P. 1
2 - Polimerni materijali

2 - Polimerni materijali

|Views: 408|Likes:
Published by ogiglagoljica

More info:

Published by: ogiglagoljica on Apr 29, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/27/2015

pdf

text

original

2.

POLIMERNI MATERIJALI
Polimeri su prirodni i sintetički materijali čiji su osnovni elemnti strukture makromolekuli. Makromolekuli nastaju od monomera postupkom polimerizacije [1]. Prirodni kaučuk je primer prirodne polimerne matrije a polivinilhlorid primer sintetičkog polimernog materijala. Sintetički polimeri dobijaju se od monomera postupkom polimerizacije, od sirovina kao što su nafta, prirodni gas i ugalj itd. Postupak polimerizacije izvodi se npr. višestepenom polimerizacijom sa ili bez umrežavanja. Materije dobijene polimerizacijom (polimerizati) nisu jedini sastojak polimernih, tehnički upotrebljivih materijala. Svojstva makromolekularnih polimera menjaju se i poboljšavaju dodatkom različitih materija koji se načelno mogu svrstati u dve grupe: a) dodaci za poboljšavanje svojstava polimera i b) dodaci za poboljšavanje obradivosti materijala. U tu svrhu koriste se [1]: • • • • • • • modifikatori mehaničkih osobina modifikatori površinskih osobina modifikatori optičkih svojstava dodaci za povećanje veka trajanja proizvoda reakcijske materije (npr. sredstvo za stvaranje pene pri preradi) ostali dodaci – parfemi, dezodoransi, upijači vlage... sredstva za poboljšanje obradivosti (maziva, toplotni stabilizatori, ispune, regulatori viskoznosti...)

Podela polimernih materijala Podela polimernih materijala vrši se na različite načine prema različitim kriterijumima. Prema kriterijumu njihovog ponašanja na povišenim temperaturama, polimeri se dele na: plastomere (termoplaste), duromere i elastomere (guma). Pored toga, postoji još jedna posebna grupa koju predstavljaju elasto-plastomeri. Zajednički naziv plastomera i duromera je plastika.

Elastoplastomeri su materijali čija je osobina da se na sobnoj temperaturi ponašaju kao elastomeri (gume) a na povišenoj. Duromeri su polimerni materijali koji se sastoje od makromolekula koji su gusto prostorno umreženi. Elastomeri (guma) su slabo prostorno umerženi makromolekuli. Struktura termoplastičnih materjala može biti amorfna. Postupci prerade ovih materijala bazirani su na promeni njihovog stanja zagrevanjem i hlađenjem (čvsto – rastopljeno – čvrsto). Finalna struktura elastomera nastaje umrežavanjem. Naknadna prerada i reciklaža ovakvih materijala nije moguća. Nakon završenog procesa oblikovanja ponovo se može rastopiti.Classification of Engineering Materials Metallics Metals Alloys Intermetallic compounds Polymerics Plastics Rubber Elastomers Textile leather Composites Ceramics Glasses Porcelain Semiconductors Stoneware Cement Slika 2. a zatim oblikovati i može se reciklirati. Duromeri su netopljivi i nerstvorljivi materijali. Najzastupljeniji polimeri iz ove grupe su polipropileni niske i visoke gustine. Prerađuju se na isti način kao i termoplastični materijali. čija je struktura kristalasta i polivinilhlorid čija je struktura amorfna. tj. Podela termoplasta i elastoplastomera prema području primene data je na sledećoj slici. vulkanizacijom. . koja se može izvesti u procesu oblikovanja proizvoda ili naknadno u posebnom postrojenju. Pri oblikovanju ovakvih materijala odvija se hemijska reakcija umrežavanja. kao termoplastični materijali. kristalna i kristalsta.1 Klasifikacija inženjerskih materijala [10] Plastomer (termoplast) je vrsta polimernog materijala koja se na povišenoj temperaturi topi.

Plastomeri visokih zahteva PI PPSU PES PSU PA PMMAK PC PET(G) PCT(G) PET PC/ABS PC/PBT SMMAK ABS M8S SAN EVA PS TPE TPU PEEK LCP PFA FEP ETFE HTN PET P8T PA POM Konstrukcioni plastomeri Standardni plastomeri Amorfni elastoplastomeri PP PE-HD PE-LD PE-LLD PE-UHMW Kristalasti Slika 2. High-density polyethylene – Boce za mleko i tečnosti za pranje. čaše i šolje. folije. vodu i šampone. Polypropylene – Pakovanja za margarin. posude koje se koriste u mikrotalasnoj pećnici. zaštitna pakovanja za elektronsku robu i igračke.2 Podela plastomera i elasto-plastomera prema području primene [1] Broj tehničkih polimera je ogroman i svaka od navedene tri grupe može se podeliti u pedesetak podgrupa. Polyvinyl chloride – Pakovanje hrane. folije. boce za sokove. Polystyrene – Ambalaža za jogurt. pakovanja za hamburgere i jaja. Low density polyethylene – Vrećice (kese). folije. U praksi najčešće korišćeni polimerni materijali (plastika) su: PET HDPE PVC LDPE PP PS Polyethylene terephthalate – Boce za sokove. . meso. sa po stotinu podvrsta u svakoj od njih. ribu. pakovanja za gotova jela .

