P. 1
Zbrika_Matematika

Zbrika_Matematika

|Views: 468|Likes:
Published by kikica13

More info:

Published by: kikica13 on Apr 18, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as TXT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/04/2013

pdf

text

original

----------------------- Page 1----------------------Zbirka rijeöenih zadataka iz matematike Barakovic Elvis ¥ ----------------------- Page 2----------------------Sadrzaj 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Elementi matematicke logike Skupovi.

Relacije Jednacine i nejednacine sa apsolutnim vrijednostima Binomni obrazac Matematicka indukcija Kompleksni brojevi Determinante Matrice. Operacije sa matricama. Sistemi linearnih jednacina 2 5 9 23 35 45 57 62 82 102 113 130 152 153 168

10 Limes funkcije 11 Izvod funkcije 12 Ispitivanje osobina i crtanje graÖka funkcije 13 NeodreÜeni i odreÜeni integrali. Primjena odreÜenog integrala. 14 Parcijalni izvodi. Ekstremi funkcije dvije promjenljive. 15 Diferencijalne jednacine ----------------------- Page 3----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ 1 Elementi matematicke logike

Mat

Svaka izjavna recenica nekog jezika koja ima smisla i koja ima osobinu da je

tacna ili netacna naziva se iskaz (sud). Svaki iskaz mozemo obiljeziti nekim slovom (najceöce slovom latinice), brojem ili nekim drugim simbolom. Takve ¥ simbole nazivamo iskazna slova. Cinjenicu da je iskaz p = 1; a tacan oznacavacemo sa (p ) = > ili (p )

¥ cinjenicu da je netacan sa (p ) = ? ili (p ) = 0: Od dva ili viöe iskaza mozemo sastaviti novi, slozeni iskaz. Sa iskazima, kao elementima skupa iskaza, uvodimo sljedece operacije: ¥ 1. NEGACIJA iskaza p je novi iskaz ep koji ima suprotnu istinitosn u vrijednost od istinitosne vrijednosti iskaza p . 2. KONJUNKCIJA iskaza p i q je novi iskaz p ^ q koji je tacan ako su iskazi p i q istovremeno tacni a netacan u ostalim slucajevima. 3. DISJUNKCIJA iskaza p i q je novi iskaz p _ q koji je netacan ako su iskazi p i q istvremeno netacni a tacan u ostalim slucajevima. 4. IMPLIKACIJA iskaza p i q je novi iskaz p je netacan =) q koji

ako je iskaz p tacan a iskaz q netacan a tacan u ostalim slucajevima. 5. EKVIVALENCIJA iskaza p i q je novi iskaz p je tacan () q koji

ako su iskazi p i q istvremeno iste istinitosne vrijednosti, a netacan u ostalim slucajevima. Operacije sa iskazima mozemo predstaviti u obliku tabele. (p ) q) 1 1 0 (q) 1 0 1 (ep ) 0 0 1 (p ^ q) 1 0 0 (p _ q) 1 1 1 (p =) 1 0 1 q) (p () 1 0 0

0

0

1

0

0

1

1

Zadatak 1.1 Provjeriti da li je sljedeca iskazna formula tautologija ¥ F : e (p () | {z L q) () } (p () eq): | {z } D

Rjeöenje: 3 ----------------------- Page 4----------------------Barakovic Elvis ¥ Posmatrajmo tablicu (p ) 1 1 0 0 (q) 1 0 1 0 (p () 1 0 0 1 q) (L) 0 1 1 0 (eq) 0 1 0 1 (D) 0 1 1 0 (F ) 1 1 1 1 Matematika

Formula je tautologija. Zadatak 1.2 Provjeriti da li je sljedeca iskazna formula tautologija ¥ F : e (p () | {z L q) () } (p ^eq) _ (ep ^ q): | {z } D

Rjeöenje: Posmatrajmo tablicu (p ) (D) 1 0 1 1 0 1 0 0 (q) (p (F ) 1 1 0 1 1 1 0 1 () 1 0 0 1 q) (L) 0 1 1 0 (ep ) 0 0 1 1 (eq) 0 1 0 1 (p ^eq) 0 1 0 0 (ep ^ q) 0 0 1 0

Formula je tautologija. Zadatak 1.3 Provjeriti da li je sljedeca iskazna formula tautologija ¥ F : p ^ (q _ r) () | {z } L (p ^ q) _ (p ^ r): | {z } D

