacka P. Konstruisati polaru kruznice u odnesu
na pol P.
2.52. Data je kruznica k(O, r) i njena polara p. Konstruisati pol P,
2.2. Mjerenje duzi. Mjera duzi. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka
mjera (NZM) dvije duii. Samjerljive i nesamjerljive duii
Definicije: 1) Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <.Iuzi e ako odredimo
pozitivan broj k tako da vrijedi a.:;::::ke.
2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka,
kazemo da je e mj-era duzi 3.
3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc mjcra tih
duzi i ZM(a, b)=c.
4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je
mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m.iera (NZM) fih duzi.
5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru, za njih kazemo da su
samjerljive.
U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru, kazemo da su nesamjerljive.
Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi:
2.53.a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m
2.54.a) a=16mib=24m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111
2.55. Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri
vrhu od 36°, nesal11jerijive duzi.
20
I
j
:1
I
i
I
,
2.3. ProporcionaInost duZi, geometrijska proporcija, geometrijska sredina
dviju duzi, produzena proporcija.Talesova teorema
Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo;utrasnji (iIi vanjski)
Clan naziva se neprekidna proporcija, a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b.
Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku
paraieIne, tada vrijedi: '
a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj, proporcionalne su
odgovarajucim duzima na drugoj. :
b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim ua svakoj od
datih pravih p i q.
p
S1.12.0
Ako su a i b paralelne, tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp
a
proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na
po!upravoj Qq.
A
b
/8
Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim
duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq.
q C D
o
2.56. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d,va dijela, tako
daje AC:;:;;6 em. Odrediti odnos.c (razrnjere):
AC AC CB AB
a) = b) = c) d)
CB AB AB AC
2.S7. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos:
a) 3 b) 0,4 0) .JS d) 2.J3
1.58. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze?
2.59. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem?
2.60. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog
trougla
2.61. Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne?
2.62. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2.
2.63. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije:
a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x
2.64. Konstruisati duz x ako je:
a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2
2.65. Ako su a i b ,(b>a) dvije date duzi, konstruisati dllz x vrijedi:
a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b , c) (a+X):x=b:a
2.66. Date su tri duii a, b i c. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x
(x:a=b:c) ako je :
0) a=1, b=3, c=1O b) a=8, b=4, e=1O c) a=12, b=4, c=30
21
a'
b"
k
. a C d k . d . ac + c'
2.67. A 0 Je -=-. 0 azatl a JC bd +d'
b d '.
2.68.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je.
a) a=9, b=l b) a=8, b=2 c) a=12, b=3 d) a=2, b=4
2.69. Datu dul, AB podijelitina tri jednaka dijela.
2.70. Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa.
2.71. Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova.
2.72. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu:
a) 2:4:3 b) 1:2.3 c) 3:1:4 d) 5:2:2
2.73. Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu):
a) 4:3 b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I
2.74. Datu d.u:z AB, tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru):
a) 4:3 b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I
2.75. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan.
2.76. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne.
Date su duzi a, b i c, Konstruisati duz x ako je:
2 4
2.77.a) X=··Q b) x=--a
3 7
a
x=a
2
:b 2.78.a) x b)
b
2.79.3) X-::::(l b) x =
b 2
GC ab
2.80.;;) x =
-
b) x=-
b c
5
c) x =-a
3
c) x ab
c) X a :b
be
c) X=--
0
11
d) x=-a
7
2.81. Data je duz AB. Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC =
2.82. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN, (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN
-- --
i MN=2NB.
2.83. Date su duzi a, b, c i d. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y,
2.84. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI.2.01.). B
a) Akoje BD=7, OB=21, naci AC. D S1.2.01.
b) Ako je OC=CD, AC=6, AB =JO, odrediti oc.
--
c) Akoje OC=7, OD=2AC, BD=14,odrediti OB.
d) Akoje OB=25, OA=OD, OC=4, odrediti OA. A C
2.85. Date su dUfi mill. Kroz datu tacku M u ugJu xOy pravu
koja sijece krakove ugJa II tackama A i B, tako daje OA :'OB:::: m:n.
22
o
ii
I
'I
'1
'I
:1' ,
I
i
.!
I
I
.j
:1
1
I
j
:1
1
J
i1
2.4. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia
Teoreme 0 simetrali ugla trougla:
Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su
proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. I ohronto, ako neka prava koja
prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni
drugim dvjema stranicama trougla, tada je ta prava simetrala ugla.
Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa
dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. I obrnuto, ako
prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na
dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla, tada je ta prava
simctraJa vanjskog ugla trougla.
2.86. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom
podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla.
Dokazati!
2.87. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom)
u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. Dokazati!
2.88. Trougao ABC ima stranice a=13 em, b= 15 em i e=4 em. Odrediti odsjecke
na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova.
2.89. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC
grade na iljegovim stranicama ako je:
a) a=13, b=14, c=15 b) 8=4, b=5, c=3 c) a=IO, b=12, c=15.
2.90. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a
njegovim stranicama ako je:
a) a=]3, b=14, c=15 b) a=4, b=5, c=3 e) a=IO, b=12, c=15 .
2.91. Stranice trougla su 20, 21 i 28. Na koje dijeJova simetrale njegovih
uglova dijeie njegove stranice?
2.92. Simetrala ugla na osnovici a;:::;6 jednakokrakog trougla dijeli krak u
odnosu 3:4. Odrediti duzinu kraka datog trougla.
2.93. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A, ilABC sijece
straniell Be. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c, AC=b i
Be::::a trougla.
2.94. Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC
sijece polupravu AC. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica
- - -
BC =a, i AB =c trougla.
2.95. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku
AC gradi odsjecke 111 i 11. Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i 11.
23
2.5. Homotetija geometrijskih figura
Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da
vrijedi vektorska jednakost OX' = k . OX, gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k
rna koji reahm broj, naziva se homotetija. Tacka 0 se naziva centar, a broj k
koeficijent homotetije.
Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F', kazemo da su ove
figure homoteticne. Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan
broj, kaze se da su te figure direktno homoteticne. U slucaju kada je koeficijent
homotetije negativan, za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne.
l ____________________________ __
2.96. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O. Odrediti homoteticnu sliku A'B'
za homoteti ju:
a) H(0.3) b) H(O, -2)
2
c)
3
3
d) H(0"4)
2.97. Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega. Konstruisati hOllloleticnu s!iku
A'8'C' datog troug!a za homotctiju:
0) H(0.2) b) H(O, -2) c) H(O, 3)
2.98. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega. Konstruisati
hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju :
a) B(O, 2) b) HiO, -I) c) HIC),4)
2.99. Konstruisati bar jcdan trougao koji .Ie direktno hOl11otetican sa datim
nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla.
b) tcziste T trougla
c) tacka 0 van trougla.
2.1 OD.Kollstruisati bar jedan trollgao koji .Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll
ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla,
b) teiiste T trougta
c) tacka 0 van troug!a.
2.101. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim
DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla,
b) centar S opisanc kruznice
c) centar 0 upisane kruznice.
2. t 02. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije
l.acka 0 van prave i koeficijcnt:
a) b) k=3 c) d)
2.103. Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije
tacka 0 na pravoj i koeficijent:
a) b) c) k -2 d)
2.104. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY.\..1 odnosu na centar
homotetije 0 i koeficijent:
24

I
I
!
'I
J ,
·:·:'··1' ,
,
!
'[
11
"
J
II
'-I
:1
ill
I
a) b) c) d)
2.l 05. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja
1
tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) - c)
2
2.106. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S, r) II odnoslI,na centar 0
koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2.
2.107. Ako su M, NiP sredista stranica n.ABC, dokazati da Sil ttouglovi
"'ABC i "'MNP homotelicni. Staje centar homotetije
O
K91ikije
koeficijent homotetije?
2.108. Svake dvije kruznice su homoteticne. Dokazati! Sta je cenrar homotetije?
2.109. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica. Odrediti
centar homotetije ovih trouglova.
2.110. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na a druga
dva 11a kruz.l1am luku. '
2,111. Dat je MBC i krllznica K(O, r),U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako
da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla.!
2,112. Dat je bABC i duz 111. Konstruisati trougao hOl11otetican;datom Gija je
stranica A'B':::: 111.
2. J 13. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki,a stranice tr! ptlta veee od
stranica datog ugla.
2. J J 4. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <.1, tb i (X.
2.115.* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla. Konstruisati koja
dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\.
76 Slicnost oeometrijskih iinura
-.
"
-
,
[)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani
M i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je- odnos duzina
dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto,svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc
pridruzu.ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj, naziva se slicnosL
Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'.
Za figunI F kazemo da je sHena figuri F', ako postoji trcca figura F;" koja jc sa pn'om
figurom homotcticna, a sa drugom podudarna.
,
PI'avila slicnosti trouglova:
1) Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a.
2) Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jednom Uglll u
drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc proporcionaine.
3) Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim
stranicama drugog, onda su ova dva trougla sliena. '
4) Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim
stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an,ca jednaki, onda Sli
ova dva trougla slicna.
-_.
:
2S
Teoreme 0 odnosu visina, obima i povrsina slicnih tJ'ouglova:
a) Obimi trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama.
b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama.
c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica.
2.116. Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° , a jedan ugao dmgog
trougla 60°, da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto?
2.117. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog, njemu
slicnog, trougla?
2.118. Dokazati,- da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa
stranicama drugog.
2.119. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice
drugo·g. Dokazati!
2.]20. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa
drugom stranieom; dobice se trougao sliCan datom. Dokazati!
2.121. Stub baea sjenku duzine 8 111, a stap duzine 2 m baea,
sjenku dugu 40 Clll. IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba.
2.122. Drvo baca sjenu 18,5 lTl. U isto vrijeme ina istom mjestu,vertikalni
stub visine 3m baca sjenu duzine 4m. Kolika je yisina drveta?
2.123. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A, B i C. Udaljenost izmeau
mjesta A i B je 10 km, udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km , a
udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km. Razmjera kalte je 1:50000.
Odrediti, r(]cullski, duzine stranica trougla ABC na karti.
2. !24. Na geografskoj karti razmjcre 1 :25000 rastojanje izmedu tacaka A i B
je 12 em. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B?
2.125. Ouz DE koja odgovara straniei AB, je srednja duz L1ABC. Dokazati cia
je "ABC sliean sa "CDE.
2.126. Ako su dva trougla sliena, fada su tezisne duzi ovih trougJova
proporcionaine odgovarajucim stranieama. Dokazati.
2.127. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu
stranieu. Dokazati.
2.128. * Ako su dva trougla slicna,tada su tezisne dul.! jednog trougJa
proporcionalne odgovarajucil11 tel.isllim dul.ima drugog. Dokazati.
2.129. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih
trouglova, Dokazati!
2.130. Obimi sii,cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih
trouglova'. Dokazati!
2.13]. Aka su dva trougla siRna, tada su radijusi upisanih kruznica oyih
trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama, Dokazati.
2.132. Aka su dva trougla slicna, tada su radijusi opisanih kruzniea ovih
trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama. D()Kazati.
2.133. Sredine stranica ".&ABC su vrhovi AA'B'C'. Dakazati da su _ovi trouglovi
26
II
..
'·:·1.
,
,

:1
:1
slieni i odrediti koeficijent slicnosti.
2.134. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu, tada su
slicni. Dokazati.
2.135. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC. SimetraJa ugla AMB
sijeee stranicu AB u tacki E, a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D.
Dokazati daje "ABC - "AED.
2.136. * ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na
jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Dokazati.
2.J37. Da Ii postoji trougaosa visinama h,=4, hb=5 i h,=8?
2.138. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°, a drugog 55°. Da Ii su
ova dva pravougla trougla sliena? Zasto?
2.139. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100
0
,a drugi 1ma ugao
oa osnovici 40°. lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli.
2. J 40. Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka.Visina
koja odgovara kraku ovog trouglaje BN. Dokazati jednakost AN = 7CN .
2.141. Akoje H ortoeentar njegove visine,dokazati
davrijedejednakosti:
2. J42. Dvije vi sine "ABC su h,,= AD i hb= BE. Dokazati daje Ae. CE = Be. CD
2.143. Visina trougla dul.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6.
Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee?
2.144. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar,
dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i.
2.145. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8, a njihove pripadne stranicc
iznose 15 i 20 jediniea. Odrediti vi sine.
2. J 46.Trougao L\ABC ima stranice BC:::::; 1 0 i AC = 12 koje zaklapaju ugao
od 120°. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla.
1.147. Osnovica jednog trougla .Ie a=5 cm, a pripadna visina h
a
= 7 em. Kolika
je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"", 1 07
2.148. Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. Para leI no sa
datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima
duzinu 6. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele?
2.149. Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll. ledna stranica
prvog trouglaje a=24 em. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla?
2.150. Ako su a, b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog
trougla, odredit1 5tranice drugog trougla:
a) a=20, b=30 i c=40, 0'=45 b) a=J2, b=J5 i c=17,0'=66
2.l51. Obim trougJa je 0=38 em. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla, aka
se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ?
2.152. Stranice trougla Sll a=12 em, b=15 em i e=18 cm. Poyuci paralelu a'
sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em,
2.153. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15.
Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9. Odrep.l.ri obime ovih trouglova.
27
2.154. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm
2
i 4S cm
2
, a obim drugog
iznosi 18cm. Odrediti obim prvog mnogougla.
2.155. Simetrala ugla J3 .6.ABC sije6e stranicu AC II tacki D. Normala na BD kroz
srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E. Dokazati daje dUl: DE
geometrijska sredina duzi AE iCE.
2.156. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n.
U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu?
2.157. Os novice trapeza su 30 i 15. ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva
slicna trougla. Odrediti duzinll ove dijagonale.
2.158. Srednja dut trapezajednaka je 9. Tacka presjeka dijagonala trapeza
udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5. Kolike su osnovice?
2.159. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD. Paralelno sa osnovicama
Be i ·AD, kroz tacku 0, poyucenaje duz EF. Tacke E i F pripadaju
. 2
kracima trapeza. Dokazati da vrijedi: EF = -c;---:--
1 1
=+=
Be AD
2.160. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je
kruznic" radijusa r. Dokazati daje AB· CD:::: 4r2.
2.161. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak.
Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez.a.
2.162. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C.
Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN.
Dokazali da je BM· Me = AB· CD.
2.163. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece
- l-
AC i AD u tacka1ll3 FiE, tako daje AE = -AD.
-. 1·--
Dokazati da ie AF = -- AC .
- 5
4
2.164. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. Manja yisina p.arale!ograma
jednakaje 8 cm. Odrediti veel! visinu.
2.165. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima, a njihovo mcdusobno
rastojanje se ne moze direktno izmjeriti. Pokazati kako se moze
izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka.
2. J 66. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu?
2.167. Dat je .6.ABC. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a.
2.168. Dat je .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha •
2.169_ Datje .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao
2.170, Oat je MBC. Konstruisati trougao datol11 koji ima elva puta veee
stranice.
2.171. Dat je .6.ABC. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee
V1Sllle.
28
I
2.172. Datje LlABe. Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee
tezisnice.
Konstruisati L1ABC ako je dato:
2.173 .• )
2.174.') , em
2.175.a)
b) b:e=3:2, h,'f2,5 em,
b) soi=6 em, =60°.
b)
2.176.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge
katete i hipotenuze 3:S
2.177. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina i,odnns
osnovice i kraka a:b::-:o4:3.
2.178. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD.
2.179, Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice
i visine.
2.] 80. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h.
2.181. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata koja
odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci.
2.182. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan ugao i zbir
hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi.
2.183. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i na kojoj !e-ze-
ovi uglovi. .
2.184. Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica, jedan ugao n<l njoj i
razrnjera druge dvije stranice.
2.185. Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju,s r l1pisane
kruznice.
2.186. Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane
kruznice.
2.187. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data stranica.
2.188. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3, cx=60° ijdijagonala iz
vrha ugla ex je d:::::5 .
2.7. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Pitagori,.a teorema
.troti.gla je projekdje, 'Iia
.',' ," "" ," '" ,." , ..... "., "."
b) 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka na
. . ,
t) J(l'3.drat. na«. hipotendzo't:t,t:Je.dnakJe z'birll,
teorenia}.,
Formul.isati. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov;a.
2.190. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug;lova.
29
2.191. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta.
Dokazati!
2.192. Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na
hipotenuzL Dokazati!
2.193. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu.
2.194. Katete pravouglog trougla su i Izracunati hipotenuzinu visinu i
odsjecke koje gradi na hipotenuzi.
2.195. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m, a odsjecak p=6m. Odrediti
kaiete i hipotenuzinu visinu.
2.196. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm. Hipotenuza njemu slicnog
trouglaje 25 em. -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla.
pravougli trougao ako je dato:
2.197.a) a=4: c"'5 b) h=60, q=144 c) p=9, q=16
2.198.a) c=20, h=8 b) c=lO, p:q=9:16 c) c=34, a:b=8:15
2.199. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na
hipotenuzu 16 i 25.
2.200. Stranica Is.vadratajednakaje a. Odrediti dijagonalu d kvadrata.
2.201. Dijagonala kvadratajednakajc d. Odrediti stranicu a kvadrata.
2.202. Straniea jednakostranicnog trougla je a. Odrediti:
a) Visinu b) Radijus upisane i c) Radijus opisane kruznice.
2.203. visinu jednakostranicnog, trougla ako je data siranica a:
a) a=IOcm b) a=4 cm c) a=8 em d) a=2.[3
2.204. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova
vislna h:
a) h=5 cm b) h=3 em e). h=IO.[3 em d) h=12.[3
2.205. pravouglog trouglaje 10 lTI. ledna kateta ovog trougla
iZllOSl 75% od druge. Kolike su katete?
2.206. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze. Dmga
kateta jednaka je 20 em. Koliki je obirn ovog trougla ?
2.207. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i
za 10 em manja od hipotenuze. Kohke su stranice ovog trougla?
2.208. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13, a visi.na na krakje h=12
Izracllnati drugu visinu trougla.
2.209. Stranice trougla su 13 em, 14 em 1 15 em. Odrediti visinu'trougla
koja odgovara stranici 15 em.
2.210. Suma dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata
njegovih stranica. Dokazati!
2.211. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata
njegovih: straniea. Dokazatil
2.212.* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.
2.213. Te.Zisnice pravouglog .6.ABC, gdje je C vrh pravog ugla,vezane·su
relC\ciIom; t/ +tb 2=5t/. Dokazati!
30
I
I
'I
:1
j

1

]1
I
I

ij
oj!
i
2.214. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c, a katete su a i b. Ako je
c+a=2b. Odrediti obim troug1a.
2.215. Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4,je 1 em. Izracunati
duzine dijagonala.
2.216. Dijagonale romba su 4,8 m i 14 m. Odrediti obim ramba.
2.217. Dijagonale romba su 12 i 16. Odrediti radijus u romb upisane kruznice.
2.218. Razmjera straniea pravougaonikaje .J2: 1. Normale povucene kroz dva
suprotna vrha na dijagonalu, dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela.
Dokazati!
2.219. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na
dijelove od 12 em i 9 em. Koliki .Ie obim trapeza?
2.220. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4. a krakje b=29.
Odrediti visinu trapeza.
2.22]. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em, a krak je 25 em.
Odrediti povrsinu trapeza.
2.222. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em, a kraei su b=25 em i d= 17 em.
Izracunati visinu i dijagonale trapeza.
2.223. Ako su kraei trapeza medusobno normalni, dokazati daje zbir kvadrata
njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea.
2.224. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke, tako da je proizvod odsjecaka
jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa.
Dokazati!
2.22S. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE. Dok<-lzati da je
--
ACCE=BCCD.
2.226. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D.ABC, dokazati daje D.ADE slican sa
"'ABC.
2.227. Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina,
dobijamo trougao sliean datom.
2.22S. Ako su a i b katete, a h hipotenuzina visina, uokazati jednakost
1 I 1
-+-=-.
a' 17' h
2
2.229. Ako za stranice trougla a, b j c vrijedi a=2mn, b::::m
2
_n
2
, c::::m
2
+n
2
, gdje Sll
min ma koji realni brojevi i m>n, dokazati da je trougao pravougli.
2.230. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi:
a) x = .f3O b) x = .J14 c) x =..JS d) x = .J7
Date su duzi a i b. Konstruisati duz x ako je:
2.23I.a) x=-Ja
2
':""b
2
b) x = .,;;;;; e)
2.232.a) x=a.[3 b) x = a..[f; e)
X=fI
31
2.233. Poznate su duzi a, b, c i d. Konstruisati duz x aka je:
a) x=-Jab+c' b) x=.Ja
2
-be cJ
2.234. Aka su poznate duzi a, b i c, konstruisati dUl, x, aka je x
2
=a
2
+bc.
2.235. Aka su date duzi a i b i a<b, konstruisati duz x=a
2
:b.
2.236. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom
trouglu.
2.237. Konstruisati jednakostranicni trougao koji je po povrsini jednak datam
pravougaoniku.
2.238. Konslruisati jednakostranicni trougao koj! je po povrsini jednak datam
rombu.
2.239. Konstruisati jednakostranicni traugao koji je po povr.sini jednak datom
deltoidu.
2.240. Kon5truisatijednakostranicni trougao koji je po povrsinijednak
datom kvadratu.
2.241. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku.
2.242. KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je:
a) a=2, b) b=13 c) d)
2.243. Konstruisati duz x ako je x:2=17.
2.244. Data Sll dva sliena trollg!a. Konstruisati novi lrollgao podlldaran
prvolTI, a sliean drllgom od datih troug!ova.
2245.* Dataje kruznica k(O, r) i trougao ABC. U datu kruz.nieu upisati
trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls.
2-246.* Dataje kruzn1ca k(O, r) i trougao ABC. U datu kruzniclillpisati
trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla.
2.247." Straniee trougla su a,b i e. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi
7 r7 X .() u+b+c
formula: h" ,gJ-(jf:!jes=--i---'
2.8. Potencija tacke U odnosu na kruznicu. ·Karnoovi obrasci.
Zlatni presjek duzi
TeorcJU:c: kaje kruzn·Ica .ods'.ijeca ii'a pr,avoJ pr.olazi t,aCkQl1't.-P je

Ako se prave, alb sijeku u tackLP"i pri tcinie prava a saddt ta:cke: A i'B, a:.prava hsath'zi
_ ...-. ' ''-''':'''':'.'' .. _' ... :-- ",-- ','-- ,:'; ,',:
C'i D .i'aka vriJedi PA· PB ;:;:;; 'J?e.' PO" A. S, C i, D koncik!icne
(piipadaj.u.istoj kttl7Jlid},
DcHnicija pot-cn'cijc ta,.ckc.";, QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja .Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti
odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na 'koja sadrii tacku P nazivamo pote.Iicija iii
moc tacke P U odnOSLl na PQ.smatratiu
Aka je tacka P 'van tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu
jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj,oJ odgo\lara.
32
I
I
,
1
I
j
1
1
·1
·1
.
1
;1
.I
A-k.O.je d P. u cidncisu'n<i krufultu k(O, ,R)" tada Za potenciJ.tl tacke
P u'odnosu:ria.krtiinicu-.vriiedi: o=d
2
:..R2. .,
Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' tack¢ kvadratll'poliitetive
nOl·m'!lne na kruzl1i.ce
2.248. Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta. Odrediti
duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji
kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em, a radijus kruznice R"'21 em.
2.249. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina
jednaka 8 em. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente.
Koliki je radijus kruzniee?
2.250. Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m, udaljena 13 111,
povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI. duzinu sjecice.
2.251. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea. sjecieu
podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em.
Odrediti duzinu tangelltne duzi.
2.252. Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena,9 em. Tackom P
povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi. Kolikaje duzina sjecice?
2.253. Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea. Ta'ngenta je za 20 em
manja od unutrasnjeg, a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice. Odrediti
duzine tangentne duz.i i sjeciee. '
2.254. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em. Najednom kraju tetive povucenaje
tangenta koja je udaljena.od drugog kraja tetive 8 ern. Koliki je ri:1dijus
.
2.255. Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A, a datu pravu p dodih!je u
datoj tacki M.· .
2.256, Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu
kruznicll K(O, R). '
2.257. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u
datoj ta6ki A
2.258. Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll ,dokazati
Pitagorinu teoremu.
2.259. Straniee trougla su e=lS em, b=13 em i a=4 em. Ispitati da 1i je trougao
pravougJi, tupougii iii ostrougli.
2.260.* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane
kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku. Dokazati.
2.261. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o;pi'Sane kruinice.
2.262.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu; radijusa R
jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog
desetougla koji su upisani u istu kruznicu. Do.kazati.
2.263. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee
2.264. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli, svaku od
dijagonala po zlatnom Dokazati.
2.265. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata
33
2.266. Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.
2.267. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P, polara p koja odgovara polu P i
jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P.
2.268. * U kruznid, sa razoih strana centra 0, povucene su paralelne tetive duzina
6 em i 8 em. Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em, koliki je radijus kruzniee?
2.269* Ako su b i c stranice trougla ABC, h, visina i R radijus opisane kruznice,
dokazati da je b·c=2Rh,.
3.
SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C)
1, p6de'fjhlPjji, tizmemo hI-oj' za kdji' '_ tada se skup,:syfi1 brojey?':o,{)'Ji
ka
_
af?i, ,gdje _suy i b'tna koji realni brojevi, naziva },-:-< _',' ", -,
Ako J¢ z::::atht,i se naziva,'J:,ealhi a:_ brqj b=lJ!lz
,ngi:iyamo clio konmicks,nQg, broja z. -' ,;" ':
,
Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve:
3.l.a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221
3.2.a) Ili+12i+; b) 17;-9;-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i
izraClillati vrijednost datog izraza:
3.3.,,) 3i' b) -i'
3.4.a) 4;'+4 b) 9-9i'
3.S.a) 4i
J
b) i
5
3.6.a) Si'+2i)+7i b) IOi
J
_4S_35;'+i
6
3.7.a) (_i)7 bJ (_i)"
l.8.a) i'" b) i'"
Napisi realni dio kompleksnog broja:
3.9.a) I S b) -24i
3.10.a) 12+3i b) -33-4i
c) (-l)'
e) 18+8i'
c) j21
c) 8i
5
+2i-4i 'J
c) (_i)5
J
·1992
C J
c) -255
c) 88+255;
Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja:
3.1I.a) 54 c· b) 56i c) -i
3.12.a) 66+2; b) 98-36; c) -1998-6i
d) (-2;)'
d) 5-5i'
d) i
30
d) -4i
3
_1 1 ill
d) (-i)"
d) i
l9lj9
d) 778;
d) -II +90i
d) 57i
d) -1992+37;
Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z:
313.a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i
3.14.a) z=0,2+3; b) z=-0,7+2,4i c) Z = -0,1-2,5; d) z=-0,88i
34
, 1.4
3.15.a) z =--+-;
2 5
. 5
b) z=--+8i
6
Izracunati vrijednost datog izraza:
c) z=2._12;
12 7
3.16.a) j4000 +i
4001
+i4OO3 +i4004 b) e
ooo
+i
5OO2
+i5004 +i5006
8 -12;
d) z=--
5
3.17.a) b) cJ ,/-100 d) ,/-256
3.18.a) +...(:9 -,/-16 b) ,/-64 +,/-49
3.19. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja:
aJ rs b) ,/-50 c) 2,/-12 d) - 3../= 32
3.20. Izracunaj:
aJ ../= 27 + 2,/-108 + ';-'-75 b) ,/- 50 +,/- 98 -,/- 200
3 .21. da za svaki prirodan broj n vrijedi:
a) i
4
!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l
0
)=_i
3.1. Jednakost dva kornpleksna broja
Zfi gva ko,IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi:
a+bJ.=. c+di . ¢) (a-c A b-d).
Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost:
3.22.a) x+ 1 1 Iii b) x-3+9i=-3+9; c) x+5+44i=6x+44i
3.23.a) 15+7i=15+x; b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi
3.24. Data.ie jednacina x+yi=31 +9i. Odrediti vrijednosti varijabli x i y.
3.25. Rijesiti datu jednacinu:
a) b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i
3.26. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost:
a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+;)x-(1-2i)y = 7.
3.27. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina:
a) xi-2y=-i b) (I-;)x-(I+i)y=-I+;
(1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4
3.28. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y = 1
(l-;)x+(I-;)y = i.
35
3.2.
Operacije u skupu kompleksnih brojeva C:
1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i
2) (a+bij,(c+di)= (a'c)+(b'd)i
3) (a+,bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i
Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2:
329,a) z, = 3-5i, z2=-2+7i b) zl=10+12i, z2=-I+i c) zl=l-i, z2=5+3i
3.30.a) z, = 11-4i, z2=3+i b) zl=3+2i, z2=-8-4i c) zl=8+2i, z2=6-5i
3.31.a) z, = -1+5i, z2=-4+3i b) zl=-7-2i, z,=9-4i c) zl=-1+i, z2=-3-i
3.32.a) Z, =.a+bi, z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i, z2=1+i
Aka su dati kompleksni brojevi z) i Z2 , odrediti broj 2::::Z1-
Z
2:
3.33 .• ) z,=3-2i, z2=3+7i b) zl=5+2i, z2=5+54i c) zl=5i, z2=2-i
3.34.a) zl=4-5i, z2=-3+2i b) zl=9-2i, z2=-10-3i c) zl=8+3i, z2=6i
3.35.a) z,=I··2i, z2=13+i b) zl=-1-2i, z2=4-6i c) zl=I+8i, z2=-1-9i
3.36.a) zl=-5+6i, z2=-1-7i b) zl=-S-9i, z2=-12+115i c) zl=-2-3i, z2=-S-Si
lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva Zj i Z2:
3.37.u) z\=1+1,22::::i b) zl=1-i,22::::4 c) z2=5+1
3.38.a) z1=3+2i, z2=4i b) zJ=-3-3i, z2=-5i c) 2\::::-1-1, z2::::-
1
+
1
3.39.a) 2]::::3-2i, z2=]-i b) zl=4-3i, 22=2+1 c) zl=2+4i, z2=6-7i
3.40.a) zl=9+4l,22::::-3-i b) 2\=10+2i, z2=r+5i c) 21=8-i,22=1+9i
lzracunati vrijednost izraza:
3.4l.a) (2-5;)(3+i) b) (1+2i)(3+;)
c) (l-i)(1+4;)
c) (l1-3i)(2-3i)
342.0) (-2+3;)(3+2;) b) (4+;)(5-7;)
( I (4 3 11 I J (I 2 '1
1
2")
3.43.a) 1-1+-i 5-3i) b) i -+-i --+-i c) -----[ -+-Z
'
1
l 2 J \5 7 3 5 4 5 6 9!
3.44.a) (1 +2; )(I-2i)+( 4-2i)( 4+ 2i) b) (3-4i)(3+4;)-(5-2;)(5+ 2;)
Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je:
3.45.a) z=I+; b) z=l-i c) z=S+2i
3.46.a) z=6-Si
3.47. Odrediti z'
a) z=5i
3 4.
b) Z=-+-l
5 5
2 1.
c) Z =---+-1
7 5
datog kompleksnog broja z aka je:
b) z=-I+i c) z=2-3i
d) z=-3-4i
2 4.
d) 7=---1
- 9 5
d) z=2+5i
3.48. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i ,ako je z=]-i.
3.49. Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i .
3.50. Akoje [(z)=-z'+3z
2
+z+2, odrediti [(3-2i).
3.51. Aka je z=l +i izracunati vrijednost 1.
36
Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je:
3.52.a) z = (1 +3;)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2
3.53.a) Z=(2-i)(3 .. b) Z= c)
_ 3 _ "._,5L;
3.3. Konjugirano-kompleksni brojevi
Ako je z;afbl, zakompleksan brojr= a - bi
kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi.
Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je:
3.54.a) z=23 b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i
3.55.a) z=2+3i b) z=-6+2; c) z=3-99i d) z=24-55i
3.56. Aka je z = 5+3i izraclinati:
a) Z + b) z - z c) + 22 d) + z
3.57. Aka je z=-1-1, izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima
odrediti vrijednost izraza:
a) z· Z b) z z (
- )
""- 7 • '"
c) .-. ",. .;"
3.58. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugirano-
kompleksn;:
a) I+mi, 1-9; b) .84x-2mi,84x+2i c) -999-4i, -999+8m; ?
3.59. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi
zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni.
3.60. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su
realni. Dokazati.
3.61. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti.:
a) ::::1 + .2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -- Z2 = 21 - 22 > Z2 = 21 . 22
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva
a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-,;;I)i
c+di - (c+'diXc-Jij-' c
2
+d
2
'.
.
37
Odrediti kolicnik Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2:
3.62.a) z1=8, z2=1+; b) z1=I-i, z,=l+i c) z1=3-i, z2=3+i
3.63.a) z1=2-;, z,=-3+i b) z1=4+3i, z2=5+2i c) z1=7-2i, z2=-2+3;
3.64. Izracunati reciprocan broj datog broja z:
a) z=-i b) z=2·,; c) z=-2+3i d) z=l+i
Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom:
3.65.a)
I b) 5+2; c) 2-3i d) 8-;
1-; 3; 4 + 5; 7 +;
6
1 b) (1+;).' c)
3. 6.a) -+ ..' 2
1+ ; 1- 1- 1 (1- 1)- ; 1 + ; (I - ;)
3.67. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je:
(
(;--)2 13 + 12; (2; + 1)' (I .)",
a) z= ,,3+4;-,,3-4; b) z . c) z= +1
. 6,-8 1+2
3.68.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i?
Rijesiti datu jednacinu :
3.69.a) (6-i)z "'-i b) (2+i)z = 4i
3.70.a) (l+i)z=2-i b) (I-i)z= l+i
c) (5+i)z =1 Ii
c) 13iz=(I+i)'
3.71. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.
3.72:a)
3.73.a)
lzracumiti vrijednost izraza:
il+;)' +(I-i)'
(1:+;)"
(1 + ;)'1' + (1 + ;)32
(1_;)50 -(1 -it
b)
b)
(2- ;)' - (2+ ;)'
2-i
(1 + ;)1000
(I _
3.74., Akoje [(z)=2z-3z'+IOi, odrediti f(1-i)i f(2+3i).
3.75* Ako je (x+yil' =a+bi, dokazati da je (x-yi)'=a-bi.
3.76.* Dokazati: a) (:: )= 2, 2, oF 0
Rastaviti na faktore (cinioce, cimbenike):
3.77.a) x
2
+1
3.78.a) x' +4
:3.79.a) ,a
2
+b
2
38
b) x' +25
b) x' +9
b) a
2
+4b
2
c) x
2
+121
c) 9x2+144
c) 9a'+16b
2
_
(
.), (' .), ."
1+[ - 2+[ +1'
c) . .
(I + ;)'
c)
(1 _ ; )1(100
(l+i)'OO
d) x' +256
d) 4x' +9
d) a+b
I
Ii
j,'
I
ii
,
j
\
n
I
1
II:
,
""',
f
I
lJ
I
I
il
3.5. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja
Ak6 je-- z::::a:+bi, hfoj :Ja
2
_+b
2

vrijedl1()st) broja z.
Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z
3.80.a) z=12 b) z=8; c) z=-i d) z=lOi
3.81.a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li?
3.82.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO; d) z=-2-3i ?
3.83.a) z=2+2; b) z=_2+2; c) z= 20 d)
5 5 5 5 29 29 '5 5
3.84. Akoje z=-21+20i, odrediti:
a) Izl b) c) d)
3.85. Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi:
a) Izl=[-Z[ b) c) Izl=H
3.86. Ako je z,=4-3i , z,= 12-5i , odrediti :
a) Iz,l b) Iz,l c) Iz,+2,1 d) Iz,z2 I
3.87. Akoje z,=6+8i, z,=9-12i, odrediti:
a) I z,+z, I b) 12,-z,1 c) I Z,'2, I d) I z,z, I
3.88. Ako su dati kompleksni brojevi z2=-5+i, izracunati I Zj+ Z2 - z1z::l.
3.89.lzracunaj I ZI+Z2 +2zlz21 akoje zl=1-4i, z::.=2+3i.
3.90. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je:
2+5; 1 +; 7-5;
a) z= b) z=-( ')' c) z=
2 5; 1'-1
Dokazati da vrijedi:
3.91.a) Izl' = z
c) I[ 1= 11:,11' " oF O.
...·2 .... 2
3,92.*a) Iz, +2
2
1 ,;lz,I+lz,1 b) 12, - 221? Iz,l-lz,1
3.93.* Akojez=I+2i i dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l·
3.94. Nakon racunanja, odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je:
. J . . 3 ? . ? 1 3 5'
a) b) c) Z=_l-
2 4 i 2 3 2
3.95. Poznatje kompJeksan broj z,=2-3i. Odrediti kompJeksan braj z=x+yi
tako da slijedeca konjunkcija bude istinita:
a) Re(z· c, )=18 A Im( )= b) Im(z· 2 A Ri
lZl 13." lZl 13
39
3.96. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i. Odrediti kompieksan
broj z=x+yi , ako je: a) Re(z. ZI)= -1 A Im(
l2, 5
b) A Im(z.zJ=-1
l';:'2 5
3.97. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj.
(2+;)3 +(1_;)6
3.98. Dokazati da je irnaginaran broj.
-18+2;
3.99. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z):
a) z-32'=8-2; b) 2'+42=15-6;
3.100. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz
3.10 I. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz
c) 2z + 3z = II + i
(I +i)''' rcalan broj.
Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj
Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je:
(
l+i
V
(WI" (I-i)",
3.102.*a) z= 1-i J ' I1E N. b) Z= i) , IlE N. c) z= I +i ' I1E tv.
(1-2i)' (I+i)". l(i+i
2ImO
)'
3.103*a) • b) Z = " nE N. c) z = . ,'0\"
(1+i)'+3 (l-i)"- I-I
3,6, Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni. Kompleksna ravan
U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja
odgovara datom kompleksnorn broju z, ako jc:
3.104.a) z=7 b) z=-3i c) z=-5
3.105.a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i
Odl;.editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka:
3.106.a) A(3,0) b) B(0,3) c) C(-2,0)
3.107.a) /\(1, 6) b) B(-2,4) c) C(-3, -5)
d) z = 8i
d) z = -4-2i
d) D(O,-I)
d) D(5, -2)
3.108. Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U
odgovara:
a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i
3.109. Odrediti zbir, razliku, proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih
tackama /\(3,5) i B(2, -3).
3.110. Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2, 5) i N(7, 1).
3.111. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2, -2) i B(l, 2).
3.112. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju
tacke /\(3,1) i B(-2, -5)"
40
3.113. Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom
broju z u kompleksnoj ravni, ako vrijedi:
a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ?
3.1 14.,Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje
odgovaraju broju z ako jc:
a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ?
3.115. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva:
a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i
3.116, Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima:
a) zl=4+2i i z2=-4+i. b) zl=-5, 2,=5i. c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i
3.117. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i, z2=2-Si?
3.118. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si,z2=2-i, z3=4+3i.
3.119. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva.
3.120. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva
3,7, Kompleksni brojevi - razni zadaci
3.121.* PoJjjeliti kompleksne brojeve:
-12 +i-/6
a) c)
a+i.[i;
(/- -1+·i13
3.122. * lzracunati:
a) b) Z=(J3
2
TiJ+(i-:J c) z=-Js+12i
3.123. Za koje vrijednosti varijabh x I y vrijedi jednakost:
2x+(I- y); 3+4i
3.124.* izracLlnati vrijednost izraza:
( \,4
1 1 I
b) ll+i.f7 J
(
1 . )4
a) ;.'.
3.125.* Izracunati:
) 1 + I 1
(
. \100
a 12)
b) [-1:;13
)
60
c) Ji
..
(
. h 1
6
[. h \6
3.126.* DokazatlJednakost: l-2-) + -2-J =-2.
d)h
41
Izracunati vrijednost izraza:
3.127.*
3.128.*
-[(-3i)(2 4i)-(2+4i)3i]2
(I ')(1 ')' [(2 1.) 1+2i] 4' -[ +1 - ---I ---. - I
5 5 1-21
(1- i13J' - (Ie i13)
(_I+i)12
-1-i..J3 -1+i13
3.129* Ako je x = , y = ---.. ,
2 2
dokazati da vrijedi:
c) x
2
=y. a) x
3
=1 b) y' = 1
3.130.* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi z= Z2.
3.131. * Aka je 1+z+z2=0, dokazati da je z'= 1.
3.132.* tacnost slijedecih
a) +a) b) .Ja+bi-.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a)
3.133.* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I.
. 3+; 3-i
3.134.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete:
. 1
16
\:+11 4 A
4.. •
3.135. r- Ako za kornpJeksne brojeve a, b i c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati :
- I I
a) G=- h= c=- b) lab+bc+cal=ia+h+cl.
: a' b' c
3.136.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 , ako je funkcija r definirana
formulom f(n) =( I;'; J +( ,nE N.
3.137.* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i.
a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i .
-
b) Dokazat; da vrijedi fez) '" f(z).
c) Izracunati fez,) i f(z,).
3.138.* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi I z] 1=1, 1 z? I =1 ,
dokazati da je broj Z = , realan broj.
1 + Zj 2:2
3.139. * Neka su x, Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.
Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz.
3.140.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1. Dokazati da za svaka dva
ko,rQpieksna broja a i b (a, b K) vrijedi ekvivalencija: .-
a+b·ab+ 1 = 0 a+b+ab-I = 0 .
42
4. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
lednacina, qblik:ax ,+bx+c=O_, gdje'su,a; b i'e rcalni '9r()jevi i
se, . je-,stalldardni' oblik kvadratne jedoficin,e. _ Izraz 'llX
2
naziva,,-sc- kvadratni. Nan a:izraz 'bx _naiivamo, linearni_ clan kvadrahle
jednacipe,-Broj clan_kvadratne},ednaCine: " ,'_",
Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog',clana, broj b se naziva koeficijent
- , _ _ ,_,'
Ako jc',neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1,-'tada, nazivamo_

K vadratnu jedmicirtu ax
2
-;-bx+tS:Q.:' rjesavamo prlmjeiiOni-,form'ule:

2a
4.1. Odredi rjesenje date jednacine:
a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x- I 7=0
Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax
2
+bx+c::::O:
4.2.a) 2x'-4x=5x
2
3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x
2
6x·8
4.3.a) (x+3)'·3x=2x
2
.3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4),(x'1)'=2x+3
4.4.a)
4.5.a)
4.6.a)
4.7.a)
4.8.a)
4.9.a)
Odrediti kvadratni clan date jednacine:
5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0
6x2-65x=x2+11 b) 77x-5x
2
::::22
Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine:
_5x
2
+44x·17=0 b) 802x' +34x+19=0
5x
2
·35x·2=12x b) ·x
2
·2x+5x'=77
slobodni clan date jednacine:
-I Ix +14x+55=0 b) 2x··-4x·119=0
3x
2
-6x+1O=2x b) x2+ll+5x=33
c) 2020x'·77x+30=0
c) 88x'-8x·l=277x
2
+55
c) -20x' -I 77x+50=0
c) 123x-4x2+12=7Ix
c) -33x
2
-87x+2000=0
c) 59x·7x'+8=x·2
Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _
4.1O.a) ·3x
2
+ 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0
4.11.a) x
2
-4x-4=55 b) 3x
2
+8x=5·5x
2
c) -x
2
-2x+4=3x
2
+35
Napisati koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc:
- .,. ., .- - 2 ?
4.12.a) 7x-·llx·12=0 b) -x-+113x+12=0 cJ 43x+6x =34-27x-x-
43
4.13. Napisi slobodni clan kvadratne jednacine:
a) -3x
2
-33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 c) 5-45x
2
+45x=1245
Odredi koeficijent kvadratnog, koeficijent linearnog clana i slobodni 61an
jednacine:
4.14.a) 2x
2
-9x-45=0
4.15.a) -x
2
+x-5=0
b) 9x'+8x=-11+2x
b) x
2
_x=_1
c) -4x'-5x+1=x
2
+8x-5
c) x2-2x+5=2x2_X+7
4.1. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe)
RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine:
. 2 ., .,
4.16.0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0
'9 '6 .,
4.I7.a) x-+ =0 b) x-+ 4=0 c) 4x-+25=0
d) 25x
2
-16=0
d) 9x
2
+16=0
Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) ,rijeSi date jednacine:
4.18.a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0
4.19.a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0
4.20.a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0
Odrediti rjeSenja nepotpunih kvadratllih jednacina:
4.21.a) x
2
+x=0 b) x--x=O c) x' -5x=0
4.22.a) x
2
+3x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O
4.23.a) _x
2
-3x b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0
4.24.a) 2ax'-bx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0
d) x'+15x=0
d) 4x'-5x=0
d) _5x
2
-2x=0
d) (a+b)x' -44x=0
4.25. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine:
a) x-+x-6=0 . b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.x' +llx-7=0
4.26. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine:
a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x
2
+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0
4.27. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine:
a) x
2
4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0
4.28. Provjeriti da Ii su x=3-2i , x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine:
a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0
Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine:
4.29.a) lOb) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0
4.30.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 b) x
2
_tO = (2-3x)(2+3x)
c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15
4.3I.a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1
4.32.a) .sx'-4x 33-2x
2
II b) 2t +..0_=!.? c) 3x+5 _x-2=_2
3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2
4.33.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8
04 ) 0 2 b -.,.,.,., )
4.0 .a Lax - x=O b) a-x-+b-x=O c) x--24ax=0 d) (m+l)x--3mx=O
4.35.a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) d) x'-16x+64=0
44
H ,
4.2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe)
slijedece kvadratne jednacine (jednadzbe):
4.36.a) x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x
2
+2x-3=0 d) x
2
+3x-IO=O
4.37.a) x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0
4.38.a) x2-x-30=0 b) x
2
+x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x
2
,8x-20=0
4.39.a) x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x
2
+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0
4.40.a) x
2
-6x+3.4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x
2
+6x-78=0
4.4l.a) x
2
-2x-35=0 b) x'+8x+15=0 c) x
2
-x_12=0 d) x2+11x+30=0
4.42.a) 4x2-8x+3=0 b) 9x
2
+18x+5=0 c) 3x
2
-5x-78=0 d) 2x'+x-3=0
4.43.a) x2-4x+4=0 b) 4x
2
+20x+25=0 c) 9x2-12x+4,=0 d) 9-30x+25x'=0
4
'1 'I'?
.44.a) b) x--4,,=-53 c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x
4
., '1 , ., 'I .,
.45.a) Sx-+x+3=4,,-+Sx b) c) 5x+20=3-x-+13x
4.46.a) (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)'
4.47.a) (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O
4.48.a)
x' _ 2x _- 3x -10 b) (x-II)' (6x -I)' 7.- 7x-3
6 3 4 10 5 2
7 21 +65x 5(x- J) x W
4.49.a) b)
x 7 8 10 Xi
450.a) ,
I 'n) __ 6 ___ 2_=2_ y+4
t r- 2t y2 -1 v-1 .! y+l
x+2 x-2 4 3x-1 18 -28 7
4.5I.a)- b) ----=-,--,--+.--
x + 1 1- x x -1 x + 2 2 - x .. x- - 4 '2 + x
4.52.a) _8_=-------,,_+ 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0
6-c 10 z -162+60 z+1 c+2 z-I c-2·
4.53*
4.54.a)
4.55.a)
4.56.a)
4.57.a)
x
2
+2x+2 x
2
+8x+20
+_.c...;::.:...c..::..:.
.\:+1 x+4
2 2x-1
---=--
x
2
_x+1 x+l x
3
+1
(x
2
.16x)'-2(x'-16x)-63=0
J - +15=0
(x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4
, 10
4.58.a) x- - 4x + ,._-.-- = 2
x- -4x+5
x
2
+6x 12=0.
x+3 x+2
8x
b)
6 9

x+1 +3x+:2 x+2
b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0
(.x+3j' 8(x+3)
b) l-7-) 7 20=0
b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12
-
cc---.:..
I
- :+
b) _) T ')
x- -2x+2 x- -'Lx+3
6
Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju
realni brojevi za koje je jednacina definirana:
4.59.a)
4.60'. a) ay'-(a+l)y+I=O
b) x2_2mx+m2_ n
2
=O .
b) /-2(m+n)y-t-4mn=0
4S
4.6La)
4,62.a)
4,63.a)
4,64,*
4,65,*
4,66.*
4.67,*a)
4.68,*
a b
---2.=--
x-b' a-x
1 1 1 1
----=-+-+-
a+b+x a b x
(x+m y +2I x+m)+3=0
lx-m) 2lx-m
a x
b) -----=
x+a 3
a b. c
b) --+--+--=.3
x+a x+b x+c
b) - -8, -- +15=0
(
a_x)2 (a-x)
x-b \x-b
m
2
+211.
n.x + 2n + mx + 2m
__ X_+_X_=O.
x+2 m+n x+2
x
x "._+_._3 __
-;;;-3a - ax-3a-bx+3b 3-x - a
l
_abo
x x 1 a+3
. - ... _--+--= .
a
2
+ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b
a a -1
1. b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0
\b-I)x - (b-l)'x'
1
----+ + + =0.
x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b
4.3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c
iihiz ,ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe.
,1) 0>0 - ¢;:> ,x], X2 ,j _ raz_W:,itibrojevi.. -
2Y D:;:;O ¢} Xh X2 re,alni ijednaki br(jjevi.
, -, 3) '0<0 xJ, su
Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine:
4.69.a) ,23x·5=0 b) 2x
2
x·l=0 c) ·;'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0
4.70,a) x'+10x+25=0 b) ·5x'+30x·45=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0
4,71.a) x'·3ax·a=0 b) mx'·2mx+2=O c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I
lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu rjescnja:
4,n,a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) X'+2x+IO=0
4,73,a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) x' ·3x·3=x
4,74,a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) 9x' ·12x+4=0.
4.75. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x
2
+3x+c:::::;;O imajednaka rjesenja?
4.76. Za vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja?
4.77. Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i
razlicita rjesenja?
4.78. Za kaje vrijednosti parametra In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna
._ Ijesenja?
4.79. Za kojc vrijednosti parametra 111 jednacina x2-2x+3m=O -nema r.ea1na
Ijescnja?
46
4.80, Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i
realna) rjesenja?
4.8 I. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka
rjesenja?
4,82. Za koje vrijednosti parametra k jednacina x
2
·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva
jednaka korijena ?
4,83, Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0
a) ima suprotna ljesenja (korijena),
b) jedno ljesenjejednako nuli,
e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu,
4.84. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a, b i c su rjesenja jednacine
ax
2
+bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi?
4.85. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna, a koja
iracionalna rjeSenja:
a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x
2
+10x+3=0 0
4.86. Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine
ax
2
+(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl?
4.87.* Ako su a, b j c realni broievi, dokazati da su rjesenjajednacine
'2 'b"O j'b"
. :-f::: rea TIl ro1CV\. '} . v •
4.88.* Dokazatl daJednaclIla -,x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa
aka
su a, b i c medllsobno razli6iti brojevi.
4.89.1< Ako su a, b i c dllzine stranica trougla, Ijesenjajednacine
b
' '(b' ") '0 k" k' I k . i " . '<0 -x-+ -+c-a- x+c-= su onJuglrano- 'omp e 'SI1I wOJCVl. Dokazati.
4.90. * Date su kvadratne jednacine x
2
+ 2x + k ::::: 0 i
(1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x
2
+1)=0 u kojimaje k rea!an parametar. Dokazati da za
proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna, a druga
konjugirano-kompleksna Ijesenja. Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju
dvostruko realno rjeSenje?
4.4. Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe).
Vieteove forml1le
'AhiJe 'clana'jednik '}edin'j'cl, kazell\d da-'je -
, - 2- 0 b c
nor'mira'na i pisemo: x +px+q= , gdje .Ie , q::: -.
a G
Z::t, rjesenja-,xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa:

I,. 2 vl'2 J -q
Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data .Ie

" b
XI +X2 odnosno, Xi +x"
a
C
. .1
1
' X
2
,:;;;:: q, XI; X
2
=_';- •
a
47
Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku:
4.9I.a) 2x -6x+l0=0 b) -x
2
+7x-6=0 c) 4x
2
+8x+15=0
4.92.a) 61x2+6x+ll=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0
Napisi zbir rjeSenja date jednacine:
4.93.a) x
2
_1Ox+ 18=0 b) .x
2
+34x-19=0
4.94.a) x
2
_x+l=0 b) x'-88x-3=0
Odrediti proizvod rjesenja date jednacine:
4.95.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0
4.96.a) x
2
-82x-ll=0 b) x
2
+69x+92=0
4.97. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine:
a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0
4.98. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine:
a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0
c) x
2
-66x-1997=0
c) x
2
+2000x-1997=0
c) x
2
+1998x-1999=0
c) x
2
+2000x+1998=0
c) 20x
2
+60x+33=0
c) 6x
2
+117x-30=0
Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine:
4.99.0) x
2
+884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0
4.100.0) x' -44x-77=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx
2
+4(m-l)x+3m-l=0
Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja:
4.101.a) x,=5, x,=1 b) x,=-3, x,=4 c) x,=-2, x,=-4 d) x,=7, x,=-6
4.102.a) xl::::3a, xl::::l b) xl=m-l, X:2::::4 c) Xl=-l., x2=m+3 d) xj=m-J, x2:::;:m+l
4.103.a) xl=2-i, x2=2+i b) x]::::-3-2i, x2::::-3+2i
c) xl=1+5i, x2=1-5i d) xj::::4-2i, x::::::::4+2i
r;: t::: 3 r:; 3 r:;
4.104.a) x, =2+'\I2,x, =2-'\12 b) X, =-4--v3,x, =-4+'\15
5 ± 2M r;;' 3 ± 2i.J2
4.105.0) Xu b) Xl' =3±5'\12 c) x,,
3- 5
4.106. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x
2
-x-12=0 je xl =4. Ne koristeci
forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje.
4.107. Rjdenje jednacine x
l
-6x-7::::0 je Xl= 7. Odredi drugo Ijdenje.
4.108. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2?
4.109. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja
jednacine vrijedi 2x! - x;>.=2.
4.110. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine
Y! - 15 X + a
3
= 0 jedrnko kvadratu
4
4.111. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl. Napisati
kvadratnu jednaCinu eija su 2xJ i 2X2.
4.112. Sasta\;iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad
odgovarajuceg rjesenja jednacine x
2
+6x+8=O.
4.113. Sastavitj kvadratnu jedn&.9inu cije je svako rjesenje za dva manje od
odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O.
48
I
J
i'
4.114. Ako SU Xl i Xl rjesenjakvadratnejednacine x
2
-5x+1l=O, odrediti:
a) xJ
2
+xl b) X/-X22 c)* X]3+
X2
3
4.115. Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x
2
+px+q=O, pomo6u p i q
izraziti: a) XJ
2
+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/
4.116. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax
2
+bx+c=O > pomocu a, b j c
izraziti: a) Xj2+X/ b) XI2_X/ c)* X1
3
+X2
3
Rjesenjajednacine x
2
-3x-l0::::0 su Xl i X2. Ne odrediti
; 2 ')
4.117.a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X,/2 d) XI -X2-
41 'b 3 3 ) 31. d)( 3
. 18.a) (x,-x,t ) Xi +X, C x, -Xi Xl-X,),
4.119. Neka su a i rjesenja jednaCine x" -5x+3=O. Sastaviti
jednacinu cija su rjcsenja i
4.l20. Aka su a i B rje.senjajednacine ax
1
+bx+c=O, sasta\:'iti kvadratnu
jednacinu cija su Ijesenja ex.
a
1

f3
4.121.U jednacini 3x
2
+ax-2::::0 odrediti a tako da za njena vrijedi
') 13
X]-+X2'"::;;;
9
4.122. Ne kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O , odredi
k d
· . d l' . . 1 1 5
parametar m ta'o a llJena rJesenp 7.3 ovo JavaJu UVJet -, -+ --., :::: -.
x]- X]- 4
4.123. Ako su koeficijenti a, b i c kvadratnejednacine ax2- +b,x+c=O, racionalni
brojevi, a (X i njena ljesenja, ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz
a
3
+[l' raciona!an. . . .
4.124. Aka su ex. i l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima
x
2
+px+Q=O, dokazati daje lzraz racionalan.
4.125. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O, sastaviti
kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/'
4.126. Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine sastaviti
kvadratnu jednacinu eija su rjesenja:
b) c)
. 2
-J J --1.
X]' Xl
4.127. Znajuci cia su Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine Si:1staviti
kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja:
1. I XI. XI c) X l :- X
2
. XI + Xi
a) Xl +- 1 XI +- b) - J -- --- J -
x
2
- Xl X
2
Xl Xl +X
2
Xl
4.128. Rjesenjajednacine x
2
+px+Q=O SU Xl i Xl. Ne rjesavajucijednacinu
odrediti vrijednost izraza Xl 2( X
l
2
_ Xl )+ Xl 2 ( Xl 2 -.! Xl
l X 2 l Xl :
4.1:29. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf;t- Xl i X2 jednacine
x
2
+px+q::::O, ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?,-2_p2x+pq == O.
49
4.130. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0
irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? .
4.131. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O, sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je
jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date
jednacine, a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena.
4.132. U jednacilli x
2
-x+m-l=O, odrediti m tako da bude x/ + x,.}=7.
4.5. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe)
Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja;
")' 2 2 0 '=0
4.133.a) x'-4x+l=0 b) x +x-l1=0 c) 2x -3x-7= d) -3x-+x+l-
4.134.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0
4.135. Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja.
4,136. Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja.
4.137. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri
cemu je negativno rjesenje vece,po apsolutnoj vrijednosti,od pozitivnog ..
4.6. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi)
4.138. Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54. Odrediti taj bro].
4.139. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120. Odrediti taj braj.
4.140. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji, tadaje zbir kvadrata taka
dobijenih brojeva 65. Koji je to brei"
4.141. Zbir cifara dvacifrenag broja je 8, a njihov proizvod je 15. Koji je to broj?
4.142. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5. Kada se on pamnozi brojem koji je
sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. Koji je to braj?
4.143 . .Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge. Suma kvadrata
ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034.
Odrcditi dvocifreni broj.
4.144. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre
desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306.
4.145. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih
kvadrata. Odre'diti ove brojeve.
4.146. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. Koji su to brojevi?
4.1-47. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340. Odrediti ove
brojeve.
4.148. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. Koji su to
.brojevi.? .
4:.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113. Koji Sli to brojevi?
4.150. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200. Koji su to brojevl?
4.151. Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387. Koji su to brojevi?
50
I
I
:1
II
,I
4.152. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost, dobivaju se stranice
pravouglog trougla. Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one
a=l. b=3 i c=5?
4.153. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost, se stranice
pravouglog trougla. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su. one a= 1 0,
b=ll i c=19?
4.154. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m
2
, a hipotenuzaje c='I3 m. Izracunati
katete trougIa.
4,155. Povrsina pravougaonlka je P=50 m
2
, a njegov obim iZllosi 30 m. IZff:lcunati
stranice pravougaonika.
4.156. Dijagonala pravougaonika je d= 13, a stranice mu se razlikuju za 7. Odrediti
stranice pravougaonika.
4.157. Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih
stranica. Koji je to poligon?
4.158. Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona, broj njegovih
dijagonala se poveca za 30. Odrediti broj straniea poligona.
4.159. Kada se ivica kocke smanji za 3, zapremina kocke smanji se za 117. Za
koHko se smanjiia povrsina kocke?
4.160. Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika. Straniea romba je a=8
em, a povrsina P=36 em
2
. Odrediti sti':Jniee pravougaonika. -
4.161. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je U trougao je upisan kvadrat
cijaje povrsina n-ll dio trougl;. Kolikaje visina '
4.162. Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r). Ako je povr,ina
kupe P=247r m
2
, jzracunati visinu kupe.
4.163. Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. Kada bi se
bazen punio samo kroz siru cijev, tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu.
Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati. Za koliko sati
svak.a cijev posebno moze napuniti .bazen?
4.164. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata. Kada se
bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo
kroz drugu cijev. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen?
4.165. Dva, automobila udaljena medusobno 329 km, heeu jedan drugom u susreL
Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag. Prvolll automobilt(
potrebno je 3 sata manje vremena da pre.de polovinu puta nego drugom da prede
cijeli put (od s=320 km). Odrediti brzine kretanja oba automobila.
4.166. Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme. Vozac B prelazi syojim vozilolll
20 km/h vise nego vozae A. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca
A. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I
4.167. Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom. Ako se brzina
Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se
za 10 sekundi. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici?
4.168. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h. Rastojanje od
495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno , a drugi puta nizvodno.
Krecu¢i ..se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao
nizvodno. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei?
51
4.169. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q
(oma), jacina struje poraste za 2 A (ampera). Koliki je bio otpor u kolu na
pocetku?
4.170. Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q ,
jacina struje se srnanji za 22 A. Koliki je pocetni otpor?
4.171. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM, pojeftini za p%, a za neko
vrijeme, pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu.
Odrediti p. (Uzeti, specijalno, a=2000 KM, b=1200 KM).
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce)
Ako no!e:kvadratndg l#da se ovaj tdn,tmt
fak.tore_,na rlacin: ax2+bx+C;-==' a(x-x!l(X-;X2). '
Dati kvadratni trinom rastavi na linearne faktore (cinioce):
4.172 a) x
2
3x+2 bJ x'-6x+5 cJ x
2
-7x+6 d) x'-lOx+9
4.173.a) x'+IOx+9 b) x'+2x-15 c) -,'+2x+35 d) -x'+x+42
4.174.a) 8x'+IOx+3 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2
4,J75.a) 2x
2
_ax_a
2
b) x2_2ax+a
2
c) 2a
2
x:?+abx_b
2
d) 2a
2
_Sabx+3b
2
x2
4.176.a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a;;b
3
+ab(2a-b)x-x
2
c) 2abx2+(2a
2
+2ab-3b
l
)x+2a
l
-3ab
4.177.a) ,'-ax-6a' b) abx'-(a' +b')x+ab cJ a'-ab-2b'
Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani):
l ") rJ '169
x- -6a+9 a- --4 )a- -5 b) a+
4178.a) b) 4.179.a) --c;-, .
a
2
_9 a
2
+4a+4 a-+2a+l (/---9
4.180.a)
(/2 _ 4
lOx' -1000
c)
Xl -4x+4
b)

+4a+4 x' - 20x + 100 20x
2
-80
4.181.a)
a
2
-3(1+2
b)
u
2
-30-10
a
2
+2a-8 2a
2
+ 3a ..- 2
4.182.a)
2a' -8a-90
b)
x
1
+bx-2b
2
3a'+36a+l05 x
2
+9bx+ 14b
2
4.183.a)
3x
2
-Sax-8a
l
b)
2X2 -3ax+a
2
2X2 +3ax+a
2
3ax-x
2
_la
2
4.184.a)
2x'-2x-12
b)
5x
2
-2x-3
3x2+x-l0 5x
2
+ 3x
4.185.a)
XIl+2 + 2x
l1
+
1
+ xl!
b)
7 x
lJ
+
2
+ 6x
l1
+! -] 3Xll
" " -x -x
52
I
1
l
4.186.a)
x' + .fi -I -.fi
3x
2
+ 3.fi+l +.Ji
b)
x' -(Za-b)x+a
2
-ab
x
2
-ax+ab-b
2
4.8. Kvadratna jednacina - razni zadaci
4.187. Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan:
2X2 +7x 5
7x
2
-7x
a) b)
+ 2x -15 5x+ 12 - 2X2
c)
3x
2
+14x+15
4.188. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim
)
(
x-3 X+3) (. ' ) ,
a '/ . 1- x- ;
x- -2x-3 x
2
+4x+3 . .
b)
( -6X:'::5_x2_6X+·8J.( )
x' -3x+2
lx2-7x+l0 x
2
-5x+4
4.189. _ .
l

_ 1 )X'-7X-8
x' +r-x-l r-9x+8 2x-7
4.190.a)
4.191*
Rijesiti date jednacine (jednadzbe):
5
, 3 -x-6

(x- 2Xx-4) 2x-4 - x' -6x+8
I
2
1-8x+16x' 1+8x+16x'
64x' -16x' -4x+ I'
4. I 92*a)
5x 4x-5 5
4.193.*a)
15
b) , . =(x-I)' +x'
x- - x + 1
4.194.*a) (x'-x)2_3(x
2
_x)+2 = 0
4.195*a) (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0
, : 12 4
b) 4x- +12x+--+-, =47
x x-
4.196. Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni kx
2
-kx+(k-3)
potpum kvadrat? :
4.197. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da
vrijedi: . :
I.
a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli. b) ledno ljesenje jednacine jednako je
1.
53
c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od
drugog,
e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog.
1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda.
4.198.* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ne rjesavajucijednacinu
2 ,
odrediti vrijednost
x x
izraza: _1_ + _,_ .
1 + X
2
1 + Xl
Rijesiti date jednacine Gednadzbe); '.
4.199. * a) x'+61 x 1 b) (X_3)2= 1 x-31
2 I' 1 2 1 '
4.200.* a) -x +1 =-x-+1 b) x -3x+2 =3x-x--2
4.201.*a) x'-1I=-lxl+1 b) x
2
-5x+6
4.202.*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0
c) (x+1);= I x+31 ,
c) 12X-X -11
, ,
c) 5x-x -6 =X -5x+6
c) 1 x2_4x+31 + 1 x"-5x+61
4.203. * a) (x+4)(x+5)(x+
b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120
4.204.* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine
X2 -2mx+m' -1 =0, pripadaju intervalu [-2,4) ?
4.205.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J
Xl -(2a+ l)x+ 1. 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje.
Napisati kvadratnu jednacinu fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete:
XIX::: + XJ+X2 .::::6a+2 , XIX]: -2(xl'+x::»+4=O ..
4.207.* Ako su Xj i Xl ljesenja jednacine x:?: +px+q=O, dokazati
ekvivalenciju (x, =3x,) ¢> (3p'-16q=0).
4.208. * Dokazati da za rjesenja x
J
i x:?: kvadratne jednacine x:?: - ax + a = 0
vrijedi oejednakost.: Xl 1 + Xl 1 2(Xj + x:?:).
4.209. * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata
ljesenja jednaCine (a-1 )x
2
-2(a+ 1 )x+a-2=O gdje je a real an parametar.
4210.* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne
vrijednasti realnog parametra m.
4.211. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine
x
3
+ ax:?: - ax - 1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva.
54

I

5. KVADRATNE FUNKCIJE
F'U.l1k9ijit
(jrafik kvadratne funkcije'je ,parapola'.
y
a;;O
Paio,faji ,parabole u, zavisnosti od koeficijenta a"j ,'diskriminai1te D=b
i
pl'cdst,avUcni iu
pa,gornjim slikariul. PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak, tok i ekstre-m
{\.vadralne, funkcije.
'kvudraine fUlikcije y::;: .)i - D
2
], 'je' u tti'c!<'i' x
_ ' 2a 4a" la-
5.1. Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5.0drediti frO), f(-I) i f(2).
5.2. Ako je f(x)= 4x
2
+2x+c, odrediti vrijednost varijable c ako je:
a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40
5.3. Akoje f(I)=2, f(2)=0 1 f(3)=-4, odrediti koeficijente a, b i c kvadratne
funkcije f(x) = ax'+bx+c.
5.4. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi
tackom M(O, -3).
5.5. Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik
prolazi tackama A(-4,0) i B(4, 0).
5.6.Dataje funkcija y=ax
2
0drediti:
aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je .<0
5.7. Skiciraj grafike funkc-ija:
aJ y=x
2
. b) y=2x' c) y=5x' d) y=0,5x'
5.8. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.9. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima
najmanju, a za koju najvecu vrUednost?
5.1 Skiciraj grafiRe funkcija:
2 -') 2
aJ y=-x - bJ y=-2x- cJ y=-5x dJ y=-0,5x'
55
5.11. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.12. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima
najmanju, a za koju najve6u vrijednost?
Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija :
5.13.a) v=x2+2 b) y=x2+3
2 2
5.14.a) y=x -1 b) y=x-2
5.1S.a) y=-x'+3 b) y=_x
2
_5
c) v=x2+5
2
c) y=x-6
c) y=_x
2
+4
U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija
5.16.a)
5.17.a)
, 2 )
y=x- b) y=x +3 c
y=x
2
_4
y=_x
2
+5
, 2 )
y=-x- b) y=-x -2 c
5.18. Odrediti nule kvadratne funkcije:
a) y=3x
2
-27 b) y=4x
2
-64 c) y=-2x'+32
5.19. Koliki je maksimum funkcije:
a) y=-x'+1 b) y=_2x
2
+4S c) y=-89x
2
-2
5.20. Odrediti minimum funkcije:
a) y=x'-7 b) y=Sx
2
+2 c) y=399x'-12
5.21, lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m):
a) b) y=(m_l)x
2
_3 c) y=m
2
x
2
+144
5.22. Nucnali grafike funkcija:
a) y=-2x
Y
- b) y::::_2X2+3
5.23. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
Skiciraj grafik date funkcije:
, ,
5.24.a) F(x-])- b) y=(x-5)' c) y=(x-7)-
5.25.a) Y=(X+2)2 b) y=(x+3)' c) y=(x+4)'
5.26. Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika
funkcije y=x
2
.
5.27. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
, pa na osnOVll njega, na istaj slici, nacrtaj
grafike slijedecih funkcija:
a) y=(x-l)" b) y=(x+3)" c) y=(x+6)'
5.28. Nacrtaj grafik funkcije y=_x2., pa na osnovu njega, na istej slici, nactiaj
grafike slijedecih fUllkcija:
a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)'
5.29. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka.
5.30. U kojem intervalu data funkcija opada:
a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2
5.31. U Kojem intervahl' data funkcija raste?
a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)'
56
c) y=(x_2)2
c) y=(X+II)'
·.'.1·.'.:···
:!i
j
5.32. Sta je nula funkcije:
a) y=(x+S), b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I
5.33. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
-12x+36. Staje nula ave funkciJe?
5.34. Odrediti koordinate tjemena parabole:
24'
a) y=x +4x+ b) y=x--6x+9 c) y=x
2
+lOx+25
5.35. Nacrtaj grafik funkcije y=x
2
, pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija:
a) y=(X-1)2+3 b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1
5.36. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2, pa na osnovu njega grafike funkcija:
a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+2
5.37. Nacrtaj grafik funkcije y=_x
2
, pa na njega grafike funkcija:
0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z . c) y= _(x_3)2_
5
Odrediti nule date kvadratne funkcije:
5.38.a) y=x'-llx+24 b) y=x
2
_9x+14
5.39.a) y=2x
2
-3x-5 b) y=3x
2
-l6x+S
c) y::::x2+6x+5
c) y=5x
2
+18x-8
c) y=_x
2
+2x+ 1 }
5.40. Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule:
0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS
c) y=-(x+6)'+23
c) y=-3x
2
+x+ I .)
5.41. Koliki je maksimuill date funkcije:
a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12
5.42.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x
2
+x-5
c) y=(x+7)'+16 "
c) y=4x
2
_x+2 ?
Koliki je. minimum date. kvadratne funkcije:
5.43.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+2
5.44.a) y=x2+x+l b) y=2x
2
+3x-17
c) y=-3x
2
-12x-9
c) y=-x
2
+6x-14 .
Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije:
5.45.a) y=x
2
+4x-2 b) y=-x
2
-2x-4
5
' ,
. .46.0) y=x-+16x+l b) y=-x-+4x+15
5.47. Odrediti koordinate tjemena parabole:
0) y=x'+x+8. b) y=2X2_3x+ I c) y=_3x
2
_x+5
c) y=40x'-27x-4
c) y=-3x
2
-2x+S
Odrediti interval u kojem data funkcija raste:
5
' ,
.48.a) y=x--8x+12' b) y=-x-+2x+35
5.49.a) y=x'-6x+8 b) y=2x
2
-x-l
c) y=8x,+7x_1
c) y=-2x
2
+5x+7 ?
U kojem intervalu data funkcija opada:
5.50.a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35
5.51.a) y=2X2+5x+3 b) y=5x
2
+x_6" ,
5.52. Odredi ta6ke date parabole sa x-osom:
a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x
'
+llx-30. c) y=Sx
2
-2lx-20
57
5.53. U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu:
a) y=x
2
_x+25 b) y=-88x
2
+45x-2 c) y=-33x
2
+1998x+57
Nacrtaj grafik date funkcije:
5.54.a) y=x2_6x+8 b) y=2x
2
-x-1
5.55.a) y=2x
2
-i-5x+3 b) y=5x
2
+x-6
-. ,
c) y=-3x -2x+5
c) y=-2x'+5x+7
5.56. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.
5.57. U koiim intervalima je data funkcija pozitivna:
, , 2
a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 c) y=2x
2
+5x-7 ?
5.58. U kojim intervalimaje data funkcija negativna:
• 2 . 2
a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 ,
5.59. Ispitati zuak slijedecih funkcija:
a) y=x
2
_4x+4 b) y=x2+4x+5
5.60. *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m:
, f' ,
a) y=-x'+2mx+2 b) (x)=x -2mx+3m c) y=x··-(m+l)x+2(m-l)
5.6]. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u
cijeloj svojoj domeni?
5.62. Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u
cijeloj svojoj domeni?
5.63. Odrediti koordinate tjemcna, nule, tacku presjcka sa y-osam, a zatim skicirati
grafik funkcije y= x
2
-3x-4.
5.64. Odrediti koordinate tjem"ena, nule, tacku presjeka sa y-osom, a zatim skicirati
crrafik funkcije v=
5.65. Kvadratnu' funkciju y=::'3x
l
-4x+9 dovesti na oblik a zatim
odrcditi: nule, ekstrcm, intervale monotonost!, znak i koordinate tjemena.
5.66. Kvadratnu funkciju y=_4x
1
+x_3 dovesti na oblik a zatim
adrediti: nule; ekstrem, intervale monatonosti, znak j koordinate tjemena.
5.67. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x
2
-8x+3 i skicirati graflk
ave funkcije. .
5.68.0dl-,:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I, -6),
B(O, -3), C(l, -4).
5.69.0drcditi funkciju y=ax
2
+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l, 2),
B(-2, 9), ce-3, 22)
5.70. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q , a zatim:
a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax
2
+bx+c.
b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije.
5.71. Odredi v!,ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax
2
-4x+5 ima
maksimum u tacki s ordinatorn 7.
5.72. U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n, m,nER, odredi funkciju koja ima
maksimum -3 za x=-l.
5.73. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3; kER, odredi funkciju koja ima
minimum za x=-l.
58
J

..
u
t
5.74. Jednacina y=kX2_2x+ 1, kE R odreduje skup parabola. Odrediti skup tacaka
ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola.
5.75. * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih
jednacinom y=x'_3kx+2k
2
, kE R.
5.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x
2
pomjeri
za 2 jedinice udesno i za 6 jedinica navise.
5.77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x
2
pomjeri
za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole.
5.78* Odrediti jednacinu parabole kojaje:
a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll,
b) osno simetricna S obzirom na y-osu,
c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1.
5.79. Obim pravougaonikaje 8 em. Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju
jedne njegove stranice. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna?
5.80. Obim pravougaonika je 40 m. Odrediti stranice pravougaonika taka da mu
povrsina bude najveca ..
5.81. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. Koji od ovih trouglova im.
najvecu povrsinu ?
5.82. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova
bude najmanja.
5.83. Broj, 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna.
, , I
5.84. Akoje 2x+4y=l, dokaz. ti daje x- +)'- 2:-.
. 20
5.85. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1 x
2
91 b) y= 1 ,2+11 cJ y= 1 x
2
'161
5.86. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ?
5.87."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x
2
4x i b) y= 1 x',4x+31 cJ y= l-x
2
+6x-81
5.88. Kvadratna funkcija y=ax
2
+bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l.
Odrediti koertcijente a,.b i c.
5.89.* Jednacinom y=(x-3i+m, gdjeje III rea!an·parametar,odredenje skup
parabola. Odrediti skup tjemena ovih parabola.
5.90.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom
y=x2-2(k+l)x+k-3, gdje je k reaJan parametar?
5.91.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5. Za koju
vdjednost
realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli?
5.92. * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. Kolika je stranlca upisanog
kvadrata?
5.93.* Koji pravougli trougao, ciji je zbir kateta 10, ima najmanju opisanu
kruznicu?
5.94. * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine.
59
6. KV ADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I
SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA
oblika +bx+c?'O l,i ax
l
+bx+cdi, gdjc su a. b i e rna r'ealni J
a;tQ, naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba).
6.1. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma:
a) xl-8x+7 b) x
2
+4x-S
6.2. Odrediti znak kvadratno& trinoma:
a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25
Rijesiti da.te kvadratne nejednacine:
6.3. a) x
J
+3x>O b) X2+X<O
6.4. a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O
6.5. a) b) x+6x';o:O
6.6. a) ,'·5xo;O b) x
2
4xo;O
6.7. a) x2<4 b) x
2
>9
6.8. a) x'0;36 b) x';O:16
6.9. a) b) x'·9x+20<0
6.10.a) b)
6.11.0)
b) _2Xl+4x_6>O
c) 25x
2
+5x-12<O
6.12.0) 4x'+2x+I>0
6.13.a) 15+x
2
8x<0
x-3
6.14.a) -->0
x-4
b)
x-2
b) --<0
x+ 1
6.15.a)
c)
6.16.a)
c)
60
Xl -2x-3
--c;---.- > 0
+2x+8
x2-x+l1
-;;-----<0
+3x+7
2
2 >0
x- -7x+12
x' -llx+30
"--.-=-=-=<0
-4
d)
c) d)
c) x2-2x>O d) x2+7x>O
c) 6x'+5x>0 d)
c) d) x
2
+2x::O:;O
c) d)
c) x'<3 d) x'<8
c) 4x'0;25 d) 9x';O:16
c) d)
c) d)
b)
d)
c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O
c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O
2x 3 3-x
c)---->1 d)·--<2
x+5 x+5
x
2
+4x+5
b) < 0
-5x+6
d)
b)
x?+5x+7 0
x
2
-2x+3>
-5
--·-->0
x2+7x+10
b? -x-1
-c:-->O
-887
Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi):
6.17.a) X
2
-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax
2
-16<0 c)
6.18.a) /V b) x'+8x+ 7>0 A 1>0 cJ <0 A x2+x"2>0
6.19.a) x2+2x+1>0 A b) A X2-4X<0
c) 8x
2
+x>OA 2X2+X_1<0
6.20.a) x2-14x+45<0 A A 2x-3>0
b) A A
Rijesiti slijedece nejednacine:
6.2I.a)
x-I 0 x+3 ) x
2
-13x+50 0
> b) <0 c ------>
-4 x' +6x+8 2x-3
?-x
d); <0
2x-
6.22.a)
3x
2
-x+2<2
-2x+3
2
b)x+->-3
x
x' -10 1 ; x+1 I-x
d) c) <-
5+X2 2 ! 1-x x
6.23.a)
c)
6.24* a)
c)
6.25* al
b)
x
2
_1
-"-""":'-<0
-3x+7
Xl --2x+1 <0
-3x+5
(x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0

(x + 3)(x.,. 2)(x 2)(x' -4x+ II »0
I )(x + 7)'(x+4 )(x' +x+ I )<0
b) >0
x'-7x+1.0
d) (x-IXx'-,x+I»o
),J -i
b)
Odrediti definiciono podrucje (domenu) date
6.26.a) V = R-81 b) v = .(;';9 c) y = ,!I x
2
627.a) b) f(x)=,}-3x'+6x-3 c)f(x)=,}4+-8-x---5-x
7
,
b) y =
6.29. Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina
a) irna realna i jednaka rjesenja,
b) ima realna i razlicita rjesenja,
c) nema realnih rjesenja?
6.30. Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina
:
a) imajednaka rjesenja,
b) ima realna i razlicita Ijesenja,
c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja?
6.31. Za koje vrijednosti parametra ajednacina im3 oba
rjescnja pozltivna?
6.32. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0, odrediti reaifm paramet<;lf a tako da ljesenja
jednacine budu negativna. '
61
6'.33. Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _.
ima rjescnja razlicitog znaka?
6.34. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ taka da za njena
rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1.;inimalnu vrijednost. .. ..
6.35. Aka Sll x, i x, rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O, odredltl vTlJednost
parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O. .
6.36. Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine
2 2
+ X
2
" > 2
X
2
XjL-
,
6.37. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m
pozitivan za svako rcalno x? . .
6.38. Za vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan
za svako realno x?
6.39. Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za x bude.
a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0.
6.40.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija
x2-4x+5
f(x) ,
(m+l)x
2
-3mx+m+8
pozitivna za svako realno x?
6.41.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl:
x
2
-8x+20
O.
6.42.a)
6.43*a)
6.44.*a)
+2(m+1)x+9m+4
'I ' b) x··;x-l.I<3
b) Ix"+4x 1<2
b) x'+14x +3<0
c) IX:-5X+61>1
c) x--4x+2 > 3
c) 2x' + I x 1-1>0
6.45, '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a
svaka x: f(x)= + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) ,em '" -I) ?
6.46.* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti a: :<
a) ax
2
-x-1<0 b) 2x
2
+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0
6.4 7. * Ispitati ,jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina:
a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0
c) (k_2)X2 +(k+ I)x-(k+ 1)=0
6.48.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi :
. !X'-kx+I!<3 ?
x
2
+x+ 1
6.49. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije:
. ,2X2 () 1 () x
2
+ 2x + 3
a) f(x)=-,- b) f x =--,- c) f x =
x- + 1· 2x + 1 . - x": 5
6.50.* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax
2
+bx+-c = 0 rjesenja Xl J X2 I
realan broj u. Dokazati ekvivalencije:
62
1
I
j
.,
I
I
;\
I
I
I
1
i
a) [(X"X
2
E R)/\ (x, < x
2
)/\ (aE (x"x,))] <=> af(a) < 0;
b) (a < x, ,; x
2
) <=> {(b
2
-4ac?': O)A[af(a) > :a > a l
c) (XI ';X
2
<a) <=> {(b' -4ac?,:0)/\[af (a»0]/\l- :a <a l
6.51. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date
jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx
2
-4mx+12=0
6.52. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca
od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0
6,53. * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci.ne
, nalazi izmedu -I i O.
6,54. * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine
f(x)=4x
2
-(3m+l)x-(m+2)=0, pripadaju intervalu (-l, 2)?
7. NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA
7.1, Bikvadratna jednaCina (jednadZba)
+b +c:",O naziva bikvadratnajednacina,
SmjeilOmx'-=t,t,ikvadratnajednacinase svod.i nakvadratnu po nepoznatoJ t.
Rijesiti bikvadratne jednacine:
7.1.a) x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x
2
=0 d) x"+64x'=O
7.2.a) x"+25x'=0 b) x
4
-144x'=0 c) x
4
-256x'=0 d) x"+169x
2
=0
7.3.a) x"-13x
2
+36=0 b) x
4
-5x'-36=0 c) x"-5x
2
+4=0 d) x"-17x'+16=0
7.4.a) x'-16x'-225=0 b) x
4
-35x'-36=0 c) x
4
-24x'-25=0 d) x
4
-63x'-64=0
7.5.a) 36x"-13x
2
+1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 d) 2x
4
-19x'+9=0
7.6.a) x
4
_3x
2
_4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox
2
+8=0
7.7.a) 18x
4
-7x
2
_1=0 b) 4x
4
-5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 d) x
4
+13x
2
+36=0
7.8.a) x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x
2
+16m'=0
.-7.9.a) b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_
x
2_a
4
x
2
+a\=O
7.IO.a) x"_lax
2
+a
2
_b
2
=0 b) x'-13mx
2
+36m
2
=0 c) x'_2(a
2
+b
2
)x'+(a
2
_b
2
)2=0
7.1I.a) x'(x-5)(x+5)-x' +25=0 b) x,(x-4)(x+4),24+2x
2
(x'+5)=0
63
7.12.a) (x+ 1)4.5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0
7.13. *a) 2(x'·5x·5)'.(x' ·5x+6)2 ·158=0
c) (2x·1)4.26(2x·l)2 +25=0
b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0
Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja:
7.14.a) x1.2=±2, x3A=±7 b) xj,2=±1, X3A=±'12 c) x1,2=±3, x3,4=±5i
7.15.a) xl.2=±4, x',4=±2i b) x,.2=±i, x3.4=±3i c) X1.2=± (2·3i), X'.4=± (2+3i)
Rijesiti jednacine:
7.16.a) x·'·5x·
2
·36=0 b) x·
4
+5x·'·36=0 c) x·
4
·15x·
2
·16=0
7.17.a) x·sf'; +4=0 b) f';.SVx·9=0 c) 2V +sV·88=0
9 3(x'+1) 5x
3
-5x
2
+1 4(x
2
-2) 10 l+lOx
7.18.a) ,. + +x+2=0 b) , +---+--
x'.(x - 2) 2 - x x' x+ 1 .:c-(x+ I)
x'+1 4(x-1) a' 3 3 3
7.19. ----+--- -+-=--
a
2
(x+l) a
2
(x+l) x x
2
x+l
7.20. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X
4
+pX
2
+q=O jednaka je nuli, a
proizvod je jednak q. Dokazati!
7.21. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx
2
+c=O jednaka je lluli, a
c
proizvod rjeSenja jednak je -. Dokazati!
a
7.22. Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2, a drugo 5, napisati tu
jednacinu.
7.23. * Neka su ,-Xl, -Xl, X2, X I, Jje.senja bikvadratne jednacine X4_
(3m+2)x
2
+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar. Odrediti vrijednast parametra III
aka je X(::::3X2.
7.24.* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine
ax" +bx
3
+cx
2
+dx+e=O, da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu
jednacinu po varijabli y7
7.25. * Pokazati da se jednacina (x+a).j+(x+b)4=c, smjeno111
a+h
X= y- ---, svadi
2
l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y.
7.26. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine:
a) (X+I)4+(x·31'=32 b) (x+3j'+(x+5)4=16 c) (x.I)"+(x+3)4=82
7 .27. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina
x
1
+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet
b) x' +(H =17 7.28* Rijesitijedllacine: a)
2
x
64
I
I
I
I
11
II
I

:1
,
7.2. Binomne jednacine Gednadzbe)
Rijesiti (binomne) jednaCine
7.29.a) x
3
·1=0 b) x
3
+1=0 c) x
3
8=0 d) x
3
+27=0
7.30.a) x
3
.64=Ob) x
3
+M=O c) 27x
3
·8=0 d) 27x
3
+1=0
7.31.a) Sx
3
·125=0 b) 64x'·27=0 c) 12sx
3
+343=0
7.32.a) x'+8a
3
=0 b) 27x'·a
3
=0 c) 64x'·27a'=O
7.33.a) x
6
.64=Ob) 64x
6
+1=0 c) 729x
6
·64=0
d) 12sx
3
·216=0
d) 8x
3
·729a
3
=0
d) 4096x
6
·729=0
Odrediti sve vrijednosti korijena:
7.34.a) l/i. b) V8 c) lJ27 d) '!64
7.3s.a) lJ- 27 b) lJ- 64 c) lJ- 216 d) lJ-125
7.3. Neke jednacine treceg stepena (stnpnja)
Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc:
7.36.a) x'+x.2=0;{I,·1,2} b) x
3
·x'+2x,+4=0; {0,·i,3}
7.37.a) 2x'·x·2=0; {O, I, 2} b) 2X3'X'+x+4=0 ; {·2, "I, i}
7.38.a) x
3
-4x
2
+4x·3=0; (2, 3, ·3) b) x'+5x'.7x.14=0; {i, 2, 3}
Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja:
7.39.*a) x
3
+5x
2
+2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O
7.40.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x.j-x
3
-3x
2
+x+2=O c) -2x"+4x"-x
2
+x+3=O
Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje:
7.4l.a) x
3
.3x+2=0, x,=i b) x:'+5x+ 1 8=0, x,=·2 c) x"+2x
2
3x·10=0. x,=2
7.42.a) 5xJ-4x-32=O, xl::::::2 b) x·'-x
2
+2x-24=O, XI=] .
c) x3_6x
2
+I 2x+335:::::0, Xl=-S.
7.43.a) X
3
_X
2
-x-l 5::::.0, xt=-1+2i
c) x'.9x
2
+33x·6s=0, x,=2+3i. d)
b) x·'-6x
2
+13x-IO=O, xl=2-i
x"·(3+2..fi )x'+3(2..fi + 1 )x·9=0, x,=..fi +i
7 .44.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i
preostala dva rjdcnja:
a) mx
3
+2x
2
-x-2=O, ako je xl =-1.
c) x3+2x2+rnx+2=O, akaje xl=-2.
b) 2x"+mx'+13x+15=0, akoje xI=·5.
d) x3+9x2+11x+m:::::O,akajexl=-7.
7.45. Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine:
a) x
3
7x
2
9x+63=0 b) 6,3+2x'·25x·sO=0
c) x
3
+2x'·13x+1O=0 d) x'·x'.17x.ls=O
7.46. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu
jednacinu: '
. a) x
3
2x
2
+sx·4=0 b) 2x
3
+x
2
4x·12=0 c) x
3
+3x'+sx+3=0
65
d) x'-x
2
+2x+16=0 e) _x
3
+2x
2
+3x_1O=0 f) 5x
4
_x
3
_3x'+x_2=0
7.47. RijeSiti date jednacine: ') 3 2
a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x
3
-7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0
d) x
3
_5x
2
_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x
3
_4x
2
_x+4=0
7.48. Odrediti a, bEZ tako dajednacina x
3
_ax
2
_X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i
x2=3 ,a zatim odrediti i trece rjesenje x3·
7,4. Simet)'icne jednaCine (jednadzbe)
7.49. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data bi1a simetricna:
a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21,x-1=0
d) lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0
Rijesiti date simetricne jednacine:
7.50.a) x
3
_x
2
_x+I=0 b) x;+x'tx+l=O c) x';4x'-,4x+l=0
d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0
7.S1.a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/;7x';7x+2=0
7.52.a) 3x'_7x"_4x
3
4x
2
_7x+3=O . b) 2x'-4x'+3x'+3x;-4x"';2=0
7.53.a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0
3x+ 2 '. . -, 3 0
- ')4 ) 44
3
-4 lOb) --=x' c) X" -3x- -x+ =
/., .a x + x x- = 2x + 3
. , , I' , 0
7.S5.a) .'1"+,,'-2.'1'-8=0 b) x'-2.c-(a--a- ).'1'+(1--"':'
7.56*a) 4x
6
8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 b) x'-6x'+ 14x--6x+ I =0
7.57.* a) 2x
6
-6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 b) x'+4x
6
-IOx'+4x-+1=0
66
8. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA
(JEDNADZBI)
Provjeriti da li je dati uredeni par (x, y) rjcsenje datog sistema:
8.01.a) 2x-3y=11, (I, -3) b) , (-2, 3) e) 3X+y=5 . (I, _I)
xy+3=O x2±4/=40 2X2+l=3
8.02.a) , (2, _I)
xy+2=0
b) x'+/=25 ,(-3,4)
4x'-/=20
c) x-lly=4,(3,-I)
x
2
+i:::;JO
8.03.a)
Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi):
x-y=1 b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0
xy-l? 0 5x1_y2±", Q
8.04.a)
8.05.a)
,Q'=12 }
,,-2.1'-2=0
2y-x=2)
- 2x)'=3 J
8.06.a) .., .,
x+.-=8 }
.c-y-=16
x+),=6 1
8.7.a) f
x' +y' =2(x)'+2)j
8.8.a) . ,
x+v=-a}
xy=-2a-
x+.1'=1 l c) h+3y-S=0 }
x
1
+ =1) x
2
+4)12_
3x
_
2
=0
b) 5X-3Y ... S=0} c) X+5)'+2=01
5xv+2=0 5xy+8=OJ
5x+6y-I=01
" _j c), , ?
x- +)' =6) 3x- +2xy+5.y- -6=0)
b)
b) , l e) 1
2<, -x),+3y -7x-12)'+I=OJ x"-x)'+)'- -7=0)
b)
c)
8.9.a) 4\-2)'=-7a, J b) ,X+
Y
,=20, j' c)
4x +4xY+r=7a-J [-2a +y-=2
2x+3.1'=a 1
") ? ") I
x--y-=3a-)
4 5 4 2 I-x+x'
8.10.a) ---=1 A --=- b) =7
x-I y+l x+S Y 1_y+y2
x-I
A ---1=0
y+l
67
{xy-X+ Y =7
{x' - y' =0
{ xy-12=0
8.11.a)
b) c)
xy+x-y=13 x
2
+y2=4
x' +3xy+ y' -61=0
{x
2
+ Y'=8
{X'+y2=13
c)
{x' + y' =38
8.12.a)
b)
xy=1
xy=4 xy =1
8.13.a) x+xy+y=11 b) xy+x+y=l1 c) xy+x-y=3
x-xy+y=1
x
2
y+y
2
x=30
x2y_x/=2
,2+xy+x=10
' , 0
8.14.a) 5xy+3x'=57 b) c)
x--xy+2y-=
15xy-x
2
=81
y'+xy+y=20
2x
2
+3xy-5y'=0
8.15.a) x
2
-2xy+3/=9 b) 2x
2
+3xy+2y'=4 c)
Xl _xy+y2::;:3
x'-4xy+5y2=5 4x
2
-4xy-/=8
2x
2
-xy-/=5
8.16.a)
2xl-3xy+3y\::80 b) 2x
2
-xy+/=28 c) 3x'-3xy+2y'=8
x'+3xy-3y'=28
2x
2
-3xy+3l=8
Xl +xy-Z/===-56
8.17.*a) x'+4xy-Zy'=5(x+y)
5x'-xy-/=7(x+y)
b)
8.18.* a) 2x
3
l-lx
2
::::36 b)
2x
2
y_y
2
x=6
8.19.*a) 2x
2
_x¥+/::::7 b)
x"+y-'=35
t+v ')6
8.20* _. _. +_. _. =.::... 1\ xy=6
x-y x+y 5
8.22. *a)
j
x+y+..:::=4
I 1
x
+
2
:,+3,.:::=5
lX- +y- +2- =14
{
X+Y=2axy
8.23*a) Y + z = 2byz
y+z=2cxz
b)
x"-3x/=1
3x
1
y_y"""" I
c) xy(x+y)=30
x
J
+y'=35
x-"+/::::6 c) x
2
y+x/=1
x+y=2
x"+y-'= J
x'+/=7 c) x(x
2
+3/)=14
xy(x+y)=-2
y(y'+3x
2
)=13
8.21.* J2X-Z+!2
Y
-X=2 1\ .Jx+,F=4
2y-x 2r\'-
{
XC<+Y)=3 r x+x+:=13
)
_ _ 2
x(x + Z = 1 c) I,e + y - + z·· = 61
x(y+z)=2 l xy+x:=2xv
{
X+ y=a.ry
c) y+z=byz
x+z=cxz
lzracunati korijen datog kompieksnog broja:
8.24.a) i b) 3-4i c) 8+6i
b) '1=i c)
8.2S.a) ;ll-i"j ,,[-I
68
9. lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
JednjtcHlU, ''koriJene, koji ,'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu
Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine, jednacinu
... To j:dnacine:' Ovdje _' ',_'
,uglavnom, .In,lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f .. ' -'," '.' , " '
:
Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine
Uednadibe):
91a) b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x
U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba):
92.a) ";x' +1 =7x b) c)
9.3. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja:
0) 7+.J.<-5=.J2-x b) .J3-x=,).\2-11x+30
U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne Uednadzbe):
9.4.<1) ,(;=4 b),{;-3=5 c)E+l=1 d).J3-x=2
9.5.a) J2x+l =7 b) .J6x-ll =5 c) .J57x+7 =11 d) .J1-33x=!34
9.6.a) .J;;+2=x b).J1-3x=3x+1 c) .J2-5x=x-2 d) .Jx-1O=x+8
9.7.a) .JSdJ=&+lO b) ,)x'-4=..[5
cJ .J5+x = ,)x-S d) Ji-'h:'"'I;::3
9.8.a) .J2x +-1 = 1- x b) .Ji+ 3", = x + 1
c) .J12-x =x d) .Jx+3;=3x
9.9.a) .JS-x =0 b) (x' -4)Jx-2 =0 c) (9-x
2
)J-x-3 =0
9.1O.a) 2.Jx+5 =x+2 b) =x+J c) -2.Jx-l =x+l
9.J1.a) ,)4x
2
-27x+18=x-2 b) ,)x'+x-3=3
.-
9:12a) ,)3x--S+7=9 b) 10-.J6i-5=5
c) =x+l
cJ 7 .Jx' +2x+2=6
69
9.13.a) = 2
9.14.a) =·J3-x
9.15.a) 2-x+-./4+2x-x' =0
c) -2x-1 =0
9.16.a) +3x+2 = -J'2-x---xC;-'
9. 17.a) ,fi'x-3 +1 = -Jx+2
9.18.a) -Jx+3+-Jn-x =7
9.19.a) Vx
3
-5x-4 = x-I
. 9-x
9.20.a) x'" 1 =-y=-
"\IX +3
---
9.21.a) -J' ,= ..j3x + 4
x+l
b) =4 c)
b) c)
b) =0
9.22.a) -Jx' -2x-l+5= 1,14

9,23.a) .,JI;. x' + 24 = x + 1
b) x' - 24 = x-I
9.24,a) -2Ix-68 =5 b) +x+3 = 1
9,25.a) b) -E=2+.Jb+3=-J3x+31
9.26 a) -J.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 b)
9.27.a) .Jb+J+.fx-='3=2.Jx b) .J2x+5+.j5.H6=.J12x+25
9.28.a) b)
9.29.*a) -./4x'--:9-;:;5 = -I
70
9.37.*a) =4.,J;
b)
9.38*a) V x' - 2x-3 = x+ 1
9.39. Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina .J x
2
- 1 :::: a - x irna
rjesenje?
10. lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE)
lfkojoj s<,nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen,oj '
JradJkarldu) n'ekog nazivamo lracionaln<i (nejednapzbaJ., ;.,'
Za, 'nejednacine vrijedi': "
N}
'4f(x) <g(x), nEN}'
;'''+<Jf(x) <)?(X),iiEN}
14 f(xj; /:(>:),!IE NY'<=}
'( /(x)?o
>tV)
/(;:)< gI.t).
1
IC,;)? 0
.' 'g(x»O ,
'lex) «g(x)j'"
l(x) , "
{
gix)<<l}' '.' ,{" g(X)2oo{'
1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J
. '
Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine
(ne jed nadzbe):
10. La) .Jx'=ll > 5 b) <: 3 c) -E- 6 <: 2
10.2.a))2x-6>9 b))4,·2x<11 c).jx'+6<22
10.3.3,) .Jx+-Jx-I >1 b) cJ >2
IOA.a)'.j7 -x +.Jx < -J x+ 3 + 1 b) .J5x -10 + -J4+ x + .J6x - 30> 81
71
Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe):
10.5.a) > 3 b).[;+l> 2 c) -Jx-5 > 1
1O.6.a) -Jx-4 < 2 b) .}x-3> 1 c) -J2x+5 <3
1O.7.a)Vx-5<-1 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8
1O.8.a)-J2x+22:x-3 b).[;+2>x
1O.9.a) x+ 2 < -Jx+ 14 b) x- 2 < .Jx
2
- 3x-1O c) 1 x < -Jx+8
10.10.a) ..)3x-3<.,r;+5 b) ..)2x-12>..)x+l0 c) .Jx-IO<..)2x+3
10.1 La) .. S > 8 .. 2x
1O.12.a) 4x-6 > .J6x-2x'
10.13.a) ..)2x+ 1 -..)x+8 > 3
r;+5
1O.14.a) < 0
Vx+6
.J27 - 2x - x'
1O.15*a) < I
3 .. x
10.16.*a)
..)2-x +4, .. 32: 2
b) .fU+5x .. 6 >2-x
b) 2x+1>.Jx'+3x+3
b) ...!x+l +..)x+2< 3

b)
V 2x-5

1 .. ,,1 .. 4.1"
b) -·--<3
x
b)
9X2··4 <". 0
c) .Jx
2
-4 < x-3
c) x+3>.Jx' .. 11
c)
3-x
c) < 1
..)15 - x
__
-Y -v5x--1
10.]7 'a) ';;:'--:3 +.J,+2 > b) .Jx+3 + .re'-2
10.18.",,) .Jx· +3x+2-.f,? ".1'+1 < b) .J9 .. /2 +.J6X .. :,2 > 3
10.19.*a) .jd6>E+i + ..)2x"S b) J':+3>..r.:=1 +
10.20.a) < 0 b) (l-x')E < 0
10.2I.a) (x+INx+4.Jx+7 SOb) .. .Jx+51 >.,
c
i
. ?I, ".
10.22."a) "1" -""'j > .'x
b) -[..)2-x+11 < .r-3
10.23.*a) .)5x' +10x+1 "27-x' .. 2x b) ..)2x .. 1 + </3x" 1 < ..)4x .. 3+..)5x-4.
72
I
)
11. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE
f: f(x)=a
x
,a>O, nazivaniO
.. .'.
{ednaCitilJ(jed
I1
ti.dzba) 'u' kojoJ se nepo.zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp
jednaciJ)a
Ovdje poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se.1TIogu 11apisati
as(X)., ','
Pr; jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli:
., _', afl,y= _, ' ' '
-4 :s:e, u ,flEiiiY,awq'
__ ,_ , " ' .
Pr! _rj villi j If.e:t<,spon eJ\cij a4\i h. 11,ej edn ac jlw 'kb ri,stimo i"a I_erIc ijej"
(a>:l)' -¢:!:>', L' , af{>l):> a¥(X), {a> 1) f(x}>.J;{:x)'
al\X),<:,:a
g
(,,\ ,(O-sa<l) Q9nOsn(l1", ,aft:>:l, >: ag(>l\ ¢:>, f{x)."Sg(x),.,_
11.1. EksiJonencijalna funkcija
Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije:
Il.l.a) y=2
x
b) y=3
x
c) y=4
x
. d) y=5'.
11.2.a) y=(H b) c) v=(H
d) J
1 1.3. Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.
11.2. Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika a I'Cl) :::: ag(x)
11.4.a)
11.5.a)
Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date
x=-1,3
x
+
1
=1 b) x=0,4
x
=78
x
c) x=I,563x-3·25.3x+3=0
x=I.2·8'-15=1 b) x=2,7'-3·7'·'=28 c) x=·3,6·2'+4·8'=400
Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu:
11.6.a) 2'=16 b) 4'=16
1 1 .. 7. a) 7"=49 br 6"'=36
c) 7"=49 d) 8'=64
d) 3"'=27
l1.8.a) 2-4"=64 b) 3·6"=108
cJ 8
2
"'=64
c) 2·8
H
'=16 d) 5·9"= 135
73
11.9.a) 5"=25
11.1 O;a) 0,2'=5
b) 2
3
'-'=32 c) 36<+'=6 d) 9
H2
=3
b) 0,5
2
'=4 c) 0,25'-'=16 d) 0,1'=1000
11.11.a) 25" =
)
(
4 )'"-' _ (5 Y"
11.12.a) '5 - '4)
11.13.a) Vl28 = 4"
I 1.I6.a) 7,'-4«6 = 343
I I. I 7.a) 3'· J.[i;' = 36
IJ.IS.a)
11.I9.a)
21'-.I"2 22.t , =64'-1
3'" - 2 . 3 = 7
11.20.a) 2'+'+5· =104
I 1.2 J.a) 5:,+1 + S' = 750
11.22.a)
11.23.a)
11.24.a)
4""'] +4 \ +4,,,,1 = 84
S.r+! + 5
x
+ = 155
6\-1 +6.1"+1 +6-'"+2 = 1518
b) (H =(H c) (%1'-'
b) (if =(H2 c) (d'4 = (H'-3
b) U4 f'
c) 4"'=256
b)
b) 2,,'-7.7,+17.5 =16J2, C) (5,2+.,-2 t·, = I
b) 2' 5' =0,1(10,-2)' C) ;;:;:. ifY = 1296
,
b) 3·1' =4!J3 c) 127"-1 = .J9
2
,-1
c) 4·31'-1 +3.1'+1 = 117
c) 3,+1 _4·::V-
2
= 69
b)
b)
4-1" _3·4.1"--2 = 13
5-,+1 _ 3·5-\--2 = 122
b) 5
r
+
1
+5.\"--2 =630 c) =120
b)
b) 6,·-1 +6' +6,+1 =258
b) 7'\ +7-,,-2 +7,"+1 =7·393
b) 5·3,-1 +7·3' -2-3,+1 =216
b) 3
2x
_2·3
2x
-
1
_2·3
2x
-
2
= 1
b) 3
2x
-
1
+3]:,1-2 _3
2
,\-4 =315
J 1.28.a) 3x+1 + 3.\"--1 + 3.1"-2 = S,( + 5.1'-1 + 5,1-2
b) 3
x
+
2
_3-1'+1_3
r
=SH2_5,'+1_17 5-'
I 1.3 I. a) 3·4" + 9x+2 = 6
3
II.32.a) 4' -9·2' +8=0
74
4 \"+1 _! 9-"+1
2-
b) 9'-10
b) 21· Y- + SHJ = 3.r+..f. + 5_1'+2
, 1
x+- x+-
b) 4x_3 2=3 2·_22.r+l
1 7
b) 2
x
+"1 = 2
x
+"2 _ 32-,-1
I 1.33.a) 5- 2
N
] _4' = 16 b)
_5.2
x
--
2
=6
c) 3'" _4-3' =45
II.34.a) 4
x
+2·<+3 =20
b) 9' + 27 = 12-3' c) 4' +32=12-2
x
II.35.a)
2x_S·2-x:::7
b) Y -9·T' =8 c)
5' _5
3
-
x
=20
11.36*a) 4"+6
x
=2·9
x
b) 5 6
2x
-1I·30
x
+6·5
2x
=0
c) 42x+1 + 22.x+6 ;::::4.S·1"+J
I137.*a) +( b-.J3)' =4 b) =34
11.38.*a) 8' +18' -2-27' =0
c) 2-8V-36'=3·16'
11.39.*a) 4..r;::2 + 16 = 10. 2
Ee
,
11.40.*a) 22x+l + 3
2x
+
1
= 5·6.\"
Ilo4l.*a) 3-4" -2·9-' =5·6"
b) 22x+2 _6-' ;:::: 2 3
2x
+
2
x
b) 4-3' -92' =56
2
b) 42x+l + 22x+6 =4.8.t+1
b) 2" - 3.2°,5(5-3) = 26
Ilo42.*a) 2
3
"
2·'x 2-,-1
b) 2' - 2 (0,5)2, - (0,5)' --I = 0
11.43*a) (* f' + 3,-3 = 99 + t f'
11 44 Od d
·· . 1 I . . .. d " x
2
(){)O _- (x- + 2000)2000.
. . re It 1 cJe 0 ")roJna l]eSenJaJe naclile
11,3. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika
a·I(X) < a
g
(l) , at(r) > a
Jdx
)
Rijesiti date eksponencijalne nejednacine:
11.45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125
I 1.46.a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25
11.47.a) 25
x
>125
3
;.;-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3
7
X.,.3<3
2
;';7
2x
11.48.a) - >4 b)::: < - c) -, >-=- d) - <--
(
I)' (?)H 4 (41
'
-
2X
75 (2)-<+3 (7)"-5
2 3 9 \ 5) 16 7 2
11.49.a) 0,1,+2 < lOb) 0,25',-3 > 16 c) 0,01
2
., > O,J-'-' d) 0,125'-" 00 4
(
I )-'-' _ (1 l3, I ( I )-.,+1 1
11.50.a) - <2' b) -I >-- c) - 00- d)
8 9; 3 644
(
1 Y+'
3
2x
-
5
< 27 j
75
x+l 2.>:-3 x-I
11.5 La) 3 x < 3 b) 2 x >4 c) 16<2'"
b) 11">7" c) 23"<19-
x
1 LS3.a) 2 \"2+!.< 2
5
b) 3
1
;;2_
6
> c) 5
x2
-
2x
< 1 d) gl-3x > 1
81
11.54.a) 36
05x2
«i r b) (0,36)°.5,2.
3
"'(%r c) (0,25),·05,2 <8
11.55.a) 8·1"·3, «0,5)' b) 9·3,'·4, <± c) 125·5,,2"0+' r
11.56.a) 3
2
, .. ,2 < 9
11.57.a) 2' + 2,+3 < 9
11.58.a) 5·2'+'-3·2,·2<74
b) 2
3x
-
x2
> 8 c) 4
x2
-
1
< gx+2
b) 3'+' + 3
x
.' > 10
b) 6·5'"' .. 5>+2+6·5' "'55 11.59.a) y+2+ 7 ">4·7
x
-
I
+34·]-'-\ ,
11.60.a)9
x
+'+3,,2 .. 18>0 b) 25·'-5"">50 c) 9'· .. 2·3'<3
11.61.a) 5.
1
' _5:;-x <20 b) 22x+I __ 5·6
x
+3
2x
+
1
:::;;0 c) 9" -3<2·3
x
76
12. LOGARITAM, LOGARITA.,)V1SKA FUNKCIJ4.
LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE
Eksp,()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz,!
dobio_pozitiVanliroj b, nazi'vamo logarit{u1l:,broja:b'zabaZll .
. log,\'= x 0 a'= b' ,.(O<.a#, b>O).
,N'a'os,noyU liavedene ctcfinicije; il'eposrednd zakljucllJ.emo qa,vr:Uedi:
alogab_b.
Defipicijalogaritalllsk" fimkcije:
Funkciju.f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx,nazivatno I()garitapls\>.'l
fu)jk;cija ..
..
1) IOg,,(,l1· N)= )ng:"A1 +iog,lI' ,(41.> 0,1\T >Q,Q <:4
,(M>D,N >O,Q,.<acF IJ
IV) log" <if,i1 =llog" At, (M>O,n*O,Q<a ,01),
11
Prelazak s jcdhe I,la primjer ci; na di"ugu (rec\mo'",b) se, po
fonnuli: log 41 ",JogI'M, (M >0,0 < '1;< 1,.0 <.',., b;< 1)
.11 .• • lQ,gb q
Neppsre,.4rio. '!z: ,,( Q «.'4. *- ),,0 <.. h;f.: I)
:. ' .. ': ... :.::.'._.::-0: . '. 199b. t{ . ,: . '·:i':: .. ":'- ;
,S'e, cFo i'ii'r.zl,y,ail'lO
....... ... ... ' •
.
log,f(Xl
. . .
'u' kojim'l p koj i u,
..vafijablu qaziv3mo log1\ritamske (nejedriadzbe).· .,"'
Kako}e flll)l<,cija ll.odnosli na ,a>l rastllca, a ';u od
l1
osp rl-'J: bazq:
O<a<l' vi'ijedi: 1 ' ,
.. ,'," . , t {(x» 0 { g(x»
iOg{lfCX) ..<I.Og"g{X)} '." log' 1 ..(X) <: 100". g(X)} . .'
a>l
'¢;::;>" a.,.>! ""', ':'''" ¢::'>
0< (/ < 1 .
",' g(x) ., . . "l/V:? >
77
12.1. Pojamlogaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije
12.1. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva
R:
a) y=x. b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1
12.2. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3, pa na osnovu njega odrediti grafik njene
inverzne funkcije.
12.3. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na
skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije.
12.4.a)
Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih:
2'=32 b) 4
2
=16 c) 3
4
=81 d) 5
3
=125
12.5.a) 1'0'= 1 00000 b) 5°=1 c) (J3)' = 3 d) 7
3
=343
Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih:
12.6.a) !og39=2 b) IOg18=3 c) log
4
64=3 d) IOglO10000=4
I I
12.7.a) log, - =-2 b) IOg4--=-4 d) log,125=-3
'9 256
3 3
lzracunati slijedece logaritme:
12.8.a) 10giOO b) iog
2
64 c) IOg327 d) log4256
12.9.0) logd b)
1
log:S;
c) log:V9 d)
1
log, 3.-/3
12.10.a) log]32 b) log432 c) log:;32 d) logl632
12.1 La) Jogl b) logs 1 c) log))] d) log61
12.12.a)
I I I I
log., ....:......... b) - c) 100"5 - d) 10"--
-. 32 81 25
10000
12.13.a) log, 2 b) log] 8
I I
c) logj- d) Iocr -
,
2
4
64
2
12.14.a) log, V49 log,
I
b) c) logj- d) log, 256
7
,
"- 81
,
4
12.15*a)
log" if
b) log) V64 c) d)
10",
81 27
'6
2
,
vrijednost varijable x ako je:
12.16.a) logll6::;: x b) log3 27::;: x c) logs 125=x
I
d) log] -=X
4
8
12.17.a) log3 x =4 b) log5x=-2 c)
I
IO(T4x=-
2
d) log, x=-1
78
I 2
d) log -=--
x 2 3
Izracunati vrijednost datog izraza:
12.19.a) log,Iog
9
S1 b) IOg41og,I6
12.20.a) log,Iog,Iog,I6
IOg310gdog2
264
b) logslog,Iogl6
c) log4log981
c) log21og2 J2
d) log,log
4
64
d)
12.21.*a) IOg21og2 fiJ2 b) log310g, ifiJ3 c) log2 log2 '!if4 d) )10g,,0425+1
Na osnovu jednakosti a logaN = N , izracunati vrijednosti datih izraza:
12.22.a) 4
10
£.4
2
b) 2
10g
:>s c) Siog,lO d) IOJogJ5
12.23.a) 2"1og2 ,, b) 44
110g
.\43 c) SJ]og"l d) lO-2log4
12.24.a)
12.2S.a)
12.26, *a)
22.-log25
b)
Slog; 10-2
C)
4 32

log ,lf12l
,- ,

b)
8' ,
c)
27 ',. ,
Izracunati vrijednost datog izraza:
.. lol!') 4
814 2 . 4910S7 2
Odrediti nule date logaritamske funkclje:
d)
5
d)
100'9
g
fi+,
12.27.a) y=log,x b) c) y=log(2x+10) d) y=log(x',8)
2x I-x
b) )' = logJ --_._- c) y = log--
x-I l+x
y2 _ '):(
d) "\' = loa,· .
-' b __, 3x _ 6
Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije:
12.29.a) v=log
3
(2-x) b) cJ y=(x-S)·log(4x-16)
x+l x,-2
12.30.a) v = log, -- b) v = log.--
. -x-2 XT3
3-x
c) y=log)--
- x+ I
12.3La) y=10g2(x'-3x-4) b) Y =log3(-x
2
+7x-12)
c) y=log(-2x2+X+I)
17 32 a) ,,= x' loa(x' - 4)
-"'. f X + 5
12.33.*a)
c) y = )(x' -3x)log'(x-l)
x-I ( )
d) y=--logx+3
x
b) y=.I
X
-_
1
Iog(2x_l)
, x
b) log\c+l)
79
Nacrtati grafik funkcije:
12.34.a)
y log, x b) y = logl X c) y log4 x d) y = logx
:;:
12.35.a)
y logx-l b) c) y = log,(x+ 1) d) Y 11og, xl
Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija:
1
12.36.a) i b) y=]og2x i Y=2·log,x
12.37.a) i b) Y logx i y log(x+5)
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak s jedne logaritamske baze
na drugu
Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze:
12.38.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237,5 d) 78,43·66,12
12.39.a) 67-43 b) 184-425·67,13 c) 3<178·317,2·98,128
12.40.a) 5'·7 b) 42.6
4
c) 78,2·9" d) 3,41.27,1
12.4l.a) 2 . .j3 b) 34 ,/567,2 cJ 448,11· \/276,5
12.42.a) 5
7
12.43.a) 4xy'
Sx
2
12.44 a)
3:v"
b) 34 c) 56,72
33,95 65
bJ
56x2 yS
b)
1 lab'
8x
2
}'
c)
c)
43a
4
hc
s
66a
3
1Jsc
5x
J

1
Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze:
12.45.a) 43a'b
J
bJ 17x
4
c) 6,J;;
laS 70-'
12.46*a)
6,IV2h,J;;
c)
Odrediti izraz x aka je poznato logx:
d)
d)
d)
7,128
34,53

26, 17a.'i 1} x
3.8c()y)
12.47.a)
1248.a)
1249.a)
logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2
logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9
Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7
12.50.a)
I I 2
logx:o::-loo-9 b) loo-x::o:::-log8 c) IObo-x=-log64
2 b b 3 3 '-"
1 I I 2
logx= 410g3--10g64 b) c) logx=-logi6+-log27
2 2 4 3
1251.a)
80
11
y
1 1 2 2 3 4
12.52.a) logx= -logSI+-log32+-log8. b) logx -log32 + -loa128.
4 5 3 5 4 7'"
12.53.a) b)
12.54. log x = -log 5 + +llog 3 -10gb )-Iog 0]
12.55* logx = -log 5 + 2:l
c
210ga + .1:. log3 _.1:. (log a -10ab)-loaa]
3 2 3 b b
Uprostiti izraze:
12.56.a) log4 log4 ..J4
b)
b)
log3 log] Vi
log .. 45 +
3
log4 7':; -log..: 3
c) 10glog\!1000
Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati:
12.58.a)
12.59.a)
12.60.a)
log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36.!og6
125
27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2.'i 2 c) logn JOOO--!og81
27
Sta je vece:
12.61.a) iog
J
8 iii log.'! 1 I 2 'b) log, 7 iii
log:: 9 c) !oiS:; 1 J ifi iog
5
4?
4 . 4
b) loa,- iii log'-7
Q'i 7 -}
c) 10",)00 iii log" 100')
Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza:
12.63.0) log 27,1 3 b) log, 1,94 c) logs 0,59
12.64.a) log[97
4
b) 10'&;7-1-- c) log;; 66,83
. 7
,
8
12.65. Aka log(1 27 = b, izracunati log.j3 V;;.
12.66. Aka log] 3::0::: m, koliko je IOg24 54?
12.67. Akoje log5;:;::a i log3=b, odrediti log30
8
.
12.68.Akoje log2=a, log,7=b, odrediti log 56.
12.69.Akoje logs 4=0 i logs 3=b, odrediti log
25
12.
17
d) log, 35
d) log[ 0,000:
[0
81
Dokazati sJijectece relacije:
'. 1
12.70.a) log b =--
(/ 10g
b
a
12.71.a) log
3
5
Iog
6
5
I
12.72.a) log2.10g,3.log4.log5=3
log" N
12.73.a) N = 1 + Jog" b
log" a + log!> 11-
12.74.a) 10g
l
," all="1 I
. + ogb It

b) a h>gb" = 10g
b
a.
I
b) 10g2·log,3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3
1
b) log 1 -- = log If! n
-n
'"
" _ log/ a + It
b) IOg/,'Hi ab
a + b I ( b)
12.75. a
2
+b
2
'=7ab '¢:::i> logc--3-=ilogca+logc
1
12.76. ab = c
2
=> log ul> C = 2'
12.77. a
2
+ b
2
i:;;:: c
2
¢::::> iog
b
+
c
a +-logc._h a = 2Iog/,+{ a ·log,_" a.
12.78. [Y = 10;·1:"" z = 10"':'" J => x= 1 O",:;;-:C.
=> ..2..=. __ 1_+ __ 1_.
log/I N log" N log,. N
12.79.
12.3. Dekadski iogaritmi (logaritmi U odnosu na bazu 10)
12.S0. Ako je log2 = 0,30103, odrediti:
a) log4 b) logS c) log32 d) logl28
12.81. Ako su poznati logaritmi: log3=0,47712 i 10g2=O,30203 odrediti:
a) log6 b) logl8 c) log36 d) loglOS
Odredi karakteristiku broja logx ako je:
12.S2.a) x=43, II b) x=4.77
12.83.a) x=O,234 b) x=0,00491
c) x=561,98
c) x=0,5691
d) x=9000,34
d) x=0,002005
Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .
12.S4.a) 1ogx=2,12987 b) logx=O,32456 c)
12.85.a) 10gx=0,99342:2 b) logx=O,22444·1 c) logx= ,7722 ·3
82
I
Odrediti logaritam datog broja:
J
12.86.a) II b) 123
12.87.a) 234 b) 2,34
12.88.a) 98,22 b) 987,4
c) 4578
c) 23,4
c) 245,3
d) 66712
d) 0,234
d) 9,097
12.89.a) 0,00567 b) 0,0008876
c) 0,0400567 d) 0,02099
Odrediti broj x ako je poznat logx:
12.90.a) logx=2,30103 b) logx=1,53033
12.91.a) logx=0,20358·1 b) logx=0,71113.3
12.92.a) logx=1,44 b) logx=0,672
12.93.a) logx=·0,675 b) logx=·5,333
Odrediti logaritam datog brojnog lzraza:
12.94.a) 34·53
b) 45,22·89,25
12.95.a)
43
b)
34,55
-
57
8,433
12.96.a) 4
12
b)
2,3
5
.
1
12.97.a) 143,17 b) V14,46
12.98.a)
8,73
0,987-35,11
b) V832,8
c) logx=0,18298
c) logx=0,76020A
c) logx=3,489
c) logx=·15,39
c) 78,12 9,271
c)
9,887
4,876
c) 5'" ·12;3
c)
c)