Mehaničke osobine polimera – određuju se različitim statičkim i dinamičkim ispitivanjima.1 Tabela 2. U principu polimeri su visko-elastične materije. Pri ispitivanju na zatezanje dobija se dijagram sličan dijagramu pri ispitivanju metalnih materijala (slika 2. slično ispitivanjima metalnih materijala. UB. Na primer melamin. pritisak.3 Dijagram zatezanja različitih materijala (metala i plastike) [1]: a) sivi liv ili PS. koji se često koristi za plastične poklopce i čaše. uvijanje i savijanje.3). Cu. d) niskougljenični čelik. Reološke osobine polimera – opisuju zavisnost između deformacija i tečenja materijala i veoma su značajne za ponašanje čvrstih i tečnih materija.PMMA. e) Al. smicanje. b) PE-LD. Vrednosti koeficijenta viskoznosti za različite materije dati su u tabeli 2. Slika 2. c) PA ili PE. Za preradu polimera poseban značaj ima smičuća viskoznost ili jednostavno viskoznost.1 Viskoznost pojedinih materijala [1] Materija Gasovi Viskoznost [η Pa s ] 10−5 . PA [1] Dijagram pokazuje da pojedini polimeri imaju bitno drugačiji oblik krive zatezanja u odnosu na čelik i da se može desiti da je prekidna čvrstoća veća od zatezne čvrstoće.OTHER Sve ostale koje nisu uvrštene u predhodne kategorije. Posebno su značajna ispitivanja na zatezanje.

i čelične žice. Kompoziti Kompozit na bazi polimera predstavlja materijal koja se sastoji od najmanje dve komponente – matrice i ojačavajuće komponente. Površinski sloj izrađen je od visokokvalitetne plastične folije koja je otporna na habanje i ne upija vlagu. Pri tome u upotrebi dominira kompozit na bazi poliestera sa staklenim vlaknima. delovi čamaca. automobila. 4. S obzirom na to da su postupci prerade plastike povezani sa procesima zagrevanja i hlađenja. koji se satoji od vlaknastog korda. . plastika Metali Keramika . laminat parketa.klasični kompoziti. kamen 10−4 10−3 10−2 ÷ 102 100 ÷ 105 102 ÷ 108 105 ÷ 1011 >> 1011 >> 1011 Toplotna svojstva polimera. masti Smole Katran . Osnovne toplotne osobine polimera prema [1] su: 1. brodova. na primer u izradi sendvič elemenata za zidove.Vazduh u tečnom stanju Voda Ulje. 2. u koje spadaju kompoziti na bazi duromera i elastomera i 2. Pri tome se razlikuju: 1. 1. aviona.boje i boje za štampu Maziva. Najznačajniji kompozit na bazi elastomera (gume) je pneumatik za vozila. cisterne itd. kabina za kamione. koeficijent linearnog širenja gustina i specifična zapremina specifični toplotni kapacitet toplotna provodljivost toplotna difuzija entalpija itd. Pri pručavanju procesa prerade polimera neophodno je praćenje njihovog termičkog stanja pa se u tu svrhu koriste osnovne termodinamičke zakonitosti kao što je zakon o održanju energije i zakoni prenosa toplote (provođenje. veoma je važno poznavati toplotne osobine polimera tokom procesa oblikovanja. Navedeni materijali predstavljaju kompozit izrađen na bazi drveta i plastike. 3. panel ploča za nameštaj itd. 5. Primena kompozita naročito je zastupljena u proizvodnji građevinskog materijala. konvekcija i zračenje). Od polimernih kompozita proizvode se različiti proizvodi kao na primer.asfalt .termoplastični kompoziti. kade.

6 Primena kompozita: a) elisa vetrogeneratora prečnika 40 m izrađena od karboepoksid polimera.4 Primena polimernodrvenog kompozita: a) za izradu sendvič zidova. b) za izradu elemenata eksterijera aa a) b) Slika 2. b) krila i trup aviona izrađeni od polimer kompozita [16] .5 Primena kompozita u autoindustriji: a) za izradu elemenata enterijera. b) za izradu panel ploča za nameštaj Aaooo a) b) Slika 2.a) b) Slika 2.

jsc. koja ilustruje zavisnost napona od deformacije za slučaj ispitivanja zatezanjem matričnog materijala.. Plančak M.: Proizvodnja polimernih tvorevina. Plavšić M.gov/bu2/conferences/NCAS2005/papers/. [16] www1. Naučna knjiga. Milikić D.S Princip dizaniranja mehaničkih osobina kompozita prikazan je na slici 2. Sl. kongres inženjera plastičara i gumara (K-IPG 2006). Milutinović M. fibera i kompozita na bazi prethodnih komponenti.: Obrazovanje inženjera proizvodnog mašinstva iz oblasti tehnologija oblikovanja plastike na Fakultetu tehničkih nauka u Novom Sadu. BIBLIOTEKA POLIMERSTVO – SERIJA ZELENA. Prentice Hall. . Vršac. Čatić I.B: Plastics. 2006. .. Nauka i inženjerstvo.nasa..7. 2000.. [9] Strong A.. Zagreb.: Polimerni materijali.7 Mehaničke osobine kompozita Literatura: [1] [7] 1996. juni 2006. 2. Beograd. [10] Vilotić D. materials and processing. Ohio. 4.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->