Page 5----------------------Barakovic Elvis tika ¥ Zadatak 1.4 Provjeriti da li je sljedeca iskazna formula tautologija ¥ F : (p =) (q _ r)) =) | {z } L (p ^ q) _ (p ^ r): | {z } D Matema Rjeöenje: Posmatrajmo tablicu (p ) (F ) 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 (q) 1 1 0 0 1 1 0 0 (r) 1 0 1 0 1 0 1 0 (q _ r) 1 1 1 0 1 1 1 0 (L) 1 1 1 0 1 1 1 1 (p ^ q) 1 1 0 0 0 0 0 0 (p ^ r) 1 0 1 0 0 0 0 0 (D) 1 1 1 0 0 0 0 0 Formula nije tautologija Zadatak 1. 4 ----------------------.Rjeöenje: Posmatrajmo tablicu (p ) ) 1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1 (q) (r) (q _ r) (L) (p ^ q) (p ^ r) (D) (F Formula je tautologija.5 Bez upotrebe tablice dokazati da je sljedeca formula tautologija ¥ F : ((p =) q) ^eq) =) | {z } ep : |{z} .

Da bi iskaz P bio tacan. Kontradikcija sa pretpostavkom.Page 6----------------------Barakovic Elvis ¥ 3. Dakle. az p =) =) q i eq a odavdje vidimo da Ali kako je iskaz p tacan a iskaz q netacan tada je isk q netacan a nama se zahtijeva da bude tacan. Zadaci za samostalan rad Ispitati da li su sljedece iskazne formule tautologije ¥ 1. ((p =) q) () (p ^ q) _ (ep ^eq) r)) =) (p =) (ep =) 6 ----------------------. (p () 4. iskaz je tautologija. Ovaj pojam objaönjavamo navodeci primjer nekog skupa i ukazujuci na pravila ¥ ¥ njegove upotrebe u matematici. da iskaz D bio netacan onda iskaz p mora biti tacan. stoje istinitosne vrijednosti iskaza p i q za koje vrijedi (L =) ce se ¥ desiti samo onda ako je iskaz L tacan a iskaz D netacan.L D Tada po D) = 0: To Rjeöenje: Pretpostavimo suprotno.Page 7----------------------Barakovic Elvis ¥ 2 Skupovi i relacije Matematika r) r) Matematika q) ^ (q =) q) ^ (q^er)) =) Pojam skupa je osnovni pojam u matematici pa se zato i ne deÖniöe. tj da je formula nije tautologija. . onda moraju biti tacni iskazi p iskaz q mora biti netacan. bi MeÜutim. p _ (q ^ r) () 2. ((p =) 5. (p =) (p _ q) ^ (p _ r) q) () ep _ q 5 ----------------------.

Skupove oznacavamo velikim slovima latinice A. Y. x. :::. To oznacavamo sa A B: Operacije sa skupovima deÖniöemo sa: A \ B A [ B AnB AB A B Zadatak 2. y. C. ::: a elemente nekog skupa malim slovima latinice a. :::.1 Dokazati: (A [ B)C Rjeöenje: x 2 () () () () () () Zadatak 2. B. b) : a 2 A ^ b 2 Bg 2 C 2 B _ x 2 C (x 2 B _ x 2 C) [ C . :::.2 Dokazati: AnB = A \ BC : Rjeöenje: x 2 () () () AnB x 2 A ^ x 2= B x 2 A ^ x 2 BC x 2 A \ BC : 7 ----------------------. Za skup A kazemo da je podskup skupa b ako svaki element iz skupa A istovremeno pripada i skupu B .Page 8----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 2. b. c.3 Dokazati (A \ B) [ C = (A [ C) \ (B [ C) : Rjeöenje: x 2 () () () () () (A \ B) [ C x 2 A \ B _ x 2 x 2 A ^ x 2 B _ x 2 A _ x 2 C ^ (x 2 A _ x 2 C) x 2 A [ C ^ x 2 C x x ^ B Matematika (A [ B)C x e e x x x 2= A (x 2 (x 2 2= A 2 AC 2 AC [ A A ^ B [ B) _ x 2 B) x 2= B ^ x 2 BC \ BC : = AC \ BC : = = = = = fx : x 2 A ^ x 2 Bg fx : x 2 A _ x 2 Bg fx : x 2 A ^ x 2= Bg (AnB) [ (BnA) f(a. Za skupove A i B kazemo da su jednaki ako su sastavljeni od istih elemenata. X.