263iJ9l.37
Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je:
12.99.a) x=66,3·18,94 b) x=0,973467.72 c) x=7,4815.812,4
88,45 25,3 4422
12.100,a) X=-- b) x=-'- c) x=-'-
34,7 321,8 18,55
12.10 La) x = 83,45" b) x= 6,3.5,04'
cJ x = 7,11,·1 ·0,543'
12.102.a) x=.j94J b) x= c)
12.103.a) x=V125 b) x =V654,92 cJ x=V38,799
12.104.a)
183,2·4,231
b)
x = 66,543·5,329 c) 0,8782· 3,887
x
x
45,21 3,991·0,905
12.105.a)
12.106. *a)
3,45 '11,43'
x=-----
18,54
4
0078
5
·67,41'
b) x = ='
7 . 5,335
x=
70,15' .-J0,i5987
b) x
2,115 .J678,3
.J6,008· lj3,0887
2
c) x = ..
0,21'
2,114·0,07393
721,451.3 . 77,4 2.2
c) x=
34,6' .1,118
7
.JO,1i2 .lj87,2l
3,981
2
. V871,7
1 Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice).
83
12.107*a)
b) 0,99452
3
+,
.j34,335 3,445'
12.4. Logaritamske jednacine (jednadzbe)
Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe):
12.IOS.a) b) c)
12.109.a) b) c)
12.IIO.a) b) c)
12.111.a) b) c)
12. 112.a) log x + 3 b) logx + log16 log48
c). 21ogx+log6=loglS0
12.113.a) b) c)
12.114.a) log(4 - x)-Iog(x·, b)
c) logs(x
4
+ 5)+ logs (25 + x
2
)=%
12.1IS.a) IDe 3,+ 10"[-"-1 L 0
4 2 )
c) x=2
12.116.a) log2x _'1
log(4x-IS) -"
12.117.a)
x+ I x
logs ---, = logs
x 2 x
c) logl!(x" -3);:;::logI1(3x-5)
X
12.118a) log,(x-I)=log,-
l+x
b)
, ,
b) 210gx _ ')
2-logS-'-
cJ
b) log, .J2x -I log, (x - 2)
b)
loilt-5)
loix2-S) 2
100(t-3)
)
c 10&x',,21) 2
12.119.a)
+ 3) = ]'-'±Iog(x +. 24) b) IO{-}+ .C\.-) = log±-IOgX
log,(3S-x') 3 b) +lt3 cJ log..r;+7 -log.2.=_1
12.120.a)
12.12I.a)
log, (S - x)' log Vx"='40 log 8 - log (x - S)
log(,' -2x)=log(2x+12) b) log, (,' -x)=-1 c) log
6
(x" +2)=1
2
12.122.a) log, (x + 1) -Iog,(x -I) = I
c) lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1
12.123.a) log(x,l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x.l)
12.1.24.a) log(2x, I )'log(x+2)=log(x'2) b) 210g(3x,5)·log(x+ I )=2,log25
12.125.a) log(logx)=O b) log,(logx)=1 c) log,(log, x)=2
84
12.126.a) loiloilogx)] = 0
12.127.a)
12.128.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1
b) 10&[log,(log,x)1=0 c) lo&lo&lo&x=O
b) 10&I012logJ;-+lj=O c) loi3+210gl+x)1=0
c) x-310g, x+4)=-1
,
b)
12.129.a) log
x
+
2
(3x
2
-12)=2 b) log/10g,2 x -
l 2 2 J
210gr 2 1 2 1 4
12.130.a) ----Iogr=-- b) --+--=1 cJ +--=3
logr-·l 10gr-l 5-1ogr 1+logr 5,,41ogr 1+logr
12131.a) 2 + 9 1( )+ 4( )=3
7 - log x 11 + log X 12 5 - 410g X + I 1 + log x + 1
12.132.a) b) 21og+X}10H+x }lobc-1)+10lJ!
12.133.a) 1 =2+ logG,OS .
b)
1/2 1}2 )1
--log2+logv A +4x+5 --lo§,A -4x+5,=-
2 2 2
12.134.a) x2. -31og.Jl- x = log ...;'} + X +2
'- I 1
b) logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I)
'- 2b- 2°
12.135.0) 3
2
"0",' =81x
cJ x'''P = 10000
12.136.a) 3'0"" ·2'''''' = 324
12.137.a) x =900.
c) 3'·8>+2=6
12.138.a) log, (5'+1 - 20)= x
12.139*a) lod6.5' -25.20')=x+log25
12.140.*a) log,(2' -1)+log,(2' -3)=1
12.141.*a) log,(6-5
x
)=I-x
12.142*a) log, (4
x
+4)=x+ lofu (2-'+' -3)
12.143.a) log,(9'" +7)=2+log,(Y" +1)
b) x]ogx = ]'0
d) 2
2
!og3<\. ::::400
, =36
b) 5'·2 =50.
d) log3(3
xJ
, +6)=x
b) log{;2x +x - 4)= x(I-log S)
b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4
b) log, (3' T 1)+ log, (3' - 2)= 1
b) log l (4 . 3'" - 1) = 2x - 1
b) log, (3
x
.,- I). log, (3'+' - 3)= 6
b) log(2' . -13)=x-xlog5
85
P
· ... "r' 1 1 M 10gh
M
nmJenjUJUCl 10rmu U oga = 1
ogb a
za prelazak s jedne logaritamske baze
na drugu, rijesiti slijedece jednacine:
12.144.a) 10g
2
x+1og
3
x=1 b) log,x+logo2=2 c) log9x+logx' 3=1
12.145.a) log,x+lo&7x+4=O b) log,x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0
, 4
12.146.a)
3
b) 10g,x+log,x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log,x=7
12.147.a)
19 11
lOg16'X+log g x+log
2
x=36" b) log3x+log9x+lognx=12
4
12.148.a): logx.logx-Iog
7
x=3 b) log x-logx-1oi?ix=4 c) logsx-Iog x·logx=4
12.149.a) log9+3Iog,x=4
12.150.a) log).logA'-log2=Ob) log2·Jog, 2-log, =0 c) log3·log3+log,3=0
2 4 16 - 81
12.151.*a) log, x·log, x·log
4
x = 4
2
12.152.*a) log I 10g-l-1og:;(x
2
+9)= 1
12.156.*a) log:, 2·!og r 2=log x 2
.- -
12.157.*a)
12.158.*a) 10g",_.,.2l(ax)" -1]=1
Rijesiti date jednacine:
b) log" x ·Iog, x ·log
5
X = 4
5
b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2
2
b) log,x-Io&x-log
n
x-lO&l x=3
x
3
b) log,x-Iogxx+log,x=-
,r a 4
b) ]og3 a -log, a =log, a
3
12.159.a) x
10gx
=100x
12.160.a) xl-lop = 0,01
b) x210gx -10x=O
b) 0,1 x]op-2 =100
.!..(IO" ,..<..7) .
c) X4 "., = 1 Ologx+l
c) X
1
+
1og
,\" = ]0
2
86
iogx+7
=10
3 3
4 = lOlogx+l
2]og- x----, log x -JlO
12.16I.a) x b) c) X 2 = 10
12.162.a)
x
b)
=.[;;
c)
if;; if;
x =x
x =x
12.163.a) 4
10
&.1 x _ 5 . 2 log, x + 2 log J9 = 0
12.164.a) log, (2" -7)=3-x
b)
b) log,(4" +4)=x+log
2
(2"+]-3)
12.5. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
12.165.a)
12.166.a)
Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe):
]og,x>4 b) log,x<8 c) log,x>32
1
c) log1x<-
.' 9
d) logsx<S
d) logJ6x>16
12.167.a) 10gx>0
12.168.a) Jog] x < 0
b) 10gx<0
b) log] x>O
c) 10g,x<0
c) log] x>O
4
d) log7x>O
d) log:; x < 0
12.169.a)
12.170.a)
12.17I.a)
12.172.a)
12.173.a)
12.174.a)
,
log4(x-l)< 2
log(x-l)< 2
10gix- 1)< log42
logo.2( 4-2x»-]
]0
b) log3(2x+5» I
b) log(2x+5»1
logo.4(2x-5» logo.ix+ 1)
(2x
2
(y2 +2.:1,'+1)
:: 2
c)
c)
b)
b)
b)
4
log5( 1-3x)< 3
log(l-3x)< 3
log,(2x+5»log7(x-3)
logo.5(3x-2)<-1
log3x+]oK,(x-8» 2
b) log! (2X2 +5) ..-+ 1)<0
4
12.175.a) log, (,2 +2x-I)<0
b) logJx
2
-4x+3)<1
12.176.a)
x-3 Jocr _ x .y.2_
Sx
+
6
> 0 b)
b) < 0
c) >0
log 2 x- 2x+ I log x
12.177.a)
x+ 16
<0 b)
log 0.05 x
>0 c)
log 0.0-1- x
>0
log 2 X Xl + 25 log x
'1
12.178.a)
x-2 4-x xl-2x+l
10&,--<0 b) 10&-->0 c) logl <0
I-x 2+x x-7
12.179.a)
3x -I 6+x x' -1
log! --<0 b) logO'i--->0 c)
]ogo,ol ---<0
- 1- x ,. 1 + X
Xl -9
5
12.180.a)
Xl + 3 Xl -4
2x -I 1
10g,--->1 b) log J ---<-1 c) log4--<-
- x+3
'2 x+l0 x+l 2
12.181.a)
2
log) x - ---''-- < 0
- log 2 X - ]
I
b) --+ >11
log x 1 - iog x
87
1
12.182.a) _. < 0
log, (3 - 2x) 4 -log,(3 - 2x)
log, x ___ 2_-,
b) . <
log2x-2 log2 x + 6
2
12.183.a) log 2 X $ c-----,-
log 2 x-I
_-=-1 __ + c-':"'-- 21
1 - log J X log 1 X
b)
2 ].
1-1og4 xII 1 21ogx+110 1
12.184.a) $- b) < c) > .
I+log, x 2 log,(x+l) 21o&, )x
2
+6x+9 logx+IO
12.185.a) log,(x+2)+log,(x-4)-I$O b)
2 2 ].
12186.a)
x
log I
2
3
b) log. -->-2
8- 2x
12.187*a) log, log 9 (X' ... 4x + 3 )$0
16
b) (: r,,,,,og ,-4 <;1.
12.189.*a) log] x·1og
x
9·1og
3x
9 < 2
12.190.'·a) log, log 2 (4" - 3 )<;1
12.192. !'a) 2 Jog:" ..j; - 2 2: log r
)
>:-1 x+ 1
log log. -' - < loa loa _ ....
2 ):+1 x-I
b) 109, 2 . log" 2 . log, 16x < 1
b) -2).log , (2'+'-4»-2
5
b) lou ¥ + - > 10
0
:1
2 C>
b) log., log 1 (4 \- - 6):; I c) log ,-,_; 16 > 2
Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije:
12.194.a) y:::: !og(2x-3)
12.195.a) y = .Jlog x
100- x
12.196.a) y=-b-+log(3-x)
x+l
12.197*a)
F
x-I
y = log., ---
-:; x + 5
log(x - 2)
b) v=·_-_·-
.' x-3
b) y = )Iog(x - 1 0)
b)
12.198.*a) Y = 1 I
x + I
og 1
2. . x - I
b)
88
c) y
b) y
4x-11
log(x+ 5)
loge-xl + 3.\ + 4)
x(x' - 4)
(' x
" x+ I
4 .
x+3 .....
v = log .---1
.' .:' -x -1 - -
1
1
._.
j
1.ll
f]
I
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E •
13.1. Orijentisani ugao (kut). Radijan.
.' -- . - .
1 nldijan 57,295779° 57° IT 44,8"
Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u
13.l.a) 90° b) 180' c) 270° d) 360
0
13.2.a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5'
Uglove date u stepenima izraziti u radijanima:
13.3.a) ]20
0
b) 135°c) 240'
13.4.a) 40° b) 100° c) 68'
Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.radijanima:
13.5.a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211:
11: n; n;
d)
n;
13.6.a) b)
cJ
6 2 3 4
2n: 5n; 5n;
4)
5n;
13.7.a) b) c)
-
3 6 3 2
7n: 3n: 1 In;
d)
5n:
13.8.a) b) ._----
c) -
6 4 6 4
13.9.a) b) 3 c) 5 d) II
13.IO.a) -4 b) ·2 c) -18 d) -253
13.11. Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana?
5
89
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u
kruznici
U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove:
13.12..) 900 b) 180° c) 270
0
d) 360°
13.13.a) 30° b) 120° c) 210° d) 300°
13.14 .• ) " b) 3" c) 4" d) I In:
6 4 3 6
13.15 .• ) -150°, b) -300° c) -450° d) _540°
13.16 .• ) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13"
634 6
13.17. Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom
b,oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4
13.3. trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj
kruznici. y •
-
1 Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti
!1Jegovog sinusa: .
13.18 .• ) 30° b) 120° c) 210° d) 300°
13.19.a) 2" b) rr c) 2n d) 3rr
334
na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti
!lJegovog kosimisa:
90"
13.20 .• )
13.21..) -rr
c) 180
0
d) 210°
1C 5n lIn
b) c) d)
4 4 6
na kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti
n]cgovog tangensa:
13.22.a) 450
13.23.a) 2rr
90
b) 120°
7r
b)
3
c) 135°
57r
cJ
4
d) 225°
d) _ 3n
4
Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti
njegovog kotangensa:
13.24.a) 45° b) 120
0
7r
13.25.a) '4
b) n
2
c) 270°
5n
c)
4
d) 315
0
d)
47r
3
13.26. Konstruisi ostar ugao a ako je:
1
.) sin=0,7 b) cos=-
4
. 2
c) smcx=-
5
d) tga=2 e) ctg=5
Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je:
13.27 .• ) cos=0,5 b) sina=-0,5 c) cosa=-I d) sina=1
13.28.a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1
13.29. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je:
a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0?
Izracunati vrijednost izraza:
13.30.a) 3sin900-78cos90o+55tgI80°
13.31 .• ) 35sin 1800+9cosO° - 55tg360
D
b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270'
13.32.a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n
b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360°
b) 3cos511: - sin3rr+24ctgnl2
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom
trou lu (trokutu).
Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto
koriste u raznim zadacimao

a 30' 45' 60' 90" 120
0
150
0
180
0
2id
o
360°
[(a) rr/6 nl4 nl3 nl2 2TC/3 STC/6
TC '.
3rr/2 :iii:
.
-'-
-J2 ....•
--13 --13
1
.

sma -- -- I
.. 0<
0 -1
2 ...
2 2 2
--13 -J2 1
0
1 --J3
-1
.•.••. O.
I cosa.
-- -- - .... ,
--
2 2 2 .2 2
....
.. ,
:!3
.J3 n.d . -13-.·
;J3 .
.••.• ·0
....
.0 , tga J .. --' n.d.
3
3
..fJ
1-
..fi'
10
.. --13
-43
n.d. 0 n.d.
clga .-
" -
'.
J
I
'.'
3
91
13.33. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8. Odredi vrijednosti
trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla.
13.14. Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova
pravouglog trougla kod kogaje:
a) b) c) d)
13.35. Konstruisi ostar ugao a aka je:
)
. 4 2
a b) casu=-
5 3
3
c) tg=-
7
11
d)
6
.lzracunati vrijednost datog izraza:
13.36.a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60°
c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30°
13.37.a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+ 7ctg45°-6tg45°.
13.38. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450.
1'\ 39 ) rc 4 JT JT
-" .a LSlll - + cos - - te:-
6 3 4
b) - +
4 2 °4
13
. n: 7r n: lC
.40.a) 4sm-- ctg- - cos- tg-
3 3 3 6
13.41.a) 25[n300 +3
10sin300
b
2eos 45° sin 45°
•.
1 + sin.2 45°
Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore):
13.43.a) 44°
1344.a) 42
b) 53°
b) 15
c) 27°
c) 32
d) 42,34°
d) -12
e) 1457°
eJ -676,47
Odrediti ugao x u stepenima, minutama i sekundarna ako je dato:
13.45.a) b)
13.46.a) b)
c) d)
c) d) ctgx=-12,S
Odrediti ugao x u radijanima ako je dato:
13.47.a) . b) c) 3,143
I 3.48.a) b) c)
d)
d) 11.
13.5. Osnovni trigonometrijski identiteti
Zadana TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK.ClJA
funkcija sina coso: tga eta
sino.
±.Jr - sin
2
ci
SIn a
±·JIc-sin'lx .
sina. -,
tosfX
cosu
±,h -cos'a
tga.
ctga
1
±JI+tg'a
ctga

tga
ctga -
ctga
", 7r", ,-
sine --':"--a);;;::c.osa
- si'na fc ::---.':' k "Z'
tgu=:-'--:-, a:;i::-+kn, 'E_:,d
. . Z ....
i1i .
-_' Jr- ", - _
-i
1[- -
ctg( ·,a)=tg .. «
+ .
, coso: -: 2 "- "
,cos_ct:- Z··
a*k1t--ke-,c,-
'. -'-'-:'-.',"-':
krc .k ..d.Z· .•..
tg(r-ctg(X;;;:: 1 , d;;t: =
L
13 49 Ak
.. 12 • k d d d"
_ < • '0 Je sma = - -. u u cetvrtolll 'va rantu,o re ltl cosec
13
13.50. Ako je cosu a u cetvrto111 kvadrantu, odrediti sinu.
S
3 1 k
·· 12 d k d d d" .
L.5 . A 0 Je sma =- , ex u rugom 'va mntu,o re It! COSU! tga
13 .
13.52. Ako je cosu = u u drugom kvadrantu, odrediti slnu,ctga i tga.
13.53. Ako je tga::::: 3, ex u prvom kvadrantu, odrediti vrijednosti ostalih
trigonometrijskih funkcija ugla u '
13.54. Ako je ctgu=2, 0: u prvom kvadrantu, odrediti vrijednosti osplih
trigonometrijskih funkcija ugla u.
13.55. Odrediti vrijed.nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog
ostrog ugla a. ako je dato:
93
)
. 3
a
5
40
b) cosa=-
41
..fi
c) ctga=- d)
3 .
4
tga=-
3
1356 Od d
·· .. d sina+eosa ak . 2
' . . re Itl vflJe nost izraza . ' , 0 Je tga == - .
coso: - sma
'_ sin
2
a-cos
2
ex
13.57. Ako je ctga = 3, odrediti vrijednost izraza . 2 2
sm a-2eos a
4 . 3n:
13.58.0drediti vrijednost izraza tga - tgasin
2
a. ako jc cosU = - - 1 -Jr < a < ---.
5 2
13.59. Odreditt vrijednost izraza tg
2
o: +-:-__ 1 __ + ctg
2
a, aka je tga + ctgcx= 3.
smacosa
13.60. je tga + ctga == 5, odrediti :
)
' ,
a tg-u + ctg-ex,
13.61. Aka je
13.62. Ako je
. 4 . , .'
,sma+cos(X.= - , lzracunatJ SlIlUCOSU.
3
2 .. 2sina-3eosa
tga = -, odred1t1
3 3cosa - 45in a
Uprostiti dati izraz:
13.63.a) l-cos
2
x b) tgxcosx c) sin
2
x-l d) 2-2siI/X
13.64.a) 3cos
2
x-3 b) l-cos
2
x+sin
1
x c) ctgxsinx-cosx d) 3_sin
2
x_cos
2
x
13.65.a) 1+coS1a.-sin
2
a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina)
13.66.a) sin
2
x-cos-lx-sin
2
x+cos
2
x b) sin'"'x+2sin
2
xcos
2
x+cos"x
c) 1 - cos
1
x + tg
2
xcos
2
X d) 5-sills5°..,cos?'S5°
1367
- sin'a tga+tg{3 tga 2sin'a-1
- .. a) ,b) c) --.------ d)
c05a-l ctga + crg{3 tg
2
a Gtga 1-2cos'a
13.68.a)
sin:? x-cos:? x
b) ----
slnx-cosx COSh x erg
c)
( 1 r 1)
d)
sin xctgx
tgxsin x 1--, ---
cos:: X cos
2
x sin
2
x
13.69.a)
1 + cos x [ c + cos x JJ
cosx cosx
--,--.1+ b) +----
sin 2. x sin x sin x 1 + sin x
sin x cosx
c) ctgx:+ d) tgx+
l+cosx I+sinx
J8-- j--
13.70.* a)
l+sinx I-sinx
I-sinx + l+sinx
b)

I-cosx I +COSX
94

I

I
eJ (I+sinx + l-sinxI + l-co&X I
l I-sinx 1 +sinx V l-cosx 1 +eosx )
* .. _.J]+;;; -,J1-m n:
13.71. Ako]e SJllX- 2 ' 0<x<2,0<m$l,odreditieosxi
d k
. d' . m
o azatl a Je smx cosx = -.
2
2
13.72.* a) (sina+eosa)' ----
tga + etga
Dokazati slijede6e identite1e:
13.73.a) sin
4
(X +sin
2
acos
2
a+cos
2
a= I
13.74.a) sin
4
a-cos\x=sin
2
a-cos\x
J3.75.a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a
13.76.a)
c)
sm- x
13.77.0)
=1
tg
SIn X cosx
f3.78.a) +--..
1 + ctgx 1 + tgx sin x + cos x
sinx+tgx
c) = I +eosx
tgx
b) 1_2_+ I 2
VI +sina V I-sine<
b) sin
4
a+2sin
2
acos
2
a+cos
4
a=1
b) (l+tg'a)eos'a=1
b) cos
2
a+cos
2
actg
2
a::::ctg
2
a
5cosx-4
b)
3-Ssinx
1- sin x
d)
COSx
.3..:t:5sinx = 0
4+5cosx
cosx
1 + SID X
smx-cosx
l+sinxcosx
sin
2
x-cos
2
x tg
2
x-l

smxcosx 19x
d) 2sin' x
, rg'x+l
13.79.a)
(
2
sin:' +eos:' -1
2 2 ,x
-"------'- = 2£·tg' -
x . x x 2
tg- -sm- cos--
b)
\ cosx smx
2 2 2
COSx tg'x+ I Slnx
13.80.
sinx+cosx cosx-sinx tg
2
x-I
? .? 2· ,
13.81. tg-a-sm- a=tg asm" a
13.82. Ako je sinx+cosx=m, odrediti sin
3
x + cos
3
x.
13.83. Ako je sinx-cosx=rn. odrediti:
a) sin
3
x - cos
3
x
Dokazati:
13.84." 3(sin
4
a+eos
4
a) - 2(sin
6
a+cos
6
a)=1
95
13.85-*
. 3 1 .
Sill a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa.
13.86.* 7r 2" 37r 4" 5", 6" 7" 1
= --7
15 15 15 15 IS 15 15 2
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija
sinlx+k'360") = sinx iIi
cos(x+k- 360") = cosx iIi
tg(x+k'180") = tgx iii
ctg(x:+k'180
C
) ='ctgx iii
siil(X+2krc) :::; sinx ,
cos(x+2krc)-::;::cosx ,
.tg(x+krt)"= tgx ,
ctg(x+krc) = ctgx
Odrediti osnovni period date funkcije:
kEZ.
kEZ.
kEZ.
kEZ. ' ..
13.87.a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx
13.88.a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx
13.89.a) y=sin4x b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n)
d) FCosx-sinx
d) y=4sinx+tgx
13.90.a) Y = 2Sin(x+-':.1 b) v = t/l4X-.':.)
4) -. 6
13.91. Provjeri da Ii je !!... period funkcije y:::: 9sin3x.
3
d) y=5tg2x
(
OJ[ \
c) v=tf!,
.' \ 4
Izracunati vrijednost datog izraza:
13.92.a) sin390° b) tg765° c) co;.;405° d) ctg7500
13.93.a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C
13.94 .. a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000
Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske
funkcije ostrog ugla
13.95.a) sinll30° b) cos800" c) tglSIO° d) ctg24050
. 771: j 971: 25J[ . 19971:
13.96.a) 5111- b) cos-- c) tg-- d) ctg--
3 3' 6 7
13.97. lzracunati vrljednost izraza:
. 1371: 1771:
a) 2SIO-_+ 4cos ...-
6 6
8n: I OJ[
b) cos-·-2tg--
3 3
. 97r
c) tg1
2
JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_
2
13.98* Odrediti period fU11kcija:
a) b) y=111cos(3x-4)+191 c) FIStg(x-2)-61
13.99.* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija:
a) b) y=cos)3x-tr;'!Sx
96
I;,
.. J
J
13.100. * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost
13.7.
fCc + c) 1- fix) dokazati daje funkcija fix) periodicna.
1 + fix)
Trig<)nometrijske argumenta. Parne i
neparne trigonometriJske funkclJe
sine',,) :"'sinx
. .•............
furikGiia "'nepairia· •. •••.•
cos( -x) casx
......
.. ' .......
ftinkcija -je--parna ---
(cr('x) -(gx
.......
. ..
funkciiaie neparna·:.·· .....
etg(,x) ':'ctgx:
-----.. ...... '
i"tiilkcija ie- nep<'irna
.......
... -;:-
lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija:
13.I01.a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y,=-8cosx
13.102.a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx
13.103.a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X
c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x
Koja od slijedecih funkcijaje parna, kojaje neparna, a koja nije ni panEl ni
neparna:
13.104.a) ((x)
.\:3 -sin3x
x - sin 3x
b) f(x)
cos4x
c) .l(x)
.-I:+sinx
2
cos2x
," 'is I - I c) f(x)=8·.t.rr
i1
8x 1',tg8XI 13.105.a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg' x tg)x
13.106.* Ispitati parnost sJijede6ih
a) f(x)=sin0n' +1)+c05
5
';"- -lx
4
-31
x -]
b) f(x)=sin(JrX
4
-I)-2si11x
97
13.8. Znaci ttigonometrijskih funkcija
13.107. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O, cosa<O?
13.108. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O, tga<O?
13.109. U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O, sina>O?
13.110. Odreditiznak datog broja:
a) sinl25° b) sin3200
c) cosl16° d) c052500
13.111. Odredi znak svakog od datih brojeva:
a) tg265
0
+5 b) ctg573° c) c05(-2260) d) sin(··270
0
)
13.112. Odrcdi inak proizvoda:
a) 5In7i\:.os1000 b) tg2000sin350o
13.113. Odredi znak razlike:
a) sinT7° -sin2So
c) tg730-tg54°
c) cost -95")Clg( _100")
b) cos67" - c05800
d) ctg12° - ctg86°
[3.114. U intervalima je data funkcija pozitivna, au kojirna je negativna:
a) y b) c) d)
13.115. U kojim intervalima vrijedi nejednakost:
a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0
d) sine -2x»0
13.116.* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e:
a) tg2x<O b) sin2x>O
c) cos2x<O d) ctg2x<0
13.117. * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: .
a) b) c)
98
f
-1

13.9. Svodenje na prvi kvadrant
ARGUMENT.FUNKGIJEcp
7C
-+x
2
1(+ x
37C
----x
2
37C
-+x
2
2n: - x
21t + X
O-x
x
iii 90
0
+.x
ifi 270
0
+ x
i]i 360° - x
iii 360°+ j(
TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA
ARGlJMENTA
cosx sinx ctgx
cosx :-sinx ,ctgx
sTilx -cos x ' -:tgx'
-sinx :':'cb"s-;';::'
tgx
":CO"SX -sinx ctgx
-cosx sinx -ctgx
-SJnX cosx -tox
sinx C'OSX t2X

etgx
tgx
-tgx
-ctox
ctQ:x
2k7C+ x fJi k·3600 + x; kEZ . cosx tf0 ctgx.; .
Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla:
13.118.a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4°
13.119.a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72°
Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant:
13.]20.a) sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° d) cos120°
13.12I.a) tg]20° . b) etg135° c) tg135° d) ctg I 50°
13.122.a) eos21O° b) sin240° c) ctg225° d) sin210°
]3.123.a) sin225° b) cos225" c) tg240° d) ctg240°
13.124.a) 5i11315" b) c05300° c) tg300° d) ctg330°
Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija:
13.125.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° d) 5in960°
]3.126.a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° d) tg960°
13.127.a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) cos945°
Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima
trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°:
13.128.a) si1155° b) sin] 14° . c) sin]60°
13.]29.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O
. J} sin325°
d) cos400°
99
13.130.a) tg187"
b) tg280° c) ctg451° d) ctg600°
13.131. Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima
trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova:
a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33, 1 11:
13.I32.a)
I3.133.a)
b)
I3.134.a)
Izracunati vrijednost izraza:
cos660° b) sin 870° c) ctg930°
4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900°
5tg5400+2eos 1 1700+4sin9000-3eos540°
257r 137r 197r
sm ---3tg-- + 2eas-
643
b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos
2
990
0
13.135. Dokazati istinitost datih jednakosti:
. 49 27r 357r 57r
a) Sln-1[=COS- b)
18 9 13 26
13.136. * Uprostiti izraz :
d) tg585°
a) Sif; +ex }os(a-3Jr)ctf; +a)
b) sin(ex-p;r)eos(1T+a)tg(37r -a)
\ 2
13.137. '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti:
sin 825
0
cos(- iso )+cos7So sil1(- 555
0
)+ tg15S0tg245() = O.
13.138* Dokazati jednakost:
cos 2 696° +tg(- 260° }g5300 eos
2
156
0
tg
2
252° +ctg
2
342°
13.139. * Dokazati tacnostjednakosti:
I 'ISO
-[g .
2
sin(-. 328(J )sin 958(1 cos(- 508
0
)cos(-l 022
0
)'
-1.
ctg572° tg(- 212
0
)
13.140* Dokazati jednakost:
sin 395° sin 145
0
- cos(- 505
0
)eos 755° - tg(- 616°) tg 194° = 2 .
100
13.10. Adicione teoreme (formnle)


i. sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3
2. cos(a+I3)co
3:.tg(a+ f3)= . ...
' .. tgf3
1,
, cos(a,l3) =cosaeosl3+sinasinl3
I .... 13·...)·.· ..••.. tga .. '-.· ..··.t.g. 13 ...
tg,a- . = .. "
1 + tgatgf3
(k,IlE Z), tgatgf3*'±1. .
4. ctg(a+f3) . ctgac
t
gf3-1 ctg(a-
ctga+ ctgf3 ." ··ctga.7ctgf3
aik7r.f3ill7r, (k. nE Z),ctga*±ctgf3.
lzracunati:
13 .141.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27°
sin85°cos 15° - cos85°sin15°
cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0
cos7 8 0 cos3 3 78
0
sin33 0
13.142.a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° b)
13.143.a) cos53°cos37°· sin53°sin37° b)
13.144.a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio b)
tg240+tg2IO tg340+tg26°
13.145.a) -'---"- b)
tgI24°+tg56°
c)
1-tg240tg21° l-tg340tg26° l-tgI240tg56(\
1
0 146 . tg73° - tg28° tg34 ° - tg4 ()
.0. .a) ( b)
tg1000-tg400
.c)
I + tg 100° Ig400 1 +tg73)tg2S0, 1 +fg34°tg4°
o 14 k" 3
L,. 7.A·oJesmex=-
5 '
. 13 8
sin :0:::-,0<0:
17
iT J[ 13 'd d"
<7[,0 re HI:
2 2. .
a) sin(a+l3) b) sine a-l3) c) eos(d-l3l
13.148.0drediti tg(a+l3)
A . I A 5
1 tg(a-p),akoJectga=-, ctgjJ==-.
46.
13.149. Odrediti tg( a+l3)
. (rc) 12 . (it I 5
tg(a-I3), aka Je cos --ex =-, S1l -. -13)=-,
2 13 2 13
37r lC
-<a<2rc, 0<13<,-,
2 2
13.150. Odrediti sin(300·a), ako je
13.151. Odrediti cos(300-a), ako je
13.152. Odrediti tg(450+a). aka je
tgex = 2 i 180° < a < 270"-
4
17
ctga=- i 180
0
<a< 270"-
3
3
coso; = - 1 270
0
< ex. < 360°.
5


101
13.153. Aka jesin a = i 270
0
< a < 360', odrediti sin(60'+a) i cos(600:a).
13.154. Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati:
a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) d) ctglSO
13.155. Dokazati daje a+fl=45°, ako je , a i fl su ostri
pozitivni uglovi.
3.J3 +4
13.156. Dokazati da je a-I>=30°, ako je sina
10
a i i3 su ostri
pozitivni uglovi.
13.157. daje a-fl=30', ako je tga= a.J3 ,
. 4-a
a-I
t
gi3
=-J3-'
1<a<4, a i i3
'su ostri pozitivni uglovi.
13.158. Neka je tga=x, tgf\= 1- x , x>-I, a i fl ostri pozitivni uglovi. Dokazati da
l+x
. rc
Je a + f3 = - . Koliko je a+i3 ako je x<-1 '!
4
13.159. Izraziti
a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) c) tg( a+l3+y)
pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct, {3 y.
13.160. Ako je sin a sin f3 = i sin y = , dokazati daje
3 3,,11 ,,11
rc
Q+P+ Y=-.
, 2
13.16I.a)
Izracunati vrijednosti datih izraza:
sin 20° cos2S' +cos200 sin2S'
sin34° cos 236° -.. sin56° cos! 24°
b)
cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So
13.162.
rg(390+a)+tg(6°_a) , 1+etg(3So-f3}g(7°+f3)
1-r'g(39° +a h(6° -a r tg(52° + f3 )- etg(83° - f3J
(
4rc rc 7C 77C SJr 7C

.L:....Y __ 9_ IS 18 12 12
13.163.
5rc rc
tg--tg-
12 12
13.164.
102
Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik:
13.165.a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ)
c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) - sin(a-p)
166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3
13 .. a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3
c) sin(a + (3)- sin (a - (3) d) sin (a - f3 )cos f3 + cos (a - f3 )sin f3
cos (a + (3)+ cos(a - (3) cos (a - f3 )cos f3 - sin(a - f3 )sin f3
13.167.a) cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J))
b) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°)
13.168.a) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23°
b) sin200+sin 13°sin5T -sin33°sin77°
c) sin200osin3 10° +cos340°cos31 0°
d) sin30°cos300tg30
o
+ sin30°cos30°ctg30°
13.169.a) sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a
b) cos 2. (a - 60°)+ cos
l
(60
0
+ a)+ cos
2
a
13.170.a)
c) :.",g.o,:( a=--J:.f3:.'.):.'.+-,,18,,"'
Ig(a + f3) - tgf3
! 3. 171.a)
13.172.a)
13.173.a)
c)
13.174.a)
b)
Ilia - llif3
II?CX + tgf3
b) ctga-l
ctga + I


cos2a-sin2utga
2si11(a+ (3)
tgf3
cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) ,
. 2 .") a
2sm a sm- f3
sin' (f3 + a)+ sin' (f3 - a)
Dokazati istinitost datih jednakosti:
13.17S.a) sin(45°+a)=cos(45°-a)
b) (45
0 ) 1 + tga
tg +Ci - ---
!-tga
tg(4So - a)+ tga
d)
l-tg(45° -a)lga
b)
b)

c) ")' 0
3tg-15 -1
9][ 7C
t g
2s
-tg
4
9rc rc
I +tg-tg-
28 4
sin4a ctg2a - cos4a
etg' f3
b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a)
103
c) d) .!. (cosa +./3 sina +a)
2
13.176.a) b)
13. 1 77.a) sin(a fl
b) cos (a + fl)cos(a - cos
2
a -cos' fl
1
3178 tg<X+ctgfl cos(a-fJ) a <X
- . .a)· . b) sin a - cos <X . tg - tg -
ctgfl + tga cos(a + fl) 2 2
13.179.a) tg(a +fl)-tga
.ficosa -2sin(4So -a}
b) 1) .fi .
2sin\60o +a -f3cosa
13.180.a) sin'(a +.6l = sin'a +sin
2
{J + + {J)
b) -a) (0 )
co,\45 +a
1 +tga •
13.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -- tgfl }ctg(a - fl) = 2
b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13)- (cIgf3 - ctga }ctg(a - 13) = -2 .
13.182. Aka je "= rrJ2 , dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga 1.
13.183. i: Dokazati da vrijednost izraza:
cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu.cos(x_a), ne zavisi ad x.
13.184. " Ako je o"+]3=y, dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf.cosl3cosy;::; 1.
13.185. *Ako je 0:+]3+)'= 180°, dokazati da je cos
2
(X+cos
2
j3+cos
2
y+2coscxcosj3cosy
=1. .
\3.186.* Ako je Q-I-.f=l.+v=180o dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y
. P J' 1;> - 1::>1-' 1;> 1;> cf--1 b ..
Ll 187 * Ak" 2. 3. 4 "'
- .. !.. 0 JC S1I1 a = -) S1I1 (3 = -, S1I1 Y = -, pn cemu st! Cl, i Y ostri
3 4 5
uglovi, izracunati sin(cx-f)+y).
104
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla
.
>.':-, ',': .' 2" '
cos 2x ,== -,SllJ, x

...,:r.'.
. 2 2

. x I-cosx. . Co .. \... ... . ..
tg- ,zax'" Z.
2 l+c05x .. ........... ,>
13.188. Ako je sin a = i, izracunati sin20.., cos20.., tg2O: i ctg2a. ,
5
13.189. Aka je sin fl = - 12 , J[ < fl < 3J[ ,izraClinati sin2[:\ i
13 2
13.190. lzracunati tgo.. aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu.
J 3.191 Izracunati sin[3 i tgB, ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em
kvadrantu.
13.192. Izracunati tg
1
2a aka je cos a .
3
13.193.* Akojetgo..=3, izraclinati sin4a 1
13.194. 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla:
a) sina b) casa
eos4a.
c) tgo: d) ctga
13.195. lzracunati sina, cosa i tgo: ako jc
a 15.
siri 2:. >0.
2
--, I
2 17
13.196. lzracunati sina i casa, ako je tg (X = - , au cetvrtom kvadrantu.
2 12
13.197. Izracunati sin20:,cos20:, tg20: 1 ctg20: akojectgO:=,J2 + 1.
. a
13.198. Izracunati sino:, cosa, tga I etgo: ako Je tg- :::::0,3 :
2
sina
3 - 2cosa
akaje 13.199. Izracunati vrijednost izraza
13
"00 Ak·· .' 2.[;1; bOd d" ." 2
.L . b le smx=-·--,a. > ,ore ttl 'SlllLX, COS X
- a+b

to'- :::::: 2.
<:> 2 :
1 tg2x. -
105
13.201. Akoje sin2x,cos2x i tg2x.
I+a
13.202. Akoje Sinx+cosx;%, odrediti sin2x, cos2x i tg2x.
13.203. Ako je tgx; ±, tgy 2, izracunati tg2x i ctg(2x-2y).
13.204. Ako je cos x; 3., sin y ; .!., 270" < x < 360" ,90" < y < 180" , izracunati
3 3
sin(2x+y), cos(x-2y) i sin(2x+2y).
13.205. Ako je sin xcosx = ± x ugao trougla. izracunati x.
13.206. Izracuhati sin4x ako je tgx; 3.
13.207. Izracunati cos4x ako je ctgx =.!..
2
13.208. Izracupati vrijednost izraza:
a) cO$21'5°.sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30'
13.209. Izracunati vrijednost izraza:
a) 1-2sin
2
15°
b) tgl5"
1-tg'15"
date izraze:
13.lIO.a) 4s1nia.cosacos2a
c) 2coi
2
a-l
13.21 I. a) c0820:-2cos'a.
c) sin2&'-(sincx+cosu)2
Skratiti date razlomke:
13 ? I? ) sin 10° sin 22°
.. - _.a --. - b) -_-,-
sin 10" sin 44 °
c)
2eos
L
15° -1
c)
1- 2sin
b) cos
4
2a-sin
4
2a
d)
b) c0520:+2sin'o:
d) cos\x.-6cos
2
o:: sin
2
a+ sin\x.
sin 40" sin 3x
sin 20°
d)
sin6x
cosx sin 2x 13.213.a) " sin 10° b) ,.5'0sx
c) ----" d)
1- cos 20° sin 2x
Uprostiti date izraze :
13.214.a)
c) (c0570° - cos200)( sin70° + sin200)
13.215.a) 2cos400cos50"
c) 8cos1Oocos200cos40
0
106
l+cos2x 1 +cos2x
b) 2sin700sin20°
d) 2cos50°cos40°
b) cos200cos400cos800
d) 8cos50co$ lO"cos200c0885"
,
0'
13.216.a)
(sin a· + cos a)2
b)
l+sin2a
13.217.a)
2·211:.311:
Slll-sm-
7 14
Dokazati date jednakosti:
13.218.a) 4sin 18°co$360=1
c) sin40osin50o::;:; cos 1 0°
2
13.219.a) sin3x=3sinx-4sin
3
x
13.220.
0:
cos-cosa cos 2acos 4a
2
13.22I.a)
tg'(45"+a)-1 . 2
( :::: 5111 ex
tg'45"+a)+1

c)
J
tga +ctga
sin8a
6
. a
1 sm-
2
-cos2a
b)
2sin2 ex -sin 2ex
b)
. 70
0
. 50°' 100 1
sm SIn, sm =-
8
b) cos3x = 4cos
3
x-3cosx
13.222. Ako je 3tga;2tgJ3, dokazati da je tg(J3·o:)
5-cos2a
sin 2ee
Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati:
13.223.a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) tg2Z
a
30'
iT iT J[ JC iT
13.224.a) sin- b)
8
cos- c) sin- d)
o , 12
e) ct<y-
o 8
8 12
13 2
0- Ak . .' _ 4 0 °. " a a. a
. -.). oJe SlIlCX---
5
, 180 <(1<270, Izracunatl SI11-, cos- llg-.
2 2 2
13.226. Ako je ctga; 90° < a < 180
0
, izracunati SIn a
2
, cos a i tg a .
322
13.227. Izraclioati tg!':... I
24' 24' 24
Uprostiti date izraze:
11:
ctg-.
24

13.228.a) V-
1 + cos ":.
b) 4
2
c)
0:
1 +cos-
107
13.229.a)
l-cos3x
1 + cos3x
13.230.a) .J2 + 2cosa, gdje je
IT
<; a <; IT
2
13.231.a) o <;x<;."'.
2
13.232. Dokazati da
a)
16 2
c)
32
13.233. Skratiti razlomke:
l-cosx
a) ---
1 +,cosx
b) -,-
. x
SlTI-
2
13.234. Dokazati jednakosti:
x
2tg-
a) sin x = .._--=--
., x
I +t"'-
6 2
c
2tg':"""
c) tgx = ---"'--
, x
I -to'-
" 2
sinx-
13.235. Odrediti vrijednost izraza
c)
5sinx+ 8cosx+ 3tg..:",
2
Dokazati identitete:
2sinx-sin2x ? x'
13.236.a) = tg'-
2sinx+ sin 2x 2
.X x - --,
c) tg-+2sin'-ctgx=sinx
, 2 2
108
c) 2eas
2
"'::-cosx
2
b) )Z(I+sin2a)
b)
1 r:-'-'I:'=
b) eos.."'..=-V2+V2+.f2
16 2
1 + cos 2x
d)
x
J-cos-
cosx

Z
b) S IIlX = ._._._."'-
') x
1+ tg'-
2
') x
1- tg' ...
d)
t
2tg':'"
2
x 13
ai<D je tg- =-,
2 3
b)
l+sinx-cosx x
=tg
] + sin x + cos x 2
13.237.
13.238.
sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos
2
a - f3 .
. 2
(
. . R' "a-f3
SlIla' sm,,), + (co sa ' = 4sin' --.
2
x
13.239.a) tg
2
l-co5x x sinx '
-,,--, za x*kn, kEZ. b) tg-=---, zax*(2k+l)n, kEZ.
sinx 2 I+cosx :
13.240. Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza:
,IT 13 " n 4 3n: 4 5rc 4 7n
cos cos--+cos -+cos -+cos'-.
8 4 8 8 8
13.241. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° = 4 b)
n IT
etg...;. - tg - = 2.
8 8
abc
cosa =_._ .. , cosf3 =---, cosy =--, dokazati daje
b+c a+e a+b :
13.242* Aka je
13.243*
13.244*
')Cl 7Y
tg' -+tg' -+ tg' -=1.
221
Dokazati identitete:
] - sin x ( IT X )
=Igi-
cos:? x \ 4 ---2
2 2
r;---:-
...:
.J7'.I=+=,S=i;;n;,;";'.,+:_.J"J;I n;;;;x x n:
za 0< X<-.
2 2
109
REZULTATI, UPUTE, RJESENJA
1. STEPENI i KORI,JENI
1.1. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM)
1. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1.2.a) 32 b) 16 c) -81 d) -25
l.3.a) -1 b) -1000
1.5.a)
1
b)
8
4 125
1.7.a) 9a
4
+2a
2
d)
6x
7
_xs
1.8.a) 5a
2
+a+2a
3
c) 12a
4
+2a
2
+lOa
1.9.a) 4
6
1.10.a) 5'
LILa)
256
b)
64
-
-
625 729
c) a
19
L14.a) 4
Ll5.a) a
U6.a)
Ll7.aJ _3
6
Ll8.a)
9
x
Ll9.a) a
20
1.20.a) (a-3)lOb) (b+ I J'
1.22. -IL -21
0+1
1.26. = --- = -1,25.
ab
1.28,a) x
1.29.a) a'
I.30.a) a
m
-
ll
1.31.a) a2m+2xilll+J
c)
c)
c)
1.32.a) a
2
X+I+a
2X
_ a
2
x+5_
a
2X+2
625 d) 1024 1.4.a) 1 b) 12 c) 15
4
d)
9
1.6.a) 100 b) 184
-
-
7 16
b) 6x
4
+a
3
c) l1x
6
_8x
3
e) x
3
+a
2
f) 3a
4
+4a
3
b) lla'-6a
3
-1Ia
2
+5a
d) Sa' +2a' +3a
2
+4
b) 3
'7
c) 713 d) 214
b) 3"
c) i
9
d) 2
23
243
d) 1.12.a) b) 410 --
3125 1024
d) b
'4
b) 625
b) a
,
b) 3'
b) 3
8
b) a
4S
b) x
6
c) 5'
1.23. -62
1.27.a) x29
b) a
6
b) a
6
1.13.a)
c) 16
c) l
c) 56
c) 58
c)
b
6
.l
c) b
'4
d) I
1.24.
b) a
24
c) Xli
c) x
9
9
8 b) 10
5
c) a'
d) 0.01
d) b
6
d) 1
d) 1
d) il
d) y120
1.21. 16,
1.25. -16
d) x
3
d) x II
d)
15
b)
b) a2rn+4/11+6
c) X
l
-
9m
c) X
11m
+
4
d) a"+4+
a
,,,+6
b) x
9
_5a
2
x
b) x2m+3_
x
2Jl1+
x
2m+5+
x
2rn+6
c) 1-5bx'
1.33.a) a
6
+2b
1.34.a) 5
3
2' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 100
3
d) 10
5
1.35.a) 8
1.37.a) a'
b) J. 1.3§. a) 2
5
9
b)
b) 4' c) 3
6
d) 3
5
b
2
III
1.38.a) a
x
+
2
b) a
3
c) x-
n
1.39.a) ax
m
-o+8x
m
-
1l
IAO.a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25'
1 13.3
9
1Al.a) 5 b) c) 6 1.42.a)
7 19
b
4
1.43.a) d
3xy'
b) 2ab'
1.2. Stepeni s cijelim eksponentom
1.46.a). I
1.47.a) -1
b)
b)
c) 1 d) -I
1.49.a)
4
.
3
1.51.a) 10000
1.52.a)
I
Sa
2
e"
1.53.a) xy-2
9 6 7
1.54.a) x y c
7
b)
5
4
1.55.a) 5 b) a"
1.57.a) 6
1.58.a) 2'ab
7
1.59.a) a·
4
+2a'b"+b,2
1.60.a)
8 _x
6
6
x
1.62.a)
c) -I
1
l.48.a) -=-
3
3
9
9 b
c)
.
d)
8 a
b) -16
I
b) --,-
0n-n)'
2b
3
b)-
a
;-> p
b)
19b
1
'
c) a d) X,4
b) 6"·7'
b) (y-x)'
b)
2y-3x
xy
l+a
b) -.
81
1.50.a) ---
16
c) -25
1
c)
7
3
a
4
1/
4a
2
b
3
c)
7
c)
8x
lJi
y
9
1.56.a) a
c) mp
5n
211/
c) 5a
7
b""c
2
1.61.a)
4
b)
b) a"+b"
b) 5"
b)
2
b) 1 1.45. ap
4
c)
100
b) 343
Ii
c)
125 a
k
d) -1000
d)
2b'x
c) x
4
b) c) 1
3
d) 1
l'
d) !':.....
111
P
b(b' -ab+b')-'
(m+n J
m-11
I-a
1.63.a)
m-I
b) (b -a)'
1.64. 1 1.65.
(a+h+c)'
2bc
112
1.66. 2b 1.67. 2
26
1.68.
9
1. 3. Korijeni. Aritmeticki korijen
1.69.a) 6 b) 16 c) 2 d) 2
1.70.a) 8 b) 32 c) 26 d) 3 1.71.a) 15 b) 25 c) 3 d) 2
1.72,a) 5 b) 15 c) 16
1.73.a) bl'+28' =
=.JS2 7' = 5·7 = 35. b) 65 c) 104
1.74.a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2. b) x2:-5 c)
1 1
1.75.a) b) x;';2 c) 1.76.a) x;';2 b) x2:
2
1.77.a) XER b) XER c) XER
1.78.a) 17 b) 60 c) 09 1.79. a) 1 b) 3 c) 16
1.80.a) a-3 b) 3-a c) -(x+I) 1.81.a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3)
1.82.a) ... =3·5=15 b) , .. = 6·8 10=480 c) =9·25·0,01=225·0,01=2,25
1.83.a) 60 b) 33,6 c) 3300
1.84.a) .J5O=,}25.2=,J2s·..[2=5..[2 b) 3..[2 0)
1.85.a) 6..[2 b) 8..[2 c) 5J3
1.86.a) 2aF3 b) 5x.j3; c) 4ai:l·J7ab
4..[2 . d) 3.[5
. d) 4Vl
b) 2abV2ab 1 c) 30
2
.1,."3 V2a.x 2

1.88.a) la - 31 b) Ix - II c) (//;·'{j02
1.89.a) 5..[2 =.J5'..[2 = .)5' 2 =.J50 b) ..J28
1.90.a) ')250 b) ')192x c) V 48
1.91.a) ..r;;: b) .)S2
, .92.a) ..J2a
s
1.93.a) 7ft
1.94.a) 14.J3
1.95.a) 6.J3 - 3-15
cJ
cJ
b)
b)
b)
:ifb4
'/hpf
18.J2
20.J2
2ft + 6-16
1.96.a) 9V3 - 3.J3 b) 17 -15 + 2V'S
d)
V4s6'
d) -J12a
2
d) V27 bj,
c) 15 -15
1.97.a) 3V3 + 2V3 b) 3V'S - 3Vs 1.98.a) 160 b) 630 c) J 92
1.99.a) 3.J3 + 5.J3 = s.J3 b) 4.J3 - 16.J3 = - 12.J3
L 100.a) 7 -J3 b) 15.[5 1.101 a) 2.[i -14.[5 + 22.Jl1
c) 26.J2
b) - s.J2
11Gb) 19fi + 15 -7 b) 5-JOj + 0,4.J2 - V9,
a) 3i/2+m4-:§if5 b) 2\15-12-15+ 1-W3
113
1.104.a)
.J3O b) 2..JIs c) -.J66
1.1 05.a)
.J35 b) 6 c) 10 1.106.a) V40 b) V48 c) 2V6
1.107.a)
Fa
b) V12 c) l.j192
1.108.a)
Vi = 442' = ':if8 b) V25 c) '-V10000
1.109.a) s.J4a 6 b)
li/g1 a 8
c) 1:;}343 a'
1.11O.a)
.Ji b) .Ji
c) Vi d)
1!i/lO
1.111.a) '!Ja3
b) c) Va el) N
1.1 12.a) .[2.'f2=4.h' . 'f2= 4.,h22 =18 b) V64 = 2
c) : "!.j3i = .[2 1.113.a)

·2' = ':1./27 ·16 = ':1./432
b)

cJ
1{/i]52
I.! 14.a)
b) V2x
5
c)
2!<j b 19
1.115.a) b)
:=x3!J
x
17
c)
1.1 16.a)
b)
4J:./ x 41
c) 6!J a 21 = Va
1117.a) '{ ;(7n

1.118.a)
3
b) b) -
2
1.119.a)
3.J2 + 250 b) .j35 -3M c) 4fJO +J15
1.120.a)
8 + 2.J1S b) 22-4M c) 137 -20J15
1.121.a) -3 b) 128 1.122.a) 5 b)
1123.a)
14.J2 + 2../3 b) 6.J2 + 3../3 - .f6 - 4
1.124.a) 4 b) 6 1.125.a) 8 b)
1.126. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable, korijene
posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani.
a)-I b)-2
1127.a) s!JS - 4V4 b) M -.JS 1.128.a) 5
1.129.a) b' b) ';a'+'"
1. a+frl=i -(a-frl=i)
1. 130.a) ,,-; ( ,,-;r "-;)
a-Jd
2
-1 a+va
2
-1 a-va
2
-1 a+va
2
-1
a' - I (""2-;
2va--1.
1

m+vm- +a 1'11- +a -r-cc--
b) mvm-+a+m-+a= - =..Jm2 +a
_ m+.}m
2
+a
1131.a) 17 +2../3 OT2(20+..Jlo) . 1.132.a) '2 b) 5 .- c) 5
114
120
12
2
b) 3
1.133.a) 2.J2 b) 2
1.134.a) a b) x
c) 0,1
c) v;;:
el) .J22 e) !JS
1.135.a) 0,2 b) c) 2a
2
.;[;2 1.136.a) 8 b) 3
1.137.a) (a-b) (..fa -.Jb)=[(..fa)' -(.Jbl'J(..fa
[(..fa -.Jb)J (..fa -.Jb)=..fa +.Jb b) ..fa -.Jb.
1.J38.a)
V6: 'ifi. = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 2
3
= If]
c)
1:fi
1.139.a)

b)
1.f16
c)
{J;
32
1.140.a)
'4K
b) x'.if3
c)

d)
V3 : '.!fi. = '{/3
4
: 2 24¥
f37
648 aD e)
V2'"
f)
. 2
1.141.a) Va'-6" = Va
a"
b)
fJ a
5n
-
12
c)
1{}a
7
x-
3n
b)
a
2
.if;;: -V -0;[;2
3a 2
a . ifi7 - Vi?
5
1.143.")
b
'{/a
131
1:+4 b) ...3L..2JalD1H.9
144 .• ) u •
1.145.a) 3 b) s.JS c) 44 d) 192..j3
146.) (;[;2)' =V(a
z
)' =aVc;
c) lIV27a
2
b:'
1.1 47.a)
clifd
b)
clxifd
c)
2a
4
x.J2ax
el)
2Qx4V2ax
1.148.a) 9J2
b)
'.f3
c)
?,(5
el)
2f/l2
1.149.a)
ifJl b) .'if4 = '(/2 c) '.if5 d)
1{[6
1.150.a) !fa
b)
VX
c)
'fY
el)
2-{"w?
1.151.a) V54 b) JVS' 3.[2 = JVJ(s4 3)'
. 2 = '.(J8-S8
c) 15-48
3
el)
2f2D
1.152.a) +J8
b) a'·Va
c)
l.2j4&l
d)
V'2.fut
1.153.a) 1Oif/5 b) ;f2
1.J 54.a) 2J2 b)
M
c)
(.[2 - 1 ).ri-
d)
5)]5
5 5 6
lIS
11,[3
1.155.a)
15
LJS6.a) 4(.J2 + 1)
-!5(-!5 - ,[3)
1.157.a) 2
(1 0+:1Ii2J3 -Fs)
c)
7
(Fs + .[3 X3f3 + 4fi)
1.1S8.a) -S
·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 c) 318 d) 50'14
1159.a) Vi Vi!J4 V8 2
b) ('-'3:1)Vs c) d)
161a) 2(V4 +Vi + I) b) (V4 --Vi + \)
c) 4(V9 +!fl + I) d) VI6 -2V4 -,-4
II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J
162.a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 - (2+J3)' -US)'
_1 1 \2-4f3+f3-6-:.J5+2m)=
- 2+413 - 2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12)
_ 11(-4-'.3,[3 --!5 + 2m)_ 4+3.J3 +-!5 - 2J\S .
- 2 (-II) - 2 .
b) 3(SJ2 - 4.J3 + 3.J6 - 6) c) 3fiO - 5.J6 + 4m
2 30
163.a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka. Rezultat: 28.
2 5 7 2 5 7_
b) "Jio + 5 + flO - 2 -.J10 = -Fs(.J2 +-!5t .J2(-!5-.J2r fIO-
_2fi(-!5-.J2)+sfs ..[S+.J2 __ 7 __ 7f1O-.3:..1. __
7
_=2.
- -!5 . .J2 -!5 +.J2 -!5.J2 J\O - 3f1O flO 3
1.164.a) Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez.: 9 + 2J7 -.J1l.
2+1112
b) -_ .._-
2
116
167.
= 1[;;2 + v-;; +
1
+ 1 -Va = 1[;;2 + Va + I + 1 -Va = 1[;;2 -1- 2.
1 1
..Jb -1
Fab
1.168.; ..[;1 - b
b) 4
169.a) Uputa: Ja + = -[ + 1)' . Ako je a22 vrij9dnost izrazaje
2..Ja --1 i aka je 1::;a<2, tadaje vrijednost izraza 2.
b) Kakoje: (.J2a
2
-4+2)' =2a'+4.J2a
2
-4=2(a'!+.J2a
2
-4) 1
( J2a
1
-4' - 2)' = 20
2
-4J2o:' -4 =2 (a
2
-.J2a2. -,4 )- to vrijcdi:
(J 2 + z-J":;:'F"'..=:: + a' - 2..fi.';:2.. 4 =
/ ' .. lEa' -4 --21 \i 2(r - 4 + 2
r::: + r::: .
,,2 ,,2
Aka je -J2a 2 - 4 - 2 2': 0, odnosno, la-! 2': 2, tadaje vrijednost izraza 2.Ja 1 -- 2 .
Ako je .J2 ::; a::; 2, tadaje vrijednost izraza x = 2-J2.
1.170. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se:
-2f3-8=-2(J3+4)
1.171. Prvo "srediti" dati iZraz, a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog
a+am
2

sredivanja dobije se: . Rezultat: 1) m za JHI > I i
2am
1
1.173. a = 2+'-'3,b =2,.-'-'3, R.: L172.nzan::::::li zaO<n<1
n
117
1176.a) V2+,fS =V
8
(¥ +3(,fS)' +(,fS)' =
= Ll.b+3,fS d,fS)' + (,fS)' = -ZI v6 +,fS)' =*6 +,fS)
Z -
,c-' r;: F1+:Ns+Z,!(I+f5)
3 11+:Ns+2;"2+v
5
=' 2 =,12+4,5 =V6+2f5.
W 2 2 2
un * Kako je (.J2 + 1)' = 2.J2 + 6 + 3.J2 + 1 = s.J2 + 7 i (.J2 - 1 Y = s.J2 - 7 .
to je :Vs.J2 +7 -- Vs.J2 -7 =V(.J2 + 1)' -V(.J2 -I)' = (.12 + 1)- (.J2 -1)= 2.
b) Kako je 20 + 14.J2 = (2 +.J2) i 20 - 14.J2 = (2 -.J2j' • to se lijeva
straria jednakostj' koju treba dokazati, moze transformisati ovako:
VZO+ 14f2 + V20-14.J2 = 2 + 12 + 2 -.J2 = 4.

b) Kakoje6+4.J2=(2+.J2)' i
(6+4,/2 6-W 'J' -If 6+4'/2 +_ 6-4.fi I
J
' =
- .fi+2'1'..[i .fi-(2-J:2)
= (3+2,/2 j l' = (,/2 +1+J::i-l) =(2'/;;[ =8
I ,/2+1 ,/2-1) l v2+1 fz-l
\ , r;------;-
1179 (4 + .fI5X-JlO - '/6)J 4 - -flS = (-JIO - J6)y(4 + -flS)- 4 - -flS =
= (h!i5) = (,j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3 (-f5-+-J3-)' =
='/2(15 +,/3)=(,fS -,/3X,fS +,/3)=5-3=2
..J2
1-:;[;1 (1- Vatl+ Va + :;[;1) 4
1.180. Uputa: - .__ . = 1 + Va + Fa .
:1-Va I-Va
WI +,/3 2 + 2 . +=-I}o;:"2'=+=,/3 2 -- 2 + 2 +.J3 =
118
+13· J( I )=.
J =
=rz;-J3. J( 2+,J2+J3 Iz-N)=N. h+J3) =J2+J3. h-J3 =
='/4-3 =1.
1.182. Fx+I
1.183. -1
X' + 1
1.184.a) a+b, ab>O b) I, ako je x> I; --'-, ako je x<l, Ixl"' 1, x "' O.
I-x
VlX2 -N-l) 9
J.J 8S.a) 2' Ixl> I b) + 213 +.J2 + '2 =

r; r:; - ) h(/- .- )' r:;.J2
= - 2,,6 +4,,3 +2..J2 +9 =J- ,,6+..J2+1 =,,3+-'::"+1.
2 V2 2
1. 4. Stepeni s racionalnim eksponentom
1.186.a) -J4
I. 187.a) Vi25
1
1.188.a)
52
I
l.lS9.a)

1.190.a) 2
1.191.a) 3 b) 2
b) W =z!64
.'
b) 1CP

b) 12'
b) 4
1
c) 4' d) SI
1.193.a) 4 b) 3-
1 3 2 f2
c) 32 d) 3V3
;I ].
1.195.a) 2 2.3
5
-53
b) 2
1 1 1 1 5
- - -+- -
1.196.a) a
2
-a
3
:::: a
2
3 = a
6
b) I c) x
c) V64' d) JlOo
c) {::ZS7 d)

J
1
c) 17" d) (ax' )5
"-
1
c)
all
d) (3x 2 ):i
c) 16 d) 10
1.192.a) 5 b) 3 c) 128 d) 2
1.194.a) 12 b)
273
-
100
2 1 1
d) '-a 3 . a 6 : a 3 = a
119
1
1.197.a) a
3
1 1
b) a'b
3
3
c) _ab
3
2
1
d) a
'2
·b
6
198. Neposrednom zamjenom vrijednosti za x, nakon sredivanja, dobije se
n-In
Rezultat: Ako je m>n, vrijednost izraza je -1. Ako je m<n, vrijednost je 1.
1.199.Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2.
(J,;;=l),lh;;
1.200. Rezultat: I ' ako jeO < mO: 1 j
';In
2
1.20! .r;;;;;
1.202. ,
x- -1
1.203. V(a - b)'
.n
120
2. HOMOTETIJA i SLICNOST
2.1. Kruznica i krug
2.1. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva
se kruznica. Tacka 0 se naziva srediste kruznice. Duz 6iji je jedan kraj srediSte
kruznice a drugi kraj, rna koja tacka kruznice naziva se radij,...s (poluprecnik)
kruznice. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva.' Najpuza tetiva naziva
se precnik (dijametar) kruznice.
Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te
kruznice, naziva se krug.
2.2. Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom).
2.3. Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be.
Radijlls krllznice je OA
2A. Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A, r).
2.5. Up uta: Srediste kruz,nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj
tacki i kruznicc k(A, r).
2.6. Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci
nonnalu n l1a izabrani krak ugla. Neka je N tacka na toj normali "tako da je MN=r.
Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene
kruznice (SI.2.!).
SI.2.1.
1 ......:· ..... ,· .............. ·· I·· .. ····.. · .. ? N

p
M
2.7. Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A, R) i k(B, R'), srediste traiene kruzl1ie-e
nalazi se na presjekll kruznica k(A, R+r) i k(8, R'+r).
2.8. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na
datu pravu p. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A'). U
tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n. Prava t je trazena
tangenta.
121
p
2.9. A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice.
Neka JC tacka A presjek pravih nip. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da
budeAB=AC=R Norl I t 'k B . Cd'
v • ',' na e u ac ama 1 na atu pravu p su trazene tangente
kruzllIce (SI.2.3).
2.10.

k o
;$\ p
S,l.2.4. Sl.2.5.
2.11. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i
prave OT (SI.2.5.). .
2.12 Cet r C! '..
v • • ve,olll:;>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni
cetverougao. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a
se n" '., k v • • e e
10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao.
2.1? jc;cetverougao ABeD tetivni (SI.2.6.). Povucimo dijaaonalu AC
posmatraJiTlo e;entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC, a drugl ADC).
D
S1.2.7.
122
Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC, paje Isto tako
su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi
'1'=20.
Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) =>
Kako je zbir uglova cetverougla
a+\3+y+o=3600 =>
=>
360
0
, to vrijedi:
a+ y+ 180° =360°
360° = 2(0 + \3)
0+ \3 = 180"
=> a+ Y= 180
0
.
Dakle, dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni.
2.14. Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI.2.7.), tj. neka
vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°). Tacke A, B i C odreduju kruznicu k. Nekaje E
tacka na kruznici k van luka ABC. Tada je cetverougao ABCE tetivni, pa su mu
uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku), odnosno, vrijedi:
<A +<C = <B + <E (=180°).
Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D, zakljucujemo da mora biti <E = <D.
Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k, jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad
tetivom AC je manji, a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad
tom tetivom.
2.15. Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni, a kod
jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki, to su suprotni uglovi
jednakokrakog trapeza suplemcntni. (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki
trapez tetivni cetverougao.
2.1'6. lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°,
odnosno 70° (SI.2.8.).
2.]7. Nekaje AB tetiva kruznice k(O, r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na
OYU kruznicu (SI.2.9.). Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C
l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE
oznacimo sa Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad
istim lukom «AOB=2\3l. to je ugao BOD = \3. Kako su uglovi <BOD = i <p
lIg10vi sa normalnim kracima, to je
123
2.18. Analiza: Traz.eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom
AM'B (S.2.10.). Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente.
M
'"
.a

S1.2.10 ........................ 0.1\1'
2.19. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T. Odredimo
ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. Data kruznica se vidi pod
datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa Trazena
tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1.2.11.).
2.20. Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje
AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI.2.12.). Vrh C trazenog
trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom
AB.
B A'
2.21. Uputa: Vidi prethodni zadatak.
2.22. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a. Treba konstrllisati skllp tacaka
iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.17.). Vrh A traz.enog
trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t,l eiji je centar A'
u sredistu duzi BC (S1.2.13.).
2.23. Uputa: Vidi prethodni zadatak.
2.24. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao
predstavljen na S1.2.14.
Pravougli trougao ADE se moze konstruisati. Tacka Eje srediste stranice BC, paje
srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE.
Kako je poznat i radijus R opisane kruznice, to se centar 0 ove kruznice nalazi i na
kruznici k(A. R). Dakl'; OEk(A R)ns. Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na
prcsjcku prave DE i kruznice k(O. R).
124
SI.2.14.
2.25. Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1.2.15. Kako je
ugao Abt jednak uglu ACB (ugao izmedu tetive i tangente jednak je
periferijskom uglu nad tom tetivom), to je <C + <D = l80°, pa su :suprotni uglovi
cetverougla ACED stlpiementni, sto znaci daje taj cetverougao tetivnL
2.26. Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se
tangentni cetvcrougao. Drugim rijecima, cetverollgao u koji moze upisati
krllznica naziva se tangentni cetverougao.
2.27. Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k, onda duz ciji su krajevi
tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz,tacke A U odnosu na
kruznicu k (iii kraee, tangentna duz tacke A).
2.28. Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S, R). Kako
je i <OTP <01"P to su trouglovi D.oTP ·LlO1"P
podudarni. Otudaje (SI.2.16.).
A
C r P a-r B
T
2.29. Koristeci teore11111 0 tangentnim duzima i oznake sa SI.2.17. 40bije se
a+b-c
AB = AN + BN => c:::; b-r + a-r => 2r = a+b-c :::;> r = '--'. ----
2 .
2.30. Neka je ABeD tangentni cetverollgao. Posmatraj.mo dodirl1e tacke stranica
ovog cetverollgla i upisane kruznice. Neka Sli to tacke M, N, P i Q. Koristeci
teoremu_ 0 tangentnim dllzima, zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake:
125
SI.2.18.
A
M B
'AM=AQ, MB=BN, NC=CP, DP=DQ.
Otudaje
S1.2.19. c
S E

A M
N
B

Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = BC + AD (S1.2.19.).
presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD.
Neka, Je ovih simetrala tatka S. Neka su tacke M; NiP, redoll1
j
na
stramcama cetverougla AB, BC i AD tako daje SM..LAB, SN..LBC i SP..LAD. Tada
i.e. (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova), pa
SM) tri stranic: datog cetv,erougla ABeD. Treba dokazati
. dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu). Aka kruznica k(S, SM) ne
bl. sfranicu CD, tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu
pri se tacka E nalazi,na pravoj AD. Taka bi dobili tangentni
cetverougao ABCE. za koji vrijedi:
AB +CE= BC+AE.
Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi,'e
Se; b" •
CD-CE =AD-AE
=> CD-CE =DE
Kako su CD, CE i DE stranice trougla CDE, to je posljednja jednakost nemoguea
(svaka vecaje od razlike drugih dviju stranica), sto znaci da L\CDE
ne post?]I, odnosno, tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao
ABeD Je tangentni.
2.32. Kako su sve stranice kvadrata jednake, to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva
prethodna zada'tka).
2.33. Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica, to je zbir dviju
stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica, pa je deltoid tangentni
cetverougao.
'26
S1.2.21.
B p
Neka su M, NiT, dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD, a P, Q i T
2
,
dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI.2.20.). Kako je cetverougao
ABeD tangentni, to vrijedi:
AB +CD = BC + AD.
Prema teoremi 0 tangentnim duzima, vrijede jednakosti:
MB = BT2 , BP = BT,. DT = DT, , DN = DT" AM=AN i PC=CQ.
Koristeci navedene jednakosti, dobije se:
AB + CD = BC + AD.
AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN
AM + BT
2
+ CQ + QD= BT, + PC+ DN + AN
AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT,l + PC + DN + AN
-DT, + DT, = -DT, + DT,
2DT, =2DT, => DT, = DT, => T, '" T, .
2.35. Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111
A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna prave p i
tangente t. Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale
ugla tBp (SI.2.21.).
236. Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali
odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date
kruznice). Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00'
(odnosno 00") i normale n (S1.2.22).
0"
s
S1.2.22.
o
S'
'L--+-rr--
S1.2.23.
127
2.37. Analiza: Neka su k(S, R) i k(S', R') date kruznice i tacka A neka pripada
prvoj kruznici. Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R'
(gdje je R' radijus druge kruznice). Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku
simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI.2.23.).
2.38. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice. Ako je T
dodirna tacka ove tangente, tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG.
Kako su tacke A iOdate, a tacka T pripada kruinici precnika AO, to sc tacka T
maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO.
A
o o
SI.2.25.
2.39. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije
ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa.
Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra.
2AO. Neka .'Ie kruznice k(O, R) i k(O'. r) dodiruju izvana u tacki" T (SI.2.25.).
Norma!a l! tack; T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih
kruznica.
2.41. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice.' tada ove kruznice
ncmaju zajednickih tangenti.
2.42. Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k', tada je
prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta
•••••• :::: -_" '::J
SL2.26.
k'
SI.2.27.
kruznice k"(B, R-r). Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi
zadatak 2)8.), moze se odrediti i njena dodiql;'! tacka C. Dodirna tacka :r trazene
128
tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'. Prava koja prolazi
kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI.2.26.).
Koliko U ovom slucaju krui.nice imaju zajednickih vanjskih tangenti?
lzvedi konstrukciju i dokaz.
iz tacke B na kruznicu k(A, R+r) paralcllJaje sa trazenom
zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za
(SI.2.27.). r
2.44. Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid. DUagonale deltoida Sll normalne.
2.45.
D
SI.2.29.
je T Neka su .A i B dodirne tacke jedna
V3!lJske .: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u
tackama MIN. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN
Prema teoremi 0 tangentnirn duzima, vrijedc jednakosti:
AM MT,
Otllda je MN 2MT = AM+BM AB.
prava kOj.a pro.lazi tackom 0' sije.ce polupravu OA u tacki P .;Tada je trougao
00 Ppravollglr sa hlpotenuzom i katetama i OP pa
prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: '
1'0,2 _ PO 2 Aw2 (R + rJ' - (R _ r)2
--2
AB' =4Rr AB' z.jR;.
2.46. Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1.2.29. vrijedi:
a kako je AB = AC + BC, 10 je:
2 r;- r- r;-- -Jab &
-vab = 2-v ae + 2-v be , odnosno = --+ --
'"abc .Jabc .Jabc
2.47. Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O, R).
129
Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?).
Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e
visine podudarnih trouglova (S1.2.30.).
A
A
S1.2.30.
C SI.2.31.
2.48. Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom
uglu
Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i
llormale u tacki B na pravu t (tangentu). U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu
tangente i tetive (SI.2.31.),
2.49. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta
letiva vidi pod datim uglom ex. eVidi prethodni zadatak). Vrh A trazenog trougla je
na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice.
2.50. Upula: Zadatak se analogno prethodnom.
2.51. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. Ako Sli A i B
dodirne tacke tadaje prava AB traz,ena polara (SL2.32).
o
p
2.52. Uputa: Vidi prethodni zadatak!
130
2.2. Mjcrcnje duzi. Mjera duzi. Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka
mjera (NZM) dvijc duzi. Samjerljive i nesamjerljive duzi
2.53.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2,
b) NZM( 4, 6)=2 c) NZM( 10, 15)=5
2.54.a) NZM(l6,24)=8 b) NZM(13.39)=13 c) NZM(lIO, 60)=10
2.55. Nekaje !',ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36°
(Vidi S1.2.33.). Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?). Ako puvucemo
simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i
!',BCD. Otudaje AB = BD = Be). Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo
osnovicu Be fla krak AC. Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se
ostatak DC. Kako je DC osnovica jednakokrakog
!',BCD, koji ima pri vrhu ugao od 36°, to je CD<BC.
Po postupku mjerenja, sada treba CD nanijeti na duz BC.
Kako je !',BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°,
dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla,
koji ima ugao pri vrhu ad 36°, mjerimo njegovom
oSllovicom. Ovo, dalje, znaci da se ovaj postupak nece
nikada zavrsiti.
B SI.2.33.
Dakle, osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima
C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi.
2.3. Proporcionalnost duZi, geometrijska proporcija, gcometrijska sredina
dviju duzi, produzena proporcija. Talesova teorema
AC 6
2.56.a) ==
CB 24
2.57.a) DA
4
b) AC
AB
b) DA
I
5
CB 4
c) == ___
AB 5
c) NE
d) AB = 5
AC
d) NE
2.58. Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?).
Trazeni odnos .Ie ]:2
2.59. Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I , to .Ie trazeni odnos
3:2.
2.60. Trazeni odnos je 1:2.
2.61. Ako .Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi, tada kazemo da SU te
a c
cetiri duzi proporcianalne. Na primjer, aka je b := d ' kazemo da su a, b, c i. d
cetiri proporcionaine duzi (SI.2.34.).
I Oznako. AB predstavlja.duzinu duzi AB, sto. ponekad. oznHc<)valllO i sa d(Al3).
131
A C =3 em, CD =2 em, BDII CM,

AM: MB=AC:CD=3:2.
Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2.
2.63.a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy. Na polupravoj Oy
odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em, a na poJupravoj Ox
odredimo tacku A taka daje OA =2 em. Tackom D povucimo paralelu DB sa
pravom CA. Sada vrijedi:
0---
B.OA=OD:OC=4:1.
D
Traiena duije x=OB.
C
S1.2.3S 0 A B

OD=4
OC=1
OA=2
OB=x
)
"4 Na analogan naCin se odrediti i duzi tl zadacima h). c) i d).
_.0 Uputa' Dat· .. f" .
. . e plOporclJe se mogu trans ormlsatl.
a) (S-x):x=7:5 ¢;> 7x=5(S-x) ¢;> 7x=2S-Sx ¢;> 12x=25 ¢;> x:5=5:12.
DaJje se konstrukcija moz.e izvesti kao u zadatku 2.11.a) .
b) (10-x):x=20:10 ¢;> 100-10x=20x ¢;> 30x=IOO ¢;> 3x=10 ¢;> x:2=5:3
" _ c) (2+x):x=8:2 ¢;> 4+2x=8x ¢;> 6x=4 ¢;> 3x=2 ¢;> x:2=1:3.
L.6Y,Ladatak se maze ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati
U obltku x:a:::::a:(a+b). Po.smatraju se rna koje poluprave OX i OY.
Na pOlL . OX _.
tpravOJ odredi se tacka A, tako daje OA::;;;a i
tacka B tako da bud -OB b N d' '.
e ::::a+. 'a rugoJ popupravoJ OY,
odredi se tac'ka C t k j . OC " ,
( , a 0 caJe =a. fackom A povlIce
so paralela AD sa pravom Be. Dalje je,
OD· _-.-
T " OC - OA . OB, odnosno, OD:a=a:(a+b).
duzje x=OD.
Na analogan nacin mol.erno odrediti i dul.i II zadacima b) I c).
2.66.3) x:a=b:c ¢;> x = ab = b) x = .J.i.'..
c 10 5
SI.2.36.
8
c) x =
5
(ac + = (bd +
y
¢;'>a2bd+b22_2bd'd2 1111 .
C -a +a ¢;> b-c'=a'd- ¢;> bc=ad ¢;>a:b=e:d.
dvUu .. datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul. (cija je
na G) za kOJu vI"IJed, proporclJa a: G = G : b.
a) G'=ab=9 => G=3 b) G=4 c) G=6 d) G= 2J2.
132
2.69. Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A
2
, A3
tako da vrijedi: AA, = A,A2 = A,A
3
, (Tacku A, odaberemo proizvoljno!).
Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. PraJelno sa ovom pravoni, kroz tacke AJ
A2 povucimo prave. Ove prave sijeku duz AB redorn, u tackama C i 0 i vrijedi:
--- --------
AC: CD: DB = AA, : A,A, : A
2
A
3
.
Kako su, po konstrukcUi, duzi AAj, AlA} i AlA3 jednake, to su jednake i dul.i
AC, CD i DB, paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi.
SI.2.37.
2
A C D B
2.70. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku.
2.71. Vidi zadatak 2.69.
2.72.a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B),
ina njoj odredimo 9, (1+4+3=9), tacaka: A], A
1
• A .. " A.h As, A
6
, A7, A:.; j A
9
, tako
daje
Tackama A2 i A6 povucel.11oparaleie,sa pravom A,)B. NeJ>.a ove para!ele,
redol11, sijeku dui AB 1I tackama C j D. Tada vrijedi: '
-- ._-
AC 2 CD A
2
A, 4
--, - - => AC: CD: DB= 2 5.
CD A
2
A" 4' DB- A6Aq -"}
SI.2.38.
A,
A C D B
b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno pod a).
2.73.a) Pokazacemo, graficki, dva nacina rjesavanja ovog zadatka. U prvo1l1
slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4,
a zatim povuce paralela CM sa pravom BD. Tacka M na duzi AB dijeli
datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra. Dokazil'CSL2.39.).' .
133
U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera, od kojihjedna ima
pocetak u tacki A, a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi
Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka. Dokaii!
SL2.39. D C
3 Drugi nacin _
Prvi nacin C
2.76. Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni
(SL2A.2.). Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB. Neka prava p sijece
prave AC i BC, redom u tackarna DiE. Neka je S srediste duzi DE. Prava CS
sijece pravu AB u sredistu stranice AB. Dokazi!
c 51.242.
4 ,


Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a).
2.74.a) Nekaje AB data duz. Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i
By. Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je a na polupravoj By
pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3. Presjek prave CD i prave AB je
trazena tacka N.
Zaista, prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2.40., vrijedi:
AN AC 4

BN BD 3
Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a).
2.75. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan. Povucimo pravu a paraleino sa
pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo, redam, sa
B' i A'. Nekaje C' srediste duii B'C'. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC
(SL2AL).
S ! ,c .4 I
b \ P R 9
----. ---\\-
a
A'
.-.. __ ..
c
C'
B'
Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC. Presjecne tacke ove prave sa
pravama AB i BC oznacimo, redom sa P i Q. Nekaje R srediste duzi PQ. Prava BR
'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC. Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC'
iBR. .- - -
134
2.77.a) Ako datu dut tackama C
je x=AD.
D podijelimo na jednake dijelove, tada
S L2.43_
A
A

Analogno ljesavamo zadatke pod b), c) j d).
a
2.78.a) Uputa: x = ¢;>
b
w x:1 =a:b.
b) x ¢:) bx::::;: a
2
¢:) x:a::; a:b
SI.12.44.
a
b
t--------- .. _._----"--
c) Uputa: x=ab ¢;> x:a=b:l.
2.79.a) ¢;> b) X = [,2 ¢;> c)x = a:b ¢;> x:l=a:b
2,80.a) X = ':'!:.. ¢;> x:a=c:b b) x ab ¢;> c) x be ¢;>
[, c a
2.81, Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova. ltd ...
2.82. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi:
SL2.45.
135
S1.2.45.
7
MA411 BA,
As
NA611 BA, A,
AM=2MN A,
MN=2NB
A
A
M N B
2.83. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a, b i c, a na polupravu Oq datu duz d.
Vidi SI.2.46. .
q
SL2A6
\
,
.\ \
p \ C \ b \
---'b-, ---____ ..<," __ -<>-_-"--__ """0
d
o
2.84. Troug!ovi AOAB i ,6.0CD su slleni. Zalo su odgovarajuce stranice ovih
troug!ova proporcionu!nc,
a) AC: CO = BD : DO
=>
- CO·BD .. _- 10·7
AC=--=5.
DO . 14
b) OC=4
c) AC=7.0B=28
2.85. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111, a 11a kraku Oy tacku Q taka
da bUde OQ =n. Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ
sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox).
136
2.4. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla
2.86. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C. Neka prava koja tacku A sijece
pravu AC u tacki D. Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki,
AC=CD, (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na .t;:ansverzali dviju
paralelnih pravih), to je: a:b=m:n. [j"
C
S1.2.47.
m n A
Posmatmjuci neku drugu, od preostale dvije simetrale trollgia, na analogan nacin
dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima
na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla.
Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic; AB, L\ABC i aka je
Be: CD = BM : MA, tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa
vrhom C. Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama.
2.87. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB .
Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je simetralom
eM, sa pravom Be. Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena
presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama, vrijcdi: BC: CD:= BM : MA.
Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki, SI.2.48. C ................. .
i se navedena. -- -- '.' 'iJ.::.' .... .
proporclJa SVOdl na
ah= BM:AM B AM'"
Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen
dokaz.
2.88.Ncka su min odsjecci na stranici c. Prem3 zadatku 2.86. a:b=m:n ,
odakle se dobije:
{[ m 13 m
-=-- ::;:::;:} -=-- '"'"
b C-m 15 4--111.
. 13 15
:::::? 28m=S2 => 1J1=-,n=-.
7 7
Od
. , . .. b 60 195 . .
sJeccI na stran!Cl su: - - . a na stramCt a su
17 17
65
2.89.a)
9
75
c)
1 I
181 13 15
l-.
29 2 2
70. 195
9' 29
90 24 . 36 40.
11' 5 I '9 I
SO
9'
b) 3
2
5
52 .195
- .-
19 19
20 IS
i
4
7 7 3
a 111- a
2.90.a) =>
1J.-- -n b
x 13 x .
'"'" '"'"
14· 15+x
Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182, n '= 195, a'stranici b su
137
" 91 " 119
In =-,n :::::--
2 2
b)
a m a b+n
-.=;:- ::::;:} -::::;:--
=> n=15,m=20,
4 5+n
c n C n 3 n
Odsjecci koji odgovaraju stranici a su n'=6, a stranici c su
m"=12; n"=15.
c) koji odgovaraju stranici a su; 40 iSO, za stranicu b su 24 i 36
za stranicu c su 75 i 90.
2.91. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su :
560 . 588 35 . 49 60. 80
-- I --; - I -' - I -.
41 41 4 4' 7 7
koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su:
60 i 80; 560 i 588 ; 52,5 i 73,S.
2.92. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a.
Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8.
2.93. Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo
b:c =MC: BM, odnosno, b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM
-- ac -- ab
=> (b+c)·BM=ac => BM=--.MC=--.
b+c b+c
2.94. Prema teorerni 0 vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi:
AS AN c AN (_. ) - - be - ab
====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-- NC=-···.
Be NC' a c··-a'
2.95. Za krak b", AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n.
Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla
i datim na slid 2.49., vrijedi: a:b:::m:n ::::>
m(m + 11)
a:(m+n)=tn:n => a = ----. SI.2.49.
11
2.5, HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA
2.96.a)
B './ ........./ .../ .... / ......
b)
SI.2.50.
B/
B
A.,....--pB
C

B' A'
138
C'
2.97.a)
B
A B
SI.2.52.
D: ....·····
2.98.a)
' ......,.
B' A' SI.2.55.
A'
2.99. Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj.
2.100. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj.
2, 101.a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na
kojima su visine trougla), uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent
homotetije k, uzeti obavezno k>O, odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla.
b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i
postupiti kao U ovom zadatku pod a).
c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova
trougla. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije, postupiti kao u zadatku pod a).
2.102. U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj
SI.2.56.
o""":,, ... ··· .... ····-A._·· ..·· .. ···· ......... \ .. .0/········0.
o A B
Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu.
t39
2.103. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe.
2. 1 04.a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao.
c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu.
2.10S.a)
y
2.106 ..
SI.2.58.
.x_' _______ "" b)
"" 0'
k' N
S'o
A P B
x'
Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla, vrijedl ABIIMN . BcllNP, Ad IMP I
AB=2MN, BC=2NP, AC=2MP. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova
MBC i n.MNP paralelne i. njihov odnos je stalan. To je bro] 2.Centar
hOl11otetije je ieziste T n.ABC, a koeficijent je k=-2.
2.108. Svake dvije kruzllice su hOllloteticne. Aka su radijusi kruznica razliciti,
kruznice su homoteticne direktno i inverzno, Pokazimo da su dvije kruznice
razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne, Neka su na slijedecoj slici date kruznice
k(O, R) i k(O', R'J.
M
s
S1.2.60.
Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k, a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije
paralelan radijllsom OM u istom smijeru. Prema Talesovoj teoremi vrijedi:
SO SM OM R
SO' SM' O'M', R' =>
140
Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke, sto zilaci da su
srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i
centar S. Isto tako, ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju
sa tackom kruznice k'. Dakle, dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0.
Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih
radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica).
Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente, tadaje eentar homotetijeovih
kruznica presjecna tacka tih tangentL
2.109. Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene
oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova. Dokazati!
2.110. Nekaje MN precnik kruznice k(O, R). Neka je 0 srediste straniee A'B' ma
kojeg kvadrata A'8'C'D'. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u
D C tacki C kojaje vril traz.enog kvadrata.
Analogno se dobiva vrh D.:Vrhovi Ai B
su normalne projekcije vrhova C i D na
precnlk MN.
Kako je CB para1elno sa C'B', to je,
M prema Ta!esovoj teoremi,
OC:OC'=BC:B'C',
SI.2.61. OD:OD'=AD:A'D'
--- ._.-
oc: OC' = OD : OD' ,
odakle neposredno zukljucujemo, jer je
B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD.
2.111. Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O, r) data Nekaje 0
0
srediste opisane krllznice oko datog trollg!a. Ako odredimo centar homotetUe S i
koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu, tadaje trazeni
trougla ... il.O ... l ..not ....e •.t ...I .•. i ...l ....l .•.'... ......... .. ..... ...•.. . C 2. J 12.Anallza: Neka je ""ABC dati traugao. SI.2,62. C'
Na poJupravoj AS odredimo tacku B' . ,
da bude AB' =m. Homotetija sa A, , ..,'.:: .. . B
centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li.A.BC u trazeni
""A'B'C'.
2,113. Analiza: Ako je MBe dati troug'ao,hollloteticnim preslikavanjem ovog
trollgla, lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i
k=-3), dobijamo trazeni trougao. Dokazati!
141
SI.2.63.
Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a.
Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz
vidi pod datim uglom. Dobijenu kruznicu k
preslikajmo homotetijom B(C, ) u kruznicu
2
k'. Kruznica k(B, tb) sijece kruZnicu k' u
tacki B' kojaje srediste stranice AC
trazenog trougla. -Vrh A trougla dobivamo
kao presjek poluprave CB i krulOnice k.
2.11S .. Analiza: Nekaje kruinica k(S, R) trazena kruznica koja dodiruje krake
datog ugla xOy i sadrii datu tacku A. Centar S ove kruznice pripada simetrali s
datog ugla. Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa.
o
S'
r-__
SI.2.64.
k'
y
k
A
S
x
Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p.
Prema Talesovoj teoremi vrijedi:
_.- --

OA SA '
pa su duzi S',M i SA homoteticne- za homotetiju B(O, k). Zato su hOllloteticnc i
kruznice k(S" R) j k'(S', S'M). Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla, to ce i
druga da ih dodiruje. Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice.
Konstruise se, rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla, recimo k'(S', r!),
odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p,reclmo MiN, i na presjeku
paralele sa (iIi S'N) krot- datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se
srediste S traZene kruznice. Dalji postllpakje ocigledan.
142
2.6. Slicnost geometrijskih figura
2.116. Nlsu slicni, jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°, a slicni trouglovi
imaju sve odgovarajuce uglove jednake.
2.117. Tra2:eni uglovi su: 75° , 65° i 40°.
2.IIS. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice
(SI.2.65.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi
suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek
SI.2.65. S1.2.66. S'
c

A'
A S
A S
A
2.119. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa), to
se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni
(SI.2.66.).
2. J 20. Na slranici AC datog trougla uzmimo
llla koju tacku 0 i povucimo,paralelu DE sa
CA .
SI.2.67.
E stranicom AB. Homotetija H(C,=) preslikava D
CD . I'----c----"'"
!lABC u !lCDE (Zasto?), pa su ovi trouglovi.
homoteticni. Kako Sll homoteticne figure
uvijek i slicne, ovimje tvrdnja iskazana A B
u zadatku i dokazana (S1.2.67.) .
2.121. Ako je x duzina dalekovodnog stuba, koristeci osobine slicnih trouglova
dobije se:
x:8 2:0,4 0,4x=16 x=40m. 2.122. m
2.123. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih
mjesta u prirodijednakje razmjeri karte. Ako su A' i B' tacke na katil koje
odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi:
A'B' = A'B'= AB =lll.0.o0n.'.= 100crn =20c01.
AB 50000 50000 50000 5
2.124. 3750 m
2.125. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom,paje ugao
CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). Kako
trouglovi LlABC i- 6.CDE imaju ijedan zajednicki ugao, to su"oni slicni.
143
2.126. Nekaje slican sa LlA·B'C'. Nekaje CD tezisnica LlABC. a C'D'
odgovarajuca tezisnica Tada vrijedi:
- - --
AC = AB = AD . CAD= C'A'D' ______ 1-< -< ,
A'C' A'B' A'D'
pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni. Kako su odgovarajuce stranice slienih
I
. I .. d' CD AC ( BC AB \
troug ova proporClOna ne, to vnJe 1: = == == ==) I
C'D' A'C' B'C' A'B'
cime je tvrdnJa, iskazana U ovom zadatku, dokazana.
2.127. Nekaje LlABC ma koji trougao (SI.2.68.). Nekaje BD jedna teiisnica i T
tezi5te oyog trougla. }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB.
Kako je'D srediste stranice AC, to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C.
S druge strane, trouglovi BTF i BDE su slieni, pa za njihove stranice vrijedi
.-- --
propolT1Ja: TF: BT ::::;: DE: BD. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla
D
A E
C mozemo zakljuciti da vrijedi:
SI.2.68.
F B
BD = 3 . BT
2 '
pa, dalje, mozemo pisati :
I
- - BT·-·h
TF BTDE 2
BD
3 BT
2
h

.,
2.128. Neka:-iu .6.ABC ! f::..A "B"C' dva sl.icna trougla (SI.2.69.), Neka su AD i BE
dvije tezisnice ,0.ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla .6.A'B'C'.
Vrijedi: LlABD - i LlABE - LlA'8'E' (Objasni zaSto')). poje:
c

B'
0'
A B
c· E'
A'
AD AB BE AB
==== i = =-= ::::::>
AD BE AD A'D'
::::::> =-=-=.
AD' AB' BE' AB' A'D' BE' BE BE'
Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz.i.
2.129. Neka su duzine stranicajednog trougla a, b i c. Tadaje obim ovog trougla
O=a+b+c. Neka Sli odgovarajuce stranice drugog, prvom trouglu slicnog trougla,
a', b' j c'. Obim ovog trougla je O".:=a'+b"+c'. Kako su stranice slicnih troug1ova
proporcionalne, to vrijedi:
144
abc
-=-=.-= k
a' b' c'
a=ka', b=kb' ,c=kc'.
G = a+b+c = ka' +kb' +kc' = k(a' +b' +c') = kG'
o abc
=> -=-=-=-(=k).
0' a' b' c'
2.130. Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama,
tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka.
2.131. Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S, r)
k'(S', r'). Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB, odn05no
A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS, odnosno A'S} sa
odgovarajucom stranicolTI. Neka,slI F i,F' podnozja normala iz E i na
stranieu AB, odnosno A'B' (SI.2.70.).
c
C' SI.2.70.

A' 0' F' f?'
B
Trouglovi .6.ADS i M'D'S', 6AEF i 6A'E'F' j 6A'H'E' Sll slicni,
jer imaju po dvajednaka ugla. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD, a ugao'
S'" A'D' je polovina ugla C'A'D', pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki). Otudaje:
SD AS AS AE AE AB SD AB . rca b
===,===::::-,===::::::> ===,odnosna.-:-=-·=-=--,
S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b'
1.132. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom,
1.133. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' ,
BC=2B 'c' , AC=2A'C', odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic;e prvom trougla
proporcionalne sa stranicama drugog, sto znaci da'su trouglovi
slicni. Koeficijent slicnosti je (odnosno k=2).
2
2. I 34. Aka jednakokraki trouglovi jednake uglove pri vrhu: tada su im i
uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?). To znaci da posmatrani trouglovi imaju po
dvajednaka ugla, pa SlI slicni.
2.135. Na SI.2.71. je predstavljen LlABc:: sa datim elementima. Prema teoremi 0
C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi
uvjetima, vrijedi: '
MA:MB =AE:BE
------
MA:MC=AD:DC
Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC,
- _ .. ---..
dobivamo AE: EB = AD : DC.
A E B Aka, sada, posmatramo homotetiju sa centrom
145
u A i koeficijentom.AD: AC, MBC 6e se preslikati u t-AD.E. Kako su
homoteticni troqglovi i 51icni, to je dokaz zavrsen.
2.136. Nekaje L'lABC dati trougao. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla.
C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva
jednaka ugla, pa su slicni. 1z ave slicnosti zakljucujemo:
1.2.72.
AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD.
2.137. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama.
Kako je a:b= hb: h,=5:4 i b:c= h,: h
b
=8:5. to je a:b:c=!O:8:5. to postoji
trougao sa stranicama 10, 8 , 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla). Medu
trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima.
2.138. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55°
(zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°). Kako je jedan ostar ugao drugog
pravouglog trougla 55°, to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla, pajesu
slien}.
2.139. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°, pa posmatrana
dva jednakokraka trollgiajesll slicna.
2.140. A Neka je AD visina datog trougla. T rouglovi .1ABD j
.1BCN Sll slicni, pa vrijedi:
----
SI.2.73. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC
B D
C
C
=> 2BC·NC=BD:BC => BD=2NC.
--- --
AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC
=> AN=7NC
2.141. Neposredno iz zadatka 2. J 36. zakljucujemo
da vrijede navedene jednakosli.
2.142. Trougao L1AeD slicanje odakle slijedi
proporciona]nost odgovarajucih stranica:
AC: CD = BC : CE, odnosno,
AC·CE=BC·CD.

2.143. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC,
pa su i visine AE i CD jednake (svaka po
146
8 jedinica). Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE
imaju zajednicki ostar ugao, pa su sIienL Ako je j
-- --
HD = x, tada je AH =8-x vrijedi:
x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3. A 4 D
SI.2.75.
10
6 B
2.144. Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao,
pa su slieni. Otudaje AB: AD = AC: CE, odnosno, AB: AC = AD: AE.

Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki
D . ugao (kod vrha A), a stranice koje zaklapaju taj
SI.2.76. ugaojednog, proporcionalne su sa stranicama
drugog trougla, pa su trouglovi slicni.
A - B
2.]45. Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna
(Provjeri!).Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24. Dmga visinaje 32.
2. I 46. Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 120
0
i prave AB (SI.2.77.) i
AD=m, DB =n. Tadaje m = AC = Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je
n BC JO 5
120°, paje CB simetrala vanjskog ugla. Otudaje:
- -
AB AC m+n 12 111. It 12
SI.2.77. C => -- => -+- =-- =>
DB CD n s n 11. s
J2 JO
60
s
6 12
-+1=-
5 s
S=-.
s 5 II
A m D n B
2.147.a:a' =h":h,, => h,,=14 2.148. x=8 2 149 0 O
· . a'= 72 .
. . : =a:a =>
2. I 50.0:0' = a:a' = b.b· = c:e'
a) a·=IO. b'=15, e'=20
2.151. 0'=19 em
b) a·=18. b'=22,5 , e'=25,5
2. J 52. a'=4. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu
odgovarajuce visine od vrha.
7
2.153. Zajednicka stranica .Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. Krak veceg
trouglaje 25. 0=39,0'=59.
2.154.Povrsine slicnih trouglova odnose kao kvadrati odgovarajucih stranica
(visina, obima), pa vrijedi:
£. 0' O,=p·O,' =60.18'
P, 0, ,- P, 45 J 2 36, 0 = 12.,[1.
2.155. Kako je M srediste duzi'BD, to je L':.BDE jednakokraki i vrijedi jednakost
E uglova <BDE=<EBD. Ugao <ADB je vanjskl ugao pa
vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE.
D Dakle. trouglovi L':.BCE it-ABE pored zajednickog
B SI.2.78.
ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao,
<C=<ABE, pa su 51icl1i. lz eve-·
s1ienosti i iz BE=DE sJijedi
C
147
----- ----
BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE, cime je tvrdnja dokazana,
2.156. Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS, a E
podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl.2.79.).
A
Pravougli trouglovi MBC i su slieni
_ b'
pa vrijedi: b: AE =c:b => AE =-
c
Slitni su i pravougli trouglovi MBC i
,
.... ----..----....;::..,B pajetacnoiovo:a:BE=c:a =>
a'
Koristeci-dobivene jednakosti, dalje, vrijedi:
BE
-"-
a
= =
AE
b' b'
c
Prema teoremi 0 simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n , pa se
. BE a 2 m 2
doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: =
2.157,
S1.2,80,
30:d=d: 15
d = lS..fi
AE b 2 n 2
A
S1.2, L
Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI.2.81.). TrougJovi LlABE i LlCDE su
slicni, pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c; a=10,5 ; c=7,5.
-- -- ----
2, 1 59,Trouglovi i "BAD su slicni,pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz
slicnost; trouglova ; "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA,
C
A c D Sabiralljem navedenih jednakosti, dalje, je:
j/
<: EO: AD+EO: B,<== BE: BA+AE: BA
o EO : AD + EO : BC = 1 , jer je
- --
BE+AE=AB,
B a C
Dalje vrijedi:
SL2,82,
EO EO
=+==1
AD BC
1 1
=+="
1 1 1
=? =+=== => EO
AD BC EO
AD BC
148
Analogno, iz slicnosti trouglova i odnosno, i
"DBC,
2
1 _ _ 1
dobivamo OF= 1 l' EF=EO+OF= 1 1 + 1 1
=+= _+ __
Be AD BC AD BC AD
. 1 1
'BC+ AD
2,160, Ako je 0 srediste upisane kruznice, tadaje AS simetralaugla <A, a prava
DO je simetrala ugla <D, Kako su uglovi <A i <D suplementni, to je ugao <AOD
pravi, pa trouglovi i imaju jednaka po dva ugla (Koja?). Iz 51i6110Sti
ovih trouglova dobije se (S1.2.83.): '
D C
SI,2.83, AE: OE = OF: DF => AE: r = r: DF
=> AE,DF=r
2
AB CD, --,
odnosno, --' -- = r- => AC, CD = 4r-,
2 2
A E B
2.161.Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC, tada su
pravougli trouglovi .6.ABC ilACD slicni. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi
tvrdnja iskazana u zadatku.
2,162, Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI C D SL2,84,
kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu
Be. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad
precnikom), pa su uglovi BAM i CMD dva ostra
uglasa normalnim kracjma._ Otuda. pravougli
trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak
ostar ugao, pa su slieni. M
Iz slicnosti o\'ih trouglova.slijedi:
-A-B : -BM- = MC : CD => AB, CD = BM MC, B
2."1 63. stranice paraielograma su jednake, pa je BC=AD. Trouglovi
---- ----
i su slieni, pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC
=> AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4
-==--0 SL2,8S, FC = 4AF => AC = 5AF
A B D C
2,164, Posmatrajmo sliku 2,85, Pravougli 201; y'
trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto"), 1.,;J 8 1
Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(,;:" "-: .. '-0.-'''"'.,....,..._.,."-.,...,,,,.,_
ovih trouglova dobivamo: A ....-::..::. ',' E· ,',
h:2S=8: 10 => h=20, ""<"1>,,,:,, £,;.,/_,,:," :-S1.2,86,
149
2.165. Neka su tacke Ai B pristupacne. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim
tackama Ai B adrea-uje MBC. Proizvoljnom tackom D stranice AC, povucimo
C . paralelu DE sa AB. Izmjerirno rastojanja
DE=c, AC=b, CD=e. Nekaje trazeno
rastojanjeAB =x. Trouglovi ""ABCi
L).CDE su slicni, pa vrijedi:
x:b=c:e => x=bc:e.
2.166. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu, drvo i 51.). Na obali l1a
kojoj se nalazimo uoclmo tacke B, C i D. Nekaje E tacka 11a obali kojom
A . bi prosla prava AC. Izmjerim-,,--
x SI.2.88.
D c

B C
rastojanja BD =b, BC =a i DE =c.
Nekaje sirina rijeke x. Iz slicnosti
trouglova ""ABC i ""ADE (SL2.88.)
dobijamo: x:c=(b+x):a =>. ax=c(b+x)
=> ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c).
2.167. Analiza: ,Nekaje ilABC dati trougao i a data duz. Na pravoj Be odredimo
tacku D tako da bude Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom
C' C AC sijece pravll AB II tacki S'. Paralela kroz B'
a sa pravom Be sije,ce pravu AC II tacki -C'.
Traieni trougao .Ie L\AB'C'.
D
.. '
A SL89. B' B
2.168. Neka .Ie 'AD visina datog trougla (SL2.90.), Na polupravoj DA odredimo
ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h
a
. Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa
AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla. Analogno dobivamo i vrh B'.
, C'
SL2.90.
h,
B' B D C C' A B B'
2.169. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1.2.91.)
Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t,. Paralela kroz tacku D' sa
praVOill Be sije6e 'poluprave AB i. AC, red om u tackal'!la B' i <;:'. Trazeni trougao
je-MB'C'
150
2.170.
SL2.92.
Analiza: Ako je MBC dati trougao, tada se na
popupravoj AB odredi tacka B' tako da je
BB'=AB. Paralela kroz B' sa pravom BC
sijece pravu AC u vrhu C' traienog
trougla. Trazeni trougao je ""AB'C'.
2.171. i 2.172. Analogno zadatku 2.170.
2.173.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2.93.) .
Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5, a na polupravoj AB
tackll B' tako da bude AB'=3. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je
B 'D =a, gdje je a data dui.
D
SL2.93.
C'
5
A 3 B'
B
Prava koja sadrzi tacku D i kojaje
paralela sa pravom AB, sijece pravu Be
u tacki C.
Konstrukcija: Neposredno iz navedcne
analize vidi se p0Stupak konstrukcije
L'lABC.
Dokaz: Dokazimo da dobijeni posjeduje zadane clemente i isplInjava date
uvjete. Prema konstrukciji, ugao kod vrha A jednak, je datom uglu. Kako su
stranlce BC i B'C' paralelne, to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. Iz ove
'----
slicno5ti slijedi: AC : AB = AC': AB' = 5 : 3.
Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a, to je i Be =a. Dakle dobiveni L'lABC je
trazeni trougao, jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete.
Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi, to zadatak ima
jedinstveno rjese11je.
b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a). Trougao .6.AB'C' konstruise se na
isti nacin, a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A. Na polupravoj AD'
odredi se tacka D tako daje AD :::::h
a
=2,5 em . Dalji postllpakje ocigledan.
2.174. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni.
2.175,a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku
(b+e):b=(3+5):3, OdIlOSI10; 7:b=8:3. Sada se moze konstruisati duz b. ftd.
b) b:c=5:7 ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5, itd.
2.176. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. Ako na polupravoj BC
odredimo tackll C' tako da bude Be' =3, a na polupravoj SA tacku A' tako da
bude BA'=5, pravougli se moze konstruisati.
Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla. Ako na polupravoj
C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ·gdje je b data dut, vrIi' A trazenog
trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be', sa
lSI
polupravol11 BA'. Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja
paralelna sa pravom C' A', sa polupravom Be.
B C
SI.2.94. D
2.177. Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se
koostruis·ati. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici, od vrha,
nanesemo datu dul. ha=3, dobi6cmo visine datog trougla. Dalji tok anatize
je ocigledao.
2.178. Analiza: Trougao sa stranicama 3,5 i 6 se maze konstruisati. Ako na vlsinu
koja odgovara stranici 3, od vrha nanesemo datu duz 1"1,,=5, dobija se dllZ koja je
visina traienog trougJa. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi
kroz podnozje duzi h,)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa
kracillla ugla.
2.179. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna
visina. Ako je AD = (f + II , tada .Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE.
Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A .Ie 600, ugao kod vrha D .Ie
] 5°, AO=a-+-h). Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD. Vrh C
nalazi se na presjeku kruzllice keG, BA) j poluprave AE.
2.180
c
CD =h

"'A---cA;C,-- DB·
SI.2.96.
2 181
A= _____
2.182.Neka je flABC traieni troLigao. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi.
A
152
Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111, gdje .Ie m data duz.
.,.'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna
S1.2.98
B' B
kOjll tacku E' i kroz nju povucemo
paralelu sa BE, na presjeku ove paralele
i prave AB nekaje tacka B'. Nekaje C'
tacka na AC takva da je Be' paralelno sa
Be. Iz sli6nosti trouglova
LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da .Ie
AB' = B'C'+ AD' . Trougao L;AB'C' rnazerno konstruisati. To je rna koji pravougJi
trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom, a zatim se mogu, redom, odrediti
tacke D',E',E,B iC.
2.183, Uputa: Konstruise se rna koji L;A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim
(recimo kod vrhova A' i B'). Zatim se konstruise novi koji je slican sa
L;A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi.
2.184. Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b, B'C' =c i
uglom B' AC' koji je jednak datom uglu. Ovaj trougao se moze C
konstruisati. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C'
tako da bude AB jednako datoj dUZI, i konstruisemo
pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c
B 'C', na pre:::.jeku ove prave sa pravom AC'
dobicemo tacku C. Trollgao ABC je trazeni trougao.
Izvesti konstrukciju i dokaz. SI.2.99.
2.185. Neka je L;AB'C' dati trougao (SI.2.1 00.). Nekaje r' radijus upisane kruznice
u dati trougao. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\.a datog trougla
za H(A, rlr').
SI.2.I01.
SI.2.100. C'
A B' B A B
2.186. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. 2.101.).
2.187. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka
stranici AS trazenog pravougaonika, tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao
hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog
pravougaonika, a za koeficijent odnos date duzi 1 stranice datog
pravougaonika.
2.188. Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl. 2.102.). Paralelog:ram

C' AB'C'D' sa stranicama $ i.3 i uglom
izmedu njil1 od 60° moze\no
3 konstruiusati. Na dijagonali AC' ovog
d=C-____ SL2.102. paralelograma odredimo ta6ku C tako da
A B B' bude Tacke BiD dobivamo na
prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'.
lzvesti konstrukciju i dokaz,·
153
2.7. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Pitagorina teorema
2.189.a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak.
b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne
odgovarajucim katetama drugog.
c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog
propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog.
2.190.a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na
osnovici.
b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu.
C
S1.2.103.
Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni, pa
vrijedi: p : a;:;:: a : c => p=a
2
c.
a
I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni, paje
q : b = b : c => q=b'c.
Sada vidimo da je odnos projekcija p i q
p jednak odnosu kvadrata duzina kateta.

A D B
2.192. Pravougli trouglovi MeD 1 su slieni jer su im ostri uglovi <ACD
i <eBA, uglovi sa normalnim kracima, pa su jednaki. Iz slicnosti ovih trouglova,
prema SI. 2.103. zakljucujnlO:
q:h=h:p => h'=pq.
2.193. Prema zadatku 2.191. i oznakama sa SL 2.103., vrijedi:
, b"
a'+ '=pc+qc=(p+q)c=c·c=c.·
18 32 24
2.194. c=lO, p=-;:-, q=-;:-, 2.195. a' = 78, b' = 91, 11' = 42.
) ) 5
5
2.196. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15.
2.] 97. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice, visine,
povrsinu, uglove, ... ). Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice, V1Sil1U na
hipotenuzu, odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla.
a) b=3,p=16IS b) p=2S, c=p+q=169, b=256. a=65 c) c=25, 11=12, b=20, a=15
2.198.a) p=16, '1=4, a=8.J5 , b=4.J5, (q=16, p=4, b=8.J5, a=4.J5)
18 32 J?8 450
b) p=-,:q=-,a=6, b=8, 1'=24 c) a=16, b=30,p=-=-, P=24C
5 5 17 17'
2.199. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu:
a'=pc, b
2
=qc, paje: a':b' = p:q => a:b = ..[p:..{ti.
2;200. d
2
= a
2
+a' => d' = 'la' => d = a,fi.
154
h
a/2
S1.2.104.
2.203.a) h=5)3
10)3
2.204.a) h=-'-
3
a.
b) h=2)3
b) h=2)3
c) h=4)3
c) h=20
%
75 3, b"
2.205. a=750
o
b::;::} a=-h a-+ -
100 4
=>
9b
2
+b' = 100 => b' = 64 => b = 8, a = 6.
16
d) h=3
2.206. (C_8)2 +20' =c
2
=> c=29. a=21, O=a+b+c=70.
2.207. Neka je x kateta.Druga kateta je x-J 0, a hipotenuza je x+ 1 O.
Primjenom Pitagorine teoreme dobije se:
(x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I.
Katete su: 30 em i 40 em, a hipotenuza je 50 em.
2.208. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu.
78 56
11=-. 2.209. h=-
5 5
2.210. Neka je ABeD pravougaonik. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi:
-, -2 --2 --1

AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C',
Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc
2
BD' =BD,2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' =
--, -- - -, --2 -- ---2 -2
= CD- -2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC'
"--2 - -2
=> BD = CD -2CD· BC'+ AD
Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se:
---2 -2 - ---2 -, -- -,
AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD-
- --, ---2
=AB +BC.+CD +AD .
2.211. Analogno prethodnol1l zadatku.
155
2.212. Nekaje AABC rna koji trougao. Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja
odgoyara stranlel AB Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje
b paralelogram. DijagonaJe ovog

Cetverougao ABCD je
A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21,).
Prema prethodnom zadatku je zblr
SL2.IOS. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata
stranica, odnosno:
-2 -2 -2 -2 -2 -2 7 7 'J 7
AB +CD =AC +BC +BD +AD
J
r
2a-'::-'
2
dolazimo relacija:
+2c
2
_a
2
+2(? _b
2
fa = 2 tli = -'----2----
2.2] 3. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi:
, 2 -rfii,' +2c
2
-""-J
2
( • ./1.£1
2
+2c' -I,' '1' ,,2 +1,' +4c
2
til + fh - + -'-----
224
\ J
5.202+2h2-C::
4 4 4 4
2.214. 0 a+b+c = b+(a+c) b+2b = 3b.
2.2 J 5. d l :d1 = 3:4 => . til =.2. d]. Ako je a slranica rombu, tada vrijedi:
4
(
d,), (. d, \1' _ ..
- _ -(l =>
\ 2 \ 2 )
4
7 0
_ -'
=-.
- 5 10
2.216.
(
dl J2 (d,)2 , ( )' 2 , 2
'2 + ; =a-;::;:::} 2,1 +7- =([- =>5,76+49=a--=>£1=7.4;0=29,6
2.217. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba. Stranica romba je a= 10.
R d
··· 24
a IJUS Je r=-
5.
2.218. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni, pa je AE=FC. Kateta
DeBe pravollglog .6..ABC je geometrijska sredina
hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na
L>C\l FC: BC,
A SL2.106. - B - Zadrugu katetu pravouglog LlABC, analogno,
156
-2 --.
vrijedi: AB = AC· AF.
-2 -2 --
Otuda je: AB : BC = AF: FC , odnosno, AF: FC =2:1,
zadatka AB:BC=.J2:1. Dakle, vrijedi: AF:FC=2:!
- --
AE=EF=FC.
jer jy, prema uvjetu
- -
AE=FC, pa je
2.219. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla.
Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza. Koriste6i Pitagorinu
teoremu izraCllnavamo stranice. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11
2.220. Praya CEje paralelna sa AD, paje AE =c, BE=a-c. Trougao L\,BCE je
jednakokraki sa osnovicom BE. Visina CF dijeli duz BE dijelove.
Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli .6..BCF dobivamo visinu h ABCE (-i
, ,(a-e \'
trapezaABCD): h-=b-- '--1 =>
\ 2 )
Dee
S1.2.108.
SI.2.107.
b


A E F B A F E B
2.221. h=20 em,
2.222. Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE sa krako111 AD,
--- -- -
tadaje CE =AD=d, i (S1.2.108.). Akoje EF=x, tada
.Ie FE =(a-c)-x. Trouglovi LlEFC i su pravougli, pa se na oba moze
primijeniti Pitagorina teorema. Zato vrijedi:
122 =d
2
__ .y2, h
2
2/)2 -[(a-c)+ ..,':y
=> d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144,24x-x'
=> 24x=192-=>
Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine na
L\,ACFi =>
BD
2
=(a+xf+h
2
=36
2
+1S
2
=1521 => BD=39cm-.
2.223. Kako su AD i BC normalne prave, to su trougloyi L\,ABE, !\,ACE, L\,DEC [
LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu:
157
E S1.2.109.
A a
-2 -2 -2 -2 ---2 -2
AC +CE ,BD +DE ,
, -2 -2 2 -2 -2
a" DE + BE , c DE + CE .
B
Dalje vrijedi:
'-2 -2
AC +BD
-2 -2 -2 -2 ,
DE +CE +BE +DE=a"+c
2
2.224. Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC.
Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni
uglovi), pa su slieni CSl. 2. Otuda je: _._ __
=> AH·HE·=CH·HD.
2.225. Trougloyi "'ACD i t.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer
imaju pojedanjednak, zajednieki, ostar ugao, SI. 2.111.). Otudaje
--_ .. - ----
AC: CD = BC: CE, odnosno, AC· CE = BC·CD.
C C C

SI:2.110.
B A B A E B
2.226. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J.ACE iInaju jedan zajednicki ostar pa su
-- --
slicl1i (S1.· 2.112.). Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE,
--- ---
AB : AC """ AD ; AE, 5to znafi da su stranice AB
stranicama AD i AE. To) dalje, znaei da Sli trouglovi .6.ABC
zajednicki ugao kad vrha A. slieni.
2.227. Vidi prethodni zadatak.
AC proporcionaine
i "'ADE, koji imaju
2.228. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1. Kateta pravouglog trougla je
geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2. Hipotenuzina
visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi, dobivamo:
2
C
cp . cq pq
= -,-.
h"
2 229 P d
· .. .. d' , , 4 " ")'
. . rema atllTI uVJetlma VrIJe 1: a-+b-:::: m-n-+(m--n- -::::
4
22 ',4 '!") 4 4 .,? 4 ? 2? 2 " .
:::: m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C . Vldlmo da za stramce
trougla, koje ispunjavaju date uvjete, vrijedi Pitagorina teorema, pa je taj trougao
pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c.
2.230. Zadatke ovog tipa- rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema:
1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu,
158
2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi
na hipotenuzi.
a) x ¢=}
a)

b)
b) x=,J2.7
c)
B
c)
c) x=.J5:l
d)
d)
A !--=D--6"--"I B
AB=6, SD='-
A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I
B 5 0 D 7
AB=5.BD=1 AB:o:7,AD=1
S1.2.113. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina.
2.231.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a,
i kateta datoj duzi b, dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll.
b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je
hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!).
c) Prvo odredimo duz y2 = ab, odnosl1o, y = '.j;J;, pa trazenu duz x
dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b.
2.232.a) x = 0/3 :::::::? ._t:: a::::.fj : 1 . Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu
proporcionaiu duzi a, ·/3 i jedinicne duzL
b) Analogno zadatku pod a)
c) X= lab <=>xJ2 =.j;;j;, y =.j;;j; => xJ2 = v <=> x: y = I: J2.
2 . .
Dalji tok je analogan zadatku pod a).
2.233.a) Uputa: Konstruisemo duz y, tako da bude y2=ab , a zatim, pravougli
trougao cije su katete y i c. Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x.
b) i c) Analogno kao zadatak a).
2.234. Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc, a zatim, trazenu duz x
odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y. Trazena duz xje
hipotenuza dobivenog trougla.
2.235. x=a':b ¢;> bx = a
2
¢;> a:b=x:a . Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu
proporcionalu duzi a, b i a.
2 ..236. Neka je stranica kvadrata x. Tada je poYrsina kvadrata x
2
Ako sa a
oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa, tadaje povrsina ovog trollgia
a'.J3 d k d" d' 2 a'.J3
-----. Prema datorn uVJ' etu za at a mora a vnJe J: x :::: --.
. 4 . . . 4
159
Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi:
a'
b=-,odl1osno,b:a=a:41
4
c::;; J3, tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti:
Xl::;; be, odnosno, x = £.
duz
2.237. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla, a j b stranice datog
pravougaonika, tada iz uvjeta zadatka vrijedi:
.lf3 _ b 2_ 4ab
¢:;;:;> x - .f3
4a . d· d d· . .
y = r::' tada trazenu uz x 0 re Imo 1Z uVJeta
.,;3
Aka konstruisemo duz
2238. Neka su dj 1 d
2
dijagonale datog romba, a x strallica trazenog
jednakostranienog trollgla. Tada vrijedi:
x
2
..J3 d,d, 7/ d .2 _ 2d'''2
--4- = {::::> x "';5 = -( I 2 ¢::} X - .J3 .
2.239. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala.
Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.
2.240. Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata, tucia vrijedi:
2f3 4
2
2
x -;;., ") a ') a
,odnosno, x-- r:::3 <=> x-= r:::;'u, itd.
4 \/5. \/5
2?41. Aka je x stranica kvadrata, a i b stranice Jatog pruvougaoniku, tada vrijedi
x-=:ab, pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b
pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b.
2.242. Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz.i i
prcthodne zaJatke.
2.243. x
2
=17 W x:l=17:x, itd.
2.244. Analiza: Neka su .6.ABC i .6.A 'B'C' dva data sliena trougia. Na
polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB, a na polupravoj A "C'
odredimo tacku C" tako da bude A Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C'
(objasni i podudaran sa .6.ABC. Dokazati!
2.245. Neka je k data kruznica i .6.ABC dati troll gao. Odredimo krllznicu k' koja je
opisana datom trougiu. Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica. Tada
se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k.
[stom homotetijol11 ce se dati .6.ABC preslikati u .6.A'B'C' koji je upisan u datu
krllznicu k. Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu, to Sll stranice
paralelne sa odgovarajucim stranicama .6.ABC.
160
k
2.246. Uputa: Kao u
prethodnom zadatku doci do
AA.'B'C',
trougao oko centra 0
date kruznice za ugao od 90°
u pozitivnom iii negativnom
smijeru.
SL2.114.
2.247. Nekaje BD vis ina MBCDu]; AD oznacimo sa x.Tadaje DC=b-x,
B B kada jeugao kod vrha A ostar,
SL2.11S.
A D
CD A
=(c
2b l
2/)(,_/;1 __ ("2 +0
2
2bc+b2 +("2 _oJ
2b 2b
(a+h-c)(a-h+c). (a+h+c)(h+c-a)
21J 21,
C
i DC =b+x ako je navedeni
ugao tup.
Primjenom Pitagorine teoreme
na tronglove flABD i flBCD
dobije se:
=>x
2b
2b 2b
(u +b+ c + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'- 2a)
4b
2
(2s - 2c)(2s - 2" )2s(2s- 2aJ 165(.\ -eXs -bXs -a) -")(5 - c)
4b' 4b' . b
2
Otudaje:
4s(s - b)(s - e) _ al(s _ h)(s _ c)
2s::::: a +h +c.
Pokusaj, na analogan nacin, doci do izraza za preostale dvije visine trougla:
22.
11" . .Js(s -aXs -b Xs - c) A .Js(s - a)(s -b)(s -e) ,2s = a +17 + c.
a
c
161
2.8. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. Karnoovi obrasci.
Zlatni duzi
2.248 Neka su M data tacka, MT data tangenta i MA
data sjeciea.Tadaje MA=50 em,
OT =R=21 em. Trougao LlOMT je
sAO M pravougli sa katetama TM =t,
- --
SI.2.116. OT =R i hipotenuzom OM =50-R.
Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi:
t'=(SO-R)'-R' => t
2
= 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20.
2.249. Prema slid iz prethodnog zadatka, Pitagorinoj teoremi i datim podacima,
vrijedi: (R+4j2=8'+R' =>R
2
+SR+16=64+R
2
=>8R=48=> R=6.
2.2S0.
P =>
-2 -,
=> 2PA =(13-5)(13+5) => 2PA =8·18
---')
=> PA-=72.
PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji.
2.251. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em.
2.252. Uputa: Aka je 2x duzina sjecice, tad a
Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4. Sjecieaje 8 em.
2.253.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi, a s duzina sjecicc) tada vrijedi:
t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em. s=36.em.
2.254. 1z pravou:glog .6ABT, primjenom Pitagorine teoreme, dobivamo x. Stranice
pravouglog .6.AOC su AO=R. AC=8-R, CO=x, pa, primjenorn iste teoreme
dobivamo R=9 (S1.2.118.)
B x T 11
SI.2.118. SI.2.119.
R
o
o
M
2.255. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i
normale 11 l1a datu pravu II tacki M. Radijlls je OA, odnosno OM
(St 2.119.).
162
2.256. Analiza: Nekaje k(O, r) data kruzniea, a Ai B date tacke. Sred;'te kruzniee
koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. Ako je T dodirna tacka
date kruznice k i traiene k', tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT.
To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice
odredi10 na presjeku pravih s i OT. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica
k" koja sadri; date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka
pravih AB i CD, tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente
povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI. 2.120.).
p.
s
k"
B.
S1.2.12
"
Konstrukcija:
1. Prava s kao simetrala duzi AB.
2. Kruznica k(O', 0' A) koja sadrii date
tacke A ; B i sijece datu kruznicu k(O, R).
3. D}.
4. ABnCD={P}.
5. Tangenta t iz P na datu kruznicu k.
6. tnk={T}.
7. TOns={S}.
8. Trazena krtlznicaje k'(S, SA)
2.257. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k
2
. Na
pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl. gdjeje rj radijus prve kruznice.
Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k
j
, tada
se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A .(SI. 2.121.)

k,
a)
b) k
A'
o
k,
S1.2.121.
2.258. Neka je pravougli trougao sa katetama a= BC, b= AC i
hjpotenuzom c=AB. Opisimo kruznicu k(A, b) koja ima centar u Ai r<!dijus b.
163
D 'k i prave AB. Tada, prema osobini potencije tacke
-;J Neka su DiE presjecne tacke kruznice
U odnosu 11a kruznicu vrijedi:
-,
b BE· BD = BC => (c-b)(c+b) = a'
b S1.2.122. => c
2
_b
2
=a
2
C a => c
2
= a
2
+ b
2
,
2.259. Kako je stranica c najveca, to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a' +b
2
U
slucaju da jednakost vrijedi, trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni), a
aka jednakost ne vrijedi, tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli.
Aka je a
2
+b
2
< c
2
, trougao je ostrougli, a aka vrijedi a
2
+b
2
>c
2
, tadaje tfougao
tupougli sa tupim uglom u vrhu c.
Kako vrijedi: a'+b
2
=16+169=185<225=c
2
, to je posmatrani trougao ostrougli.
2.260.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x, tako da vrijedi
a:x = x : (a-x), kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku.
Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa
podijeljenog po zlatnom presjeku. Trougao MOB je jednakokraki sa
osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R.
Ugao pri vrhu ovog trougla je 36().
_ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A.
AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB
i L\ABC sliena (Zasto?). Iz ove slienosti
( sJijedi: AO: AB = AB: BC ,odnosno,
SI.2.123.
A B
2.261. Posmatrajmo kruznicu k(O, R). Neka su AB i CD dva norma!na precnika
ove krllznice. Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice k( E, Nekaje M
tacka presjeka ove kruznice i duzi CE. Tadaje stranica pravilnog desetollgia
jednaka duzi CM. Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove
trazenog pravilnog desetougla (SI. 2.124.).
SI.2.124.
A
A
""--D
SI.2.125.
164
2.262. Nekaje AB ;;:;;a5 stranica pravilnog petougla,upisanog u k'rufnicu
radijusa R (SL2.125.). Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?), Nekaje C tacka na
krul'nici takva daje BC paralelno sa AO, Tadaje lIgao <OBC jednak uglu
<AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!). Zato je ugao <BOC jednak 36°, sto znaci daje
Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI Neka
-,- -
je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC, OD =AB = as.
Aka je T dodirna tacka t;i'ngente na posmatranu kruznicu tacke D, tada
je pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as. Prema osobil]i potencije Lucke
- - -, , -,
u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT ,odnosno, R( R- a.lO) = DT '
Gornjajednakost znaCi daje DT = alO. (Vidi zadatak
Prema Pitagorinoj teoremi, primijenjenoj -na pravougJi .6.DOT, vrijedi:
-2 '-2 -2 2 2 2
OD :::;: DT + aT => as = alO + a6
2.263. Neka je .k(O, R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice.Neka je
OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB.:Ako je 0 srediste
R
duzi OB, tada je ..6.0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom
- - R
CD=CE+-.
2
2
Prema zadatku 2.261. je CE =a,o. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da
-- --
bude DM = DC ,tada .Ie OM =alO Iz pravouglog 6.0MC, prema prethodnom
zadatku, dobija -se da je CM ::::'-15. Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu
dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI.2. !26.).
C D
E
A B
SI.2.126.
2.264, Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE, Neka je M
presjecna tacka posmatranih dijagonala. Kako je
<ABM=<ABC - <CBD=IOSo-36o=72°, to je i ugao <AMB=72°sto zoaci
daje L\ABMjednakokraki i AM=AB. I L\BMCjejedna,kokraki sa uglom pri vrhu
od 72°. lednakokraki trouglovi .6.ABC i .6.BMC su pa jz-odnosa njihovih
stranica imamo:
165
AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC,
sto, po definkiji zlatnog presjeka, znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom
presjeku, NU
e
tesko zakljuciti d. je M zlatni presjek i dijagonale BD,
2.265, Anahza' Koristimo sliku ; oznake iz prethodnog zadatka, Neka je dijagonala
A? jednaka datoj duzi m, Podjelom dui; AC po z.latnom presjeku odredujemo
tacku M. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB, pa je AM dui koja je
Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla, Kako je AM=MD (Zasto?), to je vrh
D na kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C, odnosno M. Na
analogal1. nacm odredujemo poJozaj vrhova B, DiE.
.Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga
mozemo kruznica. Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku
se u pravilnog petougJa. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz.
2.267.Nekaje data tacka P, prava piA data tacka na pravoj p. Odredimo
. p "A tacku B na pravoj p tako da bude
--r---- \ P PB=PA. SrediSte trazene kruinice nalaZ1
./' / se na simetrali duzi AB. Kako je A
k
?<v \;'/ didirna tacka trazene kruznice i tangente
\ iz tacke P, to se srediste trazene kruznice
nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki
\ SI.2.128. A. Dakle, 0 se nalazi na presjeku
: spomenute simetrale i 11ormale.
Iz pravouglih trouglova b..AOM i primjenom Pitagorine teoreme,
dohl)e 50 x=3, odnosno. R=5 em (SI.2.129.).

-x
k

SI.2.129.
\
x
ISI.21.130.
A
M
B
E
2.269. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI.2.130.). Neka je AE
precnik ,kruznice,a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a. Pravough
L\A.CD i . b..ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki), pa za
DJlho
v
e stralllce vnjedi :
AB: AE = AD: AC => c: 2R = h ,B => be =2rh.
166
3. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C)
3,l,a) 9; b)34i e) 21i d)3]i
3,3,a) -3 b) I c) -1 d)-4
3.5,a) -4i b) i c) i d)-i
3,7.a) j b) I c) -i d) j
3.2,a) 24i
3.4.a) 0
3.6.a) -S+Si
b) 6i
b) 18
b) -i
c) 34i d)
c) 10 d)
c) 6i d)
17i
10
lSi
3.8.a) i
lll
= jJ08+3 = i
4
.
27
+:'l::::: i
4
-27j3::::: (i
4
)2\_i)::::: 12\_i):::::_i
3,9,a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3.10.a) 12
3.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3,12.a) 2
3,13.a) Rez=2, Imz=5 b)
b) i
233
:::::i
4
.
S8
+
J
=i
b) -33 c) 88
b) -36 c) -6
c) 1 d)-i
d) -11
d) 37
c) Rez=-I, Imz=-I d)
3.14,a) Rez=O,2. Imz=3 b)
c) Rez= -0, I. Irnz=-2,S d)
Rez=-7,
Rez= 22,
Rez=-0,7.
Rez=O,
Imz=4
Irnz=-5
Ilnz=2,4
Imz=-0,88
1 4
3,IS,a) Rez=- Imz=-
2' 5
IS 15
e) Rez=12,ImZ=-7
S
b)
6
8 12
d) lmc=--
S' , 5
3.16.a) i
4000
+j4001 +i-lOO
3
+i
4OO4
= j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1 (l +i-i+]) = 2 b) 0
3,17.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3,18.a) Si b) 6i
3,19, 2-fi b) s-fi c) 4.j3 d) -12-fi 3.20a) 20i.}3 b) 2i-fi
3.ll.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l
3,1. Jednakost dva kompleksna broja
3.22.a) x=7 b) x=O e) x=1 3,23.a) x=7 b) x=-s
3.24, x=31' y=9, 3,25.a) x=2. y=-3 b) x=IO, y=-4
3.26.a) x=l, y=2 b) x=2. y=-l 3.27.a) x=I. y=i
3.28. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: y :::::; i.
2' 2
3.2. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C
cJ x=1/3
c) x=3, y=-4
b) x=i, y=l-i .
3.29,a) z=I+2i
3.30,a) z=14-3i
3.31.a) z=-5+8i
b) z=9+I3i c) z=6+2i
3.32,a) z=(a+c)+(b+d)i
3.33,a)z=-9i b) z=-52i
3.35,a) z=-12-3i
b) z=-S-2i c) z=14-3i
b) z=2-6i c) z=-4
b) z=(a+b+IJ+(a
c
b+1Ji c) z=2a+b+(a+x)i
c) z=-2+6i 3.34,a) z=7-7i b) z=19+i e) z=8-3i
b) 'z=-S+4; cJ z=2+17i
167
b) z=4-124i c) 6+3i
b) zJz2=4-4i
3.36.a) z=-4+13i
3.37.a) zJz2=-I+i
3.38.a) zJz2=-8+ 12i
3.39.a) zJz2=1-5i
3.40.a) zJz,=-23-21i
3.4l.a) 11-13i
3.42.a) -12+5i
b) zlz2=-15+15i
c) zJz2=-3+15i
c) ZIZ2=2
7 11.
3.43.a) --+-1
2 2
3.45.a) 2i
3.46.a) -28-96i
b) zJz2=11-2i
b) ZI Z2=52i
b) 1+7i
b) 27-23i
37 3
b) --+--i
105 175
b) -2i
7 24
b) --+-i
25 25
c) z,z2=40-lOi
c) z,z2=17+ 7li
c) 5+3i
c) 13-39i
3.44. a) 25
c) 21+20i
b) -4
d) -7+24i
51 4
c) 1225- 35
i
d) _1196
2025 45
3.47.a) z'=-125i b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i
3.48. fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8.
3.49. f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33- J 1 i+8+ 2i = 51-29i.
3.50. f(3-2i) = 29+8i. 3.51. i
3.52.a) Rez=-49,Imz=-14 b) Rez=0,lmz=34 c) Rez=-12,Imz=-12
3.53.a) Rez=13,Imz=-4 b) Rez=li,Imz=_67 c) Rez=(:),lmz=- 39
2 3 15 5 100
3.3. KonjugiranoMkompieksni brojcvi
3.54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9;
3.55.a) z=2-3; b) z=-6-2i c) ;:=3+99; d) ;:=24+55;
3.56.a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3.57.a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i
3.58.a) 111=9 b) m=] c) m=0,5
3.59. Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina
2m-2n=m-J m-2n=-1
m-2n=n-4 :;::;> m-3n= -4 => m::::5; 11;;:::3.
3.60.a) z=x+yi. Tada vrijedi:
.:::+z = x+ yi = 2x i z· = (x+ yiXx- yi)= x
2
_(yi)2 = Xl + y2,
3.61. Nckaje zl=a+bi i z2=c+di. Tadaje:
a) z, +2,
168
::::: a--bi+c-di=z{ +Z2
c) ',' 2, = (a +biXe+di)= = (ac-bd)-(ad +hc)i =
= ae - bd - adi - bei = ae + bdi' - adi - bei = c(a - bi) - (0 - biJdi =
= (a-biXe-eli)=z, '2'
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva
3.62.a) 4-4i b) -1
4 3.
c) ---I
5 5
3.63.a)
z, 2-i 2-; -3-i (2-iX-3-i) 6 3
· 2' .,
+ l- t+l-
9-H)
-=--=-----._-
Zz -3+i -3+1 -3-i (_3)2 _i
2
-6+3i-2i+i2 -7+; 7 1.

10 10 10 9 - (-J)

b)
29
-20-17i
c)
J3
2+i
- 2 - 3i 1- i
3.64.a) 1 b)
-_ ..
c) d)
5 13 2
1 +i 2-5i -7-22i 11-3i
3.66.a) I b)
-3+3i
3.65.a) b) d) -- cJ
---
2 3 41 10 2
ul 23
3.67.a) Re Z= 16. 1m z=O b) Rez=----,., Imz=-.
25 50
1 1

1
cJ Rez=::;. 1mz=--. d) Imz =-.
"
2
2
3.68. 1z us10va (x+yi)(3+i)=5+6i, koristenjem definicije jednakosti dva
kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni
21 13.
kOIll.pleksni broj: z
10 10
3.69.a)
-i
_. 6;- ;' 1 - 6; 1 - 6; I 6
=--=--=----/
6 - 36 +] 37 37 37'
6 + i
z=---=---
6-'-i 6+i 6 -- i
I] )).
c) z=--+-- l.
26 26
4 8.
b)
- 5 5
3.70.a)
3.
cJ
2
3.71. z=-l--:"-,
b) z = i
-
-
z=---[
3.72.a)
3.74.
3.75.*
2 2 13
-7+i 3.73.0)
cJ b) 3-7i
2
f(J -i) = 2+ 14i • f(2+3i) = 19-20i.
(x+yi/ = a+bi ;::;> x
2
+2xyi-/-::::: a+bi
(
'J' '" . , (' 'J 7' b- X-Yl -:::: X- -LXY1-Y-:::: X- -Y- -_XYI :;:;: a- 1.
2-(
--
1024
=>
b)
_ _ . . . d' (z,) -( a + bi)'
.J.76.a) NekaJe z)= a+bl, Z2= c+dl. Ta aJc - = --.. =
22 \ c+dl
2
_ 22:10
cJ
c) -i
_ 2-150
=r (ae + bel) +(be -:ad); 1= (ae + bel) - (bc-:ad)i (a _. bi)(e + di)
c' +d' I c
2
+d' (c-di)(.c+eI;)
, }
a -bi
c-di
b) z-' {;
169
3.77..) x'+ l=(x-i)(x+i)
c) x' +121=(x+lli)(x-lli)
3.78 .• ) (x+2i)(x-2i)
c) (3x+ 12i)(3x-12i)
3.79 .• ) (a-bi)(a+bi)
c) (3a-4bi)(3a+4bi)
b) x
2
+25=(x-5i)(x+5i)
d) (x+16i)(x-16i)
b) (x+3i)(x-3i)
d) (2x+3i)(2x-3i)
b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi)
d) (Fa - i.JbXFa + ;.jb)
3.5. Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja
3.80.a) Izl= 12 b) Izl=8
3.81..) Izl=5 b) Izl=lO
c) Izl=1
c) 1z1=13
d) Izl=IO
d) I z 1 =29
3.82 .• ). zl= 10 b) Izl=13
3.83.a)· zl= I b) Izl=1
c) Izl=lO..fi
c) Izl=1
d) 1 z 1 =2.Ji3
d) 1 z 1 =115
d) 40
3.84.a) z 1 = 29 b) 29
3.85. Nekaje Z.= x+yi. Tada vfijedi:
a) /zl = Fx' + )'2 = = 1- x - yil = 1- (x+ yq = 1- zl
c) 42
d) +(-y)' + y' =Ix+ =Il
3.86.a) 5 b) 13 c) 8 Fs d) 65
3.87 a) .J241 b) .J409 c) .J409 d) 150
3.88. Ie 19,41648.. 3.89 . .j1082 32,8937 ..
..fi ..fi4 / / Fs 3.90 .• ) k/=I b) /zl=- cJ 1::1=- d) z =_
2 . 3
3.91.a) Nekajez = x+yi. Tadaje 1=1 = P + y' 1zI' = +.,'
<=> Izl' = (x + yiXx - yi) Izl2 = Z -
b) Nekaje zl=a+bi, z2=c+di. Tada vfijedi: 12, . Z21 = I(a + bi). (c + dq=
= /(ac - bd)+ (be + ad)il = .J(ac (be-+- ad)' =
I '1 " j 2 ')" 2d'
=va'c--2abed+b-d +b-e-+2abcd+a "'=
= /ich /T)C' +(cl /T)cf +1f)(,3+ cf) = -Jet + 1z,11221.
c) iz,/=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 =
!z:, c+di C'+d
2
, (C'+cf)2
_ (ci'+If)(C'. +cf)
V (C'+cf)2. (c
2
+cf)2 . c
2
+cf .JC'+cf IzJ
3.92.a) 'Neka je, prvo, 21=], z}:::::a+bi. Tada je +b
2
:::::..[;1 =a.
170
D.ljeje
=.)(1+22)(1+22) =.)1+(22+22)+2222 =
= + 2alz,I2 0; + 21z2/+1z,I' = J(H-lz2/l' = 1 + Iz,l.
KoristeCi, sada, dobiveni rezultat, nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva
kompleksn. broj. Zl i Z2 1 I
Iz, + 22/ + 1 II + :: I,; h I (I I I =Iz,l+/z,f i::1 = Iz,l +lz21
b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2), to je IZII = IZ2 + (Zj - Z2 => IZI!:S; IZll + IZl _. z21
=> 1211-lz,I,;lzl -z21·
1
7 - z 1 /7 - zl _ 17 - (I + _
3.93. Izl =.Jl+4 = jS. 2If(z)1 = 2']_ z' 2
11
-z
21
- 2
1
J-(1 + 2i)'l-
_ 2 1
6
-
21
1= 2..]36+4 2-!4i5 = 4JiO = 110 =.J5 = Izl
- 11-(1+41-41 1-4+411 .J16+16 "32 4..fi Ii 2
I 3 ..J1O 5 .J4l
3.94 .• ) ReZ=4' Imz=4' /21=-4- b) Re2=2, Imz='2'
13 19 .JS30
c) Re2='6' Imz='6' 3.95.a) z=3+4i b) z=i.
3.96.a) Koristeci date uvjete dolazimo do -x+2y-3 = 0, ,.
3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz.eni broJ z. z= -I +1. b) z = 2-rl .
3.97. (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' - (-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER.
(2+18iX-18-2i) .. -36-4i- +36= -328i
3.98. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ ...
3.99. Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti Koristiti
jednakosti elva kompleksna broja. a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1
3.100. (I+i)'" [(I+i)4]" = [«I+i)')']",= [(1+2i-I)']" ."'oll2i)']" =
3.10 I. (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) -
= -2(-4)"i" R.
3.102 .• ) z=i" I) Akojen=4k,kEN, z=l,
2) Ako je n=4k+l, kEN, z =i,
3) Aka je n=4k+2, kEN, z=-I, 4) Aka je n=4k+3, kEN, z =-i .
b) Z= = (-lOi)" = (-IO)"i" .
I) Ako je n=4k, kE N,
2) Akoj"n=4k+l, kEN,
3) Akoje kEN,
Rez = 10", Imz= 0
Rez = 0, Imz
Imz = 0
171
4) Akoje n=4k+3, kEN, Rez=O, Imz=[O".
c) =[(l-i
X
l-;)]" =(1-2;-1)" =(-i)" =(-1)";".
1 + I (I + I XI - I) 1 + 1
I) Aka je n=41<" kEN, Rez = I, Imz = 0,2) Aka je n=4k+l, kEN, Rez = 0, Imz =_
I
3) Aka je n=4k+2, kEN, Rez = -1, Imz = 0
4) Aka je n=4k+3, kE N, Rez = 0, Imz = 1
3.103.*a) z=II-2i, Rez=ll, Imz=-2.
b) z=-2;"+' I) Aka je n=4k, kE N, Rez = 0, Imz =-2,
2) Akojen=4k+l,kEN,Rez=2,lrnz=0,
3) Aka je n=4k+2, kE N, Rez = 0, Imz = 2 ,
4) Aka je n=4k+3, kEN, Rez = -2, Imz = O.
c) z=-1
3,6, Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni. Kompieksna ravan
3.104.

Imaginarni na y-osi, a realni
brojev;su na x-os:/
,/
,t
,
-5

'j'
;
o
3
b) z=3;
b) z=-2+4;
C(5,3)
4-3;
d) Z=-'
d) z=5-2;
3.109. z1=3+5i , z.2::::2-3i , zl+z2=S+2i ,
z,-z,= 1+8i, Z,Z2= 2I+i, z,:z2=(-7+19i)/l3.
3.110. z, =2+5i,2, =7-i,lz, +z21=M
'T:-:-,--:;--t---;-----;--;----;----jc' 3.111. I z, - Z 2 i =5
I
. f?(J(\
3.112. -"-'-I = 290
Z2 29
,
(0,-4)
172
3.113. Traier skup tacakaje kruznica (SI).1 13) ; to.
a) b)
Jj
i
J
" I

SI.3.113. I
3.114.a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom
pocetku bez obodne kruznice. .
b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom
c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 ,
d) Figuraje kruzn; prsten radijusa R=7, F2. (S1.3.1 14.a) b) c) d».
a) c) ,---------,
N .•· ..•.·.·•.....•..•.. o ..··...••.. · •. · ....••.· ..•....•••.....••..••....
\C9
3.115.
-51
173
3.116.a) ,
,
__
Z 2 := _
I i 1
3. n
;
-+ -
-4+3i
3.7. Konlpieksni hrojevi razni zadaci
3.12I.a) .fi
3.122.a)
1 -!3.
--+-1
2 2
b) i..{;
a' -b 2aJh
c) -o--+-,-i.
a-+b a-+b
b) Uputa: a
6
= (a
2
)'-Rezultat:-2.
c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y. Rezuitat:
±(3+2i)
d) ± (I+2i)
3.123. x=-2, y=-2.
3.124.*a)
4
b) 8-24i.J7
3.
c) --,
2
3.125* a) -I b) c) Ji =± .fi(I+i).
2
d) h =±.fi (I-i).
2
3.126.
174
(,J"3+i)6 . (i_Ii)' J( 13+i)'1
3
[(.i--!3)'1'
l-2- + l _ J + r-
i
- J
=[ +[ 2-!
iJ3
r = (I+i:i + 6-
i
:)' =
{6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ]
-2+2i13-1-3-2-2iJ3 -8
---=-2
8 4 4
3.130. Nekaje z = x+yi. Tada se dati uvjet pisati 0\'3ko: J -,
x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x;;;;:x--i, -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O, x:::x--y-
I 3 3
¢;) y=O. (x=O ili x=l) iii x=--,y-=-.
- 2 4
Dobili SITIO cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni lIvjet ito:
1 -!3. 1-!3
z=O, Z= 1, z=-2--2[' :::'=-"'2+2
1

3.131.'" l+z+z2=0 ¢::) z+z2=-I.
1 +Z+Z2=0 ¢:> Z+Z2 +z\:::O <=:> z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1.
3.132.*a) Kvadriranjem formule dobivamo:
-Ja+hi +ra=bi =( J2TJ;1 +b' +a
1
)"
a + bi + +biXa - bi)+ a - hi = 2(.Ja' + b' + a)
2a + = 2( .Ja
2
+ b' + a) ¢;> 2( a + .Ja
2
+ b
2
)= {fc;:;:-Z;2 + a }
3.133 . .::.=.1. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= ;(3 +iX3 - i)¢".?
.- 3+1 '3-1 .-
<=; 3x+ 3y- 6- (x- !J i = Wi. <=; 3x+ 3y- 6= 0 A - (x- !J = 10-<=;
175
= x+ Y= 6/\ x- y=-10 = x=-4 /\ y= 6.
3.134.

116z+11 di'
= -1-_-1 =4 <=> 1
16z
+
1
1=h-l'1
4z 4z I
<=> Re(2z't1 <=> Re(2X' _,2
y2
;4XY 1=1 <=>
zz ) x + y )
2X2 - 2y 2.=1
x2 + y2
¢:;> . Rezultat: i.
32 32' 32 32
3.135.*a) Nekaje a = x+yi. Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I. Dalje
vrijedi:
- . x-yi (x-yi)(x+yi) x
2
+.Y'
a=x-vz=--=' =--'--
. 1 x + yi a
1
a
Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje.
b) lab + be + cal = + + II = lal Ibl·lel I;;; + b + = + b + = la + 1;+ cl
a b I 1 I
3.136* Kako je
[(11+4)=
.fi .fi .fi, .fi J l.fi) .fi
_ 21 . 1 + 1 I - 21 . 1 - i_I + i 1 - 1 _ .
(
)
'( . Y' ( )'( I" ( )" ( )"
- - -- + -_. -- -- - -- --/(n).
,2 .fi) 2 .fi, .fi l.fi .
toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran.
3.137.a) fez) = fez,) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i).1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0
b) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/; 1(;:)=;:' -(3+41);:-1+5/, 1U*1n
c) 1(,,)=0, f(,,)=-24-61
3.138. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja = )Z)2 i
dokazimo daje z = sto znaci daje z real an broj.
Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija:
2i+22 2i+22 - - - -
--= .. = 21+
Z
2+21'2i·
Z
2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22
1+2122 1+21,z2
=21+22+22+21=21+22+22+21·
Kako jednakost uvijek vrijedi, to je broj z jednak svorn konjugirarlO
kompleksnorh broju, pa je realan. Ovim je dokaz kompletiran.
176
3.139* Vrijedi:
Ix+ y+ 4
2
= (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl = xx+ xY+ >.2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ
- -
Kako je xx= yy = zz = 1, to, dalje, vrijedi:
Ix+ Y+42 = 3+xy+ >.2+ yx+ yz+ zx+ i
y
= 3+x(y+ Zl + + 2i.x+ 1).
Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + + yz + xz)=

y:;:+Zy+xy+l = y)
Vidimo da vrljedi
Ix+ Y+ 4
2
= Ixy+ yz+ zxI2, odnosno Ix+ Y+ 4 = Ixy+ yz+ zxI·
3.140. Jasoo je da vrijedi:
a+b·ab+ I =0 ¢:>
I 1 1
¢:> -+---+1 =0
a b ab
- - -
a + b - ab + I = 0 <=> a + b - ab + I = 0 ¢:>
<=> <=> a+b+ab-1=O.
1 a b ab )
4. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE)
4.1.a) x:::-3
4.2.a)
4.3.a)
4.4.a)
4.6.a)
4.8.a)
4.10.a)
4.12.a)
4.14.a)
4.15.a)
3x2+x+l=0
x
2
·6x·9=0

b)
_82
x
.c
44x b) 34x
5S b) ·119
-3 b) 2
. J 1 b) 113
a=2, b=·9, c=-45
a=·I, b=l, c=·5
c)
c)
cJ
c)
cJ
b)
b)
5X2+?x_3 !:::{)
b) 3x'·6x·1 =0
2020x
2
4.5. a) 5x
2
·177x 4.7. a) ·37x
2000 4.9. a) 10
·7 4.11.a) I
70 4.13.a) 333
b) a=9, b=6, c=11
b) a=l, b=·I, c=1
c) x= 11
17
d) X=-
6
c) x
1
-l'3x:..7=0
c) xl-Sx-16=O
b) ·5x' c) 189x
c
b) -2x •
c) 52x
b) -22,
cJ 10
b) 8 c) ·4
b) 6 c) 1240
c) a = ·5, b = ·13, c = 6
c) a=J,,;b=l, c=2
4.1. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej
4.16.a) X1.2=0 b) x,,=±8
4. I 7.a) x u=±3i b) xl,:!.=±8j
5
c) Xl
.. 2
5.
c) Xj?=±-l
.. 4
1
cJ x,=O, X,=-
. 2
4.
d) XI.2=±"1
3
177
4.19.a)
xl;;;;:3, x2=-2
b) xl=-3, x2=5 c) xJ=-11, x2=3
3 1 3 5
4.20.a)
X]=-, X2:::::-
b)
x
1
=4,x2=2 cJ xl=l, X2=-4
2 , 4
4.21.a)
Xl':::O,
b) Xl=O, X2=} c) x]=O, X2=S d) xJ=O, x2=-15
4.22.a)
3 I 5
xJ=O, x2;;;::-3
b) Xl=O, X2=-- c) XJ=O, Xi::::- d) xJ=O, X2=-
. 7
6 4
4.23.a)
XI=O, xz=-3 b) xJ=O, x2=4 c)
11 2
Xl=O, x,=- d) xJ=O, X2=--
84
'; ,'C
O

b
4:24.a)
x!=O, X2=-, a;t:O
2a
2
c) x)=O, a:;t:O, b:;t:O
a
b)
311
x]:;:;O, X2=--, m:;tO
In
44
d) Xl=O, X'=--, a+b;<,O.
- a+b
5
4.25.a) Da
4.27.a) Da
b) Ne c) Da
b) Da c) Ne
d) Ne 4.26.a) Da b) Da c) Da d) Da
4.29.a) x,.,=±.J7 b) AJ.,=i2
.j322
c) .\'j.,:::;± __ ..
- 46
2
432.a) x, =O.x, =_
" 3
2
4.33.a) x) :::: 0, X.,
- 5
. b
4.34.0) x, =0, x, =-,(1;<,0
. - 20
c) x, 0, x, =24(1
d) Ne 4.28.a) Da b) Ne c) Da
I 06 .f35
c) Xl.2=±4 4.30.a) AJ,=:!:ivo b)x1.2=±-S
b) Xu :::;±2
4.3l.a) .,.,=+?
10
b) X, =C\.x, =-
- 3
30
c) x, =0,X2 =-7"
b) x, =0, x
2
3m
d) XI :::;0, x')
- 111+1
4.35.0) xl., =-2
b)xu=3 c) X
1
.
2
=-7 d) x
1
.
1
=8
4,2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe)
4.36. Do ovog "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule.
Slijedece kvadratne jednacine, nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O, Ijesavamo
-b±.)b
2
-4ac
primjenom formule: Xl 2 , gdje su a, b j C odgovarajuci
2a
koeficijenti.
178
-b ± .Jb
2
- 4ac
2a
(-7)± - 48 7 ± -.48 7 ± 1
2 2 2
b) xl=2, x2=5 c) xl=-3, x2=l d) xl=-5, x2=2
4.37.a) x]=2, x2=7 b) Xl;;;;;}, xz=10 C) xl=3, x2::::8 d) x)=6, x2=7
4.38.a) xJ=-S, xz=6 b) x\=-6, x2=5 c) xl=-3, x2=7 d) xj::::-2, xl=10
4.39.a) xJ=-3, xz=-l b) xJ=-5, xz=-2 c) xl=-9, xz=-l d) xl=-8, x2=-3
4.40.a) xl=3+5i, x2=3-5i
b) xJ=1-2i, x2=1+2i
c) xJ=-l-i, x2=-1+i d) xl=-3-2i, x2=-3+2i
4.41.a) xl=-5, xl=7 b) xJ=-3, X2=-S c) xJ=-3, xz=4 d) xJ=-6, x2=-5
1 3 5 1
{_1;,6} d)

4.42.a)
XJ =2' Xl =2"
b)
Xl =-3,x1 =-3 c)
4.43.a)
Xl = x
2
=2 b)
{-%}
c)
{-%}
d)
H}
4.44.a) {'5, 8}
c)
l 2 2)
d)
7'7
b) {2-7i,2+7i}
4.45.a)
4.46.a)
4.47.a)
x 1'= 1 , x2:::;3
xJ=-3, x1=2
x1;;;;;4, x1=6
b) xl=-6, x,=3 c) xJ=4-i, x2:::;4-t-i
4.48.a) Xl = 2'X2 = 5
b) x,=-3, x,=5
b) xl=-mJ2, x,=mJ2
34
b) x, =--,x, = 1
71 ..
4.49.a) .1:1 = h) x,=5,x,=
4.50.a) t]=O,75, t2=1 b) y=2 4.51.a) xl=-2, X2:::;0 b) Xl=-4, x2=5
.J5.J5 5
4.52.a) z=8 b) z, =O,x, =-T'x, =2· 4.53. Xl =-"2'" =0.
4.54.a) x=2
15
b)· x, =--,X., =1
8 -
4.55.a) Uputa: Uzeti da je x
1
-16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t.
Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.XI.1:::;8±..J57 ,xJ.4:::;8±m
b) xl:::;-4,X2=-2, x.<;;;;;-l,x.j= 1.
4.56.a) Ako uvedemo smjenu _1_=t, dataje9nacina postaje t
2
-8t+15=O.
x+l
4 2
Rjesavanjem ave jednacine dobije se t, a zatim i x. Rezultat: x)=-S,x
2
= -":3.
b) x,=-17.x2=67
4.57.a) xl=l, x2=3 b) Xl = -2, x2=1
4.59.a) x,=2a, x2=3a
4.58.a) (0,1,3,4) b) x=1.
1
b) Xl=m-n, X2=m+n 4.60.a) Yl=l, Y2=- b) Yl=2m, yo=2n
a
4.61.a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu
a+b
1 x')=--
- 2
b) Xl = -0,5a, x,= 2a
179
4.62.a) X, = -a,x, =-b
-(a+b+c)±,{;,2 +b' ":,,' -ab-ac-bc
3
4.63.a) x, =!':'. x =."l- b) x, = a +3b ,x" = a +5b
3" 5 4 6
4.64. xl=m-2, x,=n 4,65. x,=-a, x2=b+3 4,66. x,=a, x,=b-3
b) x a x- c 468
b-I - b-I 1 =J;' ,---;; ...
Xl

4,3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine
4.69.a) D=b'-4ac=(-3)'-4.1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8
4.70.a) D=O b) D=O c) D= -679
d) D=49
d) D=737
4.7I.a) D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m
c) D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12
4.72.a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi .
b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _
c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi .
d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi .
4.73.a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi .
b) D:;:;41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_
c) D=17>O ::::;:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi .
d) D;;;:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi .
4.74.a) D;:::-8<O => XI i X:; su kOlljugovallo-kompleksni brojevi .
b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi).
c) D;;::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi.
d) D=O => Xl:;:::;: (Rjesenja su jednaki realni brojevi).
4.75. Oa bijednacina imalajednaka rjesenja, njena diskriminanta mora biti
9

jednaka nuh. 1z tog lIslova dobije se c:
D=9-4c =0
4
4.76. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna:
1
D=1+12c;>O ¢:> 12c;>-1 ¢:> c>---
- 12'
4.77. kvadratne jednacine su realna i razlicita, ako je njena diskriminanta
pOZ1tlvna:
D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2.
.. Rjesenjajednacine 2x
2
-8x+c+ 1 0=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti
vanJable c kaje su manje od -2. .
4.78.111<_1_ 4.80.b
,
.
2
=±4 481, +713 4.82.k=1l
32 3 . "l'=--V,' 14
4.83.a) Prema datbiYl uvjetu mora biti- Xl + x) = 0, 5(m1-4):::o:O =>
180
b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i.
, 2
c) Za m=2, data jednacina postaje x
2
- 1 = 0
Za m=-2, dobivamo jednacinu x
2
- 7 :::: 0
=> Xu :::o:±l.
:::0:> X
1
,2:::O: ±.J7 .
Za datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O, x=-lS.
2
4.84.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena
diskriminanta D=b
2
-4ac potpuni kvadrat, tj. ako postoji racfonalan broj k za koji
je D=k
2
b) Rjesenjajednacine ax
2
+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena
diskriminanta D:=b
2
-4ac nije potpuni kvadrat, tj. ako ne postoji racionalan broj k
za koji je D=k
2
.
4.85.a) D=25:::o:S
2
, rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi.
b) D=76 , rjesenjajednacine su iracionalni brojevi.
c) D=lOO=10
2
, rjesenjajednacine su racion'alni brojevi
d) D=16=4
2
, rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi.
4.86. a=n(n+ 1), gdje je n prirodan broj .
4.87.* D=4a
2
- 4(a
2
··b
2
_c
2
) = 4b
2
+4c
2
:;:::;:4(t)2 + c
2
) 20 => rjesenjajednacine su
.
4.88. * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b
2
+c')=4(_2a
2
-2b' -2c
2
-2ab-2ac-2bc)=
= _8(a
2
+b
2
+c
2
, jer je a
2
+b
2
+c
2
;:::ab+ac+bc. Kako jednakost
vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a, b i c meousobno j¢dnaki, to je
diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a, b i c koji Sll
medusobno razliciti, pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja. ;'
4.89. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b
2
+c
2
_a
2
)1 4b
1
c
2
.
Kako su a, b i c duzine stranica trougla, to vrijedi nejednakost trougla, paje
w Ib-·cr <a
2
«b+cy ¢::>
=> (b
2
+c
2
_a
2
<2bc 1 b
2
+c
2
_a
2
>_2bc) =>
=> Ib'+c'--a'I<2bc
=> (
, , ')' ""
=> /,- +c ·-a- <0 => D<O.
Kako.ie diskriminanta kvadratne jednacine to su ;njena ljesenja
konjugirano- kompkksni brojevi.
4.90. Nakon sredivanja, drugajednacina postaje
(3- k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0
Diskril11inante jednacina su:
D,(k) = 4-4k = 4(1-k), D,Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = .... = 4(k-l)[(k-l)2+4J.
Posmatrajrno proizvod diskriminanti:
D
,
Ck)-D2(k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k",l. Dakle,
proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l), sto znaci da je jedna od njih
a druga negativna. To, dafje, da su Jjes-enja jedne _ od dviju daiTIl
181
kvadratnih jedllacina realna, a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l, tada su
obje diskriminante jednake nuli, pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:"
4.4.
Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe). Victeove formule
4.91.a)
b) x
2
-7x+6=0
15
c) x
2

4
4.92.a) x
2

, 12 2 1 1
b) c) x
4.93.a)
4.94.a)
4.95.a)
4.96.a)
4.97.a)
4.98.a)
61 61
X(Xl=4
xl'xl=-11
b) x,+x, =-34
b) X,+X2 =88
b)
b)
b)
b)
XJ+X2 =-3
XI'X] =33
7 100 100
c)
c)
c)
c)
c) Xl+X2=-30
c) xrx2=-5
4.99.a) X,+X2=-SS. x"x2=222
4 87
XJ+X2=-, XI'X2:::: -
3 3
4.100.a) x,+x,=44, x,·x2=-77
b) Xj+Xl= m-I, XI'X2 ::::19
2(1n -1) 3m - J
XI-X2:::::---
In 2m
4.I01.a) x
2
_(x,+x,)x+(x,·x,)=0, x
2
-6x+5=0 b) x2-x-12=0
c) x
2
+6x+8=0 d) x'-x-42=0
4.102 .• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0
c) x
2
+(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0
4.103.a) x2-4x+5 b) x'+6xOI3=0 c) x
2
2x+26=0 d) x
2
-8x+20=0
4.104.a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4.105.a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0
4.106. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3,
12 12
Druginacin:xj,xl=-12 => X,=--=--=<'1
4108.
4.109.
x, 4
Xj+x2=7, xj,x2=k, xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X;-X2
KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se:
x, + x, =!.l.}
- 7 =>
2Xl -Xl =2
II
3x, =-+2
2
In
=>
4.107. x, = -I
x,=9, k=-18.
5
Xl =--.
2
x2=2x,-2",5-2=3.
xJ 'X
2
=2 ::::::} m=2x
l
'X
2
:::::} m=15.
4.110.
5 3
'a::::-- a=-.
2' 2
182
4.111. x2-(2x,+2x2)X+(2x,·2x2) = 0 x'-2(X,+X2)X+4(x"X2) = 0
=> x
2
-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0.
4.112. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2. Prema datim uvjeima i Vieteovirn
formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x,+3)+(X2+3) = x,+x,+6 = -6+6 0 .
Yl'Y2 = (x,+3)-(x,+3) = X"X2+3x,+3x,+9 = X"X2+3(X,+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.
y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0, y
2
_0·y+(_1) = 0, /-1 = O.
4,113. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2. Prema datim uvjetima i Vieteovim
formulama vrijedi: y,+y, = (x,-2)+(X2-2) = x,+x,.4 = -4-4 = -8 .
y"Y2 = (x,-2)·(x,.2) = x"x2-2x,-2x2+4 = x,·x,.2(X,+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16.
y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 , /+8y+16 = O.
4,114.a) X1l+X./::::; X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3.
b) x/ -x./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x
j
X
2
)2 ::::
= ±(x, +x
2
),}(x, +x,), -4x,x, =±5,!25-44 -±5i.J19.
, , ") ( )(' 7 ' 3 )
c) Xj'+X2' = (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ = Xj+X2 Xl +_XjX2+X2 - XIX2 =
= (X'+x2)[(X,+x,) '-3x,x,J = 5[5
2
-3. 11] = 5(25-33) = -40.
4.11S.a) XJ
2
+X22:::: xJ
2
+2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_
b) x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:;)=

-xJ2 =±(Xj +x
2
N(x
j
+X2)2 -4X)X2 =±p..Jpl_4q ,
c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:;)=
= (x,+x,)[(X,+X,)2. 3x,X,] = _p[p23·q].
I ' 1.7
2
" ..- lac
') ])) 2)- 2 c
4.116.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X2:::: a2 - . a
b) x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)=
= =±(x, +x,},j(x, +X,)2 -4X'X2
=
a a a a a
c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =- (XJ+X2)(XI
2
+2xj xz+x/-3xlX2) =
:;:;; (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] ::::
= _3 . _ 3c 1=
al a a a a a) a
, , d 1 2 +21
4.117.a) x,+xo=3 b) x,x,=-10 c) x,-+x2-=29 ) x, -X2 .=_
4.118.a) b) x,3+x/=117 c) x,3-x/=±133 d)
4.119, Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine. Tada vrijedi:
y,+y, = = = = 3·5 = 1;". ,
y,y, = 2a'+a/3+4a/3+2/3- = 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53.
Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0, .
183
4,120. Neka su Y
j
j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine. Tada vrijedi:
b
Y, +y, a+,B --:; b(a+c)
a,B a,B a a c ac
a
(
1)( 1) a,B 1 a
2
+,B2 1
Y'Y2 . ,13+73 =a,B+73+-;;+ a,B a,B -+ a,B =
b
2
2c
- f3 (a+f3r-2af3 1 c 2 1 c b
2
-2ac c
-0: + T_=_+",a,---,a",-+_=_+ ___ +_
aj3 af3 ace a ac a
(:Ie
Xi +:t
o
:::0
4.121. -, 3
XIX" ""'-.::.
. 3
4122.
---
(171 - 2)'
5
4
4
=>
4111-? - 8111 + 4 - 2m·; + 411l 5
m 4
4
111=4, m=·-.
3
7 123. a
l
= (HI3) = (0:+13) l(a + ,13)' - 3a,B j+ af3(a + ,13)=
= J b'
4 IAko b i c (a*O) racionalni brojevi, to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan.
. L4. a +a '13+0-'13 2+0:/3
3
+13
4
-3ap( 0:
2
+j32)_S( p4_3q(p2_2q)_ Sq2 =
4. - 'J J 6'" . ,,') - .
2.... =p -3Vq+ q--coq-=p -:;Vq+q' . . '
Dobili SI110 racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku
184
raclonalnu vrijednost od p i q.
4.125. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine. Koristeci d&ti uvjet i Vieteove
formule dobijamo: :
4443" 3( )44 (22)6()2
Yl+Y2= xJ +X2 =(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX2 = XJ+X2 - X1X2 Xl +X2 - XIX2 =
(x , +X2)4_4x ,X2[ 228-
YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3
4
= 8].
Trazenajednacinaje O.
- 2 ) 220)
4.126.a) x +(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p )x+q = c
qx' + 2(p+q)x +( 4+
4.127.a) b) qx'+(p'+2q)x+q=0
x, - x, + (x, - x,)' + (Xl + X,)2 2l(x, + x,)' - 2x;x,J _
c) )'1+.1'2=----+ = ( X ) - - ,/ -
XI +X2 XI -X2 Xl -X2 Xl +X2 ±(Xj +X
2
ry(X
I

2[(x, +x,)' ... 2x,x,J 2(1" -2'1) ,
= ± (x, + x,).J(x, + x
2
)' - 4x,x
2
= ± 1'11'2 - 4q .
·2 .... CCL. XI + X2 = 1.
YiY2 =-
Xl +X1 Xl-Xl
Jednacina koju trazimo ima oblik:
\" v + I =0. odnosno, ,,' -4'1 )" +2(,,' --2q)y+ p2 -4'1
. :t p-Vpl -4q
4.129, Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi:
(xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p=l, p=-2
=> => q-p-pq+I;"O 'IE R iIi '1=-1.
4.130. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje Xl. Tada vrijedi:
Xl + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m =>
-2m x, 1 m
-"2=--. -"=--,-'3=-- ... ==. m=l, "'1=1
Xi -"2 2 Xi
4.131. Neka su Xl i X
2
korijeni (rjesenja) date jednacine, fl Y
I
Y2 rjcscnja
nove jednacine koju traiimo. Tada vrijedi: 1
y, = x,' + x/ =(x, + x
2
)[(x, + x,)' -- 3x,x, J= -- 1'(1'2 --: 3'1)= - 1') + 3 pq.
Y2 = (Xl +x
2
Y =-p).
185
Kako je y + Y = -2 3 3 4( 2 ) ,
· ',2 P + pq, y, ' Y2 = P P - 3q , to trazena kvadratna
Jednacina ima obrk 2 ( +
I Y - y, yz)y+( y, . Y2) = 0, odnosno,
y' - (_2p3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O.
4.132. Uputa: (x/ + xl::: 1 , Xl x2:::::m-l, X]3+ x/=7) => III =-1.
4.5.
Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe)
4.133 Odredivan' d' k' .
. ,,',. Jem IS rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su
Jednacine 1 '1" I) I" " .
d
· k" , rea na I I llISu. s ucalU kada su rJesenJa realna (kada je
IS 'nmlllanta nene' f ). t ' . b"o, . ',,' .
'''. . . ga lvna IS razuJcmo Z If I prOlzvod fJcsenJa. Ako Je zbir
fJesenJa. pozltlvan bro' t d . b . d ',. .. '. .
ri" '.. a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir
'JesenJa negatl Van bro' b . d .".. . ..'.
poz
' . . i .Ie no TJesenJe Je negattvno. Ako Je prOlzvod fjeSenja
Itlvan bro] oba f]'exen]'a "t k k' . d" .
bro", .,,'.. SU IS og zna a, a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan
.I, tada llnaju razlicite znakove. .
a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi.
xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno,
Iz r d >0 => Oba rjesenja imaju isti znak,
llJa dva zakljucka, dalje, utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi,
-45>0. x,+X,--I<O x x-I 1<0 -> R' - .. d -' 1 .
b
" ',-- ,) 2-- - JesellJaJe nacme su rea TIl
rolevl razlicitih Zll k N . . w •• ,
c) _ ': a ova. egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost.
xjx2=-3,5<0 => Rjesenja su realni brojevi
ICltl) predznaka P 't' 'w", •• .
, OZI lvno IJesenJe Ima vecu apsolutnu vnJednost,
d) D::::13>O, X)X2= 0 => Rjesenja su realni brojevi
razlicitih zlla!'ova P .. 't' . W • "
4 114 \ ,aLI )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. .
· - .a) D=S>O x +x - 1<0 x lOR'" I . b . .
razliC'fJ d ' I 2- - , I
X
2= - < => JesenJa su rea III rOJevI
- 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost.
b) D=64>O x,+x - I <0 I <0 R' - . . d -' .
, 2 - - - , XIX2 = - - => JesenJa Je nac1l1e su reall11
. . . 3 12 '
broJevl razlicitih znak N . . w ", ••
ova. 1 egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost.
c) D=O, => Rjesenja sujednaki, reaIni, pozitivni
brojevi.
d) D=!>O ',+x - 7 < 0 x 3 <0 R'" 1 . b . .
;' 1: - -'4 ' jX::' =- => JesenJa SU rea 111 rOJevl
[
.•. . 4
raz lCltill znakova N ' . . .
14 ·13 . egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost.
· 5. Treba odabrati takv . d " .... d' k' . ..
'. ' '. U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna, kOJa ima
Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. To moze biti slijedeca

4,136: ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna, zbir rjesellja
negatlvan Prolzvod '". . , -
2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall. To moze biti slijede6ajednaCina'
x + x+2=0. .
186
4.137. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna, koja
ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. Neka to bude slijedeca
jednacina:
4_6. Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi)
4.138. Nekaje trazeni broj x. Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin:
2
.:: . .:: = 54
2 3

6
<:;> x
2
= 324 <:;> x = 18 v x = -18.
Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. To su brojevl 18 I
18.
4.139. Tfazeni broj je 60.
4.140. Neka je trazeni braj x. Tada, koristeci date uvjete, J11ozemo form irati
jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:;>
x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:;> x
2
-3x-18=0 <:;> x=-3 iIi x=6 .
4,14], Ako je xjedna cifra trazenog broja, tada vrijedi: x(8-x):::::15, odakle
dobijamo x=3, odnosno x=S. Trazeni broj .Ie 35 iii 53.
4.142. 23 4.143. 35
4.144. Ako je x cifrll desetica trazenog brqja, tadaje cifrajediniea x-4, pa se moze
pisati:
4) C< + (x - 4)] = 306 <:;> (II x-4)(x-2)= 153 <:;> 11 => x=5
Trazeni broj je 51.
4.145. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1, gdje je x rna
koji prirodan broj. Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu:
. (2x+I)2= x' +(x+l)2 - 312 <:;> x2+x-156 = 0 => x=12.
Trazeni brojevi SlI 12 i 13. 4_146. IS i 16
4.147. (2)()'+(2x+2)2=340 <:;> x'+x-42=0 => x=6. Trazelli brojevi slIl2'i 14.
4.148. (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x
2
-288=O => x=6. Trazeni brojevi Sll 11 I 13.
4.149, Traieni brojevi su 7 i 8.
4.150. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4. Traieni brojevi SlI 6, 8,10 iii
- I O. -8. -6 4.151. (x+ 11' - x' = I 387 <:;> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22.
4.152. Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U. Svaku stranicl! treba produziti za x=5 .
4.153. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea.
4.154. a=5, b=12 4.155. a=IO. b=S 4.156. a=12, b=5
4.157. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢..?n
2
-]5n=0=>n=J5.
, 2
T razen i pol igon je petnaestougao, 4.158. n=5
4.159. Nekaje x ivica kocke. Tada, prema uslovu zadatka. vrijedi: ,'=(x-3)'+117.
Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje
traienu ivicu kocke. rOvrsi11e na slijedeci nacin:
!>P = 6x -6(x-3) = 6(5 - 2) = 6(25-4) = 126.
4.160. Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba
EFGH. Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od
187
povrsine ramba, pa vrijedi xy=2P, odnosno , xy=72. Kako je dijagonala
pravougaonika d-::::2a (teorema 0 srednJ' OJ" duzi trouo-Ia), to J'e
7 '7 7 C
2
x-+y-= 4a-, odnosno,
2
' , ,
x + 4a-+2xy 256+144 x+y=20.
D
G C
Slranice pravougaonika su rjesenja
jednacine x' -20x+ odnosn,g,
i
'--__ SI.4.160.
4.161.*
Trougao BCD je sliean flBEF, pa za njihove
stranice vrijedi :
S14161.
CD : DB = FE : EB odnosno,
x=ab: (a-b), (x-vis ina, b -stranica kvadrata).
1z datog uslova za povrsinu dobivamo
kvadratnu jedllacillll
x
2
-2a(n-l )x+a
1
=O , cije rjdcnje daje
A E y trazenu visinu.
416') _ 1. ") Zadatak ima rjesenje aka je n22.
- P=t 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?, :=5 ..
4.164 . S : H H=4.. 4.163. 10satI,]) satl
. Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl, onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za
x+8. sati,Zalose v.[: , 'I" j .. 1 1 J ,
moze tor!11!ratl S lJet eea jee nacma: -,- + --::::: -, kOJa Se
, x x+8 3
transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0, odakle dobivamo x:::o:4,
Dakle, prva cil'e\' n'al)uni bazen za 4 a dI'I,n" za 17 S'It,'
4i6-N,.··. .' b
, ? ., .. y:: drugog automoblla. Tada je brzina prvog x+ 16, Kako za
VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci
naC!l1; '. •
s
x 64.
x
Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h ,
4166. 480 ' b
x x+20 - q => x=60.
4.167. 1000 1000
7:::0: x-5 -10 ¢:::::} x
2
-Sx-500"", 0 =? x=25mls.
4168. Ak
. '0 sa x oznacimo brzinu kretanja vode, tada na osnovu datih uvjeta
mozemo formirati slijedecu jednacinu: '
188
495 495

, 50+ x x -
x' + 495x - 2500 =D.
Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S. Br;r:ina rijeke je 5
km/h.
4.169. Oznacimo sax nepoznati otpor. Taela vrijedi:
220 + 2 220 x' x 110 = a => x I!.
x x-I
Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka, pa je pocetni otpor bio 11
n.
4.170. Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi:
3
20
22 = 220 x 5£2 .
x x+S
4.171. Prema datim uvjetima je:
la;O]- =b q ap'
P'2 200a ±2:
00
-J;j, = 100[ I
Specijalno,
p" = loofl ± rEt 100(1 ± t
200
100(1 ± IItIOO(1 ±0774596)
\ fa) \ 2000 ) V 5 J .
Rezultat: p=22.5404%
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje. na linearne faktore (cinioce)
4.172. Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='-+bx+c. ovaj trinorn
rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X,;'X2).
aJ b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5)
c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 (x-I)(x-9)
4.173.a) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5)
c) d) -,'+x+42 -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6)
4.174.a) 8.2 +1 }(4X+3
X
2x+l)
b)
c) 2x'+x-3 2( x+%
d) 3X'+X-:=3( x .... ]x+ J) = (x 2)(x + J).
4.175.a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) b) x'-2ax+a
2

c) 2a'x'+abx-b
2
'=(ax+b)(2ax-b) d) 2a
2
5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a).
189
4.176.a) 4x
2
-2bx+ab_a
2
=(2x-a)(2x-b+2)
b) 2a
3
b
3
+ab(2a_b)x_x
2
=-(x-a2b)(x+ab2)
c) 2abx
2
+(2a
2
+2ab_3b
2
)x+2a
2
_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a).
4.I77.a) x
2
-ax-6a
2
=(x_3a)(x+2a) b) abx2-(a'+b
2
)x+ab=(bx-a)(ax_b)
c) o'-ab-2b
2
=(a-2b)(a+b)
4.178.a) x
2
-6a+9 (a- 3Xa - 3)=a-3 b) a
2
_4 a-2
a' -9 (a-3Xa +3) a +3 +4a +4 a+ 2
4.179.a) 5a' 5(a-IXa+l) S(a-I) a
2
-6a+9 a-3
a
2
+2a+l (a+IXa+l) a+1 bJ a
2
_9 a+3
4.180.a) a' -4 (a - 2Xa + 2) a -2 bJ lO(x+ 10) x- 2
a' +4a+4 (a+2Xa+2) a+2 x-JO c) 20(x+2)
4.181.a) a:-
3a
i+2 . (a-J)(a-2) a-I b) a
2
-3a-·10 (a+2)(a-5) a-5
a-+2a-8 (a+4)(a-2) a+4 2a' +3a-·2 (2a-J)(a+2) - 2a-1
4.182.a) . 2a
2
2(a-9)(a+5) 2(a+S)
3a' +36a + 105 3(a + S)(a -7) 3(a -7)
b) 2h
2
" =_x-b
x- +9bx+14b" x+7b
3x -- 8a
4.183.a)
2x+a
b)
2.-1: - ({
2a -x
4.184.a)
2(x - 3)
3x-5
).;11+2 + 2XIl+1 + Xii
b)
5x
2
-2x-3 x -1
4.185.a)
b)
x-I
4. I 86.a)
3x+ I
n+.'1 I!
X -x
5x
2
+ 3 . .'(
x" (,' + 2x +1) (, + 1)' x + I
/(x' -I) (x-IX, el) x-I
x'(,-IX7x+13) 7x+13
x" (x - I )(x' + x + I) x' + x + 1 .
:r -- a
b) -'
x-b
4.8.
Kvadratna jednacina - razni zadaci
X
4,187 .. izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom
u nazlvll1ku Ima vrijednost nub.
a) x = -5, x=3 b) x=4, x = -3/2 c) x=-3, x=-S/3
4.188.a) 0
b) 2x-3
4.189.
9
4.190.a) x=1 b) Nema rjdellja
4.191. Jednacina nema rjesenja!
'90
I
I
5
4.192.a) Xl = -g' x2 = 2
3±.JiI
4.193.a) x, =-1, X
2
=3, X
14
=----
.' 2
b) Aka syaki brojnik i syaki
nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu
dobivamo kvadratnu jednacinu po t, a zatim i rjesenja
9+JJ01
x
1
::::-1,x
2
;::;;5,x
J
,4'
2
5
x--=t,
x
4.194.*a) Uvodenjem smjene x
2
- x = t , data jednacina nastaje kvadratna po
nepoznatoj t. Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t. Zamjenom dobivene
vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za
9±JJ01
svaku vrijednost od tjedna) po x. Rezultati: Xl:::: -1'X2 = 2,X},4
2
b) Desna stranajednacine, nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se
napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1, pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1 =t datajednacina
1 ±.Ji3
svodi na kvadratnu. Xl = -l,x] = 2,x.'-4 = -'-"2-'
4.195.a) Uputa: (x' - 2x)' - 2(x-1)' + 2 = 0 ¢:> (,' - 2x)' - l(x' - 2x + 1) + 2 = 0 .
Uvodenjem smjene: .1."2 - 2x := t. d(j.ta jednacina postaje kvadratna po t:
t
2
- 21' o. Rezultat: Xl = 0, x
2
:::: 2 , X
3A
= 1 ± J3 .
b) Uputa: 4x' +12x+ ¢:> 4(X' IJ'+llx+l.
x x- .C \ x)
¢:> 4(X + ± J + 12(X )- 55 = O. UYOaenjem smjene x + =;, dobivamo
, 1 -11±J]05
kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O. Rezultat: Xl = 2' X 2 = 2, X 3.4 = ---4--'
4.196. Uputa: Ako je diskriminanta D=O, tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat.
Rezultat: k=4.
8
4.197.a) m=-2 b) m=2
8
c) m=-
5
d) m=2 e) m=-- f) m=4
11
4.198.
2 2

1+X2 1+X1
, '().., 'J , ';
x
1
-(1+x
1
)+x
2
-1+x
2
X
1
-+X
2
-+x
j
• +X
l
·
(1+x
2
Xl+x
1
) ]+x
1
+X2 +X
1
X
2
(Xl +xJ' -2X,X2 + (Xl +X,)[(X
l
+X,)2 -3X, X2 J=
l+x] +x
2

191
(H _13
0
-
4-30 -82 160
--+-
16
9 27
2 5 3+2+5 10 10 9
1+-+-
-
3 3 3 3 3
4.199.a) Pod uvjetom daje x2:0, datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom
Jednacinom x
2
+6x+8=O. Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4. Ni jedno
ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet.
Nekaje, sada, x<O. Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x
2
-6x+8=O
Cija su ljesenja x=2 i x=4. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet
(x<O). Dakle, datajednacina uopce nema rjesenja.
b) Nekaje, prvo,x2:3. Tada vrijedi:
. (x-3)'=lx-31 ¢;: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0.
posUednje jednacine su x=3 i x=4. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni
UVJet pa slIljesenja posmatralle jednacine.
lJzmimo, sada, paje x<3. Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije:
( 2 1 I' ,
. x-3) = 1 x-3 ¢) x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 = 0 .
Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3. Samo pryi broj zadoyoljaya
postayljeni uyjet (x<3), pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine.
DakJe,jednacina (x-3y2:::: I x-31 irna'tri rjesenja. Skup njenih {2, 3,4},
c) Skup rjesenjajednacineje {-2, I}.
4.200.a) Ako :2:0, odnosno, X2:::;! ,odnosno _I :::;x":;l, tad a yrijedi:
1
' I 1 )) )
-x +1 ,=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O.x=O.
Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj, pa .Ie Ijescnje date jednacine
skup .svih,hrojeva koji postuvljeni uvjet: -I :S;x.s: I .
AkOJp-x-+l(O, odnosno, odnosno x<-1 ili x>l, lada vrijedi:
i-x
2
+11:::::_x
1
+1 ¢::) x
2
_1=··x
2
+1 ¢:) 2·x
2
=2 ¢:) X2::::;]' ¢:) x=±l.
ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet. to jednacini1 nema
VIse rjesenja. Rezultat: -]":;xS;1 . b) 1S:xS;2 c) J
4.201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x
2
_1 j x podijelile skllp
realmh brojeva: (-=, -I). [-1,0),10. I), [I, +=).
Za XE(-oo, -1) vrijedi:
Ix
2
-1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::;x+1 ¢.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l, x)::::;2.
Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I), pa u avam intervalu
nasa jednacina nema rjesenja.
Za XEf-l,O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ¢':>X2+X:::::;O =>xJ=O,x2=-I.
Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc.
Za XE[O, 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x
2
_x=O =>Xj=O,X2=J.
Broj x=O je Ijesenje date jednacine.
Za XE[I,+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2,X2=1.
Braj x=j je rjesenje date jednacine.
RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I. 0, I}.
b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::;x::;3. c) Rezultat: x:S;2 ,
192
l-.Jfi 1+.Jfi 5 9+.Jfi
4.202.a) -4, 5, -2- -, 2 b) -3, -2, 0, 1 c) 2' 4
4.203.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: 'J:
(x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0.
Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t, dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4, cijim
rjesavanjem dobivamo tl=1 , t2=-4.
Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I
rjesenje polazne jednacine. Rezultat: -6, -6±.J5.
x
2
+ 12x+32=-4 dobivamo
- 5 + i.,J39
b) -6, 1,
2
4.204. Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l, 1. KoristeCi date
uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2,4) irnamo:
-2:S;m-l:0+ /', -2:S;m+I:0+. Rezultat: -1:S;rn:S;3.
4.205. Rjesavanjem sistemajednacina x
l
_ (a+2)x + 6 = 0
x' - (2a+l)x+10 = 0
dobivamo trazenu vrijednost za a. Oduzimanjem dnige jednacine ad prve
dobivamo jedna"inu (a-l)x=4. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ), u prvu
kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu po a:
a
2
_ 8a + 15 = 0, cija su rjesellja a=3, a=5.
Dakle, za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje.
Pronad'i to rjesenje!
4.206. IZ,datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl, pa traiena
kvadratna jednacina Ima ablik x
2
+px +q -= O.
XlX2 + =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 X jj-x2=2( a+ 1 )
XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::;> 3xlx2,=12a =>
Rezultat.: x' -2(a+ I )x+4a=0.
4.207. Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P
(3p' -16q=0) ¢) 3(x,+x,)'-16x,x, = 0 ¢)
W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢?
W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢>
¢) (x,-3x,)(3x,-x,)=0 ¢)
. XIX2:::: q. Dalje vrijedi:
3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0
3Xl2 +3X2 :\.1 OXIX2=O
3XI(XI-3x2) - X2(Xi-3x2)
Xj-.JX1=O iIi x:c3xl=O.
4.208. Prema Vieteovim formulamaje XI + x
2
= a i XI :::: a, odakle
zakljucujemo daje Xl + X:2 = X
i
X
2
. Kako je (XI - Xl Y ::? 0, to dalje, slijedi:
x
l
:2 + X
2
2 ::? 2X1 Xl' odnosno, X
l
2
+ Xl 2 ;? 2(Xj + Xl)'
')'J ') '4'850
4.209. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ a + a+ = .
4.210. Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m). Sa SCm) oznacimo
zbir (sumu), a sa P(m) proizvod rjesenja,jednacine. Tada vrij'edi:
." ·-2(",-1) _. _m+5
S(m)==x
j
+x'J , P(m)-xjx2 ---.
- _117-3 m-3
193
Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine, ukljucujuci i
njihove znake, prikazalli su u slijedecoj tabeli:
m D(m) P(m) SCm) Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix,
(-=, -5) + + + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2
-5 + 0 + Xl -0 , X, -3/2
(-5, I) + - + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X,<O<X2, I
xll<1 x21
1 + - 0 x1.2=+,j3
(l ,3) + - - Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2.1
xli> 1 x21
(3,4)
.+
+ + Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2
4 0 + + xu=3
(4, +=) -
+ + Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi .
4.211. x
3
+ax
2
,.-ax_I=O ¢;>
rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine
x
2
+ (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna, tj. mora da vrijedi:
D'20 <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 <=> la+ll'22
<=> a+1:,£-2 v (/+1'22 ¢;> a:'£-3 va'21 q xE(-=,-3)U[I,+=).
5. KVADRATNE FUNKCIJE
3.1. f(0)=5, f(-l f(2)=11
5.3. a=-I,b=I,c=2
5.6. a) x=O
b) I;: I
o
°
5.2.a) c=f(0)=5
5.4. c=-3
b) c=-7 c) c=10
5.5. b=O, c=-16
fY=x:2
I I
b) y=2x' I' eJI
II i ' I '\ I' /
dJ y=0,5x'
I
\1/ ,I, \, /1
\ I ' \ /
__ \'JL-IJ_-'
I
194
5.8.
5.9. Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O, a najvece
vrijednosti nema.
S.lO.a) y=-x ' b)
"
\\, ;' /J\ \
. / 1:1 \ \
5.12. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O, a nemaju
najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x.
5.13.\\\ .. "J,l,", '.i./ ..f,i.
\\\\1/,1 /
\\, f
\\ i .I
\\ , !
W
I
'I
5.16.
S.IS.a)
5.19.a) Ymax=l
5.20.a) Ymf,=-7
5.14.
Y '.
\\
\ \
\ \
\
5 . .]5
b) Xl,2=±4 cJ x],2=±4
b)
Ymax=45 e) YIllfl.x=-2
bJ Ymin=2 c) Ymin=-12
5.2] .a) Za m<O, YfThlX=4; za m>O. Ynlln= 4 b) Za m<l, za m>l, Ym;n=-3
c) Za m:;t:O, Ymin=144
195
5.22.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) 2·1
I 5.23.
1
x .= ?I 0 ?I
+=
2
?I 0 :"t y=·2x .= .=
X
.= ?I 0 ?I
+=
2
?I 3 :"t
y=·2x +3
.= .=
X .= ?I 0 ?I
+=
y=·2x
2
·1 -= ?I -1 :"t -=
5.24. y=(x.I)', y=(x.5)', y=(X_7)2 5.25. y=(x+2)',
5,26. TransiacijolTJ grafika funkcije y :=: x
2
za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik
funkcije y=(x+m/
5.27. 5.28.
\
\
\
5.29.a) T(-3, 0) b) T(2, 0) c) T(·I,O)
5.30.a) (·=,7) b) (-=, ·1) c) (-=; 2)
5.31.a) (-=,·1) b) (-=,5) c) (-11,+=) -5;32.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41
5.33. M'oze se pisati: Nula funkcijeje x=6.:
196
b) Y=(X_3)2, T(3, 0) 5.34.a) Y=(X+2)2, T(·2, 0)
5.35.a) Y=(X.l)2+3
c) Y;=(X+5)2, T(-5, 0).
b) y=2(x-2)'-7 b) Y=(X+3)2·5 5.36.a) y=2(x+3)2+4
a)
b) \ . \li I a) \ \ I jl
.. II.. f / '\ ',I '1 I"
!
\. .,y/ " VI 1 / T-: ,....,--;'--tL......,--+---c-.'
\jj _" .. *36.
b) y = _(x+5)2_2
y
S1.5.37.
x
I
5.38.a) xl=3, x2.=8 b) xl;;;:::2, x2=7 c) x):::::-5, x2:=:-1
5.39.a) x,=-I, x,=512 b) x,= 113, x,=5 c) x,=-4, x,=215
S.40. Aka je diskt-iminanta D::::::b
2
-4ac nenegativna, tada kvadr:atna funkcija ima
realne Hule.
a) D=36>0, funkcija ima rcaine nule. b) D;::::-204<O, funkcija nema realnih nula.
c) D:::::48>0, funkcija ima realne nule.
S.41.a) ..=45
5.42.a)
5.43.a) Ymill=6
b) Ymax.=-12
39
b) YJ\\\\x=--
8
b) Ym.in=2
c) Ymnx=23
13
c) Ymax=12
c) Ymin =16
5.44.a)
D b' -4ac 1-4 3 . 145 1
b) Ymin =-8=-18
8
. )
' , ;:::--=-..
mm 4a 4a
)
C Ymin - 16 - 16
5A5.a) Ymill=-6
5.46.a) y",,=-63
4 4
b) YlIl<lX=-J _
b) Ymux=19
c) Ymflx::53
c) Ymax=-5.
197
a)
5.47. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax
2
+bx+c, a:;tO su:
odnosno, T( _l?..., 4aC-b+).
2a4a l2a 4a
a) T( 3
4
1) b) c) T(
5.48. Kod ispitiv.nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c, a*O, bitno se
razlikuju dva slueaja ito:
x
v
x
v
1) Koef'i<;ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O):
U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta
prema gore, konkavna parabola. Ako je T(rn, n) tjerne parabole, tada je u
il1tcrvalu
("'00, m) funkcija opadajuca, a u intervalu (m, +=) funkcijaje rastuca.
2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O):
I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta
prema dole, konveksna parabola. Ako je T(rn, n) tjeme parabole, tada je u
intervalu: m) funkcija rastuca, a u illtcrvalu (m, +(0) funkcija je
opadajuca.
Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama.
-= 71 4 71
+=
+= -4 71
+= 1 I::
b) 71 1 71 +00
71 36 -=
-=
71 ?7/80 71
+=
+= -1369/160 71 +=
Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom:
0) (4, +=) b) (-=, I)
27
c) (-,+=l
80
5.49.a) (3, +=)
I
b) (-,+=,)
4
I
c) (-=, -'3)
5.50.a) (-=, -4) b) (-1, -=)
7
c) (-=, -16)
5
5.51.a) (-=, -'4) b)
I
(+=, -10)
5
c) ('4'-=)
5.52. Traiene tacke imaju ordinatu nula, a apscisaje jednaka nuli funkcije.
2
a) A(6, 0), B(l5, 0) b) A(5, 0), B(6, 0) c) A( -j' 0), (5, 0)
5.53.Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax
2
+bx+c sijece y-osu je qo, c).
a} qO,25) b) qo, -2) c) qO,5)
5.54. Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne
tacke ito: koordinate tjcmcna, presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle
kvadratne funkcije (ako postoje). PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo
skicu grafika koja moze posl,!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije.
198
a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l
'1
x
(3, -1)
5.55.a) y=2x'+5x+3= 2( x+% J
1
8
, (Ii'
b) y=2x--x-l =2 x-'4)
b) y=5x
2
+x-
119
20
9
8
y y
a) b) +-
1
.1
,
I
l
·n.· ..·. c.'·.)Y"'-2X'+5X+7
i\
11 \
-
l
x,
x
SJ.5.55.
\ i
\ i·j
f
11 . \
,.! I
5.56. U zadatku 5.48. raspravljano je a toku kvadratne funkcije. Sada sa skica
grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele:
5/4 71 +=
al xl -= 71 -5/4 +=
y += -1/8 71+=
I b x -= -1110 71 +=
-= -J? 112071 -= += 71 +=
5.57.
2a 4a 2a 4a
gdje je D = b
2
-4ac , diskriminanta kvadratne funkcije.
Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece:
1) Aka je diskriminanta D<O, to je izraz u srednjoj zagradi uvijek
pozitivan,pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a. U avam slucaju
funkcija ima isti znak kao a , znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna, a
kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj
domeni (skupu R).
2) Ako je diskriminanta D=O , tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i
jednak je nuli sarno za X= - U ovom slucaju funk,?lja Ima znak
·;La -
199
koeficijenta,_a za sve vrijednosti varijable x osim za (kada je-
2a
vrijednost funkcije jednaka nuli).
3) Aka je diskriminanta D>O, tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i
pozitivan i negativan. Radi dalje analize. transfonrusimo taj izraz na
slijedeci naCin:
y J - -(
al( x+ ..fi5 a(x - Xl )(x- x,), gdje su Xl ix, nule
2a 2a 2a 2a)
funkcije +bx+c, a*O. Neka je XI < Xl. Formirajmo slijedecu tabelu:
x -=
71
Xl 71 X2
71 +=
x-x] - 0 + + +
X-Xl - - - 0 +
(x-x,)( x-x,) + 0
-
0 +
1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x], Xl) izraz (X-XI)(X-X:;) uvijek
negativan, a van tog intervalaje pozitivan. Ako, sada, posmatramo 1zraz
a(xWXt)(X-X2) , u intervalu (X], X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta
a. Znaci, ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan. i
obrnuto.
Dak.le, kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna, funkcija ima
realne i raziic-ite nule Xl i X:;., (X\<X2) i u intervalu (XI,X:?) funkcija ima znak
koji je suprotan znaku koeficijenta 11, au intervalillla (-co, XI) i (X:?, +(0) znak
funkcije y = ax?+bx+c, a::;;tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana
a.
a) D::::l>O, xI=l, x2=2, a=I>O. Funkcijaje pozitivna u intervalima
(-=, J)U(2, +=).
b) J. Funkcija je pozitivna u
intervalu (-3, I).
c) Funkcija y=2x
2
+Sx-7 je pozitivna u intervalima
5.58. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2,5)
7
(-=, - )U(l, +=).
2
b) (-=, l)U(7, +=)
c) 4)U(11, +=). y x'-4x+4 (x-2)':o, 0
b) D=-4<0, a=1>0. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable X
200
c) D:;;;:-7<O, a;;;;:-l<O. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x.
5.60.a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0. Za diskrimin'mtu vrijedi

Kvadratna funkcija y=-x
2
+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i X2,
Funkcijaje negativna u intervalima (_00, Xj)U(X2, +(0). Funkcijaje pozitivna u
intervalu (x], X2).
b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O. Diskriminanta f,unkcije je:
3).
0>0 za m<O iii m>3; D<O za 0<m<3; za iii
Za,m=O, funkcija je pozitivna za svako realno x (x:;t:O).
Za m=O i
Za m=3, funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::;;t3).
Za i
Za O<m<3, funkcijaje pozitivna za svako realno x.
Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi:
U intervalima (_00, XI)U(X2, + 00) funkcija je pozitlvna.
U intervalu (Xl. X2) funkcijaje negativna.
Za. X=X\ ill X:::::X:c. fuilkcija ima vrijednost nula. (Ovdje su Xl i ,Xl nule kvadratne
funkcije).
c) Za m:::::3, funkcijaje pozitivna za svako x (x;;t2).
Za m.:;t3, funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi:
u intervalima (-=, XI)U(X2, + =) funkcijaje pozitivna.
u intervalu (XI, Xl) funkcijaje negativna.
5.61. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je
kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena negativna.
Znaci 1110ra biti:
m-3<0 m<3 m<3
16-8111<0 ¢;> 8m>16 ¢;> m>2 ¢;> 2<m<3.
Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2, ,3).
5.62. a>O, 0<0 m>O.
5.63. 25); C(O,A)
. I -


T(9/2, 1 1314)

-I 4 x
o 912
T(3/2,-25/4) C(O, 8)
x
201
5.65. Kvadratnu funkciju dovesti na oblik y a(x+a)2+[l, a zatirn
odrediti: llJ.1le, ekstrem, intervale monotonosti, znak i koordinate tjemena.
y= 3x2-4X+9 3(X2 ={x-H +
Funkcija nema realnih nula. U intervalu funkcija opada, au intervalu
3
( +=) funkcija raste. Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu
3 .
R).
5.66.
Tjerne ima koordinate T( 23).
.33
5.67.
5.70.
-2tx+ ;4 - ;4 J
y = 19 ..... 5.68. Y _2X2 +x-3 5.69. y = 3x
2
+3x+ 1
ax2+bx+c ,
= +2 -2x :a +(:a J J }c=a(x+
a)
l2a 4a l2a 4a
b
2
-4ac
4a
b) Za 0>0,
b
y' -- , za x=-2a', zaa<O,
4ac-b
2
b
. 'mill 2a
, za X=----
2a 2a
5.71. a=-2
-72' 3," 9
. - -- 5.73. k =-3
2 . 2
5.74. Aka su (x, y) koordinate tjemena parabole, lada vrijedi
! 4k-4 k-1 1
x = -, y=---=--=!--=I-x
k 4k k k
Znaci, skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O.
5.75. Traieni skuptacakajcpaI"abola
9
5.76.* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x
2
-12X+ 18; Y = 3x2-12x+ 18 .
5.77.* Y = -3x
2
-18x-32.
1 3)2 7 13)' 7
5.78. Data parabolaje y=2x2-6x+l= +2=-2x
2
+6x-I
(
3)2 7 , ( 3)' 7 ,
b)y=2x+- --=2x-+6x+1 c) y=-2x-- --=-2x-+6x-S
2 2 \ 2 2
5.79. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika. Tadaje 2a+2b=8, odnosno,-
a+b=4. P=ab,' p(a)=a(4-a)=-a
2
+4a. P
m
,,=4, za a=2.
5.80. 0 = b = 10 . 5.81. Ako je osnovica a=12.fi
202
5.82. 16=8+8. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci
jednaki). 5.83. 10=5+5
5.S4. 2x+4y=1 ¢:>
1 2 1 2
2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y =>
2 4
2 2 2 1
=> x + y =5y -2y+-.
4
Kako kvadratni trinom
2 1 2 1.
5y -2y+- irnanajmanjuvrijednostza y=-=- 1
. 4 10 5
1 .
ta vrijednost je -, to Je
20
5.8 .*b)
y= 1x
2
91)
I
SI.5.86.
y= 1 x'-4x+31
S1;5. 5:
s. ,*a)
\1=1: ''4xl
c)
5.88. b=%, c=9/4 5.89.*
5.90.* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k, a zatim eliminisati k.
Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4.
203
5.91. Ymin =
m
2
-16
4 'Ymin=O za m=±4.
* 1z pravouglog .6.ABC dobijamo /=2x2-2ax+a
2
. Naj'manja vrijednost
vanJable l , pa i y (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a
2
ima najrnanju vrijednost: x=a!2.
To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u
sredistima stranica datog kvadrata.
SI.5.92. Stranica datog kvadrata je y=a(.fi )12.
5.93. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli
trougao.
5.93.* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli
A B trougao.
5.94.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'.j2.
2
6. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH
NEJEDNACTNA
6.1.a) x1=1, x,=7 b) x,=·5, x,=1
6.2.a) x"+4X+4=(x+21'20
c) ·x
2
+8x·16 = ·(XA)'';O.
6.3.a) x2+3x>O <::)
cJ x,=·7, x2=·3 d) -4,5
b) x' + 1 Ox+25=(x+5)"20
d) ·2(x·3) 2';0
Prvi nacin: x(x+3»O ¢::>
x(x+3»0.
x>O x<o ¢::> x>O V x<-3.
x+3>O V x+3<O
Rezultat: XE ·3)u(O,
nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak
5.)7
lz ,Ie .se cita znak izraza x(x+3). Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito:
(-=, ·3) 1 (0, +=).
Treci grafika funkcije y=x
2
+3x, odreaujemo znak kvadratne
funkclje, pa I IJesenJe pO, matrane nejednaci e.
·3 0
vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u intervalima (_00, -3) i (0, +00), paje
IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi
XE(·=, ·3)U(0, +=).
b)XE(·J,O) '. c) xE(·=,0)U(2.+=)
6.4.a) XE (0, 5)
204
d) XE (.=, ·7)U(0, +=)
b) XE (.=, 0)U(I/4, +=)
c) XE('=' .5/6lU(0, +=) d) xE(A, 0) ..
65.a) O';x'; b) XE
c) XE [-6, 0] d) XE
6.6.a) 0'; x,; 5 b) 00: x'; 4 c)·= < x';·5 v x 2 5 d) 0'; x ,; 2
6.7.a) x'<4 ¢;> ·2<x<2 b) x<·3 v x>3
c) . .f3<x<.f3 d).2.fi<x<2.fi
6.S.a) -6';x,;6 b) x,;-4 ,q24
5 5 4 4
c) --O:x';- d) x';-- v x;o,-
2 2 3 3
6.9.a) x' .5x+6<0 ¢;> (x·2)(x·3)<0. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa
unijom dva sistema nejednacina ....
Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine.
Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x
2
-5x+6! sa grafika procitati
kada je ta funkcija negativna:

Rezultat: 2<x<3. b) 4<x<5 c) x<·5 v x>3 d) x<1 v x>6
6.10.a) XE('=, l)u(7,+=) b) xE(·=,·3)u(I,+=)
c) XE (.=, ·6]u[2, +=) d) XE [·3,8] .
3 743
6.1 La) XE( -'2,1) b) xE(2, "3) c) XE( -5'5)
6.12.a) XE('=, +=) b) xE0 c) XE('=, +=J
6.13.a) xE(3.S) b) xE(·=,·2)u(II,+=)
4
d) xE(--,7)
5
d) xE0
d) x je proizvoljan realan broj
6.14.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41', Xi"A, dobivamo (x·3)(x+4)<0.
Rezultat: xE(A, 3). b) x\o(·1,2)
c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2,x;t;-5, i nastaje kvadratna
nejednacina x2-3x-40>O,ocinosno, (x+5)(x-8»O.
Rezultat: XE(·=, ·5) u(8, +=).
d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2, x;t;-5, i sredivanjem dobijamo
nejednacinu 3x
2
+22x+65>O. Diskriminanta ove nejednacille je negativna, a
koeficijent kvadratnog ciana pozitivan, paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za
svaku realnu vrijednost varijable x. Rezultat: xE (_00, + 00).
6.15.a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x
(Zasto?), paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x
2
-2x-3>O,
Rezultat: XE(·=, ·1)u(3, +=)
b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj date nejednacine
x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x, pa je data nejednacina
ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O. Rezultat: XE (2,3).
c) xE0 . d)' xER
205
I
6.16.a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0. Rezultat: XE(-=, 3) u(4, +=).
b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa ,2+ 7x+ 10<0. Rezultat: XE (-5, -2).
1
c) x<5 v'x>6 d) --<x<1
2
6.17.a) X2_1<OAX2_4<O W x
2
<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.
b) x2>9 A x
2
-16<0 ¢;> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢;> -4<x<-3 v 3<x<4.
c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele:
Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0,1),
6.18.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 c) Nema rjesenja.
I I
6.19,a) Nema rjesenja. b) 0 < x < 4 c)-I <x<-- O<x<-
8' 2'
6.20.a) XE (6,9)
9
-)
2
b) XE (-4, -2)u(4,
6.2 La)
x-I
¢::> > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo
(x-2Xx+2) .
odrediti riesenia'
x
-=
-2
.'.
1 2
;+«,<
x-2 -
x+2 -
(x-2)(x+2) +
x-I -
....
(S-::':'2Xx+2
-
<
......
Rezultat. XE (-2, 1)u (2, +=).
b) XE(-=, -4)u (-3, -2)
6.22.a) xE(-4, I)
- -
0 +
0 -
- -
. .....
Nije 1
..
def. I
I
." ..•.......
'.
)
3
c x>-
2
c) x je proiivoljan real an broj
206
- - 0 +
+ + + +
- - 0 +
0 + + +
Nije I.
0 -
def.
I·.··········· +
Ie .••.•.
.. .
3
d) --<'x<2. 2<x<+=.
2 .
b) xE(-2, -I) u(O, +=)
I ."
ct) XE (-=, -1)u(O, )u( I, +=)
2
.....
6.23.a) XE (3, 5) b) XE (-=, 1)u(2, 5)u(7, +=)
Rezultat: XE (-=, -3)u(-2, 5) b) XE (-8, l)u(2, 4)
c) XE(-=, -33)u(-II, 3)u(5, +=)
6.25.a) xE(-3, -2)u(2, 4)u(4, +=) b) XE(-=, -7)u(-7. -4)u(1, 3)
6.26.a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant
nenegativan: X2 - 81:2: 0 ¢;> x5-9, x:2:9. Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}.
b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R. c) -15 x 51
I 2
6.27.a) xs5' ,x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52
x-l
6.28.a) """'--- :20 0
-x-2
x-I
-----:200
(x + I)(x - 2)
=> -1 <xsl, x> 2.
b) -35x<-1 , -1<x<+=
1
6.29.a) m= -I, m =-5
c) Domenaje skup R\{I, ll}.
3
6.30.0) m =7" m=5
I
b) m<-I m>--
, 5
3
b)-<m<5
7
1
c) -1<m<--.
5
3
c) m<7" m>S.
6.31.0>2. 6.32, mE (-4, -3]. 6,33, mE (0,4). 6,34. m=2
6.35. -3+2.J2 < m < 0
XI.f +x).J- /--->.. _\t/ +x/Y -2X)2X /
'<-r :;'::1: >2 ¢::>
X)-X}- Xl X
2
[(Xl +x,), -2x
1
x,]-2(x
1
x,)' >"
, -
(x
1
x,)-
Kako je, prema Vieteovim formularna, xl+x2=-2m i X1X2=4, dalje vrijedi:
[(-2ml'-2.4J _2·4' [4n,'-8f -32 [2 \2 (.2 \2
-" > 2 {:::} > 2 ¢;:} VJl - 2) - 2 > 2 ¢::} m - 2) > 4
4- 16
<::;> m} -2<-2 v m
2
-2>2 ¢.:;> m2>4 <=> m<-2 v m>2.
6.37. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje
koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b
2
-4ac negativna. Rezultat: rn>2.
6.38. Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je
koeficijent a negativan i diskri]TI . .manta D=b
2
-4ac _negativna. Rezultat:
3.J2 ".
111<---.
4
207
6.39.a) 2<m<4 b) 1 <m<9
6.40.* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta
trinoma D= A, negativna, a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan), to je
funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako
x. Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta
ito:
1) ako je koeficijent kYadratnog clana, m+ 1 , pozitiYan i
2) ako je diskriminanta trinoma, 1)(m+8) , negativna.
Prvi uvjetje ispunjen za m>-l. Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo:
D=5rn
2
-36m-32. Kvadratni trinom 5m
2
-36m-32 ima ulile i m=8 i
5
negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete - <m<8.
. 5
4
Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za - - <m<8. Funkcija f(x) je pozitivna
5
4
za svako rcalno x, aka parametar m zadovoljava uvjete - - <m<8.
5
I
6.41. m<--
2
6.42.a) Neka je Tada je I x ! =x. pa je data nejednacina ekvivalelltlla
sJijedecim: x
1
_x_6 >0 ¢:;> (x-3)(x+2»O => x<-2, x>3. Postavljeni uvjet
ispunjava samo x>3.
Uzmimo sada da je x<O. U OV0111 s!ucaju je I x I =-x pa je data nejednacina
ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3,
x>2. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3. Rezultat: x<-3, x>3.
-J-.JT7 S+.J5
b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2,
2 2
1-.Ji3 1+'/13
6.43.a) _·_-<x<·_-- b) 2-.J6 <x<-2-J2, -2+J2 <x<-2+.J6
2 2
c) x<2--I5, x>2+-15
6.44.a) x<-3, x>1 b) xE0
I
c) x <--
:2
I
v x >-.
2
6.45. * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost
varijable x. Rezultat: .
6.46.a) Aka je a < -l ' tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe, (XE R). Ako
JC
208
1
a= --,tadajexER\{-2}
4
1 1-./1-+40 1 +./1 +4a
Akoje a>--, tadaje < x <-,--,--,--"c..
4 20 2a
. I' r;;-; . -a+Ja
2
-24
b) AkoJe al>,,24, tadaJe <x< ;
. 4 4
ako je jal:;;..J24, tada nejednacina nema rjesenja.
c) Akoje a< 1, tadaje i
Ako je a = I, tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1,
d) Ako je a>0, tadaje x, < x < X2, ako je a<-20, tadaje
x < min(xJ, X2) iii x> max(x\, X2).
Aka je -20 < a <; 0, tada je x proizvoljan realan broj, ako je a=-20, x je tada
proizvoljan broj osim -0,5. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax
2
+ax-5.
6.47, * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja jednacine u
zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje. '
a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu, sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir
rjesenja date jednacine. Tada vrijedi: +9m-36,
Znaci izraza Oem), P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su
u sli;edecoj tabeJi: :
m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x, i X2 :
(-=, -12) + + - Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O
-12 + 0 - Xl =-24, X7 -0 '.
(-12,0) + - - rjesenja su realna i X,<0<;X2 , I X, I> 1 x21
0 + - 0 xl.J=±6
(0,3)
+
- + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl, I Xl I < I X2 L
3 + 0 + XI -0, x] ::.-6
+ + + Riesenia su realna i O<x,'j<x"
4 0 + + XI =x2=4
(4, +=)

+ + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni
bro;evi.
I
b) I )(k-2),
k D(k) P(k) Z(k) Priroda rjesenja X, i x,
(-=. -1) + +
- Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O
-J 0 + - Xl = -4, X2 =-4
(-1, 2) - + - Rjesenja su konjugovano-kompleksni
broievi.
2 0 + - Xi.?_- -1
( 2
'tJ
+ +
- Rjdenja su realna i Xl < Xl< 0.
1 I
Xj =0,
8
-
+ 0 -
X 2 - 5'
5
(
\
5 • 3 J
+ - - Rjesenja su realna i XJ<O<X2, I Xl 1>.1 x, I
3 + - 0 xl.")::::±2
(3, +=) + - + Rjesenja su realna i X, < 0 < x, , I x, 1 < I x21
209
7
c) -1< k < st Xl' X
2
SU konjugirano-kompleksni brojevi.
k::;l, k ;:::: Xl' X
2
Sll realni brojevi, .... 6.48.-7<k<1
6.49.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije, recimo sa m, formirati kvadratnu
jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za
koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja. Skup tih vrijedno5tije kodomena
funkcije.
a) {xl 0 x < 2}
c) {J!8-2v'43 $x< 18+2v'43}
AI 19 19
6.50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl, x,). Tada brojevi a i f(a) uvijek
imaju suprotne predznake, pa vrijedi a·f(a)<O.
Nekaje a·[(a)<O. Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X, = x, , tada bi
brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0.= - ), pa dati
2a
uslov ne bi bio ispunjen. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita.
Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i
fCa) uYijek imali 1sti znak
l
pa dati uslov ne bi bio ispunjen.
Ostao je moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti
brojevi, sto je i trebalo dokazati.
6.51.a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0, odnosno (m+4)(m-1 1»0.
Rezultat.: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4
6.52.a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su
b
ispunjeni:slijedeci llvj'eti: af(-3»0, --> -3, odnosno,
2a
4(m+l)2 +4(4rn+7)20j
9+6(m+I)-4m-7>0 ¢)
m+l >-3
m:=;-4 v fJ1:?:-2}
m>-4
J11 >-4
,
-1--m -I+m 10
b) x< <x<-
- 8 ' 8 13
6.53. m<-3 v m>5 .
7. NEKE JEDNACINE VISEG REDA
7.1, Bikvadratna jednacina (jednadzba)
7.1.a) x
4
-16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 <;'.> v x
2
-16=O <=>
b) Xu =0, X34 .. - c)
7.2.a) XI.2 =0, X3.4 =±5i b)
210
Xu =0, X:\.4 =±7i
Xu =0, X3,4 =±12
d)
c)
¢:> m 2:: -2.
Xl,2 ='0, X:l4 = ±4
x l,2 = 0, X3A. =: ±8i
Xu == 0, X3.4 = ±15
d) XI.2=O, X3.4=±13i
7.3.a) Smjenom x
2
=t => X
4
=t
2
data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po
variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t,=4, t, ;9.
1 2 24 2 2 2 2 3
X =t => x =tl => x = => XL2 = ± ; x =t => x =t2 => x =9 ::::::> X3,4 =: ± .
b) XL2=±3,X3,4=±2i c) x1.2;::;;;±1,x3,4=±2 d) xJ,2=±1,x3.4=±4
7.4.a) x,.,=±5,X3.4=±3i b) xl.2=±6,X3.4;±i c) x1.2;±5,x3.4=±i
d) Xl,2 = ±8) X3,4 == ±i
1 1
7.S.a) XI2=±- X34=±-
. 3" 9
2 1
c) X,?=±-
.- 3'" 3
./2
d) Xl,2= ±3, X3,4= ±T
7.6.a) Xu::::: ±2, X3,4= ±i
)
, 3 +.
c XI_2:::::J:"2,X3.4=_1
b) X 1.2 = + 2../6 , X34= - 2../6
d) X,3=± i.J2. x,,= ±i 2.[3
- . .. 3
.J2 i
7.7.a) XI?=±- X14=±-
- 2'" 3
c) Xu= ±2, X3A= ±5i
1
b) x]?=±l, X,4-=±-
- .. 2
d) X 1.2 = ±21, X.3A = ±3i
a b
7.8.a) X,"=±- ,X14=±-
- 2 .. 2
b) Xl.Z=±fa, X.\4=±)b c) xl_2=±m, X_;A=
±4
7.9.a) xl.2=±m.xj.-l=±3 b) xL2=±m,x3.4-=±2 c) xl.2=±l ,X.1A=±a
2
7.10.a) xJ.2=±Ja+b, x3A=±.Ja-b b) xl.2=±2.};;;, x.,.--1=±3.j;;;
c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b)
7. I La) x,i= ±I, X14= ±5
7.12.a) X, = -3, x,= -2, X.3=O, x,=1
c) xl=-2, X2=O, x3=1, x4=3
b) xl.]=±2, xJ.-I=±iJ2
b) XI=O, x2=2, x3=4, x4=6
7.13.*a) Uputa: Uvodenjem smjene x
2
-5x=t, datajednacina se transformise u
kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4.
Rezultat: xl=-4, x,= I, x.l=4, x4=9 . b) .2, 1, - I ±
7 .14.a) Ako uvedemo srnjenu x
2
=t dobicemo t)=4 i t2=49. Trazena bikvadratna
jedllacilla ie: x
4
-53x'+196=0. b) x
4
-3x'+2=0 c) x
4
+16x'-225=0
. 4? .l? 42
7.15.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0
7.16.a) Uvodenjem smjene x·
2
=t, data jednacina se transfarmise u kvadratnu po
nepoznatoj t t
2
-5t-36=0. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4. 1z x·
2
=9
d b" I I I -, 4 d b" i i
a lJama Xl = -3' t2="3' z x -= - 0 IJamo x}= -2' x4=2"'
I Iii 1 1 . .
b) X4-- c) X)=--,X2=--:-,X3:::::-1,X4=1
- 2' - 2' . - 3' - 3 ... -. 4 4 -
211
7.17.a) Uvest; smjenu x=t
2
Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9
4
=6561 c) x,=-8,
7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku.
7.22. x"-29x'+100=0
7.23. Iz date nejednacine dobije se:
13m + 2 + )Srn
2
+ 12m""!- 4 + 2 - .J'511l
1
+ 12m + 4
x, =, . 2 ' x, =V 2 .
Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.
'" ", 6 ' 6
cIJa su rJesenJa 111= f 111 = -
, 19
7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo
jednacinu
a/ +( 4am+b »)'"'+(6am
1
+3bm+c)/ +( 4am
3
+3bm
1
+2cm+d)y+(am -++bm
3
+c11
2
+dh+e)=O
fz jednacine vidimo da ona bik-;adratna po varijabli y pod
uy]etnna: (4am+b=0) A (4am'+3bm-+2cm+d=0),
7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
" [a-b ,2 1 [a-b ," C
v +6--)y-+ --1--=0,
. 2 2 ) 2
7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(; b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7
c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i
'7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog
uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212
7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem
nazivnika i sredivanjem dobivamo:
lOx' +4x=x(x
4
-3x' +]Ox-6)=0 ¢:> x(x
4
_3x
2
-10)=0
odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala
fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x
2
-10=0.
Rezultat:O,±.J5 ,±i../2. b) x1,2=±I, x,,4=±4,
7,2, Binomne jednacine (jednadzbe)
7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine.
Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na
faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.
x'-I=O ¢:> (x-I)(x2+x+l)=0 ¢:> (x-l=O v x'+x+I=O) ¢:> x,=l, Xv
-I ±i../3
2
1 ± i../3
2
cJ x
3
_8=0 ¢O ,'_2
3
=0 ¢:> (X_2)(X2+2x+4)=0 ¢:> (x-2=0 v x'+2x+4=0)
-3±3../3
¢:::> xj=2,x:,.J=-1±i./3. d) Xj=-3,X23:::: 2
7.30.a)x'-64=O<O>x
3
-4'=0 (x-4)(x'+4x+16)=0
¢:> (x-4=0 v
b) x, = -4. x" = 2 ± 2i../3 cJ 27x'-8=0
2 -1±i../3
¢:> (3x-2)(9x'+6x+4)=0 ¢:> x, =-, x"
3 3
7.3 La) 8x-'-]25=0 ¢:> (2x)'-5'=0 ¢:>
¢> 2x-S:::::: 0 v 4x
2
+J.Ox+25 = 0
¢:> X j =4,x:.u:::::-2±2i ..J3
¢;Y (3x/-2'=0 ¢:>
I l±i../3
d) x, =--, x? '\ =:--_.
3 -,. 6
(2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
5 -5±5i../3
Xl =2"' X 2.3 4
Rezultat:
3
b) x, =
4
X l .
J
- 3± 3i../3
8
7 7±7i../3 6 -3±3i../3
c) Xj =--, x-, d) Xl =-, XL, =:
5 -' 10 5 .. 5
7.32.a) x,=-2a, x2,J=aV ± i../3) b) (-I ± i.J3)
c) x,= 3a ,Xol=3a(-I±i../3) d) x,= 9d
4 8 2 4
7,33.a) x'-64=0 ¢:> (X')3 _ 4
3
= (x' - 4)(X4+4x2 + ]6) = 0
¢:> x2_4=0 v x4+4x2+16=0
=>
213
b) XI.= 2, x
2
.} =-l±i-!3
d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a)
3
3± 3i.J3
x]=-
,. 2
c) xl =-6,X2.3=3(I±i.J3)
7.3. Neke jedllacine treceg stepena
vx
-l±i-!3
2
-3±3i-!3
2
d) XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3)
_. 2
7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu, b) Rjesenje je x = - I.
7.37,a) Rjesenjeje X=1. b) Rjesenjeje x =-1.
7,38,a) x=3 jeste rjesenje. b) Rjesenje je X = 2,
7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx
H
+ afl_lx
ll
-
1
+ ... + a]x
2
+ 3jX + ao IIna
Ijesenje, tada je slobodni clan ao djeljiv sa tim rjesenjem,
da jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l.
provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje
Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1 =0 nema cjelobrojnih rjesenja. .
b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine.
ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da jedan od
l1Jlh nIJe nJeno IJesenje.
U zadatku provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje
Jednacme.
Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine.
?.4
v
O.a} provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije
l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja,
b) od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine.
c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne.
7.41. Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox
Jl
+ an_Ix
o
.]
+ ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg
stepena moze sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L
, .
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar
214
kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja
kubne jednacine dobiju se kvadratne jednacine.
a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x
3
-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x
3
-3x+2=0
¢:> (x-1=0) v (x
2
+x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0 => X',3= 1±2i.J2,
c) (x'+2x
2
-3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,
- 5 ± iFs5 ) 11 ± 2i"/IS4
7.42,a) X2,3 5 b) x2,3=-I±F7 c X2,3= 2
7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa
(X-X1)(X-X,) = X
2
_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5,
(x
3
_x
2
_x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3,
b) X2= 2+i, x3=2 c) x,=2-3i,x,=S,
7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj
m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111
u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u
prethodnom zadatku),
-m=-l m=l. a) -m+2+ 1-2=0
x
3
+2x2_X_2=0
b) -2S0+25m-65+15=0 ¢:>
(x" +x-2)(x+ 1 )=()
2Sm=300
2x
3
+12x'+13x+IS=0 ¢:> (2x'+2x+3)(x+5)=0
=>
¢:>
x2=-2, x3=1.
m=l2.
-l±i.[5
=>
2
d) m=-21 ,x2=-3, x3=1
7.45.a) x
3
-7x'-9x+63=0 ¢:> (x
3
-7x
2
),9(x-7)=0 ¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0
¢:> (x-7)(x'-9)=0 ¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0 ¢> x,=-3, x2=3, x3=7,
b) 6x'+2x'-25x-50=0 ¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0 ¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S.
c) x'+2x2-13x+10=0 ¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0
¢:> x(x'+4x-S)-2(x
2
+4x-S)=O ¢:> (x-2)(x
2
+4x-S)=0
XI=-S, x2=1, x3=2.
d) x
3
-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x
2
+3x)-(5x
2
+20x+15)=0 ¢:>
<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4)
1 ±i"J!s -5 ± im
X:u= 2 b) x]=2, X2.}= 4
7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a
zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja
date kubne jednacine .
. Cjelobrojna trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3.
provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine
3x'+2x-+2x+3=0,
215
PolinOlp je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik:
(3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3
3x
3
+3x
2
-x2+2x+3
2
-x - x
3x+3
3x+3
3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3)
3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0 ¢;>
¢;> x+J=O v 3x
2
-x+3=0 ¢;>
J±iJ35
¢:> x? .
-. 6
b) xl=-I, x,=3, c) 3 -1±3i
- . 3 Xl:::: , Xl.3::::---
2
: -I ± i.J15
c) f) x)::::-1,x2::::J,x3::::4
7.48. Zamjenom rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije
Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 .
Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 .
I' - . 5 5
JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina
, , 7
5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _ -.
5
7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1 b) 111::::6 c) m::::-21
7.50.a) x.l_x
2
_x+I::::O W x-'+I-x
1
-x::::O
¢;> (x+I)(,,22x+
l
)
b) ¢::) X3+!+Xl+X::::O
¢;> (x+I)(x'+I)
d) m::::-3 ..;;) m::::-l f) 111::::-,1
¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O
¢:;) xj::::-I,x];;::1,xi=1.
,'" (x+ 1 )(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0
¢:) xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.
=>
5 +51
xl:::::-l, X:u::::· 2
=> x,=-I, x2l=-3±2.[i.
f) -/+3x2+3x-I=0
7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]
-5±.[0
c) xJ=-l,x?'l
-,.- 4
7.52.a) 3x
5
]x
4
Ax
3
Ax'_7x+3=0 . ¢;> 3(x
5
+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0
¢;> 3(x+ 1 )(X
4
_X
3
+X
2
_X+ J )-7x(x+ 1 )(x'-x+ 0-4x'(x+ 1 )=0
216
¢;> (x+ 1)(3x
4
_3x
3
+3x
2
_3x+3_7x
3
+ 7x' -7xAx')=0
¢;> (x+1)(3x4- 1Qx3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x
4
_10x
3
+6x
2
10x+3=0
=> Xl=-l.
4 3' Jx4-1Ox
3
+6x'-10x+3". 10 3
Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·, =0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c>
X- x X- .
¢;> 3(X2+ ¢;> {(x+H
Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t:
x
3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10.
Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja:
1
x+-=.o ¢;> x
2
+1 = 0, (x;OQ) ¢;> X2.3 = ±i.
x
1 10
x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1 .ox, (x;OO) ¢;>
x 3
b) x,=-I
1
7.53.a) Xl=-' x)::::2,
2 -
-5±·J21
c) x
. 2
7.54.a) Upula: x
4
+4x
3
4x-I=0 ¢;> (x
4
-1)+4x(x
L
l)=O ¢;> (x2-1)(x2+4x+l)=O.
Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .
3x+2
b) --=,
2x+3
<? 2x'+3x'-3x-2=0 ¢:> (x- [)(2x'+5x+2)=0
1
=> xj=1,x)::;:::;-2. X,=--.
- . 2
c) _3,' x+3=0 ¢;> x'(x-3)-(x-3)=0 ¢:> (x-3)(x' -I)=()
=> x!=-1,x
1
=1,x:,=3.
7.5S.a) ¢;> (x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0
(x-2)(x' +3x+4)=0 =>
b) x
3
_2x
2
_(a
2
_a_l)x+a
2
_a=O ¢:> x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O
¢;> x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q ¢:> (x-I)(x'-x-a'+a)=O
=> x
J
= 1, Xl = 1-- a, X3 = a.
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x
3
.i sredivanjem se:··
217
{.10
3
+ s( X' + Xl, )-13( x + ± )+ 34 = O.
Smjenom x +.!:. = t , dalje se dobije, (t-2)( 4t' - 25) = o.
x
1 1
Rezultat: Xl') :::: 1,x
3
::::;:: 2, x
4
= - x, = -2 X6 =
,- 2" 2
b) XI,2= 1, x3.4=I±iJ3, XS6 =L(3±.J5)
. 2
7.57.a) X1.2=±i,'X34= I ±i, x" =.!:..(l±i)
. . 2
b) Xl;"= Ii, x3.4=-I, XS.6 X
7
.
8
=-i.(I±.J2)
8. SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI)
8.1.a) Da b) Da c) Ne 8,2. a) Da b) Da c) Ne
8 . .3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna, a druga kvadratna
metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi
Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu.
¢) ¢::> 1 '_-1 a)
X-Y=I} Y=X-I} X- Y =I} x =-3 ,. =-4}
xy- 12=0 x(x-I)-12=0 x' -x-12=O' x,=4, y, =3
Rezullat: (.3, -4), (4, 3). b) (2. I) c) (2, 5), 47)
II I I
8.4.a) (6,2). (-4, -3)
8
,·) 2Y-,X=21j' ___ .a
2x)I=3
b) (0, I). (I. 0)
¢:> X=2Y-2}
2xy=3
.1O=2v-2 }
¢> .
4.1" - 4y- 3 = 0
b)
8.6.a) (5,3)
b) (4, I), (I, 4)
cJ (1,1).(82._.I2)
25 25
x=2\'-2 !
2(2) 2), = 3 f

y! -2' }1 --2J
cJ
\ 5 \ 5 )
c) (-I, I), (211,_ 147)
173 173
8.7.a) (4.2). (2,4)
S.8.a) (-2a. a); (a,.-2a)
b) (4,5), (-±, ±) c) (3,2), (2. 3)
b) (a-b, a+b). (-a-b, boa) c) (-a; -2a), (2a, a)
218
8.9.a) (-a, b) (a+I, a-I), (a-I, a+I)
c) (_15
4
a, 15
1
a) (2a, -a)
8.IO.a) (-15,5), (3,4) b) (3, I), (!'.,
3 3
8.1 La) (5,2), (-2, 5) b) (2,2), (-2, -2) c) (4,3), (3, 4), (-4, -3), (-3,-4)
***********
8.12.a) x2+l =8} <=> x
2
+2x)'+l =2''Y+
8
} <=> (x+y)' =8+8} "c;
-,)'=4 xv=4 -,)'=4
<=> (X+ .1' )'=16} <=> X+ Y=±4} <=? x,=2,),,=2 1
.:ty=4 .xy=4 x
2
=-2,Y2=-2f
b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 (x+y)'=25 x+y=±5
xy=6 ¢;> xy=6 ¢> xy=6 ¢> xy=6
Rezultat: (2, 3). (3, 2), (-2, .-3), (-3, -2).
c) (3+JiO,-3+.[JO} (-3+JiO,3+JiO} (3-JiO, -3-JiO), (-3-JiO, 3-JiO)
8,13.a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u, xy=v :
U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x,=5,x,= 1
u-v:::::J 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:;> Yl=1'Y2=5.
b) (5. I), (1, 5), (3, 2), (2, 3) c) (-I, -2), (1±.J2, -(ll±.fi)
8.14.a) Sxy+3x'=S7
15xy-x'=8 I ¢>
5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I xy=6 xy=6 xy=6
15xy-x
2
=8J 15xy-x
2
=81 90-x2=81 <=>x
2
=9
Rezultat: (3, 2), (-3, -2) .
. 5 10
b) (-2,-4),(-,-)
3 3
c) (0,0)
8.15.a) (±3, ±2). (±5 ) b) (.J2, 0), (-.J2, 0), (I, -2). (-I, 2)
4 1
c) (2, I), (-2. -I), (±'J7' ± ,fi)
7(2x'-3xy+3y')+ I O(x' +xy-2y')=560-560 8.16.a) 2x'-3xy+3y'=80
x' +xy-2y'=-56 ¢:;> x
2
+xy-2/=-56 ¢:)
24x2-1Ixy+y2::::0
¢> x'+xy-2y'=-S6 .
Par (0, 0) nije tjesenje sistema, pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-.
=> 24t'-llt+I=0 => t=±, t=t =>
=> y =3x, y=8x
219
') y::::3x y=3x
x-+xy-2/=-,56 ¢:) x
2
+3x
2
-18x
2
=_56 ¢::>

¢:> .
RezuItati:a) (2,6), (-2, -6), (±2 (2, ±16 (2)
Vu Vu
b) (4,2), (-4, -2)
c) (2,2), (-2, -2), (1, -I), (-J, 1)
8.17.*a)
2 2
X +4xy-2y
5
2 ,
X -xy-y-=7(x+y)
7(
, 4 2 , ,
x-+ xy-2y)=S(Sx--xy-v-)
"
Sx--xy-y-=7(x+y)
18
')
x--33xy+9y-=0 I
SX' -X)'- y2 =7(x+ y)J
1 3 1
¢:> t
J
=3' t2 """-;; I
Sx' -xy- y' 1')J
7(x
2
+4xy-2y2)=35(x+y)
, 2
5(5x--xy-y
2 '")") ')
7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-Sy-
¢:>
x
-=r
,
=
18t
2
- 331 + 9 = 0 }
, ,
Sx- -xy- y- =7(x+ y)
1
- , '7 >
:u- -xy- y- = (x+ y)J
Rezultat: 0) (0.0), (3. 2), (-4, -12)
x
3
+y·'-3x/-3x
2
y=O
b) x'-3xy'= I
3x
2
y_y':::: 1 ¢:>
¢::> 3x\!-/::::1
. )' ,
(x+y (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O
,.
3x-y-y'=1 ¢:>
=> v::::-x
y(3x'-1')=1
Rendtat -[iff, if]
y=-x
2x'=-1
(x+y)(x'-4xv+/)=O =>
., '
3x-y-y-'::::J
c) (3,2), (Z,3)
8.18.a) (2,3), (-.:l.,-4) b) (3±.J6,H.J6i cJV4 !.f4J'
\4 33) lZ'2
8.19 .. * a) (2, 3 ),(3, 2) ,b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem
pr;oJ* doblvamo: (x+yf=1 => Rezultat: (2, -I), (-I, 2) c) (2, I)
8._0. Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t. Rezultat: (3, 2), (-3, -2). 8.21.* (4. 4)
8.22.*a) (!:..1, _.I. 2:) (-I ). 3)
3' 3'3' ,-, b) (1,2,0),(-1,-2,0) c) (4,6,3),(4,3,6)
8.23.*a) x
220
b)
\ 2
(
2 2 2 \
c) (0,0,0), ;;-b+c' a+b-c'=a+b+c)
8.24.a) x+yi, x=±..fi., y ,+..fi. (1- i) b) 2-i, -2+i:
2 2
c) 3+i, -3-i.
8.2S.a) b)
. +1 )..fi. -1 J
Il -2--
1
-2- :
c) ±.J6
9. IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA.DZBE)
9.1. Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog
korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand
(potkoljena veli6ina) nenegativna.
a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12
9.2.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost
b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x.
c) Jednadzbaje definirana samo za x=5.
9.3.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x, pa nema
l"JesenJa. b) Kao pod a)
9.4.a) x=16 b) c) x=O d) x = -I
9.S.a) b) c) d) x = -I
9.6.a) x=2 b) x=O, c) Jednacina nema Ijesenja.
9.7.a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.
Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni
jednacine. Domena se moze odrediti na pocetku, prije, !jesavanja zadatka.·
Mealltim, veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi
koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje), a _ zatim neposrednom
provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine.
9.8.a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se:
.J2x+1 =1-x =? =?
x'-4x=O = x(x-4)=O
Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e. Uvrstimo x=O 1I
po!azllu jednacinu. Dobije se istinita jednakost. Vidimo daje jednacina
zadovoljena. Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine,
Uvrstimo, sada, ujednaCinu x=4. Vidimo daje .J9 = -3. Kako, U ovom
poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima, to x"A nije rjesenje
date jednaCine. Rezultat: x=O.
b) :0::.:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x
2
-x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O, x=L
Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O, a zatim i x=l uvjeravamo se da.-su
ljesenja date iraclolialnejednacine. Rezultat: Xl=O, X2=-1.
221
c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4
RezuItat· x-3 (D . d db'" . ' .
. d V' • -, ruglO 0 IJemh broJeva,x=-4, ne zadovoljava datu
Je nacmu). .
9.9.a) x=5
b)
njenoj domeni).·
9.1O.a) x=4
x=2 (Broj
x == -2, nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada
c) x=-3.
9.1I.a) X=7,x=2.
3
b) x=2, x=5
c) Nema rjesenja.
b) X= -4, x=3
cJ x=J
912 a) UPUla' Pr" k d' " d .
'. . . ; IJe va nranJaJe nacmu transform irati tako da se najednoj
i
ena
] stram na1azi .samo korijen. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1
R
· 13.al) Uputa: Pps1u
e
prvog kvadriranja, jednacinu srediti i panovo kvadrirati.
ezn tat: x=3 . b) 7
. X= c) x=1O
9.14.a) x = -I I + -J5
b) X=-- cJ x=-4 x=4
? '
9.15.a) Uputa' Pr" k d' " ,. - . .
str . b" . . IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj
9 am ill sarno korijen. Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1
.16.a) Nema rjesenja. b) x=4
9.17.a) x=2 (Bro; x-14 k" d b" ., .. .
dome' . .J' - , OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj
01). b) x=3 9.18.a) x=6, x=13 b) x=4, x=196 c) x=6
9.19.a)Uputa· led ,. . 1
.. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3. x=--, X=5 b) x=3, x=5 c) x=-l, x=l
3
9.20.a) HI . 1- (3--f.;:X3+-f.;:) .
. r; ¢:::>x+ ------- <=}
,,,.+3 3+-f.;:
<=} x + I = 3 - -f.;: <=} -f.;: = 2 - x. Rezultat: x=l b) x=9
c) x=3
9.2I.a) x=O b) x=-2 c) x=O
9.22.a) xu=I±/6 b) x=-I,
9.23.0) x=O, x=5 b) x=7 49
9.25 a) x- 3 3 b) 9.24.a) x=-7 b) x=6, x=-37
. -- , X= x=11 9.26.a) x=-1 b) x=5
9.27.0) x=4 b)
929') R' . .• . x=2 9.28.a) x=2 b) x=-8
. .a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina, dohije se:
,1(<+ 1X4x+ 5) - fl x -± Jx+ I) = I)
Fx+l[ !4X+5-#=TI=,1X-l]=O => x, =-1, /4x+5 =,1x-l+ Nx-±)
4x+5=.1;-1+2_./2x
1
'_<., +1+2."-1
222
.. H , 'r->' x+7=1-v2:c-3x+l ;:0;;} x
2
+14x+49=8x
2
_12x+4
7x
2
- 26x - 45 = 0
b) x,';:2,x,=1;x,=13.
_ 9
=> X2::::), X,=--.
. 7
9.30.a) x = 2
b) x=4
x
9.31.a).lJputa: Uvodenjem smjene --= t
2
, t * 1, datujednacinu
J +x
transformiramo u kvadratnu jednacinu t
2
- 3t +2=0. Rezultat: X= - ..:!:. .
3
b) Uputa: Uzeti t =.:<. + 2 , t > O. Rezultat: x = 4.
x-I
2S
9.32.a) x=3 b) x=-3 9.33.a) x=1O b) x=4 9.34.a) x=- b) x,= -21, x2=21.
26
-1+.J4a-3
9.35.a) x=O, za a=O; x- , za a>O.
2
2a + 1 +,11 + 4a
za a>O x=--c.....,-'...·
. 2
9.36.a) x=8 b) x=O,64
9.37.a) X= -.J mn , za 0 :s: 4m:::; n b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik
G. .. aW
b(x+a),J a + x = a-y x·- a zatlm kvadnratl. Rezultat: x
\a'-W
9.38.a) x=-1 b) x=2401 9.39. Rezultat: aE [-1, O)u[J, +=).
10. IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE)
10.1.a)
10.2.a)
10.3.a)
xE[ll,+=)
x;o3
10.S.a) x>9 bJ x>3 c) x>6
b)xE(-=,ll
bJ x<;2
cJ XE [6, +=J
c) xER
10.4.a) a <; x <; 7 b) x;oS
5
10.6.a)4<;x<8 b)x>4 c)--<;x<2
2
10.7.a) x<4 b) x<70 10.8.a) XE [-1,7] b) xE [-2,2)
10.9.a) XE [-14, 2) b) XE (-=,-2]U(14, +=)
1O.10.a) XE [1, 4) bJ (1, +=)
10.11.a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina:
8-2x ;0 0 8-2x<0
,I'_-X'CC'
2
-+-
6
-
x
-_ S' > 8 - 2x iii .J- x' + 6x - S > 8 - 2x
x.s:4
-x
2
+6x-5 2': U
-x
2
+6x-5 > (8-2xJ 2
x<;4
-x'+6x-5 ;0 (8-2x) 2
223
x:;;4
__
x>4
(x-J)(x-5) < 0 ___ _
\ 4 )
Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se
jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO, x> 1 .
10.12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina:
4x - 6 ;, 0 4x - 6 < 0
4](- 6> .J6x- 2X' 4x- 6> .Jr-
6x
---
2
-X'-=-
Rezllltat: 2 < x < 3
10.13.a) x> 34+ jl 188
10.14a) (-=,-6)U(-5. 0)
1015.a) l-I- 128. I-JiO)U (3. -I + 128J
10.16.a) (-=.O)U[1. 2J
10.17.a) [-2, +=)
10.18.a) (.=.-2)U[-I ..
---- XE 0-.--
2
b) - < x < +=
3
b) - 2. <; x < 28 - .J7S6
2
b) [I, c) (-J,15)
b)
b) 1_2._ 1!)u( -IS?!
, 3 ) I) I
L \ J
f7
b)
b) 0 < x < 3
10.19.a) [%,3) b) J
10.20.a) (.1, 0) b) (-=, -1)u(l, +=)
I 0.2 La) [- 4.-IJ
lO22a) (-=, 0]
10.23.a) (-=, 3]U[1, +=)
224
b) [-5,20)
b) (1,2)
b) x>1
11. JEDNA.¢INE (JEDNADZBE) I
NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) ,
11.1. Eksponencijalna fuukcija
·6 -5 -4 -3
SLI 1. 1,
(
I\'
1 L2.a) v = I I
- \ 2 )
Sl.11.2.
b) y=3
x
-2 ·1
-1
-3
., (" ')""
b)" V=,2. _ Y
\' \ 4 '
: \ \
."\: 5
3
d) y=S"
2 3 4 5
-' . (2)'
cJ Y ={s
( 4 )'
d) v =
. II
x
2 3 4
225
11.3. Svaka funkcija iz zadatka 11.1. je rastuca. Funkcije iz prethodnog zadatka su
opadajuce. lvfoze se, dalje, zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O,
rastuca ako je a> 1, a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1.
11.2. Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a
flx
) = aX(X)
11.4.a) x -I jeste rjesenje jednacine 3X+ jer je 3-
1
+ 1 3° = 1.
b) Da cj Da 11.S.a) Da b) Da c) Ne
11.6.a) ¢) 2'=24 ¢) x=4. b) 4
x
=16 ¢) 4'=4' ¢) x=2. c) x=2
11.7 .a) 7
2
'=49 ¢) 7
2
'=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1
d) x=2
b) 6'+'=36 ¢) ¢) ¢)
d) 3"'=27
11.8.a)
b) 6"'=36 ¢)
¢) 8
1x
-
1
::;:;:8
2
¢) 3
x
-
5
:::;:3]
¢)
4"=32
x=2/3
¢)

¢)
x-5=3
¢) (i'fX,:::2
5
c)
8"';"1:::::::8
3
X:::::-.
2

¢)
2
4
"=2
5
¢)
¢)
x =-1
5
X=-
4
13
d) 5·9
x
-
5
=135 ¢:.> 9
x
-
5
=27 ¢::;> 3
1
(x<'J=3
3
2(x-5)=3 ¢) X= -
11.9.a)
2
3
d) x
2
1l.l O.a) ¢) ¢) x = _I
b) 0,5
2
, r =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1.
( I )""
cJ 0,25'" ='16<=>l4 =16<=>4"+' =4
2
<=>-x+l=2<=>x=-1.
d) x = -3
Il.ll.a)
b) x=-3. c) x=-j
I
x:::;;:--
2
1 I. 12.a) (
4 )2.,,' (5 )H7 [4 )2X" (4 )'(H7)
- = - <=> - = - <=>2x-I=-x-7<=>x=-2.
,5 ,4 5 5
b) x:2
c) x:l
I 7
7 7
11.13.a)
VI28=4"
<=> 1283 =4
2x
<=>
23 = 2
4x
<=>
4x:- <=> X=-.
3 12
( 1 'I" '1
,
1 1
b)
l64)
<=> 8
4x
= 8
2
<=> 4x=-- <=>
X=--.
2 8
,
c) 4""=256 <=> 4""=4
4
<=> 12=4 <=>
1
X=-.
2
11.14.a) x=-4 b) x=4
-'[.,(.,., )..-'j -' 1 [ 1 ] 1, l±.J5
c) 4' 2 =24<=>- x(x-I)-- =-<=>x--x-I=O<=>x,J=--.
2 2 4 .' 2
5
ILlS.a)<=> =(H <=> <=>
(
3)'" (3) .... (3)2 (3)'·' .... (0\2 4
b)<=> 4 . 4' =\4 <=> <=> x-I-:;:=2 <=> x=-lvx=4

c) ... <=>
\4
3) i r-:: x
2 l 2)=2-vx-J q ..,)x-] =--2
2
=> x=2, x=lO.
I I 16.a) x
2
-4x+6=3 => x
2
-4x+3=O => x::o::l, x=3
b) x' -7 ,7x+ 17,5=4,5 => 10x'-77x+13=0 =>
5 26
X=-.X=-.
2 5
c)
11.I7.a) 3' = 36 <=>
=> x'+x-2=O iii x=3 x=l, x=3.
,
3' ·8' :36 = 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2.
w x=4x-9 ¢::} x=3. cJ x= 12
11.I8.a) i-
x2
2
2
.r =64-
1
¢::} i-·\:+2., =2"--6 ¢::} I_xl +2x=-"6
{::::.:} x
2
-2x-7=0 => XL:? =1±2J2.
7
b) 3·2' = 4· Vi <=> 3·2' = 4·3' =
2_1
=3"' ¢) x=2.
<=> -- -1
l
ifij )',-1 -
J9
l
( ifij i
2
'" (ifij)O
= J9) =lF9 => 2x-1 =0 => x='2
(
ifij f"
Napomena: Kako baza stepena na 1 ijevoj stran i jednacine: I = ] , za x:::::3
\ J9 )
postaje jedan. to .Ie x=3, drugo posmatrane jednaCine.
11.19.a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'.2(9-2)=7 =,3,-2 =1 <=> 3'-2 =3° = x=2.
226 227
b) 4
x
_3,4.1:-2 =13 ¢:::} 4
x
-
2
(16-3)=13 ¢::} 4",-2 =1 <=> 4
x
-
2
=4° ¢::} x=2,
c) 4·3,-1 +3
H1
=117 <=> 3,-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3
2
<=> x-l=2 <=> x=3.
11.20.a) x=5 b) x=2 c) x=3 11.21.a) x=3 b) x=3 c) x=1
11.22.a) 4
x
-
1
+4' +4X+' =84 <=> 4,-1(1+4+16)=84 <=> 4
x
-
1
=4 <=> x=2
b) 2·,-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5.
11.23.a) 6·<-1 +6.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6,-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 <=> x = 3.
b) x=3
11.24.a) x=2
11.26.a) x=5
11.28.a)
11.29.a)
b) x=2
b) x=1
11.25.a) x=3 b) x=4
11.27.a) x=IO b) x=3
<d }"'2(3
3
+3+1)=5.,-2(5
2
+5+1)
<d -I = - <dx=2.b) x=1
(
3 y-' (3
J
O
5) 5
<d 7' (1 + 7)= 2,+2(22 + 2+ 1)
1" = 2'-' <d Gf' =(H <d x=1.
7' . 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' =
b)
x =·1
1
b) x =-.
2
x=·1.
11.31.a) 3A,+.I.. 9,X2 =6.4HI_L9Hl <d 18.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.9'
3 2
9·21 ·9' =7·18·4'
<d _[3
1 - -
2) 2
2x=-1 <=>
, 7
. X+- x+-
b) 9-(-2 2=2 2_3
2X
-]
[7 1 J
,
<d
9"(1+3-
1
)=2' 22 +22 <d 9
x
. -± = 2-" ·9·2'
3
1


9
x
9
22
3
(.9. T
3
<d
2x=3 <d
2
x
4
\ 2 / 3 2
22 \ 2' 2
228
l1.32.a) Uvodenjem smjene 2
x
= t, datajednaCina se transformira na slijedeci
nacin:
4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t
2
-9t+8=0
2'=t, => 2'=1 =} x=O ;2+=t, => 2
x
=8
Rezultat; {a, 3}. b) {I, 2}
3
c){1'2}'
,. = 3.
11.33.a) 5·2'+'-4' =16 ¢? 10·2" -(2')' =16 ¢:;:!> t
2
-10t+16=0'::::::} t1 =2,t2 =8.
2
X
=1) => 2" =2 :=} x=l ; 2" =t2 =::} 2-' =8 => x=3,
b) 4,-1 -5·2,-2 =6 q 4. (y-2)' _5·2,-2 =6 <=> (2,-2 =t,t>0)4t' -5t-6=0
=} t",,2, =2 ¢-7 x-2=i ¢-7 x=3, C) x=2
11.34.a) 4' +2.<+3 =20 ¢> (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =ot, =2.
2-"=t
l
=>2
x
=2=>x=1. b) x=1,x=2 t)x::::2,x::::3
11.35.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2
x
dobije se ekvivalentnajednacina cije
ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine
jedllacine:
2' - 8·2" = 7 ¢? (2" 8·1" ).2' = 7·2' <=> (2')' - 7 . 2' - 8 = 0 => x = 3.
b) x=2 c) x=2
11.36.a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9
x
dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju
mozemo napisati 1I obliku kvadratne:
<=> :: + :: = 2<=>[(% lJ +(% }-2 =0
(? \'
AkoJ'c i::::-- I =1, t>O, tada +f-2=0 :::::> t, =1, t,. =-2 =?x-=O,
3) .
b) x=l, x=O c) x=2
11.37. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( +.J3 J' dobicemo jednacinu koju
mozerno dovesti na kvadratnu:
r +( J =, J <=>( r -4( J +1 =0.
Uvoaenjem ( + 13 J- =t, t > O,dobijarno
t
2
-4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13,t
2
=2--.J3 _ Daljeje:
r =t, => =2+J3=> = (2 + J3)' => x=2.
229
(-h+.J3)' =? (2+.J3)i =?
b)
11.38.a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec
[
(2y]3 -2)X
<=> \3) _ +l3 <=>
(2 )'
\ 3
¢:> (t-l)((2+1+2) 0
=>
(H <=> (H <=>
b) x =-2
t 1 .
1
c) X=-
2
11.39.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na
slijedeci
4j;:, + 16 10· 2.{;::2 <=> (2;1;·, )' -10· 2.{;::2 + 16= 0 <=> 2,{;:'2 t,t' - 1 Ot + 1 6 0
¢:> t]::::::2,t2::::8. 2.r;=2 =t1 ¢::;} 2..J·
x
-
2
=2 ¢::} .Jx-2=1 ::::::::> x=3.
=t
2
k 2.Jx-2 = = 2
3
¢:::.}-Jx- 2 =3:;;;:;;}x =11. b) x=4
11.40. Slijedecim datu jednacinu dovodimo do kvadratne:
(
4)' (9Y_
2,,+1 +3
2
<+1 <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· 6 +3· 6 J
(2 )'" , (?)'
<=> 213 -:> +3=0
¢::;} x =-1. b) x=2
(H =1 <=>
<=> (H =(H
'
11.41.a) x=O, x=1 bJ x = 5
11.42.a) __ 1 -)=1 <=>
it>.- 1 2
x
-
1
2-" 2
2
;: '-'(
<=>(2X - _2)2 +4]- J 2' _2}1 =0 <=> 2' _2 =t, tV
2
+4)-6t-l =0
2" 2.
1
'2.\ 2'\
<=> (t+l)(r'-t-l)=O
¢:>
230
2.1 ¢.::} 22.1 +2"' -2=0 ¢:::} 2.1' =u, u
2
+u-2=O :::::} u=1.
2'
2' =1 <=> x=O. b) x=1.
(
1 J2,X ,3 J( 1 J4--' <=> 3"'2 + 3,-3 =99+fci4
11,43.a):3 +3" =99+ '9
1
6x--
I
6.1---
3.1+ -'
__ 3 7
¢::::} 2 2 =23
3x+ _x_ 7 , 1 2
¢:> =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=>
2 3 x
11.44. Dijeljenjem datejednacine sa X2l11lO, dobije sec
1
_
(_
x_+ .. )2000
x,rnJO = (x + 2000)2000 ¢;> - _:_ ¢;>
x+2000 =±1
x
x+ 2000
.:.:....::..c-=-- = -I => x= .. 1000.
x + 2000 = 1 iIi
x x
11.3. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika
b)
5
4x
-
6
>2S
3x
-
4

5
4x
-
6
> Sl(3x.4) ¢:>
I L48.a) x<2 b) x>3
23,49.a) x>3 b) x<1
x<2. c) x<2
3
c) x>-
4
d) x>3
2
d)x>-
3
6
¢:!> X<-.
7
4x-6>6x-8
¢:>
x<L c) x>3.
3
cJ X>-.
2
I
cJ x<--.
3
d) x>L
5
d) x;S;-.
3
231
1l.50.a)
1
X<-.
2
x+l
1
b) X<-.
6
2
c) x$-
3
2
d) x<-
5
x+l. x+1 J-2x
11.51.a) 3" <3 <0} --<3 <0} ---3<0 <0} ---<0
x x
¢:> (I·2x<0 A x>O) V (I·2x>0 A x<O)
bJ x<O
I
cJ --<x<O
7
x
I
¢::> X> - V x<O .
2
I
dJ x>"
3
4' (4 )" (4)0 I 11.52.a) 15-'<4'<0._. <1<0> ". < - <=>x>O. b) x>O c) x<O d) x>-
15' 15 5 2
11.53.a) .Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini:
x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2.
II.S4a) -.fi.<x<.fi. b) .3$x$3
I
d) x<-
3
c) -3 < x < 3
11.55.a) 8'2,2." < (O,st' <=> 2"'" < 2-'
b) XE(I,3)
= x' -3x+2<0 = XE (1,2).
c) XE0
11.56.a)
-lx+2>O=;; xE0.
b) XE 0
x,"(3-53, 3+531
c) . 4' 4 . I
!
11.57.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O.
b) x>1
11.58.a) x<3
b) . 2 H-.' _ 5 \ < 7 . 2 ,--2 - 3 .
<=> y-' (3 -- 5)< 2 ,., (7 - 32)
<=>(-,,-]"'>(-,,-Y =x>3.
2 \ 2 )
b) x;' I
11.60.a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' - 18> 0 = (3' r + 3' - 2 > 0
q (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = 3' >1 = Y>3° q x>O.
b) 5" > 10 c) x<1
j J .61.a) Mno.zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo
j dovesti na kvadratl1u:
S' - < 20 <=> (5")' - 53 < 20·5' = (5'), - 20·5' -125 < 0
¢:> -5 < 5' < 25 ¢:> 5' <25 ¢:> x<2
b) $0 ¢::> --2 -2 2-'....::5.2.1"3"'+3.j2,,::;0 /: 32.,_
232
¢:> 2 -( r -5· (% J + 3 $ 0 . Uvodenjem smjene = t , dobije se
kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 ¢:> 2(t.% )(t·l)$O, odakle se,
(
2)' 3 ¢:> (3.
3
JO $ (3.
3
)' $ (3.
3
)" dalje, nalazi: 1 $ t $ %, odnosno: 1 $ 3 ,; 2'
¢:> O;'x;'·1. c)x<l
12. LOGARITAM. LOGARITAMSKA FUNKCIJA.
LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE
12.1. Pojam logaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije
x-l
I b)
Y
=x-I c) y=x+4 d»), = '-3 . 12 .. a) y=x
,
12.4.a) log,32=5
12.5.a) log100000=5
b) log416=2
b) log,l=O
c) log)81=4
c) log.J33=2
d) logs125o:::3
d) log,343=3
12.6.a) 3'=9 b) 2)=8
(I )-'
c) 4'=64 d) 10" = 10000
12.7.a) 3" =i b)
l'3 =9
12.8.a) 2 b) 6 c) 3
5 5
12.1O.a) 5 b) c) -
2 3
12.12.a) -3-- b) -4- c) '-2
c) 4'" =_1_
256
dJ 4- 12.9.a) 0
5
12.11.a) 0 d)
4
d) -4- 12.13.a) -1
d) (kf =125
2 3
c). x=- dJ x=-
: 3 2
b) -2
b) 0 c) 0 d) 0
b) -3 c) 2 d) 6
233
2 3
12.15.a)
I
b)
4
d) 12.14.a) -- b) -- c) 4 d) -4 -- c) --
3 2 8 2 5 4
12.16.a) 1m!, 16=x¢::::>2
x
::::16 ¢::} 2
x
=2
4
¢::::>x:::::4.
d)
3
b) c) X=-.
2
I 5
12.17.a) 81 b) x=-- c) el) x=-
25 2
log,.J8
3
x
3
(.J8j' <=> 12.18.a) <=>
X4
<=>
x
3
x=4.
4
b) log-=--<=>x
2
=-<=>x
3
=1- c) x =5.[5 d) x=2..[2
1 3 I (1)2 I I
'8 :2 8 \ 8 64 4
12.19.a) log,log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1
1
c) log4 log9 81 = log
4
2=-
. 2
I
d) log, log. 64 = log, 3 ="2
12.20.a) log] log
1
1og
2
16 = logz log2 4 = log2 2 = 1 b) logs log2 logIOO = 0
c) log, log? J2 = log"
- - - 2
d) log, log4 2M =1
. -
12.21.a)
- 1
log] log2'.fill = log 1 log] 2
8
'= log 2 "8 = -3.
d) + I = {ilog I 25 + I = Fl+·] = o.
'V 25
12.22.a) 2 . b) 8 c) 10 d) IS 12.23.a) 27
12.24.a)
b) -3 c) -3
b) 9 c) 8
I
d) 16
c) 2 d) 8000
12.25.a)
= £., .loi'9916 = 10 . .J4 = 20. b) 242 c)-"-
3
d) 300
b) 64
3
c) 69
12.27. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju
logaritmand ima vrijednost 1. a) x=l b)
12.21l.a) x=3 b) x=-I
234
9
c)
. 2
cJ x=O
d)
d) x",,3
12.29. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti
logaritmanda. a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l. c) 4x-16>0 => x>4.
12.30.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < < -Iv x > 2.
x-2
b) x<-3 v x>2 c) -l<x<3
12.31.a) x
2
-3x-4>O xE(-=,-I)u(4,+=) b) xE(3,4)
c) XE(-l, 1) d) xE(-3,O)u(O,+=)
12.32.a) XE(-=, -S)u(-5, -2)u(2, +=) b) x>!
12.33,a) xE(2,+=) b) XE[O,+=) c) xE[3,+=)
- i
j
.I
d)


y = log, X
:;
, , \ i
,I
j
nekih logaritamskih', ullkcija
"r ,ty
I
12.35.a)
V .

i
S1.12.35. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija
4, -
12.35.b) c) y=log,(x+I) d) V = IIog, xl
f
1
I
'I
\
1,
235
12.36.a)
f y=21pg2x
1 . y=log,x.
b)
SL12.36
.F" "' __
,
12.37·r y=log" 1 =2Iog(x'5} b) 1 y log(x+5)
, ,
SI.12.37.
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak s jedne logaritamske baze na
drugu
12,38.a) log2(3-4)=log23+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog
2
345
c) log,(II.237,5)=log,II+log
s
237,5 d)
log,(78,43·66.12)=loo,78 43+100,66 12
1 - D_' b_'
2.39.a) logi6'7A3)=log.,6+Iog47+iog443
b) log4(I 84-425·67, I 3)=Iog,184+iog,425+log,67, 13
c) log4C3478·317 ,2·98, 128)=log,3478+log
4
317 ,2+log,98, 128
12.40.a) log4(5
3
, 7)=!og4S
3
+l og4 7=3Iog
4
5+1og
4
7
b) log7( 42-6")=logA2+log
7
6
3
=log
7
42+ 31og
7
6
c) lOg7(78,2-9
11
)=iog7 78,2+log
7
9
12
::::Jog
7
78,2+121og79
12.41.a) logs (2 . .J3)= logs 2 + log, .J3 = logs 2 +± ·log, 3.
b) log,(34.J567,2)=logs 34+1ogs .J567,2 =logs 34+
lc
logs 567,2.
2
c) log, (448,11' I1j276,5)= log, 448,11 + log, 'J276,5 = logs 448,11 +* ·logs 276,5.
12.42.a) logs %.= 10gs.5 -logs 7. b) logs!: = log) 34 -log) 65.
236
56,72
c) log8 --_ = logs 56,72-log8 33,95.

7,128
d) log" 34,53 =logll 7,128-1ogll 33,95.
12.43.a) log4 4xy3 = iog
4
4 + log4 x+ log4 y3 = 1 + log4 X + 31og
4
i
b) logs 56x
2
y' = logs 56+ log, x
2
+ logs yS = logs 56+ x+ Slogs y.
c) log, 43a
4
bc' = log,43+ log, a' + log,b+ log, y' = log,43+41og,a t log,b+5Iog, y
d)
5x
2
2 4 ' 1
12.44.a) logs 3y' =log,5x -logs3y =log,5+21og
s
x-log,3-4 ogs y.
1 lab') " , i
b) 7 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y'
x-y
c)
66a
3
/)5 c :; 5 :; 4
log6 '4 =- log6 66a b c - log
6
5x y =
5x"Y
= log6 66 -+ log6 a
3
+ log6 b
5
+ log6 c - (log6 5 + log6 .x
3
+ log6 y4)=
= log, 66 +31og
6
a +- Slog" 17+ log, c - (Jog, S +31og
6
x +41og6 y)=
= log, 66+ 31og, a+ Slog, 17 + log, c-Iog
6
5 - 31og
6
x-41og6 v.
26,J7a
5
b
7
x 7 6 :;
d) log!) 6 <; = log') 26,1 la- h x -log') 3,8e }' =
3,8e y
= log') 26,17 +51og
9
a+ 71og
9
b+ log') x-log9 3,8-61og.9 /.-'-5log
0
y.
12.45.a) log 43a
2
1/' =log43+21oga+3Iogh.
17x" 4 ')
b) log--,- = log 17 x - Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 - Slog a.
2ee
6Fa r- 1
c) log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+;-loga-log 7-3Ioga.
7a _
d) log /2a =lclog 2a =lc(log2a-log3x
s
)=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx).
1J 3x
5
2 3x' 2 2
)aFa I r- 1 I 1 ( I '\
12.46.a) 100---:;::: log""ava -1004=-lo(1a"a -log4 =- locra+-logaj 1_-Iog4.
4 L-V C> 2 b 2 b :2 '-'
7M GF l( I J'
b) log 8y =log7\fx\tx -log8y=log7'+2" logx+
3
]ogx -logS-logy.
61V21,fa ,c.; {.J ( l' ) ..
'c) log' _. =]og6,Jov2D;!-a ""logS/=log6,I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy.
:oy .- . 3 2 •.
237
= loga
2 2 2 2 .
12.47.a) logx=logS+log2=loglO => x=lO. b) logx=logI2+log4=log48=> x=48.
c) logx=log25+log2=log50 => x=50.
12.48.a) logx=21og4=log4'=logI6 => x=16. b) logx=31og2=log2
3
=log8=>x=8.
c) Jogx=-210g9=log9-2 => x=9-
2
.
12.49.a) logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO.
8 8
b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-. 12.50.a) x=3 b) x=2 c) x=16
7 7
. 81
12.51.a) logx=logS1-log8 => X=-. b) logx=log9+log4=log36, x=36
'. 8
c) x=18 12.52.a) x=24 b) x=8
332m \1
12.S3.a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - ::::::;'X=4 - I.
4 4 4 4 4)
b) log x = log(a +b)-%( 210g a log b )= log(a +b) -% IOg( a
2
W)=
. ,i( 24/1 \' 'a+b a+b
=Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg
V
(a
2
W} =>X= V(,;2W}'
I [ 31 1
12.54. logx= -2Iog a+3" Jog(a+b )+410g(a.-h)- Jogh-"2 logc J =
= log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.-b y -logb-IOg.J;:'] =

-2 II (a+bN(a.-b)' I -, V(a+bJ:V(a.-'b)'
= lo"a +-- 0" oga - + Jog' -'---'-'--'-r-.
'" 3 '" b+...!c b+...!c
'
-'2 J -2 V(a+bJ:V(a.-b)'
=]og a .J I =,>x=a·
3
i V b+,jc b+...!c
L .
12.55. logx = -larS 210ga IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J =
=.-1005 + + 10a.J3 - I)-Ioga] = -1.°05 + . .J3. 3 =
..'. b . S,' , b 3 b b ,. b 5 b a .
• . Vb'-
238
= log a
2
,{!]2
a#, at
r. I I
IOg410g4 '14= log4 -= --.
2 2
3 r;:- I
b) log31og, '12 =log
3
3"=-1 12.56.a)
c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0.
12.57.a)
b)
31og
7
log7 24
log7 3+ log7 9
I
log, 45 + 2log, -
3
IOg4 75 -log
4
3
log? 8 log? 24
log, 27
8
10
0
7
b 24
log7 27
I
iog
4
45+ log4
9
75
log -
, 3
log .. 5 1
21og
4
5 2 .
1 4log, 5
12.58.a) log:; 25 log
2s
9=2iog}5 2Iog,,,3=4Iog
j
5·---= . 2.
_. . log3 25 2 log:; 5
b) I 10 I 16 I 10 41
0 41 10 I _41og,10 --.4.
ogz og = . Og L= og, . c---:-
.... - log2]O iog
2
10
c) 1
6
='6.
ogs
I I 12 I 2
12.59.a) log 27· log, I ._-=-_. ---=--·10,,2=2
log8 log9 31og2 210g3 log2 '
1 '1 1 3 logs 2 3
b) log, 125·log" 2=310g, 5· -.-. '--=-.
log225 logs 4 21og
2
5 210gs 2 2 4
c) iOg
27
IOOO·jog 81 = 3 log 27 lO·4log3 41og3 = _3_. 4 Jog3 = 4.
log _7 310g 3
12.60.a) 4
10g
;27 =4
310
£,,3 =4
3
=64 b) =25
2
=625.
( 'l,e,,, 256 "
c) 9
'
°,",256 =l812 = (SI'''''' 256):;: = 256' = 16.
12.61. Za logaritamsku funkciju vrijedi:
1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN;
2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN.
a) b) iog::7>iog].9 c) logs11>logs4 .
3 :,
239
12.62.a) logs 12 >logG 12.
4 4
b) log, ->log
7
-.
. 7 7
c) log,,100<log22IOO.
12.63.a)
log27,13>0 b) log}1,94>0 c) log,O,59<0 d)
17
log, -<0
35
12.64.a)
log] 97<0 b)
4
logo 74 ->0 c) log, 66.83 < 0 d) log, 0,0005> 0
2
. 7
8 '0
12.65. I Va_III I
og.fj a - -log.fj a = -. ---- -
6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b
_ ,3m 1+3m
---T-_= __
117+3 m+3 m+3'
10
12.67. 1 0"8- logHI S 1 310
g
s
3-3\og5 3(1-(1)
°0 ---'- =>10(> 8:;;:;.j(wS·lo,.",IO;:--3!og2 __ - __
10&0 10 <:> -0 <..' log30 logQO.3) 1+1og3 - l+h .
12.68. Jog56::::1og!S. 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log., 7) =o(3+h).
12.69. ]og54+log53 a+b
logs 25 2 :2 2
*******
12.70.a) log" b =- log" b = __ 1_.
log" a log
h
a
12.72.a) log.2·loo 3.100 ,4
., <:>4 0)
= log
4
2· logs 4 = .. 3.. =
2 3 3
b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8.
12.73.a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b
10 N 1
"_. =---+-.--= + oga .
gal> ogN a log,...r a logN a . iog
N
a
240
I I
b) log, -,,=Iog, I-log, n=O---I"
-n
m m III logll-
m
12.74.a) iog'm an
10g
b
an
10g
b
bn
10g
b
a + 10g
b
n
10g
b
b + 10g
b
n
10g
b
a+[og" b '
] + log
h
n
b) I ab
" _- 10g
b
ab
ll
_ 10g
b
a + log" hll

log
h
b"+' (n + I) log" b
10g
b
a + n log,; b
n+1
12.75.
7 7 2 2 ()2 • (a+b)2 .
a-+b-=7abqa +2ab+b =9abq a+b =9abq -3- =ab
(
a+b \' a+b
¢::} loge -3-) = loge ab ¢:::} 21og
L
" -3- = loge a + loge b
a +b I ( )
loge -3- ="2 loge a + log,: b .
12.76. ab = c
l
::::;:. log (11) ab := log "h
., '1
C' => I = 2 log c => 10" C = -.
ab 0 <II! 2
12.77. c/ +/i =('2 ¢:::} (? _b
1
=a
2
¢:::} (c+b)(c-b) =a
l
¢::> iogl(c+b),(c -·b) + log! c?
1 I
<=::> ]oga(b+c)+log
ll
(c-b)=2¢:::>----+ =:2
log h+c (/ log c""/J a
¢=> log h+,. U + log eM./; (/ = :2 log j)+c a . log (".-11 Cl.
12.78. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10, dobivamo:
y=10'··]n
g
\ :::::> logJ!
I.-Iogx
I-logy·
dobijene vrijednosti.za logy u izraz za logz, d;alje vrijedi:
I I-log.\: I-logx
log::. = --'-.j-- -logxlogz=! -logx
J- l-logx-l -logx

=> logx(1-1ogz)= 1 => log x
I-log z
I 1 "
]2.79. ----+---= ]ogN a+log
N
c = log
N
ae= Jog
N
b-
log(l N loge N
2
2log
N
b=-,--- .
log
h
N
12.3. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U odnosu na bazu 10)
I 2.80.a) . log4=2Iog2=2·0,30 I 03=0,60206
c) log32=510g2= j ,505 I 5
b) log8=3Iog2=3·(j,30103=O.90309
d) logl28 = 71og2 =2,10721
241
12.81.a) log6 = log3+log2 = 0,47712+0,30103 = 0,77815
b) log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0,47712+0,30103 =1,025527
c) 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0,30103+2·0,47712 = 1,55630
d) loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0,47712+2·0,30103 = 2,03342
12.82.a) 1 b) 0 c) 2 d) 3 12.83.a) -I b) -3 c) -I d)-3
12.84.a) k=2 b) k=O c) k=3 12.85.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3
12.86.a) logl1=I,04139 b) log123=2.08990
c) log4578=3,6606 d) log66712=4,74595
12.87.a) 2,36922 b) 0,36922 c) 1,36922 d) 0,36922-1
12.88.a) 1,99220 b) 2,99449 c) 2,38970 d) 0,95890
12.89.a) -2,24342 b) -3,05178 c) -1,39732 d) -1,67799
12.90.a) x=200 b) x=33,91 c) x=I,52
12.91.a) x=0,1598 b) x=0,00514 c) x=0,0005757
12.92.a) x=27,542 b) x=4,6989 c) x=3083,1879
12.93.a) x=0,2113 b) x=0,000004645 cJ x=4,0738027·1O·
16
12.94.a) log(34·53) = log34+log53 = 1,53148+1,72428 = 3,25576
b) log(45,22·89,25) = log45,22+log89,25 = 1,65533+1,95061 = 3,60594
c) log(78,12·9,271) = log78,12+log9,271 = 1,89176+0,96713 = 2,85989
43 ,
12.95.a) log 57 = log43-log57 = 1,63347-1,75587 = -0,12240 = 0,87760-1
b) log ~ ~ ~ ~ = log34,55-log8,433 = I ,53845-0,93598 = 0,60247.
cJ log 9,887 do log9,887-10g4.876 = 0,99506-0,68806 = 0,307.
4,876 .
12.96.a) log4" =12·log4 = 12·0,60206 = 7,22472 .
b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5, 1·log3 =0,30103+5,1·0,47712 = 2,73434
c) log5)·2 12,3 = 3,2·log5+logI2.3 = 2,23670+1,08991 = 3,32661.
92.97.a) log .J43,17, log 43,17 1,63518 = 0 81759
2 2 ,. .
b) log-Vi4,46 log14,46 1,16017 =0,38672.
3 3
c) 10@88;7.3,175 logts8;7·3,17'1 10g88;7+10g3,175 1,947,,'l2J-O,50174=061242
4 4 4'
17 98
8,73
_. .a) log . , = log8,73-logO,987- log35,11 = 0,94101+0,00568-1,54543=
242
0,987·35,11
= -0,59874=0,40126-1.
b) log(345,7. lj832,8}= log 345,7 + log 832,8 = 2,53870+ 0,98993 = 3,52863.
3
,)4,93.lj7§82 r;;-;::;; ,= ,=
c) log .. ,= =log;<4,93+10g\l7,982-log2,63-log\;91,37 =
2,63·\;91,37 '
log 4,93 + log 7,982 -loa2 63 log91,37
2 3 b , 5
= 0.34642 + 0,30070 - 0,41996 - 0,39216 = -0, 165 = 0,835-1.
12.99.a) x = 66,3·18,94 ¢;> logx=log(66,3· 18,94) ¢;> logx=log66,3+logI8,94
¢;> logx=I,82151+1,27738 ¢;> logx=3,09889 ¢;> x=1255,7119.
b) x = 0,9734· 67,72 ¢;> logx = logO,9734+log67,n ¢;>
¢;> logx=-,02517+1,830n ¢;> logx = 1,80555 ¢;> x=63,90737.
c) x=7,4815·812,4 ¢;> logx=3,783759 ¢;> x=6077,97I
88,45 1 I 88,45
x=-- ¢::} ogx:::::. og-- ¢:::} logx=log88,45-log34,7
34,7 34,7
12.100.a)
<=> log x = 1.94670- 1.54033 <=> log x = 0,40637 <=> x = 2,54899.
b)
25,3 1 I 25,3
x=-- ¢::} ogx= og-- {:::} logx=-1,10447 <=> x =0,0786.
321,8 321,8
44,2'
c) x=--
18,55
447
2
¢:.:} 100- X = log-'--- ¢:::} IOflx = 2102:44,2-1m.>:18,55
b , 18,55 ' , ,
<=> log x = 3.29084 -1.26834 <=> log x = 2,0225 <=> x = 105,31737.
12.10I.a) -,=83,45
3
., <=> logx=log83,4S-,5 <=> logx=3,510g83,45
¢> log x = 3,5 ·1,92 J426 "" log x = 6,724992 =l> x = 5308749,OJ 6
b) x = 6,3.5,04
3
~ log .. = log(6,3.5,04·') ¢::} logx = log 6,3+3Iog5,04
¢> logx=0,79934 J +2, I 07192 ¢> logx=2,906533 => x=806,367
c) x=7,II"· 0.543.1 <=> logx=2,llog7,11+310g0,543
<=> logx = 0,9933257 => x;:;:9,84749.
r;:;;;:; ,....------ lO<'T 941
12.102.a) x=-y941 <=> logx=log..J941 <=> logx=-.-.!?- ¢:::} logx=1,48679
2
=> x=30,6757.
~ log819,4
b) x = ;<819,4"" log x "" log x = 1,45674798=}x = 28,625
2 ~ .
c) x = .J24,877 <=> log x = 0,697899 =} x = 4,98768.
12.103.a) x = lj125 <=> logx
log 125
"" log x = 0,69897 =} x = 5.
3
,= log645,92
b) x=\l654,92 <=> logx= 3 ""Iogx = 0,936726 =} x =8,64423
) X
=V.38,799 <=> logx.· log38,799 I
c ~ <=> ogx = 0,397205 =}x =.2,49577
._ 4
243
1832·4,231 1832-4,231 •
12.104.a) <=>Iogx= log--- <=>Iogx = lol!l 832·4,23 rlog4:\21
45\21 45,21
logx=log183,2+1og4,231-1og45,21 logx=1,234134 =>x=17,14486.
b) x=98,178815 c) x=21,84149
5
3,45·11,43' 54 I ?418'-
12.10 .a) x 4 <=>logx=log3,45+21oglJ,43-4Iog18,_ <=> ogX=-_
18,54
=> x=0,003815. b) x=0,000000006 c) x=821,44275
12.106.a) x=28,06678 b) x=0,017234 c) x=0,0556989
12.107.a) x = V345,9 11,09" , y = .11,09
3
; logy = .11,09
3
1
__ log67,3+3IogI1,09 - 8 40 974
=? og y =? log y - 2,4 1 =? Y - L, .
2
x = lj345,9 + Y = lj345,9 + 302,974= lj648:874 = 8,65738.
b) x· +31]],78 =0,1678696+0,99258=L1604496
34,335 , 3,445'
12.4. Logaritamske jednacine (jednadzbe)
12.108. Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane.
Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine, a zatim
.ie ljesavati, ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim
provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.
a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5
12.109.a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I,9 c) x+5=1 => x=-4.
12.110.a) logx+log4=O ¢;> log4x=logl 4x=1 ¢;> x=0,25.
b) 21ogx+log2::::1og98 => logx
2
+log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98
¢:> 2x':?:::::98 ¢> x
2
::::49 => x;:;;;7 , (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne
iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu
vrijednost varijable).
- .
c) 31ogx-log5=log25 => X" = 25:::::?x
3
= 125 => x=5
" 5 5
12.111.a)
b)
c)
12.112.a)
b)
c)
12.113.a)
244
log3(x2-1)=::1 => x
2
-1=3 => x
2
=4 =>
iog
s
(x
1
+1)=1 => x
2
+1=5 => x
l
=::4 =>
log7(2x
2
1)=1 => 2x2_1=7 => x
7
=4 =>
logx+log4=3 => log4x=log1000 => 4x=1000 =>
logx+logI6=log48 => log16x=log48 => 16x::::48 =>
21ogx+log6=log150 => log6x
2
=log150 => 6x
2
=150 =>
IOg_.l,( )=2 = _..1.=(.1.1' => _..1.=..1. =? x=-9.
l x P }.- x 9
x=±2.
x=±2.
x=±2.
x=250.
x=3.
x=5.
b) log(3x+ I)' = 0 =? (3-,,+ 1)2 = I
2
=> 3x+i:::::±1 -::::::} Xl ;;;;::0, X') =--,
- 3
,
1 I I (1)' I I 1 : 1
c) -loa Q 100" 'l- =-- ¢::} log -=-- <:=:> X - =- ===> x=4.
5 ox 32 2 e,' 32 2 A 2 2 2
12.114.a) Nema rjesenja_ b) Nema rjesenja c) Nen;ta rjesenja.
12.115.a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl =? '::<'('::<'-1)=1
4 2 0 4 2 4 2
Xl X
=? =? X' -2x-8=0 =? x=4.
8 4
b) log2(x-l)+log2(x+2)=2 =? log2(x-lXx+2)=l<],g, 4
=? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x.=2.
c) log3(9-2x)+log
3
x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9
=> 2x
2
9x+9=0 => x,=3, x2=1,5.
12.116.a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1, odnosno,
X > 4. U oblasti definisanosti jednacine vrijedi:
4 .
log2x ( _)2 ( . )'
(
.:::::;.2x= 4x-15-=>
log 4x -15
1 22 +
2x = (4x - IS)' => 16x' -122x + 225 = 0 =? x,,· :.::.=::..:.==--.....:::.:...='"-
32
122±-J484 122±22 9 ( 25 ....
:::::} XI =- ::::----, .x, x, ::::-, ovo nlJcrJcsenJe).
- 32 32 2' - 8
210gx
b) =2 <;:::> 21ogx=4-21og5 ==> tog x.:?: =loglOOOO'-log25
2-1og5
c)
12.117.a)
log x
"":=':':"""=2 =} logx=2-2Iog2 => logx=loglOO-log4
I-log 2
=} logx=log25 =;> xc=25.
Jednacinaje definisana ako vrijedi > >- 0, odnosl1o,
x 2-x
O<x<2. Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je:
x+l x x+l x ('X) 7
<=> => x+l 2-x =X-
. x 2-x x 2-x
, " 1±.ffi I+.ffi
=> 2x-x-+2-x=x- => 2x--x-2=O =>x1.
2
Rez.:x
4 4
b) log2-J2x-l=log
2
(x-2) =? -J2x-l,",x-2 =? 2X;-I=(x-2)'
245
=> x2-6x+5=O => x=5. (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni
date logaritamske jednacine).
c) log,Jx
2
-3)=log,,(3x-5)=>(x
2
-3)=(3x-5)=>x
2
-3x+2=0 => x=2.
()
x x 1+..[3
12.118.a) log, x-I =log
3
-- => x-l=-- => X=--.
l+x I+x 2
log(2x - 5) I () (' ) ( )2 2
b) ( 2 ,)=- => 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8
log x' -8 2
log(x-3) _ I
c) log(x2 -20-'2
, II
=> 3x' - 20x + 33 = 0 => x, = 3, x, = -.
. 3
=> 2Iog(x-3)=log(x
2
-21) => 6x=30 => x'=5.
1
12.119.a) x=1 b) x=-
. 2
12.120.a) x=2, x=3 b) x=48 c) x=29
12. I 21.a) x=6, x=·2
12.122.a) x=3
b) x=·1, x=2
1
c) x=±·-
2
b) x=3 c) Nema rjesenja.
12.123.a) Nema Ijesenja.
12.125.a) log(logx)=O
b) x=2,5 12.124.a) x=3 b) x=3
=> logx=l => x::::]O.
b) log,(iogx)=1 => logx=3 => x=1000.
c) log2(log:.,x)=2 => logjx=4;;:::;.x=3
4
=81.
12.126.a) x=IO
'O
b) x=125 c) x=4
12.127.a) Jog.j21og21og4(x-lS)=O => log, 1
=> log4(x-IS)=2 => x-15=16 => .1=31.
b) logllog2 log., E + 1 J= 0 => log2 Jog
3
E + 1:::0 1
=>log21og3..[;=O::::} log,E=l => Fx=3 => x=9_
c) log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I
,'* log(l+x)=-1 => 1+.1=10"
1 9
=> x=--I =--.
.10 10
12.128.a) x=51,5 b) x=I,1 c) x=2,x=4
12.129.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0, x;"· I , 3x'. 1 2>0, odnosno,
x>2. lOgH2 (3x
2
--12)= 2 ::::}3x
2
-12 = (x + 2)2 ::::}X
2
2x - 8 = 0 => X= 4.
b) x-3log
i
X+5}2 => x+5=9
2 I
=> log] x=t,t -3t-4=0 => t] =4,1-:, =-1 =:::} Xl =--,x) =2.
,. . 16 .
12.130.a) x=100 b) x=IOO, x=1000
246
12.131.a) x=IO. x=28,94
3
12.132.a) x=2 b) x=-
2
12.134.a) x=0,99 b) x=5
b) x=9, x = .1+fiii
60
12.133.a) X= 59
b) x=l,x=5
1
12.135.a) x=- b) x=lO, x=O,1 c) x=100, x=O,01
3
¢;> log,x=2 =>
x=9.
12.136.a) 3logsx" ·2
Iog
;;.' =324 ¢:::} 9!ogsx ·i
og5
-
t
=324
¢:> 1810gjx = 18
2
<:::> logsx= 2 <:::> x=25.
b) 91og7 X • 22Jog7 X :::::: 36 ¢::} 9Jog7 x . 41og7 X = 36<=> 36
Jog
, x = 36¢::} log7 x = 1 x = 7.
12.137.a) /"0,-; = 900 ¢;> }OgX = log900 <=> logx= log9+ 2

¢;> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 ¢;> ... ¢;> log<.
logx
3+10g3±!1-1og3!
2
3 + log3 + (I·' log3)
2
2
b) Uputa: 5' .2',';;' = 50 /:50 ¢;> 5,.2
2
= I ¢;> 5,·2. (2 }" = 1
¢;> (5'2':" J" =1 => xl=2, x, =-(I+log,2). c)x,=I, x 2 =-2(1+log,2).
d) IOg3(3
x
--
1
+6)=x¢::>3
1
'-
1
+6=3\ ¢:::?3
x
__ 3,r-l =6¢:::?3
x
--
j
= 3¢::}x = 2.
12.138.a) logj(S.r+1 ._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S,l'..L
1
_5
x
= 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l.
b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2'
¢;> 2' +x-4=2' <=> .1-4=0 <=> .1=4.
(6 5' -25.20')
12.139.a) log(6.5' -25.20')=x+log25 <=> log 25 x
6·5" -25.20.
1
6 . 5' - 25 . 20' = 25 . 10'
25
¢;> 25· 20' + 25 . 10' - 6 5' = 0 <=> 25· 4' + 25 . 2' - 6 = 0
" 1 2.1' 1
2' =t, 1>0, 25t" +25t-6=0 => t='5 => ='5
=> xlog2 = ·log5 . => x = ·2,3219. b) x=4 .
12.140.a) log, (1' -1)+ log, (2' "':'3)= 1 <=> log,(2' -I X2' - 3)= log, 3
247
b)
lZ.141.a)
12.142.a)
12.143.a)
b) x=1
b) x 10g
3
28 -3;x = 10g
3
1O
b) x = 13
I I
12.144.a) ]osx+lo§Fl
. log2 log3
]0&6
<=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3
]0&210g3
10".7= log6
c;n - log3
<=> log, 2=1,630929 '"
I
<=>
log, x .
log, x = 0,613147 => x = 1,52959.
1
b) log
2
x+log.1
2
=2<:::? (Jog2xY·-2Jog2x+I=O
- log} x
log, x=1 => x=2. c) x=3
1
<=> log.1 3:::--
3
¢::}
b) x=16 c) x=16
12146.a)
b) x=2,155 .. c)
12.147.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2, dobivamo:
" 19 log) x log) x 19
<=? '- +"-----+!og,r=--
36 log216 log28 36
IOl!,x log)x 19 '19
<=? 191og
2
x=1 <=:? x=V2.
b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3. RezlIltal: x = ..J3.
12.148.a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3:
4
log_" x.log9x.log27x="3 ¢:?
12.149.a)
log, X log} X 4
Iocr, x·---' =
2 3 3
1
b) x =-
4
1
b) X=-
12
12.150.a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2, dobije se:
I
log-
1
c) X=-
25
cJ x=l
o 2 log4 1 -I 2
¢c} --.------ =0 <=> --'-- ---- =0
-4 JOii2x log:". Jogx l+logx logx-2 logx
4
248
1
q log2:2 x--l-Iog
2
x-2::::: Oq log2 X = -2vlog? x= 1 x 2..
- 4
bJ x=4, x=8
12.1Sl.a)
4
1
b)
25
1
c) X=-.
9
12.1S2.a) x -4 bJ x
+
log r 2· log -I' 3 . log x 5 log x 2· log x 3 log x 2· log .\ 5 log x 3· log x 5
1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x,=30.
Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu, iz pocetne jednacine
zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine. x=l, x=30.
1 I
12.1S4.a) x, =2.x, =3,x_ =-,X4 =1000 b) x, =-, =39
. - , 10 . 9
12.155.a) x=-;::=
z.,JZ
b)
I
Xl =2,x,;::;;-
- 4
_ I
=). x, = 25
12.156.a) x=4, x=8 b) x,=1.
12.157.a) Zaa>Oia*l,x::::a b) Zaa>OJa:l:!,x=a.
12.158.a) Za lal>O i lal*.J2. x, =-1. x, =1
b) Za 0=1. xE(O.I)U(I,3)U(3.+=), Zd 0>0 i a*I, x, =3 ' ,x, =3 '
12.159a)
1
x, =-, x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz,imajuci za hazu
10 -
12.
broj 10. Tako nastaje jednacina log? x = 2 + log x, odnosno,
log? x log x 2 = 0 . Smjenom logx=t, dobivamo kvadratnu jednacinu
I' -1-2=0. I, =-1. I, =2 ...
I

\/10 -
! 60.a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine, uzimajuci za bazu 10, dobivamo:
I .
(1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI =-,X) = lOO.
10 ...
b) x,=O,1; x,=1000 c) x,=O,OI; X2=JO
12.161.a) x,=O,OOOI; x2=10 b) x,=O,OJ; x,=100 cJ x,=O,l; x,=l0
12.162.a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo
jednacinll xlogx=logx, odnosno, (l-x)logx=O, cij im Jjesavaojem odreduje111o
njeno dvostruko rjesenje x=1.-
249
b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:
<=? !.-../x X,
2 2 2 . '
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat: x
J
= I, x
2
= m.
12.163.a) xJ=I, x2=9
b) 61og62 X = (6!Og6xtg6X =Xlog6x.
12.164.a) x=3 b) Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a
4"+4 _ 4"+4
slijedecinacin: lo&--:::::x ¢::.} 2' = __ .
2x+I_3 2x+I_3
Ako uzmemo smjenu 2
x
=t, dobivamo kvadratnu jednacinu t
2
-3t-4=O.
12.5. logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
12.165.a) log2
x
>4 ¢> log2x>log216 x>4. b) O<x<256 c) x> 232
12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3
81
c) o<x<V3.
12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18
b) x>-I
I
c) -33<x<-.
3
(
- \
12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI. b) XE
12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2 I<x<3.
c) XC' (-333, ± )
b) 2x+5>0 A x-3>0 A 2x+S>x-3
x>3.
4
b) 3x-2>0 A 3x-2>2 x>-.
3
12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'> XE (-l.2)
12.173.a) XElf: 6) b) XE (9, +=) 12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4
b) logl(2x'+5x+I)<0 ¢o} 2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1
4
=> XE (-%, -S-:Ji7,o)
b) XE (-J,J)U(3,5)
12.176.a) pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su
oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1 )U(3, + (0).
b) xdo. I) cJ xE(( 2)U (3,+ =J.
250
12.177.a) (x+16>0 A log, x>O) v (x+16<0 A x <0)
7 7
(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l) 0 < x < 1.
log X
logo 04 X
005 0 1 ) . >0
b) >0 ¢:> log005X>0 ¢:> <x< C
x
2
+25' logx
¢:> (x>OAlog x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O) ¢:> XE0.
0.04 b ,
x-2 x-2 x-2 (3 1
12.178.a) log6--<0 ¢:> -->01'0.--<1 <=? xE -2,2
J
I-x J-x J-x
4-x
b) log, --> 0
2+x
4-x 4-x
-->01'0. 1 ¢=>-2< x<1.
2+x 2+x
c)
x2-2x+l
log" <0
x' - 2x + 1 x' - 2x + 1 1 0
¢:> >0" < ¢=>XE .
12.179.a)
x-7 x-7 x-7
3x - 1 3x - 1 3x - J 1
log] ---<0 ¢:;:} -' 1\--> ¢o}
"5 I-x I-x I-x
1
-<x<1.
2
6 + x 6 + x 0 6 + x 'I x < -6.
b) logo; _·······>0 = --> 1'0.--<. ¢o}
" l+x l+x l+x
Xl -1 Xl - 1 Xl -1
c) logo.O! <0 ¢::} -->0/\ >1 ¢::> x<-3vx>3.
- 9 x' - 9 - 9
12.180.a) Xc (-3,-I)U(3,+=) b) xE(-IO,-4)U(6,+=)
c) XE U.Q -':)
\ 9' 5
12.18I.a)
xE (O.lJU (2,4)
b) xE(I.IO)
12.182.3)
XE (-31 -11)UlJ. %) b)
(
1 1\ (I \
XE -'-)U -4,4 I
16 4 \ J
12. J 83.a)
XE(O, 4] b) I)
J 2. J 84.a)
x E ( 0, )U [)'i, + =) b) XE (-1, 1) c) xE (0, lO-
JOO
lu (10-
10
,+ =)
12.185.a) XE (4,1 + 2.J3j b)
XE (1, %]
12.186.a) XE(O, 2)U(3, +=) b)
(4 I
xE(0,[)Ul
3
,4 J
(
- 0) (13 _)
12.187.a) xE 2-.Jz,2. U _:c, 2+.J2
. .'- 4 14
b) xE [5, + =)
12.188.a) xE[2,+=) b) XE (-=, -2).
251
12.189.a) XE(O, ~ )
12.190.a) XE(11 1+.J13) ,og? __ _
- 2
12.19I.a) rlog ~ 2)
L ) 10'
12.192.a) XE (1, +=)
12.193.a) XE [0, ± )U [4, + =)
3
12.194.0) x>-
2
12.195.a) x:2: 1
12.196.a) XE (0, 3)
b) XElO' ~ ) U ( ~ , 1)U(4, +=J
b) (log, 6, 1)
b) 1,7<x<2
b) xdo, I)U (FJ, 9)
b) XE pog,,fi, log, 3j c) XE (- 2,1)
b) x>2 1\ x*3 c) x>-5
b) x:2:11 c) 0:5:x:5:1
b) xE[-l, O)U (0, 2)U (2,4]
12.197.a) x>l b)
XE[-k,O)U(O,l] 12.198.a) x:2:2 b) l:5:x<3
252
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E
13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan
13.1.a) '!. b) 1t c) 31t
2 2
2IT b) 311:
13.3.a) :3 4
c) 1711:
45
d) 14n:
45
41t
c)
3
11:
d) l1t 13.2.a)-
6
IT
b) -
3
IT
c) -
4
d) ~
12
SIT 21t SIT
d) - 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= - b) -
399
13.5.a) 180° b) 360° c) 720° d) -360°
13.6.a) 90°
13.8.a) 210°
b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450
0
b) 135
0
c) 330°
13.9.a) x: 1=180: 11: => x=]80: 11: => x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" .
b) 171°53'14" c) 286°28'44" d) 630°15'13"
13.10.a)-229°1O'59" b)-114°35'30" c) -1031°19'27" d)-14495°49'56"
13.1 L 108°
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
13.12.a) 90° d) 3 0°
13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k ~ a odgovara datom broju:
a) b) c) d) Y
2
253
13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici
13.18.a) in30'
13.21. a)
13.22.a) tg45'
·1
"
13.25.0)
3.26.a) t

254
b) '!..
2
si 120'
b)
b) tg120'
b)
c) sin2 0°
5n:
c)
4
c) tg135°
c)
d)
d) sin300°
d) tg225°
4n:
3
d) 2
13.27.a) b)
13.29.a) Drugom
13.30.a) 3 b) 2
b) Cetvrtom
13.31.a) 9
c) Cetvrtom
b) 1
d) Trecem e) Trecem.
13.32.a)·5 b)·3
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
222 . a6 '138 b8
13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm =-=0,8; cosa=-=--=O,8
c 10' 10 c 10
a 6 a 6 b 8
r
g
o;=-;;=g=0,75,
b 8, a 6
a =-;; crgf3=-;;=g=0,7S

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6; ctga.=0,75; c080=0,8
b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6
13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5.
b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3.
c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7.
d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.
13.36.a) 1 b) 1-.J3 C).fi -2 d) 2fJ+I 13.37.a) -3-fJ b) fJ+1
2 2 2 3
13.38. %
. 13.40.a) 22-fJ
6
. 5
t3,42.a) -::;
b) 4+../3
b) _ 96
9
13.39.a)
13.41.a)
c)
3 b) 2,{2-1
1
b) ";'2
c)
3
3 5
1
-
9
255
13.43.a) sin44° = 0,6946583, cos44° = 0,7193398, tg44
0
= 0,96568877 ,
ctg44° = 1,0355303,
b) sin53° = 0,7986355, c0553
0
= 0,601815, tg53° = 1,3270448,
ctg530 = 0,753554
c) sin27
0
= 0,45399, cO$27° = 0,891006, tg27
0
= 0,5095254,
ctg27° = 1,9626122
d) sin42,34° = 0,6735287, cos42,34° = 0,739161, tg42,340 = 0,9112069
eJ sin1457° = 0,292371, c051457° = 0,956304' , tg1457
0
= 0.30573068
13.44. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va:
a) sin42= -0,9165215, cos42=-0,399985, tg42=2,2913879, ctg42=0,4364167
b) sin 15=0,650287, COS I 5=·0,759687 , tgI5=-0,855993 , ctg15=-I, 168233
cJ sin32=0,5514266, c0532=0,834223 , tg32=0,661006 , ctg32=1,5 128455
d) sin(-12) = 0,5365729, cos(·12) = 0,8438539, tg( -12) = 0,6358599 ,
:ctg(.12) = 1,5726734
e) sine -676,47)=0,85605, c05(-676,47)=-0,5 1 6892, tg( ·676,47)=-1,6561479
13.45.a) x=48038"
13.46.a) x=71° 15'45"
13.47.3) x=0.568S016
13.48.a) x=·l ,075862
b) x=16° 58'46"
b) x=82° 52' 37"
b) x=2,183156
b) x=1,0701416
c) x=13° 12'6" d) x=11" 18'36"
c) x=85027' 18" d) x= -4" 34'26"
c) X= 1 ,2627566 d) X= 1,054995
0) x=-1,2627566 d) x=0,0906588
13.5. Osnovni trigonometrijski idcntiteti
13.49. sin
2
a+cos
2
cx:::! => ::::> cosa=±.Jl-sin"1
a
. Kako ic a
u cetvrtO!11 kvadrantu. a tame je kosinus pozitivan. ispred korijena treba uzeti znak
plus.
sina 12
tgCY.= cos ex = - 5 .
sina 12

cos ex 5
I 5
ctgo::::::-::::-_.
tga 12
13.52. sina,=JI-cos
2
a=,r-(- 7]' = 612,
, t I 121 121 II
cosa 7fi
ctgcx::::--=--.
sin ex 12
256
1 1. t[fX 3 3 3/liJ ..flO
13.53. ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< 10
1 1 1,J5 ctga Z zJ5
13.54. tgO:='2,sina Jl+4 = ,J5 =-;;' cosO: = =15=-5-
13.55.a) coso: tga =2, etga::;:2 b) ctga= 40
5 4 3 41· 40 9
3fi. t[fX 3 7 f7 3 3 4
c) t[fX=7,Slra=".JJ;.;g'0:=4'co.x= 4/7 =4 d) ctga=4,sino:=S' cosa='5
13.56.
13.57.
8
17
sina +cosa
coso: - sino:
sin a CDSa
---+--
cosa casU
coso: sino:
coso: cosO:
I-tga
-2+1
J - (-2) 3
12
13.58.
25
13.59. fRCX+ctga=3
. I
SlnacoS(X='3"'
::::> sina :::::> ...,--'-_
cosa sino: sinacoS(X
3 =:-
13.60.0)
b)
]]61.
13.64.a)
d)
13.65.a)
13.66.a)
b)
c)
13.67.a)
(
.2 2\20. 22 I
sm a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin
2
a.co}a)=9(1-2'-)--3=4.
sin
2
(Xcos
2
a 9
tg
2
(X + ctg
2
o; = (tga + ergo: J - 2rgactga :::: 25·- 2 = 23 .
tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg
2
a -tgcrctga +ctg
2
a) =5(25 - 3) =11 O.
7 . 5., 2 2
13,62. 13.63.a) sm- x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x
18 13
3cos
2
x-3 =-3(l-cos
2
x)=-3s11/X b) 2sin
2
x c) 0
3-sil/X-COS
2
x = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 = 2
2cos
1
a b) 2cosa c) cos
2
a
sin-+ x-cos
4
x-sin"' x+cos
2
x=-sin
1
x)+cos
1
x(l-co$Z x)=
= _ sin 1. x cos .2 X + sin 1. x cos 1 X = 0
sin
4
x+2sinl xcos
2
x+cos
4
x=(sin
1
x+cos
2
x} =1.
2 ) "') .7 -2 2"
I-cos x+tg-xcos- X=Sll1- x+sm x= Sln- x.
sin
2
a l-cos
2
a;::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa.
cosa-l cosa-I -(l-cosa)
257
b)
c)
d)
13,68.a)
- 13.69.a)
tga+tgf3
ctga + ctgf3
sin ex sin f3
--+--
cos ex cos f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3
cosa cosf3 sinacos/3+cosasinf3
--+--
sin ex sin f3
1
1.
ctg
2
a_l
-,,--1
I-tg
2
a
tga

fg-a
tga
l-tg
2
a ctga
1- tg lex 1
I-tg
2
a tga
tga
2sin
2
a"':"1
2(I-cos
2
a)_1
1- 2eDs
2
ex
1.
1-2cos
2
'a
=-----,--
1-2cos
2
a
1- 2cos- ex
SInX - cosx
b) 1
1 cosx c) d)
l+cosx [ (l+COSX)'] l+cosx [ 1+2cosx+cos
2
x]_
1+ --- =-__ ; 1+ _
sin
2
x sinx sin
2
x sin2x
• 2
8m x
: --, -,-- = -,-,-:
sm- x sm- x 2
b) 2
c)
d)
sinx
cosx
13.70.3) (l+;inx +/-Sin-; = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+
Vhin x J +sin x VT!="sin xX1 +51n x)
(I-sin x)'
(I - sin x XI + sin x)
b)
smx
c) 2tgx ctgx=2.
cosx
(l-sinxf l+sinx l-sinx
----- =---+-- --
cos:? x cosx cosx cos x
4

2

2
1+111-(I-m)
4
m
2
1=
13.72.a)
(sina+cosa)2 ____ 2 ___ 1= 1 +2sinacosa
tgcx + ctga
2
sino: coso:

coso: sina
=2sinacosa
2sinacosa' 2Jl+lcosal
=2sina.cos.a-2sinacosa=o. b) I I
sin
2
a+cos
2
a .. _ . _ cos a, _
258
b) sin
4
a+2sin
2
acos
2
a+cos
4
(X.:::::: (sin
2
o; +cos
2
a.)2;:;;:12=L
, 2 2). 2 -a
13 74 ) cx.)(sin a+cos a =sm (X-cos . .. a
b) (l+tg
2
U)COS
2
a=(1+ Icos2a=cos2a+sin2a:=1.
cos
2
a)
13.75.a)
, ( sin
2
a 1 . 2 (cos
2
a+Sin
2
a]=
(l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) 1+ cos'a fsm a· cos'a
, , " '(1' )-
b) cos
2
a+cos-actga.=cosa +ctga-
eos
2
a
cos
2
a ')
= ctg-u.
. ,
sm-a
13.76.a)
cos
2
x-I
sin 2 x-I
5cosx-4 3+5sinx
b)
3-Ssinx 4+Scosx
c) ------.. ) --.-,--
sin:? x tg
2
.x sm- x 5111- X
l--sinx (1-sinx)cosx (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx
d) ,
cos-.\: coS"" X I-sin
l
x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx
13.77.a)
13,78.a)
b)
13.79.a)
) . 2
cos- X-SIn x
cos
2
x-sm
2
x
, '2 . :2 -
1-2s1nl x 5111- x+cos- x- sm x
'2eos
1
x -1 = leas
1
x- (cos:? x + sin:? x)
1.
sin x cosx sinx cosx sin':; x cos
2
x
._"-__ +
l+ctgx + 1+1gx cosx + 1+ sin_.:. sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx
sin x cosx
sin 2 x cos
2
X
sin:? x-cos
2
x
, ,
cos-x cos-x
sinxcosx
x . x x
tg sm
222
sin xcosx
cos
2
x
. x
sm
2
. x
----sm-cos
x 2 2
cos --
2
x X
2sin -cos--
2 2
. X . X 2 X
-2eas '2
2 _
X
cos -
2
259
2sin 2 .::.
2 2
2cos
2
-':::'
___ ::::: 2ctg 2 •
sin 2 E 2
2
sin _ sin E cos 2 x
2 2 2
b) ((_1 --cosxI-I--sinx)
COSX smx
l--cos
2
x 1-sin
2
x sin
2
x emf x .
=-_·-.-=smXCQSx.
cosx sinx cosx smx
13.80.
smx
cosx
sinx+cosx cosx-sinx
sin x(cosx - sin x)- cosx(sin x + cosx)
. (sin x+ cosxXco5x-sin x)
sinxcosx-sin
2
x-sinxcosx-cos
2
x
cos
2
x-sin
2
x
J3.81.
• • 2
2,1 sm-a ")
tg ex - 510 - a :::: --,-- sin a
cos ex
sin 2 X cos
1
x
sin
2
x + cos
2
X -x + -co-s- 2-x tg 2 x + 1
sin
1
x-cos
1
x = sin
2
x cos
2
x:::: -tg-
2
-x-_-l
7 ,
C{)S- X cos- x
. 2 ( 7)
sm a 1. - cos - a 1 .?
1 '::: tg - a . Sin - a .
cos - ex
13.82. sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1 +2sinxcosx:::::m
2
:::::>2sinxcosx=m2-1.
:; _(" • 2 • ") +1) m(2 I'n
2
)
sm x + cos x - SIIlX+Cosx)(sm X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: -
2 2
J3.83.a) .m(3-m2) 1+21112 -4m-+
2 N
2
13.84. 3(sin.)a +cos..fa)-2(sin6
a
+c050a)=
::::3($in
4
a +cos
4
0::)=
c::
3
(sin
4
cx +(:OS40:)::::
::::3sin
J
a+3cos-t a - 2sin·! a + 2sin 2 acos
2
ex - 2cos-l a =
c:: sin
4
a +2sin
2
acm?a+cos
4
cx::::(sin
2
a +coia; =1
!3.85 sin\x{J +ctga) +cos\:;:(1 +tga)= sin:; 0/ J + ex I-I-' cos" ex( 1+
l sma) l cosa
. 3 .?
:::: SIn a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos
2
asin ex =
sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) =
(
. 2 2
SID- a + cos- a)(cosa + sin a) = sina + cosa .
" 2n _ " ( Jt) . lC Jr
13.86. Sln-_ :::: 2sm-cos-
15 15 15 15
. 21<
5ln-
=>
15 2. n:
sm-
260
. 4n; _ .. ( 2" I . 2n; 2n
sm,----sm 2'-]=2sm-cos-
15. \ IS) 15 15
15
. 4"
2Jt sm -15··
I.:Os-=----
15 2.. 2"
S!fi-
15
Analogno se dobije:
. 8"
4n:
cos-
15
8n
cos-
15
sm-··
15
. 4n:
2sm
15
. "
-sm··-
15
2
. Sir
sm--
15
=>
8"
cos-
15
sin _16Jl:_ Sin[ n + nJ - sin
_-'c1S'-. 15 15
8" = 2. 8ir = ---.--g;:[.
2sin- Stn- 2sm-
15 15 15
n ir
cos( n _ 7n: )
-sin-
711:
sin-
15
=>cos-·
15
15 . 8" 15
. 8ir
2sm- 2S1D-
15 15
Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i
sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ .
27
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija
13.S7.a) 2IT b) 2IT c) 2IT d) 2IT 13.88.a) 2IT b) 2IT c) 2IT d) 2IT
2n IT n
13.89.a) b) 2IT c) IT d)
4 2 2
13.90.a) 2IT
lC n 4n
b) c)
4
3 3
4
13.91. pa IT nije period date
l ' ) 3 . 3
funkeije.
-J2
c) c05405° = cos(360o+4SO) co 545° =--=-
2
d) ctg750° = ct.g(720o+300) = ctg30° =.[3.
1
13_93.a) -- b) 1 c) 2 13.94.a). -S b) 3
2
13.95.a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50°
c) tg 151 00=tg(8-180° + 70
0
)=tg70°
13.96.a)
3 \ 3 3 2
c) Ig 251r =tg(411:+!'.)=tg!'.=.J3
6 6 63 ...
b) cos8000=cos(720° +800)=cos80°
d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°)
b)
19Jr ( n) n 1
cos-
3
- = CO\ 6n + 3 :::: cos
3
= '2
d)
199n ( n) n
ctg-- = Ctgl28n +- .::: ctg---:-.
7 7
_.-. .
261
· ]3" ] 7" " Sn: r;::
13.97.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2,,3
6 6 6 6
-1-4../3
b)---
2
c) 0
" 13.98.a) 2"
2"
b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T =-.
3
c) IT
13.99.a) Period funkcije
Y = sin.J2x je P,= 5'i ' a period funkcije y = cos.J3x je
P2= Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P, tada bi se periodi P, i
.;3
P2 morali sadrzavati u periodu P, tj. vrijedilo bi = m , = k • pri cemu su m j k
P2
prirodni brojevi. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan, a U ovom
slucajuje: m: k:=.J2:.J3, to posmatrana funkcija nije periodicna.
b) Funkcija y=cos.J3x-tg.[5x nije periodicna.
13.100.*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x, ona vrijedi i za
x=x+c ( [()
1
l-f(x+c)
f x+2c)=f x+c +c ()
l+fx+c
1_I-f(x2
1 + f(x) f(x).
·1+ 1.- f (x)
1 + f(x)
Kako je f(X+2c)=f(x), za svaku vrijednost varijable x, to je funkcija
y=f(x) periodiclla sa periodom 2e.
13.7. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta. ParDe i neparne
trigonometrijske funkcije
13. lOLa) f( -x)=2sin( -x)=-2sinx=-f(x), funkcija je neparna.
b) funkcijaje nepama
c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x), funkcija je parna
d) [(-x)=-S\;os(-x)=-8cosx=[(x), funkcijaje parna.
13.102.a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna.
13.103.a) f(,x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x), funkcijaje pama.
b) Funkcija nije ni pama ni neparna
c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna.
13.104.a) 1(
--.') __ (-xJl -sine-x) ·_x
3
+sin3x __ x
3
-sin3x
f(x), sto znaci
-x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x
b) Funkcijaje parna. c) Funkcijaje parna.
13,105.a) fe-x) = (_X)3 - tg
3
3(-x)sin
3
2(_x) =
= ,x
3
-tg'(-3x)sin
3
(-2x) = _x
3
-- tg'3xsin
3
2x = _(x
3
+ tg
3
3xsin
3
2x ",-[(x).
FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna. b). tllokcija je c) Funkcija je pama.
13.106.*'a) Funkdjaje parna. b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna.
262
13.8. Znaci trigonometrijskih funkcija
13.107. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u
trecem kvadrantu.
13.108. U cetvrtom. 13.109. U drugom.
13.11O.a) sin1250>0 b) sm3200
o
<0 c) c05116°<0 d) c052500<0 .
13.11 l.a) tg2650+5>0 b) ctg573 >9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-
270
°1>0
13.112.a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0
13.1 13.a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° - cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20-
° ctg86 . .... k' . .
13.114.a) Funkcija je pozitivna U onim intervallma u kOjlma SinUS I OSlnus ImaJu
Istl znak: (0, % JU ( n:, 3;). I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih
znakova: n: 27r)-
b) U intervalima (0, % JU ( 3; , 7C) funkcija je pozltivna.
c) U intervallma (0. % )u[ n, 3;). funkcljaje Pozltivna.. ..
d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1, kada Je vrljednost funkclje O.
13.9. Svodenje na prvi kvadrant
13.11 S.a) cos67° b) c0524° c)
13.119.a) sin73° b) sin39° c) tg
13.120.a) sin 1 20° sin(1800-600) = sin60° = 0,8
6
6
6
6
0
03
b) cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0,8 3
c) sin13So = sin(IS0°-45°) sin4SO =0,70711
d) ctg76°
d) tg18°
d) cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0,5
13.1 21.a) tg120o=tg(180o,600)=-tg600=-fl. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1.
e) 'g!3So =tg(18,00-45°) = -tg45 ° = -1
d) etg 150° ctg( 180° _30°) = -etg30° = - .J3 .
263
13.122.a) c0521O' -c0530' _ 13
2 '
b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 .
2
c) ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1
d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = ._lc.
2
1.123.a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ .fi
2 '
b)
: 2 '
c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = .J3.
d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° =:!i.
3
13.124.a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.i.
2
b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = lc.
2
c) tg300
D
::: - tg60o:::: 13. d) ctg33(P:;:: -ctg30° ::::: - -13- .
13.125.11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 .
. 2
b) sin825' = sin45' = c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1 SOO)=sin 150'= sin30'.
r:;
d) sin960o:::: -sin60
Q
= .. -..;3
2 .
13.126.11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0,5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0,86603
c) cos d) I ,73205
l3.127.a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0,5 b) ctg855°=ctg135°=-1
c) tgJ d) 1.
13.128.a) b) sin ')=cos24'
e) sin d)
J 3.129.a) cosS7"=sin3° b)
c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40°
13.130.a) tgI87°=tg7' b) I 0"
c) ctg45 1 o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600
o
=ctg60
o
=tg30°
. 13.13I.a) sin 111r=sin( I On+n)=simr b) cas231t (cas221t+1t) =COS1t
c) sinSrr=cos2n d)
13.132.a) cos660'=cos60'=0,5 b) sin870o=sin30o=O,5
c) 1!732 d) tg585°=tg45= 1
13.133.a) 5 b) 3 13.134.a) -0,5· b) 0
264
o .49Jr. (361r 13n:).J 13n:). 13n: . (rr 2J7:) 2J7:
13.L,S.a) sm
I8
=s11I8+I8 =51,\ 2J7:+I8 2'+'9 =ca"<)
b) cas 3
1
5; = cos( 2n + )= cos = cas( + )= -sin .
c) tgl - -
tg
l4n+ ..
13.136.a)* sinl3; + IX }os(a - 3n )ctg ( 5; +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa.
b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX )tg( 3; - IX )= sina cosa clga = cos
2
a.
13.137. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245°
:::;: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :;;;;:;;
;::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O.
13 138. cos' 696
0
+tg(-2600)'g5300 -cos
2
156° cos
2
24° +tg800t81O° -cos
2
24°
. tg
2
252° +ctg
2
342
0
Ig272° +ctg
2
18°
Ig800[g100 ctglOOtg100 ::::;
ctg
2
18° +ctg
2
18° 2ctg
2
18° 2etg 2;
sin (- 328
0
)sin 958
0
cos (- 508
0
)eos (- 1022 ° ) _
13.139. ) _
etg 572 0 tg(- 212
0
- sin 32°sin 58(1 - cos 32
11
cos 58
11
- sin 32°cos 32(1, cos 32
iJ
sin 58(1
ctg32() - tg32{) ctg32
11
tg32()
:::: -sin
2
32° -cos
2
32
iJ
32° +cos
2

13.140.* sin39Sosin 145
0
- cos(-505°)cos755° - tg( -616°)tg194°
= sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° =
== sin
2
350+ cos
2
35° +ctg I 4
0
tg 14° == 1 + 1 == 2.
13.10. Adicione teoreme (formule)
13.141.a) sin28°cos2°+cos28°sin2° = sin(28°+2°) == sin30° == 0,5
b) sin60° = 0,866025
2
13.142.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = .fi = 0,707106
2
b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=.j3
.2
13.143.a) cos53°cos37°-
265
. b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = = 0,5
.-/3
14.144.a) cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' =2 = 0,866025
b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =.fi = 0,707106.
2
Ig?4o+tg21°
13.145.a) -. -0 0 = tg(24°+21°) = tg450= 1.
1-lg24 Ig21
tg34° + I 26"
b) I " g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -/3 .
-lg34 tg26
.1
0
124° + Ig56°
c) i 0 I' ° °= tg(l24o+56") = tg1800 = O.
-Ig 24 tg56
13.146.a) ... =tg45°=1 b) ... =lg300 = c) ... = Ig600 =.J3
13.147.a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino.cosJ3 + cosasinJ3.
Potrebno je odrediti cos a i eosp.
2 1 . ") 4 f. ') 15
cos ex:::;; -sm-a, cos(X=-, cosf3 f3
5 17
sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 = 45+ 32 =_13
5 17 r 5 17 85 85 85
b)
" 13' n 36
SII1(o .• )=-- c) cos(o.-J3) = __
85
26
13.148. tg,p+f31 tgcY.+tgf3
Hga tgf3
5
19
14
26 g{ ) tgo. -tgf3 =2 =t.."
19;ta-j3 l+tgatgf3 62929
5 5
1+4·-
5 5
13.149. coG-a )=- => s;1.'.'- =>
\ 2 13 13
12. 12
tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O ( )
120
tga-j3 =-.
119
3.J3 -4
13.150. 5io(30'-00) __ _
--fii-3
13.151. ---
c
13.153. 15-.13 -8
34
10
8
13,154.a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o:::::
= J2. -/3 _ .fi _ .fi(j) - 1)
2 2 2 2 . 4·
b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 =
266
1
13.152. --
7
_ l . ..fi . ../3 . ..fi _ ..fiV - ../3)
-2" 2 22- 4
e) rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-../3;
,,3-3
d) etg15° = elg(45° - 30°)= 3 +J'f = 2 +../3 .
3-,,3
1 1 5
-+-
( 13)
Iget + tgf3
13.155. tg a+ =.:e.::....:.-'-".'=c
1- tgatgf3
2 3 .Q.=l => a+f3 =45
0
1 1 5
1--·-
2 3 6
. . . 3.[1+4 4 4../3-3 3 25 1
13.156. sm(o.- f3)=smo.eosf3-eosasmf3 =-- .... -.----.-=- =-
. 105105502
=> a - f3 = 30°
13.157. Ig(o.-f3)
tgo. - Igf3
1 + tgatgf3
=> 00- 13 = 300.
13.158* tg(o.+j3)
tgo. + tgj3
1 - Igalgj3
=> o. + J3 = 450.
a.J3 a-I
.J3
a.J3 a-I
1+--·--
4-a .J3
I-x
x+--
a
2
-2a+4
(4-a).J3
a
2
-20+4
4-a
x(1 +x)+ I-x
_--,I-c'+--'x _ l...c+-,xi;---:
1 _ x 1 .c·:: -1.:+:.:':. - xO - x)
l+x 1 +x
1
.J3
+ 1
-'-=1
xl +1
Ako je x<-l, tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu .Ie a izmedu
-45° i -900. Kako je tg(o.+J3)=1 u svakom slucaju, to zbir CHI3 uglova a i 13
moze biti same -135' (-3n14).
13.159.a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)siny=
= sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y - sinasin f3 sin y .
b) cos(a+l3+y) = eoso.eosi3casy - sinasinJ3eosy - sinacosi3siny-
casCLsinl3siny.
( f3 )
.:.
I",g .::::0..:.+.:.,.:.:'g"'f3-=:-":...,.",t g"'y'---_t"'g.,;;.o.:....t ";f3,,,1g",y,-
c) tg a + + Y =
I - tg atg 13 - tg o.tg y - tg f3tg y
13.160 . Prema a) u prethadnam zadatku je
sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny.
Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u
.. . . 2J2. 7J2.. .fi
navedcnu formulu; doblVamo:cosa::::: --, f3 = cosy = r.-:;
3 3,,11 ,,11
267
1
=
tg45°
I
13.163. -
2.
13.164.
13.165.a) sino: b) cosa
c)
b) 1
13.166.a) b) I c)
13.167.a)
13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° =
= sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37
c
sin23
c
=
= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;
= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=
= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5
b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos
= sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.
c) 13 d) 13.169 a) b)
222
13,170.a) b) 0
cos(a + 13)
c)
cos(a - 13)
d) ... = tg4S" = 1 .
13.171.a)
sio(a - /l)
sin(u+/l)
b) 0
c) -tg75°
13.172.a) b) ... = tg4so=1 c) I,,: )=t
g

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos
2
a - sin"a - 2sin
2
a = 1-4sin
2
a b)] c) tga
13.174.a) 1 b) -tcr'a
13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina =
= cos(45°-0:)
13.176.a)
c05300
li
sinG S° +30°) = sin45' 2 .fi l6
c05300 cos300 = 13 = 13 = 3
5io15° casIs" + sin300 coslSO
=
. ?
13.1 77 a) + f3)sIr(a -,6) = (5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 =
268
= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin
2
a COS
2
f3 -cos
2
a.sin
2
IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13
sin ex cos (3
..-,- + ---
cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3)
.cosJi _ sin ex cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) .
13.178.a) tga+ctgf3
ctgf3+ 'ga
sin j3 cosa
SII\(X-CQ!{X' tg- =2sm-cos--- cos -- g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-= b)
. ex. ex ex ( 2ex . 'Jex} ex . a ex: 'Jex ex . 'Jet ex
222,222222222
r
. ,a '\
\ SIn--1
. ex ex . 2 ex et . ex ex. ex ex \ . ,ex ex 2 .
-tg-=sm-(cos-+sm-tg- I:::::SIO- cos-+-- 1=
22222222122 al
. \ cos
2
J
[
,a ., a )
. ex cos-'
2
+sm-
2
\ . ex 1 ex
=Sln"2 ex
cos - I cos .._-
2 ) . 2
()
tga +lgf3
13.179.a) t g a + [3 - tga - rgf3 = - tga - tgf3 =
J - tga tg[3
= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3)
I-Iga Igf3 J - tga tgf3
Igatgf3(tga + Ig[3) !3 ( B)
=tr:o:to ["ex+ .
1- rgex Igf3 "". (> , •
13.180.b) (J-lga)cos(45o -(X) l-tga ,c05(45
0
-a)=tg(45
0
,a)co5(45
0
-a)=
! +tgo: 1 +tgex '
13.18I.b)
:::: sin (45
0
- ex)= sin - (45() + ex )]= cos(4So + ex)
(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) =
13.181.
= (ctg a + ctg f3 )-
etg ex + etg j3
eta actg f3 + 1 •
(ctgf3-ctga) 0 ..•
etg f3 .- erg ex
= ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .
a+f3+y=i => -y => -Y)
=>
tga + tg[3 tga + tgf3 1 ( . \.
---= ctgy => => tga + igf3 fogy = 1-tgatg[3
1 - tgatgf3 1 - tgatg[3 tgy
=> Igatgy + tg f3tgy I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy = 1.
13.183. =
= cos
2
x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) =
cosxcosasinxsina+sin'2xsln
2
ct-2cos
2
xc'os2a
-2cosxcosasinxsi_nci =
269
212·2·2 2( 2),2,2
= COS X-COS XCOS a+sm xsm a = COS x I-cos 0:; +sm xsm a =
? .,..,' • 2 . 2 ( , ")' 2 . 2
= cos-xsm-o:.+sm xsm a::::: cos-x+sm x sm a = sm Cl.
cosy-

cos
2
0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3)
cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3)
= cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin
2
0:sin'l3)
:::; =
C05
2
(%(1'- +sin
2
asin
2
f) = cos
2
asin
2
f)+cos
2
J) +sin
2
o:;sin
2
B =
::: (cos
2
a+sin
2
cx)sin2f)+cos
2
!) = sin
2
f)+cos
2
13 ::::: 1.
13.185. * =
= cos'o:+cos
2
13+cos' [180
0
-( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13)
2 ? 2
= coS (Hcos-l3+cos
:::: cos
2
a+cos
2
f)+cos
2
a cos
2
f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n
2
asin2p-
2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) =
== cos
2
p+sin
2
asin
2
f) = cos
2
a(1-cos
2
J3)+sil/asin
2
J3+cos
2
J3 :::::
= = (cos
2
a+sin
2
a)sin2j3+cos
2
J3 = sin
2
J3+cos
2
J3= 1.
tga + tgfJ
13.186. a+I3=180'-Y
1- tga tgfJ
=> tga + tgfJ -tgy(l- tga tgfJ) => tga+tgp+tgy = .
13.187.
;5 -fi 3
COSCX=- GOsP=-, cosv=-
. 3" 4' " 5'
= = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny
:::: - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + =
= 3. -J7 3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2 .'1.mc::.3-,--S
34345745345 60
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla
88
3, 3 4. 2 7' 24
13.1 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;-
5 4 3 25
, .' 7 24 7
cos2a=cos-U-sm-(l=; -, tg2a -= -' - ct cr2u:::.:-
25 7' b 24 .
5. 120 119
13.189.
]3 169 169
-1-[5
13.190. rga=---
2
270
l-cos2j3
2
I
1+- r;
fJ ,,6 fJ h?
--- =0 sin =-:;-, rg
2 3 - 9 0
13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32.
49
2tga J_lo
2
a
13.193.* sin4a 2sin2acos2a = - O
2
-0,96, cos4a 0,28.
l+tg a 1 + tg a
13.194.
13.197.
. . ( a) 2' a a (2
sma=SIll
l
2"2 = Sln 2" cos 2" , cosCX=cos
a 2 a
2tg - ctg --1
rgrx 2 ctga = 2
,a a
l-tg- - 2ctg-·
2 2
,- I
tg=-v2 -I,
J+ctg-a
a) ,a '2a
2 =cos 2
. . .fi. 2 .fi. , 1
s11120::::: 2smacosa =--. cos a;;;;: -, tgLO::::: , ctg2a = 1.
2 . 2' ,
60 91
13.198. sino' '109 ' 109
60 91
9] , etg= 60 .
13.199.
sina
3-2cosrx .
a

- _£-
_ a
l+tf ;- --
" 2
3-2
4
__ 1±_4_
1-4
3.- 7
1+4
4
5
6
3+··-
5
4
5
21
5
4
21
a
2
-6ab+b' . 4(a-b}f;b
13.200. sm2x=+ ?' cos2x= tg2x=:r-,------,
(a + b)- (a +b)2 a- - 6ab+h-
1-a} 4a{l-a
2
) 6a
2
_I_a.1-
t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+ 6+a
2
y- , cos2x= 6+a
2
y
. 9 517 917
13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±--
16 16 35
4 13
13.203.
3 84
. 8,/10-1 14-7.[5
13.204 .. ----,
_ . D 27
J8-2S.,J5
-'---,--'-
81
13.205. IS iii 75 stupnjeva 13,206. sin4x -0,96 13.207. eos4x -0.28"'-
271
13 208)
'15°' '1-
0
-f3
. .a cos- -sm-.);;:::: eas(2·1S0) ;;:::: cos30o= _.
2
b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2 .
2
c) cos
2
22Q30'- sin222030'=cos450= .J2 .
2
13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300 = -J3 .
2
b)
c)
tgJSO
l-tg
2
1S0
2tg ISo
2 l-tg'15°
2cos' 1SO -1
1- 2sin 222°
30
,
___ 2cos
2
1So -(cos
2
15° +sin
2
15o)
sin' 22°30'+cos' 22
0
30'-2sin' 22°30'
cos 30° 16
cos 45° 2
13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4
c) cos"2a
b) cos
4
2u-sin
4
2a=cos4u
d) 1-8sin
2
acos
2
a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos
2
2cx+sin
2
2cx-2sin
2
2a=cos2a.
13.21I.a) -1 b) 1 c) -J
d) cos
4
a._6cos
2
a. sin
2
cHcos
4
a:;::( sin
2
a+cos
2
o:}2 -Ssin
1
CX::os
2
a::::: 1-2s1n 2
2
a;::::cos4a
sin 10° sin 10° sin 22°
13.212.a) __ :;0_ b)
sin200 2siniOocoslOo 2cos]00 sin44° 2cos22°
c) 2cos20°
d)
2sin 3x
13.213.a)
sin 10° sin 10°
!-cos20o 2sIn I 2sin 10°
b)
2sin x
c)
cosx cosx sin2x 2sinxcosx
1 +cos2x 2eos 2 x 2eosx
d)
1 +cos2x 2eos
2
x
rgx.
13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134° =
= sin(1800-46°) = sin46°.
b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40°
c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°. d) cos]O°
13.215.a) sin800 b) c) ctg100 13216 a)
8 . .'

b) ---'---'=-cc
(
COS - sin 9:.1
2
2 2 J-
272
'lex .-,a 0' ex
cos- -+s1o- -
2 2 2 2
( a . ai'
i
+ 2 2/
a . a
cos--s1o- .
2 2
(
a. ex)' =1.
- SJn- - .-
\ ·2 2
)
1 .
c -sm2a
2
13.217.a)
. 2n. 3n . 2n. (n 2nl .2" 2" . 4"
2 Slll Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111
T
COST= SIn --:;-.
13
? 18 ) 4' 180 360 4$in 18° cos 18° cos 36° 2sin36° cos36°
.- .a SIn COS = 00
cos18 cos18
sin72
u
sin(90o-1So) cos18():=1.
cos18° cos18
u
cos 18°
b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =
251n200 cas20
D
cos 40° sin lOG sin 40° cos 40° sinlOo
2sin 20° 2sin 20°
(2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo 2coslOosinlOo sin20D 1
- 4sin200 4sin200 8si11200 8sin200 8
'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos
2
xsinx _sin
3
x
:::::2sinxcos
2
x+Cos
2
xsinx - sin
3
x::::: 3cos
2
xsinx- sin
3
x:::::3sinx(1-sin
2
x) - sin
3
x :::::
:::::3sinx-4sin
3
x.
b) cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx:::::
(
'., ? . ('1 ')
::::: cos x Sl11X = COSX cos-x- +cos-x -
2sin
2
xcosx:::::
= cosx(2cos
2
x-l )-2cosx( l-cos
2
x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) =
:::::: cosx(4cos
2
x-3)::::: 4cos
3
x-3cosx.
251 n cos20' c0540'
13.220. = ._ ...... ___ _
2
S1 nO' coso: cos2a cos4a

2
2 sin 0: cos 0: cos 2a cos 40: sin 2ex cos 20' cos 40: sin 4a cos 4a
13.22I.a)
4sin
2
tg 2 (45
0
+ a - 1
tg
2
4So +0: +1
41go:
4sin
2

2
-1
(l+tgo: \['
!--- +1
II - tgo: /
(1 + tgo:)' - (1 - tgo:)'
---(1 tgo:)'
(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )'
(1- tgo:)'
2tgo:
1 +tglo:
sin 20: .
3tga
" 3tga
13.222. = --
2
,
IgfJ-tgo:
1_ + tgf3 tga
--- -tga
2
2
sin Sa

2
273
13.223.a)
13.224.a)
_ 3tga -2tga
- 2'+ 3tg 2a
sin aeosa
2+"sin
2
a
tga
sinaeosa
sin a sin a
cosa
2 + 3( sin a )2
cosa
cosa

cos 2 a
2sinacosa sin2a
=---
4+1-cos2a 5-cos2a
IT j I fi J 2 - fi
l-cos- -- ff
sin.":=sin.'l.= _4 =,1_2 = _2_ = 2-fi = ..;2-..J2
8 2 2 2 2 4" 2 0
. ". t+cos". ,fi;72
b) -2-:1 2; 2
1C :
d) to-=2-,/3 e)
" 12
13.225.
13.226.
274
.n:
13.227. SHl-
24
.n:
SIn-
24
n:
cos-
24

2
)Z-JUJ3 ')2+JUJ3 J4-(2+.J3) f2=J3
=

_ ... b-J3.
L
2-b+-I3} _
- 12-b+-13 r 2--13 -
=
13.228.a) Is in 2al
13.229.a)
[
'. 3xl
Ig-
2
1
_( .oa
l
r .a . . <X\ I ,a IX
I 3 710 a.J .J2+2cosa = 2lcos- + 2 cos- --sm- -)! = "\14c05- - = 2 cos- 0
.. -. . . V 2 2 I \ 2 2. 2 2
.. l.fi . .fi I
b) .J2(J +sin2a) = = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-;:;-cosa[ =
2 _
1
7[· .rr 1
21
.( ,,]
= 2cos"4
sll1
ex + SlD "4cos ex = I
S111
ex +"4 "
13.23 J.a) ,,"2-+-..J
r
2=+=2=c=0="'=x =J2+.J2coi2\+2sirf 2\+2co,;2,-2s;I1'2\ =
= 2J.' = J2 + 2lcos2).i x + 2cos' X +12cos
2
X - 2sin' "1 =

O:O;x:o;-"-=2cosx,O:O;x:O;-"-
4 4
nIt:. 1C n°
...;4sm- x , - :S;x::;-=2smx, -;:;x;:;-
c 4 2 4 2
b) cos'x, xE(2krr, n:+2krr), kEZ.
.":

... .fi . 1- ___ 4 1- __ 2_.
8 = ____ 2 =
2 2· 2
___ 2_ :::: 2
2 . '.2
27S
13.233.a)
c)

1 +,
2
,
I

r: r:- r;::
>j2+.y2+'i2 I ._....=2__ I+.? ,_' 'Ii
1
1
+?
--= v- - '2 __ == 2
I-cosx
,
sin':'"
. 2
1 +cos2x
cosx
=>
x
sin-
2
,TC
-- = 4
32
. ,
b)
X
ct
o
-
., 2
cos
2
x+cos
1
x .. $10- X
cos x
,
2C05- X
cosx
) x
d) to - -
2eosx '"' 4
\' x
2sin ':""'cos--
__ 2 ._1.
x
2sin-
2
sinx
13.234.a) sinx =-1
") x ,2 x
, x
C05- --
, _'1-_
---
sin:?
2
+-- --
x
cos-
2
Sin
2
::.
. ?
x
?t o -
- O
2
cos --+sm
2 2
276
2 X cos2 X
cos 2 2
1+---
, x
COS- 2"
cos x
b) cosx =-1
c)
d)
sinx
tgx = - -'
'- cosx
l: , x
, cos
1
2:
cos x
ctgx;:::o -,-=-- J,: x
<.." smx 2sin-=--cos-
2 2
2 X • 2 X
COS --sm 2'
___ 2 __ ,
, x
cos-
, x
___ ",,2_-:: - -'--x
2 X . 2 x sin2-
sin- 2:
1--- -
2 X
cos "2
cos - sm"2 1 + __ . 2 _
_ 2+__ 2
x
, x
cos- -
2
2 X cos _
cos '2 2
x x
2sin-cos-
2 2
2 X
cos -
. x
2sm.....,.
2
2 x
l+tg '2
x
7tg-
- 2
x
cos-
2
___ =_.
x

, x
-
2
sin
2
-
2
, x
cos- -
2
?' X
Slll- -"
, x
I-tg' -
2
2
1- --," ,x
') x l-tg-
cos- - .!.

X

13.235-.·8 .
') SilLY - Sin 2x
13.236.a)
I sin x(l -- cos x)' . , ? sin \: cos x
" - ?sinx(l+co5X)
2sinx+2smxcosx _.
, x
x 1- tg - -2
2tg 2 ),; 2 X
1 + - '-, l: 2 X +? Ig _ 1 -+ tg ?
., ).: 1. .' 1 + tg -- _ ? ---------=- =
l+tg- 2 l+tg '2 __ .. ,x
I+
sinx-c?sx --_... ---·x·· - ]: 2
b)- l+tg 2" -0
2
1 -+ sin x -+ cos X / _
1+
- 2 + ___ _
x x
2tg 2 -+ 2tg-
2 2
x
2 + 2tg '2
, x
I +tg - 2
2tg tg -+ 11 x
2 \ - J = tg?
x _
2(1 + tg '2)
277
c)
x
sm-
x . 2 X 2? X COSx
tg-+2sm =
2 2 x 2 5inx
cos-
2
. x . x . x
=-=x
= __ 2_ + 2sin 2 . COS X =- __ + _-,,2 __ =
x 2.x x x
cos--··
2 2 2 2
sin (I + cos x) 2sin
x
cos-
2
2 2? . x x
---"'---"-::::: _sm-cos--::::; sin x_
x
cos-
2
x 2 2
cos-
2
'" r.J.Ji Ii \
d) ,.J2-cosx-sinx
sinx-cosx
;/2 I
2.-J_
"'2(.Ji Ii-) -'F2sin(X-45"-) =
vL -COSX--SlllX
)2(I-cos(x-45° ))
.Ji sin(,-4So)
\ 2 2
2
.' 2
Sin --_.
2
. x-45°
2sm ---cos---"
2 2.
x-45°
tg---
2
13.237. sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa.+cosj3) :::: sin
2
a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3
= 1+cos(o:'[3) = l+c05' a-{3 -sin' a-{3 =2cos,,0:-{3.
2 2 2
13.238. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' =
:::: sin
2
a-2sinasin/3+sin
2
p+ =
= 1 + 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 2cos(a·p) =
= 2. 2 (cos' 0: - i3.. _ sin 2 0: - /3 ).= 2 . 2 cos 2 fX - j3 + 2 sin 2 0: - {3
\ 2 2 2 2-'
= ( 2(;(-/3) . ,0:-/3 . ;fX-jJ
2 I-cos -2- +2sm--
2
-=4sm--
2

sin'::' 2sin '::'sin
J3.239.a)
tg !.. = __ 2_ = __ ",2___ "-.°
2 x . x x
1- cos x
sin x
278
cos - 2sm -cos-
222
sin x
iii tg!:'= /l-cosx = (l-cos,,)' (l-cosx)2 = l-cosx
2 VI+cosx (l+cosxXl-cosx) = I-cos
2
x sin
2
x sinx
. b) tg2= !J-cosx =: fEcosxXl+cosA) =: I_I-cos
1
X = sinx
2 J+cosx V (I+cosx)' V (1+COS.\)2 - l+cos.1:
13 240
4 1[; 2 1[; 4 31[; , 51[; , 71[;
. . cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--=
8 4 8 8 8
:::: cos -+J3cos -+cos -+cos -+- +cos -+_ =
, " 2 " 4 3" '("") '(" 37f)
8 482828
41C 27t 43n: -41C _43n
:::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm -=
8 4 8 8 8
:::: cO$"-+sm - -2cos--sm -+13- - 'T" cOS"-+Sln - -25m -coS"-::::
(
,7f . 27t)2 ;7t. ," [-1'2J' 'l ,371: . 237t)2 . ,371: ,37t
888828888
1(.7f)' 2 1(. 37f)' 121312
= 1-
il
Sl"4 = 1-i4+2+1-24 = 8.
13.241.a) tgISo+ctgI5° =
sin 15° cos 15°
=---+
cos 15° sin 15°
sin 2 IS° + cos
2
ISO
sin ISO cos ISo
2 2
=4
2sin ISO cos ISO sin 30°
b)
, 7f
" "I 7f 1 - tg' '8
ctg--tg- =---tg -=-
8 8 7f 8
tg-
8
1[;
tg-
8
7
-.-:...- = --- = 2.
J[
tg-
8
, "
I-tg- -
8
rc
tg -
4
1
0 74? * 2 ex: 2 f3 2 Y ] -- COS a 1 - cos j3 1 - cos Y
_.' tl{ -·+tf{ -+rf,' -=_.---+ + =
c 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y
abc
1--- J- -- 1---
::::: _ b+c + a+c + a+h
abc
1+-- 1+ -- 1+--
b+c-a a +c-b a +b-c
+ +
o+h+c'
:c...:c...c...:. = 1
h+c+a a+c+b a+b+c ll+b+c
b+c a+c a+b
l-sinx
J 2.243. _.:c...c.::::::'.::....._
)x .)x
cos - - - S111- -
2 2
(
X. xl x . x)
cos} - Sln 2' cos 2 + sIl1
2
x x
( J
cos 2" - sin 2"
(l x . xl x . X)
cos- - sm - cos- + 5111-)
2 2 2 2
x . x
COS- - SJl1-
2 2
x . x
cos-+ sm-
2 2
x . x
COS--S1l1-
2 2
x
cos-
2
x _ x
COS-+S111-
2 2
x
cos-
·2
279
13244_
280
x
Slll-·

X
cos--
_ x
Slll-

x
cos-
2
x
I+tg-
2
7C x
tg--tg -
4 2
7C x
tg-+tg-
4 2
,II + sin x + ,II - sin x)' .Jl + sin x + .Jl- sin x
,II + sin x - ,11- x ,II + sin x - ,11- sin x ,II + sin x + ,11- sin x
. 2+2.JI-sin
2
x l+cosx

2sinx Sill X

2
?
_ x x
_sm-cos-
2 2
x

2
x 2
sm-
2
LITERATURA:
1. Abramovic,M.I.,Starodubcev M.T.:MATEMATIKA-algebra i eletnentarne funkcije,
"Vissaja skola", Moskva, 1976,
2. Alekseev V.M.:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac,
"Visa skola", Kiev, 1989.
3. Antonov M.P.,Vigodski M.J.,Nikitin V.V.,Saankin A.I.:ZBIRKA ;lADATAKA 1Z
ELEMENT ARNE MATEMA TIKE , Zavod za izdavanje udzbenika,Sarajevo, 1972_
4. Bogoslavov T.V.:Zbirka zadataka iz matematika 2,
Zavod za udzbenike i nastavna Beograd 1989.
5_ Brackovic M_,Demirdzic L:ELEMENTARNA MATEMATIKA za kvalifikacione i
prijemne ispite, Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu, 1987.
6. Daki':: Branimir:MA TEMA TIKA 2 - zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije,
"Skolska knjiga", Zagreb, 1994,
7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE
Odabra.na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica,2000.
8. Huskic A. MATEMATIKA za drugi razred gimnazije, Tesanj, 1996.
9_ IvoviC M_Z_,Milosevic V_M_:ZBIRKA RESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE
sa zadacima za taktnicenja i prijemne ispite oa fakultetima,
za 3. razred gimnazije smera, ICS, Beograd, 1974.
10. Kurepa S.,Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije,"Sk.k" ,Zagreb, 1994
11. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX,XLI), Zagreb
12. Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroono-
matematickog smera, Zavod za udz.benike i nastavna sredstva Srbije,Beograd, 1972.
13. MihailoviC Vojislav: Zbirkaresenih zadataka iz gcometrije za IlI;azred .
gimnazije, Zavod loa udzbenike i nastavna sredstva Srbije, Beograd,1977.
14_ Milin L,lvanovic Z2BIRKA RESENIH ZADATAKA IZ TRIGONOMBTRlJE SA
ZADACIMA ZA TAKMICENJA I PRIJEMNE ISPITE NA FAKULTETIMA,
"Naucna knjiga'-'", Beograd,1984.
15. Milio L.,Ivanovic z.,Ognjenovic S.:MATEMATISKOP 4-·
zbirka zadataka za drugi razred, "Naucna knjiga", Beograd,1988.
16_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA IZ TRIGONOMETRIJE
Zavod za izdavanje udzbenika, Sarajevo, 1971.
17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2,
Zavod za izdavanje udzbenika, Sarajevo,! 968.
18. Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred
srednjih skola, IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike, Sarajevo, 1977.
19. Stefanovic R.,D.Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebre-
sa uputama,feSenjima i rezultatima- za drugi razred .gimnazije,
Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije, Beograd 1972.
20. Snajder M.,TomiC S.:Metodicka zbirka zadataka iz matematike za srednje skoie,
"SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna Sarajevo, 1981.
2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike i srednjih skola
Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1997.-! 999.
22_ Zivkovic R_,Fatkic H_,Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE
sa rjeScnjima u.putama i rezultatima ,
<"SvjetJost" zavoo udibenike i nastavna sredstva Sarajevo, 1987.
281
SADRZAJ
PREDGOVOR
1. STEPENI I KORUENI
1.1. Stepeni sa prirodnim izloziocem (eksponentom)
1.2. Stepeni sa cijelim izloziocem (eksponentom)
1.3. Korijeni '" ........... .
1.4. Stepeni sa racionalnim izloziocem (eksponentom) .................. .
2. HOMOTETlJA I SLICNOST
2.1. Kruznica (kruzna iinija) i krug. Centralni i pcriferijski ugao.
3
6
7
8
16
Tallgente kruzhice. Tangentni j tetivni cetverougao. 18
2.2. Njercnje duzi.' Mjera duzi. Zajednicka mjera i najveca zajednicka mjera dvije
duzi. Samjerljive i nesmjerljive dut! ...... , ......... ,............... 20
2.3. Proporcionainost dul.i, geometrijska proporcija, geometrijska sredina dviju
duzi, produzeria proporCija,Taiesova teorema.... ............... 21
2.4. Osoblne simetl"ala unutrasnjeg i naporednog vanjskog ugla tfOUgJa.. 23
2.5. HO\1lotc:tija gebmetrijskih figura 24
2.6. Sricnost geometrijskih figura ....... <0.... 25
2.7. Primjena slicnosti l1a pravougli trougao. Pitagorina teorcma.. 29
2.8. Potencija tacke 1I odnosu na.kruznicu. Ziatni presjek duzi. Polara
tacke u odnosu na kruznicu ----------------------------- 32
3. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEV A 34
3.1. Jednakost dva'kompleksna broja ............ ........... 35
3.2. Operacije u skupu kompleksnih brojeva(sabiranuje,oduzimanje,mnozenje) 36
3.3. Konjugirano-kompleksni brojevi ...................... 37
3.4. Dijeljenje kompleksnih brojeva ............ ........... 37
3.5. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja........ 39
3.6. Preslikavanja kompleksnih brojeva u skup tacaka ravnLKompleksna ravan 40
3.7. Kompleksni bfojevi-razni zadaci ............... ............... 41
282
4. KVADRATNA JEDNACINA (JEDNADZBA)... .................... 43
4.1. Rjdavanje nepotpune kvadratne jednacine .................. 44
4.2. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine ...................... 45
4.3. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine. 46
4.4. Normirani oblik kvadratne jednacine (jednadzbe). Vieteove formule.... 47
4.5. Znaci rjesenja kvadratne jednacine ................................. , 50
4.6. Primjena kvadratnih jednacina ................................. 50
4.7. Kvadratni trinom. Rastavljanje kvadratnog trinoma na linearne faktore. 52
4.8. Kvadratnajednacina ~ razni zadaci ...................... 53
5. KVADARATNEFUNKCUE 55
6. KV ADRA TNA NEJEDNACINA (NEJEDNADZBA) I SISTEMl
(SUSTAVI) KVADRATNIH NEJEDNACINA (NEJEDNADZBI) ...
7. NEKE JEDNAC1NE (JEDNADZBE) VISEG REDA
60
7.1. Bikvadratne jednacine (jednadZbe) 63
7.2. Binomne jednacine (jednadzbe) .............. 65
7.3. Neke jednacine (jednadzbe) treceg stepena (stupnja) 65
7.4. Simetricnejednacine (jednadzbe) 66
8. SISTEMI (SUSTAYI) KYADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 67
9. IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE).. 69
10. lRACIONALNE NEJEDNAC[NE (NEJEDNADZBE).. 71
11. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 1 NEJEDNACINE
(NEJEDNADZBE)
11.1. Eksponencijalna funkcija 73
11.2. Eksponencijalnajedllacina (jednadzba) oblika af(x)=ag(x) .,. 73
11.3. Eksponencijalna nejedllacilla (nejednadzba) oblika af(x)<ag(x). 75
283
12. LOGARITMI, LOGARITAMSKE JEDNAClNE (JEDNADZBE) I
NEJEDNAClNE (NEJEDNADZBE)
12.1. Pojam logaritma i logaritamske funkcije. Osobine i grafik
logaritamske funkcije 78
12.2. Pravila logaritmiranja. Prelazak sa jedne baze na drugu......... 80
12.3. Dekadski iogaritmi .. ........... 82
12.4. Logaritamskejednacine Uednadzbe).. 84
12.5. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe)........ 87
13. OSNOVI TRIGONOMETRIJE
13.1. Orijentirani kut (ugao). Radijan 89
13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (kutova) u kruznici 90
13.3. DefinicUe trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici 90
13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugJa u pravouglom trouglu
(trokutu) .......... 91
13.5. Osnovni trigonometrijski identiteti . 93
13.6. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 96
13.7. Trigonometrijske funkcije negativnog argurnenta. Pame i neparne
trigonometrijske funkcije 97
13.8. Znaci trigonometrijskih funkcija 98
13.9. Svoaenje na prvi kvadrant 99
13.10. Adicione teoreme (formule) J01
13.11. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i polo vine ugla.. 105
REZULTATI, UPUTE, RJESENJA 111
LITERATURA 28i
284

Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl. Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC Urednik: Ante BANIC Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo Abdulah Hodzi6, Tuzla Nura HUSKIC, Sarajevo Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC Korektor: Autor Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC NasJovna strana: Mira GOGIC DTP: Autor Stampa: BEMTIST, Sarajevo

PREDGOVOR
Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti, taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli "tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka. Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za poj~dine zadatke date 5U sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja. Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije, teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.

Tina: 2000

ell' - Katalogizacija u publikaciji Nacionalna i univerLitetska biblioteka Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)

HUSKJC Adem Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred gimnazije i drugih srednjih ~kola ! Adem Huskic. Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf. prikazi ; 24 em ISBN 9958-10-711-2 COBISS.BH-lD 14318342

Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje. Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie, ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema. Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.

1.

S T E PEN I (POTENCIJE)
Osnovne formule i definicije:

i

K 0 R IJ E N I
:

a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11

!ilklum

= j,"',(a ai
=l,(a:;eO) ..:..

);

'" 0)

" ("c)" =~,
b b'

(b '" 0)

Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:

-.

ra Va VJ;= Vb

Za a<O, b<O i paran prirodan broj n (n=2k, kE N ) vrijedi:

iavrt Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

V¥ b

,,-=~,

'Va Vb

(b*.O)

.

Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi:

~ a 2m,

=

M.

5

1 8a d' 1. 17.a) 1.a) amxfl am+2 x 7n+l b) amt3y"+l.a) 1.a) Ll9.: rl [( a~~} f( a~~~c.1.14. 12.3S.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3 :x 13m d) (X4) 3(X') 3 d) (x5 ) 3 :(x2) . 2ax3-a2 x 2 +3ax+l0.a) 2 za a=S' b=O.a) a\a X+1+ax)_ ax+2(ax+3_ a R) 1.33. (_1 3)' [ (_I)'J12 (l) 4 (y'0) " [_(_1)3J22 y=-1. 1.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l b) (a _b ): (a _b ) c) (a2n _b 2n ): (a!l+b ll ) I. za a=-1.2' d) 27 2 13 2' 5 5) 4(41' (2)' .36. 6a7+3a4 _8a45 +4.' rj b) l::: =: J(~:~.28.12 d) 103 1.3' b) 3 4 3'-3' b) 41' ~ ) ('5) l(51' 5 b-Sb b 3 3 c) 50 2 c) 2 x4 d) 2 5 5' (%J(~J 2 C)(I~Jfn3 d) 2 12 . Sy'_2y2+3y_Il.a) Pomnoziti stepene: b) 3 12 .b) 4 6 3ab Sc d.38. 1. a lS b) x" ylO ~ b a) lzracunati vrijednost datog izraza: 2·5" _9·5" 5(3. * Odrediti vrijednost izraza: 6 .8.27 4 JO'(2" -5'2"-') 00') JOo' -66·) 0'" lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz: 2cd 4 4a 7 [)4 151.a) 1.23.24.a) 1.unati Izracunati Izracunati vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost.a) 18':9 b) 20 :5' c) 126: 4 6 d) 33':11' b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3. 1.a) I.a) 2 5 b) (-2)" c) _3 4 d) 2 10 1.J Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla): 1.a) 1. a 3: a2m c) 1.a) Izracunati Izracunati lzra¢.:-=~:.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 1.41.a) 5'-5 2 Ll1.21. [( :':: r{'::.a) (X3)5(X7)2 (X3)5:(X7)2 Izvrsiti naznacene operacije: b) (a2)6(a4)3 112 (-2)I b) (2)3 - 5 (4)' 7 d) (.a) 2' . JOIS -23·1 Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen): J.a2x+l:aX 1. za y=O i za 5x3_2x 2 +6x-2 .za a=-1.a) 1.a) 1.5 .4.a) Sa4_5a2+4a4+7a2 b) 3x 4+Sa3 -4a'+3x4 c) 7x'_Sx 3+4x6 _3x 3 d) i lx7 -1Ix' +1Ox 8 -5x 7 e) _2x 3+5a2 -4a2+3x' f) 5a4 _2a3+6a3_2a4 3 2 4 3 2+3a_5a3+a' -2a +7a3 1.:._ .a) 5 3 2' b) 42·22 b) 1.lO.44.a) a '0 Xii.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5 c) d) _52 c) b) (a3)6:(a4)' c) a3·a 5: a6 b) a7 ·a 3: a4 c) m am'a Jl:i b) a3m.15.za x=-2.a) a +2ab a 7 b) x lO _5a x 2 4 x 3 2 2 2 2 d) 3a'+l1a -a'+2a5 +3a'-8a +4 1.20.42.a) . _ .l6.am+lyll+5 1.a) a2X+3: (a 2x+ 1:aX ) ln 21l l1 ll 1.29.30. J(:~: J(:. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM) Izracunati vrijednost stepena: 1.26.2. d) 1.6 x b) 10)\·5 x :2)\ c) 20 xA x:S'x d) 1.c 3 1.32.31. I 8.9.25 2' b) 4.45.1.25.4.3)2 4 (X5)4(X6)2 (x 5) 4 : (x6) 2 x IJ 'XI!:X 13 x·x 4m 1.7" -19.. 1.27.a) 2_3 22 _7_3 21 19. izraza ~ C.37.1.1-4 6 Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x: 1.a) 4 4 -4' J.34.(a 2)4:(a4) 3 b) (ax+3): (a3)2x-l· a 5x-3 c) (_x ll)21l:(_x 1 yn+1 1. . J{~:f J 7 1. (a4) 5 [(a_3)2 J5 b) b) b) b) b) (3") 2 [(_3)4J2 (a") 12 (x2)-' [(b+])'f 2 c) (5 )3 d) c) [(-5)' J4 d) d) c) (b" ).(2)' -3 3' c) a :a 13 lO 1. 1.39.J 1.40.7'4) 25)0 b) b) 7 16 + 3.43. (2') 2 (_3') 3 (x') .a) b 17 :b c) 1S )-'16 ~- 1.a) 1.6.a) 24 b) 52 c) (_2)2 1. x=2. d) X4'X21:X 14 d) (a x+ax+2}a4 Xffi+\Xm+l+ XI1l+2) 'x c) xllm·Jxrn+4:xm.5.22.7 15 c) c) 10(8'5 .1 c) (b')' d) d) c) [-(-S)'J" x5 _2x 2 +16.3. 8''4 ) 8 35 _2_8 34 17· (3.7.a) (a')2 .13. za x=O i za x=1.a) 4a b) 11a -I 1a +Sa-7a 2 +5a _4a c) a4 +11a +5a+7a +5a_5a 4 b) x m exm+3_ x m) + 1.a) 30 x_5 x .

O.'c- ob!iku u kojem nece sadrZavati c) 7.P l.46. 23"") a-.5 d) c) 18x 6 1.a) 5° b) 35° 1.47. c) c) .a) 1. ARITMETICKI KORIJEN Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena: d) x-1X-'\II X -:' 1.66.xr 1 c) (Sa 3b. x' d) X-6:X·~1 1..2f' U d) (-O.a) [~::.64.74.61.3 ·a"-4·b.81 c) .-3p 3 4x "b 16x.59.J5+'. * 1.-h). y'l2 " 2+ a .a) U9. - 8 x Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena: U8.lr b) -O.JiQ-:.y--'1JI III 1 za a = .(a".a".4 l 1 1 1 1 1 a-1 +b.57.53.b".a) (2'a 3b'):(2"a"b.a) 4 2 S-1'a.4 b.54.a) --I x + 2 ~ --15 .a) b) (1r [H' (m+nY·(m-nt2 2a -1 (%)1 k d) d) (~r :~::~::.t3(I11-nr' C~aJC~ar[:::r --16 .123)° b) 4.a) 3" 3a~:( ~1 c c + (~1 - b~l) (a_I)<. 2 42x""ly -8 .a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X.69.a) b) b) .1 a.52.2P b -"2m ..a) (.a) 8 b) c) . 4 b) 1.73.I -J3600 V'r).48.23)° C) 10" d) Hr' c) Uprostiti izraze: 1. 2 2') (33 2 .70.J.1+y")(X"_x"y"+y") J .50. a b : 1.68.a) (%r (~r -.+(a.11+887.J64 '/225 b) --1256 -J625 b) c) c) V8 --1576 c) d) d) ..1113' -11-2' ifi7 Vi28 Jl32 _12' "/21' +28' "/65' .a) (2x-:?-J)(4x.a) (3.a) xy 4a..* Izraclinati vrijednosti stepena: 1.a*Lx*O) I -1 U sljedecim zadacima sve izraze napisatl u eksponentu nulu iIi negativan brej: 1.3) b) (x-yy':(y.58.10 x b). 1.-1 ~1(b~lr' a + (c+I}:-1 C" + -c 1 165* 1.t+ 2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2) 1.a) 1.4 .* {a-X::a-2JrJ f-a~" T'+(a-X+IAd+a-X+l)'.1'-5111 lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima: 1.67.((PO.r: [XO+(b2+~~C_a2 f] c) (H (mT' \n 8x-:?b.a) U7.:r 0n~:.a) c) Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki: 1.+b.55.1.l b"-1 aD c) h) 7a"-5/J1'1) -I 54x»).2Y' c) -(O.3) b) (6'3 49 .a) 1.-'n"p3) 1.6):(a. K 0 R I J E N I.a) Y 1S2 b) a.60.. ' i.'°) (4'°7 '6') 0) (5no'np")(2y1 n.a) a"l:a"1 b) a-~:a<'i c) x -.2 1.a) .J4':+20 --II! x -1 V7 -J289 2x V5 x .1.51.J ( . b) c) c) ~ 1.a) [6-4[J~ rr b) [(% r-H' b) c) l(~~~:'31 J-2r 1.72.a) 1.:-W-.'c") 1.3.4)" 9 .lr' 1.3a"7a 2 c) a<'a«a. d) V32 b) --11024 b) c)!J8I .7 La) l.49. -1 19./0.O.62.3x U6. 1.a) _(_2)° b) (475+1257-4. STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) d) _8° c) (-43)° c) -(2000-45.* lzracunati vrijednost izraza "2-=-_a__ I 4_ \ 2 ) b) b) r.O.J36 .2.Jab 1 +ba 1 2 aX ) la-~+2ao\+3) b-J -a --1 1 1 ..56.63' "/40' + 96' lzracunati: 1.1 ) ' b ) -J(-3)' -J(.(1 ) 2a ·~I _ 1] .75.

a) z. c) 1.J48 c) 3.9 b) c) ':if16 d) d) '-\/100 Unijeti faktal" pod korijen: 1.a) b) ~(5-X)2. fJ.2.J2·Vi 1.J20 + 11.109.98.f3)2 11 10 .Js + ~3 . 25 +. 625·0.J3 3b ·Vb Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti: Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj: 1. Ll 15 .119.I14..: 1.J128 c) c) .[7 + 5../16 ·2S·64 b) . sa 3.!J2 Vl"-2) b) V2-'3 E-4 V4 5 VS-6 reI....a) c) 3. ~(X+3)2 . b)..Jm .zV5 4V5 + 2Vs .J]8 + .lV· 2 S!. sa 2....8./80 + 7!J24 c) c) c) c) .92.3.J8 + 55 (-J3 + 2Fs) 16 (.a) ~(a_3)2 .a) 1.J2.f3) Fs (S..a) s.a) '!.00008! Napamet odrediti vrijednosti korijena: 1..[7 .J]8 1.fi5.J6 V2V47J3.95.fi b) ll.116.a) 1.1 OS.I13.[5 .9.J6.[5 ../80 + 4.SVs .zax$8.107.J10081 ·49 404rr::I1(2_.i' .a) ifiO·ifi 1.J5 zif3 v.a) 1..08 -IOVO.102.J2V3 c) c) .9I.3 .3 1.Js c) c) b) (2.2. bVb .lIO. c) 1. za x<-J.}S ax V3 .J28 .. .fi +.zaa$3.J2 + 11.[44 b) 2.0..J81.Js -.a) 1.a) Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce): V4 b) Vi 1Jj./6 .zaa2:3. L81..94..83.JU.fi + 2.fis c) d) d) J4s V1i8 d) ..5 . '(.fi +.J3 b) b) b) .84.J98 3.J27a 2 b).a) Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima: 1..a) 1.[5 .J28a 3 b' ~20a5b7 Vi. reI 1I1./40 .j5..1'3.5.J9.fi+5.J2 b) 23.J3 ifiV8V3 if4V6V2·ifJ ifiV4·'.a) ~·VX21l b) c) IV_ V·~~ l1 -V 4 b) Vax" .. 3.106.[.fi)..) L .J3 c) c) c) x.OI + 2".fi-25. Prosiri dati korijen navedenim brojem: b) .5 VbVb' '.J3 + 8V3 sifJ + 3V3 .100.fi)' (4.Jli + ./256 ·4·36 1.a) 1.4...fi7 +.J12 .J7 4 i.zax<-3 . ~(2x-lfi .a) V.Js 2.sa3.V3 12.a) b) ~(a_3)2 . sa 2.f3 5.J5 .93.fi-3. sa 4.96.108..J75 -./6 + 4.7[8 VlO...JV.I 0 La) 1.[5.J2O.a) Vi·V5Vlo1.82.a) 1.0001 c) ~10000·121·9 Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce: lznijeti faktor ispred korijena: b) . Fa b) b) b) b) z.2if3 .a) .a) 'IjI(a -3 )' ~ b) .99.Js)' b) (.. b) y3a'.Js _2.' .J48 b)...90.hx' .a) 1..86.fi' b) b) 1.J2i5 -.a) 5.a) b) . 'l[2.fi+11.a) iflifi 1../200 -.a) 1.J5O . ~(x-1)' !.a) V54 + VlO8 -lJl35 b) '!.f3-2.J6 1.1(.85.[.J2 . .fi.a) ... 25 ~16· 225 b) ~36· 64·100 b) .i/o. b) c) ~(X+I)2 .1 I 1..V5 4· LlIS.7.01441 256 c) . sa 4.j'.a) Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati: .89.[5 + V5 + 5.f3+11..& s'ifi c) 3Vi Za.[7 L112.~ 3.2.J3 + 32.J0.a) V2a c)V7a 3 .. b) 'IJ x 27 d) d) d) d) 4.87.a) L97..[50: 1.[..103.V2a 2 x 21l J).117.a) m b) .r.J49 SVO.104.J5 1.r.a) 1.J2 sV2 aFa a' .120.J6 .[.a) .a) 1...·'!.flO . 3~ c) 1.J45 + 2.. Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati: 1.a) b) b) V4V4 if4·ifi c) if4'!if2 .J75 c) .88.a) Uprostiti date izraze: L80.i' !f{.J32 ..za x2:5..1.7 b) 7..[5 Fa· if.a) 1.f3 -.J45 .J3.fi2 -.·ifa3. reIJ3 V'-2 vl -2) G.a) b) 2.r.

2 :Va>n b) c) c) f) -V-Jo)ViO (Fa+Jh) !.a) 1. ./5 5.f3 -J5+-J3 3.!'1' .2.l28."fi b) 15 c) el) el) -12 .J52.2.j5 "flO +.:!.f3 (5.v20): 3.f3 +1Y .6b9+a~b'-a!l'~2a4b}:(j2a :j 1 K 1/2 ...~ '.i \Go: zr./5)' c) c) ] J ~ V.a J T .J2 .[40.fi .f3 cVO./5 2.I jj JJ2 b) b) b) b) c) c) .02 +..J2 .[5O.V4a'x 7 ~ (v.fi5) .J27).J3 + 2.a) w:ifi 1./5 -J6 + 2 .if8:ifi Vs:ifi .fi VJ6: ifi fa .fi .Ja 3n :'4ja 3n b) Va"+ 3-::Va"-1 ·-.a) s.124.1 :~-'b L153'"a) 2~5J48 +3.J2 V4 .f2 V4 LJ 55.132.(4 + 16) (s..J1i' vP b) b) c) f) .Ia')' (w)' (VaY)' W3 V.f3)' b) b) b) (..[2 + 2"J7 c) c) d) c) V(/x 3n :Va 2 f 511 3.a) Ll26.j40m -2~15m Raciona!isi nazivnik datog razlomka: ..c) b6 b) b) ."fi+.6.a) 1.JS s.Ja 5+ c) 3n b) b) b) b) (Fx + rx+1) (Fx -.f3 ifi 13 .J8 + 2.142..J3 V.fi 7 c) 6Ji .4-J2 4 c) 10+.~ j .fb-..a) LI31.2.JW j~.IUY d) d) el) (4. 12 II-.2.J2 (10.a) Ll49.JV4 c) (Vi?bJ (~J c) J .a) 1.~ ViS b) .a) 1.134.2 +fa) (ViO .159.a) LI29.f3 I h ) ~ J j I I 1.J17 b) b) b) b) (3.fi :!.a) 1Ovo:.f3) (fi +.J4S -.03 +.a) N-..}3x': ihx' if}:1/2 .f3 4 b) b) b) 7.J38.1 i Korjel1uj date korijenc.-.fi 6.a) (2m .a) LI33a) 1.a) U23.a) c) V48a 11 b .}31/2 c) c) PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje: 1."..}a+b+.fi .Ia' -a.' Ll5!.fi 2-J5 -./5 b) 6 ViS -if2.JS .f3j (3 V2a 5 b' )' (.:?) (V8z.[2 100 b) (Va' +l.J3 .+1) (ViS + VJ6) (ViS .J8).[5--12 d) 1./5 b) b) b) (3.Ja .125.}0.J17 ~9 .158.O 1 : ViOO if.[50) 4.}a'b' JiS.145./5) (.}0.JS .J37.a) 1.a) 1.fi V.3 4+2.Jd \)21J21/2 ~5x2~al r-~~ .f3) (fi -./5) V4 +2.121.1 54.f3 + I c) if} d) Vs E+.:1 .a) 1.a) Ll27..a) 1.140.fi 11 b) -12 . Ll4S.:: V2a' if3: '12.fi +.a) i)6:.a) d) 1.157.}a+b-bab m Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene: 1.fa)(.J:?)(-3av.a) 1.a) LI46.fi (.I 1.f3 -.fa" 2 1 0+*2 -1 b) m+~m2 +a (. izvrsavajuci i druge operacije: .a) 1../5j (2.a) ..[6 -.f3 (a'.!Y+(2.a) Va n+1 • ...a 3 'I a - ra a 6 .1 36.a) (Fa -Jh) b) b) b) (a-h) c) 1.J ' m~+a+m_+a .f3) (..J2) (2.08 1.: VSa Ii2(c' 5 : 1 1.~ j .:: .{.a) LI30.122.Ja .a) NifS vJJ5 jiffy V4~3V5 V2a'J3u b) d) d) d) d) 3 ~'ii2 NTx ~5V3./5 (a-b) (IOVO.f3+..f3 c) '77'2--15 .139.J3 3.IU +.J8:.156.-.144..141..J242 e) 1135.fi7 -6V3).VJ6) (V9 -W +V4XV3 +1/2) Uprostiti date izraze: (3 -.J el) s-J5 2-J3 .a) L!43.{.a) (.1:v.f2:'14 !.150.~2V2 . 1..J2ab .a) if.a) d) hf2 4 b) Va -Jd 5 el) ra" .S :!.a) J2 .Jll 1.."fi + 4 2.f3) ./5+./5y + (~2 .. Va-"n+l :~a311 (4.j9 +.fi Ll60.'l2 : 2":'hoo b) \!sO V16 3'.a) 11 -12 -1 ...a) 1.:?)' ( l.1/5} (ViO +vs) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2) .147.. o! ~ :1 'j ~"~.j2ifi •~V2.al/b):afb e) b) 1./5 (i2.Ja ll ..IU -.J2 +..

~a' +2. \ 2. b) (a+fa'=4 a-fa'=4la~a'-4 a-~a2-4 a+~a2-4 )..r:.fi I-x ( 1165 *a) a"+l+a"a'+1 _ . . uprostiti date izraze: 2 2 2 S 1.-... x. Izracllnali vrijednost izraza .* ~ 2 .r:. ______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l ----. 2 vb a> b > O.yx 2 -1 1( fa = -ll.-l 1+V.--41..fi+2+ ...zax=. 4 a 1.x-l' -1'..r:.-j' (0.fx'-I.-:-:. (x > 1).J..166*a) a+~a'+l b) . IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x -8x+7 ~{J3 + 1).Ja b .1} "v r.. -I c) d) 12 V4+2 1.b>O.181.ao"b. 1 I' ( \ r.2 +1 . b=(2+.Jab' b-. * Izracunati vrijednost izraza .J3t' ..171....J 83.* 1.Jab)'(a~o.' 1.le - .-: .1~ + ~'b) gdJc..1 +x _Q_.162* .JQ-J +)a-z.a) 7·+4:n+~4·.-:-..ao"i? ) 1.~ .1.Ja. Vb-V~ 1 1 15 14 ..180* l. +_1_+_1_ V.172.r:..JIO+S 7 .I69*a) ~a+2.fit' i (l.164. ~b a 2 ..Jab 3 3 ' ) 2..184.Jx+ 1 I-a Yl -l+a) ~ 11 Va' -I--..161.Jx._ifJ V. +1 i-V.. vm+x-vm-x lr+1 l.y=~ b+XY+'l/x' 2+..f~b 1.182.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I).+x+~ 2:mn .Ja +bx -. * Odrediti vrijednost izraza .. ~ .r ' za x=-o-.J ?x 1..a) 1....j Uprostiti date lzraze: 1.fi .fi-S 1 4+.fi+3 .a) _ Sr:.fi .fi xY-~0 I( I} I( ~ l"2---:. za 0)' .Jl+a-~+ 2a~1+ I I lliJll~' I" .Jab+b+..=J.Jb + 1+ ....J3 b) + ..a) 2 lfi-I 11 b) 3 c) 8 lfi+1 b) 6 if?..a x x-.-~-.Jx+1 .r:.fi .J8+J5-. ____ +_6__ . < a < 1). +....Jb (.J2a 2 -4 +~a' _2~2a2 -4 za x = I.175.JI+x-.fi -2 2 .174:* Izracunati 2b.Ja+hx+.~I+nt 211111 1.m>o. J 70.. a-.x'.*a) x / 1ra fbitvI +'4(ra Ib)2 2{{j. 3 .JlO-2 . r:::-- b) .a+..b' - ( +b' II + a' ab )j b) 2 '~' (a>o.173. b ~o.f]+'. 1.r.168* [-2--.fi-I_ . _ _ __ .Jl-x + ~1-x' -.' aka je a = ~ -..J3+J5 3+·J2 -.n>o.' ( \ /"'" .J3 -Ivy--I 2 a 2 i) b Izvrsavajuci naznacene operacije.Ja-hx.JlO 1.11 3+.l67.163. * . I ? ' ".'" 1.::i.

) .+_11__ 11". vrlJe d nost . m+E akaje X~--' 1.. ~(_/l_'+_'_' +IJ'± e) 64·' " d) 100' .81 4 c) 64 3 Hr 1 d) (3H' 1. 2j. 1-mx /1+llx .!.J-. 3 b 2 ).a) 42 .192.)'.75 2 3 d) 27 " • . f3 H-z2)'... 0 d) 0.)' + (m+.U obliku "korijena: 1 .188.Jlo Vl2 '117 If.. 199 .4.. c) 643 .a) 1.b) Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima: ~ 1 1 -I "'-1 1. 1.191.' .a) 125- b) I(1 \9 T' U .J.a)a 2 ·a' b)a 3 ·a' b) C)X 3 :X 3 1 d) (a . 2 .a) 8' : 2.a) 25°·5 1 b) 16" b) 81°·15 1 1 c) 8 c) 161.5 1.193.25. (m-..... * Jzracunatl.1 2 '( I i ' aka je z = 2m 2 1 !II .* Odrediti vrijednost izraza .: '4 ) . .201* cJ Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza): 1190 a) 4' i b) 8 2 3 2 1(_/1_.1 87. J . .. yo \27 ) . b) 8 ~ 3 2 l+mxVl-nx' ~-.hx' ~ /. STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM) 1.a) 9' 1. 1 • •.189.a) obliku stepena: e) F5 1)4 I b) b) . f}7·--Jx 111 e) (.* Odrediti vrijednost izraza '-'? r~--c-~- Date korijene napisati 1. lzraza d) 16 " .!lllfl i 1.1 86.~:r ~- S.) 111+/1 2.: -.f( _J±_(2~+n +!J-~ ll2J. b) 3.I96...' d) 1(X)2 ~~.... +1 V(I<2)'2-1 !zvrsavajuci naznftcene operacijc.1 d) d) VaX' l. l. cJ (~.~_m ~-1 n . :~m-' -x aka je x = 4(m-1). 1...lijeQece stepene napisati. 1 .. uprostiti date izrazc: 1..198.~.~~ ) 'l2:J.204* 16 17 .200..

Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj tacki A. r) i to datu pravu u datoj tacki A. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ? 2. tetiva. 2. 2. 1 j I ~ 2.20.··. Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao? 2.38. Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni. Na pravoj p odrediti taeku iz koje se data kruin iea vidi pod uglom a. Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI koja je normalna na pravu p. 2. 2. 2. 2. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu.7. r) sijcku sc u tackama A i B. Dokazati da se kruznice upisane u trouglove j. R) i keG'. R) . Konstruisi trougao ako je poznato c. 2.43.Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla. Centralni i periferijski ugao.32. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A. Data je prava p i kruznica k(O.23. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data dui vidi pod ugiom Cl. sijece stranice AB i BC. Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao. 2.3 " i I ! 'I I I I 2. time. y i tb 2.6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju. .13. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ koja je paralelna sa pravom p. 2. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao? 2. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ? 2. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°. Ako su a i b duiine kateta. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao.ABD i . 2.I I ~ . Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla. r). Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu . 2. U taekama DiE. R). 2.ica k(O.26. I -j ·1. Dato je kruznica k(O.3. r) konstruisati tangente na kruznicu. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz. R). 2.ie odrcc1'enajedna kruznica? Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A. r) i k(B. r) dodiruju se spolja povueene su zajednicke tangellte..17.41. 2. 2. B i C.18. Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ? 2.· J Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus.36. suprotni ugao i tezisnica koja odgovara toj stranici).39. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A.. Dokazati da su duzi AB j 00' medusobno normalne.40.45. precnik. 2. tatka T na njoj i 111a koja tatka A. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla. Tangente kruznice. Prava p. \ ¥ . 2. 2 2. 2. Kruznica (kruzna linija) i krug.31.nicu-k. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu kruznicu. Dokazati: Ako . Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O.28..9. R).44.. 2. Konstruisati kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T."16. tadaje taj 2.6. Tangentni i tetivni cetverougao 2.25. c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee a+b-c pravouglog trougla ABC. Pod kojim se uglom vide katete iz centra opisane kruznice? 2. 2..21. 2. R) i k(O'.14. 2. 18 19 . Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct.19. 2. kojaje paralelna sa tangel1tom t. dokazati da vrijedi: r = .1.vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak 2~ . redom. Dvije kruznice k(O. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom.5.42. 2. Dati su duz AB i ugao Cl.. 2. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I datoj ta(ski A. ako je centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa.33. 2.15. 2.katete-:na hipotenuzu. Dokazati da je cetverougao ACED tetivni. 2. U tacki B povucenaje tangenta t.24. ako je AB > R+r.35. 2.29. 2. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija jedn~. HOMOTETIJA I SLICNOST I k . Trougao.11.10. R) i k(B. R). Dataje prava p i kruznica k(O. tadaje taj cetverougao tangentni. a i ta (stranica. prava p i ugao fi. 2. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao.27.30.37. Dataje prava'p i kruznica k(O. Konstruisati ~ruznicu datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice izvana. Tackol11 A van krllznice k(O. R). Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni.12. 2. Konstruisi trougao ako je poznato a. ta i R (Rje radijus opisane kruinice).34.2. 2. jednake suo 2.8. Na dvije kruznice k(O. Dokazati.ABC upisanje u kruz. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu kruznicu u datoj tacki A.4. . Nekaje ABCD tangentni cetverougao.22.1. 2. Konstruisati trougao ako je poznato ha.i dvije date tacke A i B. Data je kruzl.

53.3.' "'I/e a "b Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja. .va dijela.. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB. geometrijska proporcija. produzena proporcija. Tri kruznice radijusa a.58.4 0) .61. Date su tri duii a. 3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc l.utrasnji (iIi vanjski) Clan naziva se neprekidna proporcija. b)=c. r) i njena polara p. Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim b duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq.:.Talesova teorema Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo.(b>a) dvije date duzi.52. c=30 21 20 . Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne? 2.60. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog trougla 2. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d. tada vrijedi: ' a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj. Ako su a i b . Mjera duzi. Samjerljive i nesamjerljive duii I j I i I .0 Ako su a i b paralelne.. /8 q C D o Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvije duii.63. b=4. kazemo da je e mj-era duzi 3. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3 nad tom tetivom.56. c) (a+X):x=b:a 2. b=3.J3 U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru.51.54. 2. 2. Konstruisati polaru kruznice u odnesu na pol P. Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri vrhu od 36°. kazemo da su nesamjerljive.. geometrijska sredina dviju duzi.a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111 2.48.. 1.65. b=4.c (razrnjere): a) = AC b) CB = AC AB c) CB AB d) AB AC 2. za njih kazemo da su Definicije: 1) samjerljive. b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i 1 I r =. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem? 2. .49. Konstruisati pol P. Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi: 2.62.:. 2.::::ke.59. 2.2.50. Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku paraieIne. e=1O c) a=12. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x (x:a=b:c) ako je : 0) a=1. Mjerenje duzi.+ r. proporcionalne su odgovarajucim duzima na drugoj.Iuzi e ako odredimo pozitivan broj k tako da vrijedi a.S7.. tako daje AC:.6 em. . nesal11jerijive duzi. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze? 2. 2. 2. ProporcionaInost duZi.a) a=16mib=24m 2. tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp 2. : b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim du~ima ua svakoj od datih pravih p i q. svaka 0 d nJlh dodtruJe pravu p. Odrediti odnos.JS d) 2. 2.2. 2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka. p S1.12. Data je kruznica k(O. Konstruisati duz x ako je: a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2 2. ugaa 'Y i visioa he. 5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru.iera (NZM) fih duzi.66. konstruisati dllz x a~o vrijedi: a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b .46. 4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m. Dataje kruznica k(O. D 0 k azatI d a VflJed'1 1 2. r) i tacka P. c=1O b) a=8. :1 a A proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na po!upravoj Qq. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije: a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x 2. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos: a) 3 b) 0.~ljednicka mjcra tih duzi i oznac~n'a ZM(a. 2. b i c. a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b.47.64. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao a nasuprot nje.55. .

Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa. Date su duzi a.82. tada je ta prava simctraJa vanjskog ugla trougla. 2. 2.79. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC grade na iljegovim stranicama ako je: a) a=13. ako prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. ilABC sijece straniell Be. b=14. b=12.77. Akoje OC=7. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c. A C D S1. tako daje OA :'OB:::: m:n. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom) u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC sijece polupravu AC. Date su duzi a. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla. Dokazati! 2. a) a=]3. 1 j :1 22 I 1 J 23 i1 .91.84. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y. AC=b i -- oc. a) c) Akoje BD=7.68. 2. Ak 0 Je -=-. I obrnuto. tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2.) x = - be ab c) X=-b) x = 0 b c 2. tada je ta prava simetrala ugla. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a njegovim stranicama ako je: b) a=4.94.01. Odrediti duzinu kraka datog trougla. c i d.70.71.76. b=5. b) Ako je OC=CD. 2. 2. b=l b) a=8. I . Stranice trougla su 20.:::. OD=2AC. b=2 c) a=12.2. b i c.odrediti OB.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je. d) x=-a 11 7 iI 'I '1 a b b) x=a :b b) 2 c) 2 x X ab a :b 'I . b=12. OB=21.80. I ohronto.92. o 2. Dokazati! 2. 2. a 2.). AB =JO.. Kroz datu tacku M u ugJu xOy kons!:ui~ati pravu koja sijece krakove ugJa II 11. odrediti OA. ako neka prava koja prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla.72. 2. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica BC =a. 21 i 28. Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. Konstruisati duz x ako je: 5 2 4 c) x =-a 2.3) X-::::(l 2.! 2. c=15.j :1 I Be::::a trougla.87. Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova.2. Odrediti odsjecke na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova.a' C d k . :1' I x = b c) GC 2. tackama A i B.88.90.67. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu: a) 2:4:3 b) 1:2.74. AC~b i AB =c trougla. 2.93. OC~IO. naci AC. OA=OD. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI. Trougao ABC ima stranice a=13 em. Datu dul. c=15 2. b. BD=14.. d . b=5. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan. b=14. 2. b=4 2.4. Data je duz AB. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A.83. AB podijelitina tri jednaka dijela. a) a=9. 0 azatl a JC bd +d' b" b d '. AC=6. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN. b= 15 em i e=4 em. c=15 b) 8=4. Datu d. c=3 c) a=IO. Date su dUfi mill. Na koje dijeJova simetrale njegovih uglova dijeie njegove stranice? 2. Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. ac + c' . odrediti -- i . Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia Teoreme 0 simetrali ugla trougla: Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. B 2.6 jednakokrakog trougla dijeli krak u odnosu 3:4. 2. Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC = 5C~ 2.89. Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i - d) Akoje OB=25.01. c=3 e) a=IO. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne.78.86.69. (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN -i MN=2NB.3 c) 3:1:4 d) 5:2:2 2.a) x 2. b=3 d) a=2.85. c=15 .73.81.75.a) X=··Q b) x=--a 3 3 7 2. OC=4. Simetrala ugla na osnovici a. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku AC gradi odsjecke 111 i 11.95. 2.u:z AB.

acka 0 van prave i koeficijcnt: a) 2.108.svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc pridruzu. Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan broj. gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k rna koji reahm broj. J 13.103. .Ie direktno hOl11otetican sa datim nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla. ' 4) Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <. onda su ova dva trougla sliena.98.3) b) H(O.. Konstruisati bar jcdan trougao koji .2) b) H(O. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O. 2.106.107. b) teiiste T trougta c) tacka 0 van troug!a. b) tcziste T trougla c) tacka 0 van trougla.\. za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne. naziva se homotetija. Dokazati! Sta je cenrar homotetije? 2.~) d) H(0"4) I ! J . 2. a broj k koeficijent homotetije.ABC.l1am luku.112. 24 I :1 ill : 2S .101. 1 2 c) k~-2 2. '[ a) k~2 b) k=3 c) k~·1 d) k~-2 2. 2. Dat je bABC i duz 111.97.1 OD. Konstruisati trougao hOl11otetican." koja jc sa pn'om figurom homotcticna. naziva se slicnosL Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'. 2) b) HiO. tacal~ M Slicnost oeometrijskih iinura " .ca jednaki. Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije tacka 0 na pravoj i koeficijent: a) k~3 b) k~4 c) k ~ -2 d) k~-2 2. Konstruisati hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju : a) B(O.Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll ~ABC ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na precnil}LJ~ a druga dva 11a kruz.* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla.l 05.99.104.na centar 0 koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2. tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) k~ OX. NiP sredista stranica n.2. Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega. Odrediti homoteticnu sliku A'B' za homotetiju: 2 3 3 2. 2. 2. Dat je MBC i krllznica K(O.odnos duzina I 'I dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto. 2. H(0. -I) c) HIC). ' l______________________________ 2. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega. 3) Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim stranicama drugog. Homotetija geometrijskih figura a) k~2 b) k~4 c) k~-3 d) k~-S. a sa drugom podudarna. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S. -_. .! 2. Odrediti centar homotetije ovih trouglova.115.1 odnosu na centar homotetije 0 i koeficijent: ! 11 " J '-I II PI'avila slicnosti trouglova: 1) Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a. onda Sli ova dva trougla slicna. ·:·:'··1' ~ 76 -.U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla. Za figunI F kazemo da je sHena figuri F'. Konstruisati hOllloleticnu s!iku A'8'C' datog troug!a za homotctiju: 0) H(0. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki. 2) Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jedna~ jednom Uglll u drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc uglov~ proporcionaine. r).ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj. b) centar S opisanc kruznice c) centar 0 upisane kruznice.1.4) 2. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije l. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da vrijedi vektorska jednakost OX' = k . Tacka 0 se naziva centar. kaze se da su te figure direktno homoteticne. t 02. Konstruisati ~ruz!licu koja dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\.96. -2) c) H(O. 2. Svake dvije kruznice su homoteticne.5. kazemo da su ove figure homoteticne. Ako su M.111. Staje centar homotetije O K91ikije koeficijent homotetije? 2. r) II odnoslI. J J 4. - [)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je. 2. U slucaju kada je koeficijent homotetije negativan. dokazati da Sil ttouglovi "'ABC i "'MNP homotelicni.a stranice tr! ptlta veee od stranica datog ugla. 3) 2.Kollstruisati bar jedan trollgao koji .110.109. 2. ako postoji trcca figura F. tb i (X. -2) c) H(O. .datom Gija je stranica A'B':::: 111. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY. Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F'.

Ie a=5 cm. a jedan ugao dmgog trougla 60°. 2. IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba. a udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km. udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km .isllim dul."AED. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla.122. 2. 2. a drugog 55°. Sredine stranica ". Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll. D()Kazati.Teoreme 0 odnosu visina. B i C. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B? 2. J 46. 2. 107 2. Obimi sii. Dokazati! 2. 2. * Dvij~ ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°. 1. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice drugo·g. Da Ii postoji trougaosa visinama h.. * Ako su dva trougla slicna.129.150. dobice se trougao sliCan datom. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100 .ima drugog. ledna stranica prvog trouglaje a=24 em.152. b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog trougla. a njihove pripadne stranicc iznose 15 i 20 jediniea. Aka su dva trougla siRna. Stub dal~kovoda baea sjenku duzine 8 111.133. Odrediti. Akoje H ortoeentar L\~B_C ~~A"!3B' ~~~' njegove visine. Odrediti vi sine.5 lTl. Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° . 2. je srednja duz L1ABC. 10 i AC =12 koje zaklapaju ugao od 120°. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC.126. .=4. tada su radijusi opisanih kruzniea ovih trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu. fada su tezisne duzi ovih trougJova proporcionaine odgovarajucim stranieama. Drvo baca sjenu 18. Para leI no sa datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima duzinu 6.145.0'=66 a) a=20.]20. Na geografskoj karti razmjcre 1:25000 rastojanje izmedu tacaka A i B je 12 em. lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli. 2.132.. 2.ri obime ovih trouglova. Dokazati. Poyuci paralelu a' sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu stranieu. da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto? 2. Da Ii su ova dva pravougla trougla sliena? Zasto? 2. 2. Ako su dva trougla sliena.134. 2.Visina 0 koja odgovara kraku ovog trouglaje BN. 0'=45 2. Visina trougla dul. U isto vrijeme ina istom mjestu. 2. Odrep. b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama. Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee? 2. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8. Dokazati! 2. 2. Dokazati cia je "ABC sliean sa "CDE.139.l51. '~ slieni i odrediti koeficijent slicnosti.cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih trouglova'. Dokazati! 2. Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9.C'~ ~ 2. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa drugom stranieom. . Dokazati jednakost AN = 7CN .Trougao L\ABC ima stranice BC:::::. Stranice trougla Sll a=12 em.A'H=BH·B'H=CH.141. Dokazati.da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa stranicama drugog. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih trouglova. a pripadna visina ha =7 em. tada su slicni.149. !24. a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D.118.. J42. odredit1 5tranice drugog trougla: b) a=J2. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele? 2.148.144. Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. sjenku dugu 40 Clll. tada su radijusi upisanih kruznica oyih trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama. aka se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ? 2. Dokazati. 2.! jednog trougJa proporcionalne odgovarajucil11 tel.127.dokazati davrijedejednakosti: AH. CD 2.121. Dokazati! 2. Osnovica jednog trougla .&ABC su vrhovi AA'B'C'.147.123. 2.130. trougla? 2. Dokazati daje Ae. duzine stranica trougla ABC na karti. 2.135. 2. :1 :1 26 27 . b=J5 i c=17. hb=5 i h.125.128. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog. CE = Be. Ouz DE koja odgovara straniei AB. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15.= AD i hb= BE.138. SimetraJa ugla AMB sijeee stranicu AB u tacki E.117. a stap duzine 2 m baea.a drugi 1ma ugao oa osnovici 40°. Razmjera kalte je 1:50000.119.=8? 2. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla. c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica. 2. Dvije vi sine "ABC su h. J 40. Dokazati. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla? 2. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6. Udaljenost izmeau mjesta A i B je 10 km. Dokazati.143. Kolika je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"". b=30 i c=40. Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka.l. 2. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar. Dakazati da su _ovi trouglovi II.vertikalni stub visine 3m baca sjenu duzine 4m.J37. dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i. 2. njemu slicnog. Ako su a.tada su tezisne dul. Kolika je yisina drveta? 2. b=15 em i e=18 cm. Dokazati. Obim trougJa je 0=38 em. r(]cullski.116. Aka su dva trougla slicna.136. '·:·1. obima i povrsina slicnih tJ'ouglova: a) Obimi slicni~ trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama.13].153. Dokazati daje "ABC . Dokazati.

162.ABC. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata tezi~nica koja odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci. ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva slicna trougla. Os novice trapeza su 30 i 15. Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice i visine. 2. Datje LlABe. Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee tezisnice. Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez. Odrediti obim prvog mnogougla. Tacke E i F pripadaju . {. b:e~3:S." "" . 28 29 . ". b:c~2:3 ." b) 'Yi~ilia.168.' .I'~t~gorina t) teorenia}. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima.i1l¥~·uglo'g . =60°.183.gla je ~eOm~~!tijska st~4i~* ltip. <x~60Q.6. 2. ..190. ".7.' .. cx=60° ijdijagonala iz vrha ugla ex je d:::::5 .6. t. Konstruisati L1ABC ako je dato: 2.ABC. e-~=lcm.. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. 2. .isati. .dnakJe z'birll. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a. a obim drugog iznosi 18cm. h. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD. Kolike su osnovice? 2. Pokazati kako se moze izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka.184.181.. 2..---:-1 1 =+= Be AD 2..drataJl~4:.aiet~':p.~3 em 2." .188. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i stranic~ na kojoj !e-zeovi uglovi. na«. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n.182. 2.'red. .s r l1pisane kruznice.171. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD. 2. 1·-- 2. Dokazati daje dUl: DE geometrijska sredina duzi AE iCE.6. Pitagori.ABC. hipotendzo't:t. 4 ie AF = -. Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica.. soi=6 em.t:Je.katetaiita-.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge katete i hipotenuze 3:S 2.173 . <x~60°. b+e~7em b) b:e=3:2. 2.176.6.5 em. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan os~ar ugao i zbir hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi. 2.167.ABC sije6e stranicu AC II tacki D. 2.161. 2.ina .•) a~3. Dat je . Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN. Manja yisina p. Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao 2. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm 2 i 4S cm2 . poyucenaje duz EF. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece lAC i AD u tacka1ll3 FiE. 2. Dokazati da vrijedi: EF = -c.163.') <x~75°.ot~~~*~'i ~v6J~ projekdje. 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka ~. a njihovo mcdusobno rastojanje se ne moze direktno izmjeriti. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee Dokazati da V1Sllle. 2.:···. 2. tako daje AE = -AD. 2.'. Dokazati daje AB· CD:::: 4r2. Srednja dut trapezajednaka je 9.185.] 80.drat.170.165.174.a teorema ~) ~. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data je~na stranica. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak. jedan ugao n<l njoj i razrnjera druge dvije stranice.AC . 5 2.'f2.178. Konstruisati trougao sli(~an datol11 koji ima elva puta veee stranice.2. -. Dokazali da je BM· Me = AB· CD.159." '" .175. 2. 2. 2. Normala na BD kroz srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E.a. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je I 2.177. 2 kracima trapeza. kroz tacku 0.160.ABC.arale!ograma jednakaje 8 cm. Tacka presjeka dijagonala trapeza udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5.179.154. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov. 2. Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju.odnns osnovice i kraka a:b::-:o4:3.od~jecal{a:koj:e gra~l na hip(}ten~zi..6. b) b:e~S:7.189~ Formul. kruznic" radijusa r.~.169_ Datje . Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane kruznice.lova. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina h"~3 i. Dat je . Simetrala ugla J3 . ~va. <x~45°. Paralelno sa osnovicama Be i ·AD.186.troti. b) b:e~3:4. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha • 2. Odrediti veel! visinu. 2.164.187.. -2.157. 'Iia mp?te~~zu. 2. 2. J(l'3. Dat je . b:c~5:3 2. 2.155. 2. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug. Oat je MBC.172. J 66.158.. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu? 2.a. U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu? 2. Odrediti duzinll ove dijagonale. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C.156.a) <x~75°.

Izracunat~ visinu jednakostranicnog.195.218.ABC. 2.22S. Dmga kateta jednaka je 20 em.217. 2 d) h=12.215. Katete pravouglog trougla su a~6 i b~8. Odrediti povrsinu trapeza. 2. e) x=~ab+b2 e) X=fI ij 31 30 i .205. a kraei su b=25 em i d= 17 em. c::::m2 +n 2 . Dokazati! 2. Konstruisati duz x ako je: 2. Odrediti stranicu a kvadrata. tako da je proizvod odsjecaka jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa. q=16 2.a) a=4: c"'5 2. t/ +tb2=5t/. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze. 2. dobijamo trougao sliean datom. Odrediti visinu'trougla koja odgovara stranici 15 em.212. Odrediti dijagonalu d kvadrata. a:b=8:15 2. Dokazati! 2.213...ABC. b) x = a. ledna kateta ovog trougla .. dokazati daje D. 2.23I.196.a) 2. q=144 c) p=9.200.Zisnice pravouglog .JS d) x = . Ako za stranice trougla a.J14 c) x =. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova vislna h: a) h=5 cm 2. gdje je C vrh pravog ugla. dokazati da je trougao pravougli. Izracunati duzine dijagonala.207..J7 I Date su duzi a i b.203.J2: 1. a odsjecak p=6m.[3 b) h=3 em e). a krak je 25 em. Dijagonala kvadratajednakajc d. Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4. p:q=9:16 c) c=34.197.Ie obim trapeza? 2. Suma kv~drata dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata njegovih stranica. uokazati jednakost -+-=-. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta.. 14 em 1 15 em.je 1 em.227. Odrediti obim troug1a.226. Te. gdje min ma koji realni brojevi i m>n. Razmjera straniea pravougaonikaje .[3 b) x = . 2. 2.206. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i za 10 em manja od hipotenuze. 2.22].~ oj! x=-Ja 2 ':""b 2 x=a.[3 2. Dokazati! 2. Izracunati hipotenuzinu visinu i odsjecke koje gradi na hipotenuzi. Dokazati! 2. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D. 2. dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela. b::::m 2_n 2 . Odrediti: c) Radijus opisane kruznice. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em. 2. 2. 2. Dijagonale romba su 12 i 16.* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.I I 2.[3 em pravouglog trouglaje 10 lTI.220.193. Odrediti obim ramba.201.208. 2.224. h=8 b) c=lO.a) I . Dijagonale romba su 4. 2. Koliki je obirn ovog trougla ? 2..194.214. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na hipotenuzu 16 i 25.230. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi: a) x = a' 17' h Sll . 2.223. a visi. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13.. trougla ako je data siranica a: 2. 2. Stranice trougla su 13 em.8 m i 14 m.~ iZllOSl 75% od druge. -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla. 2. 2.22S.na na krakje h=12 Izracllnati drugu visinu trougla.210. 2.191. Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina. Ako je c+a=2b. a katete su a i b.[f.202. Ako su a i b katete.232. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4. Odrediti kaiete i hipotenuzinu visinu. Dok<-lzati da je ~~-- d) a=2.ADE slican sa "'ABC.199. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke. a h hipotenuzina visina. Odrediti visinu trapeza. Rijesi~i pravougli trougao ako je dato: b) h=60.229. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em. Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzL Dokazati! 2.6. Odrediti radijus u romb upisane kruznice. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na dijelove od 12 em i 9 em. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c.f3O b) x = . Kolike su katete? 2. Hipotenu~a a) a=IOcm b) a=4 cm c) a=8 em 'I :1 -- j ACCE=BCCD. Dokazatil 2. 2. Izracunati visinu i dijagonale trapeza.204.192. a krakje b=29. a) Visinu b) Radijus upisane i 2.216. 2. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm. Koliki . Stranica Is.vezane·su relC\ciIom. Kohke su stranice ovog trougla? 2. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE.211. dokazati daje zbir kvadrata njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m.198. 2. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata njegovih: straniea.vadratajednakaje a.209.a) c=20. Straniea jednakostranicnog trougla je a. Ako su kraei trapeza medusobno normalni. Dokazati! 1 I 1 1 ~ ]1 2. h=IO.222.. Normale povucene kroz dva suprotna vrha na dijagonalu.219. b j c vrijedi a=2mn. Hipotenuza njemu slicnog trouglaje 25 em.

Zlatni presjek duzi TeorcJU:c: Proizyod·oqsj~. P u'odnosu:ria.233. b.254.sini jednak datom trougao koji je po povrsinijednak I . Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena. a datu pravu p dodih!je u . Konstruisati jednakostranicni deltoidu.234.253. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata djjagon4la~ 33 32 .237. 2-246.od drugog kraja tetive 8 ern.2. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee 2. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi 7 r7 u+b+c formula: h" =~. trougao koji je po povrsini jednak datam trougao koj! je po povrsini jednak datam traugao koji je po povr.om. tackLP"i pri tcinie prava a saddt ta:cke: A i'B. r) i trougao ABC.ijeca ii'a pr.O. Ispitati da 1i je trougao pravougJi. 1 I j I 2.256.ilJ1tail.avoJ .() .250. a radijus kruznice R"'21 em. Odre~iti duzinu sjecice.261. b=13 em i a=4 em.~~nfralrto r~st()janje ta~k. a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice. Ako se prave.238. Konslruisati jednakostranicni rombu.ca~a kaje kruzn·Ica . 2.-- . 2. konstruisati duz x=a2 :b. datoj tacki M . 2..-.. . Odrediti duzine tangentne duz. Straniee trougla su e=lS em.:. Koliki je radijus kruzniee? 2. R). b~9 2..262. aka je x 2 =a2+bc. _' :-'.a~:ke C'i D .263.P: A-k. u cidncisu'n<i krufultu k(O. . Konstruisati duz x aka je: a) x=-Jab+c' b) x=. Odrediti duzinu tangelltne duzi." Straniee trougla su a. Konstruisati novi lrollgao podlldaran prvolTI. Kon5truisatijednakostranicni datom kvadratu.243.265.R)" tada Za potenciJ. 2.8. r) i trougao ABC. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina jednaka 8 em. 2.264.p.260.248.JS\S-U s~h)s-c . Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A.241.smatratiu ~r. Tackom P povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi. 2. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku. 2. 2. Do. 2. a sliean drllgom od datih troug!ova. X .-P je kon~t. 2245. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u datoj ta6ki A 2.242. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em.'-.251.pi'Sane kruinice. Ta'ngenta je za 20 em manja od unutrasnjeg. 2.Y9j 'koja sadrii tacku P nazivamo pote.tacke A. Aka su date duzi a i b i a<b.249. 2. b=13 c) a~3.(rtencija})Ve tack¢ s~protilaje kvadratll'poliitetive nOl·m'!lne na ra~iijus kruzl1i.vriiedi: o=d2:.9 em. tupougii iii ostrougli.* Dataje kruzn1ca k(O. ".i i sjeciee.". Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea. a:. Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta.ods'. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente. 2. Aka su poznate duzi a.255.dokazati Pitagorinu teoremu..258.b i e.: _ ' ''-''':'''':'. b~11 d) a~l.239.prava hsath'zi .* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku.'R)~. udaljena 13 111.Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na pr~.oJ odgo\lara.257. Data Sll dva sliena trollg!a. b~5 b) a~4. svaku od dijagonala po zlatnom pre~jeku.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu. ' 2.247. 'J?e.gJ-(jf:!jes=--i---' 1 1 ·1 2.* Dataje kruznica k(O. c i d. Poznate su duzi a.je d .olazi t. C i. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea. 2.235. Dokazati.~bJa pr. 2.u.:. Konstruisati jednakostranicni pravougaoniku. ·Karnoovi obrasci.244. alb sijeku u-.252. ·1 . 2. Koliki je ri:1dijus ~fu~ . ' 2.krtiinicu-.t. QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja .ce ~oji prolaz~ p+c~.kazati. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli. x. Tcorcn~e: Aka je tacka P 'van k~\r?nlce tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu kru~nkll jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj. DcHnicija pot-cn'cijc ta. · 2.Ja -be 2 cJ x=~-+bd 2. Potencija tacke U odnosu na kruznicu.. .nieu upisati trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls. Najednom kraju tetive povucenaje tangenta koja je udaljena.236. .tl tacke . D koncik!icne (piipadaj.. Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu kruznicll K(O.ckc. Odrediti duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em..240.Iicija iii moc tacke P U odnOSLl na PQ.R2. trouglu.istoj kttl7Jlid}. 2.:'.I 2. Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m. 2. 2. Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll . U datu kruz.'. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' k(O. S. P. b i c. Kolikaje duzina sjecice? 2. povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI.i'aka vriJedi PA· PB . KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je: a) a=2.' PO" ~Zl9a'~u..uzli~cu.1 1 . Dokazati. U datu kruzniclillpisati trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla.'' ~ . Konstruisati duz x ako je x:2=17.aCkQl1't.259.. konstruisati dUl. 2.e. radijusa R jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog desetougla koji su upisani u istu kruznicu. Kru~nicaje sjecieu podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em.

26.18. h.a) 12+3i b) -33-4i c) -255 c) 88+255.15./-16 b) ./= 32 3. b) z=-0.-'-75 .20.266.5. tizmemo hI-oj' za kdji' ~rUe'?( F-~i '_ tada se skup.. z=--+8i 6 5 c) z=2./-64 -~ +.1. sa razoih strana centra 0.1I. b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi 3. Izracunaj: rs b) .gdje _suy i b'tna koji realni brojevi. koliki je radijus kruzniee? 2.88i 3.a) z =--+-.'+i Zfi gva ko.a) 4i 3.IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi: a+bJ. .10.23.-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i 3. Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.a) 15+7i=15+x.=. polara p koja odgovara polu P i jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P.2. ...4i c) Z = -0.'J:.24. 12 7 d) z=-5 8 -12.269* Ako su b i c stranice trougla ABC.l. d) 57i d) -1992+37.) 3i' b) -i' b) 9-9i' 5 b) i 6 J b) IOi _4S_35.a) i'" bJ (_i)" b) c) e) c) c) c) (-l)' 18+8i' j21 8i 5 +2i-4 i 'J (_i)5 ·1992 i'" CJ J d) (-2.~ se broj?~R~z_ naziva. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P.a) Izracunati vrijednost datog izraza: j4000+i 4001 +i4OO3 +i4004 b) b) ~25 eooo+i 5OO2+i5004 +i5006 3. Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3 .2. dokazati da je b·c=2Rh./-50 c) 2. 2 5 b) .a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i 3.)x-(I+i)y=-I+. Rijesiti datu jednacinu: a) 2+3i~x-yi Napisi realni dio kompleksnog broja: 3.9. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja: aJ 3.12. -.19.2+3. 3. Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z: 313./-100 d) . 2. povucene su paralelne tetive duzina 6 em i 8 em./-256 3.:"" }.:syfi1 brojey?':o./-49 3._12. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina: a) xi-2y=-i b) (I-. (1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4 3.-:-< _'. 3. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost: a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+. naziva sk~p komp~~MnihbroJev./. Jednakost dva kornpleksna broja Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve: 3.16.7.nQg.)x-(1-2i)y = 7.)x+(I-.25. 3.a) ~ cJ . c) -1998-6i c· 3.98 -. 1. Dokaz~ti da za svaki prirodan broj n vrijedi: a) i 4!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l )=_i 0 . Odrediti vrijednosti varijabli x i y.a) Si'+2i)+7i 3.komplcksnog ~1roji4: a:_ brqj b=lJ!lz . visina i R radijus opisane kruznice.ealhi ~iQ.8.21.200 af?i.14.3. d) 778.17.. 2.i ta4. .)y = i. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y =1 35 (l-.~: 1. c) x+5+44i=6x+44i 3.6.' Ako J¢ z::::atht.3. d) -II +90i b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja: 3. izraClillati vrijednost datog izraza: 3.a) z=0.-9.1-2./= 27 + 2.a) 4.4. aJ ./.268. 34 .)' d) 5-5i' 30 d) i d) -4i3 _1 1ill d) (-i)" l9lj9 d) i Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost: 3./-12 b) d) .a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221 b) 17.50 +./-108 + '.{)'Ji ka_ ".a) 54 b) 56i c) -i 3.ngi:iyamo imagiI(ar~i clio konmicks./.7+2.a) (_i)7 l.ie jednacina x+yi=31 +9i.267.(:9 -. * U kruznid.a) 66+2. b) 98-36..a) ~ +. " ': Ako-. c+di . 3.27.a) x+ 1 1i~7+ Iii b) x-3+9i=-3+9.a) I S b) -24i 3. broja z..a. d) z=-0. p6de'fjhlPjji. Data.4 3. -' .'+4 J 3.28. ¢) (a-c A b-d)..a) Ili+12i+.S.22.

3.) ( I (4 3 3.) b) (4+.i) b) Z= (l3:.1+1 c) zl=2+4i.46.7 • '" a) z· Z b) z z c) (. z2=-10-3i b) zl=-1-2i.54.47. z2=r+5i Zj i Z2: c) z!=~i. z2=-4+3i b) zl=-7-2i. 3.a) z.53.u) z\=1+1.22=1+9i Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je: b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i 3.55.a) 3. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugiranokompleksn.45.56. ) . = 3-5i.-5irl+~i) 3 _ c) z=(~+~il~-~ii ".52.44. z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i.) 1 2") J c) (I4 2 '1 -+-Z ' -----[ 5 6 9! c) (l1-3i)(2-3i) 1 3. -999+8m. z2=6-5i 3.58.=I··2i.a) z.)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2 3. Dokazati. z2=-3-i 3. z2=6i c) zl=I+8i. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti. 22 d) z=-3-4i d) 7=---1 2 4. z2=4-6i b) zl=-S-9i..a) (1 +2. z2=6-7i c) 21=8-i.36.)(5+ 2.49.61.0) (-2+3. 2 1. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su realni.39.a) z1=3+2i.a) 1-1+-i 5-3i) b) i -+-i 2 J \5 7 3.. 3. Aka je z=-1-1. z2=3+i 3. Aka je z=l +i izracunati vrijednost izraza+z2~z+ 1. z2=-S-Si lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva 3. )(I-2i)+( 4-2i)(4+ 2i) c) (l-i)(1+4.: a) I+mi.35. z2=5+3i b) zl=3+2i.a) z=2+3i b) z=-6+2.a) z=23 3. z2=3+7i zl=4-5i. izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima odrediti vrijednost izraza: -" " .a+bi.(c+'diXc-Jij-' c 2 +d 2 '. z2=-2+7i b) zl=10+12i. z2=5+54i b) zl=9-2i. z2=5+1 c) 2\::::-1-1. = -1+5i.=9-4i c) zl=-1+i.57.a) zl=9+4l. 5 5 7 5 - 9 5 3.a) z=6-Si + . z2=-I+i c) zl=l-i.5L.(c+di)= (a'c)+(b'd)i 3) (a+.)(5-7. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i .)(3+i) b) (1+2i)(3+. zakompleksan brojr= a .bi kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi.32.a) z = (1 +3. z.48. ? 3. z2=-5i b) zl=4-3i.a) 2]::::3-2i.22::::i b) zl=1-i.a) Z._.) l ~ 11 I --+-i 3 5 b) (3-4i)(3+4. Konjugirano-kompleksni brojevi Ako je z.22 c)~! > Z2 = 21 .+ . 36 a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-. ". z2::::. odrediti [(3-2i). = 11-4i.-.40. 3..2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -.37. odrediti broj b) zl=5+2i.a) Z=(2-i)(3 .)-(5-2. 3. z2=1+i Aka su dati kompleksni z.a) z. Akoje [(z)=-z'+3z2+z+2.22::::-3-i b) zJ=-3-3i.bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2: 329.•) 3.2. 37 .38. Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i . Odrediti z' datog kompleksnog broja z aka je: c) z=2-3i b) z=-I+i a) z=5i 3.60.a) z=I+. 3.22::::4 3. 3. c) z=3-99i d) z=24-55i 3. Aka je z = 5+3i izraclinati: a) Z + ~ b) z . z2=]-i 3. z2=-3+2i z.31. c) Z =---+-1 b) Z = .l 3. z2=-1-7i brojevi z) i Z2 . z2=4i 3.50.ako je z=]-i. =.4.z c) ~ + 22 d) 2~ + z 3.)(3+2. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni.59.Z 2: ~.a) c) zl=5i.84x-2mi. Dijeljenje kompleksnih brojeva d) z=2+5i 3. z2=2-i c) zl=8+3i.a) (2-5.afbl.) 342. z2=-8-4i c) zl=8+2i. z2=-12+115i 2::::Z1.I)i c+di . 3.3. z2=-1-9i c) zl=-2-3i. _ 1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i 2) (a+bij.4l.30.. b) .51. 3 4. 1-9. 22=2+1 b) 2\=10+2i. z2=13+i zl=-5+6i.43.a) 3.33 ..84x+2i c) -999-4i.: a) ::::1 Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je: b) z=l-i c) z=S+2i 3. .=3-2i. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C: Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je: 3.34." lzracunati vrijednost izraza: 3.Z2 = 21 .

67. c) 5 5 5 5 3. 1+... . oF 0 Rastaviti na faktore (cinioce..a +b I 1 II: n Izl' = z ~ c) b) I[ . z= 20 29 -~.'2.(2+ .86." j.89.=6+8i." b) Im(z· c.. z2=5+2i c) z1=7-2i. 1- +~. +-"-'~ (2.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i? Rijesiti datu jednacinu : b) (2+i)z = 4i 3. 3.).1). 3.' 1. +2 21.!..-z.77.=9-12i. 29 d) '5 '=-.)5(~ (1 _ . )1(100 (l+i)'OO I \ .70.95. cimbenike): 3. z=2+2. d) 8-. ~-tealan hfoj vrijedl1()st) broja z. z.87.. ""' 3.=2+3i.('2+[.)" (1 + .221? Iz. 7 +.93.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO.76. Nakon racunanja. (I . I d) I z. z2=-2+3.z::::a:+bi.88. dokazati da je (x-yi)'=a-bi.+z.l-lz. . odrediti: a) I z.78. d) z=-2-3i ? 3. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je: 2+5. odrediti f(1-i)i f(2+3i).= 12-5i . ? 1 3 5' a) z=~+~ b) z=~+--[ c) Z=_l.' .63. .£)~ ~.64. ' 2 (1.a) (l+i)z=2-i 3.75* Ako je (x+yil' =a+bi. I 3.90. Poznatje kompJeksan broj z..a) x' +4 2 2 :3.-. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je: . I b) 12.a) z1=8. 2 " oF O. odrediti : a) Iz.i c) ~~_~I~ . c) z=-i d) z=lOi 3. 3. 1'-1 Dokazati da vrijedi: 3.92.)32 b) (1 + . 3 ? . Odrediti kompJeksan braj z=x+yi tako da slijedeca konjunkcija bude istinita: a) Re(z· c. J .. b) . a) z= b) z=-( c) z= ')' 2 5.1 d) Iz.1 2-3i 4 + 5.=2-3i.l c) Iz.80. z.=l+i c) z1=3-i. 7-5.'!lZl 13 39 .--)2 z= ( .83.)' +(I-i)' (1:+. Akoje z=-21+20i.1 3. 3. +1' .62..·2 ~' 1= 11:..65. 2.)50 -(1 -it ...a) a) ~ (. 3.-8 1+2 3.74. z.a) 3. 6.81.z1z::l. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja Ak6 je-..11' . 1+ . 3.)'1' + (1 + b) (2. Akoje z. I.1 c) I Z.. odrediti: Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom: 3.68.a) -1 + 1+ .72:a) 3. 3.a) .) z 13 + 12.)' c) (1_. 3.3-4.).)' 2-i c) .91. b) (1+. 3.a) (6-i)z "'-i b) (I-i)z= l+i 3.+':"~+J 2 4 i 2 3 2 3."~::=:' :Ja 2 _+b 2 :nazi.a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li? 3. + 1)' c) (I . odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je: .84.)' .69.l b) Iz.-~i 5 3.* Akojez=I+2i i 12. c) 1-. Ako su dati kompleksni brojevi zl::::2~3-i. 66. (1+[.lz.71.a) I b) 5+2. izracunati IZj+ Z2 .a) z1=2-.z..vam~:m-~dul (ili-apsol_~t~_a­ 3. z2=3+i b) z1=4+3i.5. Akoje [(z)=2z-3z'+IOi.)~ 2 A Ri.)". Ako je z. z.a) x2+1 3. . z::.73. lzracumiti vrijednost izraza: 3. I 38 I il I lJ )=18 A Im( ~ lZl )= ~ 13.*a) Iz. c) z=-2+3i d) z=l+i Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z 3.85. z2=-5+i. (I + .a) z=12 b) z=8.)1000 (I _ .* Dokazati: a) (:: )= b) 2. Izracunati reciprocan broj datog broja z: a) z=-i b) z=2·. 3.a) b) z=_2+2.1 f(Z)=F_-z~' dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l· x' +25 b) x' +9 b) a2 +4b2 c) x 2 +121 c) 9x2+144 c) 9a'+16b 2 _ d) x' +256 d) 4x' +9 d) a+b . z= +1 a) Izl Izl=[-Z[ b) I~I c) Iz+~1 d) Iz-~I 3.+2.94... f. Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi: a) b) Izl=l~ c) Izl=H c) (5+i)z =1 Ii c) 13iz=(I+i)' I Ii ii j il+.I+lz.=4-3i .82. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.lzracunaj I ZI+Z2 +2z l z 2 1 akoje zl=1-4i.z2 I 3.Odrediti kolicnik 3.3+4.79.=-3+i Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2: b) z1=I-i. z2=1+.).

.:'2 5 A 3.109. Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni.124. Kompleksni brojevi . * lzracunati: a) -1+·i13 b) c) a+i. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je: 3. i) IlE N.f7 .99. 3.104.98.i') "tv. 2).'0\" (l-i)"I-I 3. 3. +i I1E (1-2i)' (1+i)'+3 b) Z = 2ImO (I+i)". b) zl=-5. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i.112. Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom broju z u kompleksnoj ravni.)3 +(1_.125.120.123.* PoJjjeliti kompleksne brojeve: a) -12 +i-/6 3. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2. 2. 3. c) z = . Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz (I +i)''' rcalan broj.10 I. 5 Im(z.a) /\(1. .110.113. ako jc: d) z = 8i 3.4 I 3.'. 3.editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka: 3. h l-~j \6 -2-J =-2. . [.119. Za koje vrijednosti varijabh x y vrijedi jednakost: 2x+(I..106. (/- z=[~+i~)' Z=(J3 TiJ+(i-:J 2 I c) z=-Js+12i 3. 6) b) B(-2. 3. Kompleksna ravan U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja odgovara datom kompleksnorn broju z.126.1) i B(-2. Odrediti kompieksan broj z=x+yi .111. -5)" 40 41 . c) .122.5) i B(2. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva: a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i 3. Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima: a) zl=4+2i i z2=-4+i.116.. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z): c) 2z + 3z = II + i a) z-32'=8-2.103*a) l+i z= ( 1-i • V J ' I1E N. tacke /\(3. l(i+i )' " nE N.z2=2-i.105.=5i.102.a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i 3.:J.:J.100. -2) 1 ( .6. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva..96.y).3. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj. h ( 1+~5 [-1:.13 6 c) ) Ji d)h 1 3. Dokazati da je irnaginaran broj. Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2. -18+2. -3).a) A(3.3) c) C(-2. b) Z= (WI" . 5) i N(7. Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U odgovara: a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i 3. l'. -5) d) D(O.117. z3=4+3i.* izracLlnati vrijednost izraza: a) 3+4i Odl. razliku.Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje odgovaraju broju z ako jc: a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ? 3.4) c) C(-3.97.zJ=-1 Ri~)=. 3. 3. b) 2'+42=15-6. c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i 3. -2) i B(l.*a) 3. 3.[i. l2.* Izracunati: ) a ( 1+ I 12) b) .0) 3.107. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju b) ll+i. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i. proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih tackama /\(3.1 14.115.-I) d) D(5. ako je: a) b) Re(z.7. z2=2-Si? 3.razni zadaci 3. 3. \100 1 J 60 3.* DokazatlJednakost: l-2-) + . z= (II .108.118.)6 3. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva 3.121. 1). Odrediti zbir. )4 ( 1 1 \. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si. ZI)= -1 A Im(~)=.a) z=7 b) z=-3i c) z=-5 d) z = -4-2i 3. ako vrijedi: a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ? 3. (2+.0) b) B(0.

Z2.131.7.* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I .[')(1 +1')' - 4i)-(2+4i)3i]2 [(2 .kvadratni. c) 2020x'·77x+30=0 c) 88x'-8x·l=277x 2+55 c) -20x' -I 77x+50=0 c) 123x-4x2+12=7Ix 3. dokazati da je z'= 1. 1 \:+11 4 A 4.a) 5x 2·35x·2=12x b) ·x 2·2x+5x'=77 3.. Dokazati da za svaka dva ko.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a) Kvadratnu jedmicirtu ax2 -.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete: 16 ..132. gdje'su.form'ule: 3.aJ~dnaCina.4.Ja-bi=~{Ja'+b' +a) b) . koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc:2 ..a) 5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0 2 b) 77x-5x ::::22 4.127.* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi dokazati da je broj Z I z] 1=1.135. .a) 7x-·llx·12=0 - Napisati ..a) _5x 2 +44x·17=0 4. dokazati da vrijedi: KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 3. _l}'±-~b2 ~4ac 2a Re(~)=l.139. 3. Odredi rjesenje date jednacine: a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x.-bx+tS:Q.2. * Neka su x. J+( ~J .) i f(z.* Dok~ti tacnost slijedecih fo~mu1a: a) z= c) x =y..1.._.rQpieksna broja a i b (a.* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi 3.* (1. _ _ . linearni_ clan kvadrahle jednacipe.a) 2x'-4x=5x 2 3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x2 6x·8 4. 3.4' 1.-~ -1+i13 2 2 b) y' = 1 3.). . broj b se naziva koeficijent li..(x'1)'=2x+3 Odrediti kvadratni clan date jednacine: 4.a) (x+3)'·3x=2x 2.5. • b) 4.3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4).1o sIQk~d.e.rl'eat~og:cl.stalldardni' oblik kvadratne jedoficin.~.* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i.130.128.'na qblik:ax . - I : a' G=- h= I c=b' c Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax 2+bx+c::::O: 4.(Ie i13) (_I+i)12 4.o~o je-. a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i .I 7=0 3.134.'_". . .clana. kvadratn. Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.anakvadratr(ejedn'~Ciiie.Ako za kornpJeksne brojeve a.a) -I Ix +14x+55=0 2 b) x2+ll+5x=33 c) 59x·7x'+8=x·2 4. ako je funkcija r definirana formulom f(n) =( I. n~ziva se.133. b i'e rcalni '9r()jevi i 'a~.140.'.12. Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog'. 3+.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1. Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _ 4.- . _ Izraz 'llX 2 naziva.) 1+2i] I 5 5 1-21 3.Ja+bi-.-.'do\le~ti. Zj 2:2 Na~isi slobodni clan date kva~ratne jednacine: b) 2x··-4x·119=0 c) -33x 2 -87x+2000=0 4. b ~ K) vrijedi ekvivalencija: . . 3-i 3.-'tada. Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz. b i a) c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati : lab+bc+cal=ia+h+cl.a) 6x2-65x=x2+11 Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine: b) 802x' +34x+19=0 4.138.a) ·3x 2 + 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0 4.1O.J3 .8.11.Il)6ze. = 1+ .' Ako jc'.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 .I . da vrijedi fez) '" f(z). y = ---.a) x2 -4x-4=55 b) 3x 2 +8x=5·5x 2 c) -x2-2x+4=3x 2+35 4. 1z? I =1 . c) Izracunati fez. . 2 lednacina.129* Ako je x = a) x3=1 -1-i.a. * Aka je 1+z+z2=0. kvadraUiiJjedn~cjnu nazivamo_ nep()tpuna~ ra+bi+.6..+bx+c=O_.neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1.-Broj . Nan jedt)llcin:e~ a:izraz 'bx _naiivamo.* -[(-3i)(2 (I . 3. k9ja'se_. - b) Dokazat. r.3. .-sc.a+b·ab+ 1 = 0 ~ a+b+ab-I = 0 .c_na~ivap.:' rjesavamo prlmjeiiOni-.a) 3x -6x+1O=2x 3. realan broj..136.ednaCine: " . .- ? b) -x-+113x+12=0 cJ 43x+6x =34-27x-x43 42 ..nE N.ni clan_kvadratne}.137.9.i13J' .Izracunati vrijednost izraza: 3.

c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x .a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0 Odrediti rjeSenja 4.58..8x-20=0 x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x 2+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0 2 2 x -6x+3.= 2 x.57.56.a) 4. 4.13.a) x. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine: a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x 2+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0 4.52.20.-'Lx+3 6 Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju realni brojevi za koje je jednacina definirana: b) x2_2mx+m2_ n 2 =O .1.a) x 2+x=0 2 4.3x -10 6 3 8x+ll+-=----~ b) (x-II)' 10 (6x -I)' 5 7 x 4 21 +65x 7.a) 4.-.18.a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0 4.38.--+...7x-3 2 7 b) ---=-+~ Xi 5(x.x=O b) . .t~_2) .40. 4.a) 4.x .rijeSi date jednacine: 4.a) 4..-x +2 2..:.o 4.J) 8 x 10 W d) d) d) d) ~+ t I =4(1+.19.=-53 .:..15.a) 4..22..a) 4.a) 2ax'-bx=0 nepotpunih kvadratllih jednacina: b) x--x=O c) x' -5x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0 x'+15x=0 4x'-5x=0 _5x 2 -2x=0 (a+b)x' -44x=0 x' _ 2x _.a) (x 2 ..28.::.36.a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) x'+14x+49~0 d) x'-16x+64=0 2 4. koeficijent linearnog clana i slobodni 61an jednacine: 4.a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0 4. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine: a) x-+x-6=0 ._-.I7. 10 4. .=0 d) 9-30x+25x'=0 '1 ' I ' ? x~=-40+[3x b) x--4.a-x-+b-x=O c) .a)x + 1 1. Provjeriti da Ii su x=3-2i .33.47.. b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.25. . '1 .53* 4.a) x +3x=0 4.54.4 '2 + x 4._) T ') x.x x+2 x-2 4 x -1 3x-1 18 -28 7 ----=-. .a) 4 .\:+1 x+4 2 2 ---=-3 2x-1 8x ~""'::'-----=O x +6x 12=0. ) 4..45. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe) d) 25x 2-16=0 2 d) 9x +16=0 RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine: ..0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0 '9 =0 '64=0 . Napisi slobodni clan kvadratne jednacine: a) -3x 2 -33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 2 c) 5-45x +45x=1245 4.a Lax .29.14.a) 4.sx'-4x 33-2x II b) 2t +.c.x' +llx-7=0 4..a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1 4. .42.5I.46. 4..2.a) Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe) R~esiti Odredi koeficijent kvadratnog.37.21.a) (X~I J x~l +15=0 - b) (.35.--.-2x+2 x.a) 4.H .0 .. r2t 'n) ___ _ _ 6 2_=2_ y+4 y2 -1 v-1 .39. x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine: a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0 4.a) x-+ b) x-+ c) 4x-+25=0 slijedece (pot~une) kvadratne jednacine (jednadzbe): 2 x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x +2x-3=0 d) x 2+3x-IO=O x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0 x2-x-30=0 b) x 2 +x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x 2.16x)'-2(x'-16x)-63=0 x+1 +3x+:2 x+2 b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0 Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine: 4.a) _8_=-------.a) 4 .::. Sx-+x+3=4. a) ay'-(a+l)y+I=O b) /-2(m+n)y-t-4mn=0 4S 44 .a) 450.44.4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x +6x-78=0 2 2-2x-35=0 x b) x'+8x+15=0 c) x -x_12=0 d) x2+11x+30=0 2 c) 3x -5x-78=0 d) 2x'+x-3=0 4x2-8x+3=0 b) 9x2+18x+5=0 x2-4x+4=0 b) 4x2 +20x+25=0 c) 9x2-12x+4.. .cc---. x+3 6 9 2 x _x+1 x+l x +1 4. x 2 +8x+20 .23.:..a) (x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4 .a) 4.a) -x2+x-5=0 b) 9x'+8x=-11+2x b) x 2_x=_1 2 c) -4x'-5x+1=x +8x-5 c) x2-2x+5=2x2_X+7 4.32..24.55. .-+Sx b) Sx--2x+3=4"~+x+21 c) 5x+20=3-x-+13x (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 O~O b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)' (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O ~ Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) .27.a) 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0 -162+60 z+1 c+2 z-I c-2· x+2 b) x 2 +2x+2 +_.! y+l b) 4.30.48. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine: a) x2 4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0 4._+ 6-c 10 z 4.59.16.x+3j' l-7-) 8(x+3) 7 20=0 4.-4x+5 b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12 I :+ b) ..26.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15 4.60'.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8 04 ) 0 2 b .43. x--24ax=0 d) (m+l)x--3mx=O 4.. 'I .a) 4. 2 .a) 4.4x + .a) _x 2 -3x 4.3I.? c) 3x+5 _x-2=_2 3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2 4.a) (x-2)(x+2)+7~ l O b ) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0 b) x 2_tO = (2-3x)(2+3x) 4.a) 2x 2-9x-45=0 4.49.a) . 4..0_=!.a) x25ax+6a2~.c.4l. 4... x.

b i c dllzine stranica trougla._3_ _ \b-I)x . b i c su rjesenja jednacine 2 ax +bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi? 4.1< Ako su a.. Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i realna) rjesenja? 4.73. 4a_~ .a l x x 1 a+3 ..8 I..65. Zafj~. ~-+ a~:a-..69. ..68._+_..78.71. Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine 2 ax +(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl? 4. q::: -._ Ijesenja? 4. b i c medllsobno razli6iti brojevi.64. = .j _ raz_W:.80.:> . " Xi +x" =~"­ a b .n.:. 4.87.a) (x+m +2I x+m)+3=0 lx-m) 2lx-m 4. .67..Ie fonnulam~: 111 XI +X2 =~p. X 2 =_'. a koja iracionalna rjeSenja: a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x 2+10x+3=0 0 4.a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) 2 Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe). Za k~je vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja? 4. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna. x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b 4.74.70.:: q.77.x]. Dokazati.88. Ijesenjajednacine '(b' " ) '0 " . '} .Ie 2- 0 p:~"'- b c ..'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0 c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I n~enih rjescnja: X'+2x+IO=0 x' ·3x·3=x 9x' ·12x+4=0.86. (a-x) +15=0 x-b \x-b a x y x+a x+b x+c ~ __ X_+_X_=O.. - x +px+q= . Dokazati da za proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna.a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) 4.x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa :-f::: v • aka 4. Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i razlicita rjesenja? 4.._ . Vieteove forml1le 'AhiJe ~oeficijeiit :k~adrai:nQg 'clana'jednik '}edin'j'cl.= . C XI.= ..a) x'+10x+25=0 4. b) jedno ljesenjejednako nuli. gdje .= x~a x+a 3 a b.O ¢} Xh X2 re. Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0 a) ima suprotna ljesenja (korijena). -.= .6La) . 2 vl'2 J -q I.76.* m 2 +211. e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu..atiiia:. b j c realni broievi.O imajednaka rjesenja? 4. Za koje vrijednosti parametra k jednacina x 2·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva jednaka korijena ? 4. In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna jednacina x2-2x+3m=O -nema r.79.84.. 4.=_p±~)2_q.2 .x+c-= su k " '<0 4.90.* Ako su a.1) 0>0 ¢..xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa: nor'mira'na i pisemo: .+ .:. c b) .62.* 4. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c iihiz D="b~-. onJuglrano-k ' Iek'SI1I. X2 re~lni_ .a) x'·3ax·a=0 b) 2x 2 x·l=0 b) ·5x'+30x·45=0 b) mx'·2mx+2=O c) ·..• a 47 46 .s.+ a+b+x a b x 4..83. b) .ax-3a-bx+3b 3-x ..85.+ .ea1na Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data . iwOJCVl.x-b' a-x 1 1 1 1 4.*a) 4.+ .. a 2 +ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b a a -1 1. a druga konjugirano-kompleksna Ijesenja.* Dokazatl daJednaclIla -. Za kojc vrijednosti parametra Ijescnja? x..a) . 2Y D:. * Date su kvadratne jednacine x 2 + 2x + k ::::: 0 i 2 (1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x +1)=0 u kojimaje k rea!an parametar. dokazati da su rjesenjajednacine '2 'b"O rea jTIl b " ' ro1CV\. 3) '0<0 ~ xJ.enja 'kVfldhifii~ je9_nafin~)~ijedi~. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka rjesenja? 4.a b 4..a) . b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0 _abo ----+ + + =0.ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe.3.+ .66.itibrojevi. Odl1()~~l1n. odnosno.1 1 ' X 2 .. 4..4.23x·5=0 4.-3a . Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju dvostruko realno rjeSenje? 4. 'omp b'-x-+ -+c-a. kazell\d da-'je 'kvadralli~Jedn.. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a.alni ijednaki br(jjevi.. Za kaje vrijednosti parametra . lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu 4.a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) 4..63.82.x + 2n + mx + 2m x+2 m+n x+2 x x ".* 4.* 4. 3 b) -(-a_x)2 -8. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x +3x+c:::::. 4. 4. Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine: su a.)jrlpleksnj brbj~vi..89.(b-l)'x' 1 -. rjesenja-. n.75. x~ su kOrijugjnfno-k~.a G Z::t.

2 ') 4.122.:m+l 4. 49 l _ Xl X2 )+ l -. J X2 XI -Xl c) Xl.110.iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad odgovarajuceg rjesenja jednacine x 2+6x+8=O.a) x.94. XI + Xi - Xl ~X2 4.x+c=O. 4. . .115. x2::::-3+2i d) xj::::4-2i. Rjesenjajednacine x 2+px+Q=O SU Xl i Ne rjesavajucijednacinu Xl 2 ( Xl 2 Xl 2 odrediti vrijednost izraza Xl 2( X l 4.128.100..112.113.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0 2 4. 4.racionalan.. 4.99.98.x. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2? 4. Sasta\. C) x. xl::::l b) xl=m-l. Sastaviti k~adratnu jednacinu cija su rjcsenja a+2~ i 2a+~.-2_p2x+pq == O.x. 4.=4 c) x.x. Aka su a i B rje. 4.95.9inu cije je svako rjesenje za dva manje od odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O.a) x 2_1Ox+ 18=0 b) .93. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x 2-x-12=0 je xl =4.3 41 18.a) 2x -6x+l0=0 b) -x2 +7x-6=0 c) 4x2+8x+15=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0 4.J2 Xl' =3±5'\12 c) x. 1 5 X]4 4. Aka su ex. b i c kvadratnejednacine ax2. x2:::. ~.103. x2=1-5i X]-+X2'"::. 4. =-4--v 3 .>.=-3. x2=2+i c) xl=1+5i.Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku: 4.125. ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?. x. Ne koristeci forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje. b j c b) XI2_X/ c)* X1 3+X2 3 izraziti: a) Xj2+X/ 4.l20. x.! : Xl .127.-x. Ne rjeSavaj~cijednacinu odrediti .97.).0) x' -44x-77=0 Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja: 4. x]- 1 -+ --.a) 61x2+6x+ll=0 Napisi zbir rjeSenja date jednacine: 4. =cc::::.: t::: b) x]::::-3-2i.0) r. -. =2-'\12 4.=2.114. racionalni brojevi.1:29.121. a (X i ~ njena ljesenja.::'-'-~ c) X]' -J J .96.116.=7.0) x 2 +884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx 2+4(m-l)x+3m-l=0 4. Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine x~+px+q=O. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O. Si:1staviti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja: a) Xl 1 +. Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x 2+px+q=O. Neka su a i ~ rjesenja jednaCine x" -5x+3=O./2 d) XI -X2' d)( Xl-X.. 4. 9 4.x 2+34x-19=0 2_x+l=0 b) x'-88x-3=0 4.Xl i X2 kvadrath~ jednacine 2 x +px+q::::O. .t.106. JavaJu UVJet . x2=m+3 d) xj=m-J..a) x.104. =-4+'\15 4. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine: a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0 4.=-4 d) x. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine: a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0 4.=-6 4. b) X. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl.t b) Xi 3+X. i ~ l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima 2 x +px+Q=O. Sastavitj kvadratnu jedn&.a) (x.U jednacini 3x +ax-2::::0 odrediti a tako da za njena rj~senia vrijedi ~ ') 13 1 Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine: 4.3 . Napisati kvadratnu jednaCinu eija su ~jesenja 2xJ i 2X2. ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz a 3+cx-2~+a~2 +[l' raciona!an. -Xi 4.109.102.108. Znajuci cia su Xl i b) 3 5 4. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf. Xl 2 Y! .=1 b) x. pomo6u p i q izraziti: a) XJ 2+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/ 4.. odrediti: 2 a) xJ +xl b) X/-X22 c)* X]3+ X2 3 4. 48 Xl rjesenja kvadratne jednacine x~+px+q::::O. 3 r:.119. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja: b) 4.+b. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja jednacine vrijedi 2x! .3 d ovo l' .9I. Ako su koeficijenti a.111.=-2. Odredi drugo Ijdenje.. x.a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X.J.123.a) x Odrediti proizvod rjesenja date jednacine: 4. X:2::::4 c) Xl=-l.1 x2 XI - I +Xl b) - XI. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax2+bx+c=O > pomocu a. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/' 4. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine Xu 5± 2M r . =2+'\I2. sasta\:'iti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja ex.124.15X + a 3 = 0 jedrnko kvadratu ~og.92.126. Ne TjeSav~\juci kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O . x::::::::4+2i 3 r:. 1 4.a) xl::::3a. --1. x.a) x 2-82x-ll=0 b) x +69x+92=0 I J i' 2 c) x -66x-1997=0 2+2000x-1997=0 c) x 2 c) x +1998x-1999=0 2 c) x +2000x+1998=0 c) 20x2+60x+33=0 c) 6x2 +117x-30=0 2 Xl rjesenjakvadratnejednacine x -5x+1l=O. . 31.a) xl=2-i.101..=5. ~. odredi · .105.117. Rjdenje jednacine x l -6x-7::::0 je Xl= 7.X J . k parametar m ta'o d a llJena rJesenp 7. dokazati daje lzraz a4+a3~+a2B::'+a/33+~. 2 --Xl +X 2 X l :. Ako SU Xl i Rjesenjajednacine x -3x-l0::::0 su 2 Xl i X2.senjajednacine ax +bx+c=O. +~" ~+­ a f3 2 4. ' 3 ± 2i.107. :::: -. 4 4.

5.brojevi. automobila udaljena medusobno 329 km. Odrediti broj straniea poligona. 4. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200.se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao nizvodno. Koji su to brojevi? 50 4. a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena. Kada se on pamnozi brojem koji je sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. U jednacilli x 2-x+m-l=O.139. 4.ina kupe P=247r m2 . Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one a=l. b=3 i c=5? 4.4.168. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I 4. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O. Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona. Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. I I :1 II . 4:. a njihov proizvod je 15. 4. tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu.167. Ako se brzina Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se za 10 sekundi. 4. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. Koji su to brojevi? 4.138. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340. Ako je povr. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe) Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je a~ U trougao je upisan kvadrat cijaje povrsina n-ll dio p~vrsine trougl.140.160. Prvolll automobilt( potrebno je 3 sata manje vremena da pre. Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih stranica. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen? 4. 4. heeu jedan drugom u susreL Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag. b=ll i c=19? 4. Koji su to brojevl? 4. a stranice mu se razlikuju za 7. Za koliko sati svak.165. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120.141. Koji je to broj? 4. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost.145. Koji Sli to brojevi? 4. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi) 4.142. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0 irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? . Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika. 4. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji. 4. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m2 . Povrsina pravougaonlka je P=50 m2 . IZff:lcunati stranice pravougaonika. Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme. Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri cemu je negativno rjesenje vece.. Koji su to .136.151.166.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0 4. Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387. 4. Kada bi se bazen punio samo kroz siru cijev.130.148. one a= 10. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata.162. odrediti m tako da bude x/ + x. 4.? . Za koHko se smanjiia povrsina kocke? 4. zapremina kocke smanji se za 117. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost. a drugi puta nizvodno.161. Koji je to brei" 4. tadaje zbir kvadrata taka dobijenih brojeva 65.155. Kada se bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo kroz drugu cijev. Kolikaje visina tro~gla? ' 4.od pozitivnog .de polovinu puta nego drugom da prede cijeli put (od s=320 km).146. Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom. ~obivaju se stranice pravouglog trougla.144. Odrediti ove brojeve. Izracunati katete trougIa. 4. Odrediti brzine kretanja oba automobila.156.152. ")' '=0 4.135.I 4.132. Odrediti sti':Jniee pravougaonika. Rastojanje od 495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno .137. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici? 4.158. Koji je to poligon? 4. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih kvadrata.164. Vozac B prelazi syojim vozilolll 20 km/h vise nego vozae A.154. 4. 4. a njegov obim iZllosi 30 m.150. Zbir cifara dvacifrenag broja je 8. a hipotenuzaje c='I3 m. Odre'diti ove brojeve. 4.153. Odrediti taj bro]. a povrsina P=36 em2 . Odrcditi dvocifreni broj.bazen? 4. Odrediti stranice pravougaonika.157. Kada se ivica kocke smanji za 3.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113. Straniea romba je a=8 em. Koji je to braj? 4. 4.163. broj njegovih dijagonala se poveca za 30. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei? 51 . Dva. Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r).6.134. 4. Suma kvadrata ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034.a cijev posebno moze napuniti . jzracunati visinu kupe.po apsolutnoj vrijednosti. 4. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h.. sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date jednacine. Odrediti taj braj. 4. . Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati.159.. dobivaju se stranice pravouglog trougla. Krecu¢i . Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja. Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54.1-47.131.}=7.a) x'-4x+l=0 b) x 2+x-l1=0 c) 2x 2-3x-7=0 d) -3x-+x+l4.Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge.143 .. 4.133. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su. Dijagonala pravougaonika je d= 13. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca A.

-.a) +4a+4 a 2 -3(1+2 a 2 +2a-8 2a' -8a-90 l x. jacina struje poraste za 2 A (ampera). pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu. 2 l x' +r-x-l .179.a) 4.197.a) 4.186.'+2x+35 d) -x'+x+42 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2 4.4.20x + 100 b) b) b) c) Xl -4x+4 1-8x+16x' 1+8x+16x' 5x 4x-5 5 64x' -16x' -4x+ I' ~~~-~- 20x 2 -80 u 2 -30-10 2a 2 + 3a . jacina struje se srnanji za 22 A. . pojeftini za p%.J75.a) b) --c. specijalno.195*a) (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0 +3ax+a 2 2 2 x x- 2x'-2x-12 3x2+x-l0 XIl+2 + 2x l1 +1 + xl! 2 b) b) 3Xll -x " -x " 4. Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan: 2X2 +7x 5 a) b) + 2x -15 5x+ 12 - c) 2X2 7x 2 -7x 2 3x +14x+15 4. ' b) ' x-3 ( x-/ -2x-3 ( x 2 +4x+3 .177. 52 53 . 4..a) 8x'+IOx+3 trinom rastavi na linearne faktore (cinioce): bJ x'-6x+5 cJ x2-7x+6 d) x'-lOx+9 b) x'+2x-15 c) -.-6a+9 4. .X2).170. b=1200 KM).187.*a) (x'-x)2_3(x 2_x)+2 = 0 15 .a) 4.183.a) 2x 2_ax_a 2 b) x2_2ax+a 2 c) 2a 2x:?+abx_b 2 d) 2a2_Sabx+3b x2 3 2 2+2ab-3b l )x+2a l -3ab 4. 3 -x-6 a _9 (/2 _ 2 b) ") a..( ) x' -3x+2 2 4.*a) 4.169.razni zadaci 4. : a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce) 4. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q (oma).188.180.a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a.181. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da vrijedi: .'-ax-6a' b) abx'-(a' +b')x+ab cJ a'-ab-2b' rJ )a.~in~_ar'nc'fak.a) ~~"-"+~~.190. Kvadratna jednacina .194. Koliki je bio otpor u kolu na pocetku? 4.b +ab(2a-b)x-x c) 2abx2+(2a Dati kvadratni 4. Kvadratni trinom.184.!.8.189. Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q .196.na $lijedeG~. .x- .Ji b) x' -(Za-b)x+a 2 -ab x 2 -ax+ab-b 2 4. rlacin: ax2+bx+C.x + 1 . '169 a+ I 2 a-+2a+l (/---9 4 lOx' -1000 x' . ~ Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni t~lnorn kx 2 -kx+(k-3) potpum kvadrat? : 4. x -5x+4 X+3) .+12x+--+-.. I 92*a) Rijesiti date jednacine (jednadzbe): 5 .~~- b) a-"~ .--4 a +4a+4 2 4.a) 4. Koliki je pocetni otpor? 4.tmt rastaYlja'n. 3a'+36a+l05 3x -Sax-8a l 2X2 2 2 2 4.182.a) 4. =(x-I)' +x' x.a) 4. ( . =47 b) I.191* 4.a) x' + .fi 3x 2 + 3. a=2000 KM.tore_. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM.2 x 1 +bx-2b 2 x +9bx+ 14b 2X2 -3ax+a 2 3ax-x _la 5x -2x-3 5x + 3x 7 x lJ + 2 + 6x l1 +! 2 -] I 1 l 4.7.fi -I -. : 12 4 b) 4x. x~-8 _ _ 1 )X'-7X-8 .' ) 1.176.-~ (x.a) .-5 Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani): 4178. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim izrazil11a~ a) Ako s'~ x\:~ ~i no!e:kvadratndg trinoma:ax2+b~+c. a za neko vrijeme. l#da se ovaj tdn. Odrediti p.172 a) x 2 3x+2 4. (Uzeti.2Xx-4) 2x-4 .174. b) ledno ljesenje jednacine jednako je 1.. lx2-7x+l0 -6X:'::5_x2_6X+·8J.fi+l +.173.193.171. r-9x+8 2x-7 4.185.a) x'+IOx+9 4.-==' a(x-x!l(X-.x' -6x+8 4.

4. Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-4. * a) (x+4)(x+5)(x+7)(x+8)~._ .: ax2+~x+c= (l..1.Dataje funkcija y=ax 2 0drediti: aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je . PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak.3.'.* a) -x 2+1 =-x-+1 b) 1x 2-3x+2 1=3x-x--2 c) 12X-X -11 ~2x-x-1 ' 4. 4.6.9.* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne vrijednasti realnog parametra m.199. * Dokazati da za rjesenja x J i x:?: kvadratne jednacine x:?: .~. zavisnosti od koeficijenta a"j . pripadaju intervalu [-2. 4210. 5. a za koju najvecu vrUednost? 5.c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od drugog.8.4) ? 4. 4.: Xl 1 + Xl 1 ~ 2(Xj + x:?:).204.209.203.208.faji ..4. 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje.::::6a+2 . dokazati ekvivalenciju (x.parabole u. D2 _ ' 2a la- 5. 'je' utti'c!<'i' x ~.7. 1+ X 2 F'U. Ekstt~rn 'kvudraine fUlikcije y::.1 a~ Skiciraj grafiRe funkcija: 2 . Ako je f(x)= 4x 2+2x+c. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine x 3 + ax:?: . Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0 c) 1x2_4x+31 + 1x"-5x+61 ~1 b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120 4.avUcni iu pa.4a"]. 5. Akoje f(I)=2. Paio.= x+31 . 4. 4. * a) x'+61 x 1+8~0 b) (X_3)2= 1x-31 c) (x+1).207. * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata ljesenja jednaCine (a-1 )x 2 -2(a+ 1)x+a-2=O gdje je a real an parametar.*a) x'-1I=-lxl+1 b) x 2-5x+6 ~5X_X2_6 c) 5x-x -6 =X -5x+6 4. 5. tok i ekstre-m {\.* Ako su Xj i Xl ljesenja kvadr~tne jednacine x:?: +px+q=O.5x' . b i c kvadratne funkcije f(x) = ax'+bx+c.2. 4. 1+ Xl . e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog. Skiciraj grafike funkc-ija: aJ y=x 2 .' ) 2 aJ y=-x bJ y=-2xcJ y=-5x dJ y=-0.* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine X2 -2mx+m' -1 =0. I' .l1k9ijit (:.'diskriminai1te D=bi ~'4i1c pl'cdst. odrediti koeficijente a. KVADRATNE FUNKCIJE x 2 x + _.205.202. f(-I) i f(2). 4._.) ¢> (3p'-16q=0).vadralne.gornjim slikariul. b) y=2x' c) y=5x' d) y=0. 5.ax . 5.198.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J Xl -(2a+ l)x+ 1. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi tackom M(O.1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva. funkcije.206.ax + a = 0 vrijedi oejednakost.5. 4. XIX]: -2(xl'+x::»+4=O .<0 5.R-7itde~ry:rsana:relacijom (jrafik kvadratne funkcije'je .0) i B(4.·[·(~ +'~. -3).201.~ 54 ~ 55 .211. 1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda.)i .'~ Napisati kvadratnu jednacinu ~ija fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete: XIX::: + XJ+X2 . '. =3x.200. odrediti vrijednost varijable c ako je: a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40 5. f(2)=0 1 f(3)=-4. 4.parapola'.0drediti frO). Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.O .5x' 5.* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ~ ne rjesavajucijednacinu odrediti vrijednost izraza: _1_ 5. y Rijesiti date jednacine Gednadzbe). Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5. I a. 0).

46. c) y=_3x 2_x+5 ' 5 .a) y=x'-6x+8 Odrediti interval u kojem data funkcija raste: . U Kojem intervahl' data funkcija raste? a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)' 56 c) y=(x_2)2 c) y=(X+II)' c) y=Sx 2 -2lx-20 j ·.13.24.a) v=x2+2 b) y=x2+3 ~ 2 2 5.a) Y=(X+2)2 5. 5.16.a) y=2x -3x-5 b) y=3x 2 -l6x+S skicir~j grafike funkcija: .a) y=-x'+3 b) y=_x _5 c) y=x-6 2 c) y=_x +4 c) ~ 2 v=x2+5 5.26. ~ c) y=(x+7)'+16 " 2 c) y=4x _x+2 ? c) y=-3x 2-12x-9 c) y=-x 2+6x-14 . Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.30.a) y=x2+x+l b) y=2x 2+3x-17 Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije: 2 5.'. Sta je nula funkcije: b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I a) y=(x+S).48.47.1S. b) y=-x-+4x+15 5. pa na osnovu njega skicir~j grafike funkcija: a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+ 2 U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija 2 .:··· 57 .31.11.12.38.39.a) y=x--8x+12' 5. na istaj slici.23.a) y=x -1 b) y=x-2 2 5.'. 2 ) y=_x 2+5 b) y=-x -2 c 5.37.0) y=x-+16x+l .a) y=-x5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka. Odredi ta6ke pie~eka date parabole sa x-osom: a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x ' +llx-30. na istej slici. c) y= _(x_3)2_ 5 c) y::::x2+6x+5 2 c) y=5x +18x-8 c) y=_x 2+2x+ 1} c) y=-(x+6)'+23 c) y=399x'-12 5. b) y=x 2 +3 c ) y=x _4 5. Koliki je maksimuill date funkcije: a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12 5.25. . Staje nula ave funkciJe? 5.a) y=x.a) y=2X2+5x+3 b) y=5x 2+x_6" .18. pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija: b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1 a) y=(X-1)2+3 5.19.33. Odrediti koordinate tjemena parabole: 0) y=x'+x+8. pa na osnovu njega.21. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. U kojem intervalu data funkcija opada: a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2 5.a) F(x-])b) y=(x-5)' c) y=(x-7)b) y=(x+3)' c) y=(x+4)' 5.5. Koliki je maksimum funkcije: 2 a) y=-x'+1 b) y=_2x +4S 5.1·.17. Nucnali grafike funkcija: b) y::::_2X2+3 a) y=-2x Y 5. minimum date.14. nactiaj grafike slijedecih fUllkcija: a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)' 5. pa na ~snovu njega 0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z Odrediti nule date kvadratne funkcije: 5.41.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x 2+x-5 Koliki je.50.) 5.52. 5..a) y=x +4x-2 b) y=-x 2 -2x-4 ' . a za koju najve6u vrijednost? Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija : 5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. b) y=2X2_3x+ I c) y=-3x 2+x+ I . Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika funkcije y=x 2 .42.32. Nacrtaj grafik funkcije y=_x 2.44. Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule: 0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS 5. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+ 2 5.29. Odrediti minimum funkcije: 2 a) y=x'-7 b) y=Sx +2 c) y=-2x'+32 c) y=-89x 2-2 5.35.49.45. nacrtaj grafike slijedecih funkcija: b) y=(x+3)" c) y=(x+6)' a) y=(x-l)" 5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2 -12x+36.51. Skiciraj grafik date funkcije: .20.28. lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m): 2 2 2 a) Y=1~lX2+4 b) y=(m_l)x _3 c) y=m x +144 5.27. Odrediti koordinate tjemena parabole: 2 a) y=x2 4 y=x--6x+9 +4x+ b) ' c) y=x +lOx+25 5.a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35 5. :!i 5. 5. kvadratne funkcije: 5. 5 . pa na osnOVll njega. Odrediti nule kvadratne funkcije: a) y=3x 2-27 b) y=4x 2-64 5.34. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2. 5.+7x_1 c) y=-2x 2+5x+7 ? U kojem intervalu data funkcija opada: 5.22. b) y=-x-+2x+35 b) y=2x 2-x-l c) y=40x'-27x-4 c) y=-3x 2-2x+S c) y=8x.36.40. 5.43. Nacrtaj grafik funkcije y=_x2.a) y=x'-llx+24 b) y=x 2_9x+14 2 5.

ekstrcm. Akoje 2x+4y=l. 5. 5.+)'. 5. 5.67. a zatim: 2 a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax +bx+c.62.80. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x 2-8x+3 i skicirati graflk ave funkcije. Kvadratna funkcija y=ax +bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l.70.2:-.93. Odrediti koordinate tjem"ena. Obim pravougaonikaje 8 em. b) osno simetricna S obzirom na y-osu.:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I. Odrediti skup tacaka ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola. Odrediti koertcijente a. kE R odreduje skup parabola.56.ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax 2-4x+5 ima maksimum u tacki s ordinatorn 7. 5.4x+31 cJ y= l-x +6x-81 2 5. . znak j koordinate tjemena. Odrediti stranice pravougaonika taka da mu povrsina bude najveca .75.* Jednacinom y=(x-3i+m. 9). intervale monatonosti. 5. Ispitati zuak slijedecih funkcija: a) y=x 2_4x+4 b) y=x2+4x+5 c) y=-33x2+1998x+57 c) y=-3x -2x+5 c) y=-2x'+5x+7 -. gdje je k reaJan parametar? 5.69. ciji je zbir kateta 10. -3). tacku presjeka sa y-osom.~ t ~ B(O.nER. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. kE R. -4).. 5.66.59.92. gdjeje III rea!an·parametar. Kvadratnu funkciju y=_4x 1 +x_3 dovesti na oblik y=a(x+a)2+~. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u cijeloj svojoj domeni? 5.a) y=x2_6x+8 b) y=2x 2-x-1 2 2 b) y=5x +x-6 5. kER.57. tacku presjcka sa y-osam. 5.0dl-.58. B(-2. U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu: a) y=x 2_x+25 b) y=-88x2+45x-2 Nacrtaj grafik date funkcije: 5. intervale monotonost!.87. a) y=-x'+2mx+2 b) f ' -2mx+3m (x)=x c) y=x··-(m+l)x+2(m-l) 5. odredi funkciju koja ima minimum za x=-l.88. b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije. . Obim pravougaonika je 40 m.64. Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u cijeloj svojoj domeni? 5. odredi funkciju koja ima maksimum -3 za x=-l. 2 a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 .74. . ima najmanju opisanu kruznicu? 5. .81. U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n. nule. nule.. ce-3.83.odredenje skup parabola. 5. J lu . 5. .94.79. 5.* Koji pravougli trougao. 5. Odredi v!. a zatim skicirati crrafik funkcije v= -x2+9x~8 5. 20 2 5. * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1x2 91 b) y= 1.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5.63. dokaz. 5. * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine.82.84. znak i koordinate tjemena. 5.91. najvecu povrsinu ? 5. a zatim odrcditi: nule. c) y=2x2+5x-7 ? 5. 58 59 . I 5. 5. . C(l.6]. 5. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna? 5. *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m: .71.65."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x 2 4x i b) y= 1 x'.85.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x2 pomjeri za 2 jedinice udesno i ~tim za 6 jedinica navise. -6).a) y=2x -i-5x+3 5. U koiim intervalima je data funkcija pozitivna: .90.2+11 cJ y= 1x '161 5. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.55. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova bude najmanja. 5. Odrediti skup tjemena ovih parabola. a zatim skicirati grafik funkcije y= x 2-3x-4. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3.5. a zatim adrediti: nule. 2).68. Odrediti koordinate tjemcna.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom y=x2-2(k+l)x+k-3. 5. Kvadratnu' funkciju y=::'3x l -4x+9 dovesti na oblik y=a(x+a)l+~. 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna.b i c.89. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q .77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x 2 pomjeri za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole. ti daje x. m.78* Odrediti jednacinu parabole kojaje: a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll. Broj.. 5. 2 a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 5. . Za koju vdjednost realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli? 5.73.60. ekstrem.86. Kolika je stranlca upisanog kvadrata? 5. 5.0drcditi funkciju y=ax 2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l. Jednacina y=kX2_2x+ 1. * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih jednacinom y=x'_3kx+2k2 . 22) 5. Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju jedne njegove stranice.54. Koji od ovih trouglova im.53. c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ? 2 5. U kojim intervalimaje data funkcija negativna: • 2 .72.

..a) x-I 0 > -4 2 b) 6.a) .31.(... Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina (m-4)x2+(l+rn)x+2m~I=0 : a) imajednaka rjesenja.2.te kvadratne nejednacine: b) X2+X<O 6.5. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma: a) xl-8x+7 b) x 2+4x-S c) ~x'+8x~16 d) ~2x'+12x~J8 6.14.16..4. Za koje vrijednosti parametra ajednacina (a-2)x2-2ax+~-1=O im3 oba rjescnja pozltivna? 6.2I. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0.i ax +bx+cdi.-=-=-=<0 -4 d) -c:-->O -887 b? -x-1 6....'·5xo.24* a) (x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0 Xl (x-IXx'-.6.c . Odrediti znak kvadratno& trinoma: a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25 ?-x x+3 ) x -13x+50 0 <0 c .0) 4x'+2x+I>0 6.25* al (x + 3)(x..x+I»o ).O:16 6.o:O 6. <0 2x.'·5x~24<O b) 3x'~13x+14<0 d) 5X23Ix~28<0 c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O 2x 3 3-x c)---->1 d)·--<2 x+5 x+5 2 x +4x+5 b) <0 -5x+6 c) (3~x)(x"'II)(x~5J(x+33)<0 6.. gdjc su a.O 6.O:O d) .O c) x2+5x~O d) -x]+2x~O c) x'<3 d) x'<8 c) 4x'0.2)(x ~4 )'(x~ 2)(x' -4x+ II »0 b) (x~ I )(x~3 )(x + 7)'(x+4 )(x'+x+ I )<0 Odrediti definiciono podrucje (domenu) date ft1nkcij~: 6...a) V = 627.O:16 c) x'+3x~IO<O d) ~x2~7x~6<O c) x'+4x~J2.}-3x'+6x-3 c)f(x)=.> 0 b) .-7x+12 c) c) x2-2x>O c) 6x'+5x>0 c) 6x+x~::. odrediti reaifm paramet<.0 d) Rijesiti da.lf a tako da ljesenja jednacine budu negativna.13.22. naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba).3. b) ima realna i razlicita Ijesenja.J -i b) (x~4)(x+8)(x~ 1)(2~x»0 d) x2 +2x::O:.'. c) nema realnih rjesenja? 6.8.> 0 +2x+8 x2-x+l1 c) -.}5x'=6x~~1 b) f(x)=.a) b) Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi): X2-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax2-16<0 c) X2~X<OAX'+X>O x2~5x+6<O /V x'~25<0 b) x'+8x+7>0 A X2~ 1>0 cJ 2~2~x_1 <0 A x2+x"2>0 x2+2x+1>0 A x2~3x+4<0 b) x2j4x~5<0 A X2-4X<0 8x 2+x>OA 2X2+X_1<0 x2-14x+45<0 A x'~llx+30>0 A 2x-3>0 x2~x~20<0 A x'~2x~8>O A 2x'+x~45<0 Rijesiti slijedece nejednacine: 6.a) 2 >0 x.a) c) -"-""":'-<0 -3x+7 x'-7x+1. b) ima realna i razlicita rjesenja.tQ.. Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina a) irna realna i jednaka rjesenja. ' 61 60 .O b) x 2 4xo. x+1 I-x 2 1 3x -x+2<2 b)x+->-3 c) x' -10 <d) --~~2<-6. a) x J+3x>O 6.o:O b) x+6x'.. a) 2x~3x'.18. b i e rna ~oji r'ealni broj'c:~"i J a.19.15.!I ~~ x 2 7 v=.. KVADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA Nc}cd11acih~ oblika ~X2 +bx+c?'O l.6. b) y = d) b) x?+5x+7 0 x 2 -2x+3> --·-->0 x2+7x+10 -5 x' -llx+30 "--.12.11.~x-6 x' +6x+8 2x-3 2 . a) x'~5x+6<0 b) x'·9x+20<0 6.20.O d) x2+7x>O d) ~2X2~8x>0 --2x+1 <0 -3x+5 6.-----<0 +3x+7 2 6. c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja? 6.a) 6.36 b) x'.1. a) ..17.a) R-81 b) v = .a) 6.32. a) x'0.a) 15+x 2 8x<0 b) 5x+x2~14x-22>O x-3 x-2 6.a) .26.29.9 c) y = .0) 2x'+x~3<O c) 25x 2 +5x-12<O b) _2Xl+4x_6>O 6.> d).a) c) 6.23.. l 6.25 d) 9x'.10.a) 5+X2 2 ! 1-x x x -2x+3 x 2 _1 b) _~·8x+7 >0 6.7. .30.< 0 x-4 x+ 1 Xl -2x-3 6. a) x2<4 b) x 2>9 6.}4+-8-x---5-x . a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O 6.9.a) x2~8x+7>0 b) x2+1x~3>O 6.

Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine 2 X 1 I a) [(X"X 2 E R)/\ (x.a) 7.54.52.7.+1 · 2x + 1 .a) 7. i x.~. * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine f(x)=4x 2 -(3m+l)x-(m+2)=0.45.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija x2-4x+5 pozitivna za svako realno x? f(x) .a) 7.35. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ 1~0 taka da za njena rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m pozitivan za svako rcalno x? .t.36.* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti pal~ametra a: a) ax 2-x-1<0 b) 2x 2+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0 6.. '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a svaka x: f(x)= ~(m + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) -I) ? :< 6. !X'-kx+I!<3 x 2 +x+ 1 ? 6. Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za sva~o x bude.2X2 () 3x'·~ 1 () x + 2x + 3 a) f(x)=-.\ I 6. 6. odredltl vTlJednost parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O.-7.em '" +b +c:". * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci.43*a) 6. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije: 2 . SmjeilOmx'-=t.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi : . I c) <a) {(b' -4ac?. .inimalnu vrijednost. a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0.50.a) x'(x-5)(x+5)-x'+25=0 b) x'-13mx 2+36m2=0 c) x'_2(a2 +b 2)x'+(a2 _b 2)2=0 b) x. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date 2 jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx -4mx+12=0 6. . (m+l)x 2 -3mx+m+8 6.*a) 'I ' x··.a) 6. Bikvadratna jednaCina (jednadZba) MnaCi11~oblikaax 6.b) f x =--.34..ne (m+l)x2+(3m-l)x+m+3~0 .4. 6. nalazi izmedu -I i O. NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7.49.8. .1I.41.:0)/\[af (a»0]/\l.IO.x-l. 2)? I I 1 i O.c) f x = x..48.44.a) 7. .40.4 7.46. b) (a < x.42.1.O naziva . rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O.jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina: a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0 c) (k_2)X2+(k+ I)x-(k+ 1)=0 6.9. Dokazati ekvivalencije: 62 7.i nakvadratnu po nepoznatoJ t.6'.51.3. Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _.a) x4_m2x~_9x2+9m2=O 7. x2 ) (XI '.39.~ bikvadratnajednacina. 6.24+2x 2(x'+5)=0 63 .5. < x 2)/\ (aE (x"x. . pripadaju intervalu (-l.a) 7.a) 7.33..X 2 <=> <=> {(b -4ac?': O)A[af(a) > O]/\l~ :a > a 2 j . . Za ~oju vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan za svako realno x? 6.x": 5 6.(x-4)(x+4).. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0 6.1. Aka Sll x.))] <=> af(a) < 0..* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax 2+bx+-c = 0 CU~fSU rjesenja Xl J X2 realan broj u.~-'---~----~< +2(m+1)x+9m+4 .a) x"_lax +a2_b 2=0 7.:a <a l l 2 + X 2" > 2 2 XjL- I 6.6.37.53. 6. * Ispitati .ikvadratnajednacinase svod.a) I .38.a) 7. 2x2_(a2+8a_l)x+a2~4a=O ima rjescnja razlicitog znaka? 6. 6.I<3 b) Ix"+4x 1<2 b) x'+14x +3<0 b) c) IX:-5X+61>1 c) x--4x+2 > 3 c) 2x'+ Ix 1-1>0 7. .2. 6.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl: x 2 -8x+20 . Rijesiti bikvadratne jednacine: x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x 2=0 d) x"+64x'=O 4 x"+25x'=0 b) x -144x'=0 c) x4 -256x'=0 d) x"+169x 2 =0 4 2 2 x"-13x +36=0 b) x -5x'-36=0 c) x"-5x +4=0 d) x"-17x'+16=0 x'-16x'-225=0 b) x4 -35x'-36=0 c) x4 -24x'-25=0 d) x4-63x'-64=0 2+1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 36x"-13x d) 2x 4 -19x'+9=0 4 2 x _3x _4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox 2+8=0 4 2 4-5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 18x -7x _1=0 b) 4x d) x4 +13x 2+36=0 x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x 2+16m'=0 b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_ x 2_a4 x 2+a\=O 2 . ..

a) c) 27x 3 ·8=0 c) 12sx3 +343=0 c) 64x'·27a'=O 6 x6. XI=] . x...0. * Pokazati da se jednacina (x+a).64=Ob) x +M=O Sx 3·125=0 b) 64x'·27=0 x'+8a3=0 b) 27x'·a3=0 c) x 8=0 3 I I I b) x·4+5x·'·36=0 b) f'.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i preostala dva rjdcnja: 3 2 b) 2x"+mx'+13x+15=0. {0.25.x b) 5x -5x +1 x' . Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine: a) x3 7x 2 9x+63=0 b) 6. x'. +4=0 7.=2 7.15.a) 7.44.20.64=Ob) 64x6 +1=0 c) 729x ·64=0 Odrediti sve vrijednosti korijena: d) d) d) d) d) d) d) x 3+27=0 27x 3 +1=0 12sx 3·216=0 8x3·729a 3=0 4096x 6·729=0 7. ako je xl =-1.ls=O 7..a) 7. Binomne jednacine Gednadzbe) Rijesiti (binomne) jednaCine 3 x ·1=0 b) x3+1=0 3 3 x . Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X +pX +q=O jednaka je nuli.{I. Odrediti vrijednast parametra III aka je X(::::3X2. Neke jednacine treceg stepena (stnpnja) proizvod rjeSenja jednak je .j+(x+b)4=c.=2+3i.fi )x'+3(2... Jje. smjeno111 X= y. 7. Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2.2=±2. 3.+ .17x.a) x'+x. xl=2-i 2 c) x'. a 3 3 3 -+-=-2 I ~ 7. x3.2.2=0.27. x3.a) 7.22.14.senja bikvadratne jednacine X4_ (3m+2)x 2+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar.3. 26 (2x·l)2+25=0 b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0 7.7. I. d) x3+9x2+11x+m:::::O.a) x . 7. 7 . "I.24.27 b) b) V8 lJ. x.34. svadi Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja: 7.26..45. 2} b) 2X3'X'+x+4=0 . 4(x -2) 10 +---+-x+ 1 . Dokazati! 2 7.a) l/i.a) c) 2V +sV·88=0 2 9 .216 '!64 lJ-125 x'+1 4(x-1) 7.43.. lJ. a proizvod je jednak q.9x +33x·6s=0.a) x3 2+4x·3=0.4=±2i b) x.12.13. (2.2=±3. Dokazati! c a .3s. 7. 3} 7..* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine ax" +bx 3 +cx 2 +dx+e=O.2) 3(x'+1) +x+2=0 2.40.=i b) x:'+5x+ 18=0.a) 5xJ-4x-32=O.·i.3x+2=0.3} 7. c) x3+2x 2+rnx+2=O..32.28* Rijesitijedllacine: a) x 2 b) x' +(H =17 7. da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu jednacinu po varijabli y7 7.a) 7. xt=-1+2i 2 b) x·'-x 2+2x-24=O.:c-(x+ I) l+lOx I II 11 7.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x.2=±1.-Xl.4l.42.)(Xl~+X2·')=7.2 a' a (x+l) a (x+l) x x x+l 2 4 7. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu jednacinu: .a) 7.+4=0.a) x1.64 c) c) lJ27 lJ. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx +c=O jednaka je lluli. 64 a) x 3 2x 2+sx·4=0 b) 2x 3 +x 2 4x·12=0 c) x+3x'+sx+3=0 3 ' 65 . 7.. a drugo 5.46.4=± (2+3i) Rijesiti jednacine: 7. * Neka su .(x' ·5x+6)2·158=0 Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja: 7. napisati tu jednacinu.29.3+2x'·25x·sO=0 c) x 3 +2x'·13x+1O=0 d) x'·x'.23.a) X 3_X 2-x-l 5::::.4=±3i c) X1. xl::::::2 c) x3_6x 2+I 2x+335:::::0.I)"+(x+3)4=82 7 .33.fi + 1)x·9=0.14=0.a) xl.18.*a) x3 +5x 2 +2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O 7. {·2..akajexl=-7. 2.·1. X I. akaje xl=-2. X'.38.4=±5i 7.36. *a) 2(x'·5x·5)'.37. 7. x3A=±7 b) xj.. x.2} b) x3·x'+2x.. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine: a) (X+I)4+(x·31'=32 b) (x+3j'+(x+5)4=16 c) (x.7x.a) x·'·5x· 2·36=0 7.17.a) 2x'·x·2=0. {i.2=± (2·3i). akoje xI=·5.SVx·9=0 3 2 c) x· ·15x· ·16=0 4 2 7. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina x1+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet (x\+X::.19. -Xl.=·2 c) x"+2x 2 3x·10=0.=.39.a) (x+ 1)4.2=±i.(x . {O. d) x"·(3+2.j-x 3-3x 2+x+2=O c) -2x"+4x"-x 2+x+3=O Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje: 3 7.16. x. Xl=-S. + x'.fi +i l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y.2=±4. i} 7.30. ·3) -4x b) x'+5x'.a) x·sf'.21. :1 Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc: 7. a) mx +2x -x-2=O.31..5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0 c) (2x·1)4. X2. -2. X3A=±'12 c) x1. a+h b) x·'-6x 2+13x-IO=O. x.

.* a) 2x6 -6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 6 Provjeriti da li je dati uredeni par (x. -3) x2±4/=40 2X2+l=3 ~ xy+3=O 8.57.-+ 2 x ''.4..a) 3x'_7x"_4x 3 4x 2_7x+3=O .53. 4x +4xY+r=7a-J 4 5 8. ? 3x..a) b) x'+/=25 .. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data jednaci~a bi1a simetricna: a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21. xy=-2a- X~Y+I~O .a) . Simet)'icne jednaCine (jednadzbe) 7.y.a) 8. y) rjcsenje datog sistema: b) 6x+2y~-6 .S1.a) 4\-2)'=-7a.d) x'-x 2+2x+16=0 e) _x 3 +2x 2+3x_1O=0 f) 5x4_x 3 _3x'+x_2=0 7.a) x3_x 2_x+I=0 d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0 7. Q 8.2x)'=3 J 1 f b) 5X-3Y .49..4x'-.1'=a ") ? ") 1 I x--y-=3a-) A --=- 4 x+S I-x+x' =7 1_y+y2 x-I ---1=0 y+l 66 67 . S=0} c) 5xv+2=0 b) 8.=6 x' +y' =2(x)'+2)j x+v=-a} . (2. ')4 c) X".48. b) 2x'-4x'+3x'+3x. (I. . ..a zatim odrediti i trece rjesenje x3· 8.+3y -7x-12)'+I=OJ x"-x)'+)'.+2xy+5.(3.7x+2=0 7.a) x2_2y'~2 .2=0 7.9.-I) 4x'-/=20 x2+i:::.8. _I) xy+2=0 8.1'-2=0 2y-x=2) ~ x+.'1'-8=0 b) x'-2.52.a) . (I. _I) 8.01.l O b ) .X+ Y.a) . Odrediti a.-=8 } .=20.7x'.a) 2x-3y=11.-4x"'. . .05.JO Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi): b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0 x-y=1 xy-l? 0 4x2-i~-15 5x1_y2±".03. 7.a) x 44 x3-4 x.02.-2. l e) x+y-5=~ 2<. ..56*a) 4x 8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 7. -3x.a) x+.= 1 x-I y+l A J b) . j' [-2a +y-=2 2 Y b) c) 2x+3. RijeSiti date jednacine: ') 3 2 a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x 3 -7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0 2 d) x3_5x 2_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x3_4x _x+4=0 2_X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i 3 7.7. -x).S5.47. (-2.c-(a--a.x-1=0 d) 8x~-3x'-1 lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0 Rijesiti date simetricne jednacine: b) x.4x+l=0 7. ..a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/.'1"+. -/.50.Q'=12 } .a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0 3x+ -.a) 8.4) c) x-lly=4.-7=0) 1 8.(-3. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 7. 3) e) 3X+y=5 . bEZ tako dajednacina x _ax x2=3 .'-2.1'=1 x + 1 l =1) c) h+3y-S=0 } x 2 +4)12_ 3x _ 2 =0 X+5)'+2=01 5xy+8=OJ b) x'-6x'+ 14x'-18~'+ 14x--6x+ I =0 6 b) x'+4x -IOx'+4x-+1=0 .c-y-=16 xb) " +)' x+Y~Sl =6) _j 5x+6y-I=01 c). .+x'tx+l=O c) x'..a) b) c) 8.'1'+(1--"':' 0 7.-6=0) x+).10.I')..-x+ 3 = 0 + = 2x = 3 .06.04.

3.9:12a) .Jx+3+5=~ c) J~·-5=.J5+x = .J3-x=2 jI { x+y+.a) 8.a) x -2xy+3/=9 x'-4xy+5y2=5 8.+y.20* _.J2-x b) .+ z·· = 61 xy+x:=2xv 9.a) ..9.6.lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f.18.)x'-4=.1O.a) i b) 3-4i c) 8+6i c) -2.2S.)4x -27x+18=x-2 b) .=3x 9.8.{)_-.JSdJ=&+lO cJ .~lO stel?en?yanje~~ j:dnacine:' Ovdje posl. " ' 2x -xy-/=5 c) 3x'-3xy+2y'=8 2x -3xy+3l=8 c) 2 x'+3xy-3y'=28 b) x"-3x/=1 3x1 y_y"""" I Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine Uednadibe): x'+4xy-Zy'=5(x+y) 5x'-xy-/=7(x+y) 2x 3 xy(x+y)=30 xJ +y'=35 x"+y-'= J 91a) ~=17 b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x 2x y_y x=6 l-lx22::::36 2 b) x-"+/::::6 x+y=2 b) c) x 2y+x/=1 2 c) x(x +3/)=14 U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba): 92.{.* a) 2xl-3xy+3y\::80 Xl +xy-Z/===-56 b) xy+x+y=l1 2 x 2y+y x=30 b) .)3x--S+7=9 b) 10-.i jed'Qa'c~na. To P~..17.:3 2 9.J12-x =x b) d) Ji-'h:'"'I.J6x-ll =5 c) .x c) .24.' : _' '.15. x--xy+2y-=0 2x 2+3xy-5y'=0 Xl _xy+y2::.J5-x+17 8.*a) 8.Jx-1O=x+8 . koji .::3 .)x'+x-3=3 .Jx+5 =x+2 2 .ll-i"j b) '1=i .=4 b).J..J1.a) ~ .a) 2.a) .x' +1 =7x b) .F=4 U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne jedna~in..a) ._.adr~ ''koriJene.a) x+xy+y=11 x-xy+y=1 8.e Uednadzbe): 9." '.: 2 b) 2x +3xy+2y'=4 4x 2-4xy-/=8 b) 2x 2-xy+/=28 9s1ob~danj~nl.14.19.4.:::=4 1 x + 2:.8.22.st.a) 8.f3 9.5.J.+2=x b) .. *a) t+v ')6 1\ Y xy=6 8.a) .16.7.Ji+ 3". x-y x+y 5 8.iz~..ry y+z=byz { x+z=cxz 9.uglavnom.'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu riaziv~mo lhi~~~'~aJ~l.Jx-l =x+l c) 8.Jx+.J3-x=.a) 5xy+3x'=57 2 15xy-x =81 2 8.J2x +-1 = 1.*a) 2x 2_x ¥+/::::7 x"+y-'=35 r~\' x'+/=7 xy(x+y)=-2 9.a) ".n'atr:~~:ip~ .J1-33x=!34 b).J57x+7 =11 b) d) d) .[5 9.2+ xy +x=10 y'+xy+y=20 xy+x-y=3 x2y_x/=2 ' .a) J2x+l =7 9.(.Jx+3.J2-5x=x-2 d) .23*a) X+Y=2axy Y + z = 2byz y+z=2cxz X+ y=a.13.JS-x =0 9. k~ja' s.21.f3 +~l-i.+3.e l c) x+x+:=13 _ 2 + y .~orijena.~ b) (x' -4)Jx-2 =0 c) b) 3~ =x+J (9-x 2 )J-x-3 =0 lzracunati dr~gi korijen datog kompieksnog broja: 8.+2.a) {xy-X+ Y =7 xy+x-y=13 b) {x' . = x + 1 .J1-3x=3x+1 c) .12. jednacinu rjeSav~rq.J6i-5=5 )6~X~X2 =x+l cJ 7 .=14 XC<+Y)=3 x(x + Z ) = 1 { x(y+z)=2 r c) _ I. lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) JednjtcHlU.a) . +_.).<-5=._' .':...-3=5 c)E+l=1 d)._.11.Jx' +2x+2=6 69 68 .)x-S 8.::.[-I c) ~1+i. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja: 0) y(y'+3x 2)=13 7+.<1) ..In.:::=5 b) lX.* J2X-Z+!2 -X=2 2y-x ~ 2r\'- 1\ .y' =0 x 2 +y2=4 c) c) { x' xy-12=0 +3xy+ y' -61=0 + y' =38 xy=1 {x 2 + Y '=8 xy=4 b) {X'+y2=13 xy =1 {x' c) c) c) 8.. Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine. =.\2-11x+30 8. ' -'. .

28.n~ N} ' ( /(x)?o 9.v~Jiciili ' JradJkarldu) n'ekog korij~Ila nazivamo lracionaln<i nejedna~ilJa (nejednapzbaJ.3.37.Jx 9.14. /:(>:)..x irna 9.J5x -10 + -J4+ x + . .!IE NY'<=} gix)<<l}' '.39.13.J.J9+x '4f(x) <g(x).-~=2.oj .Jb+J+.29.H6=.*a) ~4(x+m)+n-~4(m-x)+n =4.9.jx'+6<22 cJ .. 'lex) «g(x)j'" 14 f(xj.)? 0 J4x+5=-J2x-I+~ .fi'x-3 +1 = -Jx+2 c) bx~+ab-Ja+x=aH 9..J2x2 +x+3 24f(~) <.j7x+2··.a) 9. 9.a) -J' x+l .a) .a) .+I+.30> 81 71 .20.j3x + 4 --- 10.fx-='3=2. vx-~x-l lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 9.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 9.2x-3 = x+ 1 x' .24.' .5 -~~ = ~x.J2x-3+~5>7 IOA.25.a) ~3+·hx-5 =2 b) ~21-.38*a) V .j41-3.a) 9..JI.a) Vx -5x-4 = x-I .J2x+5+.J12x+25 /(. La) . Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina rjesenje? 1 :::: a .) .22. jracioJl~lne 'nejednacine vrijedi': " b) ~5-j. .a))2x-6>9 c).j13-2x=~ 9.Jx b) -E=2+.' Za. nEN}' -.16.2.JSX2 -2Ix-68 =5 b) .a) .18.*a) b) ~--Jx+12=.19.JS+. 9..-' 9. 17.J x 2 - 9.23.26 a) -J. x~ x' + 24 = x + 1 ~23+)2x+..Jb+3=-J3x+31 b) b) L~(..a) -Jx+3+-Jn-x =7 9. ' Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine (nejed nadzbe): 10.:)< gI./4x'--:9-. 9-x x'" 1 =-y="\IX +3 3 x~2 9.6 <: 2 10.a) -Jx' -2x-l+5= 1.'''+<Jf(x) <)?(X).3.J6x .x) >tV) IC.·2x<11 c) -E.a) ..x). " 1 . -I .t).{" g(X)2oo{' {1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J J(x»[g(X)F"~1 .Jx+-Jx-I >1 b) .a) 2-x+-./4+2x-x' =0 ~x2-13-F13=0 x-l-~1+4x-x2 =0 c) -J~ -2x-1 =0 9. b) ~5-x' =·J3-x b) ~x'-I=.15.nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen.27.a) ~X2 +3x+2 = -J'2-x---xC..21.Jx·~6-~ >2 10.a) 9.a)'.'1g(.J3x+4 b) =4 c) ~+22=5 9.= .' 'g(x»O .a) ..Jx < -J x+ 3 + 1 70 b) .Jx'=ll > 5 b) ~ <: 3 b))4.j5.j7 -x +.:.JI.iiEN} l(x) <:fg(x)lj"~l.14 9.~~ x' - 24 = x-I =1 NeJedria~inu'{llejedriad:zhti) lfkojoj s<.

Jx' .J.8.2 b) J':+3>.23. 4.)2x+3 c) 11...? ".)x+2< 3 ~ c) E+~<5 ob~ihi .)2x+ 1 -. L' .)3x-3<.a) d) y=5'.1'+1 < 10.[.. {a> 1) al\X).re'-2 > 3 11. . 3+.1TIogu 11apisati b) ..5.r.~..2.1.)5x' +10x+1 "27-x' . Ije$&v'a_liju_e~sppqeiicjja[njh jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli: Neje!...x' 3 .g(. "...\ . /2 +..a) 2'=16 b) 4'=16 1 1.2x .20.< 3 x b) c) 3-x <1 .a) x=-1.6. '.awq' ~k. .3x+3=0 11.a) y=2 x b) y=3 x c) y=4 x 11.a*l} ~' ~-r(xl~g(x).+2>x b) x. Ovdje ~e poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se.kv i"a I_erIc ijej" f(X)<:g(K~.2x 1O.. .I~~ ..7'-3·7'·'=28 c) x=·3.".2 < .:=1 + ~ Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije: .4. 11 .. 1+ </3x" 1 < .6·2'+4·8'=400 Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu: 11.13.. f{x). 7. 1O.a) .J6X .a"zi u e-s~poJlenN s~~pell<.)x+8 > 3 1O.a) . d) x~ < 0 b) (l-x')E < 0 10.)2-x+11 < y=(H b) Y~(±J c) v=(H a Y=C~ J >.19.Jx· +3x+2-.)2x-12>.7.~f(X)= as(X).}x-3> 1 c) -J2x+5 <3 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8 b).*a) .Jx+51 -[.I ) Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe): 10.a) 2-4"=64 b) 3·6"=108 72 c) 7"=49 cJ 8 "'=64 H c) 2·8 '=16 2 d) 8'=64 d) 3"'=27 d) 5·9"= 135 73 .1~-<3 V2x-5 ~ 1 .+2 > ."a) 8~613 .. _.!x+l +."Sg(x)..Jx 2 - c)~<x+3 3x-1O c) 1 ~ x < -Jx+8 c) .]7 'a) .~_ f(x»i~{x)..Jx+7 S O b ) 10.6.3 x+ 1=1 b) x=0.22. :..a>O. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE F~I~k~tjq_ f: R_~ R+.J~ <~ + ..~ojoj :s:e..)15 .fv~cih~ (bejednl'ld~b<l) -4 . ...\ (a>:l)' -¢:!:>'.2·8'-15=1 b) x=2.jd6>E+i + .10.dzba) 'u' kojoJ se nepo.. Q9nOsn(l1".(~~<a.J.)2x"S 10.1" b) ..a) ~ > 3 b).r. a) 7"=49 br 6"'=36 l1. _'.a) x+ 2 < -Jx+ 14 10.Jx+3 b) '.l.(O-sa<l) .ej edn ac jlw 'kb ri. {ednaCitilJ(jedI1 ti.5. . ' ' ' " ' .)5x-4.:ag (.a)-J2x+22:x-3 1O.fU+5x .+5 Vx+6 <0 < I b) . . ~l.2I. Il.*a) 10.{:x)' ¢:>.'x b) ..)2x .flEiiiY.Jx-IO<. 32: 2 -Y 9X2··4 <". Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika I'Cl) :::: ag(x) Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date eksponencijalnejedna~ine: 11..e:t<.[.stimo .t.563x-3·25.18. afl.J6x-2x' 10.4 x =78 x c) x=I. nazivaniO eksponencijil:n_:a:~ . >: ag(>l\ '(h. 1 1..2._ .15*a) ~---- .J9 .)4x .<:..'-defihis~ln'ujedt1aCi'npm f(x)=a x ." " ' j > .a) -Jx-4 < 2 1O..f.a) x=I.1 .. .6 >2-x 10. 11.J27 ..' r.x Pr.· . x Pr! _rj ~:s_<lvillij If.aft:>:l. .) .a) (x+INx+4. 2x b) ..zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp fu~kCij~:' e_ksponenCijaln'~ jednaciJ)a Gedn~dzha)..s'poJl~!1cijalna nejedna~i_l1a {n~jedp_ adzba)~ ..16. "1" c i ~I ?I.+l> 2 c) -Jx-5 > 1 1O.a)Vx-5<-1 1O. S > 8. 11.)2-x +4.Jx 2 -4 < x-3 b) b) 2x+1>.a) .3..14.':(a>O. neI?Qfq<!~_'.y= ag("~.1 La) ~-x2+6x .*a) . 0 ~ __>x+~ -v5x--1 b) .+5 b) .'.8.spon eJ\cij a4\i h. Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.a) 4x-6 > ...a) X.12.._ 10.9. af{>l):> a¥(X).Jx'+3x+3 c) x+3>..<a<'~) ~ f(x}>... EksiJonencijalna funkcija 10.)x+l0 b) .r-3 10...:'--:3 +.lal.. ..

+ SHJ 3 x+ 2 =SH2_5.*a) 4"+6 x =2·9 x 42x+1 9' + 27 = 12-3' b) 5 6 b) Y -9·T' =8 4' +32=12-2 x 5' _5 3.+1 _ 3·5-\--2 = 122 b) 5 r + 1 +5..\" b) 4-3' -92' =56 2 b) 42x+l + 22x+6 =4. 2X (7)"-5 j 3 II. .-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3 7 X.1 = 84 S.33..40.a) 5"=25 11.1'=1000 I 1.2 .45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125 I 1.a) 2 1'-.1-2 b) b) 21· Y.*a) 22x+l + 3 2x+ 1 = 5·6.a) b) 3x+1 + 3. 11.8.2+.'.1"+1 +6-'"+2 = 1518 b) 5·3.5 < 27 ( 644 b) 9'-10 74 75 .I6.3<3 2 .-1 + 3.43*a) b) 2' 5' =0.2 N x ] _4' = 16 b) b) 4x~J _5.a) 2'+'+5· =104 b) 5-.48..-2)' c) 127"-1 = .a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25 11.01 . Od re d ·· cJe 10 I")roJna l]eSenJaJe d naclile x 2(){)O It 1 .I"2 22 .·-1 +6' +6.::::4.a) b) c) 3.:.a) 0.47.5)2.34..3.2 x-..1 O.1'-1 + 5.50. Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika a·I(X) <a g (l) . 11.IS.a) 11. 2=3 1 2·_22. b) 2..' = 155 b) 6.J9 b) 3·1' =4!J3 3'" .44 . =I 11..J3)' =4 b) (~3+FsJ +(~3-FsJ =34 b) 22x+2 c) 4"'=256 11.1'+1 = 117 11.38.35.+1 + S' = 750 b) 2\--~+2'-+2.+1 1 00.3 I.( + 5.a) 4""'] +4 \ +4.r+l=104 11..7.(0.49.'-7.+1 _4·::V.-1 .2 = 1 b) 3 2x .r+! + 5 x + 5.a) 5.13.1"-2 _3-1'+1_3 r = S.+2 < lOb) 0. (x.\"--1 + 3.r~.a) 25 x >125 3.5)' --I I 1.J-'-' d) 0.r.+1 =216 2 .-2 t·.a) 25" = ~ ) b) 2 3'-'=32 2 b) 0. + 5_1'+2 x+1 4x_3 x+- .32.. I 7.2 J.(5 Y" 11.f.-1 (1 l3.'+1_17 5-' Rijesiti date eksponencijalne nejednacine: 11. > O.a) 3'· J.11. at(r) >a Jdx ) b) 3 2x _2·3 2x .2 (0.*a) 2 " b) 2" ..-2 +7.5 '=4 b) b) 11.a) 4 _ '4) ('5 )'"-' .2 = 69 11.a) 0.\-4 =315 J 1.-3 = 99 + b) 2' .2°. 9x+2 = 6 4 \"+1 _! 9-"+1 2- b) 9x.a) 4' -9·2' +8=0 I 1.1 +3]:.28.*a) 8' +18' -2-27' =0 c) 2-8V-36'=3·16' _6-' .a) 4 +2·<+3 =20 II.11.3.d) (2)-<+3 <-\ 5) 16 7 2 2 c) 0.1(10.::2 + 16 = 10. 3 - 1 Y+' ( I )-.5 =16J2.'-4«6 = 343 I I.:::: 2 3 2x+ 2 x 11.9.+ 2000)2000. I I )-'-' _ <2' b) -I >-(8 9."+1 =7·393 11.a) (?)H 75 >-=. .1-2 _3 2..I9.7 2x = 3.+1 =258 11.x =20 -1I·30 x +6·5 2x =0 2x + 22.25'. =64'-1 t.-3 > 16 11.a) 7.20.2 =6 c) 3'" _4-3' =45 c) c) c) (d'4 (H'-3 = (%1'-' =2~ II.a) Vl28 = 4" b) (if =(H2 U4 f' =~ b) (H =(H c) 36<+'=6 c) 0.39.[i..' = 36 IJ.-1 +7·3' -2-3.1.46. ~ .S·1"+J (~2+.. 2 Ee.25'-'=16 c) d) 9 H2=3 d) 0.*a) 4.r+.\'·~2 = 7 4-1" _3·4.23. a) 3·4" + ~. C) C) (5. ifY = 1296 (* f' ~(t f' _- .1 _2·3 2x .t+1 Ilo4l.J3J +( b-.~ 2 +"1 x = 2 x+"2 _ 3 2 -.a) 5:.a) b) 7'\ +7-. " 11 .+17. 3 ..d) 3 2x .36*a) c) I137.r+l 7 -I)' >4 b)::: < -4 (2 3 9 11.a) 6\-1 +6..5(5-3) = 26 =0 -~-6'(2' ---~-)=l 2·'x 2-.:. .22.125'-" 00 4 c) c) (41'-.*a) 3-4" -2·9-' =5·6" 3 Ilo42.\"--2 =630 c) 52\'+I_S~-'"-1 =120 I 1.12.24..a) 2x_S·2-x:::7 11.2'=5 11.x+6 .1"--2 = 13 c) 4·31'-1 +3.

<acF IJ IV) log" <if.. . .61._.eJed'!1~q.la primjer ci. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE c) (0.gb q .y..<X:t. 5>+2+6·5' "'55 .\'= x 0 a'= b' .2 .>! .a) 8·1"·3. g(X)} ':'''" 0< (/ < 1 ." a....'l fu)jk.• • >0.l1· N)= .(M>D..1' _5:.: 1) IOg.h. L()gaI:jtamsk~. ¢::'> { ..< 1) Neppsre.cija . *. log. . ."to vi'ijedi: iOg{lfCX).PI'trje~fly''lfljlj.nr~Yi~a. ' • .::. .broja:b'zabaZll a.d:i~e) 'u' kojim'l s~· p~jav.'g.I +34·]-'-\ b) 6·5'"' . <± c) 125·5.f(Xl ~1()g.~. .2 <8 11. 76 ... . b.2 < 9 11.lt1~¢' ..S'e.59.. .. g(x» O~'a< .:. t{ . .~zI>M. 18>0 11.Q<a . {(x» 0 log' . '!z: flayede~r~ J~jrt¢Jje sme~lj: lO. ': .11 41 ".jilca..vr:Uedi: b) 2 3x .Og"g{X)} a>l N." . t '¢.(X) <: 100".4rio. il'eposrednd zakljucllJ.arifn:t:..cija ll.9garit~rrl?k~ flll)l<.a) 5·2'+'-3·2. 11 (M>O.u od l1 osp rl-'J: bazq: O<a<l' op~~da.< 2 5 11."l~. ..)V1SKA FUNKCIJ4. 3 >1 "'(%r 12.g("»O... '.::-0: ...2.~~.lj ~j p~ogaritmi koj i u. ..2_ 6 > ~ c) 5 x2 .a>l rastllca.' > 10 11.36)°.fj$tiJl\Q ~'lij(3~e6u ...· ..emo qa. a '.>" 1 ' .()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz.56.'4. h.a) 36 05x2 «i r <9 b) 3 1 .el~Nj\r~Jel1¢jJ.(n~je'?'~~a. i'ii'r.n*O.f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx.0 c) 9" -3<2·3 x 11. ."' Kako}e 1.vafijablu qaziv3mo log1\ritamske nejedIla~ne (nejedriadzbe).ail'lO logf\ritam~ka j~dnacina (j"dnll.( Q «.lI' .1\T >Q.noyU liavedene ctcfinicije. ..nazivatno I()garitapls\>.0 <.o~ail). '..! a(OWcFjJ?Ja"'4F~~ dobio_pozitiVanliroj b.01).x+l 2.'·4..).. b>O).Q.qfladib\J) ~ t~()j0j ..(.5 La) 3 x <3 b) 2 b) x >4 c) 16<2'" 11">7" c) 23"<19-x d) gl-3x 1 LS3.> 0..: .a) y+2+ 7 ">4·7 x .. .::.<I.. LOGARITAM. «0.~ti9in:~ Q~.N'a'os.'..a) 3 2 .'.57.< 1. J. b) 25·'-5"">50 c) 9'·.a)9 +'+3.i1 =llog" At.5)' 11.25).' "l/V:? > 77 .a) 5.2x < 1 81 b) (0. Jbga'tjt~n]skil:ijeqIia~ina ~o.~cia.>:-3 x-I 11.a) 2 \"2+!. Prelazak s jcdhe logati~a:hiske b.55. na di"ugu (rec\mo'"... ..' ".saQT:z.: I) .Q <:4 . LOGARITA.a#. po fonnuli: log .54. !~&at~tm~du .. ~~p~?n~t~.'.60.0 < '1.·2<74 11.2"0+' c) 4 x2 1 - «~ r J')efj1iicijali)ga~lt'.":'- .(41.odnosli na b~zu .~.. log.«Y-~.JogI'M.e~ I.5.·05.(O<. (M lQ.'ll: Eksp.0 <...58.b) vr~i se. 1.-pdno~no..ll'..a) b) 9·3..-x <20 x )ng:"A1 +iog. nazi'vamo logarit{u1l:.~'!j ~ ~ :.x2 > 8 b) 3'+' < gx+2 2' + 2.zl..f.. '·:i':: .~la:~'t k~q: cFo ~og..+3 +3 x alogab_b.N >O.< g(x) ""'. '.~(*)#f(X) ~g(X)~f(X»~. Defipicijalogaritalllsk" fimkcije: Funkciju. 199b... 2·3'<3 b) 22x+I __ 5·6 x +3 2x+ 1 :::..

13.' ~102+~log16 b) 8 ' log . x=-1 I 17 32 a) .Iogl6 b) log310g.1 La) Jogl I 12.*a) IOg21og2 b) logslog.a) log.x 2 3 12.-log25 = N . . c) 27 '. ~12S 7 12. I 2 d) log .· 3x _ ~J b __.23.= .a) 1'0'= 100000 b) 5°=1 c) c) log4log981 c) log21og2 d) log.4.:=.(x-l) cJ y=(x-S)·log(4x-16) 12.32 c) log))] I c) d) logl6 32 d) log6 1 I d) 10"-- -.14.4 2 b) 2 10g :>s 12.a) y=log. :.a) 10giOO b) iog2 64 1 12. Osobine i grafik logaritamske funkcije Izracunati vrijednost datog izraza: 12.27. V49 b) log. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva R: a) y=x.I6 IOg310gdog2264 12.2. 32 81 100"5 ~.-/3 Odrediti nule date logaritamske funkclje: 12.12.2S.\43 12.~12--= ..a) log. 4910S7 2 d) log4256 d) log. b~ b) log) '6 V64 c) 10g. b) log] 8 2 I c) logj~ 4 10000 I d) Iocr -64 ~~ 2 ~ 12.c) y = log-.Iog. 2 . izracunati vrijednosti datih c) Siog.= x' .a) logll6::.125=-3 3 (J3)' = 3 Na osnovu jednakosti a logaN 12.*a) Y=F~·log5(X-2) c) y= y=)x-I~ log\c+l) )(x' -3x)log'(x-l) 79 78 .(x.a) v 1 c) log:.._.8.x+ I 12. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3.a) log3 x =4 b) log5 x=-2 IO(T4 ~ x=- I 2 12. I c) logj".= X 4 8 d) log.21.=-2 b) Jog!9=~2c) IOg4--=-4 '9 256 3 lzracunati slijedece logaritme: c) IOg327 12. lOI!. d) 100'9g fi+. .5.1.a) log. b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1 12.12. . Pojamlogaritma i logaritamske funkcije.a) 2'=32 b) 4 2=16 c) 3 =81 12. . f X +5 ~ 4) b) y=.a) 12. b) 44 110g . 10-2 5 Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih: c) log 464=3 12.a) v=log 3(2-x) b) v~5·log.a) log. .a) 4 10£.·~ 81 "~ 2 27 .20.a) 22.9.6. b) log432 b) logs 1 I b) loo-~ ~.a) 2"1og 2 . 256 4 d) 10".5) c) y=log(2x+10) d) y=log(x'. b) 12.-2 c) y=log)-b) Y =log3(-x +7x-12) x-I ( d) y=--logx+3 ) 2 3-x .-XT3 x.a) log. d) log.8) y2 _ '):( 2x I-x .. Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih: 4 12. 12.Iog9 S1 b) IOg41og.17.15*a) log" if .a) log]32 12.x b) y~log.I6 12.22. *a) 814 ~-}.- izraza: d) IOJogJ5 d) lO-2log4 d) 82+\{)g~ b) Slog.1.Iog.~ .30.. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije.lf12l +~ .7. pa na osnovu njega odrediti grafik njene inverzne funkcije.~ loa(x' -"'..3La) y=10g2(x'-3x-4) c) y=log(-2x2+X+I) lzracun~ti vrijednost varijable x ako je: b) log3 27::.26. = log.25 12.0) logd c) log:V9 b) log:S. lol!') 4 2 ~ ..lO c) SJ]og"l C) 4 3-1og~ 32 .24. Izracunati vrijednost datog izraza: 12.- x+l -x-2 b) v = log. .81 .29.0425+1 d) 5 3=125 d) 7 3=343 d) IOglO10000=4 d) log. .10. 3.: x c) c) logs 125=x d) log] ..a) log. b) )' = logJ --_. 12.d) -'"\' = loa.log464 d) J2 '!if4 fiJ2 ifiJ3 c) log2 log2 d) )10g.19. .16.33.3. 6 x-I l+x Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije: 12.a) !og39=2 b) IOg18=3 I I 12. .IX x-_1 Iog(2x_l) .: x x 12.

::a i odrediti log30 8 .a) 43a'b J bJ 17x 4 Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza: 12.2.66.(x-l) = log.!og6 125 12.a) 2 . koliko je IOg24 54 ? 12. 2 I I 2 b) logx~-logn+210g2 c) logx=-logi6+-log27 2 4 3 81 80 .a) 5'·7 b) 42.IV2h...40.47. 4 .63.x b) Y ~ logx i y ~ log(x+5) ~[210g0 +llog 3 -~(IOga -10gb )-Iog 0] 1 12.2a~bl:c-2 c) 43a hc bJ 12.64.. .5 7. 7 3:v" b) 1 lab' 8x 2 }' c) 66a 1Jsc 3 5x J v·1 d) 26. izracunati log.. 1 1 2 2 3 4 12.41.a) 4xy' 56x2 yS d) 13. -log...44 a) Sx 2 log3 log] Vi ~ 3 c) 10glog\!1000 11 y log .Nacrtati grafik funkcije: 12.a) log~ 27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2. 12.53. Odrediti izraz x aka je poznato logx: 12.'i 2 c) logn JOOO--!og81 12.Q'i 7 4 .a) log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36. b) logx ~ -log32 ~-'-logI6 + -loa128.2·9" d) 3.34.61.39. :.. 1.a) y~]ogx i y~2Iog(x-5) Uprostiti izraze: 12.Akoje log2=a. log3 _.1:. Aka log(1 27 = b.'i 1 x } 3.46*a) c) 6.12 12.35.43.128 12.56. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze: 12.128 12.a) y ~ log.a) 67-43 b) 184-425·67. Aka log] 3::0::: m.50.a) logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2 1248.x b) y=]og2x i Y=2·log.)00 iii log" 100') b) loa. Akoje log5.: 12.55* logx = -log 5 + 2:l 210ga + .2 cJ 448.j3 b) 34 .1 12.Akoje logs 4=0 i logs 3=b.36.a) log4 log4 . 12.7=b.j3 V.: 3 Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati: 12.65.64 c) 78.38.2 7 . 1 J ifi iog5 4? c) 10".(x+ 1) xl logx~i(I0g2+10gm-log4) log x = -log 5 + b) IOgX~IOg(O+b)-~[210ga+iIOgb) Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija: 12.a) 5 b) 34 c) 56.a) y ~ logx-l b) y~log.59 c) d) log.5 d) 78.94 b) 10'&.8c()y) iii log:: 9 c) !oiS:.42.95 65 4 s 12.7-1-- c) 6.4l.37. 7 log.a) 12. 4 5 3 5 4 7'" 12. 17a .68.a) iogJ 8 iii log.:.a) 410E-~ 27 Sta je vece: 12.54. 66.a) logx= -logSI+-log32+-log8.J.1 3 b) log.60.72 d) 7 34. log.52. Pravila logaritmiranja. x b) y = logl X c) y c) y ~ log4 x d) y = logx 1o d) Y ~ 1 g. I 12.J4 b) 12.59.0) log 27.. log3=b. odrediti log 56. 70-' laS c) logs 0.2·98.J.a) logx= 410g3--10g64 b) loo-x::o:::-log8 b I 3 c) IObo-x=-log64 2 3 '-" 12.83 8 d) log[ 0.a) logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9 1249. 45 + 2log~ b) log4 7':. odrediti log 25 12.1:.67.69.58.a) log[97 . (log a -10ab)-loaa] 3 2 3 b b c 12.a) Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7 12.43·66.13 c) 3<178·317.'! 1 I 2 'b) log. 4 iii log'-7 -} Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze: 12.a) logx:o::-loo-9 2 b 1 1251./567. 35 17 12.45.a) y~log2x i y~2·log.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237.11· \/276.53 33.000: [0 12.

a) x 183.91..887 4.a) 4 12 2.3 V871.99342:2 b) logx=O.991·0.3 0.7.a) 12.234 b) x=0.4 0.i5987 .77.~ b) a h>gb" = 10g b a.9238~ 12. Dekadski iogaritmi (logaritmi U odnosu na bazu 10) c) log32 Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je: 12.a) x=. ~88.877 0.. N 12.09'.5.15' .93.74.71113.a) x=66.a) 12.a) log 3 5 Iog 6 5 I l"gb!(ll1.a) log~" N = 1 + Jog" b 12.S2.1i2 .45 25.103.l.17 8. 83 .114·0.672 logx=·0.3 .94 b) x=0.34 b) x = 66.2·4.:: c 2 143.a) b) 57 8.55 12.987-35.a) log2.90.3.73.a) 12.47712 i 10g2=O.30103 logx=0.8782· 3.a) x=V125 12.a) 1ogx=2.4 2.30103.92.+{ a ·log..30203 odrediti: b) logl8 c) log36 d) loglOS a) log6 Odredi karakteristiku broja logx ako je: c) x=561.22·89.b) x = .7 Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .76.100.973467.87..a) 34·53 b) 45.S4.002005 12.3 4422 12.a) X = .39 .0400567 d) 66712 d) 0.22 b) 987.8 18.·1:"" V)=~) => z = 10"':'" J=> ~4. a 2 + b 2 i:.98 12.a) 12.18.a) Odrediti broj x ako je poznat logx: b) logx=1.log4.12987 12.489 logx=·15.95.982 263iJ9l.94.799 12.00491 d) x=9000.j94J b) x= ~819.96.72 c) x=7.008· lj3.a) Odrediti logaritam datog broja: J II b) 123 234 b) 2.79.10 La) x = 83.4 b) x =V654.106. 1 12._h a = 2Iog/.11.2 34.85. Ako je log2 = 0.451.83.2l 3.25 43 34.a) log b = . 1 b) 12.3 c) c) 12. 1_+ log/I N log" N log.92 c) 12.-J0..=. *a) x= x 70.71.543·5.0008876 c) c) c) c) 4578 23.76020A logx=3.J6. Ako su poznati logaritmi: log3=0..7 321.J678." all="1 log" a + log!> I 11- I b) 10g2·log.:.4 245.77 c) x=0. odrediti: a) log4 b) logS x=~24.88.12 9.44 b) logx=0.43' 12.a) 10gx=0.00567 b) 0.45 '11.75.905 3.675 b) logx=·5.86.7722 ·3 c) = .981 2 . b) logx=O.105.a) x=43.104. 12.3. a +b '=7ab ab = c 2 2 2 '¢:::i> a +b I ( b) logc--3-=ilogca+logc C => log ul> ¢::::> = 2' x= 1O".log5=3 12.6' .a) x = .271 c) 9.lj87.a) 12.53033 logx=2. 12.a) 12..5691 12.72.231 45.335 b) x 0078 5 ·67.097 d) 0.20358·1 b) logx=0.433 12.175 [Y = 10.37 .3·18.78.10g.89.-:C.07393 721.3 5. .·1 ·0._" a.8 iog b +c a +-logc.. 0. __ __1_.3 logx=1.45" b) x= 6.22444·1 c) logx= .04' cJ x = 7.' c) x = .329 c) x 3.102.99.333 c) c) c) c) logx=0.32456 c) logx=6.a) x=O. 12. 12.08872 ~j3.Dokazati sJijectece relacije: '.02099 12. + ogb IOg/.3.11 b) V14.55 12.3.34 98.98.21 cJ x=V38.70.54 4 b) x = ='=~='-"7 .a) c) 78.4 88.3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3 log" N b) log b) 1 -n '" 1 -- = log If! n 12.' 34.73 0.21' 82 I 1 Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice). 2.118 7 d) logl28 12.2.234 d) 9.. 5.1.(/ 10g b a 12.115 . 1 Odrediti logaritam datog brojnog lzraza: 12.a) 12.a) 10g l.93V7.81.887 2.543' 12.4815.41' c) x= d) x=0.18298 logx=0.JO. 77.46 b) 34~7 V832.812.876 c) 5'" ·12.'Hi " _ log/ a + It ab --l~ It 12. II b) x=4.S0.97.

(x + 1) -Iog.a) logx~3 b) log(x+I)~2 c) 12.a) log(.x ) ' cJ log.A -4x+5.0) 3 2"0".2x +x .335 3.a) logs ---. +6)=x log.l+x 12.=- 12.a) log x + log4~ 3 b) logx + log16 ~ log48 c).12.130.126.-) = log±-IOgX c) 3'·8>+2=6 xJ . ~ 3 12.(x -I) = I b) log l (4 .ilo12lo&(x-I~=O 12.::logI1(3x-5) X 12..3)= 6 12.(x-I)=log. Logaritamske jednacine (jednadzbe) Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe): log2x~1 log(x+S)~O 31ogx.134.21) 2 12.4. =50.12I.a) log(logx)=O 84 (4 x +4)=x+ lofu (2-'+' -3) I).129.a) 2 + 9 7 .a) log'(X21)~1 b) log5(x2+1)~1 12.Jl. . (3' T 1)+ log.log (x .445' c) loi3+210gl+x)1=0 10~8-21og(x-I)1=2 12.a) log(4 .a) log.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1 c) b) 10&[log.x2.+ 10"[-"-1 L 4 2 ) ~ 0 b) log2(x-l)+log2(x+2)~2 .114.x)~'1 c) 12.99452 +.+7 -log.1 . b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4 12.l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x. = logs x c) 210gx _ ') 2-logS-'- cJ 2) b) logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I) '2b2° b) x]ogx x+ I x 2 x b) log.=_1 log 8 .109.125. -13)=x-xlog5 85 .139*a) lod6. log.IIO.log25 12.a) b) log~l.111.a) 12. 10&x'.143.a) logx+log4~0 b) 2Iogx+1og2~log9S c) 12.'} + X +2 log(4x-IS) -" 12.j34.a) log(x.a) c) log 6 (x" +2)=1 b) log.x)-Iog(x·.5)·log(x+ I )=2.138.122.J2x -I ~ log..127.142*a) log.117.r.a) c) 12.1.C\. x+4)=-1 .x)1=0 b) 10&I012logJ.(2' -3)=1 12. (.113.a) loilt-5) loix2-S) b) ) 100(t-3) ~.128. 6)~5 c) logs(x 4 + b) lodx-3)-lodx-2)~lodx+9) lo~+2x+I)-210g\"+1)=lo~+6)-1 b) 21og+X}10H+x}lobc-1)+10lJ! 5)+ logs (25 + x 2 )=% ~ log~5x--4'log~x" 1 =2+ logG.a) loiloilogx)] = 0 12.*a) log.(log.123.. 12.a) x = 324 b) 5'·2 d) log3(3 2 c =900.3. =36 cJ b) x'''P = 10000 d) 2 2 !og3<\.1)~4 b) log(2.132. 3'" .a) 12.1) = 2x .a) log x + 2 (3x 2 -12)=2 b) log/10g.' -2x)=log(2x+12) b) log.(3S-x') log(~x+l +lt3 log Vx"='40 2 log.9+~67. 21ogx+log6=loglS0 12.120.a) ----Iogr=-logr-·l 10gr-l 1 2 b) .(6-5 x )=I-x 12.a) 12.410g X + I )+ 1 + log4(x + 1)=3 .2 x - c) IOg7(2x'.*a) log..2~-~ 12131.(logx)=1 c) log.2. -31og. )~\\\'3X ::::400 logl!(x" -3).(9'" +7)=2+log. (x - 12.= 1 5-1ogr 1+logr cJ 4 +--=3 5. 12.141.41ogr 1+logr 1 IOg*(-~)~2 b) log(3x+1)'~0 c) llog'..' -x)=-1 12.OS 1/2 1}2 )1 --log2+logv A +4x+5 --lo§.+ . (3 x b) log(2' ..136. (5'+1 - 20)= x b) log{.140. I )'log(x+2)=log(x'2) b) log. 112.116. (3'+' .~ x=2 log2x _'1 12. .log x 11 + log X =~b) 12 1( 5 .107*a) x~V34S.:.1IS. (3' b) log.' =81x = ]'0 .093 b) x~ 0..118a) log. (S .IOS.119.20')=x+log25 12. ~IOg(X + 3) = ]'-'±Iog(x +. b) 2 2 2 log3(9~2.2 x-310g.133.S) c) 12.log5~log25 b) log~(log.Y)+Jog.x 'I 1 = log.4)= x(I-log S) 12.11.a) log(x.5' -25.a) IDe 3.(log.- lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1 12.a) 10&r.a) 3'0"" ·2'''''' 12..1)~1 l 10g~X+51'=2 2 J 2 210gr 2 12.a) log(2x.l) b) 210g(3x.135.2)= 1 log.a) 12. x)=2 12.-+lj=O c) lo&lo&lo&x=O .(Y" +1) .24.137.a) log. 24) 3 b) IO{-}+ .(2' -1)+log.

x=7 b) 19 12.ix+ 1) log~ (2x 2 -3x+S)<'log~ (y2 +2.159. 1 + X b) log J 6+x <0 x-7 x' -1 c) ]ogo.3=0 2 4 16 ~ 81 12.x>32 1 12.0-1.< 0 log 2 X .logA'-log2=Ob) log2·Jog.x<8 c) log.:1.5» logo.--->1 b) 10&-->0 4-x 2+x c) b) logO'i--->0 . 2 log.150.D =10 2]og. b) if.< 0 .x----.a) log. a 3 Rijesiti date jednacine: 12... 2-log.- 2=log - x 2 x b) log.4(2x.*a) log:.148.*a) 10g".r a 12.x-Io&x-logn x-lO&l x =3 log.. (2" -7)=3-x b) log. log x 3 3 2 c) c) X = -JlO 10 na drugu.179.x+lo&7x+4=O b) ...2( 4-2x»-] logo. = 1Ologx+l .x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0 12.!.] b) .' ' . rijesiti slijedece jednacine: 12.145.a) 10g2 x+1og 3 x=1 b) log.x+log.(IO" .178.156.a) 12.172..17I.logx-Iog7x=3 12.y.a) log! .a) 12.--<0 I-x 3x -I 12.x=.01 b) 0. =xif.a) x =x x b) x'/~ =.a) 10gx>0 12.a) 12. x·log.146.'+1) :: 2 b) d) log7 x >O d) log:.a) xl-lop = 0.x+logo2=2 12.x log x >0 .a) 10&.-+ 1)<0 4 2 b) log.a) 4 10&.158..157.[.a) x 10gx x-2 12.162.181.144.176. c) log9x+logx' 3=1 4 12.151. b) 10gx<0 b) log] x>O ]0 c) 10g.M · .x=4 b) log x-logx-1oi?ix=4 Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe): 12.149.2_ 2x+ I c) log x log 0.< 0 Xl logl xl-2x+l -9 =100x b) x210gx -10x=O c) X4 ...x-Iogxx+log.173.a) log9+3Iog. x ·log 5 5 X =4 12.x+3 '2 x+l0 Xl -4 ---<-1 c) 2x -I 1 log4--<x+l 2 12. =0 c) log3·log3+log.a) 12.a) 3 b) 10g.166.(x 2 +9)= b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2 12.(4" +4)=x+log 2 (2"+]-3) 12.*a) log I 10g-l-1og:.a) x+ 16 log 2 X log 0.a) log) x .+ >11 log x 1 . .*a) log.. .a) x iogx+7 4 =lOlogx+l _ b) ~xlog.*a) 12.167.a) 12.a) lOg16'X+log g x+log 2 x=36" log3x+log9x+lognx=12 c) logsx-Iog x·logx=4 11 12.160.a) Jog] x < 0 12..a) log). .165.5.a) log4(x-l)< 2 b) log3 (2x+5» I log(x-l)< 2 b) log(2x+5»1 10gix.164.163.16I.x 5 Xl + 3 12.ol .a) 10g..177._.05 x >0 Xl + 25 c) >0 12.. x·log 4 x 2 .' 9 12.a) c) log1x<.(2x+5»log7(x-3) logo.a) 12.180.x<0 c) log] x>O c) c) b) b) b) =4 1 b) log" x ·Iog.170.\" = ]0 2 2 12.a): logx.152.7) ".a) 12.1.x>4 b) log. x + 2 log J9 = 0 610g6£x+Xlog~x=12 12. 2·!og r x-3 log 2 > 0 <0 b) b) Jocr _ x b) < 0 .5(3x-2)<-1 log3x+]oK.147.1 x]op-2 =100 c) X 1+ 1og .2 +2x-I)<0 x- b) logJx 2 -4x+3)<1 Sx + 6 12. x log..175.a) ]og.168.169.iog x 87 I 86 .174..a) log..(x-8» 2 log! (2X2 +5).. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe) d) logsx<S d) logJ6 x>16 4 12. (.<.1 x 5 . " 10rmu 1 1 PnmJenjUJUCl r ' U oga = 10gh 1 M za prelazak s jedne logaritamske baze ogb a 12.1)< log42 logo.2l(ax)" 3 '1 4 -1]=1 b) ]og3 a -log. x < 0 4 4 log5( 1-3x)< 3 log(l-3x)< 3 log..x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log. a =log.

a) log x I 2 21ogx+110 1 c) > .a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5' Uglove date u stepenima izraziti u radijanima: 13.192.log J X log 1 X 2 ]..12.187*a) log.6..' = ~ x+3 .1 12.21 1 .a) log 2 X 2x) log 1 _.(x+2)+log. 4 -log..185.195._---- 4 b) 3 b) ·2 c) - 3 1 In. - 10) b) y 6 b) . )x 2 +6x+9 12. - .Jlog x 12.I b) v ..8. log .a) 40° b) 100° c) 68' 0 >:-1 x+ 1 log log.> . log" 2 .a) 90° b) 180' c) 270° d) 360 0 13.x-I f] 13.2) b) v=·_-_·.1 .a) $.2x 12.8" Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u radijanim~: 13. log 9 16 (X' ... 4x + 3 )$0 b) (: r.a) y:::: !og(2x-3) log(x . log2x-2 log2 x + 6 _-=-1_ _ + c-':"'-. x + 5 x-I b) " v=~oox I )2~ x+ b~ 4 .ll 1 j. !'a) 2 Jog:" .a) 3 7n: b) 3 5n. (3 12.a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211: b) log.. 2 .*a) Y = 1 og 1 x+I Iog~-. 4 5n. . . .. log 2 (4" .- 6):.. 1 nldijan ~ 57. 16 > 2 13.194. (2'+'-4»-2 log.-4 <.7.' -- .11. logx+IO b) IOg~(X-. 13.\ + 4) x(x' .a) log.9..radijanima: 13.(x-4)-I$O 12186. 13.2 ~ 8.-:.1. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E • 13.' x-3 b) y y 4x-11 log(x+ 5) 12. log 1 (4 \. . .183..184.198. Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana? 5 12..(3 2 2x) <0 b) b) log.:' -x -1 . 2.3.295779° ~ 57° IT 44. 16x < 1 b) log.a) log..a) 11: Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije: 12.*a) log] x·1og x 9·1og 3x 9 < 2 12. 3 b) log.189.og . log.a) -4 6 c) 5 c) -18 4 d) II d) -253 12.a) y=-b-+log(3-x) x+l 100- = )Iog(x - I 2 2n: b) n. 4) d) 6 5n.- 88 89 .. x 2 log.a) y = ..196.'·a) b) 109. Radijan..log . I c) c) log ..a) 13..IO. 6 3n: cJ c) n.' ):+1 b~ b~ x-I 12.5.< loa loa _ .190. ..1.b) < I+log._. -'. x .2. 1-1og4 x I I 1 12.I. 2 5n: x loge-xl + 3.-.(x+l) 21o&.3 )<. 2 ~.~" -2).197*a) y = F log.l. 1 1.4) (' 13. d) n. Orijentisani ugao (kut).a) 13. x < ___ 2_-.a) ]20 b) 135°c) 240' 13._ 2 $ c-----.j..)+IOg~(X-I)21 2 2 ].182.4.2 2: log r ~ ) b) 0 lou ¥ + b~2 > 10 C> 5 :1 Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.

.2 --J3 -2 '~ ..- .d .••.•) 90" 13.•) 35sin 1800+9cosO° .. 1 ...23.. ..•) 30° 13..d. ~-- 1 d) 225° d) _ 3n .5 c) cosa=-I d) sina=1 13.. 13.· " .a) 450 b) 1C c) 180 5n c) 0 ~acltaj na trigo~lOmetrijskqj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti b) 120° b) 7r 4 4 d) 210° lIn d) 6 Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto koriste u raznim zadacimao 45' 90" 30' 60' 1200 150 0 1800 2ido 360° a TC '. Konstruisi ostar ugao a ako je: .20 . tga :!3 3 .a) 7r '4 b) n 5n 47r 13. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je: a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0? Izracunati vrijednost izraza: 13. 3" 4 b) -300° b) 4" 3 c) -450° c) Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti njegovog kotangensa: 13....d..22. n. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom trou lu (trokutu).32. -'.a) 2" b) 120° b) rr c) 210° d) 300° c) 2n d) 3rr 3 3 4 ~acrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti !lJegovog kosimisa: --.30. 10 I .0 cosa.28. O· I ..••.fi' J -13-.d. c) 135° -J2 -2 J - 1 0 n.J3 ..15 .12.oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4 c) d) 2 3 4 13.24. 90 91 .sin3rr+24ctgnl2 13.3.•.•) cos=0...a) 30° b) 120° c) 210° 13.•) -150°.27 . .2.fJ 1'. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u kruznici U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove: 13..16.29. 2 --13 -2 -2 -J2 . 2 1 c) smcx=. O.14. 13. 0 -1 . . y • b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360° b) 3cos511: . [(a) 3rr/2 2TC/3 STC/6 :iii: rr/6 nl4 nl3 nl2 sma .7 b) cos=d) tga=2 e) ctg=5 4 5 Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je: 13. .19. Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti !1Jegovog sinusa: . Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom b.) 900 b) 180° c) 270 0 13.18 .31 ..a) 45° b) 120 c) 270° d) 315 0 0 d) 360° d) 300° d) I In: 6 d) _540° 13. -1 .) sin=0. --' 3 .25.13.4. 0< .a) 2rr 3 cJ 57r .J3.~~ 13.) -rr n]cgovog tangensa: 13. n.•) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13" 6 3 4 6 13. 1~.5 b) sina=-0.21. 0 4 4 clga .18.a) 3sin900-78cos90o+55tgI80° 13.. • --13 -2 2 I --13 2 .---13 '.a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1 13.. Der~nicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici.• ·0 .•) " 6 13.13.a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n 13.55tg360 D b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270' 13.26.' 3 -43 n.17.

_ < • 12 .48.a) 25[n300 +3 10sin300 ~1 2eos 45° ~ sin 45° b )~-. . n: 7r n: lC 13 . ~~( -_' Jr.. Osnovni trigonometrijski identiteti TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK.a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+7ctg45°-6tg45°. •.ctg.::c.S8 d) ctgx~5 d) ctgx=-12. .o d re d"ltl cosec 'va 13.'..- -i . 1[. ".sin cosu ci SIn a ±·JIc-sin'lx .cos. sma = 13 49 Ak'0 Je . Odredi vrijednosti trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla.5.53.:: 1 .34° d) -12 e) 1457° eJ -676.a) sinx~O.53748 I 3.(X + . Ako je cosu Odrediti ugao x u stepenima.38. L Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore): 13.14. u 13 • u cetvrtolll k d rantu. · sma = .a) 4sm-.5 1.tg- 3 3 6 . c~5 b) b~9.36. . Odrediti ugao x u radijanima ako je dato: c) tgx~ 3..88 b) cosx~0. 13.t: ~--. ex u prvom kvadrantu. 1 ±JI+tg'a ctga .(t)~. odrediti vrijednosti osplih trigonometrijskih funkcija ugla u.567 ctgx~ 11.50.33.•.lzracunati vrijednost datog izraza: 13.45. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450. 13.37.k.a) sinx~O. tosfX 13._~. a:. coso: -: 2 ".i::-+kn. A k 0 Je · 'va 13 . Ako je cosu = -1~' u u drugom kvadrantu.cos_ct:- Z·· a*k1t--ke-.l43 d) d) ctgx~O.h -cos'a tga ctga ctga tga. b~24 d) a~20. ako je dato: 93 ..S 13. COSU! tga .2 45° i1i .a)=tg . ±.53827 ..a ) ~.c. tgx~12.si'na fc ::---.2sin~ + to~ 4 2 °4 .':' k "Z' tgu=:-'--:-.54.".a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60° c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30° 13.52. 4 2 a ) SIna=~ b) casu=5 3 3 c) tg=7 d) ctga~- 11 6 ±. S a u cetvrto111 kvadrantu.55. -rc + 4 cos ..Jr .- 13. d.ClJA sina Zadana funkcija b~2J. c~J5 c) a~lO. -'-'-:'-. odrediti slnu.74327 b) cosx~O. 0: u prvom kvadrantu...947 b) cosx~O.43. Odrediti vrijed.d . Ako je ctgu=2. coso: tga 2 eta sino.o dre d"It! 12 3 L.a) 44° 1344. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8.te:JT JT -" LSlll ctga ±~I+ctg'a 6 3 3 ~ 4 b) 4cos~ . 'E_:. ex u d rugom k d mntu.41. Ako je tga::::: 3.40..47. minutama i sekundarna ako je dato: 13.sine.143 13. -. Konstruisi ostar ugao a aka je: .osa Z . 13. sina.. krc tg(r-ctg(X.Z· =..« _ .124 c) c) tgx~O. 1'\ 39 . odrediti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ugla u ' 13. Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova pravouglog trougla kod kogaje: a) a~4."-': ctg( ~ ·. odrediti sinu.'.. b) cosx~-O.9564J 13.46.ctga i tga.13.23458 =-~.a) sinx~O. 7r". 13. 13.." c:to-ct'?~' ~---:-siQq.35.47 .ctg.~~1 + sin.-.--':"--a).nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog ostrog ugla a.a) 42 b) 53° b) 15 c) 27° c) 32 d) 42.a) sinx~-O.d.48 c) tgx~-3.

70.73. . rg'x+l 2sin' x r ---COSh x erg 1--~ 1) 2 1 .b) Dokazati slijede6e identite1e: 13.. 1356 .~I-·-1--sinx)=sinxcosx smx 13.60.~ 13. _.72. . ako jc cosU = sin a-cos ex .84. . d ' smx cosx a Je . ~ko je tga + ctga == 5.- tg 2 a b) d) Gtga 1-2cos'a + .. 2 2 sm a-2eos a 4 .. Ako je sinx+cosx=m.. 3 4 eJ l (I+sinx + I-sinx l-sinxI fI+~ + 1+sinx l-cosx V l-co&X 1+eosx ) I 13..J1-m SJllX2 m = -. x x 2 tg.a) c) -.78. ..odreditieosxi n: ' _ 13.0) l+sinxcosx SIn X smx-cosx 2 f3.sin x COSx ..' 13.? 2· . .* a) J8-. c) ctgx:+ 13. odrediti: a) sin 3 x .cos 3x Dokazati: 4 4 13.sma 13.+ . Ako je tga = -.sma+cos(X.-sin 2a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina) sin 2x-cos-lx-sin 2x+cos 2 x b) sin'"'x+2sin 2xcos 2 x+cos"x 1 .0<m$l. tg-a-sm.0drediti vrijednost izraza tga .3.d) tga=3 . Ako]e 2 * .cos?'S5° sin'a tga+tg{3 tga ctg2a~1 2sin'a-1 . a ) tg-u + ctg-ex.66.58.' coso: .. lzracunatJ SlIlUCOSU..:. Odred Itl ' ...:t:5sinx = 0 sm.a) c) 13. 1+ ctgx 1+ tgx sin x + cos x sinx+tgx c) = I +eosx tgx 2 cosx b)--c-~~~ sin x-cos x 2 tg 2 x-l 19x smxcosx d) J~tg'x-l . 2 d ok azatl. . Aka je .-12 cos x ctga + crg{3 c) .a) 13.a) -"------'. < -- 5 1 -Jr a < ---.....77. 3 2 .83.. odrediti sin 3x + cos 3 x.75.a) 13. aka je tga + ctgcx= 3..-sm.2(sin 6 a+cos6 a)=1 94 I 95 .= -4 .j-l+sinx I-sinx I-sinx + sin x l+cosx d) b) tgx+ cosx I+sinx I +COSX ~.a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a 13.a) Sllla=~ . odred1t1 3 3cosa .64.82.a) sin 4 (X +sin 2acos 2a+cos 2 a= I 13..68.-.- b) 13.a=tg asm" a ? cosx cosx +---sin x 1 + sin x sinx+cosx cosx-sinx tg'x+ I tg 2 x-I . Ako je sinx-cosx=rn.a) 13.J]+.cos-2 2 2 13.x 13..tgasin 2 a.a) sin4 a-cos\x=sin 2 a-cos\x J3.45in a Uprostiti dati izraz: l-cos2 x b) tgxcosx c) sin 2 x-l d) 2-2siI/X 2 2 b) l-cos 2 x+sin 1 x c) ctgxsinx-cosx 3cos 2 x-3 d) 3_sin x_cos x 1+coS1a.76.74. -. odrediti vrijednost izraza 3 5 b) 40 cosa=- c) . 2 ' 0<x<2. .fi ctga=." 3(sin a+eos a) .69..61. . . 1 + sin 2. 41 ·· vflJed nost izraza sina+eosa .65.79.·I 13.cos x [ 13.* a) (sina+eosa)' . x c sin x + cos x sin x JJ sin xctgx d) cos:: X b) tgxsin x sin:' +eos:' -1 ( 2 2 . 13. ak0 Je tga == -2 .= 2£·tg' x .59.a) . ~l+COSX +~I-eosx I-cosx l+sinx I . odrediti : tga + etga VI +sina 1_2_+VI-sine< I2 ' .a) 1367 a) .71.62..57. 2 3n: 2 13. Odreditt vrijednost izraza tg 2 o: +-:-___ _ + ctg 2 a.a) c) c05a-l sin:? x-cos:? x slnx-cosx ( 1--. 2sina-3eosa 13.81. .x tg =1 d) 4+5cosx cosx 1 + SID X 13.~2-­ b) sin4 a+2sin 2 acos 2 a+cos 4 a=1 b) (l+tg'a)eos'a=1 2 2 2 2 b) cos a+cos actg a::::ctg a b) 5cosx-4 3-Ssinx 1.63. 1 smacosa 13.cos 1 x + tg 2 xcos 2 X d) 5-sills5°. Ako je ctga = 3.80. Slnx COSx b) \ cosx (-1--COs.

. .. kEZ.. Koja od slijedecih funkcijaje parna.·· i"tiilkcija ie. 97r tg1 2 JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_ 2 13. (\ ~--xJ 4 OJ[ \ lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija: 13. .a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg''is x tg)x 13.a) sin390° b) tg765° c) co.98* Odrediti period fU11kcija: a) Y~15sin2xl+3 b) y=111cos(3x-4)+191 13..* Ispitati parnost sJijede6ih fllnkcij~: '.13. kEZ.- 3' 6 d) ctg24050 19971: d) c.. 1 . kojaje neparna..x) .86... 3 Sill a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa.a) 5111- b) cos800" j 971: b) cos-- c) tglSIO° c) tg-- 25J[ 3 13. Trig<)nometrijske fun~cije nega~~vnog argumenta.. -----..=-8cosx 13.. t/l4X-. 96 .a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x !!.t..J J 97 .87..) cos( -x) '. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.... (cr('x) :"'sinx casx -(gx ':'ctgx: etg(.* cos~cos-cos-cos-cos-cos-cos-.6..' v=tf!..a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n) 13. cos(x+2krc)-::..'!Sx I.a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C 13.) 6 d) y=5tg2x c) ."- I -I c) f(x)=8·... .\:3 Izracunati vrijednost datog izraza: 13.360") = cosx tg(x+k'180") = tgx ctg(x:+k'180C ) ='ctgx iIi iIi iii iii siil(X+2krc) :::.105.a) ((x) -sin3x x .nep<'irna .100.90.99. •••... sine'. -.. . a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000 Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske funkcije ostrog ugla 13.91.88.a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx 13.. ' .85-* .::cosx .sin 3x b) f(x) cos4x c) . Provjeri da Ii je d) FCosx-sinx d) y=4sinx+tgx b) v = -.89..• ftinkcija -je--parna --- funkciiaie neparna·:.106.a) sinll30° .7 .' . 13... ..t g .* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija: c) FIStg(x-2)-61 a) Y~sin-J2x+cos)3x b) y=cos)3x-tr.I01. 1371: 1771: a) 2SIO-_+ 4cos . Parne i neparne trigonometriJske funkclJe sinlx+k'360") = sinx cos(x+k..97..-I:+sinx 2 cos2x 13..':.fix) 1 + fix) dokazati daje funkcija fix) periodicna." ~ 13. ..1 4) 13.96.. sinx ... 13.tg(x+krt)"= tgx ..a) Y = 2Sin(x+-':. furikGiia "'nepairia· • .....93. 3 period funkcije y:::: 9sin3x.95.rr i1 8x 1'.92. 771: 13.104..405° d) ctg7500 13._ = --7 15 15 15 15 IS 15 15 2 fCc + c) 1.103.7...a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx 13. .. * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost 7r 2" 37r 4" 5". ctg(x+krc) = ctgx kEZ.l(x) sjn~ .a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y.:- .a) y=sin4x 13. a koja nije ni panEl ni neparna: ..94..•. 6" 7" 1 13... ..102.. kEZ.... lzracunati vrljednost izraza: ..tg8XI ~" a) 8n: I OJ[ b) cos-·-2tg-- f(x)=sin0n' +1)+c05 5 x -] -lx 4 -31 6 c) 6 3 3 b) f(x)=sin(JrX 4 -I)-2si11x .. Odrediti osnovni period date funkcije: 13.

9.a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72° Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant: sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° [3.109. J} sin325° 13.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° ]3.c05800 d) ctg12° . Odredi znak svakog od datih brojeva: a) tg265 0 +5 b) ctg573° c) cosl16° d) c052500 0 37C ----x 2 -sinx sinx cosx C'OSX ctgx -ctgx -tox t2X tgx -tgx -ctox ctQ:x ctgx.113.x :-sinx sTilx 1(+ -cos x :':'cb"s-.115.126.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O d) cos400° 98 99 .ctg86° i]i 360° .::' x -sinx ":CO"SX tgx etgx 13.FUNKGIJEcp O-x 90~.110.ctgx ' -:tgx' ~_ctgx_ -+x 13.123.a) 13.a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4° 13. .108.118.128. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O. a) f f(x)~J~inx b) f(x)=~-tgx c) f(x)~J3cosx ~ Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija: 13. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O.112.13.a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) 5in960° d) tg960° d) cos945° Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°: .107.a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° 13.x iii 360°+ j( 2k7C+ x fJi k·3600 + x.. U kojin~ intervalima je data funkcija pozitivna..x 21t + X sinx Sli1>~ cosx tf0 tg730-tg54° Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla: 13.]29. c) sin]60° 13. cosa<O? 13. -+x c) c05(-2260) d) sin(··270 ) 37C 2 ifi 270 0 + x -cosx -SJnX 13.114.]20.116.117. kEZ . U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O.os1000 b) tg2000sin350o 13.'.* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e: a) tg2x<O b) sin2x>O d) sine -2x»0 d) ctg2x<0 -1 13.122.a) si1155° b) sin] 14° . Odrcdi inak proizvoda: a) 5In7i\:. tga<O? 13. Odreditiznak datog broja: a) sinl25° b) sin3200 13.8.x TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA ARGlJMENTA cosx cosx sinx ctgx .a) tg]20° eos21O° sin225° 5i11315" . * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: . b) etg135° b) sin240° b) cos225" b) c05300° c) c) c) c) tg135° ctg225° tg240° tg300° d) d) d) d) cos120° ctg I 50° sin210° ctg240° d) ctg330° c) cos2x<O 13. sina>O? 7C 2 iii 900 +.a) ]3.125.a) 13. Odredi znak razlike: a) sinT7°-sin2So c) c) cost -95")Clg( _100") b) cos67" .119. U kojim intervalima vrijedi nejednakost: a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0 13.124.a) 13. Svodenje na prvi kvadrant 13. 2n: . au kojirna je negativna: a) y ~~inxcosx b) y~sinxtgx c) y~tgx+ctgx d) y~l-siJ1x 13.127. Znaci ttigonometrijskih funkcija ARGUMENT.12I.111.

l~tga tgf3 I .l3) =cosaeosl3+sinasinl3 3:.. -13)=-.a) cos660° b) sin 870° c) ctg930° I3.f3ill7r. .. ctg(a+f3) . ako je tgex = 2 i 4 180° < a < 270"- cos(.tg=f3::-· ..152. ctgjJ==-.134. tgatgf3*'±1. • lzracunati: 13 .f3)o=~ct~g_a~c~tg=f3_-r. tg.616°) tg 194° = 2 .. (k.tg(.sin 13 :0:::-.P-co~~.IlE Z). 13. Odrediti cos(300-a).137. I 5 tg(a-I3). (k.136. . sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3 1.. +a) b) sin(ex-p. 2 13.13. 2 13 2 13 .a) 1 +tg73)tg2S0.g. b) .. (rc) (it 37r lC -<a<2rc.c) + tg 100° Ig400 .142. Odrediti tg(450+a).akoJectga=-. Dokazati istinitost datih jednakosti: ..~]'i_1l3 2. * Dokazati tacnostjednakosti: I -[g 'ISO . 147.. aka Je cos --ex = . ctgac tgf3-1 ctga+ ctgf3 ctg(a. 111: Izracunati vrijednost izraza: 13." 1.. '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti: sin 825 0 cos(.145. .I3* ~+n7r.a) tg187" b) tg280° c) ctg451° d) ctg600° 13. Adicione teoreme (formnle) 13.a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio 13.1 2700 < ex. 0 17 13. sin(-. 0 b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27° b) sin85°cos 15° .. Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova: a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33.' .260° }g5300 ~ eos 156 2 0 tg(a-p). Z).Cos~-sinasinl3 .130. 328(J )sin 958(1 ctg572° 13.tg28° ( b) tg340+tg26° l-tg340tg26° tg34 °. ' . 0<13<. .135. A .+-. = ..0.. 13. Odrediti sin(300·a)..ctga*±ctgf3. * Uprostiti izraz : • aik7r.141.7ctgf3 nE 13. 46.i 1800 <a< 270"3 3 13. cos(a..150. I A 5 tg 2 252° +ctg 2 342° 13.· .148. 8 o k" 3 L.0drediti tg(a+l3) 1 2 J[ ~< 13 2. cos(a+I3)co cosO'.tg(a+ f3)= .· .a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° 13.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° 13.13·.. '-.555 0 )+ tg15S0tg245() .140* Dokazati jednakost: sin 395° sin 145 0 - cos(.-.tg4 () 1 +fg34°tg4° iT <~. .212 0 ) 0 0 )' 2 2 -1..131. 5 101 100 . aka je coso.138* Dokazati jednakost: cos 2 696° +tg(. <7[..505 )eos 755° .143.144. .149.. tga". 49 27r 357r 57r a) Sln-1[=COSb) COS--=~Sln18 9 13 26 13.a) cos53°cos37°· sin53°sin37° 13.a) ..0<0: 5' 17 a) sin(a+l3) b) sine a-l3) 13.0'd re d"HI: c) eos(d-l3l 13." ··ctga.::·lc.. 13 1 + tgatgf3 • d) tg585° af~+klr. +ex }os(a-3Jr)ctf..)·. tg240+tg2IO 1-tg240tg21° tg73° . = .a) sm . c) tgI24°+tg56° l-tgI240tg56(\ tg1000-tg400 I 146 . Odrediti tg( a+l3) 12 .••.. 4.+ 2eas643 b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos 2 990 0 • i. S1l -.139.cos85°sin15° b) cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0 b) cos7 8 0 cos3 3 ~+sin 78 0 sin33 0 a) Sif. sin(a~i3)-= si~a~os.t. ··.a.a) 4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900° b) 5tg5400+2eos 11700+4sin9000-3eos540° 257r 137r 197r I3.10.133...A·oJesmex=. .t~ga_··.3tg-.r)eos(1T+a)tg(37r \ 2 -a) = O.I32. < 360°.151.508 )cos(-l 022 tg(.iso )+cos7So sil1(. ako je ctga=..

154. 13.a) b) cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) .a) b) 13. {3 .J3 +4 sinfl=~. ako je tga= . 3 sin f3 = 3. Dokazati da je a-I>=30°.16I.a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3 tg=~ .cos4a . 13.162.Y __ _ 9 7C 77C ctg-cos--sin~cos- 18 rc tg--tg12 12 12 12 13. ako je sina 3.a) c) tgatgi3+(tga+tgi3)tg(a+~) !-tga 13... tgfl=~.(3) 13. 13. Dokaz~ti daje a-fl=30'. Neka je tga=x. 1+etg(3So-f3}g(7°+f3) 13. odrediti sin(60'+a) i cos(600:a).a) tg(~+a )+tg(~~~1 ctg(~+a J+etg(~-a) tgf3 9][ b) 2s -tg 4 9rc rc I +tg-tg28 4 h(6° -a IS 5rc r tg(52° + f3 ). sin56° cos! 24° 13.'.a) cos2a-sin2utga 2si11(a+ (3) c) b) sin4a ctg2a .a)+ tga l-tg(45° -a)lga c) 3_t~215° Q+P+ Y=-.f3 )cos f3 . .164.a) d) b) tg(4So .") ~ctg a etg' f3 2sm a sm. Ako je sin a =~.169. Izraziti a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct.a) d) sin (a ..f3 sin' (f3 + a)+ sin' (f3 ."' f3~ Ig(a + f3) .:( a=--J:.a) 13.165.156. 171.18.11 :.173. (a .155.(3) cos (a + (3)+ cos(a .a) b) c) d) 13. .".sin (a .17S.x .g. a i c) sin(a + (3).163.etg(83° SJr 7C l+tg-tg-~- f3J 13.llif3 II?CX + tgf3 ctga-l ctga +I tg 3tg-15 -1 7C ")' 0 Izracunati vrijednosti datih izraza: sin34° cos 236° -.o. 1<a<4. Aka jesin a = -l~ i 270 0 < a < 360'.. .159.167. Koliko je a+i3 ako je x<-1 '! 4 13.a) sin 20° cos2S' +cos200 sin2S' b) cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So rg(390+a)+tg(6°_a) .11 ~ i sin y = -~. 13. .sin(a-p) 166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3 13 .158... Dokazati daje a+fl=45°. ako je d) ctglSO Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik: 13..168. 1-r'g(39° +a 4rc rc ( 13.153. 2 rc Ilia .60°)+ cos l (60 0 + a)+ cos 2 a c) tg( a+l3+y) y.13..L:..f3 )sin f3 i3 13.f3:.f3 )cos f3 + cos (a . t gi3 =-J3-' a i i3 su ostri pozitivni uglovi.f3 )sin f3 cos (a . dokazati daje .172. Dokazati istinitost datih jednakosti: 13.tgf3 ! 3.J3 .157.160.170. Dokazati da l+x Je a + f3 = . x>-I.a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ) c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) .174.):. a i fl su ostri pozitivni uglovi. rc cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J)) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23° sin200+sin 13°sin5T-sin33°sin77° sin200osin3 10° +cos340°cos31 0° sin30°cos300tg30 o + sin30°cos30°ctg30° sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a 0 ) 1 + tga b) tg (45 +Ci .'.a) sin(45°+a)=cos(45°-a) b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a) 102 103 . 10 a-I a. 2 .sin(a .. 13..- b) cos 2. 4-a 'su ostri pozitivni uglovi. tgf\= 1.+-. Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati: a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) 13. a i fl ostri pozitivni uglovi.

197. Aka je sin fl = i. 4 "' S1I1 a = -) S1I1 (3 = -. 1.cos(x_a)..* Akojetgo. tg20: 1 ctg20: akojectgO:=.2cosa I . >O d d"ttl b a+b 104 ...188.!. 13 < fl < 3J[ . 13.. >0..s. 2 13. tg ctgfl + tga cos(a + fl) 2 13. lzracunati tgo. 2 17 2 a 13.fi ./3 sina )~ si~3d' +a) 2 13.:::::0. .ctga }ctg(a - 13) = -2 .[.1.183.ore 13 .je Q-I-..184. \3.176. dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga ~ 1.cos20:. b) sin a . x tg- 13.(cIgf3 . Izracunati sin20:./3sin'X-cma~2si{<X-~) ~tg2x ~ . 5 izracunati sin20.~ ±~l. .:r.a) tg(a +fl)-tga -tgfl~tgatgfltg(a+fl) .~..fl)~ cos 2 a -cos' fl a 13178 . aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu. =- 12 .os~.kE Z.a) d) b) .cosl3cosy.. cos20.179.186.195. 2 12 13. Aka je o. . 2 2 2sin\60o +a -f3cosa 1) .180.> 1.':-. izraclinati sin4a 13..a)·tg<X+ctgfl cos(a-fJ) .. 13. Izracunati tg1 2a aka je cos a ="~ . 13.~ .192.tgfl }ctg(a .3 : 2 sina a· akaje to'.f=l..196. izracunati sin(cx-f)+y). . ako je tg (X = .185. \. Izracunati vrijednost izraza etgo: ako Je tg.. i: Dokazati da vrijednost izraza: cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu.199.cos <X .X'. cosa.c) cosacos~(tga-tg~)~sin( a-~) 13.':-. ..189. . -. Ll 187 .\45 +a • (0 ) 13. Izracunati sino:. cosa i tgo: ako jc cos~= .zax'" ~k+l!". Cl. dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf. 13.> . (cosa +.. Ako je sin a 13.== C:OS.. ne zavisi ad x. . Co . 13. J 3. * Ak" 0 JC 2.2" x' 13. ~ i Y ostri 3 13. - 105 ... " Ako je o"+]3=y.+v=180o dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y P J' 1::>1-' cf--1 b 1. 177.::. a "00 .> (l-tga)co~45° -a) 1+tga co. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla sinI5°+tg30°cos15°~ ~ . 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla: a) sina b) casa 13.'. c) tgo: d) ctga 15. lzracunati sina. !.+~+y "= rrJ2 .191 Izracunati sin[3 i tgB." 'SlllLX. 3. >.11.L ..198.a. tga 13. .182. . tg2O: i ctg2a. S1I1 Y = -.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -.SllJ. I siri 2:. 1 eos4a.a) sin'(a +. <:> 2 : 3 .. Ak··le smx=-·--.. . 13. dokazati da je cos 2 (X+cos 2 j3+cos 2y+2coscxcosj3cosy =1.6l = sin'a +sin2 {J + 2sinasin{Jco~a + {J) b) 2 I-cosx.ficosa -2sin(4So -a} b) <X tg 2 5i~ ~= ±r-~osx r:c--~- c. pn cemu st! 3 4 5 uglovi. COS 2 X 1 tg2x.> 1.C~.190.. au cetvrtom kvadrantu. . l+c05x . J[ 13.fl) = 2 b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13). b .a) sin(a +fl)sin(a-fl)~sin2a-sin' fl b) cos (a + fl)cos(a .:::::: 2..+..' 2. *Ako je 0:+]3+)'= 180°. ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em kvadrantu.* Ako . lzracunati sina i casa.=3.·.izraClinati sin2[:\ i cos2~. .. ..J2 + 1..' cos 2x .193..194.

224. cos2x i tg2x. " sin 40" sin 20° d) d) sin 3x sin6x sin 2x . Izracunati cos4x ako je ctgx =. 24' 24' 24 24 13. izracunati 3 sin(2x+y).a) fl='~.a) sin8 0- iT d) cos\x.2tgJ3. 3.!.2 -. dokazati da je tg(J3·o:) 5-cos2a tg2Z a30' t~." l+cos2x 90° < a < 180 0 .222.205.). cos a i tg a .a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) 13.220. Ako je ctga.204.226. 13.206.cos200)( sin70° + sin200) 2cos400cos50" 8cos1Oocos200cos400 b) 2sin700sin20° d) 2cos50°cos40° b) cos200cos400cos800 13.. sin y .223.. Uprostiti date izraze: -~. odrediti sin2x.a) sin3x=3sinx-4sin 3x 0: 13. 13.-6cos 2 o:: sin 2a+ sin\x.sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30' 13.a) 4sin 18°co$360=1 c) sin40osin50o::. .cos2x i tg2x. 180 0 <(1<270. izracunati SIn a .217.a) ~( tg'45"+a)+1 c) .!.22I. 3.90" < y < 180" . 2 13. Ako je 3tga.209. Ako je cos x.311: Slll-sm7 14 Dokazati date jednakosti: 13. Skratiti date razlomke: 13 . 2 :::: 5111 ex sin 2ee b) tgl5" 1-tg'15" 2eos L 15° -1 1. Upn~stiti date izraze: 13.5'0sx sin 2x cosx c) . Akoje Sinx+cosx.a sin . cos-cosa cos 2acos 4a 2 (cosa~sina)2 -cos2a 2sin2 ex -sin 2ex 13. (CoS~-$in ~ b) ±..203.a) (sin a· + cos a)2 l+sin2a b) l~sina 13.sin 10" 13.215. Akoje cOSX.201.cos 20° 13.213.. b) sm 700 SIn.50°' 100=sm 8 x ugao trougla. 13. 13. izracunati tg2x i ctg(2x-2y).202. .-10° . 270" < x < 360" . 4 2 0: 1 +cosc) d) 8cos50co$ lO"cos200c0885" 106 107 . Ako je tgx. 13..13.218. .a) 2·211:.' _ 4 a al a 13 . a 16 sm2 tg'(45"+a)-1 13... 5 2 2 2 o b) cos8 iT c) sin- J[ d) JC 12 e) ct<yo 8 iT °.228....a) c) sin 22° b) -_-. Izraclioati sin~ cos~ tg!':. Izracunati vrijednost izraza: a) 1-2sin 2 15° b) cos3x = 4cos 3x-3cosx sin8a . I ctg-.2sin 13. Izracupati vrijednost izraza: a) cO$21'5°.227. cos. 0' 13. Izracuhati sin4x ako je tgx.:.. a) c0820:-2cos'a..sin 44 ° b) c) 12 Ak oJe SlIlCX--. ? _.odrediti I+a sin2x.219.208.2S4a V- b) ~ 1+ cos ":.214. Ako je sin xcosx = ± ~ . 3 22 2 11: 13. . izracunati x.21 I.a) c) 13. ~ cos 10° 2 13. l g .207. 3 J c) tga +ctga tgy ~ 2..I? ) .~.cosacos2a c) 2coi 2a-l 13.%. 1+cos2x Uprostiti date izraze : 2co~230cos670 (c0570° .lIO. 1 . cos(x-2y) i sin(2x+2y). Izracunatl SI11-.a) 4s1nia.a) " sin 10° 1. c) sin2&'-(sincx+cosu)2 b) cos4 2a-sin4 2a d) 1-8sin~cxco~?a b) c0520:+2sin'o: Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati: 13.216.

J2+2cos4x. kEZ. sinx- c) 1 + cos 2x cosx x J-cosd) 2 13... kEZ.. ...236. 2 2 108 109 .232.:".J2 + 2cosa. n IT 8 8 a b c 13. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° a) sin.._.)...237.:d-=-i:~== 13. sinx 2 I+cosx : .f2 16 2 =4 b) etg. 13..234..239.229. 13. r.f3 .13.a) 2 <.X x .a) l-cos3x 1 + cos3x IT c) 2eas "'::-cosx 2 2 sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos 2 a ..: ..233.~2-~2+J2 16 2 c) b) 1 r:-'-'I:'= eos. x I -to'" 2 13."'.244* b) S IIlX .n.. a) .231. ._. x SlTI- 1 +..= 2._.:·e.235. 2 13. tg-+2sin'-ctgx=sinx .I~-. gdje je 13..242* Aka je cosa =_.tg' .J"J.s."'. ai<D je tg. Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza: "n 3n: 5rc 4 7n cos ..a) c) 2sinx-sin2x = tg'2sinx+ sin 2x 2 ? x' b) l+sinx-cosx x =tg ] + sin x + cos x 2 . x I +t"'6 2 c 2tg':""" l+cos~ Z Dokazati identitete: ] .243* =Igicos:? ~-sinl x \ 4 X ) ---2 2 2 2 ~-- 13.x =ctg~."'') x 1+ tg'2 ') x 1. o<. 2 l-co5x x sinx ' . IT b) )Z(I+sin2a) b) 13.tg . za 0< X<-.a) ....x<. a <.240. ( SlIla' 13. cosf3 =---.. zax*(2k+l)n.... b) tg-=---...---:- 2 _--=-- = . R' sm.in... 2 .I=+=.. Skratiti razlomke: a) l-cosx --. Dokazati da vriJ...=-V2+V2+. 2 2 3 Dokazati identitete: 13.. .. cosy = ...241.= .a) tg x 2 = 4sin' ."'. Dokazati jednakosti: x 2tgsin x = ._. ."..238.--.=2. 221 ')Cl 32 ~f3 7Y 13.'.. Odrediti vrijednost izraza c) d) ctgx=--~"t x 13 5sinx+ 8cosx+ 3tg. + (co sa ' cos~)' "a-f3 ~2+. 2tg':'" 2 tgx = ---"'-. .IT 13 cos--+cos 4 -+cos 4 -+cos'-...J7' x n: .S=i. za x*kn.sin x ( IT 13..230. dokazati daje b+c a+e a+b : tg' -+tg' -+ tg' -=1. ~+ 8 4 8 8 8 13.cosx b) .+:_.

27. a) 2 5 b) (x_ar~n+4 b) 4' c) 3 6 d) 3 5 III . = --.35.+6 c) X l -9m 11m 4 1.a) 8 b) 10 5 c) a' d) b 2 L14.a) 4 6 c) 713 b) 3 '7 d) 214 9 1. STEPENI i KORI.30.a) 8 1. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1.a) 1 b) 12 c) 15 1 8 4 9 1.a) a2m+2xilll+J b) a2rn+4/11+6 c) X + 1.a) (2')2~26~64 b) 3' c) 56 d) 1 Ll7.a) -1 b) -1000 c) 625 d) 1024 1.l 6 Ll9.a) x 9 b) a4S d) il c) b6 . J' 1.23.3§.a) x29 b) a ab 1. 16. 15 1. -62 1.33.a) 5a +a+2a b) lla'-6a 4 c) 12a +2a2 +lOa d) Sa' +2a' +3a2+4 1..20.a) 32 b) 16 c) -81 d) -25 l. 1.25.4.5.a) b) c) d) b) 184 1.32. RJESENJA 1.7.22.a) 2'°~1024 b) 410 625 729 3125 1024 19 c) a d) b '4 1.JENI STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1.12..REZULTATI.a) a 2 X+I+a2X _ a2x+5_ a2X+2 b) x2m+3_ x 2Jl1+ x 2m+5+ x 2rn+6 1.6..a) a' d) x II b) a c) x I. 9 1.= -1.a) a m .a) a 20 d) y120 b) x c) b '4 1.13.2.d) 1.34.ll b) a~3 d) a"+4+ a . 1.aJ _3 6 b) 3 8 c) 58 d) 1 Ll8.29.a) 100 4 125 7 16 4 2 4 3 6 1.a) 4 b) 625 c) 16 d) 0.26.37.a) a' b) J.28.a) 5' b) 3" c) i d) 2 23 256 64 243 LILa) b) c) .1.3.a) x c) Xli b) a 6 d) x 3 6 9 1.24. UPUTE.a) a b) a d) b 6 c) l U6.10.a) 5 32' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 1003 d) 105 . -16 0+1 24 1.01 Ll5.8.a) a 6 +2b b) x 9 _5a 2 x c) 1-5bx' 1.a) (a-3)lO b ) (b+ I c) 5' d) I 1.21. 9 1.9.25.31.a) 9a +2a b) 6x +a c) l1x _8x 3 7 _xs 3 2 d) 6x e) x +a f) 3a4 +4a3 2 3 3-1Ia2 +5a 1. -IL -21 1.

a) a x+ 2 b) a 3 c) x.)5' 2 =. 2 26 1.: .01=2.101 a) 1.56. b) 65 c) 104 1.J3 = - 12.J3 c) 26.a) b) ')192x b) c) V48 V4s6' 2 b) 6"·7' 7 .a) 1..a) 6 b) a" -::~.[2 b) 8.[5 .a) a· +2a'b"+b. Stepeni s cijelim eksponentom b) b) c) 1. d) 3.J2 c) 1 1.71.[5 2.a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25' b) a"+b" b) 5" b) 1.r.a) a c) mp 5n c) 5a7 b""c 2 1.J5O=.72 =~(32+42J.60.0n-n)' 2b 3 .a) b) XER c) XER 17 b) 60 c) 09 1.J3 1.77.a) d) -I b) x~4 XER b) x.a) 5 1. I 1. 113 L~03 112 a) 3i/2+m4-:§if5 b) 2\15-12-15+ 1-W3 .a) 5 1.-·--..39. 1.52.a) .55.65. a) 1 b) 3 c) 16 b) 3-a c) -(x+I) 1.a). 15 -15 1.57.66.a) 3.7'.a) 9 b) 5 4 9 b c) .a) 1.[2 0) 4.4.96.'.43.1..J2 11Gb) 19fi + 15 -7 b) 5-JOj + 0.68.16. .a) b) 4 1 7 3xy' c) 6 1.a) 10000 I 1.J2 b) V27 bj.90.51.JS2 7' = 5·7 = 35.a) 4 b) 4 3 20.a) b) b) b) .6 c) 3300 .4 8x lJi y 211/ c) 9 1.86. 2y-3x xy l+a 1.a) 15 c) 16 b) 25 c) 3 d) 2 b d b) 2ab' b) 1 1.50.s. 111 P l' 1.[i -14... 1.83..II ~ ~ (//. ap 1.. b(b' -ab+b')-' m-I b) I-a (b -a)' 1.a) --16 c) -25 1 c) 4 c) 100 d) 1 d) 4 3 1.a) 1.84.61..97.a) -1 1.67.a) V2a.49.59.88.a) -3= 3 9 1.a) 5.58.a) 13.·'{j02 1.42.3 9 19 ~ 2 b) 16 b) 32 c) 2 c) 26 b) d) 2 d) 3 15 1.[2 .93.82.J3 .a) 6 1.3-15 c) 1.a) ax m -o+8xm ..a) 1 x.a) 2 1.a) (m+n m-11 J 1.38.72 = =. 3.46.a) 160 b) 630 c) J 92 b) 3V'S .70.a) 1.99.2.J2 9 L 100.J3 + 5.3.x x y c 7 6 la .01=225·0.a) 1.54.....76.[2 b) b) b) 3.3Vs 1. Aritmeticki korijen 1Al.a) c) 5J3 4Vl 2 7 3 a 4 1/ 4a 2 b 3 2aF3 5x. 1 (a+h+c)' 2bc 1. 2b 1.98.78.a) 8 1.63.J3 3V3 + 2V3 2ft + 6-16 17 -15 + 2V'S 1.a) 1.25 60 b) 33. = 6·8 10=480 c) =9·25·0.."3 b)a 7 c) p 7 d) 2b'x 1.62.a) 1.89.a) xy-2 1.a) 1.-> I 1.69.53.a) 7 -J3 b) 15..J50 b) c) x .75.Jl1 b) . d) Sa e" --..92. 19b 1' c) a d) b) X.72.j3.. 2abV2ab 1 c) 4ai:l·J7ab c) c) 30 2 . d) 8 a b) -16 b) 81 b) 343 125 d) -1000 c) Ii a k !':.}25.a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3) a-3 .1l IAO.[2=5.J2 - V9.a) 1.79.45.a) 8 _x 6 x 6 b) 1.81..a) 1.[5 + 22.J2a s .a) 6.[2 =.31 ')250 b) Ix .J5'.J2s·.2=. =3·5=15 b) .a) 5 Korijeni.a) .J28 d) 1.J3 = s.J3 b) 4.1.47.95.J3 ..-+-4~7. 9V3 .}r32..48.a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2.85.74.a) 14.a) 2'ab 4 b) (y-x)' cJ '/hpf b) 18. b) x2:-5 c) 1.'.[2 = .n 1. .91.73..a) bl'+28' =~(3'7)2+(4'7)' =.80.2 c) x~-5 1.[2 1.2 7ft 6.2 b) x2: 1 2 1 c) -I 1 l.)S2 cJ :ifb4 d) -J12a d) 1.64.94.

fa -.a) 1.a) b) ---. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable.12 c) 1{}a7x..3n 4J:..a) 17 +2.) m+.j3i = .a) l~ 1.a) 8 b) 2 b) 6 ../3 1.a) 2.!fi.fa -. (""2-.: el) .J1S 1.1. 130.J22 e) b) a~2b c) 2a 2 .115./27 ·16 = ':1.a) b) c) I~ d) V3 : '.149.118.JS c) c) 2a4 x..a) c) 120 b) -V -0. = '{/3 2 ~ ..124.a) 1.108.119.111.f16 c) b) 1~ I.a) 9J2 ifJl '.fa)' -(.. a)-I b)-2 1127.1 c) v...132./3 OT2(20+.a) 1.a) 1~33 ·2' = ':1.a) 2. 'f2= 4..Jb..121.J 4a 6 1..a) .a) clxifd s!JS .J3O .a) 3.Jlo) .139.150.104.- c) 5 1.120.f2 1131..[2 = JVJ(s4 1. ( a-Jd2 -1 a+va 2 -1 a-va2 -1 a+va2 -1 mvm-+a+m-+a= _ m+~n/+a ~? '. 32 ~ 1.Jb)J (..2 b) 2 b) x c) 0.(5 2f/l2 1{[6 2-{"w? c) c) '.f6 .a) 1.! 14.4V4 1.9 ..}343 a' 1.j192 1.Jb)~ ~ [(.a) 1.fa -.[.a) 8 + 2.a) V6: 'ifi.-.1 05.a) 1. 144 .(7n 1.126.a) c) lIV27a 2 b:' 1.ri5 5)]5 6 lIS ..2 3a 2 5 b) b) 128 c) 137 -20J15 b) 12 1.Jm +a JVS' M 5 3.a'+'" a+frl=i -(a-frl=i) m+vm.a) 1.j3 (.h' ..J2 + 250 1..Jbl'J(.a) 5 b) 3 1.129.J2 + 3.1 47. 1.JS c) 44 d) 192.a) c) b) li/g1 a 8 b) 1:.") ifi7 .) 1.---~ =.f3 ./432 1{/i]52 2!<j b 19 ~ b) 1.~.if.[.[2.135.Ji b) ~ c) Vi Va d) 1!i/lO el) N V64 = 2 (.2 !JS b) 3 1.Jb)=[(./3 .a) 1.a) 5 b) 6.a) -3 1123.145.fut c) +J8 1Oif/5 b) b) d) a'·Va . korijene posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani.J66 2V6 l.• ) • 146../ x 41 ~9-xgn 6!J a 21 = Va 3 2 b) 1117. 2 = '.J2 1. a" 4 24¥ : 2 b) {J..a) 3)' . fJ a 5n.4 1. 1.136.a) 4 1.a) 0.if5 .a) e) V2x ~X47 5 f37 V2'" '4K b) x'.128.Jb)=.[.109.148..a) 3 b) s....fa +.Jb b) .a) 14.J2 + 2.a) 1.'if4 = '(/2 ?.h22 =18 cJ b) 1:fi 1.a) a 1..143.j35 -3M 22-4M 4fJO +J15 1.J2ax el) 2Qx4V2ax el) d) 1.a) 8 c) '-V10000 c) 1.'f2=4.1 16.[2 .J 54.Ji '!Ja3 :"!.141.(J8-S8 +a c) 15-48 3 c) d) 2f2D V'2.a) s.fa -.133.134.152.a) Va'-6" = Va a 2.J38.a) '{.122.-.107.a) '2 b) 5 . 1 -r-cc-2 !fa b) b) el) VX 'fY el) V54 l.a) b' 1.151..a) .fa -.if3 f) 648 aD c) 1:tj8a~x8 ~a29 b) b) b) b) :=x3!J x 17 c) c) ~a47 =a~ 1.113.[2 ..2)' =V(a z)' =aVc.I 2va--1. clifd b) b) b) 1.140.a) 1.1 12.153. b) M -.JIs b) c) b) b) c) V40 V12 V25 V48 c) c) -.106.+a 1'11- 1.125.a) 1.fa +~bX.2JalD1H.J35 b) 6 c) 10 Fa Vi = 442' = ':if8 b) 1.: a.}m +a 2 2~ a' .2j4&l b) ~r-:.r "-.137..Vi? b '{/a131 1:+4 b) u3L. = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 1~8: 2 3 = If] ~I (a-b) c) .a) 2J2 114 b) (.1).11O.

.J1l.J6 + 4m 30 7_ Aka je -J2a 2 - 4 .. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se: 2-J2. 2+1112 2 -2f3-8=-2(J3+4) 1. tadaje vrijednost izraza x = 1. "Jio +5 +flO . (.J2 +-!5t .a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 .a) 11.-!5 . Prvo "srediti" dati iZraz.2 -...1 .. a::...2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12) _ 11(-4-'.J3 +-!5 ..1.'. R. a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog sredivanja dobije se: a+am 2 +a~(l-m'2r 2am . +1 + 1 -Va =1[. Rezultat: 28.[3 --!5 +2m)_ 4+3.b =2.a) c) 4(. tadaje vrijednost izraza 2.. 2.Ja 1 -- 2 .J10 =-Fs(.(2+J3)' -US)' _1 ~2+f3-J5L 1\2+f3-FsXI-2v~L~ \2-4f3+f3-6-:.J2a 2 -4+2)' =2a'+4.4 ).=:: + ~ a' .2 + . tadaje vrijednost izraza 2.164. lEa' -4 r::: ..J3 + 3.[. odnosno.fi.2+413 .[a -[ + 1)' 2.J2a 2 -4) -.a<2.J2a2.155.J2(-!5-..:2.2 +Va +I +1 -Va =1[.2._.J2r fIO_2fi(-!5-.4. 5 7 2 5 Ako je ...J2 __7__ 7f1O-.Jb -1 Fab ~(. ~ (J 2 + z-J":.: 9 + 2J7 -. la-! 2': 2. 2 (-II) i aka je 1::.[3 X3f3 + 4fi) -S 7 = 1[.[3 15 1.157.-4 II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J 162.:'F"'.nzan::::::li 1 zaO<n<1 n 1.J2a 2 -4=2(a'!+.a) LJS6.Ja --1 b) Kakoje: 1.3f1O flO 3 Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez. __7_=2.J2 -!5.[3) 2 (1 0+:1Ii2J3 -Fs) 1.J2 ::..J2 J\O .. Rezultat: 1) m za JHI > I i 1.2 --21 .3:. ..2J\S .1S8. Ako je a22 vrij9dnost izrazaje 161a) 2(V4 +Vi +I) c) 4(V9 +!fl + I) (V4 --Vi +\) d) VI6 -2V4 -.J2)+sfs .170.173..2 2': 0. 163. 1 1 c) b) 4 1159. b) 3(SJ2 .2 +v-.a) (Fs + .171.J5+2m)= .a) Uputa: Ja + 2~ = .6) 2 2 b) 3fiO .J2 + 1) -!5(-!5 .. a = 2+'-'3. r::: .2)' = 20 2 -4J2o:' -4 =2 (a 2 -.b 169.1. _- L172..2.5.a) ·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 Vi Vi!J4 V8 2 b) 318 d) 50'14 167..: 116 117 . 4 = \i /' 2(r .168.3.to vrijcdi: 1 ( J2a 1 -4' .4 + 2 - 2 c) .2 -1.a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka.a) b) . L160a)~ ('-'3:1)Vs c) (l-~W d) b) (-!5+~)J32 .J6 .-'-'3.[S+.J2 -!5 +..

J2 -1)= 2.' b) 1CP ~ ~ (ax' )5 (3x ):i 2 1 c) c) 17" all d) d) l.fi-l)' =(.[ =8 I .J2 = (2 -.a) 4 4 4' 1 d) SI 1.180.J2 +9 )=J.__ :1-Va Vatl+ Va + :.182..~ 4 ./3)~(."2+v 5 =' 2 un * Kako je to je b) (. 1178. ako je x> I.a) 3 = 1+ Va + Fa . 4.J2 + 7 i (.fS)' + (.fS +. -1 X' + 1 b) I.1) I-Va . ~4-lh+J3) =J2+J3.7 .J2)'./21 j (~+IIJ./3 ~ 2 + ~ 2 ~. 1.. .J2 + 1)' Kako je 20 + 14. 1.J2 = 4.1Y = s./3 ~ 2 -.191. 1.fS d.J2 + 6 + 3./2 +~:::2.1 (1.a) (~y b) 2 b) 3-1 ..183.fS)' =*6 +. ab>O Ixl"' 1.1176. J(2+~2+~2+13 2-~2+j2.Vs.~~= 1.a) Stepeni s racionalnim eksponentom = (3+2.J2) i (.I ].[.. moze transformisati ovako: VlX2 -N-l) 2 ' Ixl> I b) ~J6 + 213 +.fS)' +(.'/6)J 4 . ~"-2-+c~=2+=-I}o.a) 5 b) 3 c) 128 d) 2 3 ~2 +. h(/.a) 12 1 b) - 273 100 1.J2 .fS +...196. -V(.lS9.~ 2 + ~ 2 +.a) a -a 1 2 1 3 5 -53 1 1 b) 2 = a6 5 2 1 -+2 :::: a 3 b) I c) x d) '-a 3 .(.J3.b+3.J3 )=.fi I ' = lJi+~6+4j{+ .= -1(2.fS -.J2 . ako je x<l.192.tovrijedi (6+4.6+.J2 \ ./2+1 .c-' r.J2+J3 Iz-N)=N.J2)' i r.3+-'::"+1./3X.fS) 2 =fUJ3h+&J3~4-(h+~2+J3 J=.fi-~6-4.186.J2=(2+. 187.5 =V6+2f5.6 +4.J 8S.------. Uputa: WI 1-:.J2 + 1)' = 2.-flS = = (M-J6N(4+Jf~)' (h!i5) = (.J2 + 1 = s...J2 =.2J3+~2J3 =~4+~(J3+1) +~(J3~~f =~4+2f3=J3+1 b) Kakoje6+4..fi-(2-J:2)J -If 1. r:. Fx+I 1. +3(.J2 = 2 +12 + 2 -..J3 = c) 32 d) 3V3 2 f2 1.a) straria jednakostj' koju treba dokazati. 1.3 1.184.fS =V 8 Z (¥ =~V16+8.a) 2 c) 16 d) 10 1.3 +2..fS =~V1+3.188.' .*a)~~+j4:.12 + 1). 2 VZO+ 14f2 +V20-14.N~2+h+J3~2-~2+J3 = =rz. 9 14.fS)' W 2 2 v6 +.j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3V.12+4.J2 -7 =V(./3)=(.J2 -I)' = 20 - J( =~(2+13X2-13)=f~-(i3)' ='/4-3 =1.194. 1. x "' O.a) 52 I .190.. a 6 : a 3 = a 119 118 . ~-~ 3 11+:Ns+2.fS = -ZI =~2 +13· ~2+j2.. b) 12' b) 4 c) "- 1 1.a) a+b..:"2'=+=..fi+2'1'.J2 = (2 +. r.fS)' = I =Ll.J2j' • to se lijeva J.195.J2 + '2 = r:. I-x :Vs./3 .-flS = (-JIO .: F1+:Ns+Z.J6)y(4 + -flS).a) 2 2.[.J2 +7 -./2 6-W 'J' 6+4'/2 +_ 6-4.193.-J3.J2+1 )' 2 V2 ~ 6-4.a) I...!(I+f5) =.fI5X-JlO .fi=~-.[i ..a) V2+.c-~(-f5-+-J3-)' = ='/2(15 -./2-1) v2+1 fz-l l l' -J4 Vi25 1 b) W =z!64 c) V64' {::ZS7 J d) d) JlOo c) 1179 (4 + ./2 +1+J::i-l) =(2'/. 2+.fi . h-J3 = ./3)=5-3=2 .

R'). 120 121 ... HOMOTETIJA i SLICNOST Rezultat: Ako je m>n. Ako je m<n. Kruznica i krug 2. 2A. Tacka 0 se naziva srediste kruznice. 1.r. ·.202.nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj tacki i kruznicc k(A..·.5...2.Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2.. Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom)..' Najpuza tetiva naziva se precnik (dijametar) kruznice..!).s (poluprecnik) kruznice.. x. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na datu pravu p. Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene kruznice (SI.2...1... r). 1. R+r) i k(8.n 2 . Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A. Duz 6iji je jedan kraj srediSte kruznice a drugi kraj. 2.In ako jeO < mO: 1 1.. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva se kruznica.8.. ? N r~ p M 2. ·· I·· ... U tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n. R'+r). ····. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A').b)' na SI. Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci nonnalu n l1a izabrani krak ugla. V(a . r).3.lh. 2...:·... Radijlls krllznice je OA (~OB~OC).. Prava t je trazena tangenta. j .1 1. ' I '. R) i k(B. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva.197.. (J.199. 2.. dobije se 1 1 1 a3 b) a'b 3 n-In 2. Rezultat: 1. naziva se krug.. Neka je N tacka toj normali "tako da je MN=r.1. Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A.1. 2. 2.. vrijednost je 1...7. rna koja tacka kruznice naziva se radij.. Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te kruznice. Up uta: Srediste kruz. .a) 3 c) _ab 3 d) a '2 ·b 6 2 198..20! 2.200.. nakon sredivanja. vrijednost izraza je -1. 1 .. Neposrednom zamjenom vrijednosti za x.2..-1 1..=l). Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be.6.203. srediste traiene kruzl1ie-e nalazi se na presjekll kruznica k(A.

7.6..~.15. v • • D 2. k e e 10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao.1'6. odnosno 70° (SI. Isto tako su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi '1'=20. 2.' .$\ v • • k o p S. vrijedi: <A +<C = <B + <E (=180°). Tacke A. A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice. 122 123 . 2.2. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a se n" '.]7.olll:. to vrijedi: a+\3+y+o=3600 => a+ y+ 180° =360° => a+ Y= 1800 .). Nekaje AB tetiva kruznice k(O.).).2. OYU S1.2. Povucimo dijaaonalu AC posmatraJiTlo e. paje £=2~. 2. 2. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da budeAB=AC=R Norl na Ie u t ac ama B 1 C d trazene tangente 'k . Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D. Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k.~/' .). ' . Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE oznacimo sa ~. 2. Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI. zakljucujemo da mora biti <E = <D. a kod jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki.2.. 2. Nekaje E tacka na kruznici k van luka ABC.10.entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC.2.1? Ne~a jc. Sl. a drugl ADC).4.8.2.9. v • '. dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni. Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad istim lukom «AOB=2\3l. . B i C odreduju kruznicu k. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i prave OT (SI. to su suprotni uglovi jednakokrakog trapeza suplemcntni. Kako su uglovi <BOD = ~ i <p lIg10vi sa normalnim kracima.9. lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°. Dakle. r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na kruznicu (SI.5. na atu pravu p su ' kruzllIce (SI. pa su mu uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku).p Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC. to je <p:::. jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad tetivom AC je manji. ve. Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) 360° = 2(0 + \3) => 0+ \3 = 180" => Kako je zbir uglova cetverougla 360 0 . Tada je cetverougao ABCE tetivni. to je ugao BOD = \3. odnosno.3). 2.l.cetverougao ABeD tetivni (SI.5.). Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni.12 Cet r C! ~.14. neka vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°). a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad tom tetivom. .2.>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni cetverougao.11.2.7. Neka JC tacka A presjek pravih nip.2. 2. tj. (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki trapez tetivni cetverougao.

Neka Sli to tacke M. C r P a-r B T 2.> r = '--'.1\1' SI.tacke A U odnosu na kruznicu k (iii kraee. (ugao izmedu tetive i tangente jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom). Koristeci teoremu_ 0 tangentnim dllzima. Vrh C trazenog trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom AB. Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se tangentni cetvcrougao... cetverollgao u koji s~ moze upisati krllznica naziva se tangentni cetverougao. Analiza: Traz. 2... R)..22.10 . paje srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE.. Uputa: Vidi prethodni zadatak. Drugim rijecima.. 2.18..oTP ·LlO1"P podudarni. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T.2.30.2.2. 2. 2. Odredimo ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. to je <C + <D = l80°. Pravougli trougao ADE se moze konstruisati..23. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao predstavljen na S1.24. Dakl'. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a. 0. Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na prcsjcku prave DE i kruznice k(O. Vrh A traz.2.15.mo dodirl1e tacke stranica ovog cetverollgla i upisane kruznice.21. Tacka Eje srediste stranice BC.2.eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom AM'B (S..2... R).27. M .13. 2. pa su :suprotni uglovi cetverougla ACED stlpiementni. N.11. Kako je poznat i radijus R opisane kruznice.. 2 0 2.19. OEk(A R)ns.)..l eiji je centar A' u sredistu duzi BC (S1. tangentna duz tacke A).. Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k. Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S.12. 2...). sto znaci daje taj cetverougao tetivnL 2.. 2.. zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake: 124 125 . Treba konstrllisati skllp tacaka iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.14.10..).enog trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t. Data kruznica se vidi pod datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa ~A.a Alj-_-9--'~ '" S1. to se centar 0 ove kruznice nalazi i na kruznici k(A. A B A' 2. 2.2.2. to su trouglovi D. P i Q. Uputa: Vidi prethodni zadatak.20..---. Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente.17. Posmatraj.). onda duz ciji su krajevi tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz.2. b-r + a-r => 2r = a+b-c :::. Kako je OT~OT' (~R) i <OTP ~ <01"P (~900).2.16. Neka je ABeD tangentni cetverollgao.). 40bije se a+b-c c:::. Kako je ugao Abt jednak uglu ACB (~y).28. Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1..14.).2. Trazena tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1.17. Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI.. Otudaje PT~P1" (SI.25..29. Koristeci teore11111 AB = AN + BN => tangentnim duzima i oznake sa SI. R).26.

redoll1 na stramcama cetverougla AB. pa ~~L~I~IC~ ..). a P.2.2. + DT. NiP. + PC+ DN + AN AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT. BC i AD tako daje SM. Kako je cetverougao ABeD tangentni.LAD.k~S: SM) ~od.2. Neka su tacke M. .l + PC + DN + AN -DT.'e j ed~mo presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD. ~o~lrIvala sfranicu CD. to je posljednja jednakost nemoguea (svaka st:'~nica. dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD. vrijede jednakosti: MB = BT2 .18. Neka su M.2.35. to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva prethodna zada'tka).2. b " • CD-CE =AD-AE => CD-CE =DE Kako su CD. => T.21. SM) ne bl. Prema teoremi 0 tangentnim duzima.22.~=SN=SP: (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova).). to je zbir dviju ~uprotlllh stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica. .). ~. = -DT. Je presj~k ovih simetrala tatka S.. MB=BN. 2.erougla ABeD.21. Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale ugla tBp (SI. 2.20. S1. c S N S1. 127 '26 . Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica. CE i DE stranice trougla CDE.e. Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00' (odnosno 00") i normale n (S1.33.23. SN. DN = DT" AM=AN i PC=CQ. 2DT..trougla vecaje od razlike drugih dviju stranica). BC + AD (S1. => DT. DT = DT. Tada i.LAB. Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi. BP = BT. to vrijedi: AB +CD = BC + AD. NiT.2.na pravoj AD.. tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao ABeD Je tangentni. Se.~. odnosno. NC=CP. = DT. AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN AM + BT2 + CQ + QD= BT.2. za koji vrijedi: AB +CE= BC+AE.S' 0" s S1. pa je deltoid tangentni cetverougao.22).~lllznlca dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu). =2DT. 236. dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI..SI. dobije se: AB + CD = BC + AD.32. o 'L--+-rr-. Koristeci navedene jednakosti. '" T. Treba dokazati .19.ir~je tri stranic: datog cetv. Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = AA+rn=~+~+~+&=~+BN+~+®=BC+~. Aka kruznica k(S. E ph-~-'2 A B M p B A M B 'AM=AQ. Kako su sve stranice kvadrata jednake.2. DP=DQ. 2.19. Q i T 2.LBC i SP.2. + DT. Taka bi dobili tangentni cetverougao ABCE. \a. Neka. sto znaci da L\CDE ne post?]I. Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111 A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna tack~ prave p i tangente t. tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu ~!UZnlcuo pri ~emu se tacka E nalazi. S1. Otudaje . Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date kruznice)..

2.46. pa prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: ' 1'0. T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih kruznica. a tacka T pripada kruinici precnika AO. Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI. Kako su tacke A iOdate. N~~a prava kOj. A o o SI.'! tacka C.nice imaju zajednickih vanjskih tangenti? lzvedi konstrukciju i dokaz. 2AO.27. Norma!a l! tack.--vab = 2-v ae + 2-v be .39.2. Prava koja prolazi kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI.(R _ r)2 SL2.). r) dodiruju izvana u tacki" T (SI.29. R+r) paralcllJaje sa trazenom zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za (SI. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice.).. Otllda je MN ~ 2MT = AM+BM ~ AB.2.~3'l!yuta: Tangen~a!' iz tacke B na kruznicu k(A.ce polupravu OA u tacki P . Dodirna tacka trazene = AC + BC.a pro.kru~l1ica. 2. 2. AB' =4Rr z. R). R-r). R) i k(S'.2. moze se odrediti i njena dodiql..45. 2..2.25. vrijedi: k' a kako je AB SI.fb~' ~ '"abc . Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi zadatak 2)8. 128 129 . tada je prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta •••••• :::: -_" '::J Ne~a je T dodirn~ tac~a dati~ .37.+ .25.: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u tackama MIN.A i B dodirne tacke jedna V3!lJske tan~e:lte .'Ie kruznice k(O.rr. Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1.2. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice. D SI. Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra. Analiza: Neka su k(S. kruznice k"(B.2.2. odnosno -Jab = & . 2.).jR. DUagonale deltoida Sll normalne. Neka su .42. Neka .).lazi tackom 0' sije.26. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN (MT~TN). to sc tacka T maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa.' tada ove kruznice ncmaju zajednickih tangenti.47. Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O.29. R) i k(O'.2 ~ O-O~2 _ PO 2 ~> --2 ~> ~> Aw2 ~ (R + rJ' AB' ~ . BM~MT. 10 je: 2 r.38. Koliko U ovom slucaju krui. Prema teoremi 0 tangentnirn duzima.). Ako je T dodirna tacka ove tangente.27. R') date kruznice i tacka A neka pripada prvoj kruznici.44.2. tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'. r 2. 2. 2.41.Jabc ~> :r 2. tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG. Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k'.Tada je trougao 00 Ppravollglr sa hlpotenuzom OO'(~R+r) i katetama PO'~AB i OP (~R-r).Jabc . Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid.26. 2.23. Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R' (gdje je R' radijus druge kruznice). vrijedc jednakosti: AM ~ MT.

Nekaje !'. osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima SI. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla. Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?). geometrijska proporcija. Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i llormale u tacki B na pravu t (tangentu). Ako dodirne tacke t~ngenata. 2.53.59. sto.). 5)~1 b) NZM(4. 2.2.48. Sli AiB 2. Proporcionalnost duZi.).duzinu duzi AB.a) DA b) DA c) NE d) NE 2. Po postupku mjerenja.).52. 2.ena polara (SL2.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2. d I Oznako.49.32). Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I . 60)=10 2. Mjera duzi. mjerimo njegovom oSllovicom.2. Talesova teorema I CB 4 AC b) AC c) = = __ _ d) AB = 5 2.61. Otudaje AB BD = Be). Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo osnovicu Be fla krak AC. Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se ostatak DC.BCD.30.2. sada treba CD nanijeti na duz BC.2. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta letiva vidi pod datim uglom ex. koji ima ugao pri vrhu ad 36°. Samjerljive i nesamjerljive duzi 2. Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvijc duzi. 2. eVidi prethodni zadatak).50.33. gcometrijska sredina dviju duzi.31.2. a c b d ' kazemo da su a.56.Ie ]:2 2.BCD. koji ima pri vrhu ugao od 36°. Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?).a) = = 6 CB 24 4 5 AB 5 AC AB 2. AB predstavlja.BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°. 2.60.). B C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi. Trazeni odnos je 1:2. = 2. o p 2.a) NZM(l6.54. oznHc<)valllO i sa d(Al3).2. to je CD<BC.3. Trazeni odnos . Na primjer. Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e visine podudarnih trouglova (S1. dalje.57.33. c := i. Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom uglu ~ «ABt=~).30.34. to . Upula: Zadatak se l~jesava analogno prethodnom.2. znaci da se ovaj postupak nece nikada zavrsiti.24)=8 2. C SI. Mjcrcnje duzi. Dakle. 6)=2 c) NZM( 10.ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36° (Vidi S1. Ako .Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?). tadaje prava AB traz.31. Ako puvucemo simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i A A S1. b. Uputa: Vidi prethodni zadatak! cetiri duzi proporcianalne. Vrh A trazenog trougla je na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice. Kako je !'. aka je cetiri proporcionaine duzi (SI. !'. Ovo.39)=13 c) NZM(lIO. produzena proporcija. 15)=5 b) NZM(13. Kako je DC osnovica jednakokrakog !'. ponekad.51. U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu tangente i tetive (SI.58.Ie trazeni odnos 3:2. tada kazemo da SU te 2.55.Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi.2. 131 130 .

2. Tackom D povucimo paralelu DB sa pravom CA. AM: MB=AC:CD=3:2. ) "4 Uputa' Dat· _.> x:2=5:3 " _ c) (2+x):x=8:2 ¢.11.sa pravom A. Ove prave sijeku duz AB redorn. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku. OD· _-. B b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno pod a). ~razena duzje x=OD. - 4 => AC: CD: DB= 2 5. to su jednake i dul. po konstrukcUi.> AC CD A 2 A" --. Sada vrijedi: 0--B. Dalje je.66..> 12x=25 ¢. rugoJ odredi se tac'ka C . odaberemo proizvoljno!). . A3 tako da vrijedi: AA. . 2. d(CD)~3. 133 . sijeku dui AB 1I tackama C j D. u tackama C i 0 i vrijedi: ---------AC: CD: DB = AA.ska ~:ed!na dvUu .> 100-10x=20x ¢.11oparaleie.> 7x=5(S-x) ¢.J. A.i.Ladatak se maze r~jeSiti ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati U obltku x:a:::::a:(a+b). : A._- tacka B tako da bud e -OB ::::a+. BDII CM. OD:a=a:(a+b). 2 CD 4' DB. A 1 • A . OX odredi se tacka A.a ove para!ele.datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul. U prvo1l1 slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4. b) (10-x):x=20:10 ¢. Dokazil'CSL2. (cija je na G) za kOJu vI"IJed. j A 9 .a) Pokazacemo.36. 2.39.> 3x=2 ¢.. paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi. 2.> b-c'=a'd.37. 1111 C -a +a ~~~i' Geol11et~ij.i AC. Na polupravoj Oy -~---- = = odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em. Kako su.3) x:a=b:c ¢.2.'>a2bd+b22_2bd'd2 ¢.73. DaJje se konstrukcija moz.e izvesti kao u zadatku 2.> 6x=4 ¢.> x:2=1:3. c) i d).h As. tako daje _ . duzi AAj. Traiena duije x=OB. A 6 . (Tacku A. .). kroz tacke AJ A2 povucimo prave. a) (S-x):x=7:5 ¢. a na poJupravoj Ox odredimo tacku A taka daje OA =2 em.A2 A.71. ina njoj odredimo 9.OA .smatraju se rna koje poluprave OX i OY. 2.A6Aq -"} - A 2 A.70. tako daje Tackama A2 i A6 povucel. y SI.¢.. .. Tacka M na duzi AB dijeli datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra.A C =3 em. " j .69.T " OC . 2 OC=1 OA=2 OB=x C S1.i II zadacima b) I c). x = ab = ~ c 10 b) x = .A 3 . Na pOlL . PraJelno sa ovom pravoni. NeJ>.)B.3S 0 ~--~~----------~~ A B Na analogan naCin se mo~m odrediti i duzi tl zadacima h). odnosno. AlA} i AlA3 jednake.'. graficki.69.> x:5=5:12. A 7 . Po. CD i DB. Tada vrijedi: ' -.' .> bc=ad ¢. redol11.erno odrediti i dul. (1+4+3=9). : A 2A 3 . ~ . dva nacina rjesavanja ovog zadatka. Na analogan nacin mol. a zatim povuce paralela CM sa pravom BD. Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A 2 . A:.>a:b=e:d.A.> 4+2x=8x ¢. ( fackom A povlIce so paralela AD sa pravom Be.72.63.> 30x=IOO ¢.. tacaka: A]. CD =2 em.a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy. 5 8 5 A A.2. 2.a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B). N'a d ' popupravoJ OY.OA=OD:OC=4:1. t a k0 caJe OC =a." A.> 7x=2S-Sx ¢.38.2.a i A C D B 2.. OB. Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2. e plOporclJe se mogu trans f " ormlsatl. tpravOJ OA::. OD=4 D SI.> 3x=10 ¢. C D z~datku (ac + c'~' = (bd + d'~' ¢. c) x = SI. Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. 2. L.0 . Vidi zadatak 2.6Y.a) . b '. proporclJa a: G = G : b. a) G'=ab=9 => G=3 132 b) G=4 c) G=6 d) G= 2J2.

---\\a b \ P --y---7-""~ R 9 t--------- . Nekaje C' srediste duii B'C'. Povucimo pravu a paraleino sa pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo.> x:a~b:c c) x ~ be ¢. d(BD)~3..39. a:b SI. Nekaje R srediste duzi PQ.. vrijedi: AN BN AC BD ~ 2.> x:b~c:a [. tada A S L2.> ¢:) bx~a w ¢:) x:1 =a:b. Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC' iBR. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan.)~d(AjA2)~d(A2A3)~ ~ d(A3A4)=d(~A5)~d(A5A6)~d(A6A7). _ .a) Ako datu dut je x=AD.. x ~a2:b bx::::... Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni (SL2A.4 I .75. Presjecne tacke ove prave sa pravama AB i BC oznacimo. od kojihjedna ima pocetak u tacki A. 2. sa B' i A'.12.. 2. a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi d(AC)~4. redom u tackarna DiE. ~+_~ A' c C' B' Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC.. Presjek prave CD i prave AB je trazena tacka N.74.45. 2..Vidi SL2.).80.2 ¢... b) = a b ¢.U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera. Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB.40. redom sa P i Q. b) X x:a~a:l = [.81.- ------~ x:b~b:l c)x = a:b ¢.__.c . a~AB tackama C D podijelimo na jednake dijelove.77. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC (SL2AL).> x:a=c:b b) x ~ ab ¢.. Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je d(AC)~4.a) x~a' ¢. Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a). . D C Drugi nacin _ 3 Prvi nacin C 4 A~------~----7B A~-------4Nr----~B 2.78.44. Dokazi! c 51. Dokaii! SL2.a) Uputa: x Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a).> x:l=a:b .242. prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2. Neka je S srediste duzi DE.: a2 x:a::..- ¢. Prava BR 'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC. Prava CS sijece pravu AB u sredistu stranice AB. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi: d(AA. _ . redam.a) Nekaje AB data duz. ltd .82. a na polupravoj By pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3.2. Zaista. 2.a) X = ':'!:.. c) j d).79. S ! a b ...76. .. Neka prava p sijece prave AC i BC. c a 2.> x:a=b:l. Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova. Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka.> ¢. .> c) Uputa: x=ab 2. 2." .43_ 4 3 A ~A~--------~rC~----------~D~----------~B Analogno ljesavamo zadatke pod b). 134 135 . Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i By.

:ansverzali dviju [j" paralelnih pravih).= .2.' .. AB.= .<.-n b 14· 15+x Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182. 2. 36 40. Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki. '"'" ".. a na polupravu Oq datu duz d. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111.195 . q A SL2A6 Posmatmjuci neku drugu. .t... tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa vrhom C. 195 181 13 15 IS 4 5 20 b) 3 2. ..:} .' .-_ _ _ _.2. vrij~di: a:b=m:n .... Vidi SI. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a.0B=28 11a daje.45. a da bUde OQ =n.=195. Prem3 zadatku 2.::.86....'"'" 13(4~111)=15m :::::? 28m=S2 => 1J1=-. . . b C-m 15 4--111. .\ => .83. od preostale dvije simetrale trollgia.. Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki. A. Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen a) AC: CO = BD : DO b) OC=4 - AC=-~=. i se navedena.a) => '"'" ~=--. CO·BD DO . . odakle se dobije: {[ m 13 m .47. .0CD su slleni. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB . i 9' 29 29 2 2 7 3 9 7 2 75 90 24 . 13 15 .-. proporclJa SVOdl na ~~_~ ah= B AM'" Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. b i c._..10·7 AC=--=5..~ 2.I~~=A.6.. . vrijcdi: BC: CD:= BM : MA. .90.4. .a) l-. SI. L\ABC i aka je o p \ C \ b \ ---'b-.86. Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic. '9 I 9' 1I a 111a 13 x . BM:AM ....Ncka su min odsjecci na stranici c.. NA611 BA.2..n=-.. 2. Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama. x 2. \. Neka prava koja sadr~i tacku A sijece As MA411 BA. (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na . Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla S1.m=19~. AM=2MN MN=2NB A A A.89.84. ' 'iJ. Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama.::. 7 2. a na stramCt a su 19 19 17 17 65 70. C S1. Zalo su odgovarajuce stranice ovih troug!ova proporcionu!nc.Od sJeccI na stran!Cl su: . M N B m n 2..88. Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox).:::. to je: a:b=m:n. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C.2.pa. 7 7 52 ..n~15+195=21Q 1J. n '= 195." _ _ ~.48.. . na analogan nacin dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla.85.. -<>-_-"--_ _"""0 2. Troug!ovi AOAB i . b 60 195 . a'stranici b su 136 137 .2. C . 14 kraku Oy tacku Q taka c) AC=7.46. AC=CD.c). \ d Be: CD = BM : MA..87. SO c) 11' 5 I ~S. pravu AC u tacki D.. sa pravom Be.. dokaz.. Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je s~ simetralom eM.

_··. Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8.93. uzeti obavezno k>O.. SI./ . 52. 101..94...S. .92.:-=> n=15. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a. C)o~'Q//O/A' .. vrijedi: a:b:::m:n ::::> m(m + 11) a:(m+n)=tn:n => a = .a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na kojima su visine trougla). c) Odsje~ci koji odgovaraju stranici a su. 588 35 . ) be ====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-Be NC' a AN~b c··-a' ' . 2.5.. ~A 138 o A B t39 Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije...2.99..49. SI.91 119 In "=-.. I -' I -. A' 2..:- a m b+n 4 5+n ::::.. za stranicu b su 24 i 36 za stranicu c su 75 i 90.=..a) m"=12. 80 -. 41 41 4 4' 7 7 Od~jecci koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su: 60 i 80./ . .100..--pB B' A' SI. c~a ~.n " :::::-- 2 b) -..52.2.a) b:c =MC: BM... uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent homotetije k.. 560 i 588 .:} -::::.2.· o""":. odnosno. Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj.... ···· ...··· .5 i 73. SI..98. b+c b+c si~~rali vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi: ab NC=-···... c n C n 3 n Odsjecci koji odgovaraju stranici a su m'=10~ n'=6.. => -- ac -- ab AS AN c AN (_..\ B' A' ..2.. 2.. b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i postupiti kao U ovom zadatku pod a)... n"=15. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su : 560 . 2.49.MC=--. Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla i datim o~naka111a na slid 2. a stranici c su 2 a C' 2. postupiti kao u zadatku pod a).. Prema teorerni BM=--.55.~... 2.. D:... c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova trougla. 40 iSO...97.56. 2. · · · 2... b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM => (b+c)·BM=ac 0 2. b) A. 11 B C 2. B/ a)~//~B.. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj... 2. odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla..m=20.91.·· .95. 2..a) HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA B '.. .. . ····-A.102. 49 60./ .2. Za krak b".50. Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo B A B SI.0/········0.96. AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n. 2.. / .. U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj ~.I --..

.. jer je 0 B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD... SI. OC:OC'=BC:B'C'. A P B I SI. 2.'.:~:. . lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i k=-3).113.108.62.58. AC=2MP. 2. Dokazati! 140 141 .a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao. a koeficijent je k=-2. C' . ~~~::l~~~i~.not. .. Isto tako. . c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu.'. 2. Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla.2. BcllNP.109..Centar hOl11otetije je ieziste T n. Analiza: Ako je MBe dati troug'ao.il..hollloteticnim preslikavanjem ovog trollgla.. Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O...V. ~ R' => centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li.O. J 12.61. R).'. a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije paralelan s~ radijllsom OM u istom smijeru.>. 2.'..106 .a) y . Neka je 0 srediste straniee A'B' ma kojeg kvadrata A'8'C'D'. kruznice k'.x_'_ _ _ _ _ _ _"" "" 0' b) Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke.:··.2.i. M prema Ta!esovoj teoremi. sto zilaci da su srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i centar S. Aka su radijusi kruznica razliciti. Nekaje MN precnik kruznice k(O.:Vrhovi Ai B su normalne projekcije vrhova C i D na precnlk MN.~ c... C . dobijamo trazeni trougao..2. Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene odgovaraju6i~.I. tadaje eentar homotetijeovih kruznica presjecna tacka tih tangentL 2.:: . .10S. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe. .'. Prema Talesovoj teoremi vrijedi: SO SM OM R SO' ~ SM' ~ O'M'. vrijedl ABIIMN . k' N S'o 2.. .BC u trazeni ""A'B'C'.~.. Pokazimo da su dvije kruznice razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne... R) i k(O'. . Na poJupravoj AS odredimo tacku B' t~ko····. kruznice su homoteticne direktno i inverzno.60.l •. . M OD:OD'=AD:A'D' . Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente..A.Anallza: Neka je ""ABC dati traugao.~o~~~~~~i~~i::I~~!to. ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju sa tackom M~.2.•. To je bro] 2. 104...enog kvadrata. Dakle. Ad IMP AB=2MN.:~:<" [\~:.... dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0. r) data kruz~ica. . Svake dvije kruzllice su hOllloteticne..•...U . . tadaje trazeni trougla .•. B s S1. Dokazati! x' 2.~":._. R'J. Ako odredimo centar homotetUe S i koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu. .e t.. . da bude AB' =m. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova MBC i n. Kako je CB para1elno sa C'B'. 2..l. odakle neposredno zukljucujemo.110. Nekaje 0 srediste opisane krllznice oko datog trollg!a.'.g za~O. Analogno se dobiva vrh D. to je..2. lSI.ABC.103. Homotetija sa A. Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k.111. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u D C tacki C kojaje vril traz.oc: OC' = OD : OD' . 2..MNP paralelne i. Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica). njihov odnos je stalan. Neka su na slijedecoj slici date kruznice k(O.vrhovima oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova. BC=2NP.

I'----c----"'" !lABC u !lCDE (Zasto?). tb) sijece kruZnicu k' u tacki B' kojaje srediste stranice AC trazenog trougla.64.125. pa su ovi trouglovi. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice (SI.6. CA . Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz vidi pod datim uglom. ~ ) u kruznicu 2 k'. 142 143 . 2. r!).IIS. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom. Dobijenu kruznicu k preslikajmo homotetijom B(C. to ce i druga da ih dodiruje.za homotetiju B(O. Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa.65.2. Konstruise se. R) trazena kruznica koja dodiruje krake datog ugla xOy i sadrii datu tacku A.119. Zato su hOllloteticnc i kruznice k(S" R) j k'(S'. Centar S ove kruznice pripada simetrali s datog ugla.datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se srediste S traZene kruznice.2. jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°.o0n. to su"oni slicni. Dalji postllpakje ocigledan.4 ~> 0.2. Ako su A' i B' tacke na katil koje odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi: A'B' ~_I_ AB 50000 = A'B'= AB =lll.117.2. i na presjeku paralele sa -S~M (iIi S'N) krot. Kako trouglovi LlABC i. Tra2:eni uglovi su: 75° . Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a. Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla.124. Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p.67.2. odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p. recimo k'(S'.'.2.116.paje ugao CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih mjesta u prirodijednakje razmjeri karte. _.2.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek jed~aki. Homotetija H(C. rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla. Nlsu slicni. -Vrh A trougla dobivamo kao presjek poluprave CB i krulOnice k. 2.paralelu DE sa SI.875 m 2.= 100crn =20c01.2..11S . Analiza: Nekaje kruinica k(S.66. 65° i 40°. 2. homoteticni. A'B'~ 3750 m 2. k' o 9~=S'M=k OA SA ' x SI. 2. Ako je x duzina dalekovodnog stuba.-Prema Talesovoj teoremi vrijedi: pa su duzi S'.63.2. ovimje tvrdnja iskazana u zadatku i dokazana (S1.65.4x=16 ~> x=40m.M i SA homoteticne.reclmo MiN. x~!3.0. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa).67.123. Kako Sll homoteticne figure A B uvijek i slicne. 50000 50000 5 B'C'~30cm.122.6. 2. Slicnost geometrijskih figura 2. Kruznica k(B. 2. S1. to se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni (SI. S' SI. a slicni trouglovi imaju sve odgovarajuce uglove jednake. Na slranici AC datog trougla uzmimo llla koju tacku 0 i povucimo. y A S A' k A ~ S c A A S r -_ _ S' 2. A'C'~24cm.CDE imaju ijedan zajednicki ugao. stranicom AB.). koristeci osobine slicnih trouglova dobije se: x:8 ~ 2:0. S'M).66.) .121.=) preslikava D E CD . k). 2. SI. J 20.

). }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB. r) k'(S'. Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB.===::::::> ===.:=a'+b"+c'. --.2. I 34. 6AEF i 6A'E'F' .c=kc'.133.ADS i M'D'S'.~jllCil11 stranicama drugog.2.). je predstavljen LlABc:: sa datim elementima. dokazana. To znaci da posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. Nekaje ~BC slican sa LlA·B'C'. to vnJe 1: = == == C'D' A'C' B'C' AB \ ==)I A'B' -=-=. 2 ' pa. prvom trouglu slicnog trougla. o· A E B F 2. BT ~ A' 0' F' f?' D B h 2 3 BT 2 . iskazana U ovom zadatku. 2. to vrijedi: A 144 -----MA:MC=AD:DC E Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC.A "B"C' dva sl.68. b i c. Neka su duzine stranicajednog trougla a. odn05no A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS. odnosno A'S} sa odgovarajucom stranicolTI. Aka jednakokraki trouglovi im~ju jednake uglove pri vrhu: tada su im i uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?). b=kb' ..odnosna.130. Vrijedi: LlABD . d' CD AC ( BC trougI ova proporClOna ne. BC=2B 'c' . a ugao' S'" A'D' je polovina ugla C'A'D'. posmatramo homotetiju sa centrom _ . B Aka. Otudaje: SD AS AS AE AE AB SD AB . jer imaju po dvajednaka ugla.). AC = AB _ _ .128. rca b ===. vrijedi: ' MA:MB =AE:BE slicni.A'B'C'.129.0. Na SI.ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla . Kako su stranice slicnih troug1ova proporcionalne. Kako su odgovarajuce stranice slienih .. pa SlI slicni.2.6.-:-=-·=-=--. Neka su AD i BE dvije tezisnice .70. Tada vrijedi: -_ _ _ _= AD 1-< CAD= -< C'A'D' .70.-= k G = a+b+c = ka' +kb' +kc' abc a' b' c' a=ka'. pa za njihove stranice vrijedi . tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka.69.ABC ! f::.~ABE j 6A'H'E' Sll slicni. 1. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla mozemo zakljuciti da vrijedi: SI. pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki). dalje. to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C. sto znaci da'su trouglovi (odnosno k=2). odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic. r'). b' j c'.2. 2. poje: c B' Trouglovi . Neka Sli odgovarajuce stranice drugog.~'B'D' i LlABE .: DE: BD.F' podnozja normala splls~enih iz E i E~ na stranieu AB.e prvom trougla proporcionalne sa odgovan. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom.2. S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b' '~ A 1. Neka.i..126. -~ 145 . Nekaje CD tezisnica LlABC. 2. dobivamo AE: EB = AD : DC. Neka:-iu . Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama. 2 2. Tadaje obim ovog trougla O=a+b+c. Obim ovog trougla je O". = k(a' +b' +c') = kG' cime je tvrdnJa. a'. AC=2A'C'. trouglovi BTF i BDE su slieni.127. Prema teoremi 0 C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi uvjetima. odnosno A'B' (SI.. => o abc -=-=-=-(=k).2.6. Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S.slI F i.LlA'8'E' (Objasni zaSto')). mozemo pisati : TF BTDE BD BT·-·h I -- BD = 3 .135. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD. S druge strane. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' .132. C' SI. Kako je'D srediste stranice AC. Koeficijent slicnosti je k=~ 0' B c· ==== i E' A' AD AB AD' AB' = BE AB =-= BE' AB' ::::::> AD A'D' BE BE' ::::::> =-=-=. c propolT1Ja: C TF: BT ::::. A'C' A'B' A'D' pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni.2.131. I .. Nekaje LlABC ma koji trougao (SI. 2.-- 0' a' b' c' 2. BE BE' AD A'D' Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz. Nekaje BD jedna teiisnica i T tezi5te oyog trougla.icna trougla (SI.===::::-. a C'D' odgovarajuca tezisnica ~A'B'C'.6.68. sada.71..

pa posmatrana dva jednakokraka trollgiajesll slicna. pa vrijedi: £.140.2. AL~_~-==. pa su slicni.BCE it-ABE pored zajednickog ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao. pa su trouglovi slicni.0'=59.u A i koeficijentom. J 36. => a'= 72 . trouglovi L':.a:a' =h":h. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC ~~ . lz eve-· s1ienosti i iz BE=DE sJijedi B SI. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC.=~ => -+.76.1ABD j 2. Kako je a:b= hb: h.18' P. 2. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama. Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 1200 i prave AB (SI. 2.73.::". Ugao <ADB je vanjskl ugao ~BCD.144. to je L':. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu odgovarajuce visine od vrha.b· = c:e' a) a·=IO.2. Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao.154.2.151.155. A Neka je AD visina datog trougla.5 .78.=14 2. 45 J 2 36. 7 => AN=7NC 2. 1z ave slicnosti zakljucujemo: 1. to je dokaz zavrsen.77. 2.2.~--- 2. A 2. ugaojednog. paje CB simetrala vanjskog ugla. pa su sIienL Ako je j --HD = x. It 12 => ..2. e'=25.Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24. x=8 2 . AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD..147.B 2.75. Zajednicka stranica . 2. ---AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC 2. Dmga visinaje 32.Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. B D C C Trougao L1AeD slicanje ~BCE. Otudaje: n ~ C J2 B AD=m. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°. Kako je M srediste duzi'BD. Medu trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima. a'=4. pa su 51icl1i. tada je AH =8-x vrijedi: x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3. Krak veceg trouglaje 25. obima). to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. 2.E. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55° (zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°).148. DB =n. proporcionalne su sa stranicama drugog trougla.72. 149 . Neposredno iz zadatka 2. Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE imaju zajednicki ostar ugao. zakljucujemo da vrijede navedene jednakosli. 0=39. I 50.138. to postoji trougao sa stranicama 10. Kako je jedan ostar ugao drugog pravouglog trougla 55°. = ~.BDE jednakokraki i vrijedi jednakost E uglova <BDE=<EBD. pa su slieni. a stranice koje zaklapaju taj D SI.141. A 4 D 146 SI.AD: AC. odnosno.=p·O. 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla). T rouglovi . s JO s 6 12 -+1=5 s D n B s 5 S=-.139. e'=20 b) a·=18. 0 :O · =a:a .]45. Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki .0:0' = a:a' = b. 0 = 12. D Dakle.=> n s n 11. P. b'=22.: h b=8:5. pa vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE. ugao (kod vrha A).153. Otudaje AB: AD = AC: CE. b'=15.AB AC DB CD m+n 12 111. .. 0' ~ 0. I 46. . Kako su homoteticni troqglovi i 51icni.137. Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna (Provjeri!). pajesu slien}.=-.. pa vrijedi: ---SI.142.Povrsine slicnih trouglova odnose s~ kao kvadrati odgovarajucih stranica (visina. C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva jednaka ugla. 2.2. J 52.[1. 2. odnosno. 0'=19 em 2. - O. pa su i visine AE i CD jednake (svaka po 8 jedinica).=5:4 i b:c= h. 8 . Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je ~ SI. 2.1BCN Sll slicni. 10 6 B 2.77.143.) i BC JO 5 120°. odakle slijedi proporciona]nost odgovarajucih stranica: AC: CD = BC : CE. to je a:b:c=!O:8:5. 2. Nekaje L'lABC dati trougao. 60 II A m => 2BC·NC=BD:BC => BD=2NC. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla. AC·CE=BC·CD.5 2. Tadaje m = AC =~3.136. AB: AC = AD: AE. => h.' =60. MBC 6e se preslikati u t-AD. ~ =~ .2. <C=<ABE. C 147 .

..81.. pa se doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: ... dalje. Kako su uglovi <A i <D suplementni. y' EO 1 1 =+=" AD BC '-0. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad precnikom).J~~~~ 2. -. EO EO =+==1 AD BC 1 1 1 = + = = = => AD BC EO 201..q.pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz slicnost. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi tvrdnja iskazana u zadatku.).. pravougli trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak ostar ugao...160.86. 1.---2. pa trouglovi ~AOE i ~DOF imaju jednaka po dva ugla (Koja?). "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA.= MC : CD => AB.. TrougJovi LlABE i LlCDE su slicni..Trouglovi ~BOE i "BAD su slicni. stranice paraielograma su jednake.. pa vrijedi: b: AE =c:b => AE = Slitni su i pravougli trouglovi MBC i .._ Otuda. c=7. 148 149 .BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE. vrijedi: BE AE Prema teoremi 0 AE.ABC ilACD slicni.... iz slicnosti trouglova ~COF i ~CAD..161.~t..83. Iz 51i6110Sti ovih trouglova dobije se (S1.164. '..79. pa su slieni..fi A S1. Posmatrajmo sliku 2. CD = BM MC...::.-'' "'.:. CD = 4r-. A Pravougli trouglovi MBC i ~ACE su slieni ----- ---- Analogno..0 SL2. 2 1 dobivamo OF= 1 _ _ 1 1 _ b' c ~BCE.= b' c a b' AB C D . trouglova ~AOE . Pravougli trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto").J 8 1 .. odnosno. pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC Supro~ne j/ B <: ~F o a EO: AD+EO: B. a E podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl..._. AE: OE = OF: DF => => AE: r = r: DF a' Koristeci-dobivene jednakosti. pa je BC=AD.= r.."-."1 63..-::. tada su pravougli trouglovi .Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC.). pa su uglovi BAM i CMD dva ostra uglasa normalnim kracjma.=> AC.' . ""<"1>...2. C D SL2.5.2. 2. -- ~~ => AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4 ._ h:2S=8: 10 => h=20. je: A E B 2. --.2..' E· .. 2... tadaje AS simetralaugla <A.. pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c. = BE AE a2 b2 m 2 n2 2. a=10.6.----." :-S1.<== BE: BA+AE: BA EO : AD + EO : BC = 1. jer je - BE+AE=AB.= = .. £.. a prava DO je simetrala ugla <D. 30:d=d: 15 d = lS. Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI."B Dalje vrijedi: C =? SL2.. L S1.2. M Iz slicnosti o\'ih trouglova. Trouglovi ------~AFC i ~BFC su slieni.'. to je ugao <AOD pravi.. 1 + 1 ~DOF i "DBC.. Ako je 0 srediste upisane kruznice. Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS.156. 159. Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(.84...-.::. 1 Be AD BC AD BC AD 'BC+ AD 2.DF=r 2 = -". 2 2 simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n . C .----.../_.slijedi: -A-B : -BM.5 ..2. odnosno.2.162... A c D Sabiralljem navedenih jednakosti. dalje.2. FC = 4AF => AC = 5AF A B D C 2. cime je tvrdnja dokazana..85..): ' D C =+= l ' EF=EO+OF= 1 SI. .82.. Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu Be.B pajetacnoiovo:a:BE=c:a => BE=~.:""-: ovih trouglova dobivamo: A ..80. 1 _+ _ _ +O~ . 25~ ..8S. B !2:J.:.83.157.

90. 7:b=8:3.. Nekaje sirina rijeke x.. je datom uglu. ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5.175. Ako na polupravoj B' B D C C' A B 2. Analiza: . Iz ove ~~ x D c SI. Paralela kroz B' a sa pravom Be sije. h.91.88. Neka .166. Trouglovi ""ABCi L). to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. C i D. 2. Paralela kroz B' sa pravom BC sijece pravu AC u vrhu C' traienog trougla. .172. Trougao . pravougli ~A'BC' se moze konstruisati.90. Proizvoljnom tackom D stranice AC. a na polupravoj SA tacku A' tako da bude BA'=5. Iz slicnosti trouglova ""ABC i ""ADE (SL2. a na polupravoj AB tackll B' tako da bude AB'=3. Kako su stranlce BC i B'C' paralelne.). povucimo C . vrIi' A trazenog trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be'. b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a).a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku (b+e):b=(3+5):3.174. Neka su tacke Ai B pristupacne. BC =a i DE =c. Analogno dobivamo i vrh B'.169. tada se na popupravoj AB odredi tacka B' tako da je BB'=AB. Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom C' C AC sijece pravll AB II tacki S'. AC=b. Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla.) . Na polupravoj DA odredimo ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h a .165. to zadatak ima jedinstveno rjese11je.) dobijamo: x:c=(b+x):a =>.168. C 2.Ie L\AB'C'.88. B b'b--"a~-'b. 2. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. ftd. Nekaje trazeno rastojanjeAB =x.92. ugao kod vrha A jednak.167. ·gdje je b data dut.2. A B' 3 B Dokaz: Dokazimo da dobijeni ~ABC posjeduje zadane clemente i isplInjava date uvjete.6.5 em . ax=c(b+x) => ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c). Na obali l1a kojoj se nalazimo uoclmo tacke B. drvo i 51. sijece pravu Be C' u tacki C. gdje je a data dui. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim tackama Ai B adrea-uje MBC. i 2. B' B 2.170. SL2. Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla. Analiza: Ako je MBC dati trougao. pa vrijedi: x:b=c:e => x=bc:e. paralelu DE sa AB.Ie 'AD visina datog trougla (SL2. 5 Konstrukcija: Neposredno iz navedcne analize vidi se p0Stupak konstrukcije L'lABC. rastojanja BD =b. Na pravoj Be odredimo tacku D tako da bude CD~a. Trazeni trougao je-MB'C' 150 C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ~b. 2. Analogno zadatku 2. a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A. to je i Be =a. itd. D slicno5ti slijedi: AC : AB = AC': AB' = 5 : 3. ' A SL89. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni. Traieni trougao . Paralela kroz tacku D' sa praVOill Be sije6e 'poluprave AB i.:'. OdIlOSI10.-- 2. paralela sa pravom AB. 2. Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi.ce pravu AC II tacki -C'.2.170. sa lSI . Dakle dobiveni L'lABC je trazeni trougao.2. red om u tackal'!la B' i <. 2.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2.CDE su slicni. '---- . jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete. bi prosla prava AC.173.AB'C' konstruise se na isti nacin. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu. Trazeni trougao je ""AB'C'. b) b:c=5:7 2.93. Sada se moze konstruisati duz b. Izmjerirno rastojanja DE=c. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1. Ako na polupravoj BC odredimo tackll C' tako da bude Be' =3.171. Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je B 'D =a.Nekaje ilABC dati trougao i a data duz. D Prava koja sadrzi tacku D i kojaje SL2..93. Prema konstrukciji.). C' SL2. Izmjerim-. Nekaje E tacka 11a obali kojom A . Dalji postllpakje ocigledan. Na polupravoj AD' odredi se tacka D tako daje AD :::::h a=2. CD=e. Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a.176. AC.) B' Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t.

Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b.polupravol11 BA'.jeku ove prave sa pravom AC' dobicemo tacku C.).Ie 600.185. paralelograma odredimo ta6ku C tako da c· "'A---cA.A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim (recimo kod vrhova A' i B'). 2.2.183.£~ SL2. od vrha.I01.Neka je flABC traieni troLigao. 2.187. Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A ..2. Dalji tok anatize je ocigledao.AB'C' rnazerno konstruisati. D 2. Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111.). ugao kod vrha D . 2. odrediti tacke D'.). Trollgao ABC je trazeni trougao. 2. Ovaj trougao se moze C konstruisati.102. Nekaje r' radijus upisane kruznice u dati trougao. Iz sli6nosti trouglova flAB~) LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da .5 i 6 se maze konstruisati. B C AB' = B'C'+ AD' .· 153 .2.94. dobi6cmo podl1o~je visine datog trougla. 2.2. Ako je AD = (f + II .188.)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa kracillla ugla.'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna S1. a zatim se mogu.177.?-----.182.Ie B' B ~ A 152 A B B' bude AC~5. Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl..B iC.. Tacke BiD dobivamo na prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. To je rna koji pravougJi trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom. ha=3. Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja paralelna sa pravom C' A'.Ie ] 5°. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici. 2.179.a datog trougla za H(A.180 A B' B A B c CD =h 2 181 2. nanesemo datu dul. . lzvesti konstrukciju i dokaz.2.186. Analiza: Trougao sa stranicama 3. na presjeku ove paralele i prave AB nekaje tacka B'. B'C' =c i uglom B' AC' koji je jednak datom uglu. 2. Vrh C nalazi se na presjeku kruzllice keG.99.<~---i'i Izvesti konstrukciju i dokaz.184. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\.101. Neka je L.. tada . rlr'). redom.AB'C' dati trougao (SI.=5. Nekaje C' tacka na AC takva da je Be' paralelno sa Be. A. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi kroz podnozje duzi h. AO=a-+-h).96. i konstruisemo pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c B 'C'..E'.102.-. Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se koostruis·ati. Trougao L. SI..100. a za koeficijent odnos date duzi 1 odgovarajll~e stranice datog pravougaonika. dobija se dllZ koja je visina traienog trougJa. 2.2.2.A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi. 2. C' SI. Uputa: Konstruise se rna koji L. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna visina. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C' tako da bude AB jednako datoj dUZI.D B · A=_ _ _ _ _ --''''--_~ SI.C.Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka stranici AS trazenog pravougaonika. Zatim se konstruise novi ~ABC koji je slican sa L. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi. na pre:::. gdje .178. Paralelog:ram ' C' AB'C'D' sa stranicama $ i. sa polupravom Be. Ako na vlsinu koja odgovara stranici 3. 2. Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD.--. 2.. tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog pravougaonika. Na dijagonali AC' ovog d=C-_ _ _ _. BA) j poluprave AE.1 00.98 kOjll tacku E' i kroz nju povucemo paralelu sa BE.3 i uglom ~ izmedu njil1 od 60° moze\no 3 konstruiusati.Ie m data duz. SI.E. SI. od vrha nanesemo datu duz 1"1.

:. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi: ~.Druga kateta je x-J 0. Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni. Primjenom Pitagorine teoreme dobije se: => q:h=h:p => h'=pq. ~ - ---2 -. 155 154 . a=21.7. b=4.:: a : c => p=a2c. 2. a hipotenuza je 50 em. (C_8)2 +20' =c 2 => c=29. 2..a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na osnovici.198. a/2 S1. b' = 91. V1Sil1U na hipotenuzu.+CD +AD .189.. 2.2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' = --. a=4. '1=4. ~~~--~------~ A D B 1 a.193.200.a) h=5)3 10)3 2. a' ) ) 5 5 2. paje: 2 2 a':b' = p:q => d = a. a=8. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15. AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD~2 -2 ~.209. prema SI.{ti.:-.190. c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog. ). 2.J5) 18 32 J?8 450 b) p=-. odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla. vrijedi: . ~2 ---2 =AB +BC. Neka je x kateta. = CD. a) b=3.a) h=-'b) h=2)3 b) h=2)3 c) h=4)3 c) h=20 3 a-+ b" .. h=~. ~. -. p=-. 2.· 18 32 24 2.211. paje q : b = b : c => q=b'c.199.[p:. uglove.210. a hipotenuza je x+ 1O. C S1. Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice.203. a = 6. Primjena slicnosti na pravougli trougao.192.J5. Pitagorina teorema h 2. 2 Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc BD' =BD.205.208. a:b = .. = 78.p=-=-.103.:-. b=256. a=750 o b::. povrsinu. (x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I.a=6. b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne odgovarajucim katetama drugog. Analogno prethodnol1l zadatku. 2.204. O=a+b+c=70. 2. 2. b=30. i oznakama sa SL 2. b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu. pa vrijedi: p : a. ~+BD=~+BC+BC+CD=~+BC+=+~. zakljucujnlO: 9b +b' = 100 => b' = 64 => b = 8. --2 -- ~ ---2 -2 - ~. visine.103.196.194. 1'=24 c) a=16. 4 d) h=3 3 75 2. p=4. c=p+q=169.104. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu: AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C'.2. Sada vidimo da je odnos projekcija p i q p jednak odnosu kvadrata duzina kateta. 2.fi.191. Neka je ABeD pravougaonik. -. Pravougli trouglovi MeD ~BCD su slieni jer su im ostri uglovi <ACD i <eBA.195. 2.:q=-.~. b=8.2.::} a=-h % 100 2 =>a=~b. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice. 16 2.] 97. q=~ P=24C 5 5 17 17' 2. b =qc. pa su jednaki.J5 . a I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni. h=5 5 2. uglovi sa normalnim kracima. 78 56 11=-. -. a=65 c) c=25. ~. Iz slicnosti ovih trouglova.-2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC' => BD = CD -2CD· BC'+ AD Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se: ---2 "--2 ~"'-2 -2 a'=pc.. Katete su: 30 em i 40 em. d = a 2 +a' => d' = 'la' => --.207. Prema zadatku 2.a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak.a) p=16.J5. -- -. 11' = 42.p=16IS b) p=2S. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu. c=lO. b=20.206.103.2. . -2 ~2 --2 --1 ~. (q=16. a'+ b" '=pc+qc=(p+q)c=c·c=c. ~. q=-. 2. 2. 11=12. a=15 2. b=8.

.. AF: FC =2:1. Trougao L\.2] 3. b 4 A \ =5.~=5. Koriste6i Pitagorinu teoremu izraCllnavamo stranice.221. . Stranica romba je a= 10. odnosno./1.a2+h2 =5.218. d l :d 1 = 3:4 => . 2. I~--.217.223.ACFi Ac'=AP'+CF2~(C_X)'+h'=82+15'=289 => AC~. ---tadaje CE =AD=d. L>C\l SL2. . L\. Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli . DijagonaJe ovog A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21. odnosno: -2 vrijedi: AB = AC· AF. Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza.2 J 5..~ (-d. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11 2.219.2.4.214.). Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja odgoyara stranlel AB (~e).212. Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje C C'D~C'C. _ -' 0 - 5 10 ( l J2 + (d.216.2.-I. 2.:. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla. ~2a2 +2(? _b 2 .IOS. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi: til .841-40~21.(a-e \' => '--1 \ 2 ) h~. -2 -- --. Visina CF dijeli duz BE najedl1ak~ dijelove.6. Trouglovi LlEFC i ~BCF su pravougli. zadatka AB:BC=.ABC je geometrijska sredina ~ hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na => d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144. (. Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine t~oreme na L\. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba.6. BE=a-c. ~:~:::::~zu ::~ ~~~C F~C ~ FC: BC.108. tada vrijedi: 2. + fh 2 - -rfii. vrijedi: AF:FC=2:! jer jy.1)' +7.107. paje AE =c. 4 . Kako su AD i BC normalne prave. !\. d]. 2. Dee S1. =([- 2 =>5.108. ~ -2 -2 -2 -2 Otuda je: AB : BC = AF: FC . \1'_ _ \ 2 \ 2 ) 2.. pa se na oba moze primijeniti Pitagorina teorema. Kateta D e B e pravollglog ..':y -~ 2.222. Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE p~lralelno sa krako111 AD. pa je - AB +CD =AC +BC +BD +AD -2 -2 =>c+4tc-~2a-+2b- 7 7 'J 7 Jr2a-'::-' tli = +-2h-:2.76+49=a--=>£1=7. Akoje EF=x. Zato vrijedi: 122 =d 2 __ .). => -(l 7 d~=-. til +. 2 . h 2 2/)2 -[(a-c)+ . analogno. to su trougloyi L\.).' +4c 2 2 4 J 2 2 SI. 0 ~ a+b+c = b+(a+c) b+2b = 3b.BCE je jednakokraki sa osnovicom BE.' -""-J 2 2 +2c •.106.2 +1.-_-C~2 2 ~nalogno fa dolazimo ~o = sl~edecih relacija: -'----2---- ~2b2 +2c 2 _a 2 2 2..24x-x' => 24x=192-=> x=8.6 2.2. -2 AE=EF=FC.y2. Praya CEje paralelna sa AD.£1 +2c' + ( -'----. Ako je a slranica rombu.)2 =a-. d. Nekaje AABC rna koji trougao.Ie FE =(a-c)-x. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata stranica.J2:1.ABE.202+2h2-C:: 4 E F B "~ A '~ F E B 4 2.l7cm.220. Zadrugu katetu pravouglog LlABC. 2.:::} (2. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni. 24 R ad· · · r = IJUS Je 5... pa je AE=FC.dl = . d '2 =.2. tada .ACE..BCF dobivamo visinu h ABCE (-i trapezaABCD): h-=b-- - -- Dakle.::.h~ISe".' '1' . BD 2 =(a+xf+h 2 =36 2 +1S 2 =1521 => BD=39cm-. Cetverougao ABCD je b paralelogram. h=20 em. ~ Prema prethodnom zadatku je zblr SL2.2.0=29. AE~DC=c i AB-AE~a-c (S1.2a2+2h~-([/+hl) 4 4 ~ 5. .DEC [ LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu: A -B - 156 157 . prema uvjetu AE=FC.

Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x. Prema datllTI uVJetlma VrIJed' a-+b-:::: 4 m-n-+(m--n. ~.6. SI:2. y =. 5to znafi da su stranice AB AC proporcionaine stranicama AD i AE.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer imaju pojedanjednak. Kateta pravouglog trougla je geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2. Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni _.J. 2. Trazena duz xje hipotenuza dobivenog trougla. Hipotenuzina visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi.4 '!") 4 4 . Tada je poYrsina kvadrata x Ako sa a oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa. 2 h" . tadaje povrsina ovog trollgia a'. C C A !--=D--6"--"I B AB=6.2. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina.j. Otuda je: AH:HD~CH:HE => AH·HE·=CH·HD. 4 .112.. . Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC. 2 Al"--~~-l B A a B DE +CE +BE +DE=a"+c -2 a) c) d) 2.110.227.BD=1 D 7 AB:o:7. bx = a2 ¢.2. 2 2 . 159 .J2. koji imaju zajednicki ugao kad vrha A. Otudaje .231. a) x ~J36 ¢=} x=~ b) x=. trazenu duz x odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y. i kateta datoj duzi b. .. 236.rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema: 1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu. 2. 2.. tako da bude y2=ab . Trougloyi "'ACD i t. ostar ugao.a) Uputa: Konstruisemo duz y.113. --. 2. Zadatke ovog tipa. Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu slicl1i (S1. d) AC +BD -2 ~ -2 -2 .J3 ..111. SD='- A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I 5 0 AB=5. zajednieki..ABC i "'ADE. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J.J5:l b) c) a" .--AB : AC """ AD . b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!).. znaei da Sli trouglovi . " " ) -:::: · 2 . 158 cp .E S1. Dalji tok je analogan zadatku pod a).230. a zatim. SI. slieni..J3 d k d " d' 2 a'. Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu 2. AC· CE = BC·CD. Vidi prethodni zadatak. AE.BD -2 2 -2 -2 ---2 ~BE -2 +DE .235. x=a':b ¢.226. . :::: 4 m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C . 1: .224. pa trazenu duz x dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b. ---AC: CD = BC: CE. -2 AC -2 ~DE ~ -2 +CE . 2.AD=1 B S1.234. c Dalje vrijedi: '-2 -2 ~ DE + CE . 2. pa je taj trougao pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c.j. 2. y = I: J2. ·/3 i jedinicne duzL b) Analogno zadatku pod a) c) X= ~ lab <=>xJ2 =.233. => xJ2 = v <=> x: 2 .j.ACE iInaju jedan zajednicki ostar ugao~ pa su B ~ -pq C 2. dobivamo: C -- proporcionaiu duzi a.). -2 -2 2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi. 2. a zatim.7 c) x=..a) x = 0/3 :::::::? .? 4 ? 2? 2 " .228. odnosl1o. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1. odnosno.> proporcionalu duzi a.).. cq = -.232. Neka je stranica kvadrata x. pa su slieni CSl.229 . Vldlmo da za stramce trougla. Prema datorn uVJ' etu ..' 22 '. b i a.j.· 2.za at a mora a vnJe J: x :::: -4. -----. dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll. 2.). To) dalje.fj : 1 ._t:: a::::. c) Prvo odredimo duz y2 = ab._ __ uglovi).j. Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc.225. b) i c) Analogno kao zadatak a)._. Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE.> a:b=x:a . vrijedi Pitagorina teorema. y = '.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a. koje ispunjavaju date uvjete.109. . DE + BE .-. B A E B A 2. pravougli trougao cije su katete y i c.

a c Xs - 160 161 .243.odl1osno. tada iz uvjeta zadatka vrijedi: -4~-a . odnosno.6. b2 4b' 4s(s - a)~.odnosno. uVJeta . a x strallica trazenog jednakostranienog trollgla.2aJ 4b' Otudaje: 165(. Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica. 4 4a 2 ") . Neka su d j 1 d 2 dijagonale datog romba.r:::3 <=> x-= ') 2a =>x r:::. .A 'B'C' dva data sliena trougia.. 2 2.237.3 2238.2a) 2b 2b 2b 4b 2 (2s .'u.2s = a +17 + c. Uputa: Kao u prethodnom zadatku doci do AA. tada vrijedi x-=:ab..e) =~.6. pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b.6. AD oznacimo sa x. -.A~B'C' paralelne sa odgovarajucim stranicama . \/5 hh?=C2_X2=C2_(~2~c2-a2)2 =(c ~ 2?41. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala. to Sll stranice .6. tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti: Xl::. 11" =~ .6. Odredimo krllznicu k' koja je opisana datom trougiu. r::' uz 1Z .'B'C'. .A'B'C' koji je upisan u datu 2b l +("2 2/)(. a i b stranice Jatog pruvougaoniku.240..6. Primjenom Pitagorine teoreme na tronglove flABD i flBCD dobije se: A D CD A C x 2f3 .247.ABC i polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB. Dokazati! 2.. doci do izraza za preostale dvije visine trougla: 2 2 . Neka je k data kruznica i . a na polupravoj A "C' odredimo tacku C" tako da bude A 'C'·~AC Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C' (objasni zasto~) i podudaran sa . be.2" )2s(2s. Tada se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k. x =17 W x:l=17:x. a pravougaonika.ABC. Na 2. Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.J3 . az~timtaj trougao rotira~i oko centra 0 date kruznice za ugao od 90° u pozitivnom iii negativnom smijeru.242. Aka konstruisemo duz y = 4a tada trazenu d· x 0 d re d·Imo . Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu. =~ {::::> x '~3 = -( I d 2 7/ "'.i i prcthodne zaJatke..b:a=a:41 4 c::. i DC =b+x ako je navedeni ugao tup.6.Tadaje DC=b-x. B B kada jeugao kod vrha A ostar. na analogan nacin. Tada vrijedi: x . Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz.11S. . . ~s(s _ al(s _ h)(s _ c) 2s::::: a +h +c.5 ¢::} X . x-.. (u +b+ c -2cX~{ + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'.114. x = £.> x - 2_ 4ab .c) .\ -eXs -bXs -a) 4s(s~aXs -")(5 .244.246.6.ABC. Nekaje BD vis ina MBCDu].a)(s -b)(s -e) .J3 --42 d.2 _ - 2d'''2 . 2b \/5.f3 SL2. tucia vrijedi: --~::.ABC dati troll gao._/. Pokusaj.239. . Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata.d. 2. a' duz 2..1 __ ("2 +0 2 2bc+b2 _oJ 2b (a+h-c)(a-h+c).a- 2.ABC preslikati u . itd.245. 2. Analiza: Neka su . J3. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla. krllznicu k. 2.:.2c)(2s . [stom homotetijol11 ce se dati .Js(s . (a+h+c)(h+c-a) 21J 21.lf3 _ b ¢:.. Aka je x stranica kvadrata.b)(s . j k b stranice datog 2. itd. SL2.Js(s -aXs -b c) A .Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi: b=-.

121. ABnCD={P}. 6. D}. tad a Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4.2. 2. -- Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi: t'=(SO-R)'-R' => t2 = 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20.249. 2.258. Pitagorinoj teoremi i datim podacima. s Konstrukcija: 1. p.Tadaje MA=50 em. Sred. Opisimo kruznicu k(A. tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em. S1.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi. 2.248 Neka su M data tacka.AOC su AO=R. knk'~{C. 2. Analiza: Nekaje k(O. a) b) o k A' x T 11 SI. Tangenta t iz P na datu kruznicu k. tnk={T}. MT data tangenta i MA data sjeciea. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i normale 11 l1a datu pravu II tacki M. R). B.120. P -2 ---') => => 2PA =(13-5)(13+5) => PA-=72. primjenorn iste teoreme dobivamo R=9 (S1. Prava s kao simetrala duzi AB. Neka je ~ABC pravougli trougao sa katetama a= BC. OT =R=21 em. gdjeje rj radijus prve kruznice.2. tada se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A . B i sijece datu kruznicu k(O. Kruznica k(O'. R SI. pa.2.257. 2.119. 2. 162 163 . Karnoovi obrasci. b= AC i hjpotenuzom c=AB. primjenom Pitagorine teoreme. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. a Ai B date tacke. 2.em.12 8.2. Zlatni p~esjek duzi 2. 0' A) koja sadrii date k" tacke A . Radijlls kru~ni"ce je OA. Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k j . Trazena krtlznicaje k'(S.'te kruzniee koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. b) koja ima centar u Ai r<!dijus b.2.2. pravougli sa katetama TM =t.6. Trougao LlOMT je sAO SI. vrijedi: (R+4j2=8'+R' =>R 2 +SR+16=64+R 2 =>8R=48=> R=6.) B " 2. odnosno OM (St 2.(SI. => 2PA =8·18 -.). 2. M - OT =R i hipotenuzom OM =50-R. S1.6ABT.2S0.118. r) data kruzniea. Na pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl. a s duzina sjecicc) tada vrijedi: t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em. 2.256. 2.118.) ~-~k k.251.119.121.254.253.116.252. s=36. tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI. 1z pravou:glog . TOns={S}. CO=x. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k 2 . Ako je T dodirna tacka date kruznice k i traiene k'. SA) PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji. Stranice pravouglog . 7. Uputa: Aka je 2x duzina sjecice. 3.). To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice odredi10 na presjeku pravih s i OT. Sjecieaje 8 em. 5. dobivamo x. AC=8-R. date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka pravih AB i CD. 4. M 2. 2. Prema slid iz prethodnog zadatka. o o k.8.2. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica k" koja sadri.255.

2. tako da vrijedi a:x = x : (a-x).DOT. B SI.lO) = DT ' Gornjajednakost znaCi daje DT = alO. tada je ~DOT -. Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice k( E.:. Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove trazenog pravilnog desetougla (SI.upisanog u k'rufnicu radijusa R (SL2. 2. to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a'+b2 U slucaju da jednakost vrijedi.2.).0MC.0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom 2 CD=CE+-. Posmatrajmo kruznicu k(O. trougao je ostrougli. Tada. . ~). Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?). Ugao pri vrhu ovog trougla je 36().2. Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE. tadaje tfougao tupougli sa tupim uglom u vrhu c. Tadaje lIgao <OBC jednak uglu <AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!).. 164 2. pa jz-odnosa njihovih stranica imamo: ° 165 .: DT + aT -2 -.~60.124.124.odnosno. prema prethodnom zadatku. 2.. Tadaj~ OD =AB = as. A A ""--D SI.126. Iz ove slienosti ( sJijedi: AO: AB = AB: BC . sto znaci daje Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI . Nekaje AB . Aka je T dodirna tacka t. R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice.i'ngente na posmatranu kruznicu povuce~e"iz tacke D.kokraki sa uglom pri vrhu od 72°. Prema osobil]i potencije Lucke - u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT .6. a aka jednakost ne vrijedi. Aka je a2+b 2< c 2 .262.- - pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as. je CE =a.-bude DM = DC . Kako je <ABM=<ABC .:Ako je 0 srediste R duzi OB. Nekaje M E A tacka presjeka ove kruznice i duzi CE.o. AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB i L\ABC sliena (Zasto?). Neka je .2. !26.tada . I L\BMCjejedna. b = BC -. to je i ugao <AMB=72 sto zoaci daje L\ABMjednakokraki i AM=AB.)..125.263..). Nekaje C tacka na krul'nici takva daje BC paralelno sa AO.259.~ - - R SI.123. => c2 _b 2 =a2 C a => c 2 = a 2 + b2 . A B 2.odnosno.122.6. Neka je M presjecna tacka posmatranih dijagonala. lednakokraki trouglovi . 2. ~..).a. a aka vrijedi a 2+b2 >c 2 . fr~ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A. Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI. Neka je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC. dobija -se da je CM ::::'-15. Trougao MOB je jednakokraki sa osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R. trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni).D -. Kako vrijedi: a'+b 2 =16+169=185<225=c 2 . Prema Pitagorinoj teoremi.125. SI. Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa podijeljenog po zlatnom presjeku. '-2 -2 2 2 2 _ OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB. tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli.260. => 2.6.ABC i .k(O. -.Neka je OD :::.~=a1O). tada je .261.J ·'~'h-. 2 Prema zadatku 2. Zato je ugao <BOC jednak 36°. (Vidi zadatak 2.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x. Tadaje stranica pravilnog desetollgia jednaka duzi CM.A 'k Neka su DiE presjecne tacke kruznice i prave AB. prema osobini potencije tacke U odnosu 11a kruznicu vrijedi: BE· BD (c-b)(c+b) = a' b S1.a5 stranica pravilnog petougla. primijenjenoj -na pravougJi . Kako je stranica c najveca.BMC su sli~~}i.<CBD= IOSo-36o=72°.Ie OM =alO Iz pravouglog 6. Neka su AB i CD dva norma!na precnika C D ove krllznice.2. R). kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku. to je posmatrani trougao ostrougli. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da -.261.2. R( R.264. vrijedi: => as = alO + a6 2.6.

5.p!sat~ kruznica.a) x=l. Odredimo . y :::::. I.2~~.a) Rez=2. 2.21. Imz=-0. R=5 em (SI.a) j b) I c) -i d) j 3.S d) Rez=O.3.2. odnosno M.4. 0 se nalazi na presjeku : spomenute simetrale i 11ormale. Pravough tr.35.a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a. 5 4000 3 4OO4 3.28. y=-4 b) x=i.23. 2.31. k ~\ x A \ISI. y=i 3.30. 3.34.CD i .. Anahza' Koristimo sliku .AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC.Nekaje data tacka P.26. je M zlatni presjek i dijagonale BD. Neka je dijagonala jednaka datoj duzi m. 2.ImZ=-7 d) Rez=~ lmc=-S' . 2. i.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3.16. Operacije u skupu kompleksnih brojeva C b) z=9+I3i b) z=-S-2i b) z=2-6i b) z=(a+b+IJ+(a b+1Ji c) z=-2+6i 3. sto. y=-4 3.B => be =2rh.'/ i~ didirna tacka trazene kruznice i tangente k \ iz tacke P. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz.a) Rez=O.25.a) z=7-7i b) 'z=-S+4. nacm odredujemo poJozaj vrhova B.a) z=I+2i 3.7. Kako je A ~ ?<v \. 3.a) 12 b) -33 c) 88 d) -11 3. p "A tacku B na pravoj p tako da bude --r---\ ~/-'~ P PB=PA. Dakle.17.8.a) -4i b) i c) i d)-i 3. DiE.27.a) 0 b) 18 c) 10 d) 10 3. y=l-i .1.2~6. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: 2.128. A? 3.4 c) Rez= -0. M B 3. to je vrh D na presJe~~ kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C.}3 b) 2i-fi 3.AOM i ~CON.a) 9. Ilnz=2. Imz=3 b) Rez=-0. pa je AM dui koja je Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla.a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3. c AB: AE = AD: AC => c: 2R = h .a) -S+Si b) -i c) 6i d) lSi 3. Upu~a: . po definkiji zlatnog presjeka.Imz=b) Rez=-~.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3.129.129.ll.19. Iz pravouglih trouglova b.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l -x SI.2.a) x=I./' / se na simetrali duzi AB.a) z=-5+8i 3. AC po z. A.a) i +j4001 +i-lOO +i = j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1(l +i-i+]) = 2 b) 0 3.IS.14.l.12.~uglovl L\A. Imz=4 c) Rez=-I. 2-fi b) s-fi c) 4. y=-3 b) x=IO.a) z=-12-3i c) c) c) c) b) cJ z=6+2i z=14-3i z=-4 z=2a+b+(a+x)i z=19+i e) z=8-3i z=2+17i 166 167 . primjenom Pitagorine teoreme.a) -3 b) I c) -1 d)-4 3.22.6. NU e tesko zakljuciti d. to se srediste trazene kruznice nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki \ SI. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) c_-~ 3. Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku se uvrh~v!m~ traZeno~ pravilnog petougJa.7.27+:'l::::: i 4-27j3::::: (i4)2\_i)::::: 12\_i):::::_i b) i 233 :::::i 4. y=-l 3.2. Neka je AE precnik .130. pa za DJlhove stralllce vnjedi : ~.267.S8+ J =i c) 1 d)-i 3. x=31' y=9.32. dohl)e 50 x=3.24.2. Na analogal1.33. 2' 2 3.2. Jednakost dva kompleksna broja cJ x=1/3 c) x=3. Kako je AM=MD (Zasto?). znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom presjeku.10.29. b. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI.269.Imz=8 2' 5 6 IS 15 8 12 e) Rez=12. prava piA data tacka na pravoj p. oznake iz prethodnog zadatka.j3 d) -12-fi 3.265.a)z=-9i b) z=-52i 3.).88 1 4 S 3. SrediSte trazene kruinice nalaZ1 \~/\ . odnosno..latnom presjeku odredujemo tacku M.a) Si b) 6i 3.). y=2 b) x=2. Imz=5 b) Rez=-7.a) Rez=. b)34i e) 21i d)3]i 3.18.a) 24i b) 6i c) 34i d) 17i 3.a) z=14-3i 3.kruznice. Imz=-I d) Rez= 22. Irnz=-2.2.13. Podjelom dui.a) x=2. E 3. Irnz=-5 3.a) x=7 b) x=-s 3.2.a) z=(a+c)+(b+d)i 3.ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki).Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga mozemo o.a) x=7 b) x=O e) x=1 3.20a) 20i. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB.9.130.a) i lll = jJ08+3 = i 4.a) 2 b) -36 c) -6 d) 37 3.

5 2-5i -7-22i 41 10 10 b) 2+i -_.[ cJ 2 13 2 2 -i 6+i - m-2n=n-4 :. fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8.39. _ Zz -3+i -3+1 -3-i -6+3i-2i+i2 9 .46.60. kOIll. .: a.a) 2 3.73.49. +2. . 3.bei = c(a .adi .J 1i+8+ 2i = 51-29i.a) 4-4i c) ---I 4 3.5 3. z=-l--:"-.3.2' . 1z us10va " (x+yi)(3+i)=5+6i.c) 6+3i z=4-124i c) zJz2=-3+15i zJz2=4-4i c) ZIZ2=2 zlz2=-15+15i c) z.76. b) -=~+-.5 5 26 26 2 3.-_XYI :..53.bd .72.adi .50. 1m z=O 25 50 1 1 1 d) Rez~O.b1. Tadaje: a) z..z2=17+ 7li ZI Z2=52i c) 5+3i 1+7i c) 13-39i 27-23i 37 3 b) -4 3.a) 3.51.65.74.a) Rez=13.:::+z = x+ y+x~ yi = 2x i z· ~ = (x+ yiXx. 3.= .biJdi = _ _ ..Imz=-12 3.c+eI. =(a+bi)+(e+di)=(a+e'~)-+~(b-+-d~). d) . +Z2 3..40.+~(-ad~+-b~c~) = (ac-bd)-(ad +hc)i = = ae ..pleksni broj: z =~+-t. .70. -3-i 3.a) 2i c) 21+20i d) -7+24i b) -2i 51 4 7 24 3.= .i 3..a) ~ekaje z=x+yi. 3. a) 25 b) . Tada vrijedi: .44.l..37.' 1 . '2' (ae + bel) +(be -:ad).(bc-:ad)i c 2 +d' (a _.a) --+-1 3.6.43.a) I b) b) .56.52. .55.a) 3. 6.3i 1.a) Rez=-49.(-J) 3.39 5 100 3.. cJ Rez=::.38. .54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9. 3.> 3.lmz=34 c) Rez=-12. f(J -i) = 2+ 14i • 3. Imz =-. 3.'J 7 ' X.bi) .) a -bi c-di z-' { .35 25 25 2025 45 b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i 3. 11. )=+=±=(~)-I 169 168 .. f(3-2i) = 29+8i. 3. 1mz=--.57.a) z=-4+13i zJz2=-I+i zJz2=-8+ 12i zJz2=1-5i zJz..i 6-'-i 6+i I] )).42. 3.a) 1 (2-iX-3-i) ~ · t+l6 + 3l . 2 x +2xyi-/-::::: a+bi '" .(0 . X.66..a) z'=-125i 3.62. } b) 1= (ae + bel) ..Imz=-14 b) Rez=0. 1 ..::.i 2 2 105 175 3.a) 111=9 b) m=] c) m=0.> m-3n= -4 => m::::5.71.:=24+55. 10 c) 9-H) b) 26~7i --=--+~l.a) z = .75. b) z = i 3.a) 3. Imz=-.+ . f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33. Nckaje zl=a+bi i z2=c+di.a) .Imz=-4 2 b) Rez=li.3.a) 3.=(a+e)-(b+d)i= ::::: a--bi+c-di=z{ c) '..a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i 3..+ ..-LXY1-Y-:::: (' -Y.36. 3. 5 5 z. c' +d' I . bi)(e + di) (c-di)(. d' c+dl.a) NekaJe z)= a+bl.a) z=---=--6 36 +] 37 37 37' 6 -. Ta aJc (z.i c) 1225..:::3.J.=-23-21i 11-13i -12+5i 7 11.) = -(-+-. 4 8.6. . 3.45.47.cJ 2 10 3 ul 23 b) Rez=----.z2=40-lOi zJz2=11-2i c) z..= a bi)' 22 \ c+dl =r = (a-biXe-eli)=z. Dijeljenje kompleksnih brojeva b) -1 3.. Z2= => = (a +biXe+di)= T(a-c--~b:"'d)~.59.:.Imz=_67 c) b) b) b) b) b) b) b) 3.64.. 2 2 3.2 . 2-i 2-.' 2.::.63. KonjugiranoMkompieksni brojcvi 13 2 -3+3i 11-3i c) -i d) . 3.69.61.yi)= x 2 _(yi)2 = Xl + y2.a) 3.* (x+yi/ = a+bi -:::: (X-Yl'J' b) 3-7i cJ -7+i .lmz=.:=3+99. Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina 2m-2n=m-J m-2n=-1 _.67.. i 3.a) z=2-3.a) -28-96i i d) _1196 -~i b) . c) z=--+-. 10 29 d) c) -20-17i J3 1+i 3.4l.a) 3. -7+.0) -1024 2-( 2 b) _ 2 :10 cJ _ 2-150 f(2+3i) = 19-20i.4.bei = ae + bdi' ..a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3. b) z=-6-2i c) .48.a) 2 3 15 Rez=(:).a) Re Z= 16. (_3)2 _i 2 7 10 1. I 6 =--=--=----/ 3..68.58. koristenjem definicije jednakosti dva kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni 21 13.

lzl -z21· 17 ..Jl+4 = jS. + 22/ ~HI + ~: 3.f i::1 ~Iz" Z2 = Iz. z}:::::a+bi. . Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti ujedn~cinu. (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) = -2(-4)"i" R.l+/z"I~: I=Iz. +cf) ~cl+/T 2 ~~ (c +cf)2 . .a) Nekajez = x+yi..~77 3.41648.•) ReZ=4' Imz=4' 6 211 = ~6-~ 1 I 3 2.I2 0.2 J-(1 + 2i)'l4JiO = a) d) 3. c+di C'+d2 = =.x =Ix+ c) 8 yil = 1. 3. Imz='2' 3.zl d) 65 d) 150 I~I+.11221. kEN.a) Koristeci date uvjete dolazimo do sistem~jednacin~: -x+2y-3 = 0.a) 'Neka je.a) 5 /zl = Fx'+ = ~'r(_-x-:-. 1211-lz. dobiveni rezultat. 3. z =-i . (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' . a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1 3.)(1+22)(1+22) =.84."'oll2i)']" = [-~l" E~ 3. hI(I +I~: I)=lz. prvo.•) (x+2i)(x-2i) c) (3x+ 12i)(3x-12i) 3. b) Z= c) iz. kEN.)'-+-. Imz = 0 171 .85.86. 3) Akoje n~4k+2.jb) KoristeCi.fi4 1::1=.(x+ yq = 1..8937 .I.J4l b) z=i. z21 c) Izl=lO. Tadaje 1=1 = P yi) + y' ~ ~ 1zI' = +.93.z1 /7 2']_ ~ 2 -z 1 z' zl _ 11 21 . 3.JC'+cf IzJ C~J = (-lOi)" = (-IO)"i" .. (c + dq= = /(ac . b) b) b) b) 1 II +:: I.(I + 2. kEN.11-(1+41-41 1-4+411 3.1 =a..ljeje 1l+221=.92.3+ cf) = -Jet + If-Jr-c~-+cf~= 1z.. sada. Izl~2 3..77. Koristiti defll1lcIJ~. z =i.bd)+ (be + ad)il = . z=l.JS30 c) Re2='6' Imz='6' Izl=-6~~"-' k/=I <=> .a) z 1= 29 3. 4) Aka je n=4k+3.J1O /21=-4- b) Re2=2.95.j1082 ~ 32. ~1 + 21z2/+1z.102 . kE N. Tada vfijedi: 12.~ _ 1 Izl =. . Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja Izl=8 Izl=lO Izl=13 Izl=1 b) 29 Tada vfijedi: )'2 Iz. zl= 10 3.kEN.79 .89 . -36-4i+36= -328i ~-i.a)· zl= I 3. 2) Ako je n=4k+l.i. (ci'+If)(C'..~+/Tcf+/T2-+ci'cf _ V (C'+cf)2.. I) Ako je n=4k. (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 (C'+cf)2 3.eni broJ z. to je IZII = IZ2 + (Zj - ~ => IZI!:S.5. .Jcl-+If~J31 . 2If(z)1 = 7. b) . 21=].3.-(_-y=)' = 1.fi Fs 3.J241 c) ..•) (a-bi)(a+bi) b) x 2 +25=(x-5i)(x+5i) d) (x+16i)(x-16i) b) (x+3i)(x-3i) d) (2x+3i)(2x-3i) b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi) d) D. c) (3a-4bi)(3a+4bi) (Fa .)1+(22+22)+2222 = = ~1 + 2alz.' Z - Izl' = (x + yiXx - Izl2 = b) Nekaje zl=a+bi.•).94 .J16+16 ~ 2-!4i5 = "32 4. . broj. kEN.. Tada je 170 jz. z=-I.80. b) z = 2-rl . Z21 = I(a + bi).ad)' = = /ich /T)C' +(cl ~ /T)cf I '1 " ')" =va'c--2abed+b-d 2 +b-e-+2abcd+a 2d' "'= j =~(ci' +1f)(.. jednakosti elva kompleksna broja.J409 3..l+/z.]36+4 .[.I' = J(H-lz2/l' = 1+ Iz. ~ 13 19 .99. 2) Akoj"n=4k+l..) Izl=5 3.J409 "~Ii =Il _2 .97..87 a) .88.. z2=c+di.(-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER. c2 +cf 3. J.•) Ie 19.fi c) Izl=1 c) 42 => 3. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ ..= [(1+2i-I)']" .fi /zl=2 cJ .82 .Jil~4 =~22)(1+22) =. kEN. 3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz. Imz= 0 Rez = 0. Imz =~-ID" Rez~-lO".= x+yi. d) /z/=_ Fs 3 3. IZll + IZl _.90 . Zl i Z2 1 I 3.JbXFa + .J(ac -bd{~ (be-+.81. (2+18iX-18-2i) ...Ji3 d) 1 z 1 =115 d) 40 b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2). 3.. (I+i)'" ~ [(I+i)4]" = [«I+i)')']".a) z=3+4i 110 =.~ ~Ia+b~:::: ~a2 +b2 :::::.l +lz21 c) Izl=1 c) 1z1=13 d) Izl=IO d) I z 1=29 d) 1z 1=2.10 I.l.yil=~x' +(-y)' =~X2 + y' b) 13 b) . nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva kompleksn.98.100. z= -I +1.91. Nekaje Z.a) Izl= 12 3. Rez = 10".) x'+ l=(x-i)(x+i) c) x' +121=(x+lli)(x-lli) 3.• ) z=i" I) Akojen=4k. 3) Aka je n=4k+2./=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= !z:.78 .J5 = Izl Ii 2 5 .83.96.

z.. •••. Imz = 1 3. b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom poce~ku.110. Rez = 0.3.111.. . zl+z2=S+2i ."+' I) Aka je n=4k.·. .su na x-os:/ 3. Imz =-2. -5 . c) z=(~)" 1+ I X =[(l-i XIl-.a) b) c) d».109. Traier skup tacakaje kruznica (SI). I -"-'-I = ~ 290 Z2 .6. Rez = -1. ·.'~u na y-osi... Rez = 0.103.3. C(5. kEN.-1)" =(-i)" =(-1)".104.. ~ b) " SI.:z2=(-7+19i)/l3. 4) Aka je n=4k+3. ~I Imaginarni brojevi. Imz =_ I 3) Aka je n=4k+2. o ~. Rez=ll. Imz = 0 4) Aka je n=4k+3. Imz = 0.Z2= 2I+i.-4) 173 .•·.•.. a realni brojev.Rez=2. Rez = 0.a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom pocetku bez obodne kruznice. +z21=M 'T:-:-. Rez = 0. . 4-3. 172 (0. .". . . b) z=-2. . '~L/ I I c) z=-1 3. •.3) 3.--. b) z=-2+4. ••. Jj J i o· .2. Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni.·•. \C9 3. a) + I) Aka je n=41<" kEN. kEN. kE N..----jc' 3.2) Aka je n=4k+l.-z. z. to.• . (S1..112. b) z=3.••.113. 'j' 3 N••.113.· . d) Figuraje kruzn. (I 1 1 +I I) 3.-----. 3) Aka je n=4k+2.--t---.----. kEN. Rez = I. Imz=[O".4) Akoje n=4k+3.. i -51 f?(J(\ 29 . F2. Kompieksna ravan 3.*a) z=II-2i. ••./ . kE N..Z 2 =5 3. Imz = 2 . Rez = -2. z. 2) Akojen=4k+l..1 13) .. a) c) . d) Z=-' d) z=5-2.114. Iz. .)]" =(1-2. 3. Rez=O. z. . =2+5i.1 14.t .2::::2-3i ..= 1+8i.. c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 . Z.lz. Imz = O. Imz=-2. z1=3+5i . kEN.115. kE N.kEN.--:. =7-i.lrnz=0. prsten radijusa R=7.

1.(x. c) --.bi)+ a .a) .133 .i: ) ' = 4 Z2 := _ ~'+i::J.130. c) a' -b 2aJh -o--+-.. x:::x--y- 3.*a) Kvadriranjem formule dobivamo: b) 3.+ -!3.125* a) -I 3._J + [(. y=-2. <=.!J 174 . 3...116. Z= ¢::) lIvjet ito: 2 )'-Rezultat:-2.hi = 2(.!J i = Wi.J r- 2( .123. (x=O ili x=l) iii x=--.1 +b' ¢.) y=O.126. 2 a + bi + 2~(a +biXa . Konlpieksni hrojevi ~ razni zadaci b) ¢. a-+b a-+b - I 2 3 3 4 Dobili SITIO 1 3.3.(3 +iX3 .2 + a } = 10-<=.:x--i. -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O.122.*a) c) 3. Tada se dati uvjet ~1oze pisati 0\'3ko: J -.-i.? . 175 . 3x+ 3y.> +a )" 1 a) 3. ± (I+2i) 3.'" 1.Jra~'-+-b~2 = 3.a) . 4 8-24i.y-=-. 2 -Ja+hi +ra=bi 2a + 2.Ja 2 + b' + a) 2( a + . x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= .fi (I-i).131.::. -1 b) Uputa: a6 = (a cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni 1 -!3. .J"3+i)6 .Ja' + b' + l-2- (. 1-!3 z=O..i)¢".fi(I+i).{.<=._:~"""" I i {6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ] 1 ~ -2+2i13-1-3-2-2iJ3 -8 ---=-2 4 3.. b) Ji =± . 3x+ 3y.. Nekaje z = x+yi. =[ _~h_Z~ ~~ __ ~!i-!3r +[ 2-!iJ3 r 8 = (I+i:i + 6.132.:-Z. Z+Z2+z\:::O ±(3+2i) d) ¢:> z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1.Ja 2 + b 2 )= {fc.3+1 '3-1 .6= 0 A . 2 3 h =±.fi 2 2 i.(x.6.=. z=-2--2[' :::'=-"'2+2 <=:> 1• c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y.i--!3)'1' i. =( J2TJ. (i_Ii)' J( 13+i)'1 + l~-ll---2-.J7 d) 3. x=-2. 3.:.7.12I.. Rezuitat: l+z+z2=0 1+Z+Z2=0 z+z2=-I. n -4+3i -+ - 3.a) .124.

13. a) 5x 2 2020x 2 4.ab + I = 0 <=> a + b . 1(.. Re(2X' _. c = 6 a=J.~+.*a) Nekaje a = x+yi. X. 176 =21+22+22+21=21+22+22+21· b) xl.12. c=1 c) b) b) b) b) b) c) c) x 1 -l'3x:..11. .a) fez) = fez.a) I ·7 70 4.fi l.a) .a) X1.fi .137.. cJ 10 8 c) ·4 6 c) 1240 a = ·5.. KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) b) x=~ 3.134.:+l+ y:. =l+x~+ y~+z:.3.(. b) lab 1 a + b .a) b) _82 x .a) x u=±3i x. x-yi (x-yi)(x+yi) x 2 +. Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej b) 2i+22 2i+22 --= .c 4.. Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I. J 1 b) 113 4.1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0 b) c) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/. a) 10 4.a) -3 b) 2 4. 5.2 ) '(-. 4 d) XI.fi) .7=0 xl-Sx-16=O c ·5x' c) 189x -2x • c) 52x -22.139* Vrijedi: Ix+ y+ 4 = (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl 2 Kako je xx= - yy = zz = 1.. 3 cJ x.fi _ 4.a) a=·I.21+ Z2+21'2i· Z2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22 4.10.140. Kako poslj~dnja jednakost uvijek vrijedi.1. 16~+l1 3.9. 2 177 . 3.> =3+xy+ >.4XY 1=1 x y2 Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + xz)(.) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i).5.b=l.2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ Ix+ Y+42 <=> Re(2z't1 <=> zz ) ¢:.fi) I + . c=11 b) a=l. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja z~ = )Z)2 i dokazimo daje z = ~. c=2 4. c=-45 4.8. + b + = la + 1. + b+ ~II = 1 1a b ab ) <=> a+b+ab-1=O..21 2 ( ~ )'( -_.. b=·I.+II=O + be + cal = labcl'l~ + ~ + II = lal Ibl·lel a b ~ I I.=1 + y2 =xyxy+xy~+xy~+~xy+~~+~~+~xy+~~+~~= 32 32' 32 32 3. vrijedi: - = xx+ xY+ >.=- 1 . 1U*1n 1(. 1.z2 .a) 44x b) 34x 4.16.ab + I = 0 - a -+---+1 =0 <=> I a 1 1 b ab al.)" --/(n).14..=±8 c) Xl ?=±~ 5 2 .136* Kako je [(11+4)= (~\J""4 +(~)""* =(~)*r~iY +(~Y(~J\" . I" --(.fi. ~=4 = 4z 1 116z+11 -1-_-1 =4 4z 16z 1=h-l'1 =116Z+11=I~zl <=> 1 + 1 I di' 3.:' -(3+41)..+ cl 4. I 7.a) x ·6x·9=0 5x~ 4.I-J. 1 x + yi a Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje.a) 5S b) ·119 4.2 . .x+ 1).)=0. Ovim je dokaz kompletiran. to. f i .a) x:::-3 .4. 1.fi .2=±"1 4.fi .:~ + yz + xz)= <=> 2X2 - +y ) x2 2y 2..2=0 4. odnosno ¢:> Ix+ Y+ - 4= Ixy+ yz+ zxI· ¢:> 3.2.=O. b = ·13. Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija: 4.:+Zy+xy+l = 3+X(Y+~)+ ytx+~)+z(:.= x+ Y= 6/\ x.1.a) 3x2+x+l=0 2 4. b=6.7..135.=±8j c) Xj?=±-l .:!. .a) 333 b) a=9. b=·9. dalje.Y' .138.-. Rezultat: z=--~-~i Z=_~+_l i. pa je realan.)" .a) a=2.1 toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran.2+ yx+ yz+ zx+ i y=3+x(y+ Zl + yz+~ + 2i.Y' a=x-vz=--=' =--'-.:-1+5/. c) c) x= 11 d) X=- 17 6 .y=-10 = x=-4 /\ y= 6. b=l..(- _ 21 . f(.15.)=-24-61 3... sto znaci daje z real an broj. Jasoo je da vrijedi: a+b·ab+ I =0 ¢:> .6.. Dalje vrijedi: x2:::::~/ . c=·5 c) c) cJ c) cJ b) 5X2+?x_3 !:::{) b) 3x'·6x·1 =0 4. = 1+2122 1+21.i _ I + i . to je broj z jednak svorn konjugirarlO kompleksnorh broju.fi J l. 1 + 1 .:+ y) Vidimo da vrljedi Ix+ Y+ 42= Ixy+ yz+ zxI2. a) ·37x ·177x 2000 4.:)=.

j322 c) .0) x. x2=-3+2i c) xJ=-3. x.:.4:::..:3.\'j.39.a) 4. X2::::'--~.. 8} b) {2-7i.a) xl=l. X2=-.a) c) 4. b) Xu :::.8±m 0.a) x.a) Da b) Da c) Da d) Da 4. 44 {-%} c) {-%} 2) {'5.1.19. xl=10 c) xl=-9..}.-~+if H} 7'7 c) xJ=4-i.XI.-l.j= 1.a) x]=2..36.a) Xl = x 2 =2 b) d) Ne d) Ne .0) xl. x.=mJ2 34 b) x. X2=-84 5 311 b) x]:. x2.= 2a x')=-- 2a - a+b 2 178 179 . xz=-l xl=3+5i.a) X J =2' Xl b) Xl =-3.O.a) Ako uvedemo smjenu _1_=t.55. x2=1+2i d) xl=-3-2i. a+b. b:.J5.a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu 7± 1 2 b) Xl = -0. dataje9nacina postaje t 2-8t+15=O.X2=-2.t:O a Da b) Ne c) Da Da b) Da c) Ne d) xJ=O. x') =--~.42.-4. x2=3-5i c) xJ=-l-i. x2~-1 4.a) 4. =-T'x..f35 b)x1. X2=-S 1 3 5 1 4. =-.)b2 -4ac . x2=4 4:24.2+7i} x.a) 4. =0.=3 b) x.a) Xl':::O.. Rezultat: x)=-S.::-3 4.x2=67 4.m-:.xJ.48 2 4.0 .. x2=3a 4.x2 = 2 -":3.a) xl=-2.tO I In c) x]=O.3 30 = 2'X2 = 5 b) xl=-mJ2..34. xz=10 d) xl=-5.46. x2=l b) Xl. xz=4 d) xJ=-6. x2=5 2 =~_ 5 20 4. x.t:O 2a 2 x)=O.'C O • b) xl=-3.20. Slijedece kvadratne jednacine.x 1 =-3 =2" c) {_1.. X2=-4 c) xl=-3.<. a zatim i x. Xl 2 4 Rjesavanjem ave jednacine dobije se t. =0.1:1 = ~. 15 x.0.. x2=-5 b) x\=-6. X2=m+n 4.. b) Xl=-4. xz=-l d) xl=-8.J57 b) xl:::. .52. x2=5 4.. 4. Ijesavamo primjenom formule: koeficijenti. =O.a) .a) x1.29.56.x2=2 Xl=O. yo=2n a 1 -b ± . x2=7 xJ=-S. x2=1 4. X2=-.±_ _ . x2=-3 b) xJ=1-2i.=.3.. X2=} 3 b) xl=2.2.a) x) :::: 0.61.60.23.53.59.49. 46 2 432. X2=6 4 11 2 c) Xl=O.44. xz=-2 xJ=-3.. b j C odgovarajuci 1 b) Xl=m-n.1:::. x2=7 d) xj::::-2. x1=2 4.=+? d) Xl=O.a) Uputa: Uzeti da je x -16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t.=5.. 4.21.1 =8 Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.4-t-i {_..d) xJ=O.40...a) (0.a) b x!=O.J5 z.±2 c) x. 4.~l - 4.38. t2=1 4. x1=6 4.45. . =-2 b)xu=3 X 1.37. xl=7 b) xJ=-3.. X2:::::2 .x.30.=7 b) ~~. = 1 71 . =--. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe) 4.x.41.b) Yl=2m. x2:::. x2=3 b) Xl = -2.=1 8 ...(1.a+b 4.=±. -b±..a) 4.2=±4 .a) 4.x. =--. 4 4.. x2=-2 3 1 4..54.a) x. "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule. x2=5 b) b) c) xJ=-11. x. x2=5 3 b) Xl=O. X'=--.a) xl..33. xz=6 5 cJ xl=l.=5 ~-~-i. =O.4) b) x=1.a) .t:O. a.a) AJ. a:.4.a) b) x.4. X2:::.3l. =.x. xz=-3 '.8±..a) X]=-..50.a) 4. X2=S b) xJ=-5.22. 7 b) xJ=O.x.=i2 c) I Xl..a) x=2 3m 111+1 x.x. X2=--.a) xl=-5. x.a) Xl l 2 b) xl=-6. Xi::::d) xJ=O.t:. 2 =-7 d) x 1.:::.J7 b) AJ.43.=-3. =_ " 3 4.=2a. x2=-1+i 4.a) t]=O.x. X.= b) y=2 4.a) xJ=O. 4.27. x2:::. =24(1 :::.75.X2 =-7" 10 =C\. nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O.6} c) d) d) d) {-~'1} 4.O.51. Do ovog ~datka. x2=2 C) xl=3.. x.57.2~} . x2=-15 5 c) XJ=O.47. x2::::8 d) x)=6. Xl =-"2'" 5 =0. x.Jb 4ac (-7)± ~(-7)' 2 48 7± ~49 -.26.a) x 1'= 1. b) x.2=±-S b) X. h) x..48. x2=3 x1=4.=:!:ivo 4.3 4.a) Yl=l.35.5a. x.0 - 4. x2=7 c) xl=-3. Y2=.28. x 2 d) c) XI z=8 b 4.a) Da b) Ne c) Da 06 4.X. m:. 2a 2 - gdje su a. c) . =0. x+l 4..=-17.a) XI=O. =2· b)· 1 4.58.<.25.<.a) xJ=-3.

a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi . x. b) D:.x"=a-l.' 4. =-b 4. (3.85. 5(m1-4):::o:O => m~±2.. .80.a) x.=-a. Ck)-D2 (k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k".90. 4. sto znaci da je jedna od njih pozi~jvna.b"'1.=b-3 b) b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i. 2 2 4. xl=m-2. a x- c 468 .79.a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi .-. b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi).' -ab-ac-bc 3 b) x.:::.72. Rje~~nja kvadratne jednacine su realna i razlicita. Posmatrajrno proizvod diskriminanti: D . paje tb~g<a<h+c w <a 2 «b+cy ¢::> 1/'-2bc+cl<a2<b2+2bc+c~ 2 2 2 => (b +c _a <2bc 1 b 2 +c 2 _a 2>_2bc) => -2bc<b~+c2-a2<2bc => => Za m=~. X 1. 4. = -a. x =.4(a2 ··b _c 2 ) = 4b 2 +4c 2 :. .::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi. ~~naci da su Jjes-enja jedne _ od dviju daiTIl 181 .ie diskriminanta kvadratne jednacine negativna~ to su .2:::O: :::0:> ±.41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_ c) D=17>O ::::. rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi. njena diskriminanta mora biti jednaka nuh. drugajednacina postaje 4.x" = a +5b 6 4. dafje.k=1l 14 4. tj. a druga negativna. ·-a-')' -41J'c~ <0 => D<O. 2 c) D=lOO=10 .. .1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8 d) D=49 D=O b) D=O c) D= -679 d) D=737 D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12 4.. * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b 2 +c')=4(_2a2 -2b' -2c 2-2ab-2ac-2bc)= 2 2 2 = _8(a +b 2+c +ab+ac+bc)~O . 2 . . d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi .65. =!':'. proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l).89.:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi .67. data jednacina postaje x 2 .ja2~b2. su kOlljugovallo-kompleksni brojevi . .a) c) 2 4.a) 4.77.:4(t)2 + c 2 ) 20 => rjesenjajednacine su ~ci~~ .7I.njena ljesenja konjugirano. To.:::ab+ac+bc.. x. b i c meousobno j¢dnaki.88. x=-lS. +c..69.(k) = 4-4k = 4(1-k). gdje je n prirodan broj .{.: x~ (Rjesenja su jednaki realni brojevi). 4.Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = . D. x2=b+3 -(a+b+c)±.:::-8<O => XI i X:. b i c koji Sll medusobno razliciti.. ako postoji racfonalan broj k za koji 2 je D=k b) Rjesenjajednacine ax 2+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena 2 diskriminanta D:=b -4ac nije potpuni kvadrat. 1z tog lIslova dobije se c: 9 D=9-4c =0 4 4. d) D=O => Xl:.83. x. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine D=b'-4ac=(-3)'-4. c) D. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b 2 +c2_a 2)1 ~ 4b 1c 2 . Rjesenjajednacine 2x -8x+c+ 10=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti vanJable c kaje su manje od -2. ako ne postoji racionalan broj k 2 za koji je D=k .k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0 Diskril11inante jednacina su: D. rjesenjajednacine su racion'alni brojevi 2 d) D=16=4 .111<_1_ 32 4.63. pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja. = 4(k-l)[(k-l)2+4J.:. Oa bijednacina imalajednaka rjesenja.:::. b-I .m>~ 3 4. jer je a 2+b +c 2.b-I Xl x 1 =J.84. Kako jednakost vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a.a) X. Ib-·cr Ib'+c'--a'I<2bc => "" (/.b..x.a)xl=--~_. 4.62.=a.86.=n 4 ~ 4. Nakon sredivanja. +713 "l'=--V. rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi. a=n(n+ 1). 2 4.' . Kako su a.:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi . Dakle.. 4. rjesenjajednacine su iracionalni brojevi. D=1+12c.' 4. = a +3b . b) D=76 .1 = 0 Za m=-2. to je diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a.a) Prema datbiYl uvjetu mora biti180 + x) ~j.82. 2 c) Za m=2. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna: c:::o:~ 4. ~.* D=4a . b i c duzine stranica trougla. .. x.kompkksni brojevi.7 :::: 0 => Xu :::o:±l.::.::::.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena 2 diskriminanta D=b -4ac potpuni kvadrat.>O ¢:> 12c.a) 4. 4. datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O.:O'X1~ .64.78.l.75. b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _ c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi . dobivamo jednacinu x 2 .66.---. tj.73.3.70.76.a) D.87. ako je njena diskriminanta pOZ1tlvna: D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2."l3" 5 4.a) D=25:::o:S . d) D.4.74. = 0.. 1 c>--.12' 4. to vrijedi nejednakost trougla.>-1 ¢:> Kako.J7 ..2 =±4 Xl 481.._1 4. 4. .2 +b' ":.

97. Victeove formule b) x 2 -7x+6=0 .+9 = X"X2+3(X.a) 4.119.X l =2 II 2 Xl =--. Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe). (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] :::: ±~~('!.I01.+x.+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16. =-34 X.2(X. 12 c) x 2 +2x+-~0 4 c) x 2 4.·x. Tada vrijedi: y. /+8y+16 = O.} 7 => 3x.114. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3. 5 3 2' 2 182 183 . 4.Jpl_ 4q .-X2 => x.a) X. 5 =_~1(~)2 _3 .-2"./::::.-2x2+4 = x.= 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53.118.103. 2 4.)x+(x.• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0 2 c) x +(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0 b) x'+6xOI3=0 c) x 2 2x+26=0 d) x 2 -8x+20=0 4. 12 12 Druginacin:xj. 1 -X2 2 .+3)-(x.". .. a b) ~-' 1.·2x2) = 0 ~> x'-2(X.x2=k. y _0·y+(_1) = 0.)'~±343 4.+x.=44.a) X1l+X.)' -4-"-=±~ Tb2-=:~~~=+b~~.a) 4. 4. a a a a~ a a = =!.-x.-2)·(x. 2 y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0. 'a::::-. x2-(2x.+X2)X+4(x"X2) = 0 => x2-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0. xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X.]=_~(b: _ 3c 1= -b(b2~3ac) a) a .-+x2-=29 4. KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se: x.+6 = -6+6 ~ 0 . 4.+x.lac x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)= = ±(X'+X2)~(X..)= ~-­ 3m .a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0 4. 4.a) 4.+x.)2 =±(x.J = 5[5 2-3.+y./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x ~ X 2 )2 j :::: x"x2~1998 XJ+X2 =-3 XI'X] =33 Xl+X2=-30 xrx2=-5 = c) .x.-2)+(X2-2) = x. 4. Xj'+X2'. - c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:.92..4 = -4-4 = -8 . X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3.+x. 2 al a a a a x2=2x. a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l.J19.a) x.+2x2)X+(2x. y"Y2 = (x.117. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.a) x2-4x+5 4.a) x 2 15 +~x+!. = -I 4 x.+3x. Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine. d) x.3x . Prema datim uvjeima i Vieteovirn formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X 2:::: a2 .J 2m ±(XI+X2)~(Xj -xJ2 =±(Xj +x 2 N(x +X2)2 j -4X)X2 =±p.2) = x"x2-2x.x. +x.+X.+X2 =88 c) c) c) c) c) c) 100 x!+x2~66 x.xl=-12 => X. y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 .95.3-x/=±133 d) (x.+x.a) 4. Yl'Y2 = (x.a) XJ 2 +X22:::: xJ 2 +2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_ b) x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:. 4.a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4.!25-44 -±5i.11S.l.a) (x.105. tada su obje diskriminante jednake nuli.] = _p[p23·q ].)= = (x.·x2=-77 2(1n -1) In 4 87 XI'X2:::: 3 3 b) Xj+Xl= m-I.100. = (x. 1 1] = 5(25-33) = -40.104.) '-3x.kvadratnih jedllacina realna. +x.106. .l.a) xl'xl=-11 4.. b) x/ -x. xJ 'X 2 =2 : : : } In m=2x l 'X 2 :::::} m=15.+y.x.=_ +21 4.98.+X2=-SS.=O 61 61 b) b) b) b) b) b) b) x-+-x+ll~O --x--~O 1 1 7 x.':..X.+3)+(X2+3) = x.91. Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0. k=-18. x. 4. = (a+2~)(2a+~) ~ 2a'+a/3+4a/3+2/3.113.)2. x. .a) X(Xl=4 4.109..+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.a=-.+xo=3 b) x._X.7 2 ".+3) = X"X2+3x.}.4.)[(X.5-2=3.116.3+ x /=117 c) x. y. XI-X2:::::--- ( 7 = ( Xj+X2 ) Xl '+_XjX2+X2 ' . /-1 = O.:. +X.)=0. + x.-x~)2=49 b) x. 4108.=--=--=<'1 4. x"x2=222 4.).a) x2-3x+5~0 4.)2 = -4X'X2 2 c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =. pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:" 4..}(x.110.=-10 c) x.3 XIX2) = = (X'+x2)[(X.+x2~-2000 x]"x2~-1999 100 4.93. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2. =-+2 2Xl .a) x _(x. Prema datim uvjetima i Vieteovim formulama vrijedi: y. = (a+2~)+(2a+~) = ~a+3~ = 3(a+~) = 3·5 = 1. = ±(x. I' ') ] ) ) 2)2 c 4. XI'X2 ::::19 XJ+X2=-. xj. -4x.y.j(x.=9. Xj+x2=7.a) x.94.·x.112. x2-6x+5=0 b) x2-x-12=0 2 c) x +6x+8=0 d) x'-x-42=0 4.111.99..+x. " ) (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ =±5. +x 2 ).102 .107.(XJ+X2)(XI +2xj x z+x/-3 x lX2) :.96..

( ) 2= +X2 4 4 3 " = Xl +X2 6 XIX2 ~ (x .x2)2~625-12[2S-6l... L4.. 4 YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3 = 8]. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje Xl Xl. +X2)4_4x .' + x/ =(x..+ a. Xl-Xl Jednacina koju trazimo ima oblik: 4122.' --2q)y+ p-Vpl -4q .4.B a ~ ~_~_~~ b(a+c) a c ac 2 a 1)( 1) a. -..f3 + (a+f3r-2af3 T_=_+". ==.)' . -"=--. = x. m=l.a) qx'+p(q+l)x+(q+l)2~O b) qx'+(p'+2q)x+q=0 2c .---.13+73 =a. +x.. 1 m Y2 rjcscnja =p -3Vq+ q--coq-=p -:. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine.B = b2 -0: raclonalnu vrijednost od p i q.Vq+q' . .13)' ...126.B Y'Y2 a.x. + x.2)' 4 m 4 4.a) x 2+(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p 2 2= ) )x+q 0 c qx' + 2(p+q)x +(4+ 2p+q)~O 4. Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi: (xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p~+p-2=O: (x. a +a '13+0-'13 2+0:/3 +13 4 ~ (a+~)4 -3ap( 0:2+j32)_S( 0:~)2 ~ p4_3q(p2_2q)_ Sq2 = 2.' -4'1 )" :t +2(. Tada vrijedi: y.' 6'" ~ ~ .4x.1'(1'2 --: 3'1)= . ~> p=l.J 2(1" -2'1) . 3 XIX" ""'-.x.+J)(x.-'3=-.3x. Koristeci d&ti uvjet i Vieteove formule dobijamo: : Yl+Y2= xJ 4=(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX23 ( XJ+X2 )44 X1X2( 2 2 ) . )'1+.x 2 = ± 1'11'2 .130. odnosno. m=·-. 185 1 Dobili 184 SI110 racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku = (Xl +x 2 Y=-p). = ± (x. =-~[( -~ J-3~]+~(-~ )=_~ ~. Xl +X1 XI + X2 = 1.x.B -+ a. I'~ .a". ..125. a.)' . fl YI nove jednacine koju traiimo. Y2 + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m => -2m x.B ~a. 3 2[(x. . to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan. +y..B ~_~+ --:.4q .3ac ~~.1'2=----+ XI +X2 + = XI -X2 (x.6:3=62S.::. _~2(p~2qL v + I =0.120. + x2 )[(x.). => l 111=4. + x.)' -.121. 2x. 4.J(x. -"2=--. ) 4. .J _ ±(Xj +X 2 ry(X I - .B)+ a+.B j+ af3(a + .. ·~-4 . 3 ..-+_=_+ ___ +_ 1 c 2 1 c b 2 -2ac c aj3 af3 ace a ac a (:Ie c) Xi x.B2 1 ~ ( a+~ .13)= 3 4 IAko ~u a~" b i c (a*O) racionalni brojevi.B+~~(a+../ ~-X2Y- - +:t o :::0 --~ 4. Neka su Xl i X 2 korijeni (rjesenja) date jednacine.x.131.') ~- - .. Tada vrijedi: 7 123.228.+x..)' + (Xl + X.+I)~pq => x.X2[ (xl+x2l'-2X.S4~343. ~a+~+.+x2+1~pq => q-p-pq+I. + 411l 5 4 --(171 . Trazenajednacinaje x2-343x+81~ O.3a.x.)2 ( Xl -X2 X Xl +X2 ) - 2l(x. ·2 YiY2 =.x.CCL.~ p2 -4'1 ~O 4 5 4111-? .a.B 1 +. \" ."O 4. . .127.1') + 3 pq.2m·.X2l-6(x.B+73+-.. J= -. + x.129. + x2 )' . Neka su Y j j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine. Tada vrijedi: b Y. p=-2 'IE R iIi '1=-1.2x..'J J a +a'~+a~' +~3 = a3+133+a~( (HI3) = (0:+13) l(a + . . b' 4.8111 + 4 .B+ a a. "'1=1 Xi -"2 2 Xi 4.

152. x x-I 1<0 .) 2-JesellJaJe TIl brolevl razlicitih Zll . rea1na I'1"I llISu. . utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi. " . ga lvna If fJesenJa. Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu: . Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od 187 186 . 2 3 Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. to trazena kvadratna +Y . xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno. Neka to bude slijedeca jednacina: 2x2+11x-2~0.158.. N egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost. . 2 = -2 P 3+ 3 pq.> x = 18 v x = -18. . 4.~a Jednacine " . a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan . 4. 4. Trazeni brojevi Sll 11 I 13. d " .160.5. razliC'fJ d => 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost.. 1 w " . .. a=IO.> x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:. Nekaje trazeni broj x.> 11 x2-26x-145~0 => x=5 Trazeni broj je 51. I y' . d nac1l1e su reall11. (2x+I)2= x' +(x+l)2 . 't' . . . reaIni..156. . .' '.5<0 => Rjesenja su realni brojevi ICltl) predznaka . Xl 4.I. •• w •• . x.. Sm~njenje rOvrsi11e d~bijal11o na slijedeci nacin: !>P = 6x -6(x-3) = 6(5 .?n 2-]5n=0=>n=J5. · k" . b=S 4.148.+x 1: . negattvno. 4 raz [lCltill znakova N ' .10 iii . Iz r d ~lX2=1 >0 => Oba rjesenja imaju isti znak. 2 4. Ako je xjedna cifra trazenog broja.150.an Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. koja ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. Y2) = 0. XI+X2=J~5>O. (2)()'+(2x+2)2=340 <:.> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22. 4_146. -'4 ' 4. Odredivan' Jem d'ISk' . b=5 d) D=!>O..4)] = 306 <:.144. 4. 3 12 ' broJevl razlicitih znakova. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna. 4_6. . . . vrijedi: .145. a L I )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. 4. Je .312 <:.<0 => R'" 3 .143. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1.139. · . . a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir 'JesenJa negatl Van bro' b . ' '.. 4.ar pozItlvan bro] oba f]'exen]'a "t k k' . egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost. 4. ~ .2) = 6(25-4) = 126.Ie 35 iii 53. ..154.'=(x-3)'+117. X]3+ x/=7) => III =-1. Treba odabrati takv . gdje je x rna koji prirodan broj. -' " -45>0. odakle dobijamo x=3. · 5. Svaku stranicl! treba produziti za x=5 . 4. Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin: Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe) 4... xjx2=-3. 4. 'w"..I prOlzvod fJcsenJa. " . x I X 2= . N egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost.153. .142. . . '. To moze biti slijede6ajednaCina' x + x+2=0. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea.. raZI'~~'~156>O.. 4. Trazeni broj . .:-. odnosno.x' = I 387 <:. POZI't'lvno IJesenJe Ima vecu apsolutnu vnJednost. ri" ' .3q ). c) _ ': a kova. brojevi. b=12 4.'.( y. . odnosno x=S. I) sI " kada su rJesenJa realna (kada je ucalU dIS 'nmlllanta nene' f ). U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna. (x+ 11' . 4. d" .157..4) C< + (x . X)X2= -~'< 0 => Rjesenja su realni brojevi b) D=64>O .> . d '. negatlvan Prolzvod ' " . zbir rjesellja . y.> x'+x-42=0 => x=6... . tada vrijedi: x(8-x):::::15. Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U.I O.Jednacll1~: 2x2-5x+I~0. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢.. .159. Traieni brojevi SlI 6. '. Tfazeni broj je 60.' x. Tada.+x 2 . . '''. •• c) D=O. '. Uputa: (x/ + xl::: 1. Tada. Neka je trazeni braj x.140.155. -> R' . XIX2 = . 35 4.Ie d no TJesenJe. -6 4. brOJevl. To moze biti slijedeca . 2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall.132.137. . Ako je x cifrll desetica trazenog brqja. bro". dalje.. d' k' . 4.•. . Traieni brojevi su 7 i 8.14]. '. Nekaje x ivica kocke.IS t razuJcmo Zb"o. . 4. X1X2=~>0 => Rjesenja sujednaki. x2:::::m-l. 14 ·13 .> x2+x-156 = 0 => x=12. . b .l< O R ' JesenJa su rea IIII b rOJevI. Xl+X2=~>O. tada IJese~Ja llnaju razlicite znakove. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4. (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x 2-288=O => x=6.-I <0 . Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi) 4. · Jednacina ima obrk Y2. .'.(_2 p 3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O.> x 2-3x-18=0 <:. .+X.138.151.a) D=S>O ' x I +x 2-. i ~.149. Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje traienu ivicu kocke.136: Moraju.:: . ' Y2 = P 4(P 2.:: = 54 ~=54 6 2 x 2 = 324 razlicitih zlla!'ova P .. rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su rJese. a=5. . . IS i 16 4. Ako Je zbir ' .147. koristeci date uvjete. pozitivni 18. tadaje cifrajediniea x-4. W • " d) D::::13>O..> (II x-4)(x-2)= 153 <:.1<0 . 4.bi~i ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna. . .--I<O . X~+X2=±>O. <:. ~ 4 114 ~ \ . :)0ri'~ llJa dva zakljucka.Kako je y ' . 8.> x=-3 iIi x=6 . Trazeni brojevi SlI 12 i 13. JesenJa SU rea1111. pa se moze pisati: ~c. ~. prema uslovu zadatka. kOJa ima ~ozlt!~.' . + yz)y+( y. pozltlvan bro' t d . 4. . a=12. n=5 T razen i pol igon je petnaestougao. To su brojevl 18 I <:. 4. Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba EFGH.7 < 0 x jX::' =. -' JesenJa Je . 23 4. Trazelli brojevi slIl2'i 14. a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi. Ako Je prOlzvod fjeSenja . J11ozemo form irati jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:. .. d nacme su rea 1 .133 ' . -8. ~ SU IS og zna a.I <0 => R' .

'X2). sa x oznacimo brzinu kretanja vode. Tada je brzina prvog x+ 16.n" za 17 S'It. . 4.O]..169. kOJa Se .175. .160. odnosno. = 100[ I ±~} A Ey 1. 4. x x+8 3 transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0. pa vrijedi xy=2P.J7 i y~1O-2.N prva · . 4. xy=72. Kako je dijagonala pravougaonika d-::::2a (teorema 7 0 '7 srednJ' OJ" duzi trouo-Ia). ") Zadatak ima rjesenje aka je n22.. (x-vis ina. 4. Oznacimo sax nepoznati otpor.4. C Slranice pravougaonika su rjesenja jednacine x' -20x+ 72~0.5404% 4.170. Rastavljanje. 4. x x+S 4.Zalose moze [tor!11!ratl'I" j eea. Dakle. OO (1 ±0774596) IItI Rezultat: p=22.a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) c) 2a'x'+abx-b 2'=(ax+b)(2ax-b) 188 189 .. Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S.+ .' a dI'I. b -stranica kvadrata). 4166. naC!l1. pa za njihove stranice vrijedi : CD : DB = FE : EB odnosno.y7.2 +1 (k+3~{x+~Ix+~ }(4X+3X2x+l) 4. to J'e 7 C x-+y-= 4a-. n'al)uni bazen za . ? . tada na osnovu datih uvjeta mozemo formirati slijedecu jednacinu: ' 495 495 -~--~~? ~ x' + 495x . • s 3x'-·112x~5120=O ~> x ~ 64. p" = loofl ± P'2 00 200a ±2: -J. cije rjdcnje daje trazenu visinu. pa je pocetni otpor bio 11 n.'~> H ~25-9 ~> H=4..::::: -. ~2::~' P=t ~+IS1t ~> 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?.]) satl .. 1000 4168. : . . c) 2x'+x-3 ¢:::::} x -Sx-500"".174. 0 2 =? x=25mls.. 2 ~> Specijalno. x +2xy+y-~ 4a-+2xy ~ (x+yt~ 256+144 D G ~ x+y=20. Trougao BCD je sliean flBEF. '0 7:::0: 1000 x-5 -10 b) x'~25r+ll¢{"~6Xx~1~. na linearne faktore (cinioce) .j. 1z datog uslova za povrsinu dobivamo kvadratnu jedllacillll a~ I(~O--(a~ la.S. ' . Br. 50+ x 50~ x - ~ 2( x+% ]X~l)= (2x+3)(x~J) ~ ]x+ J) = (x ~ 2)(x + J). . 10satI.-_ _J~ Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka.172. sati.'+x+42 ~ -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6) 4.povrsine ramba.q +20x~4800~0 => x=60. 4. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci 416') - _ \ rEt 100(1 ± fa) \ t 200 2000 ) I~ 100(1 ± V5 J .7. b) x'-2ax+a ~(x-a)(x-a) 2 d) 2a 5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a). Kako za Pll~.171. aJ x'-3x+2~(x-I)(x-2) b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5) c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 ~ (x-I)(x-9) 4. .173. .a) 8..a) x'+10x+9~(x+I)(x+9) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5) c) -x2+2x+35~-(x+5)(x-7) d) -. tad~ ovaj trinorn rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X. x Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h .167. Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl. j~' v. odnosno . Prema datim uvjetima je: SI. Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='. 1 1 J . Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi: 320 ~ 22 = 220 ~> x ~ 5£2 .164 . 480 ~~=? ' b x x+20 . Kvadratni trinom. 2 ' .g.163.r:ina rijeke je 5 km/h. onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za x+8. ' . Ak ~ . x~IO+2. ~Lt y:: ~ brz~na drugog automoblla.* S14161. 4. · cil'e\' 4 4 i 6 .'. Taela vrijedi: 220 + 2 ~ 220 x x-I ~ x' ~ x ~ 110 = a => x ~ I!. VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1.+bx+c. S : . :=5 .2500 =D.. odnosn.. S lJet jee nacma: -.161.I~O =b q ap' ~200ap+1000O:a~h)~0 x -2a(n-l )x+a1=O .' b ~. 2 d) 3X'+X-:=3( x . x=ab: (a-b). odakle dobivamo x:::o:4.

2a ~8a-90 3a' +36a + 105 b) 2(a-9)(a+5) 3(a + S)(a -7) x+7b _~2+'bx 2h " =_x-b 2 = -l. X 2 =3.4' 9+JJ01 a:.Ji3 8a b) 2(x .196.X2 + (Xl +X.L47~O . x=-S/3 9 4.195.' + 2x +1) b) Uputa: 4x' +12x+ /(x' -I) -x I! (x-IX.178. Kvadratna jednacina . Rezultat: k=4.xJ .182. .8.191.2 4.185. + 1)' x+I o.2a-1 Xl:::: -1'X2 = 2.a) Xl = -g' 5 x2 = 2 4..a) .a) 2x+a = -'-"2-' ¢:> ( .189.'1 )..198.2(x-1)' + 2 = 0 Uvodenjem smjene: x -1 X 2x)' .-IX7x+13) x" (x .X. Rezultati: 2 b) Desna stranajednacine. X 3 .a) x-I 3x+ I b) -'~ kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O. dobivamo Xl 4.x 2 .a) m=-2 b) m=2 11 5 izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom u nazlvll1ku Ima vrijednost nub.a) x. Zamjenom dobivene vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za svaku vrijednost od tjedna) po x. nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1. 4. UYOaenjem smjene x + ~ =. el) x-I ¢:> x'(.a) Uputa: (x' .183.2x)' . (a-J)(a-2) a-+2a-8 2 a' -4 a' +4a+4 (a .4 = ---4--' -11±J]05 x-b 4.a) 2 4.197.x.)[(X l +X. 12+.3) 2.188.-1: .2x + 1) + 2 = 0 .::. Rezultat: = 2' X2 = 2.4 9±JJ01 4. data jednacina nastaje kvadratna po nepoznatoj t.a) 0 b) 2x-3 4.3a i+2 . Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t...a) x=1 '90 N.'( (.f) m=4 c) m=4.a) x -ax-6a =(x_3a)(x+2a) c) o'-ab-2b2 =(a-2b)(a+b) 4.x] = 2. Jednacina nema rjesenja! 191 .ta jednacina postaje kvadratna po t: 4.)2 +x2 ~X1X2 J= b) Nema rjdellja 4. x dobivamo kvadratnu jednacinu po t.JiI b) Aka syaki brojnik i syaki 5 (a. . Xl bJ x 1 ::::-1.187.190.184. -1+x 2 1-+X 2 -+x j • +X l · '.176. 8 8 d) m=2 e) m=-.a) 4x -2bx+ab_a2 =(2x-a)(2x-b+2) 3 3 b) 2a b +ab(2a_b)x_x2 =-(x-a2b)(x+ab2) 2 2 c) 2abx +(2a +2ab_3b2)x+2a2_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a).55 = O. I 86.2 c) 20(x+2) b) a -3a-·10 (a+4)(a-2) a+4 2a' +3a-·2 2(a+S) 3(a -7) (a+2)(a-5) a-5 (2a-J)(a+2) ..11+2 3x-5 b) 5x 2 -2x-3 t 2 - 21' 5x 2 + 3.194. X 2 (Xl +xJ' -2X. ' 2 3±.a) 4. 4.'-4 x. a 4(X + ± 12(X +~ J + . _X_'_+~ 1+X2 1+X1 2 2 .X}.I77..181. 2 2 b) abx2-(a'+b 2)x+ab=(bx-a)(ax_b) 4. a zatim i rjesenja 2 4. x=3 b) x=4. 'J .C \ x) 1 ).+9bx+14b" 3x -4. x 1-(1+x 1 )+x2 ' ( ) . d(j. Rezultat: = 0.ave~eni I I 4.a) x -6a+9 a' -9 4.a) _~_=---= 4.I )(x' + x + I) :r -- 7x+13 x' + x + 1. (1+x 2 Xl+x 1 ) l+x] ]+x1 +X2 +X1X 2 -3X.x = t . x = -3/2 c) x=-3. pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1=t datajednacina svodi na kvadratnu."2 Xl 2x := t.179. ' - 1±.3 Xa .3 )=a-3 (a-3Xa +3) a +3 5(a-IXa+l) (a+IXa+l) S(a-I) a+1 b) a _4 +4a +4 a 2 -6a+9 a 2 _9 2 a-2 a+ 2 a-3 a+3 5a' ~5 a +2a+l 2 nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu x--=t.a) 4.({ 2a -x 4.l(x' .. tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat. a) x = -5. =-1.193.*a) Uvodenjem smjene x2 . .192.a) b) X n+. X 14 = .~=47 x x- ¢:> 4(X' +~ IJ'+llx+l.razni zadaci 4. Uputa: Ako je diskriminanta D=O. x2 :::: 2 .2Xa + 2) (a+2Xa+2) a-I a -2 a+2 2 bJ lO(x+ 10) x-JO x.180. + 2XIl+1 + Xii x" (..1. X 3A = 1 ± J3 .5.

" S(m)==x j +x'J ~ - ·-2(". u prvu kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu Jedn~clllll po a: a2_ 8a + 15 = 0. cijim rjesavanjem dobivamo tl=1 .3. Kako je 2 Xl Y ::? 0. pa traiena 2 kvadratna jednacina Ima ablik x +px +q -= O. cija su rjesellja a=3. -1) vrijedi: 2 Ix -1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::.! . Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x2-6x+8=O Cija su ljesenja x=2 i x=4. sada. x?3~ 4.x+1 ¢.m-l:0+ /'.xS. KoristeCi date uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2.-1) _.3.203. Broj x=O je Ijesenje date jednacine. odnosno.+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2. 1 c) ~. -2. Braj x=j je rjesenje date jednacine. . ')'J ') '4 85= 4.hrojeva koji ispul~avaju postuvljeni uvjet: -I :S.datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl.3x 2) ¢) (x. Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4. Za XE(-oo. + Xl 2 . Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc. I}. 3.-x.200.~1. Za XE[O. Sa SCm) oznacimo zbir (sumu).2 . -2. P(m)-xjx2 . .0).rn:S.2 c) J 4.5 + i. _117-3 m-3 193 192 .201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x 2_1 j x podijelile skllp realmh brojeva: (-=. .. Ni jedno ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet.202. 0. 1. Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I). Rezultat: -6.205.x2=-I. Rezultat: -]":. Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I x 2 + 12x+32=-4 dobivamo rjesenje polazne jednacine. to dalje. 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x 2_x=O =>Xj=O.10.: x' -2(a+ I )x+4a=0.]' ¢:) x=±l. -I). I}.X2=1.m+I:0+. t2=-4. b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l.208.206.)'-16x. b) -6.l.X2=J. odakle zakljucujemo daje x l :2 Xl + X:2 = X i X 2 .199. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet (x<O). 4-30 -82 160 --+16 9 27 2 5 3+2+5 10 10 9 1+-+3 3 3 3 3 4. (H 0 _13 +~[(H . Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m).4) irnamo: -2:S.x::.jednacina (x-3y2:::: x-31 irna'tri rjesenja. _m+5 . x)::::. datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom 2 Jednacinom x +6x+8=O. sada. 4.svih.+x.odnosno _I :::.J39 2 4. Xl=~+ 1. 0.)(3x. c) Rezultat: x:S. X2:::.a) -4. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ).X2(Xi. 4. Dakle.x.209. +=). Skup njenih Ije. x~>l.Jfi 4. Dalje vrijedi: (3p' -16q=0) ¢) 3(x. -2:S. pa . -6±.Jfi 4 4.. b) 1S:xS. slijedi: + X 2 2 ::? 2X1 Xl' odnosno.. 4.? 2(Xj + Xl)' Za XE[I.Ie Ijescnje date jednacine skup . I). Rjesavanjem sistemajednacina xl _ (a+2)x + 6 = 0 x' . lJzmimo. Samo pryi broj zadoyoljaya postayljeni uyjet (x<3). 'J: 2' 5 9+.210. Tada vrij'edi: . [-1. ~~ko ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet. pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine. a sa P(m) proizvod rjesenja. = 0 ¢) 3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0 W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢? 3Xl2+3X2 :\.x. Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l.a) Pod uvjetom daje x2:0.DakJe. 1 ¢) x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 = 0 .O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ~-xl+l=x+l ¢':>X2+X:::::. za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje. [I.(2a+l)x+10 = 0 Rezultat: -1:S. Oduzimanjem dnige jednacine ad prve I dobivamo jedna"inu (a-l)x=4. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni UVJet (x~3) pa slIljesenja posmatralle jednacine.O =>xJ=O. Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj.=12a => Rezultat.J5. + x2 =a (XI - i Xl XI x~ :::: a.~x2+J :2:0.~enjaje {2.: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0. 5. Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P . 4.2. Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3. dobivamo trazenu vrijednost za a. lada vrijedi: 2 1 i-x +11:::::_x +1 ¢::) x 2 _1=··x 2+1 ¢:) 2·x 2 =2 ¢:) X2::::. Nekaje. Pronad'i to rjesenje! 4. x<O.1 OXIX2=O W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢> 3XI(XI-3x2) . pa u avam intervalu nasa jednacina nema rjesenja. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ a'+ a+ 0 .-3x. datajednacina uopce nema rjesenja. Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t.x":. X jj-x2=2( a+ 1) XlX2 + XI~X2 =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::.204. Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije: (x-3) 2 = 1 x-3 I ' . RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I.~130 +~[4~45J l-.jednacine.=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O. a=5. 2 b) -3. odnosno. c) Skup rjesenjajednacineje {-2.Jfi 1+. to jednacini1 nema VIse rjesenja. Dakle. odnosno x<-1 ili x>l.x2:3.-. b) Nekaje.. XIX2:::: q.)=0 ¢) Xj-.a) Ako je.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: (x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0. Tada vrijedi: (x-3)'=lx-31 ¢.x=O. AkOJp-x-+l(O.207. paje x<3.> 3xlx2. Rj~senja' posUednje jednacine su x=3 i x=4.JX1=O iIi x:c3xl=O. prvo. dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4. tad a yrijedi: 1 ) ) ) 1 -x ' +1 I .4}.s: I . IZ. Prema Vieteovim formulamaje XI Za XEf-l.1 .

-ax_I=O (x-l)~'+(a+l)x+Jj=O. b=O. '.a) Ymax=l 5.--~'). f(-l )~8. X. \\ "J.+=). I 3. -5) D(m) P(m) + + + 0 + SCm) + + + 5.12.=-7 b) Xl. KVADRATNE FUNKCIJE 5.a) Ymf.2=±4 e) YIllfl.20.2~±3 5. Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O.I \ \\ 5.\\\ .13. Y / . a=-I.i. a nemaju najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O. \\.. rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine 2 x + (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna. tj.8.19.IS.Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine.2.4) 4 (4. I 5. I) Xl -0 . -3/2 Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X.<O<X2. prikazalli su u slijedecoj tabeli: m (-=. Ymin=144 b) Za m<l.". Ymax=-3~ za m>l.+ - 0 - xll<1 x21 x1.2=+. x +ax 2 .a) y=-x ' b) y~_2x2 1 (l .> \ .a) c=f(0)=5 5.Dabi 5. c=-3 b) c=-7 c) c=10 5.x=-2 c) Ymin=-12 5.14.a) Za m<O.1. rl-~.3.n=-3 195 .4. ukljucujuci i njihove znake.5x' II \1/ \I' I '\ . '.5.2=±4 b) Ymax=45 bJ Ymin=2 cJ x].: I~ o fY=x:2 ° b) y=2x' I I I 194 I' i eJI Y15x~ ' dJ y=0.I. " + + + xli> 1 x21 (3.l.9. 5. c=-16 5. ! i .]5 4.a) x1./ \\\\1/. \. Ynlln= 4 c) Za m:. za m>O.i. .16. ¢. S. a) x=O b) l=~l I.f.~lr~~~---~~~-~I~g~+I---~~~------:=:~-~ Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix. D'20 <=> <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 a+1:.211..j3 Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2. mora da vrijedi: 5.)~~)'.lO.-3)U[I. +=) 3 0 - + + + Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2 xu=3 Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi .t:O. f(2)=11 5.b=I.> a:'£-3 va'21 <=> q la+ll'22 xE(-=. I' / "~-__\'JL-IJ_-'-~--"-' I \ / /1 S.3) + + .1/.2] .c=2 5. Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2 -5 (-5. Ym..' 1:1 \ \ \ /J\ 5 .6. f(0)=5.1 . YfThlX=4. a najvece vrijednosti nema.£-2 v (/+1'22 ¢. f \\ \ \ \\ W 'I .

..40. 2 .·1) b) (-=.= ?I 2 y=·2x +3 .=5 c) x.43.I)'. c) D:::::48>0.= ?I :"t 5.:::2.5. S.=-4.= ?I 0 3 += . mm b) Ym.=512 b) x.' b) y = _(x+5)2_2 y x 5.41.22.33. y=(x.= ?I x y=·2x2 . '\ '.I VI \ I jl '1 1/ I" X y=·2x ·1 5.a) 5. tada kvadr:atna funkcija ima realne Hule. 145 1 b) Ymin =-8=-18 8.l)2+3 a) b) Y=(X+3)2· 5 b) \ ... 0) C ) -~-1. 0) c) Y.!2 Ymin . y=(X_7)2 5.25.= 113.'--tL.35.::::-204<O.. TransiacijolTJ grafika funkcije y funkcije y=(x+m/ 5.=-63 .=8 b) xl...30. *36.a) ) ' ..+=) -5.= ?I 0 ?I += -= ?I -1 :"t -= \jj _" .32.a) Y=(X+2)2. 0 0 1 ?I :"t 5..31. b) y=2(x-2)'-7 .a) Y=(X.26.34. b) Ymax. T-: .27.y/" S1.6)'.16 b) YlIl<lX=-J _ b) Ymux=19 c) Ymflx::53 c) Ymax=-5.16 .7) b) (-=. Nula funkcijeje x=6. x2:=:-1 5...23. 2) (-=. 0) b) Y=(X_3)2.5)'.= ?I += .. 5. .39. 5.24. I \ \ 5.a) b) D.: T(-3.5.46. y=(x.42.37. =45 5.29.. x2.38.a) 5.:::--=.36.. x2=7 c) x):::::-5.. ·1) c) (-=. funkcija nema realnih nula.44.a) y=2(x+3)2+4 X . funkcija ima realne nule. f !/ \\~ \li I a) \ \. y=(x+2)'..a) x.--+---c-. 0) c) T(·I.=-12 b) YJ\\\\x=-c) Ymnx=23 39 8 13 c) Ymax=12 c) Ymin =16 \ 5.--. 0).5) c) (-11.a) xl=3.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) y~-2x 2·1 I 5. :=: x 2 za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik 5. 197 5A5. T(-5..28. II.a) YI11~lJo. funkcija ima rcaine nule.=215 S.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41 M'oze se pisati: y~x2·12x+36=(x. x.a) Ymill=6 5.O) (·=.a) y".a) Ymill=-6 5. x.. b) T(2.. x.in=2 D 4a b' -4ac 4a 1-4 3 4 4 .a) 5.=-I. . T(·2. Aka je diskt-iminanta D::::::b 2 -4ac nenegativna. T(3..=(X+5)2. 196 a) D=36>0.= .

:a:is:ti)~ :bl~U]: 2a 2 4a 2a 4a c) ('4'-=) gdje je D = b -4ac .54. U ovom slucaju funk. a} qO.. bitno se razlikuju dva slueaja ito: 1) Koef'i<.nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c.. 5.-~). Ako je T(rn. raspravljano je a toku kvadratne funkcije. 2 a) A(6. B(l5. 5. I -'3) += -= 71 -5/4 ~ += ~ -1/8 71+= Ib x -= ~ -= ~ -1110 71 += -J? 112071 -= += 71 5/4 71 += 81/8~ += b) (-1.50. n) tjerne parabole. a u intervalu (m. 0) c) A( -j' 0)..)Y"'-2X'+5X+7 . 2a4a a) T(l2a _l?. n) tjeme parabole.?lja Ima znak - skicu grafika koja moze posl. I) c) (-. -=) b) (+=.. 4a c) a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l b) y=2x--x-l =2 . U zadatku 5.52.! I 11 i\ l I ·n. tada je u intervalu: (~=. m) funkcija rastuca. znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna. 198 199 . U avam slucaju funkcija ima isti znak kao a . Traiene tacke imaju ordinatu nula.tO su: T(-l?. a*O. Kod ispitiv. presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle kvadratne funkcije (ako postoje). a apscisaje jednaka nuli funkcije.!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije. -1) x 5. a kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj domeni (skupu R).5. I -10) c) (-=.53.51.'·. +=) 5. b) 4aC-b+).47.. 0) b) A(5. -4) 5 5.· c.25) b) qo. odnosno. Ako je T(rn. konveksna parabola. -2) c) qO.) 4 c) (-=.a) (-=. Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama. 0) 5. 0). PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece: 1) Aka je diskriminanta D<O. +=) funkcijaje rastuca. a:. m) funkcija opadajuca. +=) b) (-=. ~n 5. diskriminanta kvadratne funkcije. 0). (Ii' x-'4) 9 8 T( -~.La ~.49.+=l 80 '1 (3.a) (3. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax 2+bx+c.+=. ·. 2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O): I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta prema dole. a u illtcrvalu (m. 2) Ako je diskriminanta D=O .48. Sada sa skica grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele: f al xl y 5.1 . x v x v -= 71 += ~ 71 -4 71 -= 71 ?7/80 71 += ~ -1369/160 71 4 1 I:: ~ x - i 11 .ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O): U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta prema gore. B(6. +(0) funkcija je opadajuca.56. a) b) 71 1 71 +00 += += 71 36 ~ -= += += Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom: 27 0) (4.55.5) 5. to je izraz u srednjoj zagradi uvijek pozitivan.pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a.a) y=2x'+5x+3= 2( x+% y b) J x. \ ~-I l SJ. Kvadratl~ ~u~:~::::c=:~+(:x:c~ ~J~~' '~o: :[e(. tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i jednak je nuli sarno za X= ·.5. (5.\ .Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax 2+bx+c sijece y-osu je qo. 5 7 -16) 5. -'4) I b) (-. 31) 4 T(~'-~) T( -~. c).57. 1 8 b) y=5x +x- 2 119 20 y a) +1 \ \ i·j . Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne tacke ito: koordinate tjcmcna...55.a) (-=.48. konkavna parabola. tada je u il1tcrvalu ("'00.

x.unkcije je: 0~4m2 -12m~4(m2-3m)~4m(m-3). 8) 201 200 .Xl nule kvadratne funkcije). funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi: u intervalima (-=. +=). b) (-=.fi51~ a(x 2a 2a 2a 2a) Xl -( 71 Funkcijaje negativna u intervalima (_00. + =) funkcijaje pozitivna. x2=2.)( x-x. 5. f(3)~0. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2.. a>O. a) D::::l>O. posmatramo 1zraz a(xWXt)(X-X2) .:-7<O. Funkcijaje pozitivna u intervalima (-=.t3. Znaci 1110ra biti: m-3<0 m<3 m<3 16-8111<0 ¢. funkcija je pozitivna za svako realno x (x:. Dak. kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna. 4)U(11. Xl) izraz (X-XI)(X-X:. J)U(2. ~~--~t-I-Jl<?r--+'------7 -I 4 x 5.. + 00) funkcija je pozitlvna. (X\<X2) i u intervalu (XI. Kvadratna funkcija y=-x 2+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i X2.+bx+c.) uvijek negativan. fuilkcija ima vrijednost nula. a.. Funkcijaje pozitivna u )(x- x. XI)U(X2. i obrnuto.tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana a. Xj)U(X2. XI) +(0) znak funkcije y = ax?+bx+c.59~a) y ~ x'-4x+4 ~ (x-2)':o. a=I>O.5) c) \~:"'. Za m~3 i x~3. funkcije x x-x] X-Xl y~ax.a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0.x2+9x-8 - T(9/2. +=). Za m=O i x~O.:. +=).A) intervalu (-3. xl~-3.58.-25/4) 912 x b) D=-4<0. c) Za m:::::3. Za m. a=1>0. x. funkcijaje pozitivna za svako realno x. koji je suprotan znaku koeficijenta 11... tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i pozitivan i negativan._a za sve vrijednosti varijable x osim za x::::~ ~ (kada je2a vrijednost funkcije jednaka nuli).koeficijenta.. 0>0 za m<O iii m>3. xl~-I. funkcijaje pozitivna za svako x (x.60. 0<0 ~> m>O. X2) funkcijaje negativna. 0 X o T(3/2. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena dis~riminanta negativna. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x.> 2<m<3. funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::. D~O za m~O iii m~3... D<O za 0<m<3.63. - 2 ~ 7 . ~ ax2+bx+C~{X+ ~ J ~ ~{(x+ ~J ~Jl~{(x+ ~} ~l(x+~} ~]= ~ al(x+ ~.3). 3) Aka je diskriminanta D>O.. 5. Formirajmo slijedecu tabelu: 71 -= += - 0 - + - (x-x. X=X\ ill X:::::X:c. Xl) funkcijaje negativna. t~lda funkcija ima realne i raziic-ite nule Xl i X:. X2). u intervalu (X].) + 0 - + 0 0 + + + 1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x]. (Ovdje su Xl i . a~-l<O.25).:-l<O. X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta a. Za. IY~X23X l5. Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2. Za.m=O. X2 gdje su Xl ix. 1 1314) 2 )U(l.~ J.X:?) funkcija ima znak i (X:?.fi5 Ix+~+ . au intervalillla (-co.t3). y~. sada. Funkcija y~-x2-2x+3 je pozitivna u T(~. Radi dalje analize.. f(x)~O. Neka je 71 Xl XI < Xl. Ako. Znaci.. l)U(7..> m>2 ¢. a van tog intervalaje pozitivan. Za diskrimin'mtu vrijedi 0~4(rn2+2»O. b) 0~16>0..~4. 5. C(O. +(0).6~. . a*O. I). a::. intervalu (x].62.. c) Funkcija y=2x +Sx-7 je pozitivna u intervalima (-=.t:O).> 8m>16 ¢. 5. Diskriminanta f.). u intervalu (XI. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable C(O. transfonrusimo taj izraz na slijedeci naCin: y c) D:. xI=l. Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi: U intervalima (_00. ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan. nule b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O. Za m=3. U intervalu (Xl. XI)U(X2. +=) 5.le.61. Za O<m<3.t2).

tien~el1a skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O.irnanajmanjuvrijednostza y=-=. 5.86. ~)x 9 2 .*a) 4a b \1=1: ''4xl b) Za 0>0. P m.4 )-3~-{<+t J ~~ b 2 -4ac ta vrijednost je . = b = 10 .. .74. a zatim eliminisati k.90. za x=-2a'.* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k. a=-~. R). ax2+bx+c ~ 5.66. 4 2 1 2 1. 5. = +2 -2x :a +(:a l2a -(~ J 2a }c=a(x+ ~ J-~+c=a(x+~J )'~".78. b)y=2x+. 1 3)2 7 7 -2·a)y=-~x2 +2=-2x 2+6x-I 13)' 2 ( 3)' 7 . Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu 3 . 202 0 5.5. +=) funkcija raste. ekstrem.68. zaa<O.y' -'mill 5. Kvadratnu funkciju y~3x2_4x+9 dovesti na oblik y ~ a(x+a)2+[l.a+b=4.fi 5..--=-2x-+6x-S \ 2 5.-" . Y = 3x2-12x+ 18 . y=-~x.*b) y= 1 x'-4x+31 c) Znaci. . Y ~ _2X2 +x-3 5. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci jednaki). s. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika. 5. Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4.--=2x-+6x+1 ( 2 2 Y=_~·Xl. ~) funkcija opada. 4 10 5 2 2 2 Tjerne ima koordinate T( ~. intervale monotonosti.79. 16=8+8.81. 5. Aka su (x.70.5. a zatirn odrediti: llJ.69.1le.. 23).73. 1 => x + y =5y -2y+-.77. b=%.82. y = 3x 2+3x+ 1 .76.88. to Je 20 2 y= 1x 91) 1 .S4. a=-2 5. 5. 10=5+5 1 2 1 2 5. c=9/4 5. Kako kvadratni trinom 5y -2y+.75. 203 . za a=2.. 5. Ako je osnovica a=12. y = -x2-8x+3~-(x+4l'+ 19 . . 4ac-b 2 2a . Y=~4X2+X_3=_4(X2 -2tx+ . 2 5._b2-4a~)=i_~. 5.8 .* S~uptjemenajepravax=3. "u~ 4a a) T(_~.. znak i koordinate tjemena. Tadaje 2a+2b=8. (~=. au intervalu 3 5. 2 5.1 . k =-3 y) koordinate tjemena parabole. 3 3 5. . y= 3x2-4X+9 ~ 3(X2 -2~X+~-~}9 ={x-H + ~. 5: 5. 2x+4y=1 ¢:> 2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y => 2 4 Funkcija nema realnih nula. lada vrijedi ! 4k-4 k-1 1 x = -. P=ab. I S1.* Y = -3x -18x-32. c) y=-2x-. odnosno.4 J . y=---=--=!--=I-x k 4k k k SI.80.89.' p(a)=a(4-a)=-a2+4a. za X=---- b 2a -72' .=4.4aC-b2J.3 . U intervalu ( ~.5.* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x 2-12X+ 18.. Traieni skuptacakajcpaI"abola 9 5. Data parabolaje y=2x2-6x+l= ~x-2 3)2 7 .65..83.67. 4a 4ac~h2 l2a ~.71.

paje IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi XE(·=.9. ·7)U(0.92.4.se cita znak izraza x(x+3).x'.5/6lU(0. 2 l . +=) 204 ~. ·3 0 intervalima (_00.-~JU[O. pa i y 2 c) XE [-6.~.5. odreaujemo znak kvadratne funkclje.d) x'. +=) 6.x. +=) 6. +=) 6. b) XE (-=.Ie . ·3)U(0.a) XE('=.a) xE(3.::==~yL-.13. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH NEJEDNACTNA 6.. +=) 65. pa je data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O. .6 b) x.. matrane nejednaci e.a) x'<4 ¢.6.=·5. b) x\o(·1. paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za svaku realnu vrijednost varijable x. Rezultat: xE (_00. x.a) XE('=.> (x·2)(x·3)<0.8] .5.[~acin: .+=) d) XE (.fi )12..94.a) O'.2 2 3 3 6.j2.t.1.10..2. 0] d) XE (-=. 5. (x+5)(x-8»O. l)u(7. i sredivanjem dobijamo nejednacinu 3x2+22x+65>O.0 c) ·x 2+8x·16 = ·(XA)''.=1 cJ x. Rezultat: XE(·=.v x. Prvi nacin: x(x+3»O ¢::> x>O x+3>O V -~}c=::.a) 0'. Diskriminanta ove nejednacille je negativna. Ymin = m 2 -16 4 'Ymin=O za m=±4. x. Xi"A.t. 4 6. 2 Treci . 2 6. ·3) 1 (0. ·3)u(O.=. c) XE( 5 d) xE0 b) xE0 c) XE('=.fi 5.·2)u(II. i sredivanjen~ nastaje kvadratna nejednacina x2-3x-40>O.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41'. ·5) u(8. x<o ¢::> x>O V x<-3. Rezultat: xE(A. x2=·3 d) -4. 5. +=)..1) 3 6. +~). x<·5 v x>3 d) x<1 v x>6 6.0)U(2. Stranica datog kvadrata je y=a(. 5. paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x -2x-3>O.O.. Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito: (-=.+=) d) 0'. d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2.f3 c)·= < x'.7.ABC dobijamo /=2x2-2ax+a2 .=·7.S) x+3<O b) xE(·=.a) x2+3x>O <::) x(x+3»0. To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u sredistima stranica datog kvadrata.a) XE (0.ki~e vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u d) x je proizvoljan realan broj 6. 6. 5) b) XE (.93.=. 3). +=) b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj str~ni date nejednacine x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x.1 La) XE( -'2.-4 . d)' xER 205 . c) xE(·=. b) 4<x<5 c) Rezultat: 2<x<3. x. (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a c) XE('=' .=7 b) x.=. ·1)u(3.6..* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao. c) xE0 . 0)U(I/4. 2 Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x -5x+6! sa grafika procitati kada je ta funkcija negativna: 6.a) x"+4X+4=(x+21'20 d) ·2(x·3) 2'.fi<x<2.3. +=J b) xE(·=. b)XE(·J. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa unijom dva sistema nejednacina .ocinosno. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao. x .91.3). Naj'manja vrijednost vanJable ~ d) xE(A.o..x.5x+6<0 ¢.-5.S~i~ira~ljem grafika funkcije y=x +3x.7) b) xE(2.q24 5 5 4 4 c) --O:x'.15.> ·2<x<2 c) . D!~llgj nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak 5.+=) d) XE [·3. A B ima najrnanju vrijednost: x=a!2. 4 743 d) xE(--. 6. a koeficijent kvadratnog ciana pozitivan.a) x1=1. ·6]u[2.f3<x<.-5.a) x' .2. dobivamo (x·3)(x+4)<0.9~.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'.a :<. 0) .5 b) x' + 1Ox+25=(x+5)"20 6.93.O) ' . +=).+=) c) XE (. 6. +=).-21U[0. * 1z pravouglog .+=) "3) -5'5) Rezultat: XE (. 5 b) 00: x'.2) c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2.·3)u(I. -3) i (0. +00).S.a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x 2 (Zasto?). Rezultat: XE (2..)7 lz . + 00).. Rezultat: XE(·=.·5 v x 2 5 b) x<·3 v x>3 d).12. x. pa I IJesenJe pO. Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine.a) -6'.-.14.+~) SI.

28.. -3+2.32. '.> ¢.'::1: >2 ¢::> + - - - X)-X}- X2 0 0 - + - + x-I I x~'[ .17.27. -4)u (-3.··········· + Ie .30. -3)u(-2.)- .16. (-4. I I . 1)u (2. Rezultat: rn>2.a) """'--.19. prema Vieteovim formularna. 111<---.0) 3 1 =-5 I b) m<-I ..a) Nema rjesenja.. 2<x<+=.> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢.9) 6. Rezultat: XE(-=. - - 1 ..a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0. -1<x<+= x-l -x-2 x-I -----:200 (x + I)(x ..0>2.•..> m} -2<-2 v m {:::} 2 [4n. 4 207 206 . -33)u(-II. +=) b) XE (-8. -2).J- ~-">2 /--->.. -) 9 2 1 5 m=7" m=5 6.38. Rezultat: 3.37.> x5-9. b) XE (-4. x:2:9..O<x<8' 2' c) Domenaje skup R\{I. -2) -2>2 m2>4 <=> m<-2 v m>2.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 6. 6." . l)u(2. 5)u(7.. b) XE(-=..33.a) xE(-4.18. . ll}. Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}.a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant nenegativan: X2 . .29. I) c) x je proiivoljan real an broj I 2 . 6. 5) c) XE(-=. 6.< + + + + XI.a) m= -I. b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R.a) xs5' . 3)u(5. 6.2+ 7x+ 10<0. -3].)' (x 1x. +=).2 La) odrediti riesenia' x -= x-2 x+2 (x-2)(x+2) ¢::> b) 0 < x < 4 c) Nema rjesenja.34.'-8f -32 > 2 16 ¢.4J _2·4' > 2 4<::.31.J2 "..). 4) Rezultat: XE (-=. 3 c ) x>2 3 d) --<'x<2..2) . m=2 6. -I) u(O.•. -4)u(1. 1 c) x<5 v'x>6 d) --<x<1 2 6. 6.:.. dalje vrijedi: -"--=-"----'-~. 1)u(2. +=) 6..4).. - . I·. mE 3 b)-<m<5 x-I 7 c) m<7" m>S.1).> -4<x<-3 v 3<x<4.a) XE (3. -2)u(4.23.]-2(x 1x.2 Rezultat.manta D=b 2-4ac _negativna. < Nije def. c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele: 6.+«. c) -15 x 51 I 2 6. +=).a) xE(-3. b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa .. -2)u(2..a) XE (6.:20 0 b) -35x<-1 . +=) ct) XE (-=." )u( I.6. + + - [(Xl +x.26. (S-::':'2Xx+2 . +=) 6.:} [2 \2 VJl .f ~ +x). >" \2 m . '<-r _\t/ +x/Y Xl -2X)2 X / :.-" . 3) u(4. Rezultat: XE (-5. xl+x2=-2m i X1X2=4. -1)u(O.25.22. 5) b) XE (-=.2) > 4 Kako je.. 0 Nije I. 0 . m>-5 c) -1<m<--... .'..20. m 6.a) X2_1<OAX2_4<O W x 2<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.. (0. I I c)-I <x<-. -2x 1x. 6..35.2) => -1 <xsl. [(-2ml'-2. x> 2. def. +=) b) XE(-=. -7)u(-7. 6. b) x2>9 A x 2-16<0 ¢. 6. mE 3 (x-2Xx+2) -2 > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo .2 > 2 ¢::} (. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b 2-4ac negativna.••. 6.x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52 Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0..J2 < m < 0 1 2 0 + 0 + . Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je koeficijent a negativan i diskri]TI. 2 b) xE(-2... XE (-2.. 4)u(4..81:2: 0 ¢. 3) 6.

* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta trinoma D= A. (XE R). x je tada proizvoljan broj osim -0.a) Neka je x~O.44.P(m)~m2 +9m-36. 4 ! 2 2 6.evi. 2) D(k) + 0 - 6. Znaci izraza Oem). X2 =-4 Rjesenja su konjugovano-kompleksni broievi.<m<8. X7 -0 + '.42. +=) + + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni bro. I k (-=. Priroda rjesenja X.Ji3 1+'/13 2 2 b) 2-. I' . 6. sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir rjesenja date jednacine.tadajexER\{-2} 'tJ \ Rjdenja su realna i Xj Xl < Xl< 0. x>1 :2 2 6. Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta ito: 1) ako je koeficijent kYadratnog clana.'j<x" 4 + XI =x2=4 0 + (4. +=) 208 + + + Rjesenja su realna i Rjesenja su realna i X. negativna.. 5 Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za .<m<8.6. to je funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako x. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax 2+ax-5. d) Ako je a>0.J=±6 (0. I ~ mz:::-~ 5 i m=8 i negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete .edecoj tabeJi: m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x. 6. D~9m2-4(m+ 1)(m+8) . pa je data nejednacina ekvivalelltlla 1 sJijedecim: x _x_6 >0 ¢:. < x < X2. tadaJe .<0<. (-12. aka parametar m zadovoljava uvjete . ./1 +4a Akoje a>--. P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su : u sli. * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost varijable x. P(k)~ll-Sk. ako je a=-20. tadaje < x <-. i x.JT7 S+.J5 b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2.24. I Xl I < I X2 L + 3 0 + XI -0. Xi.5. ako je a<-20. a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan). negativna. -a-~24 <x< -a+Ja 2 4 4 -24 . I c) x <-. tada je x proizvoljan realan broj.0) rjesenja su realna i X.1 x.")::::±2 =0.40. X2). * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja k~adratne jednacine u zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje.47. X2) iii x> max(x\. i X2 : (-=. 0. Postavljeni uvjet ispunjava samo x>3. tadaje x. Tada je Ix =x. Ako je a = I. U OV0111 s!ucaju je Ix I=-x pa je data nejednacina ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0. x>2.... I x. Rezultat: x<-3. 1 < I x21 209 .J6 <x<-2-J2.43.. I X. ' a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu.-6 + ~. Z(k)~2(k-3).~ <m<8. r. Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo: D=5rn2-36m-32. 4 1 1-.3) + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl.X2 . -1) -J (-1. -2+J2 <x<-2+. Prvi uvjetje ispunjen za m>-l... Xl J (3. I 1>. m+ 1 ./1-+40 1 +.?_.4) + + + Riesenia su realna i O<x.a) 2<m<4 b) 1 <m<9 6. .v x >-. -12) Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O + + -12 0 Xl =-24.> (x-3)(x+2»O => x<-2. Uzmimo sada da je x<O.a) Aka je a < JC -l ' P(k) + + + + + Z(k) - - tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe.-.41.-1 1 a= --. Aka je -20 < a <. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3. ako je jal:. I> 1 x21 + 0 0 + xl. Funkcija f(x) je pozitivna 5 4 I za svako rcalno x. tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1. pozitiYan i 2) ako je diskriminanta trinoma. .J6 c) x<2--I5.a) _·_-<x<·_-- 1-. c) Akoje a< 1.a) x<-3. Z(m)~2m. tadaje x<I-~ i x>I+~. x>2+-15 b) xE0 b) x--2(k~3)x-(Sk-ll )~O ~> D(k)~4(k+ 6.. x>3.-. 4 20 2a (~~ 3 1I 5 5 • 3 + 0 - 0 + xl.46. Tada vrijedi: D(m)~4(36-9m). -J-. x] ::. m<-5 2 6. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3. tada nejednacina nema rjesenja.39. X2 - 8 5' XJ<O<X2. Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O Xl = -4.. tadaje x < min(xJ. x>3.--"c.45.--. I - < 0 < x. Ako ( 2 2 0 + - I )(k-2).J24. x>---~.--. Kvadratni trinom 5m2 -36m-32 ima ulile b) AkoJe al>. Rezultat: m~l .

49. ..a) xJ..*a) Uputa: Uvodenjem smjene x 2-5x=t. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita. x2=2. 3 b) x]?=±l. 2a b .2.}.4= ±i ±~5 + 2. tada bi brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0. m<-3 v m>5 .1A=±a m:=. af(-3»0. . =: ±8i c) Xu == 0.. Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i fCa) uYijek imali 1sti znakl pa dati uslov ne bi bio ispunjen.4=±3i b) xl. Bikvadratna jednacina (jednadzba) = I I -3' t2="3' Iz x-. =±12 ='0.A= ±4 7. pa vrijedi a·f(a)<O. Rezultat..S.l. X.8.16. I La) x.I ± - -I+m <x<10 8 13 ~.xj.2 = Xl.2 =0. 2 d) X 1. Trazena bikvadratna 4 b) x4-3x'+2=0 c) x +16x'-225=0 jedllacilla ie: x4-53x'+196=0.\4=±)b c) xl_2=±m.7.> -3. . sto je i trebalo dokazati.-4 ¢) J11 v fJ1:?:-2} ¢:> 7.2=±Ja+b. x4=9 . b) .x3.50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl. -.2=±1. NEKE JEDNACINE VISEG REDA 7 .4 =: ±3 ...a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su ispunjeni:slijedeci llvj'eti: 4(m+l)2 +4(4rn+7)20j 9+6(m+I)-4m-7>0 D~O./6 .. 3" 9 {xl 0 ~ x < 2} c) {J!8-2v'43 $x< 18+2v'43} AI 19 19 ~ ).?=±.4-=±.3' . b) xl.'. . ."=±.=1 c) xl=-2. x.3=O. x3=4. Xl' X 2 Sll 6. .2 uslov ne bi bio ispunjen. X34= ±~5 - c ) XI_2:::::J:"2..a) X.--~ X 4 .2' ..12.=4. X_..4=±4 7.4 = ±15 Xl.x3. Nekaje a·[(a)<O. x.a) Ako uvedemo srnjenu x 2=t dobicemo t)=4 i t2=49. X14= ±5 7.J2. x4=6 m>-4 >-4 m 2:: -2. Ostao je j~dini moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti brojevi. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4.4=_1 +.a) Uvodenjem smjene x· 2 data jednacina se transfarmise u kvadratnu po =t.:::: ~. t.c) -1< k < 7 st Xl' X 2 SU konjugirano-kompleksni brojevi. 1z x· 2=9 d a b" lJama Xl 7.Jl9 6. = ±21.[3 . . x. k .= - 7. odnosno.±1.X~4=±.10.1.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije. 1 2 24 => XL2 = ±2 .2=±2.X34=±. Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X.l? 42 7.±5.::..2 = 0.3A = ±3i b) Xl.X4=1 7.a) Smjenom x2=t => X 4=t2 data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t.X14=±2'" 3 X3A= ±5i a b 7..4 Xu =0.. Tada brojevi a i f(a) uvijek imaju suprotne predznake.= -2.= ±i 2. odnosno (m+4)(m-1 1»0.3. x3A=±.-7<k<1 k::.x3.Z=±fa.4=±2i c) x1..a) XI.4=±2 d) xJ.. 2 1 c) Xu= ±2.a) Xu::::: ±2.l=4.a) XI?=±.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0 7. X.X3.3'" 3 d) b) X1. a) d) XI. = -3.2. x3=1.2 b) Xl--~ - I i i x. m+l >-3 7.53. 7.Ja-b c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b) 7.i= ±I. X2=O.. Rezultat: xl=-4.-l=±3 b) xL2=±m.a) x4 -16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 b) Xu =0. 3 X3.X.]=±2. X3. x.48.. X3. 1 4 1 4 . X:\.1.-I=±iJ2 b) XI=O.2=±6.4=±i d) Xl.15.±i c) x1.2.X14=±2 . X3..9. x4=3 b) xl. x...51..14. X3. x2=t => x2=t2 => x 2=9 ::::::> X3.6. nepoznatoj t t 2-5t-36=0.4..). recimo sa m.4 =±5i b) 210 <.X3.2 = ±8) X3. d) X./6 6.X3. Skup tih vrijedno5tije kodomena funkcije. b) x< -1--m 8 ' .13. X:l4 = ±4 d) x l.J2 i 7. x.x3.X3:::::-1. .2=±m.2=±l . c) 7.a) xl. X =t => x =tl => x = b) XL2=±3..52..a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0. realni brojevi.--1=±3. X3A.9.2.a) XI2=±.4=±13i 7.2= ±3.3 c) .X3. X. x.4-=±2 2 c) xl. 6. - 211 .4. pa dati 2a 2 1 c) X.. = x. xJ.4= ... X34 ~±6 .3=± i.= I. 1.4 == ±i 1 1 7. X. .X2=--:-.: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4 6.-= -4 I 2' X2-~ d 0 b" IJamo x}= i i -2' x4=2"' X)=--.4 =0./2 ±T 2.2=O.> Xu K~=O v x2-16=O <=> =±7i X3. 4? .a) X.a) x.j. datajednacina se transformise u kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4. 6. formirati kvadratnu jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja.=±5.

7.17.a) Uvest; smjenu x=t2 Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9 =6561 c) x,=-8,

4

7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem nazivnika i sredivanjem dobivamo: 4 lOx' +4x=x(x -3x' +]Ox-6)=0 ¢:> x(x 4 _3x 2 -10)=0 odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x 2 -10=0. Rezultat:O,±.J5 ,±i../2. b) x1,2=±I, x,,4=±4,

7,2,

Binomne jednacine (jednadzbe)

7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine. Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.

x'-I=O

¢:>

(x-I)(x2+x+l)=0

¢:>

(x-l=O v x'+x+I=O)

¢:>

x,=l, Xv

-I ±i../3

2

1 ± i../3
2 cJ x _8=0
3
¢O

,'_2 =0
3

¢:>

(X_2)(X2+2x+4)=0
d)

¢:>

(x-2=0 v x'+2x+4=0) -3±3../3 2

¢:::>

xj=2,x:,.J=-1±i./3.

Xj=-3,X23::::

7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku. 7.22. x"-29x'+100=0 7.23. Iz date nejednacine dobije se:
x,

7.30.a)x'-64=O<O>x 3-4'=0 ¢"~ (x-4)(x'+4x+16)=0
¢:>

(x-4=0 v x'+4x+16~0)

¢:>
¢;Y

X j =4,x:.u:::::-2±2i

..J3

=,13m .

+ 2 + )Srn 2 + 12m""!- 4
2 '

h~;~ + 2 x, =V

b)
.J'511l + 12m + 4
1

x,

= -4.

x"

= 2 ± 2i../3
¢:>

cJ 27x'-8=0
=-,

(3x/-2'=0

¢:>

2

.

¢:>

(3x-2)(9x'+6x+4)=0
¢:>
¢>

x,

2

Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.

3

x"

-1±i../3 3

7.3 La) 8x-'-]25=0

6 , 19 7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo jednacinu 1 a/ +(4am+b »)'"'+(6am +3bm+c)/ +(4am 3+3bm1+2cm+d)y+(am-++bm 3+c11 2+dh+e)=O fz pr~thodne jednacine vidimo da ona post~~e bik-;adratna po varijabli y pod (4am+b=0) A (4am'+3bm-+2cm+d=0), uy]etnna: 7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
111= 111 = ~.

'" ", cIJa su rJesenJa

6 'f

(2x)'-5'=0 ¢:> 2x-S:::::: 0 v 4x 2+J.Ox+25 = 0 5
X 2 .3

l±i../3 6 (2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
I d) x, =--, x? '\ 3 -,.

=:--_.

Rezultat:
c)
Xj

Xl

=2"'

-5±5i../3 4

b)
d)

x,
Xl

=

3 4

- 3± 3i../3
X l .J

8

7 =--, x-, ~ 5 -'

7±7i../3
10 b)

6 =-, XL, 5 .

-3±3i../3 =:
5

.

,2 1 C v +6--)y-+ - - 1 - - = 0 ,

" [a-b
2

[a-b ,"
2 )

7.32.a) x,=-2a, c) x,=

x2,J=aV ± i../3)
,Xol=3a(-I±i../3)

x,=~, X',3=~' (-I ± i.J3)
d) x,=

2

3a
4

7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(; b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7 c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i '7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212

7,33.a) x'-64=0

¢:> ¢:>

(X')3 _ 4 3 = (x' - 4)(X4+4x2+ ]6) = 0 x2_4=0 v x4+4x2+16=0

8

9d ,X2,.,=9(~(I±i.J3),
2 4

=>
213

kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja kubne jednacine dobiju se ~esavanjem kvadratne jednacine. a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x 3-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x 3-3x+2=0 2 ¢:> (x-1=0) v (x +x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0 => X',3= 1±2i.J2, c) (x'+2x 2 -3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,

7.42,a) X2,3

- 5± 5

iFs5

b) x2,3=-I±F7

c X2,3=

)

11 ± 2i"/IS4 2

vx
b) XI.= 2, x 2 .} =-l±i-!3

-l±i-!3 2 -3±3i-!3 2

7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa (X-X1)(X-X,) = X 2_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5, (x3_x 2 _x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3, b) X2= 2+i, x3=2 c) x,=2-3i,x,=S,

d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a) x]=- 3 ,X2~ ,.

3± 3i.J3 2
d)

c) x l =-6,X2.3=3(I±i.J3)

XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3) _. 2

7.3.

Neke jedllacine treceg stepena

7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111 u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u prethodnom zadatku), a) -m+2+ 1-2=0 m=l. -m=-l x 3 +2x2_X_2=0 (x" +x-2)(x+ 1)=() => x2=-2, x3=1. ¢:> b) -2S0+25m-65+15=0 ¢:> m=l2. 2Sm=300
2x 3+12x'+13x+IS=0
¢:>

(2x'+2x+3)(x+5)=0

=>

-l±i.[5
2

7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu, b) Rjesenje je x = - I. 7.37,a) Rjesenjeje X=1. b) Rjesenjeje x =-1. 7,38,a) x=3 jeste rjesenje. b) Rjesenje je X = 2, 7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx H + afl_lx ll- 1 + ... + a]x 2 + 3jX + ao IIna c.Je!~brojno Ijesenje, tada je slobodni clan ao djeljiv sa tim rjesenjem, z~klJllcujel11o da da~a jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l. ~eposrednom provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1=0 nema cjelobrojnih rjesenja. . b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine. ~~po~l.·edl~il11 u~rstavanjem ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da I~i jedan od l1Jlh nIJe nJeno IJesenje. ~) U ~.vom zadatku t~eba provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje Jednacme. Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine. ?.4 O.a} ~eposv~ednom provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja, b) N~~edan od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine. c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne. 7.41. Ko~isteci Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox Jl + an_Ix o.] + ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg stepena ~? moze zamij~njti sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L
v

d) m=-21 ,x2=-3, x3=1

7.45.a)

¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0 (x-7)(x'-9)=0 ¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0 ¢> x,=-3, x2=3, x3=7, b) 6x'+2x'-25x-50=0 ¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0 ¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S. c) x'+2x2-13x+10=0 ¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0 2 2 ¢:> x(x'+4x-S)-2(x +4x-S)=O ¢:> (x-2)(x +4x-S)=0 ~ XI=-S, x2=1, x3=2. d) x 3-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x 2+3x)-(5x 2+20x+15)=0 ¢:> ¢:> ¢:>

x 3-7x'-9x+63=0

(x 3-7x 2),9(x-7)=0

<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4) X:u=

1 ±i"J!s 2

b) x]=2, X2.}=

-5 ± 4

im

,.
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar

214

7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja date kubne jednacine . . Cjelobrojna rj~senja trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3. Ne.posr~dnom provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine 3x'+2x-+2x+3=0,
215

PolinOlp 3x~+2x2+2x+3 je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik: (3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3 3 2 3x +3x -x2+2x+3 -x 2 - x 3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3) 3x+3 3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0 ¢;> 3x+3 x+J=O v 3x 2-x+3=0 ¢;> ¢;>
¢:>
xI~-l,

¢;> ¢;>

(x+ 1)(3x4 _3x 3+3x2_3x+3_7x 3+ 7x' -7xAx')=0 2 4 3 (x+1)(3x4- 1Qx 3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x _10x +6x 10x+3=0
Xl=-l.

=>

4 3' Jx4-1Ox3 +6x'-10x+3". 10 3 Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·, =0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c> Xx X.
¢;>

J±iJ35 x? l~--. 6

3(X2+

~2 }1O(X+~}6=0

¢;>

{(x+H

-2]-1O(X+~}6=0

.

b) xl=-I, x,=3, -

x,,=~ . 3

c)

Xl:::: 3 , X l . 3-1±3i ::::---

2

Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t: x
f)

c)

: -I ± i.J15 X)~-1,X2-3::::--4--

x)::::-1,x2::::J,x3::::4

7.48. ~put,::. Zamjenom dati~l rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 . Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 . I' . 5 5 JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina 5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _-. 5

3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10. Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja: 1 x+-=.o ¢;> x 2 +1 = 0, (x;OQ) ¢;> X2.3 = ±i. x 1 10 x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1.ox, (x;OO) ¢;> x 3 b) x,=-I
7.53.a)
c)
Xl=-'

,

,

7

1 x)::::2, 2 x

7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1 b) 111::::6 c) m::::-21 7.50.a) x.l_x 2_x+I::::O W x-'+I-x 1-x::::O ¢;> (x+I)(,,2 2x + l ) b) x.l+x~+x+J::::() ¢::) X3+!+Xl+X::::O
¢;>

xi.~=±i,

.4=~----'~ 2

-5±·J21
¢;>

d) m::::-3 ..;;) m::::-l f) 111::::-,1 ¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O

7.54.a) Upula: x4 +4x 3 4x-I=0

(x 4 -1)+4x(x L l)=O

¢;>

(x2-1)(x2+4x+l)=O.

Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .
b)

(x+I)(x'+I)

,'"
¢:)

¢:;)

xj::::-I,x];;::1,xi=1.

(x+ 1)(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0 xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.

3x+2 --=, 2x+3

<?

2x'+3x'-3x-2=0
xj=1,x)::;:::;-2.

¢:>

(x-

[)(2x'+5x+2)=0

=>

xl:::::-l, X:u::::·

5 +51

=>
c)

2

-

X,=--.

1

.

2

_3,'

x+3=0

¢;>

x'(x-3)-(x-3)=0

¢:>

(x-3)(x' -I)=()

=>

x,=-I, x2l=-3±2.[i.

=>

x!=-1,x1 =1,x:,=3.
¢;>

7.5S.a) x3+x'-2x~-8,~Q
f) -/+3x2+3x-I=0 7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]
c) xJ=-l,x?'l -,.5 4

(x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0

(x-2)(x' +3x+4)=0
b) x 3 _2x 2 _(a 2 _a_l)x+a 2 _a=O
¢;>

=>
x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O

¢:>
¢:>

-5±.[0

x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q
3

(x-I)(x'-x-a'+a)=O
x J = 1,
Xl

4 3 7.52.a) 3x ]x Ax Ax'_7x+3=0 . ¢;> 3(x 5+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0 4 3 2 ¢;> 3(x+ 1)(X _X +X _X+ J )-7x(x+ 1)(x'-x+ 0-4x'(x+ 1)=0
216

=>
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x

= 1-- a, X3 = a.

.i sredivanjem do~ije se:··

217

(82.Y =I} x' -x-12=O' ~ x 1 =-3 '_-1 =-4} . -3) b) (2. (I. (2.:: 2.2.2). (2. -2) .1O=2v-2 .a) (-15.1" . (a. (211. b) (a+I. ±~ ) 4 1 b) (. ±2).=2.2). a-I).1).=4. XS.14. y.fi) xy=6 xy=6 xy=6 c) (0. X-Y=I} xy.-~1 5 \ 5) 8. x3.12=0 ¢) Y=X-I} x(x-I)-12=0 ¢::> X. I). ~a) b) (3. (±'J7' ± .-4) b) (2. (4.)'=4 xv=4 7. dalje se dobije.J2. .1. (-2. -4). b) (5.=5. =3 c) (3+JiO.{. 0). (2. (-3-JiO. boa) 24(~J -1{~)+1=() => y => ~=t. (I. ±) (-I.a) (-~a.16.a) (4.5).-3+.!:. 4). 2).a) (5.4.7. -2). 5).s( X' + Xl. -3). xy=v : U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x. b) (a-b.-3).-±a) 4 (-a.> Yl=1'Y2=5.IO. x 4 = . (~. 5) 2 1. (-2.I2) 25 25 x=2\'-2 ¢~ 15xy-x 2=81 ~ 90-x2=81 <=>x 2=9 . 24t'-llt+I=0 => t=±.)'=4 b) Xl. a) Da b) Da c) Ne 8. a) ¢> 24x2-1Ixy+y2::::0 x'+xy-2y'=-S6 . pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-. 8.12. (-.a) (6. 2). (I. 3-JiO) 8. -2)..xy=4 x.10 3 + ~3). I ±i.3 = 0 X':1~Xl=~3If y! -2' }1 --2J cJ \ ~.Y2=-2f ¢> b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 xy=6 ¢.a) Sxy+3x'=S7 15xy-x'=8 I ¢> Rezullat: (.3+JiO} (3-JiO. -2a).. I). I).3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna.-) . . x3. (-2. I). c) (_15 a._ 147) 173 173 (3. (-±.1 La) (5.-2a) c) c) b) (4. )+ Smjenom x +. a). 2" XS6 = -2 X6 = ~--. -2). -I). 3) 8. (-a-b.2). )-13( x + ± 34 = O. 3) c) (-a.3).2=±i.·) 8 ___ . I) c) (2. -3-JiO).8 *********** 8. -.15.!:.4=-I.J2) <=> (X+ .9.- 1 1. = 3f ! Rezultat: (3.a) (±3.a) X1. a+I) o.'X34= x" =. t=t => =3x.0) 5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I 15xy-x 2=8J b) (0.. ~) 3 c) (4. 2). 0) ¢:> cJ (1.). =L(3±. (-3.3) 8.x. = t . (-3. } 2(2) ~ 2).2). (3.a) x2+l =8} <=> x +2x)'+l =2''Y+ 8} -. -2) Rezultat: b) XI. (1.4) S.a) (-2a. (t-2)(4t' .3.5)._. 2) c) (2. II 47) II c) (-I. 5)..(l±i) . (-4. (-2.6. 151 a) (2a.4) 8.-4). a+b).a 2Y-.x. (-3. (±5 b) (-2.(-.(I±. <=> <=? (x+y)' =8+8} "c. .13.> xy=6 ¢> Rezultat: (2. -(ll±. 4) (-4'~)(2.x3 ::::.6 =-i.. 1 2 8. (2a.25) = x 8.J2.a) Da b) Da c) Ne 8. (3. (-I. 5 10 3 3 ¢> 4. a druga kvadratna ~Jesavamo metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu. I). 3). (-4..-~) b) (4.57.= 1 u-v:::::J ~ 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:. I).:ty=4 <=> 8.> x2 +xy-2/=-56 ¢:) 8. 0).X=21j' 2x)I=3 X=2 Y -2} 2xy=3 . Par (0.4=I±iJ3.J5) 2 X 7 . 0) nije tjesenje sistema.4y.=2 (x+y)'=25 xy=6 1 x+y=±5 xy=6 x 2 =-2. (3. (3. -a) (!'3.[JO} (-3+JiO. 3). 8."= Ii. x.2= Xl') :::: . 2 =i'~±.fi) b) (~'-1)(%.8.J2).2). (a-I.1' )'=16} . a) X+ Y =±4} . y=8x 219 218 .a) 2x'-3xy+3y'=80 x'+xy-2y'=-56 7(2x'-3xy+3y')+ I O(x'+xy-2y')=560-560 ¢:. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 8.J2. (1±.a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u.

..0). !jesavanja zadatka.6. -xy.3.6).56 RezuItati:a) (2. 3' 3'3' b) (1. -1 -2-.(3. prije..a) x+yi. -12) b) x'-3xy'= I 3x 2y_y':::: 1 .2).6. (1.(-1. ujednaCinu x=4. 9. Kako. -I).fi. Uvrstimo x=O po!azllu jednacinu.. 3) ).1.J9 = -3. x'-4x=O x(x-4)=O Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e.a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.· Mealltim. 3 ).18.a) (2. a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12 9.24.. (3.JZx+I)'~(l-x)' (-.0.a) x=16 9.y=-6 . -6). x 2+3x 2-18x 2=_56 y~3x x~2. (-J. -I). x~4.J6i \4 33) lZ'2 8. b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x. (-3.1. x=L Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O.DZBE) .*a) (!:.1 c) 3+i. (x+y (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O . ¢:> ¢::> x 3 +y·'-3x/-3x 2 y=O 3x\!-/::::1 .22.3.. pa nema l"JesenJa.* (4.a) Il(~. ( .') y::::3x ¢:) y=3x x-+xy-2/=-. 2 . Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand (potkoljena veli6ina) nenegativna. X2=-1. sada. SX' -X)'. Vidimo daje jednacina zadovoljena. I) 8.i) 2 b) b) 2-i. Rezultat: (3.y2 =7(x+ ¢:> y)J 1 18t 2 - Sx. -2) 8.:l.J6 . to x"A nije rjesenje date jednaCine. Rezultat: Xl=O.2.a) x~24 b) x~6 c) x~2 d) x = -I 9. <~> = =? 2x+I~I-2x+x2 1I 8. -2).0) b) c) (4. 7( x-+ 4 xy-2y)=S(Sx--xy-v-) " ~ Sx--xy-y-=7(x+y) ') ~' 18x--33xy+9y-=0 I 7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-SySx2-xy-y'~7(x+y) x -=r 2 '")") ') 9. x~-I c) Jednacina nema Ijesenja. 8. . 2 c) 2 2 \ (0. 221 8.=7(x+ y) . (-I. (-4.+. 2) .fi.f4J' ~> x~O.*a) X +4xy-2y ~5(x+y) 2 . ' 3x-y-y-'::::J => => v::::-x y(3x'-1')=1 Rendtat 8.0).-2.19 . 9. -2+i: +1 ).3).-su ljesenja date iraclolialnejednacine.2). _.y~6 ¢::> x2~4 ¢:> x~-2.._0.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost od~.b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem pr.*a) x \ 220 (±~. 1 3 Sx' -xy.J: c) ±. 2) c) (2.y. (-2. . * a) (2. Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine.-.oJ* doblvamo: (x+yf=1 => x+y~1. } tJ =3' t2 """-.7.fi..J2x+1 =1-x =? (.2). Rezultat: (2. 2:) (-I . 3x-y-y'=1 )' ¢:> (x+y)(x'-4xv+/)=O .a) x=2 b) x=O. -2).. (Z. b) Kao pod a) b) x~64 c) x=O d) x = -I 9.8..H.0). Domena se moze odrediti na pocetku.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x.S. 4) cJV4 !.23. Dobije se istinita jednakost. (1. 2 5(5x--xy-y )~35(x+y) 8. a _zatim neposrednom provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine. c) Jednadzbaje definirana samo za x=5. veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje). -2. 5 X -xy-y-=7(x+y) 2 2 7(x 2 +4xy-2y2)=35(x+y) . 1) 2 ~ . -[iff.3).(4.-xy.7 (x+ y)J> '= :u- y~3x. Rezultat: x=O.2S. 8. if] b) y=-x 2x'=-1 c) 9. -3-i. 2). Vidimo daje .I. ¢:> IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA. ±16 (2) Vu Vu b) (4.:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x 2 -x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O.y. 9.fi. x=±. (±2 (2. 2).6) Uvrstimo.-b+c' a+b-c'=a+b+c) (-2. Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni jednacine. b) ~=x+l :0::. 3y~2x Rezultat: 0) (0. U ovom poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima.J6.±6.y' ~7(x+ 1')J I = 1 .a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se: (3. 331 + 9 = 0 .. Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t.3) . a zatim i x=l uvjeravamo se da.-4) (3±.±4) 2 . (-4. y c) (2.2.21..4.17.

a) x=O. x 9. x=13 b) x=4. +=)..: -f.15. .a) X=7. 10.• .1O. x=5 c) Nema rjesenja.7] b) x=7 49 b) 9.a) x. 9...:) ... . str . IJe nranJaJe dnacmu transform irati tako da se najednoj ena ] stram na1azi .. .a) x=O b) x=-2 c) x=O 9.37. J +x * 1. x <.a) x=1O b) x=4 9.samo korijen. IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 10. b) x=3 9. 7 b) x..a) x>9 bJ x>3 c) x>6 b) x<70 b)xE(-=.J' .3t +2=0. x=l 3 .38. OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj 01). 1.1.a) x=-7 b) x=6. 9. 3 3 b) X= -4. IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj 9 am ill sarno korijen. Rezultat: aE [-1.Je nacmu)..a) x=2 b) x=-8 .25 a) x.a) x=.a) XE [1.31..} Nx-±) b) x=4 1O.35.== aW \a'-W 9. -Ir=~==.= -21. x=5 9..S.a) x = -I I+ b) X = .7.28..x. x=2 9. . r. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3.-'.:0. nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada njenoj domeni). => x. Pr" kva d' " . d b" . . b" .a) x = 2 -x 2+6x-5 2': U -x 2+6x-5 > (8-2xJ 2 x<.39..a) XE [-14.14.x<2 2 xE 10.1(<+ 1X4x+ 5) - fl -± Jx+ x I) = .= t 2 . +=) [-2.a) X= b) x=O.11 + 4a za a>O .x<8 10.I'_-X'CC'-+-6x S' > 8 ..0) x=4 b) 929') R' ."-1 . b) 7 .a) x=8 2 9. .22.19.a) x<4 10.cJ x=-4 ' x=4 ? 9..32.. 4) bJ (1.-_ . t > O.:2.oS c) x=3 c) xER 9.: ¢:::>x+ .:<.~ a <.a) x=4 b) x=2. 222 9.J a = a-y x·.. + 2 .a) x=3 b) x=-3 . x=-37 .a) x=2 (Bro.a) cJ XE <=} x + I= 3- .x=2. 9. H . +=J b) x. O)u[J.+3 -f. .'. 7 b)x>4 [-1.9.64 -. d 0 IJemh broJeva.a).lJputa: Uvodenjem smjene .17. . 1 .3 3 10.a) 10. Rezultat: b) Uputa: Uzeti t =. -.x.x=-4.a)Uputa· led . 2) b) XE (-=. .<=} 3+-f.a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 8-2x .:X3+-f. . x=3 cJ x=J 912 a) UPUla'. Rezultat: x G.-::---. x=--. Rezultat: x=l <=} b) x=9 [6.0 0 8-2x<0 2 .a zatlm kvadnratl. .· c) x=-3.a) x=6. x2=21.a) xu=I±/6 b) x=-I. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1 · 13.S > 8 - 2x ~ 'r->' x+7=1-v2:c-3x+l x 2 +14x+49=8x 2 _12x+4 7x 2 - 26x . za a=O. x-I 9. X=5 b) x=3. ' .=1.. 9 X. 9. . dohije se: 9.+=) 10.24.6...1x-l+ Ir::~.a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina.45 = 0 => _ X2::::).a) HI =~ i 2S 9..=--.b) x.4 -x'+6x-5 . ne zadovoljava datu V' • -.a) xE[ll. 26 -J5 9. 2 2a + 1+..a) Uputa' Pr" k d' " .a) x=5 b) x=2 (Broj x == -2.a)4<.18. x-14 k" dome' .4. .10.-1+.-2]U(14.26.. x.al) Uputa: Pps1u e prvog kvadriranja.36. t .34.2x x.J mn . .x' + 6x .0) x=O.(3--f.27..33.. x=5 c) x=-l..a) Nema rjesenja. za 0 :s: 4m:::..2) .. n +x b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik .2I.J. x=196 c) x=6 9.J4a-3 . jednacinu srediti i panovo kvadrirati. X= c) x=1O 9. transformiramo u kvadratnu jednacinu t 2.x. datujednacinu X= - 9.o3 10.ll bJ x<.16.· 9.J(x-1X~+ I) Fx+l[!4X+5-#=TI=. +=) 10.a) b) XE 5 c)--<. '. =-1. . b(x+a). .23. /4x+5 =. ./2x 1 '_<. c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4 RezuItat· x-3 (D ruglO d db'" . ..2. za a>O.: = 2 .=13.2 10.1.30. X= x=11 9.11.20. Rezultat: x = 4.8.:!:.s:4 iii . x=--c. x=-2.1I.3. Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1 b) x=4 .9. +1+2.0 (8-2x) 2 223 .a) x=-1 b) x=5 9....1X-l]=O 4x+5=.-1+2_.. Rezn tat: x=3 .a) x=-1 b) x=2401 9.

10. +=) 3 I 0.a) 10. \' \ V=. +=) b) x>1 x 2 3 4 224 225 .a) (-=. Eksponencijalna fuukcija b) y=3 x d) y=S" Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO.18._ 1!)u( -IS?! I) .¢INE (JEDNADZBE) I NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) . EKSPONE~CIJALNE JEDNA.4 ~2c:j8x+69<9~_ _ (x-J)(x-5) < 0 _ _ __ \ 4 ) 11.=.a) b) 4x.6> .a) v - =(~ I I \2 ) I\' b)" .17. x < 28 2 .15) SLI 1. 3]U[1. 0] (-=.x>4 x:.+= J 10.13.2. 11. 1..20) b) (1. 3 ) ~ L \ I J 10. ~i) 2 3 4 5 c) (-J. 2J b) b) [-~.a) [-2.a) (.J6x.a) [%.11.2 La) [.3) b) (~.-6)U(-5..16. x> 1 . lO22a) 10. <. -I + 128J (-=.6 < 0 4](.J) b) x>2~3 f7 1 L2.o)U(o.={s (2)' Y d) v .2. ')"" Y cJ _ (" b) 0 < x < 3 : \ .a) 10.4."\: \ 4 ' -'. = l~ II ( 4 )' 5 10. -1)u(l.2X' Rezllltat: 2 < x < 3 10.O)U[1.19.128.-- 2 .2) Sl.~J 1_2. I-JiO)U (3..14a) 1015.1.1.20.a) x> 34+ jl 188 10.J3~=-. +=) (.23.< x < += 3 b) 0) 2.-IJ b) [-5. -3 l-I.-2)U[-I . b) [I. 0) b) (-=.Jr----2 -=6x -X' ---XE 0-.. 0 4x .6> .6 .12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 4x .J7S6 ·6 -5 -4 -3 -2 ·1 -1 (-=.

<=> X=- x-5=3 (i'fX.1 ¢::} i-·\:+2. drugo rje~enje posmatrane jednaCine.a) 11..a) 2-4'x~64 4"=32 2 "=2 5 ¢) 5 4 I I 16.2(9-2)=7 =. x=lO. c) 4""=256 <=> 4""=4 4 <=> 12=4 <=>2~=22 <=> 11.a) w x=4x-9 ¢::} x=3.Ie x=3..I7.5 2 .7 .1+ 1 ~ 3° = 1.(l)~Hl=2~ ~ \4 => => q . lvfoze se... c) x=-j <=> <=>2x-I=-x-7<=>x=-2.2'~5 b) 0.. 4 ' =\4 <=> 3) 5-~ i r-:: 2 l 2)=2-vx-J 5 <=> x=~ <=> x=-lvx=4 x b)<=> 4 (3)'" (3).' =(5 )H7 <=> [45 )2X" = (45 )'(H7) .l O.)x-] =--2 2 => x::o::l. =\~) <=> x-I-:.r =64.. .:. 11.a) VI28=4" b) 7 <=> 1283 =4 2x <=> 23 = 2 4x <=> 4x:. Funkcije iz prethodnog zadatka su opadajuce. za x:::::3 x=2.a) b) 11.- x' -7 .. zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O. l±.:::2 5 8"'.(.J=--..:} x -2x-7=0 7 => =1±2J2. x=3 X=-.a) (-4)2. dalje.a) d) x 11.. 3 2 d) 3"'=27 ¢) ¢) ¢) 3 x. 12. 1 2 b) x=4 -'[. 2 8 . ¢) d) x = -3 I Il.a) Da b) Da c) Ne 2x~16 ¢) 2'=24 ¢) x=4.6.[ x(x-I)--] =-<=>x--x-I=O<=>x."1:::::::8 ¢) ¢) 4 x~8 8 .11.5 3' c) (x2+x-2)(3-x)~0 3 11.5 . 11.a) x:::. 3 7 12 (J9) l 2 ifij i '" (ifij)O =lF9 l -- ifij J9 )'.3.19.a) b) x=2.13.X=-..5=4. 11. Svaka funkcija iz zadatka 11.4.ll. c) x=2 2 2 7 '=49 ¢) 7 '=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1 b) 6'+'=36 ¢) 6H'~6' ¢) x+I~2 ¢) x~l.a) Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a flx ) = aX(X) x ~ -I jeste rjesenje jednacine 3X+ 1~1.a) x=-4 c) 4' 2 . a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1.' 2 11.8. ¢) ILlS..a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'.<=> X=--.-1 -1 f" I => 2x-1 =0 => x='2 Napomena: Kako baza stepena na 1ijevoj stran i jednacine: ( ifij \ J9 ) = ] .> c) x =-1 ¢) d) 5·9 x-5=135 x~1 ¢:.:-2 b) 1I.:=2 (0\2 \~' ~ 4 81x.7x+ 17.3.1. to . x=3. ~4=(~ r ¢) S"~S ¢) x = _I 2 . =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1.J5 2 2 4 . => 10x'-77x+13=0 => 5 2 = 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2.. ~= 36 <=> 3' ·8' :36 26 5 => x'+x-2=O iii x=3 ~> x~-2..9. je rastuca.:3] c) .> 3 1 (x<'J=3 3 2(x-5)=3 X= 13 2 ~. x=-3.a) 1l. 11. x 2-4x+3=O b) 6"'=36 x=2/3 9 x-5=27 ¢::. 11.S..1 ::. b) 3·2' {::::.. postaje jedan.:8 2 ¢) ¢) ¢) 2x-I~2 X:::::-. ¢::} cJ I_xl x= 12 i- x2 2 2 .2. -' 1 1 1.-2 =1 <=> 3'-2 =3° = 226 227 .-'j =24<=>. b) 4 x =16 ¢) 4'=4' ¢) x=2. jer je 3. ). Da cj Da 11. x=l. b) x:2 = X=-.25'" ='16<=>l4 )"" =16<=>4"+' =4 2 <=>-x+l=2<=>x=-1. rastuca ako je a> 1. X=-.14..a)<=> d) x=2 ~HJ =(H <=> 1+~=4 <-~ ~=3 (3)2 .a) O.<=> 'I" l64) ( 1 ~8 '1 4x <=> 8 1 1 = 8 2 <=> 4x=-. =2"--6 2 +2x=-"6 XL:? cJ ( I 0.4 I l~J=[H=(H=(~r<=> c) x:l 7 = 4· Vi <=> 3·2' = 4·3' = 2_1 =3"' x=2.5:::. x -4x+6=3 2 (3)'·' .I8.

a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9 dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju mozemo napisati 1I obliku kvadratne: b) 2' .2+=t. 2' .a) 4 .a) <d }"'2(3 3 +3+1)=5.9.24.dobijarno kvadratn~jednaCinu ~ 9x 2 x 9 22 3 4 <d (.23.-2(5 2 O <=> x = 3. Uvoaenjem 2x=3 <d smj~ne ( ~2 + 13 J.36.-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5. =-2 =?x-=O.a) x=5 b) x=1 11.a) x=3 11.I ~ 11.34. b) 2·.x::::3 7' . b) {I.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2 dobije se ekvivalentnajednacina cije ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine jedllacine: 8·1" ).1:-2 =13 ¢:::} 4 x .-1(1+4+16)=84 <=> 4 x=2 l1. 3}.27.b) x=1 7' (1 + 7)= 2.+4' +4X+' =84 <=> 4.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.25. -_[3 1 2) . 9 . x=l.J3 _ Daljeje: x=~ (~2~J3 =t.-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 b) x=3 11.a) x=IO 11. =::} 2 X =1) => 2" =2 q x=l . c) 4·3.a) 3A.t2 =8.a) 6·<-1 +6.20. b) x =-. 2-"=t l =>2 =2=>x=1..9' ~ lJ +(% }-2 =0 (? \' 9·21 ·9' =7·18·4' b) 3) =1.2.-2 =t. H1 =117 <=> 3. 2 2x=-1 <=> 11.-2 =6 =} 10·2" -(2')' =16 :=} t 2 -10t+16=0'::::::} t1 =2.. 4.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6. 3 2 (~2+J3 t 2 r+( r ~2-J3h+J3 J =.-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3 2 <=> x-l=2 <=> x=3.4..35.+.21.t>0)4t' -5t-6=0 ¢-7 11.=t.-1 -5·2.I. 2} ¢? 3 11.-1 +3 x 11.a) x=2 b) x=2 11.b) 4 _3.26.:!> .-2 =6 <=> (2. b) x=4 b) x=3 +5+1) Rezultat. 2 1 29~' <=> :: + :: = 2<=>[(% 3 2 AkoJ'c i::::-. . =~<d \2 / 22 3 T \ 2' r3~r=lq<d 2 -4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13. b) x=2 c) x=2 x 11.t>0~t'+8t-20=O =ot.8 = 0 => x = 3.a) Uvodenjem smjene 2 x = t. => 2 x =8 c){1'2}' ¢:.x=2 x t)x::::2. 11. 11.4HI_L9Hl <d 18. => (~2+J3J =2+J3=> (2+J3)~ = (2 + => x=2.29.2' = 7·2' <=> (2')' . =2.a) ~ <d 3 (3 y-' <d -I = (5) 5 J <dx=2.a) x=3 b) x=3 c) x=1 x 1 x .-± = 2-" ·9·2' 3 . {a.2 =4° ¢::} x=2.8·2" = 7 ¢? (2" x=·1. 2~-~ =2 ¢> x-2=i ¢-7 x=3.a) 5·2'+'-4' =16 b) 4.<+3 =20 x (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =t. = 3. > O.2 (16-3)=13 ¢::} 4".a) 4' +2. b) x=1.. (y-2)' _5·2. t.J3 mozerno dovesti na kvadratnu: J' c) x=2 dobicemo jednacinu koju 9-(-2 <d X+- 2=2 7 x+- 2_3 2X -] 9"(1+3-1)=2' 22 +22 1 1 [7 J <d 9 x . ~2+J3 t J <=>( ~2+J3 r -4( ~2+J3 J +1 =0.28.32. x=O <d b) .a) x=5 b) x=2 c) x=3 11. tada imal11o:t~ +f-2=0 :::::> t.. datajednaCina se transformira na slijedeci nacin: 4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t 2 -9t+8=0 2'=t.X2 =6. J3)' 228 229 . 2" =t2 2-' =8 => x=3. => 2'=1 =} x=O . =1.37.t 2 =2--.33.22. C) x=2 11. t>O. [~y.7 .-2 =1 <=> 4 x .+2(22 + 2+ 1) <d t".1 =4 <=> 11. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( ~2 +.31. 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' = x =·1 <~ 1" = 2'-' Gf' =(H <d x=1.

. x~4 =? (2+.: '-'( 2'~ 2 21(2~ _2)2 +4].>2S ..} Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika x =-1.J·x .::.'J2 _2}1 =0 <=> 2' _2 =t.rnJO = (x + 2000)2000 ~> dobije sec ¢.a):3 J2.} 6.\ 2'\ x<2..40.39..=2 =t1 ¢::.1+ . )' -10· 2..41.1' =u.:. b) x=1.c-=-.:.:.> +3=0 .> Sl(3x. I 3 5 3 230 231 .49. u 2 +u-2=O :::::} u=1. 6 t~_1V..? &3+1)-(2t+2)~0 <=> (t+l)(r'-t-l)=O ¢:> 4x-6>6x-8 ¢:> x<L X<-.d)x>4 3 ¢:!> 4x 6 3x 4 4x 6 b) 5 .= -I x x+ 2000 => x= .J3)i ~(2+.43..2 =2 2 3 2 2 =23 ¢::} . _ x_+_~ooo 1 .J3)' ~t2=? (~2+.r.2_t_I~0..-. b) x=2 bJ x = 5 11.a) 23x_~_'2.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na slijedeci n~cin: (H ~1 (H ~(H <=> ¢:> (t-l)((2+1+2) ~ 0 <=> 1. x=1 (H =(H' <=> <=> 11.1 -~=-1 2' ¢.:.:'2 ~ t.1 +2"' -2=0 ¢:::} 2. 1 2 =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=> 3 x X2l11lO.. 2. 8x+18x_2·27'~0 <=> ¢:> (2y]3 -2)X [\3) _ +l3 -2~0 <=> => (2 )' \3 t ~ ~t. .X +3" =99+ ( J('9 J4--' 1 <=> 3"'2 +3.J3J ~2-. 11.t2::::8.}x =11.t' .+1 2 .{.Jx-2=1 ::::::::> x=3.(_ _:_ )2000 ¢. c) x<2 d) x>3 3 2 c) x>.a) x>3 b) b) x>3 x<1 cJ 3 X>-.·. I L48.1.38. 1000.> x+2000 =±1 x x + 2000 = 1 iIi x .{. Dijeljenjem datejednacine sa x..2 =3:.::2 + 16= 0 <=> 2.Jx-2 = 8¢:::>2~ = ¢:::. Slijedecim ~ransfonnacijama datu jednacinu dovodimo do kvadratne: 1 6x-3x+ _x_ ¢:> +3 2 <+1 ~5:6" <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· <=> 213 (2 )'" -:> ~ .' __ 3 ¢::::} I 7 2. b) x=4 2~ =t 2 k 2.}-Jx.3 1 11.S. 11. (4)' (?)' 6 +3· (9Y_ 6 J -J~O 2 7 .{.J3 b) x~-4.t3 +t-2~0 .a) x=O.~ 5 .-3 =99+fci4 1 2 11.. (2.J3t' =? x~-2.1 <=>(2X 1 (2'-2124'+2+-~]-'2'-2}1=0 2-" 2 2. 11.::} 22. b) x =-2 4j.(-h+. d) x>L d) x.4) +4)-6t-l =0 ¢:> <=>t3-2t-l~0.. c) X=- x~o. tV 2' 2" 2.44.3. 7 c) x>3. (H =1 <=> 11. + 16 ~ 10· 2.a) x<2 23.1--3.1Ot + 16 ~ 0 2...a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec 2' =1 <=> x=O.42. _2_1-)=1 1 xit>.::2 <=> t]::::::2.. 2 cJ x<--. ¢::.

)' (3.j2.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O. 1 6 c) x$- 2 3 <0} d) x<5 2 ¢:> 2 -( ~ 11. 2 .V x<O .13. = '-3 .5)< 2 .a) 5 12. c)x<l 11..60. 2' 2)' 3 dJ x>" (3.. 0 c) . x-l c) XE0 11. 11. dobije se kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 dalje. (7 .18> 0 = (3' q r b) x.5..' I + 3' .3$x$3 c) -3 < x < 3 12._.a) 3" 12.a) Mno..4.a) .3 ..6. LOGARITAMSKA FUNKCIJA. nalazi: 1 $ t $ I 2(t.\·+1-5·6x-~-32-\+1 $0 x<2 12. 2 r.a) -1 c).8. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE Pojam logaritma i logaritamske funkcije.53. I d) x<- 3 II. \2 ) <=>(-.51.fi.. xE0.a) x<3 b) .::5. b) x>1 11. .12.a) 15-'<4'<0. JO (3.53 < 20·5' -5 < 5' < 25 ¢::> = ¢:> dJ d) 4- 12. <=> 2"'" < 2-' = x' -3x+2<0 = XE (1.'·1.32=5 12.'x.a) log. Osobine i grafik logaritamske funkcije b) Y=x-I c) y=x+4 11.st' b) b) .61. )" 3 3 3 $ $ 3 2 ¢:> O. --<3 x A <0} x+1 ---3<0 x A (I·2x<0 x>O) V (I·2x>0 x<O) ¢::> J-2x ---<0 x I X> . 15' 15 4' (4 )" < (4)0 <=>x>O.. ! 11.l=O b) 2)=8 c) log)81=4 c) log. ¢:> bJ x<O cJ I --<x<O 7 %.2. <1<0> ".2). 4'=64 256 d) b) -2 d) 10" = 10000 b) 5" > 10 x<1 12.' _ 5 \ < 7 .58.(% J 5· + 3 $ 0 .zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo =i l'3 b) b) 6 b) (I )-' =9 c) 3 c) 3 c) '-2 c) 4'" =_1_ (kf : c) 0 c) =125 2 3 dovesti na kvadratl1u: S' b) 232 < 20 <=> ¢:> (5")' .1"3"'+3. 2 H-. x.7..a) 8'2. 3+531I 4' 4 .fi. a) y=x I d»).a) -3-- 5 5 5 4 --2 -2 2-'.a) 3'=9 . b) x>O 5 c) x<O d) x>- I 12. b) log416=2 b) log.--2 .J33=2 c) d) logs125o:::3 d) log." < (O.20·5' -125 < 0 5' <25 ¢:> 3 2 :?2.2 > 0 q 12..3) 12 .% )(t·l)$O.55. <=> 2 y-' (3 -. LOGARITAM.a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' . Uvodenjem smjene ¢:> (~J = t .57.a) b) XE -lx+2>O=."(3-53.50.a) 0 12.32) =x>3.0 /: 3 2.9.1.-]"'>(-..a) log100000=5 12._ 2 b) -4- b) 0 b) -3 d) 0 d) 6 d) -4- 2 233 .52.a) 2 j j J .a) 3" <3 ¢:> x+l..-Y 11. odnosno: 1 $ ( 3 . x=- dJ x=- (5').1l.a) 1 X<-.Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini: x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2..a) 0 12. odakle se.S4a) -. XE(I.343=3 (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = 3' >1 = Y>3° c) x>O.56. 2 x+l <0} b) X<-.2.<x<.::.1O.11.

.+=) c) -l<x<3 b) xE(3. log4 log~ 2M =1 b) -3 c) -3 -~i i ~ 1 12. 2 d) log2 4 log.c) 4 d) -4 12.15. a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l. 12.J8j' <=> x=4.a) 12.29.3 234 235 .a) log. .a) x~3 b) 2 c) . ..35.+=) b) x>! c) xE[3. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija y~log.31.(x+I) d) V = IIog. c) 4x-16>0 => x>4.35.<=>X3=_~X=_.Gr~fici nekih logaritamskih'. 1) xE(-=. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti logaritmanda. b) 12.a) 27 b) 9 c) 25 d) IS r~' 1.21l.18.b) .~=-1.[5 d) x=2. .+=) 12.ty I 12.b) V i 4.a) x=3 b) x=-I cJ x=O d) x". c) x =5.4) d) xE(-3.16.17.a) XE(-=.14. b) 242 c)-"3 S1. b) 8 c) 10 8 I d) 16 d) 8000 d) 300 12.a) log.a) d) ~IOg004 ~5 + I = {ilog 'V I = Fl+·] = o.19. log.a) x2-3x-4>O ~> c) XE(-l.. . b) logs log2 logIOO =0 . .I log] log 1 1og 2 16 = logz = log2 2 = 1 .[2 '8 :2 8 \8 64 4 12. 16=x¢::::>2 x ::::16 ¢::} 2 x =2 4 ¢::::>x:::::4.27.O)u(O. 64 = log. 12. 2 c) x~2 x-2 O)~X < -Iv x > 2.J4 = 20. xl 1 b) 64 c) 69 3 12. 2 25 + I d) log.+=) b) XE[O.33.35.J8 ~~ <=> X4 ~.I d) j y~logx j SL12.22.a) -8 3 2 12. \ i c) log.a) 2 12.12. 12. a) x=l I f 'I \ b) x~6 c) x~-- 9 .loi'9916 = 10 ..a) 12.J8 <=> x 3 4 ~ (. x~ 81 I b) x=-25 3 5 el) x=2 x 3 ~64 ~ b) x<-3 v x>2 12.21.a) log] log2'.34.a) . ullkcija "r . -2)u(2..log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1 c) 12. - c) 2 102+~1''916 = £.5 4 d) ~ 4 12.24. log? - J2 = log". X .I 2 3 12.-I)u(4.30.(x-l) c) y=log.23.a) xE(2. 3 I ="2 ~b) y = log.fill = log 1 log] 2 8 '= log 2 "8 = -3.a) .32.a) 1m!. -S)u(-5. 2 d) x~±3 12.+=) y~!Og2X 1 log4 log9 81 = log 4 2=- .:.25.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < c) x~3 3 d) X=-. +=) 12. 1 3 ~ I (1)2 I I b) log-=--<=>x 2 =-<=>x3 =1.20. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju logaritmand ima vrijednost 1.

40. y)= = log.F" "' __ 12. S +31og 6 x +41og6 26.78' 43+100. { . 3 2 •. L-V C> 2 b 2 b :2 '-' c) log. 17 + log.Slog" 17+ log.c.37.11 + log.-loga-log 7-3Ioga.J3 = logs 2 +± ·log.128 log" 34.12.2+log79 ::::Jog778. .43.2.Jov2D..237. 2 100---:.2·98.(34. b) log 7M =log7\fx\tx -log8y=log7'+2" logx+3]ogx J'-logS-logy.72 log8 . i b) log2~8 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y' 7 x-y c) = 2 ..(II.fa :oy . y=log.x + log6 y4)= SI.2+121og79 5 7 d) log!) 3. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu 12. a+ Slog. y' = log.J567.Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 .log6 66a b c . c-Iog 6 5 ..Slog a. ~_- c) 56. 7)=!og4S 3 +l o g47=3Iog4 5+1og47 b) log7( 42-6")=logA2+log76 3=log742+ 31og76 c) 11 12 lOg7(78. Pravila logaritmiranja. GF l( I 8y .9 /.9~ d) 7. y 4 = 3 log6 66 -+ log6 a 3 + log6 b 5 + log6 c .a) SL12. = log') 26.(log6 5 + log6 .log 6 5x :. c .43+ log. 12. 3.184+iog. 61V21. 66 +31og 6 a +. =]og6. 43a 4bc' = log.95._ = logs 56. 128)=log. 5 :. = log.8e }' = = log') 26.5+21og s x-log.5 = logs 448. b) logs!: = log) 34 -log) 65.46.a t log.72-log8 33.2-9 )=iog778. 13 c) log4C3478·317 .::: )aFa I r1 I 1 I '\ log""ava -1004=-lo(1a"a -log4 =. log6 66a 3 /)5 c '4 5x"Y =.38.98. (448.(Jog.41.2)=logs 34+1ogs .5)= log.J3)= logs 2 + log.a) logs 3y' =log. 12. 33.= log 17 x .12. 7a _ 12. J ( l' ) .x.12)=loo. c) log.6+Iog47+iog443 b) log4(I 84-425·67. 66+ 31og. a' + log.31og 6 x-41og6 v.8-61og.11 +* ·logs 276.39.2. x + logs yS = logs 56+ 210~.42.36 log4 4xy3 = iog 4 4 + log4 x+ log4 y3 = 1+ log4 X + 31og 4 i 2 2 b) logs 56x y' = logs 56+ log.66' 12 1 D_ b_ 2.a) log 43a 2 1/' =log43+21oga+3Iogh.= 10gs. 12.425+log.128-1og ll 33.- 236 . 128 12.b+ log.5 d) log.3478+log4 317 .J7a b x 6 <.h x -log') 3.17 +51og 9 a+ 71og 9 b+ log') x-log9 3.a) b) logs (2 .II+logs237.(78.44. 'J276. .43+41og.45.5. x+ Slogs y.36.53 =logll 7.-'-5log 0 y.!-a ""logS/=log6.5)=log.a) f y=21pg2 x b) 1 . d) 5x ' 1 2 4 12. 237 'c) log' _.a) ~ =lc log 2 4 2a =lc(log2a-log3x s )=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx)..( locra+-logaj1_-Iog4. I 3)=Iog..a) logi6'7A3)=log. y . d) log /2a 1J 3x 5 12.5 -logs 7. .95. 17x" 4 ') 2ee c) 6Fa r1 log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+.a) log2(3-4)=log2 3+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog 2 345 c) log.5x -logs3y =log. b) log--.67.b+5Iog.a) log4(5 3 . 12.2 =logs 34+ lc logs 567.1 la.11' I1j276. 1 lab') " .43·66.37·r y=log" 1 =2Iog(x'5} b) y~logx 1 y log(x+5) .8e y ~ ~ 7 6 :.I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy.2+log. 448. .a) logs %.3-4 ogs y. 3x' 2 2 log.J567.

_I~a+bJ:V(a.50. 8 c) x=18 12.3 log .!c I -. = 3 log 27 =~. 2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN.:- 12.-b J ogs 6 I I 12 I 2 12. 2 2 2 2 ~ 2 =IOg~+log5[a2~12 ~'51( a.!c _3_. c---:0 2.. I &o3Iog3-410g."..a) c) 12.61.4.a) x=3 b) x=2 c) x=16 r.51.. x=36 b) x=8 b) ::::::. .a) log 27· log. 4) b) log x = log(a +b)-%( 210g a +~ log b)= log(a +b) -% IOg(a W)= 2 12.54. 5 log:.J. ...+ Jog' -'---'-'--'-r-.3=4Iog j 5 · .a) 1 4log. 45 + 2log.9 c) logs11>logs4.a) c) 12.a) x=24 log.{!]2 =>x=~Jl(a2~:2 a#.J. +~[ 210ga +~ IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J= .-.: = 256' = 16. b) 161o~~2s =(410g~2Sy =25 2 =625.49.J~ . I I 12. 5 I Iogz 10 Iog 16= Iog~ 10 ... iog 2 10 I[ 3 1 1 12.-1005 + .Jogh-"2 logc = = log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.. " 256 = (SI'''''' 256):.(IO"~ I)-Ioga] = -1.2=12·'-'~-.0" (a+bN(a.'X=4 332m 12. 12..-b)' -2 3 12.47. . logs 4 21og 2 5 '1 1 logs 2 3 '--=-.a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - 4 4 4 ~(2m)3 4 ~(2m \1I. 25 log 2s 9=2iog}5 2Iog..a) IOg410g4 '14= log4 -= --. 3 b .48. 5· c) iOg 27 IOOO·jog 81 1 c) Jog536'log6125=21og56.. 239 ... logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO. b) logx=logI2+log4=log48=> x=48.' .58.27 =4 310£.60.. log3 25 2 log:. 5 21og 4 5 1 2. a) log~8<log311 b) iog::7>iog].. logx = -larS =. Za logaritamsku funkciju vrijedi: 1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN..S3.57.3Iog65=6Jog56·~1 ='6.56. - log.a) logx=logS1-log8 => X = . logx=log25+log2=log50 => x=50. • 238 S.. logx= -2Io g a+3" Jog(a+b )+4 10g (a.>x=a· V(a+bJ:V(a.i( 24/1 \' ' a + b =Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg b) =>X= V (a W} 2 V(.3 =4 3 =64 c) 9 '°.= IOg89+~(IOg7 +~(IOga+~ IOgb)J-I02:3-~ loga . b) logx=31og2=log2 =log8=>x=8.52. 210gs 2 2 4 3 II = lo"a -2 +-.2W}' a+b ~ .. 2 2 c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0.-b)' J=.a) 31og7 2~ log7 24 log7 3+ log7 9 I b) log31og. Vb'b b b b 12. 12.10 --. 5 a .=-_. 81 12. 3 IOg4 75 -log 4 3 9 75 log . .2_ 3 = . 125·log" 2=310g. b . ..·10..===~ log225 lO·4log3 -.. - log2]O _41og.-h). = log at ~l~#' 3 r. 1 y -logb-IOg. _..55.-. 8 8 b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-.= ...-b)' '" 3 '" I b+.-----. b+. 12.. 2 Jogx=-210g9=log9-2 => x=9. 41 Og L = 41 og. 4 Jog3 = 4.°05 + ~IOo-.!c ( 'l.. 41og3 = log _7 b+.= . 310g 3 ' =]og -a 2 i ' ..J .-'b)' oga . '. '12 =log 3 3"=-1 I log? 8 ~ log? 24 10 0 7 b 8 7 7 . 27 iog 4 45+ log4 24 log7 27 I b) logx=log9+log4=log36.a) logx=logS+log2=loglO => x=lO. 3 logx=21og4=log4'=logI6 => x=16.a) 4 10g . 10 . V(a+bJ:V(a. . _ .J3.jc .:'] = ..256 =l812 L V b+.2=2 log8 log9 31og2 210g3 log2 ' b) log.' ~[IOga' + 10a.e.J3 .59. . 3 :.

a-+b-=7abqa 2 +2ab+b 2 =9abq ( ) 2 =9abq (a+b)2 =ab a+b ¢::} loge ( -3-) = loge ab a +b loge -3- a+b \' ¢:::} a+b 21og L" -3. ab = c 3-3\og5 1+1og3 .". (/ = :2 log j)+c a . 12.' log30 s logQO. 7) =o(3+h). b " _. = .70.90309 logl28 = 71og2 =2. = ~ 2 3 3 12. d) log..a) logs 12 >logG 12.:--3!og2 _ _ ~() <:> -0 <. log" a log h a ¢=> log h+. d..\: l-logx-l I-logx -logx ~ -logxlogz=! -logx => 12.=Iog.. n=O---I" -n m m III logllm 10g b an 10g b a + 10g b n 10g b a+[og" b ' 12....fj V-log..fj a = -. = .94>0 c) log.30 I 03=0.. log4=2Iog2=2·0.= ]ogN a+log N c = log N ae= Jog N blog(l N loge N = ~ .a .--. 1 0"8.-Iogx Uvr~tavanjem dobijene vrijednosti.__ 3(1-(1) l ::::.a) iog'm an ] + log h n 10g b bn 10g b b + 10g b n ll 10g b a + n log. 1 gal> N 0 1 ogN a log.12.10g b ab _ 10g b a + log" hll b) IOgl/E~I ab n+1 log h b"+' (n + I) log" b b) I I 7 7 • -3. dobivamo: I-logy· I. log h N 1 " ]2.3 logs 25 2 ]og54+log53 :2 a+b 2 ]oga(b+c)+log (c-b)=2¢:::>----+ =:2 log h+c (/ log c""/J a 1 ******* 12.67. "h C' => I = 2 log ¢::> ab c => 10" 0 I '1 C = -..13>0 12. 12.a_II 6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b 4 b) logo 74 ->0 . iog N a 240 odnosu na bazu 10) I 2.J1-1o~x I-log.60206 c) log32=510g2= j ..505 I 5 d) b) log8=3Iog2=3·(j. 66.30103=O. ..= loge a + loge b _ .. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10. 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log.logHI S I ="2 (loge a + log.alje vrijedi: y=10'··]ng \ :::::> logJ! I log::. logsI2=~g54.80.. 12.100<log22IOO.64. 7 log.:. log ab := log ¢:::} .r a logN a .2·loo 3. .63.a) .3.a) log] 97<0 2 b) log}1. 4 4 b) log.= + oga .75. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8.62. Jog56::::1og!S.a) log" b =.. 0.0005> 0 8 '0 I Iog.za logy u izraz za logz.-I .77.79..:.a) log.73./.69..a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b "_. log (". c) log.IO.76.... <:>4 = log 4 2· logs 4 logx(1-1ogz)= 1 => log x I-log z 2 2log N b=-. -. .83 < 0 d) log.59<0 17 35 12.: b ) ..log" b = __ 1_.. <II! 2 l+h . U + log eM.+ .(c -·b) + log! c? 12.65.3.. 12.10721 241 .4 .+ .10 0 ) 0 . j . c/ +/i =('2 <=::> ¢:::} (? _b1 =a 2 ll (c+b)(c-b) =a l iogl(c+b).3) 310 g 10 12.O.. -I.72. -<0 12. 7 7 c) log.-11 Cl. ->log 7 .. I-log.3m 1+3m ---T-_= __ 117+3 m+3 m+3' 1 12.' .j(wS·lo.68. (11) °0 ---'log2~12 10&0 10 =>10(> 8:..a) log27.. 12.78.74.

94101+0.-----lO<'T 941 12.54543= 0.000004645 cJ x=4.a) log4" =12·log4 = 12·0.1879 b) x=0.>:18. I 07192 ¢> logx=2. 12.a) 88..47712 = 1..5.> x=63.26834 <=> log x = 2.367 <=> logx=2.45 3 .= c) X =V.<4.40126-1.72428 = 3.7. ¢.30103 = 2.72 ¢.830n c) x=7.91.99449 c) 2.99506-0.'l2J-O.30070 .3+logI8.98768.83.97I 12. . = log(6.a) x = 66.91. 18. 321.12+log9..a) log6 = log3+log2 = 0.1 ~ 17 98 .84749.38.)4.89..11 = 0.5 43.94670.a) 12.85.38970 d) 0.0.0225 <=> x = 105.987.a) -I b) -3 c) -I d)-3 1 k=2 b) k=O c) k=3 12.22+log89.J941 <=> logx=-.45 x = .16017 =0.a) 12.17.. 1·log3 =0. 44..271 = 1.982-log2. 43 12.a) 12. .724992 =l> x = 5308749.90737.55 <=> log x = 3.<819.94) ¢.55 ' .a) x=-y941 <=> logx=log.92 J426 "" log x = 6.:.04 ¢> log 43.a) log .{:::} logx=-1.7 + log 832.100.2' 447 2 c) x = . 18.9933257 => x.3.¢::} ogx:::::.99220 b) 2.54033 <=> log x = 0.32661.91 c) x=I. 12.X = log-'--.03342 b) 0 c) 2 d) 3 12.69897 =} x = 5.6606 d) log66712=4.95.> logx=I.9734· 67.82.7. c) x=7.40637 <=> x = 2.936726 = } x =8. 1.799 <=> Iogx = 0.783759 ¢.3 x=-321.87.8}= log 345.94 ¢.0738027·1O· 16 x=0.79934 J+2. .log35.102.36922 b) 0.45 1 I 88.4S-. ~ log819. log-Vi4.625 2 .60594 c) log(78.3 = 3. b) x = 0. log 125 12. 3 log x = 0.50174=061242 4 4' logx=0.9734+log67.6989 c) x=3083. r.22·89.60206 = 7.10I.!?.799 <=> logx.0005757 x=27.397205 =}x =. 8.a) log 57 = log43-log57 = 1.11 = -0.95061 = 3.887 do log9.697899 = } x = 4. b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5.60247.= .3.1598 b) x=0.94.36922 d) 0.987·35.98993 = 3. .906533 => x=806.5.7·3.49577 .97.= 2 .II"· 0.:.a) 12.45674798=}x = 28.3·18.J43.27738 ¢.a) -.39216 = -0.30103 = 0.a) 12.93 + log 7.73-logO.2-1m.92 <=> logx= c) x = .> logx=3.11+310g0.08990 log4578=3.7119.4 ¢.J24.> logx=-.> logx=3. = log8.22472 .36922-1 1.2·log5+logI2.25) = log45.17'1 4 3 10g88.00514 c) x=0.· ~ log38.87760-1 b) c) log .8 = 2.45 ¢> log x = 3.1·0.12.17 2 log14..1.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3 logl1=I.75587 = -0.877 <=> . 5 = 0. 25.3 = 2.02517+1. <=> logx=log83.> logx = logO.39732 d) -1. =log.> logx=log66.45-log34.04 3 ~ log .04139 b) log123=2.:} 100.88.271) = log78.73434 c) log5)·2 12 .8 log ~~~~ = log34..7+10g3.3+3Iog5.a) x = lj125 <=> logx "" log x = 0.llog7.30103+5.433 = I .90.59874=0.5 ·1.=83.::.63·\.a) 12.175 1.54899. lj832.835-1.96713 = 2.25576 b) log(45.63518 = 0 81759 2 .37 ' log 4.25 = 1..47712+0.876 = 0.876 ..05178 c) -1.-.65533+1.12240 = 0.7 <=> log x = 1.12·9.= 3 b ..52 x=0..:9.47712+2·0.47712 = 2..7 34.48679 2 => x=30.a) 12.93..¢:::} logx=log88.3.> x=1255.542 b) x=4._ 4 242 243 .84..47712+0.0. 92.> ¢.53870+ 0.¢:::} IOflx = 2102:44..92 3 ""Iogx = 0.a) log _.103.> logx = 1.08991 = 3.63347-1.3 ogx= o g .30103+2·0.a) c) 12.0786.307.09889 ¢.96.38672.n ¢.23670+1.89176+0. b) cJ log 9.81.:.a) b) c) d) 12.55-log8.63-log\.24342 b) -3.-.77815 log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0..64423 b) x=\l654.4 b) x = . o g .04·') ¢::} logx = log 6.55630 loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0. 165 = 0.025527 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0.74595 2.4"" log x "" log x = 1.31737.30103 =1..95890 -2.10447 <=> x =0.34642 + 0.3· 18.41996 .91.a) 12.85989 .68806 = 0.37 = 2.86.2113 log(34·53) = log34+log53 = 1.67799 x=200 b) x=33.00568-1.947.52863. 3 log645.53148+1.80555 ¢.6757.36922 c) 1.94 ¢. .46 3 c) 10@88.982 -loa2 63 log91.¢:.82151+1. 12.4815·812.> x=6077.29084 -1.a) 12.5 <=> logx=3.93+10g\l7. b) log(345.8 ¢::} b) 1 I 25.175 logts8.37 .887-10g4.93.> logx=log(66.510g83.55 b . b) x = 6.73 .543 <=> logx = 0.99.lj7§82 r.7 34.46 1.93598 = 0.OJ 6 4.¢:::} logx=1.53845-0.92.2.

.( " 5 5 x 2 -1=3 => 2 x +1=5 => 2x2_1=7 => log4x=log1000 => => log16x=log48 => => log6x 2=log150 => log~= IObo-25~ X" - . Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine.a) x = V345.::..a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I.. x 2-x O<x<2.jrj?~_2'C2c-_~64~·~2~?~5 12.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi ~~ > Ol\~ >.99258=L1604496 .21 ~ logx=1.ie ljesavati..IS)' => 16x' -122x + 225 :::::} XI ~ = 0 =? x..09" . - =- 122±-J484 122±22 ::::----.. x 2-x x 2-x => 2x-x-+2-x=x..45·11.335 =0. 12.1.9 c) x+5=1 => x=-4.. 32 32 =2 <..===> x=4. 4 U oblasti definisanosti jednacine vrijedi: . 12.. Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je: x+l x x+l x ( ' X ) =X7 log5~~=log5~~ <=> ~~=-. a zatim .ta rjesenja.0.65738.43' <=>logx=log3.ffi 4 log2-J2x-l=log 2(x-2) =? -J2x-l.:?: b) 210gx 2-1og5 21ogx=4-21og5 ==> tog =loglOOOO'-log25 c) c) 31ogx-log5=log25 => 12.974= lj648:874 = 8.g.3+3IogI1.11.=(.113. ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.1.116.:.4 8 140 =? Y 2 x = lj345.231-1og45.. 12.= ..06678 ?418'x 3. X > ~I\X"# 4.· :.<:=:> A 2 2 Xl .a) x.' 'l32 .110. 3 (1)' b) I 1 X = .a) logx+log4=3 => b) logx+logI6=log48 c) 21ogx+log6=log150 12.4.x-2 2X. ovo nlJcrJcsenJe). 2 b) .1' => _. odnosno.0556989 12. =? c) x=821.. x=5.=. 1 2 12.+ 1)2 =I I 2 => 3x+i:::::±1 -::::::} log . = 25:::::?x 3 = 125 => x=5 x2=4 x l =::4 x7=4 4x=1000 16x::::48 6x 2=150 => => => => => => log x "":=':':"""=2 I-log 2 =} logx=2-2Iog2 logx=log25 =. x=±2.:::::.=3.231 1832-4.x. : - X') 1 I I 100" e.44275 c) x=0.5.1. ¢.108.x 9 I+..~-~~·~.84149 12.000000006 b) x=0.45+21oglJ.017234 b) log(3x+ I)' c) -loa ~=-5 ox 32 2 =0 Q =? (3-.2. odnosl1o. =-¢::} - 2 =--.:.=::. x=250..2x= (4x-15-=> . ::::-.. x2=1.=2.23 rlog4:\21 45\21 45. a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5 12.09 3 .43-4Iog18.231 • 12.<=>Iogx= log--<=>Iogx = lol!l 832·4.-I=(x-2)' 244 245 .=> x+l 2-x .9 +~67.::0.._54 <=> IogX=-_ 4 ~2 b) x=0. logy = log~67. y = =? ~673 . log3(9-2x)+log 3 x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9 => 2x 2 9x+9=0 => x.3 . x.14486.003815. =? x=-9. 3. ( _)2 . Logaritamske jednacine (jednadzbe) log2x log (4x -15 ) ~2qIOg2x=log4x-1) 12..78 34.117. -30~ 974 . " 1±..234134 =>x=17.09 3 ~-~=1 Xl X 8 4 =? X' -2x-8=0 =? x=4. x=±2.1.:::> 9 ( 25 . b) x=98.106.:x l -~xl )=2 = _. )' 1 22 + .> x=0. x=3.445' =? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x..:. 12.==--.a) x=28.178815 c) x=21.> log4x=logl ~ 4x=1 ¢.1678696+0.:::.1832·4.105 . 2x = (4x . Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane.3 11.a) log3(x2-1)=::1 => 1 b) iogs(x +1)=1 => 2 c) log7(2x 1)=1 => 12.115.9 + 302..54 => x=0.7 . 2' 8 x.114. -~ L.2+1og4.107.a) Nema rjesenja_ Nema rjesenja c) Nen.104.l.09 =? log y . b) c) log2(x-l)+log2(x+2)=2 =? log2(x-lXx+2)=l<].a) 18.=> 2x--x-2=O =>x1.a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1.111.11.a) IOg_. (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu vrijednost varijable).ffi 4 =? Rez. x=±2..a) logx+log4=O b) 21ogx+log2::::1og98 => logx 2 +log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98 2 ¢:> 2x':?:::::98 ¢> x ::::49 => x.> => logx=loglOO-log4 =} xc=25. 1og y __ log67.21 ~ logx=log183.9 + Y = lj345.='"32 =~. . x P }.25.109.112.a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl 4 2 0 4 2 =? '::<'('::<'-1)=1 4 2 12. 4 b) x· ~ +31]].".

r+1 .. ¢.> log(2x .8 = 0 => X= 4.a) /"0.-. x.E=l => Fx=3 => log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I x=9_ 12. E +1 J= 0 => log2 Jog 3 E d) IOg3(3 x -.127.:::. ( ) =log 3 . log. 5' . = .6 = 0 1 ='5 IOg{IOg~2 x-3lo g 2 i X+5}2 => t] log~2 x-31og~ x+5=9 =:::} Xl 25 25· 20' + 25 . 10' 25· 4' + 25 .a) b) 3logsx" ¢:> ·2 Iog . (6 5' -25.. x=O.= 3¢::}x = 2.a) Nema Ijesenja. 25 x 12.a) logj(S. 20' = 25 . x=3 b) x=·1.=> x2-6x+5=O => x=5. = 900 ¢. => x = ·2. logx=l logjx=4..·2.> .. b) x=4 ..1 +6)=x¢::>3 1'. 4 (.135.x=2 9!ogsx x. b) x=IOO. =-(I+log.(3x-5)=>(x -3)=(3x-5)=>x -3x+2=0 => x=2.a) x=2.> 12. 12.=O::::} log. lOgH2 (3x 2 --12)= 2 ::::}3x 2 -12 = (x + 2)2 ::::}X 2 ~ 2x . 2 1+. 1>0.120.139.a) log(logx)=O b) log.a) x=IO 'O b) x=125 12.a) x=6.138. logx=3 => x=1000.a) X= 59 1 b) x=l. }" =1 12.> <=> . b) .)=. =-1 .l'.> (3-IOg~ }OgX = log900 <=> 31ogx-log~ logx= log9+ 2 ¢.b) x=lO. 3+IOgl±~(1-logl)2 2 c) Nema rjesenja.x=3 =81.a) x=2 b) x=2 12.x=4 12.125..a) x=.> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 logx log<. x=O. x=1000 12.99 b) x=5 b) x=9.1' 2' =t.128.[3 12. II = 3.1 +6=3\ ¢:::?3 x =6¢:::?3 x -.136. odnosno.. j =>log21og3.j21og21og4(x-lS)=O => => b) c) c) x=4 log.119. c)x.> (5'2':" log4(x-IS)=2 => x-15=16 => + 1:::0 1 . .'* log(l+x)=-1 => 1+.1=4.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0.6 5' = 0 <=> => log] x=t.2 2 2.3219.~i" =I ¢.'.a) x=51. 2' . X 91og7 X • 22Jog7 36 ¢::} 9Jog7 x .a) Jog.=> x-l=-x-I l+x I+x => X=--. (2' "':'3)= 1 <=> log. I 21.x)=2 5. " 1 2. 2 2 2 c) log...20') 6 .129.=> 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8 log x' -8 2 . x 2 =-2(1+log.Jx -3)=log. x..20')=x+log25 <=> log 6·5" -25."· I .. x=28. x=2 b) x=3 b) x=2..2)..5 b) x=48 c) x=±·- = 18 2 <:::> logsx= 2 <:::> x=25.130. 3x'.=I._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S.1 c) x=100. 12.> ~.132.a) x=IO.124. 3 247 .01 3 ¢.122.10 10 12. 41og7 = 36<=> 36 Jog. x>2.. 12. 12..1-4=0 <=> .1 ¢.a) x=1 .5) I () (' ) ( )2 2 ( 2 .5' -25. 2 c) x=29 12.3)= log.126.x=5 12.a) x=3 b) x=3 => => => => x::::]O.118. 10' . => 3x' ..> 5.. x=·2 12. 3 => t x=9.' =324 1810gjx X :::::: ¢:::} ·iog5 - =324 = 36¢::} log7 x = 1 ~ x = 7.a) . 12>0. .1=31. !og4(x~lS)= 1 ¢.20. J" =1 => xl=2.94 3 12. I =--.137.a) x=3 12.a) x=0.a) x=100 246 =4. x.(iogx)=1 1 2 ¢.' = 50 /:50 c) log2(log:.r-l 1 logllog2 log.(2' -I X2' . (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni date logaritamske jednacine). c) -20-'2 1 => 2Iog(x-3)=log(x 2 -21) => 6x=30 => x'=5. b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2' x=--I =--. x = .1+fiii 60 12.> b) Uputa: 5' .133. (1' -1)+ log.x) =2. (2 '~. 12.L _5 x 2' +x-4=2' = 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l.140. 12.20x + 33 = 0 => log(x-3) _ I log(x2 b) x=- log.2'. 25t" +25t-6=0 => t='5 => => xlog2 = ·log5 16 .[.25 .1-:.1 c) x=2.131.t -3t-4=0 => .a) b) x x log. __ 3.~ 3+10g3±!1-1og3! 2 3 + log3 + (I·' log3) 2 ¢.134.a) log(6.123.5 b) x=I..1=10" => 1 9 ¢.2). x 12.

= lOO.=1. odnosno.- 248 249 ..155.x::::a lal>O i b) Zaa>OJa:l:!.. 36 IOl!.630929 '" --~1. X ).OJ. xE(O.=O. =-1.a) x. .144.X4 =1000 b) x.a) x ~ -4 bJ x ~16 10".150. =-..x~iJ9 b) 1 12 cJ x=l 12. dobije se: I logo 2 log4 1 -I 2 Jo&4-log"~O ¢c} . x=30.=30.J3.162. =3 ' ' 12. =1 . RezlIltal: x 12.=100 cJ x. I.1 3:::-- 1 x. 2=1.\ 5 +~--~--~ log x 3· log x 5 <=> log.=O.a) x=4.::. x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz.. Tako nastaje jednacina log? x log? x ~ log x ~ 2 I = 2 + log x.l. 1 b) x 9 4 1 b) x~25 12. =39 .x~l x~2 x~l - 4 x=1 10g 3 28 -3. = I 25 3 ¢::} b) x=16 c) x=16 12. log x 5 log x 2· log x 3 + log x 2· log .log9x...a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3: 4 log.x_ =-.log27x="3 ¢:? Iocr.a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2. =3.. c) x~16 12.1S4.n log3 log r 2· log -I' 3 .a) x=4. broj 10. uzimajuci za bazu 10. Zd x.q log2:2 x--l-Iog 2 x-2::::: Oq log2 c) X 1 = -2vlog? x= 1 ~ x =~.JZ log.J2. Rezultat~ x=l.1 2 =2<:::? log~x+~'--=2¢::} (Jog2xY·-2Jog2x+I=O log} x ~> 1 1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x. odnosno.... <=? 191og 2 x=1 <=:? x=V2.=0 -4 JOii2x log:"..=1000 c) x. <=> log.I)U(I.x~J5 b) x=2.. (l-x)logx=O.imajuci za hazu = .52959. x.~10 \/10 - 25 12. x = 0. 10 9 12... (1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI = .a) ]osx+lo§Fl ""--+---~1 <=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3 ~ .a) Zaa>Oia*l. cij im Jjesavaojem odreduje111o njeno dvostruko rjesenje x=1.=O. x. x.149. ~ 12. X log} X 4 log_" x. =-1. Jogx l+logx logx-2 logx 4 b) x.x=a.=l0 12.157. 1 10 - 0>0 i a*I. ~ bJ 12. dobivamo kvadratnu jednacinu I' -1-2=0.a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine..x = 10g 3 1O x~l.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2. =2 . 1 I 12.=O.' 2 3 3 b) = 0 .a) x=25. x2=10 b) x.143.=0 <=> --'-. 12146. 12.a) x=9. x·---'-. b) lZ. x . log2 log3 ]0&210g3 b) x~O. iz pocetne jednacine zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine.158.1Sl. b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3.x. x=1 => x=2. x=8 x.159a) x. Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu. X=- x =X=- 1 4 c) 1 b)x.155 . <=> log. dobivamo: " 19 log) x log) x 19 !og!6x+log~x"Tlog2x=<=? '+"-----+!og..x= 2. x.a) x. x=8 x=~ x~9.161.a) x~O. X=-.OOOI.? ~~+3+log?_:r=3(.. ! 60.a) x=-.OI.147. b) log 2 x+log.= -t'~.-~-. = .4 _ =). dobivamo: I .1. 10 .r=-36 log216 log28 ~.141.==. I..::= z..630929 I log. =3 Za 0=1.a) 12.+=)..1S2.3)U(3. =2.a) 12. Smjenom logx=t.x. 12. x.x log)x 19 '19 ~::..=O..613147 => x = 1. X2=JO 12.x.a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo jednacinll xlogx=logx.142. c) x=3 b) b) Xl I =2.a) Za b) lal*.156. x~2 b) x = 13 I I ]0&6 12.x. .148.7= log6 c.

b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:

FxIOgX=::IOgx<=?(::-../x}OgX~O <=? !.-../x ~Ovlogx=O ~xJ ~1'X, ~4.·· 2 2 2 .
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat:

12.177.a) (x+16>0 A log,
7
~>

x>O) v (x+16<0 A

log~
7

x <0)
0 < x < 1. logo .04 X >0 C)
logx
~>

12.163.a) xJ=I, x2=9
b)

xJ

= I,

x

2

=

m.

(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l)
¢:>

log
b)
¢:>

XJ::::;~'X2=6.Uputa:
b)

x2 +25'

005

X

>0

log005X>0

¢:>

0 <x< 1

61og62

X = (6!Og6xtg6X

=Xlog6x.

(x>OAlog 0.04 x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O) b ,

12.164.a) x=3
slijedecinacin:
2x+I_3

x~2. Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a
¢::.}

12.178.a)

4"+4 lo&--:::::x
x

_ 4"+4 2' = _ _ . 2x+I_3

x-2 log6--<0 I-x

¢:>

x-2 x-2 -->01'0.--<1
J-x J-x

<=?

xE -2,2

(3

¢:>

XE0.

1
J

Ako uzmemo smjenu 2 =t, dobivamo kvadratnu jednacinu t 2-3t-4=O.

c)

4-x b) log, - - > 0 2+x x2-2x+l
log"

12.5.

logaritamske nejednacine (nejednadzbe)
¢>

x-7
3x - 1

<0
¢:;:}

¢:>

4-x 4-x -->01'0. ~> 1 ¢=>-2< x<1. 2+x 2+x x' - 2x + 1 x' - 2x + 1 1 0 >0" < ¢=>XE . x-7 x-7
1\-->

b) O<x<256 c) x> 2 32 12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3 81 c) o<x<V3. 12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18 b) x>-I
c) -33<x<-.

12.165.a) log2x>4

log2 x>log216 ~ x>4.

12.179.a)

log] - - - < 0 "5 I-x

- '~->O

3x - 1
I-x

3x - J
I-x

1

¢o}

1 -<x<1. 2

b)

I

12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI. 12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2 b) 2x+5>0 A x-3>0
~> I<x<3.
A

b) XE ~,+=)

(-

3

c) (-333,

\

6+x 6 --> 0 1'0.--<. +x 6 + x 'I logo; _·······>0 = " l+x l+x l+x Xl -1 Xl - 1 Xl -1 logo.O! <0 ¢::} - - > 0 / \ >1 - 9 x' - 9 - 9
Xc
XE

¢o}

x < -6. x<-3vx>3.

¢::>

c)

XC'

±)
4 3

12.180.a)
c)

(-3,-I)U(3,+=)

b) xE(-IO,-4)U(6,+=)

2x+S>x-3
XE

~>

x>3.
b) 3x-2>0 A 3x-2>2 ~> x>-.

U.Q -':) \ 9' 5
b) xE(I.IO)

12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'> 12.173.a)

(-l.2)

12.18I.a) xE (O.lJU (2,4)

XElf: 6)
4

b)

XE

(9, +=)

12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4

12.182.3)

XE

(-31 ~ -11)UlJ.

%)
b)
XE

b)

XE

\ 1 1\ (I ( -'-)U \ -4,4 JI 16 4

b) logl(2x'+5x+I)<0

¢o}

2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1

12. J 83.a) XE(O,
J 2. J 84.a) x E
(

~]U(2' 4]
~ )U [)'i, + =)
(-1,

b)

XE(~'
c) xE

I)
lu (10I
10

=>

XE

(-%, -5~Ji7)u(
b)

-S-:Ji7,o)

0,

1)
b)
b)

(0, lO- JOO

,+ =)

[2.17s.a)XE(_oo,-3~m)U(~-3,+=)
oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1

XE

(-J,J)U(3,5)

12.185.a)
12.186.a)

XE

(4,1 + 2.J3j
2)U(3, +=)
_:c,

XE

(1, %]
(4

12.176.a) Razlom~kje pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su

XE(O,

xE(0,[)Ul
xE
XE

)U(3, + (0).
12.187.a) xE

b)

xdo. I)

cJ xE(( 2)U (3,+ =J.

.

.'-

-4 0) _) (2-.Jz,2. U (13 2+.J2
14

3 J
,4

b)

[5, + =)

12.188.a) 250

xE[2,+=)

b)

(-=, -2).

251

12.189.a) XE(O,

~)

b)

XElO'

~ )U(~, 1)U(4, +=J
13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E

,og? _ _ _ 12.190.a) XE(11 2

1+.J13)

b)
b)
b)

(log, 6, 1)
1,7<x<2

12.19I.a)

rlog ~ 2) L ) 10'
(1, +=)

13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan
11: IT b) IT

12.192.a) XE

12.193.a) XE [0,

± [4, + =) )U
3)

xdo, I)U (FJ, 9)
c)
XE (-

b)

XE

pog,,fi, log, 3j
1\

2,1)

13.1.a)

'!.
2
2IT :3

b) 1t
b) 311:

c) 31t

2 4
c) 41t

d) l1t

13.2.a)6

c) -

3

4

d) ~ 12

12.194.0) x>2 12.195.a) x:2: 1 12.196.a) XE (0, 12.197.a) x>l

3

b) x>2
b)

x*3

c) x>-5
c) 0:5:x:5:1 (0, 2)U (2,4]
b) l:5:x<3

13.3.a)

3

SIT 21t SIT d) 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= b) 3 9 9

x:2:11 b) xE[-l,

O)U

c) 1711: 45

d) 14n:

45

13.5.a) 180°

b) 360°

c) 720°

d) -360°

b)

XE[-k,O)U(O,l]

12.198.a) x:2:2

13.6.a) 90° 13.8.a) 210°

b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450 0
b) 135 0
11:

c) 330°
11:

13.9.a) x: 1=180:

=>

x=]80:

=>

13.10.a)-229°1O'59" 13.1 L 108°

b) 171°53'14" c) 286°28'44" b)-114°35'30" c) -1031°19'27"

x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" . d) 630°15'13" d)-14495°49'56"

13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
13.12.a) 90° d) 3 0°

13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k
a)

~a

odgovara datom broju:
d) Y

b)

c)

2

252 253

13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici

13.27.a)

b)

13.18.a) in30'

si 120'

c) sin2 0°

d) sin300°

13.21.

a)

b)

13.29.a) Drugom

13.30.a) 3

b) 2

b) Cetvrtom 13.31.a) 9

c) Cetvrtom
b) 1

d) Trecem e) Trecem. 13.32.a)·5 b)·3

13.22.a)

tg45'

b) tg120'

c)

tg135°

d)

tg225°

13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm c 10'
222 .

a6

'138 b8 =-=0,8; cosa=-=--=O,8
10

c

10

·1

6 b 8 B~COSf3=~='10=0'6' rg o;=-;;=g=0,75, ctgO;=~=6=1,33
a a

6

a
13.25.0)

~rgf3

b 8, =-;; ~6=b3

crgf3=-;;=g=0,7S

a

6

"

b)

'!..
2

c)

5n:

4

d)

4n:

3

C~_A

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6;

tg,,=~;

ctga.=0,75;

sin~=0,6;

c080=0,8

tg~=0,75 b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6 13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5. b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3. c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7. d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.

3.26.a)

t

b)

c)

d)

2

13.36.a) 1

~.
254

b) 1-.J3 2

C).fi -2 2

d) 2fJ+I 2

13.37.a) -3-fJ b) fJ+1 3

13.38.

%
b) 4+../3

13.39.a) 3
13.41.a) 1

b) 2,{2-1
b)

. 13.40.a) 22-fJ 6 . 5 t3,42.a) -::;

";'2
3

c)

3 5

b) _ 96
9

c)

-

1

9

255

ispred korijena treba uzeti znak plus..JJ.9112069 eJ sin1457° = 0. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va: a) sin42= -0.a) x=48038" 13.58. fRCX+ctga=3 sina +~0SC:. tg53° = 1. Osnovni trigonometrijski idcntiteti ( .753554 c) sin27 0 = 0. sina 12 tgCY. tg32=0. 7 . cos42. ctg42=0. x cos 1 1 x+cos 2 x} =1..:2 b) t[fX 3 7 f7 c) t[fX=7.57.49.075862 c) x=13° 12'6" c) x=85027' 18" c) X= 1.J5 =-..661006 . ctg27° = 1.0355303. sina +cosa coso: .a) x=71° 15'45" 13..85605. = (tga + ergo: J . tg( ·676.' cosO: = ji~ctg'o: =15=-5- :.x+sm x= 2" x. b) 4 2 tga 12 13.3) x=0.0) tg (X + ctg 2o. tg1457 0 = 0. sina.834223 .flO 10 ctg530 = 0. 168233 cJ sin32=0. 2 cosa-I -(l-cosa) cosa 7fi ctgcx::::--=--.6358599 . cos44° = 0. c0553 0 = 0.5095254. ctg15=-I.054995 d) x=0.= cos ex = .2 13.x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x 2 d) 3-sil/X-COS x 1 13.34° = 0. tga=~.45399. c051457° = 0.30573068 13. 13.g'0:=4'co.6735287. 41· 40 9 3 3 4 d) ctga=4.6561479 13.47. ctg44° = 1. 13.2 X + sin 1.J5 ctga Z zJ5 =.43. 2 2 I a 9 u cetvrtO!11 kvadrantu..a) 3cos 2x-3 =-3(l-cos 2x)=-3s11/X 2 b) tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg 2a -tgcrctga +ctg a) =5(25 .855993 .sina 13. sin ex 12 256 257 .44.568S016 b) x=16° 58'46" b) x=82° 52' 37" b) x=2. sin a+cos cx:::! => cos~a=1-sjn2a ::::> cosa=±.96568877 . tgI5=-0.52.47)=0. tg42=2.Slra=". cos(·12) = 0. 5.Jl-sin"1 a .a) sina c) cos a sin-+ x-cos x-sin"' x+cos x=-sin x(l-si~l x)+cos1 x(l-co$Z 4 .9626122 d) sin42...0701416 13. tI c) ) "' . cos42=-0.53.739161. etga::.. c05(-676.--'-_ cosa sino: sinacoS(X 3 =:.8438539.2627566 d) x=11" 18'36" d) x= -4" 34'26" d) X= 1.2627566 0) x=-1. a tame je kosinus pozitivan. -~ 13.x= 4/7 =4 3fi. sin x+2sinl xcos x+cos x=(sin x)= = = _ sin 4 1.60.7]' =~!21-49 =~72 . c0532=0. 17 ::::> 12 25 I 13. sin 2 (Xcos 2 2\20.65. x cos X 0 tga=--=-~. b) sin53° = 0. tg42.a) x=·l . II 13.9165215.a) coso: 5 ~l+ctg20: 4 1 Jl+4 3 1. 13.a) sin a cosa-l 2 l-cos a.13.(-2) 3 13.5726734 e) sine -676.SlnacoS(X='3"' .183156 b) x=1.399985.7 -2 I-cos2 x+tg-xcos-) X=Sll1. ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< ~1+tg2a 1 1 1.sino: 8 sin a CDSa ---+-cosa casU coso: sino: coso: cosO: -2+1 I-tga J .54.340 = 0.650287. cO$27° = 0.47)=-1. 12 cos ex 5 I 5 ctgo::::::-::::-_.5. tga =2.46.5514266. ctg32=1.7986355.. ctga= 40 13.64.34° = 0.0906588 13.63. 13.4364167 b) sin 15=0.2913879.292371. t[fX 3 3 3/liJ . Sln- 121 121 = 612. tg27 0 = 0.3) =11 O.co}a)=9(1-2'-)--3=4.5365729.7193398.a) sin44° = 0.45.a) sm.r-(.5 16892.5 128455 d) sin(-12) = 0.~.56.55.=JI-cos 2 a=.a) 2cos a b) 2sin 2 x =2 2 c) 0 = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 b) 2cosa 2 1 13.67. 2 2 ]]61.759687 .. tg(-12) = 0.47)=-0.601815.66..48. tgO:='2.956304' .12) = 1.2 = 23 .6946583. Kako ic a 2 2 sm 2 a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin 2 a.sino:=S' cosa='5 sina=~.59.::::3 :::::> . tg44 0 = 0. 18 13 13.62. 13. :ctg(. COS I 5=·0.5 .891006.2rgactga :::: 25·.3270448.::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa.

a) b) 2 cos 2 x-I sin 2 x-I 3+5sinx 4+Scosx 8m x 5cosx-4 3-Ssinx b) 2 c) sinx d) cosx c) 13.-. _ .-b) d) l--sinx cos-.(cos:? x + sin:? x) cos 2 x-sm 2 x 2 1.a) (sina+cosa)2 _______ 1= 1 +2sinacosa 2 tgcx + ctga 2 --+"'-.I . [ 1+ 1+2cosx+cos ---__ sin x 2 sm-a .X (l-sinxf l+sinx l-sinx -----2.a) (l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) ( 1+ cos'a fsm 2 a· (cos cos'a a]= 1.:. x]_ _ sinx sin 2 x • 2 sin2x : --.~ 4 sino: 2 13.70. =~~=tg2a.a) .-. x x tg ~._ sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx sin x sin 2 x cosx cos 2 .a) x . 2 -2 eas X X 2 X '2_ cos - 2 _ 258 259 ... :2 cos.-1. x ~ ----sm-cos x 2 2 cos -2 sm~-sm .+ .. tga tga d) 2sin 2 a"':"1 1-2cos 2 'a SInX - =-----..:.3) (l+.x ) --. ... _ 2Jl+lcosal Icos a...tg lex tga I-tg 2a I-tg 2 a 1 2 2 2 .~ .75.x+cos.69.= -.x.78.cos. 2(X-cos -a.sin x XI + sin x) cosx cosx cos x .a) cosx 1..-c.2cos. a =sm 13 .13.68. 13._"-__ + _~:::. 2 . eos a " ' ( 1 ' )b) cos 2 a+cos-actga..x sm. x cos x ..76..a) 1-2s1nl x '2eos 1 x -1 sin x (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx I-sinl x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx ) . ' 2 .2eDs 2 ex 1-2cos 2 a c) 1 .79.72. sin:? x tg 2 ... cosx sin':.77.-: sm.=cosa +ctgacos 2 a .. .:(sin2o.\: (1-sinx)cosx coS"" X smx c) 2tgx ctgx=2.. d) cosx 2 ~: l+cosx [1+ (l+COSX)'] =l+cosx .x 13.x sm.sm ~cos222 2 2 coso: sina 1= coso: =2sinacosa 2sinacosa' 2 =2sina.-. = leas 1 x. X .-5111.)2.~. sin a a+Sin 13.--1 ~~.= .a-2sinacosa=o.X-SIn x 5111. fg-a 1.inx +/-Sin-.Jl-m+~ 2 b) m sin:? x-cos x sinxcosx 2 cos-x cos-x sin xcosx cos 2 x x X 2sin -cos-- .b) tga+tgf3 ctga + ctgf3 sin ex sin f3 --+-cos ex cos f3 cosa cosf3 --+-sin ex sin f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3 sinacos/3+cosasinf3 1 1. c) tga l-tg a 2 ctg 2 a_l ctga -.-~ cosx + 1+ sin_. +cos 2a..sm x .-cos.. b) sin4 a+2sin 2acos 2a+cos 4(X. x sm 2 . X 1+111-(I-m) 4 13. b) 2 sin a+cos a . ') = ctg-u. l+~ 2 cosx 13. . 2 1..ex b) 1 2(I-cos 2 a)_1 13..-.:::::: (sin 2o.:12=L ~ 'n4rv~cos4a::.a) sinx cosx l+ctgx + 1+1gx =".a ) Sl ~ 74 b) (l+tg2U)COS 2 a=(1+ sin2~ a) cos 2 Icos2a=cos2a+sin2a:=1. = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+ Vhin x J +sin x VT!="sin xX1 +51n x) cos:? x (I-sin x)' (I . . cx.)(sin 2a+cos 2 ) .

ctg-.84...fa)-2(sin6 a +c050a)= ::::3($in a c:: 3 (sin N b) lC 2 +cos 4 0::)= 4 3 3 4 4 4 J cx +cos4CX)-2(~in]cx +(:os20::X<. " 2n _ " ( 15 Jt) sml2. COSX smx cosx sinx cosx smx smx cosx sin x(cosx .m(3-m2) 1+21112 -4m-+ 2 ) 13.80. sin a +2sin acm?a+cos4 cx::::(sin 2 a 4 !3.a) . lC 2sm-cosJr 15 15 => cos~=_~15_.. ( 2" I .95. pa l ') IT nije period date 3 .a) 2IT c) IT c) T=-~·- d) n 4n b) 2IT n c) 2IT d) 2IT 2 2 13.6. 21< 1 13_93. 4" Si~=Si{)Jr+~)::::Sj~=.cosx(sin x + cosx) 13. tg ex - 2. _ . ! f i 2" S 15 sm -15·· 15 . Sln-_ = ctg30° =. ( n) n 1 Ig 251r =tg(411:+!'. 2 2cos 2 -':::' ___~2.a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50° b) cos8000=cos(720° +800)=cos80° c) tg 151 00=tg(8-180°+ 700)=tg70° d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°) 13.86.1 510 - a :::: .::.sin ~ =---. ... .96.:[.83.~ _(" • • ") sm x + cos :.91..81..89.. Sir 15 15 .a) c) ..sin x).a . x ..=. 2sm- 15 15 15 J3.~ 15 :: .g(720o+300) ~ co 545° =--=2 -J2 ~ sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) = .)=tg!'. (sin x+ cosxXco5x-sin x) --cosxI-I--sinx) 2 sin ~ _ sin E cos 2 x 2 2 2 E 2 cos15 4n: sm-·· . 3 . 199n n 7 _.82.)a +cos.85 sin\x{J +ctga) +cos\:. n: sm2Jt 5ln- . 8ir Stn- .a + cos.J3 6 6 6 3 . 3(sin.a) 2IT 2n b) 2IT c) 2IT b) 2IT d) 2IT 13. 8" 15 sinxcosx-sin x-sinxcosx-cos 2 x cos x-sin 2 x • 2 sin 2 X cos 1 x 2 sin x + cos X ~-o-s-2-x + -co-s--x tg 2 x + 1 sin 1 x-cos 1 x = sin 2 x cos 2 x:::: -tg-2x-_-l 2 2 15 n ir . 7 . sinx+cosx cosx-sinx .a) 2IT IT 13. 2n sm.--g.[3.? ' : : : tg . -S b) 3 2 13.:(1 +tga)= ~ +coia. 2n.b) 1 c) 2 13. cos . - cos 7) -a 1 .-.? SIn a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos 2 asin ex = l l cosa c) c05405° = cos(360o+4SO) d) ctg750° = ct.. 15 2.ex 1 C{)S.J3 3 \ 3 3 2 b) d) cos-3 19Jr =CO\ 6n + 3 : : cos 3 ='2 ( n) ~. 13. sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1+2sinxcosx:::::m2 :::::>2sinxcosx=m2-1.x . 4n. " -sm··-sinsin8n 711: 15 => cos( n _ 7n: ) 15 =>cos-· 15 cos. . 8ir .X 7 cos. b) ((_1 =-_·-. \ IS) 15 15 I.sin ~ a cos ~ ex sm-a • 2 ") sm .2sin ~COs 2 2 . =1 sin:. Sin .88.I'n 2 2 J3.::: ctg---:-.90.2sin·! a + 2sin 2 acos 2 ex . 3 ::::3sin a+3cos-t a .----sm 2'-]=2sm-cos15.a .a) T~-=4 2 13. 0/ J + c~s ex I-I-' cos" ex( 1+ Si~)= :::: sma) .in'lo::-sin20::sin~a +cos40::)-2(~in40::-sin2cxsin2cx +(:OS40:):::: 2 13.SIIlX+Cosx)(sm 2X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: m(1-m~ +1) m(2 . 8" 15 2S1D2 sm-2sm15 15 15 Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ . 2 2 ~ ( SID.= Ctgl28n +. 8" sin _16Jl:_ Sin[n + nJ 2sin- = 15 2.:Os-=---15 2. /X+~n~9Sin3(x+:r.S7.a) . 4n: 2sm ~~ 15 8" cos15 _-'c1S'-. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13. 27 13.2cos-l a = c:: funkeije. 260 261 .94. 2a (1.::::: 2ctg sin 2 Analogno se dobije: 2 ~ • 2 l--cos2 x 1-sin2 x sin 2 x emf x .a).I)=9sin(3x+n)=--9Sin3X.-=smXCQSx.a)(cosa + sin a) = sina + cosa .

x=x+c f( x+2c)=f [() +c1 x+c b) U intervalima (0.99. n:Ju(~..119. 3 2" 13. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan.97.). znakova: % ( n:. funkcijaje pama. vrijedilo bi ~ = m .a) f(.100.[5x nije periodicna.a) b) c) d) 13. b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna.· ]3" ] 7" " Sn: r. ona vrijedi i za 1_I-f(x2 (~..98.J3x-tg. d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1. P2 morali sadrzavati u periodu P. 3.1 21.3 6 6 6 6 -1-4.a) Period funkcije Y = sin. funkcija je neparna.a) Funkcija je pozitivna ~ P2 prirodni brojevi.a) fe-x) = (_X)3 .-[(x). i .= 5'i ' a period funkcije y = cos. b) Funkcijaje parna. 13. funkcija je parna d) [(-x)=-S\.x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x).109. .1 13. ..a) 262 13. % n. sto znaci -x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x dajefunkcijapar~a. 27r)- l-f(x+c) 1 + f(x) f(x).. 13. tj. Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P.a) 13.11O.11 l. 263 .106. () l+fx+c ·1+ 1. funkcljaje Pozltivna.107.x -tg'(-3x)sin 3(-2x) = _x 3 -.600)=-tg600=-fl.. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta. . JU 3. .a) " 2" b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T = . OSlnus ImaJu Istl znak: (0.. 13. 13.. lOLa) f( -x)=2sin(-x)=-2sinx=-f(x).tg33(-x)sin 32(_x) = 3 = . funkcijaje parna.a) Svodenje na prvi kvadrant d) ctg76° cos67° b) c0524° c) ct~~~O d) tg18° sin73° b) sin39° c) tg sin 120° ~ sin(1800-600) = sin60° = 0. JU U intervallma (0..a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna. I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih b) Funkcija y=cos. to posmatrana funkcija nije periodicna. k' kOjlma SinUS I . c) Funkcija je pama. kada Je vrljednost funkclje O. 13. c) % ( 3. 13.70711 cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0.112.5 tg120o=tg(180o.J3x je P2= 2~.3 13.7.*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u trecem kvadrantu. b).11 S. b) sm3200 <0 c) c05116°<0 d) c052500<0 . 13.104. 13. . FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna.). ~ = k • pri cemu su m j k U ovom ° U onim intervallma u . Znaci trigonometrijskih funkcija c) IT 13.:: 13. . 7C) funkcija je pozltivna. ParDe i neparne trigonometrijske funkcije 13.cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20ctg86 13.') __ (-xJl -sine-x) ·_x 3 +sin3x __ x 3 e) 'g!3So =tg(18.a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0 13./3 b)--2 c) 0 13.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2.f (x) 1 + f(x) Kako je f(X+2c)=f(x). tada bi se periodi P. U drugom.*'a) Funkdjaje parna.00-45°) = -tg45 ° = -1 d) etg 150° ~ ctg( 180° _30°) = -etg30° = .105.120.103. to je funkcija y=f(x) periodiclla sa periodom 2e. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1. -sin3x f(x).tg'3xsin 32x = _(x 3 + tg3 3xsin 3 2x ". 13. 13. U cetvrtom.8.8 6 6 03 cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0.J3.102.a) sin1250>0 13. 13. 1(--.J2x je P.a) tg2650+5>0 b) ctg573o>9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-270°1>0 13.a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° .J3 .108. a slucajuje: m: k:=.8 6 6 0 3 sin13So = sin(IS0°-45°) ~ sin4SO =0. c) Funkcijaje parna. )u[ .114.9.os(-x)=-8cosx=[(x). b) f('x)=-~sin(-x)=3sinx=-f(x).a) 13. za svaku vrijednost varijable x. b) Funkcija nije ni pama ni neparna c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna. funkcijaje nepama c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x). tllokcija je nep'~rna.J2:.

5· b) 0 264 :::: -sin 2 32° -cos 2 32 iJ ==~(sln~ 32° +cos 2 32())==~L 13.a) sm =s11I8+I8 =51.86603 c) cos 1230o=cosI50'=-cos30o~_O. tg 2 252° +ctg 2 3420 cos 2 24° +tg800t81O° -cos2 24° Ig272° +ctg 2 18° tg60o:::: 13.141. cos' 6960 +tg(-2600)'g5300 -cos2 156° .212 0 - 13.fi = 0.tg( -616°)tg194° ~ = sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° = 2 == sin 350+ cos2 35° +ctg I 40 tg 14° == 1 + 1 == 2. -.:: -ctg30° ::::: - lc. 2 2 ' c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° .866025 265 .129. .10. 2 d) ctg33(P:. =:!i.73205 l3.57735 d) cos945'=tg225°=tg45'~ 1. 2.J3. (rr 2J7:) 2J7: 13. .sinS3°sin37°~cos(53Q+37°)"'90o=0 .. Adicione teoreme (formule) 13. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245° ~ :::.L.126.125.a) tgI87°=tg7' b) Ig280'~tg 1000~-tg80'=-ctg I 0" c) ctg45 1o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600 o=ctg60 o=tg30° ._lc.11t=tg(331t+O. +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa.5 b) ctg855°=ctg135°=-1 c) tgJ 230o=tgISO'=-tg30'~-0.fi )tg( 3.a) cosS7"=sin3° b) cos215°~-cos35' c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40° 13.128.136.123.508 0 )eos (. 2 ' b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 . = cos( 2n + 1 c) 13n:). )= cos ~.3 2 r:.11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 . 13.cos(-505°)cos755° .i.ln)~tgO. -13. = cas( ~ + ~~ )= -sin ~~ .fi b) : cos22S0=cos(1800+45°)=_cOS45°~_. .sin 32° sin 58(1 ctg32() .a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ . b) sin825' = sin45' = ~ . 13. .5 2 b) sin33°cos27°+cos33°sin27°=sin(33"+27°)~ sin60° =.J3.* sin39Sosin 145 0 .a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0. sin (.a) cos53°cos37°.139. b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX 1. + IX }os(a .11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0.\ 2J7:+I8 =smI8=Sl~ 2'+'9 =ca"<) I8 b) cas 3 5.j3 13.122.707106 2 13.::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O.IX )= sina cosa clga = cos a. Q d) sin960o:::: ~in240o:::: -sin60 = . cos 32 iJ sin 58(1 ctg32 11 tg32() c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1SOO)=sin 150'= sin30'. :.3n )ctg ( 5.127..49Jr. . (361r 13n: . 2 b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = c) tg300 D ::: - 13.133.140.137. c) ~.tg32{) sin 32° cos 32(1.5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0. 2ctg 2 18° 2etg =~:i-g218°.tg l4n+ ~)= -tg~ d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = . 13.J 13n:). 13. 3 13.866025 .328 0 )sin 958 0 etg 572 0 cos (.. 2 2 ' 13..5 d) tg585°=tg45= 1 c) ctg9300~ctg30o= 1!732 13. ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1 tgl.a) cos660'=cos60'=0. Ig800[g100 ctg 2 18° +ctg 2 18° ctglOOtg100 ::::. 13 138.5 b) sin870o=sin30o=O.143.134.a)* sinl3.142.cos 32 11 cos 58 11 .13I.a) -0. 2 13.130.2~n)= .a) c0521O' ~c05(l80'+30') ~ -c0530' ~ _13 2 o .S.a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.a) 5 b) 3 13.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=.a) sin55'=5in(900-35°)~c0535° b) sin 114°~sin(90'+24 ')=cos24' e) sin 160'=sin(1800-20')~sin20° d) sin325'=sin(3600-35')~-sin3Y J3.132.~ 0.2 ~0.a) sin28°cos2°+cos28°sin2° = sin(28°+2°) == sin30° == 0.124.a) sin 111r=sin( IOn+n)=simr b) cas231t ~ (cas221t+1t) =COS1t c) sinSrr=cos2n d) tg33. .13.1022 ° ) _ ) _ tg(.I1t 13.86603 d) tg960'=tgtg600~ I .: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :..

.J3 a -2a+4 (4-a)....j3)=~ \2 13 13.fiV . ") 4 f ... 12 tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O 120 tga-j3 ) = ...:. cosf3 =~"l-sl11... Ako je x<-l. cos(X=-. Ig(o. . -tgf3 l+tgatgf3 1+4·- 62929 5 5 =2 =t.'. .154.eosi3casy .• 13') = . + tgj3 1 .~=_ 45+ 32 =_13 5 17 r x(1 +x)+ I-x _ l. =lg300 =~ = Ig600 =. = O. tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu .tg y ./3-3 3 25 1 13.:'g"'f3-=:-":..-J3) = __ tgo. -sm-a. =tg45°=1 b) .a) .:. 3-.fi . s.11 r.f3)=smo. 13..156.151. 3.J3 a 2 -20+4 2 13.145.Igalgj3 ..:+:.fi _ .fi = 0.:...J3 13../3. Ig?4o+tg21° -0 0 1-lg24 Ig21 = tg(24°+21°) = tg450= 1.o..1) b) cos(a+l3+y) = eoso..157..y. . tg.fi ~ _ .c+-... 13.J3 a-I 1+--·-4-a .+J3)=1 u svakom slucaju... Prema a) u prethadnam zadatku je sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny.tg f3tg y 13.= . 13 119 -45° i -900.158* tg(o. doblVamo:cosa::::: . .c) tg (a + f3 + Y ) = ...3 1 1 5 -+Iget + tgf3 13.160 .:':. 266 267 . .J3 _ 13.:e.1 124° + Ig56° c) i 0 I' = tg(l24o+56") = tg1800 -Ig 24 tg56 ° ° .152.147.1 g". 2 1 .=.5 e) -2" _ l .Q.fi ./3) 2 224 .[1+4 4 4..30°)= 3 +J'f = 2 +.c·:: xO - x-~ + 1 -'-=1 xl +1 l+x 1 +x 13.tgatgf3 d) -/3 .xi.'=c 2 3 .J3 I-x x+-_--.tg o.8 => cosj3=~....=l => 1.a) -.. 15-.---: -1." 14 => o..ta-j3 tgcY..(_15~'::.a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)cosy+co~a+ f3)siny= = sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y .. . -/3 _ .-f3) a.. ') 15 cos ex:::.'.-'-".-:.. b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = 14.-/3 cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' = 2 = 0..707106.Igf3 = 30° a-I ~. .::::0.3-3 b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =. sm(o.1. .t''''-~". c) ..144. Sina=-:~.. .7 1 13..sinasin f3 sin y .cosJ3 + cosasinJ3..f3.:~ 12.... .f3 tgo.x) 5 17 85 85 85 ~ 13.p+f31 4-~ 26 g{ ) 19. Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u navedcnu formulu.- = c. I ...I-c'+--'x 1_ x 1 13. ( c 13.148. I".149.. tg34° +I 26" b) I "g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -lg34 tg26 0 etg15° = elg(45° .J3 a. Potrebno je odrediti cos a i eosp. ~os f3 2 2 2 2 . 2J2.:. 4· b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 = ./3 .+j3) 85 c) 26 5 1-4'~ 5 19 5 36 cos(o.13 -8 3. coG-a )=. 3 = ~r..t g"'y'---_t"'g.--:' cosy = 3.a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino. to zbir CHI3 uglova a i 13 moze biti same -135' (-3n14).:..fi(j) .Ie a izmedu 13..866025 2 rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-. . . 5io(30'-00) _ _-4 10 34 --fii-3 13.../3 ...11 7J2.eosf3-eosasmf3 = ..tg atg 13 . 5 17 1 .sinacosi3sinycasCLsinl3siny.155.153..... sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 " n b) SII1(o. + J3 = 450. Kako je tg(o.+. tg (a+ 13) =.::.150... .. .f3 =~-.159.+tgf3 Hga tgf3 => tgo.146.g..".:. 1 1 1--·2 3 5 6 a+f3 =45 0 .a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o::::: = J2.sinasinJ3eosy .. 105105502 => a .a) ~ = 0.J3 1 + tgatgf3 00- 4-a => 13 = 300.

= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin 2 a COS 2 f3 -cos 2 a.sin 2 IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13 sin-,- + - - (3 . ex cos 13.178.a) tga+ctgf3 cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3) cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) . ctgf3+ 'ga .cosJi _ sin ex sin j3 cosa
~.-

=

1+-~=I+l=2

1

. e x . ex ex ex . a ex: 'Jex ex . 'Jet ex b) SII\(X-CQ!{X' tg- =2sm-cos--- ( cos2ex . 'Jex}g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-= ~-sm- -222,222222222

tg45°

I 13.163. 2.

13.164.

13.165.a) sino:

b) cosa

c)

cos(o:-~)

13.166.a) rgac{g~ b) I c) tg~ 13.167.a) cos2~ b) 1 13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° = = sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37 c sin23 c =
= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;

. ex ex . ex et . ex ex. ex . ,ex ex 2 . =sm~cos-+sm 2 -tg-=sm-(cos-+sm-tg -ex \I:::::SIO- cos-+-- 1= 22222222122 al . \ cos

\

SIn--1

.

,a '\

r

2J

=Sln"2
13.179.a) t g (+ [3 - tga - rgf3 = a )

. ex

cos-'

,a

1 ex 2 +sm- 2 \ . ex ex l::::sm2'--a~=tg2'
)
I

., a )

= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=
= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5 b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos 13~~in330= = sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.
d) 13.169 a) b) 2 2 2 cos(a + 13) 13,170.a) b) 0 c) d) ... = tg4S" = 1 . cos(a - 13) sio(a - /l) 13.171.a) b) 0 c) -tg75° sin(u+/l)

[

cos 2

.

cos .._2

J -

tga +lgf3 - tga - tgf3 = tga tg[3

c)

13

~

= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3) I-Iga Igf3 J - tga tgf3 Igatgf3(tga + Ig[3) !3 ( B) . =tr:o:to ["ex+ 1- rgex Igf3 "".
(> , •

13.180.b) (J-lga)cos(45o ! +tgo: 13.18I.b)

-(X)

l-tga ,c05(45 0 -a)=tg(45 0 ,a)co5(45 0 -a)= 1 +tgex '
-

13.172.a)

b) ... = tg4so=1

c)

I,,:

-~ )=tg ~
c) tga

:::: sin (45 0

ex)= sin ~O() -

(45() + ex

)]= cos(4So + ex)

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos 2 a - sin"a - 2sin 2 a

= 1-4sin2a

b)]

13.174.a) 1 b) -tcr'a 13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina = = cos(45°-0:) 13.176.a)

(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) = 1 = (ctg a + ctg f3 )- -,-ct.'o"g-,-a.cc-"lg'Cf3,---~1 (ctgf3-ctga) eta actg f3 + ..• ~ • 0 etg f3 .- erg ex etg ex + etg j3 = ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .

13.181. a+f3+y=i =>

a+f3=~ -y
=>

=>

tg(a+f3)=tg(~ -Y)
1 ( . \. => tga + igf3 fogy = 1- tgatg[3 tgy

=>
=

tga + - -tg[3 =ctgy -

5io15° casIs" + sin300 coslSO c05300
.

sinG S° +30°) = sin45' 2 .fi l6 c05300 cos300 = 13 = = 3

li
?

1 - tgatgf3

tga + tgf3 1 - tgatg[3

=>
13.183.

Igatgy + tg f3tgy ~ I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy

= 1.

13

13.1

77 a) si~a +f3)sIr(a -,6) =(5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 -~o;asinf3) =

cos2x+cos2(x~0:)-2co5xco5acos(x-0:) = = cos 2x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) = ~OS2X+COS2XCOS'2ct+2 cosxcosasinxsina+sin'2xsln 2ct-2cos 2xc'os2a -2cosxcosasinxsi_nci =

268

269

=

212·2·2 COS X-COS XCOS
? .,..,' •

a+sm xsm a = COS2 ( I-cos2 ) , 2 , 2 a = x 0:; +sm xsm

. , ")' . = cos-xsm-o:.+sm xsm 2a::::: ( cos-x+sm x sm 2a = sm 2Cl. 13.184.cos'o:+cos2p+cos2y-2cosacos~cosy ~ cos'O:+COS2~+COSy( cosy-

2

2cosacosl3)~

2 ~ cos 0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3) ~ ~ cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3) ~ = cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin 20:sin'l3) ~ :::; cos2a+cos2B-cos2o:cos2~+sin2asin2f} = 2 2 2 2 2 2 2 2 C05 (%(1'- COS2J))+COS2~ +sin asin f) = cos asin f)+cos J) +sin o:;sin B= 2 2!) = sin 2f)+cos 213 : : : 1. 2 ::: (cos a+sin cx)sin2f)+cos

13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32. 49 2 2tga J_lo a 13.193.* sin4a ~ 2sin2acos2a = 2-~-2-' - O 2 l+tg a 1 + tg a 13.194. sma=SIll

-0,96, cos4a ~ 0,28.

. . (2"2 = 2" 2" , a) a a
l
2' Sln
cos

cosCX=cos

a) (2 2 =cos ,a '2a 2
~i-sm

rgrx

13.185. * COS\:HCos2~+cos2)'+2cosacosr:kosy = 2 = cos'o:+cos 13+cos' [1800 -( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13) J~ 2 ? 2 = coS (Hcos-l3+cos (0:+13)-2cosacosl3cos(0:+13)~ 2 2 2 :::: cos a+cos f)+cos 2a cos2f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n asin2p2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) = 2 2 2 == cos2a+cos2~-cos2a cos 2 p+sin 2asin 2 f) = cos 2a(1-cos J3)+sil/asin J3+cos J3 : : : 2a+sin 2a)sin2j3+cos 2J3 = sin 2J3+cos 2J3= 1. = cos2asln2~+sit11asin2J3+cos2J3 = (cos tga + tgfJ 13.186. a+I3=180'-Y ~> tg(a+I3)~tg(1800-y) ~> ----··--~-tgy 1- tga tgfJ

2tg 2 ,a l-tg- 2

a

ctg --1 ctga = 2 a 2ctg-·

2

a

2

13.197. tg=-v2 -I, sina~ ~===o= J+ctg-a
s11120::::: 2smacosa =--. cos 2a;;;;: - , tgLO::::: 1, ctg2a = 1. 2 . 2' ,

,-

I

.

.

.fi.

.fi.

,

=> tga + tgfJ ~ -tgy(l- tga tgfJ)

=>

tga+tgp+tgy = tgalg~tgy .

60 91 13.198. sino' ~ '109 ' cosa~ 109
2tg~

tga~

9] , etg=
4

60

91 60 .

a

13.187.

COSCX=-

;5

.

3"

-fi 3 GOsP=-, cosv=4' " 5'
sina 13.199. 3-2cosrx .

-

_£_a
~

sin(a-~+y)

= sin[(a-~)+yJ = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny ~

l+t f ; - - " 2

:::: sinacos~cosy - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + sin(Xsin~siny =
=

3. -J7

3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2 34345745345

617_-~9:fS_S_+ .'1.mc::.3-,--S~+-=2-,-4
60

3-2

__ 1±_4_ 1-4 3.- 7 1+4

4 5
6 3+··5

4
5

21 5

4 21

13.11.

Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla

13.200. sm2x=+

4(a-b~ a 2 -6ab+b' ? ' cos2x= (a + b)(a +b)2
1-a} 4a{l-a 2 )

tg2x=:r-,------,

. 4(a-b}f;b a- - 6ab+h-

3, 3 4 . 2 7' 24 13.1 88 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;5 4 3 25 , .' 7 24 7 cos2a=cos-U-sm-(l=; - , tg2a -= -'ct cr 2u:::.:25 7' b 24 .

t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+
. 9

6+a

2

y- , cos2x=

6a 2 _I_a.1-

6+a y
2

13.189.

cosl3~--, sm213~--, eos2~=-]3

5.

120

119

169

169

13.190. rga=--2

-1-[5

l-cos2j3
2

1+3~2_() --2 3 -9

I

=0

,,6 sin fJ =-:;-, rg fJ
0

r;

~-:-"L

h?

13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±-16 16 35 4 13 13.203. tg2y~--,ctg(2x-2y)~3 84 . 8,/10-1 14-7.[5 13.204 .. _ sll1(2x+y)~ ,cos(x-2y)~ - - - - , . D 27
13.205. IS iii 75 stupnjeva 13,206. sin4x
~

517

917

sin(2x+2y)~

J8-2S.,J5 -'---,--'81
~

-0,96

13.207. eos4x

-0.28"'-

270

271

'15°' '1- 0 -f3 13 .208) cos- -sm-.);;:::: eas(2·1S0) ; : : cos30o= _ . .a 2 b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2 2
c) cos 22Q30'- sin222030'=cos450=
2

13.217.a)

. 2n.
2 Slll

Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111 T

3n

. 2n. (n

2nl

.2"

2"

. 4"

COST= SIn --:;-.

.

.J2 .
2

? 2sin36° cos36° 13 .- 18 .a) 4' 180COS 360 = 4$in 18° cos 18° cos 36° SIn 0 0

cos18

sin72 u

sin(90o-1So)

cos18 cos18():=1.

13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300

=

-J3 .
2

cos18°

cos18 u

cos 18°

b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =

b)

tgJSO l-tg 1S0
2

2tg ISo 2 l-tg'15°
___ 2cos 2 1So -(cos 2 15° +sin 2 15o) sin' 22°30'+cos' 22 0 30'-2sin' 22°30' cos 30° 16 cos 45° 2 4 4 b) cos 2u-sin 2a=cos4u -

251n200 cas20 D cos 40° sin lOG 2sin 20° (2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo 4sin200 4sin200

sin 40° cos 40° sinlOo 2sin 20° 2coslOosinlOo 8si11200 sin20D 8sin200
2

c)

2cos' 1SO -1

1
8
3

1- 2sin 222° 30 ,

'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos xsinx _sin x :::::2sinxcos 2x+Cos 2 xsinx - sin 3x::::: 3cos 2 xsinx- sin 3x:::::3sinx(1-sin x) - sin x ::::: :::::3sinx-4sin3 x. b) cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx::::: '., ? . ') ::::: ( COS"X-s1l1~x)eosx-_sll1X cos x Sl11X = COSX( ' 1 +cos-x cos-x2xcosx::::: 2sin = cosx(2cos 2x-l )-2cosx( l-cos 2x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) = :::::: cosx(4cos 2x-3)::::: 4cos 3 x-3cosx.
251 n ~ C05~COSO:' cos20' c0540' 2 3

13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4 c) cos"2a 2 2 d) 1-8sin acos a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos 2 2cx+sin 2 2cx-2sin 2 2a=cos2a. 13.21I.a) -1 b) 1 c) -J 2 2 4 4 2 2 1 d) cos a._6cos a. sin cHcos a:;::( sin a+cos o:}2 -Ssin CX::os 2 a::::: 1-2s1n 2 2 a;::::cos4a sin 10° sin 10° sin 22° 13.212.a) _ _ b) sin200 2siniOocoslOo 2cos]00 sin44° 2cos22°
:;0_

c) 2cos20°

d)
sin 10°
2sIn I 2sin 10°

2sin 3x 2sin x

13.220. cos~cosC(cos20:c{)s4a = ._...... 2~-'2~_-:-_ _ __
2
2 sin 2ex cos 20' cos 40:

S1 nO' coso: cos2a cos4a

13.213.a)
c)

sin 10°
!-cos20o

2sin~'

2sin~
2
sin 4a cos 4a

b)
d)

2 sin

0:

cos 0: cos 2a cos 40:

sin Sa

cosx
1 +cos2x

cosx 2eos 2 x 2eosx

sin2x 1 +cos2x

2sinxcosx 2eos 2 x

rgx.

4sin ~ 2

4sin ~ 2
-1

8sin~
2

16sin·~
2

13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134° = sin(1800-46°) = sin46°. b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40° c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°. d) cos]O°

=
13.22I.a)

(1 + tgo:)'

tg 2 (45 + a - 1

0

---(1

- (1 - tgo:)' tgo:)'

tg 2 4So +0: +1
41go:

!---

13.215.a) sin800

b) ~ 8

II - tgo: /

(l+tgo: \['

+1

(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )' (1- tgo:)'

c) ctg100
0'

13216 .'a) .

2tgo: 1 +tglo: , tg(~-a)

sin 20: .

cos- -+s1o- 2 2 b) ---'---'=-cc 2
l~sjnC(

'lex

.-,a

-2cos~sjn-

ex
2

(

COS

~ 2

-

sin

9:.1 2

J-

( a . ai' +
i
cos--s1o~

2

2

2/

a. ( ·2 - ex)' \ 2
cos-~

cos--s1o- . 2 2
SJn-

a

. a

- .-

1 . c ) -sm2a 2 =1.

" 3tga 13.222. tg~ = - 2

IgfJ-tgo: 1_ + tgf3 tga

- - - -tga
2

3tga

272

273

-.:.J2+2cosa = 1 .---..2.J3 5=J:3(2-~) .x:o.a) Is in 2al '.": ~~cos: 8 = 2· ____ = 2 2 1.a) d) to-=2-.4sm.232.72 cos~=cos1:::: -2-:1 2.fi..~.J3) f2=J3 2+~2+.J3 J4-(2+.-2s._ 3tga -2tga 2'+ 3tg 2a sin a sin a tga cosa cosa 2+ 3( cosa )2 sin a sinaeosa sin aeosa 2+"sin 2 a cos 2 a 2sinacosa sin2a =--4+1-cos2a 5-cos2a 2+3si~"~ .-"-=2cosx.~a .a ._ _2_./3 " 12 1C : ~ r .= _ 4 =.fi 2 ~ ff 4" _( -. ___ 2_ :::: 2 .J .J2(J +sin2a) = ~2(sjna+cos(jl 0 . 1C 4 n° 13.-)! =.--sm.~JUJ3 ')2+JUJ3 )2+~2+. -. 2 2 2 2 2 2 r:-~ b) .a) _ = . kEZ.2-.1_2 = _2_ = 2-fi = .a 0 . 2 2 b) . .O:O.c 4 2 4 2 b) cos'x.a) 13. O:O.x:O.-+S1!1~ ~ I + 2\ cos. .. .x . .J3 2+~2+.2 ~l+COS.= 16.(2+~2+-13 12-b+-13 (2-~2+.I1'2\ = = e) J2+~4coS' 2J.J2coi2\+2sirf 2\+2co.= 2 cosI 3 710 a. t+cos".. I .J2 8 2 2 ~ IT j.n: 24 n: cos24 SIn- ~2+~' 2 = )Z-JUJ3 . V2lcos. lr ..:.. '.227. ..( .x::. n:+2krr).J3 13.J 2=+=2=c=0="'=x =J2+.L 2-b+-I3} (2-~P _ r 2--13 ~2--13 ~2+-13 - 13..228.fi = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-.B.i =~2Sin2 x + 2cos' X +12cos2 X - 2sin' "1 = 13.x.'~ 2 .-=2smx."C ~' ~l+ 274 27S . .23 J.] 21IS111 ex +"4 " l. 2 .fi. ~_ b-J3. 2 7 · .225._ _ _ 4 1.n: 13..":=sin.:S.. xE(2krr.I 3xl [ g2- 13.J3)2+~2+.:.2 .a)sin~=sin.224.l-cos- 11-~ I fi J.' = J2 + 2lcos2).a) sin.'l.-cosa[I = 2 _ . 13.J3y2+.fi . { ~4CO.oa <X\ IX "\14c05.~.229..-"~ 4 nIt:.J3 )2+~2+. ...": ~-cos.226. ".223.J.fX.rr = 2cos"4[sll1 ex + SlD "4cos ex 1 = 1 13.."2-+-. SHl24 . ~ ..

. ~:::: X 2sin~ 13.-+ 11 2\ -x x 2 + 2tg '2 x 2(1 + tg '2) J = tg? _ 276 277 .= v._' 'Ii == => cos~ ..2: cos x .X cosx cosx cos x \' x 2sin ':""'cos-- ) x 2eosx d) to' ...a) I-cosx .._~ ~. x COS- 2" 2tg 2 -+ 2tg- x 2 x 2 2tg ~J tg ~. . x sin. cos ~-sin.J.2~-:: =_.0 2 2 + _ _ __ 1+ . sin:? ~ 2sin- sinx 13.234. 2 x o ?tO - x 2 2 2 in 2 ::...a) .. 2 2 2 1 +.: 1.2_-:: .cos x)' 2sinx+2smxcosx .. $10- X . cos~ cos - 2 X x cos2 x 7tg- - 2 2 -=~-'- . 32 2+hT~ 4 b) o ct .. x 2sm.y2+'i2 I+. x 2 1.:: cos. x 1._1. .L~~._ -. x 2 2 r:I .' .cos 2 x x _ 2+__ . x 2 X 2x sm"2 . x cos2 X cos 2 X _ _ _". ---·x·· ]: x+?to~+l-tg 2 1 -+ sin -+ cos / _ b )x. l: X .L~' 2x 2S11L\-~.-' cosx _ _ _". x I1 .2 '2 __.TC -.-2 X cos 2 X cos 2 2 C05.." . cos2 x+sin~ x+cos1 x .~ c) tgx '- = sinx ..X l+tg 2" .2 l+tg -_.J2 I~ r: ~--.-2 ).:::o <." .x "2 2 cos - cos..~in X+Sil.: x smx 2sin-=--cos2 2 1 l: . ? sin \: cos x " I sin x(l -. ~tg~ l-tg2-2~' I +tg .-- .~.235-. sin':'" X sin- x 13. ') SilLY .2' ____ _ .236. __ 2 .!.x I+ sinx-c?sx --_.?sinx(l+co5X) _. 2 c) . ~12+f2. x 2 x ..=2__ 1 +? >j2+.? ..-.-4 '" x 13.12+~ \-~-2--="--.a) sinx =-1 ") x ._~ cos.. ? 2tg 2 X 1+ '-.1'7-.·8 . 1+--.+? Ig ~ _ 1 -+ tg ? = _ ? ---------=l+tg.Sin 1+cos2x 2 .--._. 2C05.233. 1+ __ 2_ .. x cos2 S .. ).2: 1--..2 ?' X Slll.. .-=-.-" .2 x cos --+sm .'2 __ 2 r. x cos _ 2 2 sin2- l+tg '2 x '2 2sin-cos- . _'1-_ --2 +-..= -.x ') x l-tg.. 2 COS 2 X --sm • 2 X . .. -2 d) ctgx.' 1+ tg 2 -._.tg ..- cos x b) cosx =-1 . x - 2 x sin 2 - I-tg' - ..

:.7f)' 2 1(.::.Ji sin(.37t .371: . x "-. J[ rc tg tg8 4 I-tg.'T" cOS"-+Sln .::::: _ b+c + a+c + a+h abc 1+-.sm 2 x ..---+ 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y a-{3 -sin' a-{3 =2cos.7f .cos j3 + 1 .a) tgISo+ctgI5° = =---+ cos 15° sin 15° b) " sin 15° sin 2 IS° + cos 2 ISO _---.-:._ .::::::'.j3 + 2 sin 20: .._ b+c-a h+c+a + a +c-b a+c+b + a +b-c :c.c.= ... 2 (cos' 0: \ 2 i3.-'.+cosj3) :::: sin a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3 74? * _. 2 cos 2fX . x COS. -+J3cos 2 -+cos 4 -+cos ' ( " " ) +cos '(" -+-+_ = " " 3" 8 482828 :::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm .. 2 .1+-b+c a+c a+b J 2.{3 2 2-' l-sinx = 2( I-cos 2(.:c...2_ _ = 2... 2 2 2 13.' 2 x~45° 2 Sin ..." ( 888828888 = [-1'2J' 'l 2sin ~COS2 ~ 2 2? .0:-{3.Ji vL -COSX--SlllX 2 2 2 2. 7f 7f 1 . 51[..l+cos.Ji-..1: cos·2 x 279 .. x = __2_ + 2sin 2 ~ . x-45° x~4So 2sm ---cos---" 2 2.- .371: .. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' = 2 :::: sin 2a-2sinasin/3+sin p+ cos2a-2coso:cos~+cos2~ = 1+ 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 ~ 2cos(a·p) = = abc 1 .243.. x cos-+ sm- 2 2 x cos2 x _ x COS-+S111- 2 2 .7t.. 4 31[.-25m. 2 1[.. _ sin 20: ...239.__~ + _-.. x x ---"'---"-::::: _sm-cos--::::. 121312 sin ISO cos ISo ----=--~ =-~ =4 13.\)2 1X = ~~ sinx .)x 2 ( X cos} .. o+h+c' a+b+c =1 ll+b+c = 2.' -=_. . .J.(-/3) +2sm---=4sm--.' tl{ c 2 ex: 2 f3 2 Y ] -./3 2 2 ).1+ .. _. x x cos 2sm -cos222 sin'::' 1.· .:c.= 8 4 8 8 8 41C 27t 43n: -41C _43n 37f) ~n- x 2 COS X =.~2_~ \ 2 '" r.fX-jJ -22 2sin '::'sin ~ cos .= 2.-4So) = 1+cos(o:'[3) = l+c05' .sin 2" x x 2 2 J x . = __2_ = _ _".J. 2 x x) cos sIl1 COS--S1l1- x . -coS"-:::: :::: cO$"-+sm27t)2 -2cos--sm.237./2 -v2l-cosx+~smx I "'2(.0:-/3 .COS a 1 .° J3.1 . . .c...2___ 2 x .SJl1- 2 2 I-cos x I_I-cos 2 cos2 5111-) 2 x .=---tg -=1[. +134+1-ilsl~ cos 15° 37f)' = 1-i4+2+1-24 = 8. sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa. -+13.cos Y -·+tf{ -+rf. 2 x-45° tg--2 1_l. sin x_ x 2 2 cos2 1-il Sl"4 1(. 13 ..)' (l+cosxXl-cosx) = fEcosxXl+cosA) =: (lcos..240 . x .. x .c) x smx .x x x x 2S111~COScos--·· cos2 2 2 2 ~- =-=x sin ~ (I + cos x) x cos2 d) . 8 8 7f 8 tgtg8 8 "I -.~ 0 . cos~ 4 1[.2 )x S111.cos x sin x sin x (l-cosx)2 = l-cosx sin 2 x sinx iii tg!:'= /l-cosx 2 VI+cosx = =: (l-cos.J2co~x-45°) 2sin ISO cos ISO sin 30° -'F2sin(X-45"-) = )2(I-cos(x-45° )) .. 237t)2 .tg' '8 ctg--tg.Ji Ii \ .241.= 2 . 2' Sln xl 2 + . 71[." 8 = 13.-J_ Ii-) .- 7 .238.. cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--= 8 4 8 8 8 :::: cos ...J2-cosx-sinx sinx-cosx .. 2 X 2 ? X COSx tg-+2sm -ctgx::::--+2sin~= 2 2 x 2 5inx cos2 . X) 2 ( cos 2" . xl x+ . b) tg2= !J-cosx 2 278 ~ J+cosx V (I+cosx)' ~ (l~cosx)2 V(1+COS.a) tg !. ...

Slll-· x X 1---~ cos-- LITERATURA: 7C x tg--tg 4 2 7C x tg-+tg4 2 _ x Slll- 1+~_2 I+tg2 x x cos2 13244_ . 1989. za 3.1977.P. 15. Sarajevo. "Skolska knjiga". Beograd 1989. "Vissaja skola".Ivanovic z.:ZBIRKA .Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebresa uputama..Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa rjeScnjima u.Beograd.11.putama i rezultatima . 280 281 . Kurepa S.sin x)' .benike i nastavna sredstva Srbije..J.M. Alekseev V..Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije. 1994 11.gimnazije. 16_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA IZ TRIGONOMETRIJE Zavod za izdavanje udzbenika. <"SvjetJost" zavoo z~ udibenike i nastavna sredstva Sarajevo.XLI).. Milio L.Jl + sin x + . 1994. Huskic A. 14_ Milin L. Daki':: Branimir:MATEMATIKA 2 .Jl. 17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2. Beograd..:MATEMATIKA-algebra i eletnentarne funkcije. Bogoslavov T.:MATEMATISKOP 4-· zbirka zadataka za drugi razred. "Naucna knjiga". razred gimnazije prirodno~matematickom smera.. Sarajevo. Zavod loa udzbenike i nastavna sredstva Srbije.:Zbirka zadataka iz matematika 2. Beograd.. gimnazije. 1972.JI-sin x 2 ~ + sin x+ . 3. Zavod za udzbenike i nastavna sredstv~.si~ x 2+2. 19.II . MATEMATIKA za drugi razred gimnazije.I. Abramovic. Kiev. Zavod za izdavanje udzbenika. Beograd.Vigodski M. Sarajevo.11. 1987. Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije.Nikitin V.Saankin A.lvanovic Z2BIRKA RESENIH ZADATAKA IZ TRIGONOMBTRlJE SA ZADACIMA ZA TAKMICENJA I PRIJEMNE ISPITE NA FAKULTETIMA.Ognjenovic S. Zavod za izdavanje udzbenika.-! 999. 1977. Beograd 1972.II + sin x ..2000. Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred srednjih skola. Zagreb 12. 1981.Fatkic H_. Moskva.sin x .. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX. ICS.Sarajevo. 8.M. 18. 6.zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije. 1996.II + sin x .:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac. Sarajevo 1997. Snajder M.lADATAKA 1Z ELEMENTARNE MATEMATIKE .11.! 968.Demirdzic L:ELEMENTARNA MATEMATIKA za kvalifikacione i prijemne ispite. "SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna sre~stva. 1971. "Visa skola".1988.:Metodicka zbirka zadataka iz matematike za srednje skoie.V. Sarajevo. Zavod za udz. MihailoviC Vojislav: Zbirkaresenih zadataka iz gcometrije za IlI. Stefanovic R. 1974. 13. 20. Tesanj. 9_ IvoviC M_Z_. 1972_ 4. Antonov M. Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroonomatematickog smera."Sk. 1987. 1976.za drugi razred .Starodubcev M. 5_ Brackovic M_.TomiC S.na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica.T. 2. Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu. 2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike osno~nih i srednjih skola Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine.k" . 7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE Odabra. 10. Zagreb.II .II + sin x + . 22_ Zivkovic R_.sin x . IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike.V.azred .Zagreb.sin x . l+cosx Sill X -------~=---- 2cos~ ~ 2 _ x x ? _sm-cos- cos~ x 2sinx 2 2 2 ~ctg2_ x 2 sm2 1.D.feSenjima i rezultatima. "Naucna knjiga'-'".Milosevic V_M_:ZBIRKA RESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa zadacima za taktnicenja i prijemne ispite oa fakultetima.I.1984. Beograd...

.... produzeria proporCija.. 43 44 45 46 47 50 50 52 53 7 8 16 5.............. Binomne jednacine (jednadzbe) 7... Operacije u skupu kompleksnih brojeva(sabiranuje...... lRACIONALNE NEJEDNAC[NE (NEJEDNADZBE).... Potencija tacke 1I odnosu na. 3. 1...mnozenje) 3.2.. Konjugirano-kompleksni brojevi . 1... 4.... Rjdavanje nepotpune kvadratne jednacine ............. Zajednicka mjera i najveca zajednicka mjera dvije duzi.. 1. ...... Pitagorina teorcma.. NEKE JEDNAC1NE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7. 29 2..1..... 3.4... Simetricnejednacine (jednadzbe) 63 65 65 66 8.. 34 35 36 37 37 39 40 41 10.........kruznicu..2.... 18 2.. Eksponencijalna nejedllacilla (nejednadzba) oblika af(x)<ag(x). Normirani oblik kvadratne jednacine (jednadzbe)..3. .. 2..4.. Neke jednacine (jednadzbe) treceg stepena (stupnja) 7. Sricnost geometrijskih figura ... 21 2... 73 73 75 282 283 ......1. Samjerljive i nesmjerljive dut! . Centralni i pcriferijski ugao...... Polara tacke u odnosu na kruznicu ----------------------------32 KV ADRA TNA NEJEDNACINA (NEJEDNADZBA) I SISTEMl (SUSTAVI) KVADRATNIH NEJEDNACINA (NEJEDNADZBI) ... Primjena kvadratnih jednacina ..1..... 7..6. Kvadratni trinom.1........ SKUP KOMPLEKSNIH BROJEV A 3... Znaci rjesenja kvadratne jednacine ...... ..6....... . 69 3... ...... HO\1lotc:tija gebmetrijskih figura 24 2. Bikvadratne jednacine (jednadZbe) ....5...... 1... geometrijska sredina dviju duzi........2.. Dijeljenje kompleksnih brojeva 3.. . Tallgente kruzhice..3.............. 4... 4.... ....i......' Mjera duzi...... Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja..... Kompleksni bfojevi-razni zadaci . ..... 4........ Rjesavanje potpune kvadratne jednacine .........1.. 23 2... 20 2. Vieteove formule...3. geometrijska proporcija. Kvadratnajednacina ~ razni zadaci .. Preslikavanja kompleksnih brojeva u skup tacaka ravnLKompleksna ravan 3. Proporcionainost dul...4..... 11..... STEPENI I KORUENI Stepeni sa prirodnim izloziocem (eksponentom) Stepeni sa cijelim izloziocem (eksponentom) '" ...... 25 2.8.SADRZAJ PREDGOVOR 3 1..... Rastavljanje kvadratnog trinoma na linearne faktore. Ziatni presjek duzi.. Kruznica (kruzna iinija) i krug.4...7. Eksponencijalna funkcija 11.. Korijeni Stepeni sa racionalnim izloziocem (eksponentom) ...... KVADARATNEFUNKCUE 55 6... Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine......oduzimanje..........