4 Dokazati: x 2 (A [ C) \ (B [ C) : (A \ B) nC = (AnC) \ (BnC) : Rjeöenje: x 2 () () () () () () (A \ B) nC x 2 A \ B ^ x 2= C x 2 A ^ x 2 B ^ x 2= C x 2 A ^ x 2= C ^ x 2 B ^ x 2= C (x 2 A ^ x 2= C) ^ (x 2 B ^ x 2= C) x 2 AnC ^ x 2 BnC x 2 (AnC) \ (BnC) : Zadatak 2. y) 2 B D (x. y) 2 () () () () () () (A \ B) (C \ D) x 2 A \ B ^ y 2 C \ D x 2 A ^ x 2 B ^ y 2 C ^ y 2 D x 2 A ^ y 2 C ^ x 2 B ^ y 2 D (x 2 A ^ y 2 C) ^ (x 2 B ^ y 2 D) (x. y) 2 A C ^ (x. = = = 2. y) 2 X 2 : x (x.7 Dat je skup X = 1 2 3 Rjeöenje: Kako je . y) 2 X 2 : x (x. y) 2 X 2 : x relacije deÖnisane sa < y y > y : Matemati Zadatak 2.Page 9----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Zadatak 2. y) 2 (A C) \ (B D) : f1. 4g : Napisati (x.() Zadatak 2.6 Dokazati: (A \ B) (C \ D) = (A C) \ (B D) : Rjeöenje: (x. 3.5 Dokazati: (AnB) \ (CnD) = (A \ C) n (B [ C) : Rjeöenje: x () () () () () () 2 (AnB) \ (CnD) x 2 AnB ^ x 2 CnD x 2 A ^ x 2= B ^ x 2 C ^ x 2= D x 2 A ^ x 2 C ^ x 2= B ^ x 2= D (x 2 A ^ x 2 C) ^ (x 2= B ^ x 2= D) x 2 A \ C ^ x 2= B [ D x 2 (A \ C) n (B [ C) : 8 ----------------------.

y) 2 N2 : x + 5y = 25: Napisati elemente relacije : Rjeöenje: Iz x + 5y x x = = = 25 25 5y 5 (5 y) . (2. y) 2 X 2 : x > y = = f(2. 1) . 2) . 2) . 2) . 4) . 2) . (1. 2) . 3 . (1. (3. 3. 3) . 1) . 2) . 2. 1. (3. 1. 2. 3) . 3) . 4) . 1) . 4) . (1. z) 2 X3 : x + y z f(1. 1. (1. 1) . 4 tada je = (x. 3) . (3. (2. 2) . (4. 3. 2. (2.8 Neka jeX = f1. (2. (4. 1. 2) . 3g : Napisati elemente relacije deÖnisane sa = (x. 3. (1. 1) . (2. 2) . 4) . (1. 3. 1. 2) . (1. (3. 2.X 2 = X 3) . 3) . 2.Page 10----------------------Barakovic Elvis matika ¥ Rjeöenje: Kako je X3 2. 2. 4) . (4. 2. 3) . 1. y. 3) (2. 2. (4. (1.9 (x. (3. 4) . 2) . y) 2 X 2 : x < y = = = f(1. 2) . 3) . 3) . 1. 3) . (1. 1) . (3. 2) . 1. 3)g pa je = = Zadatak 2. (2. (1. (1. 2) . y) 2 X 2 : x y = = f(1. 4) . 2) . 1) . Mate (1. 2. (2. 1) . (2. (1. (3. (4. (3. (3. (3. (4. 1) . 3)g : Zadatak 2. (3. (1. (1. 1) . (1. (2. (2. 3) . 1) . (3. )g 1 2 X = f(1. 3. 1) . 3) . (3. 2) . 4)g : (x. U skupu N deÖnisana je relacija = (x. 3) . (2. (2. 4) . 4)g : 3 = (x. z) 2 X3 : x + y z : 9 ----------------------. (4. (3. (1. 3) . 3. 1. 1) . (3. (3. 2) . 3. 2) . 3)g : = X X X = f(1. (2. (4. (2. 3) . 1) . (3. (2. 3. 2) . 1) . (2. (1. 2. 1) . 1. 3) . y. (2. 1. 3) (3. 1) .

2.vidimo da y n broj. 3.Page 11----------------------Barakovic Elvis ¥ 3 Jednacine i nejednacine sa apsolutnim vrijednostima Zadatak 3. (10. jer u protivnom x ne bi bio priroda y y y y pa je = = = = = = 1 2 3 4 =) =) =) =) x x x x = = = = 20 15 10 5 (x. y) 2 N2 : x + 5y = 25= f(20.1 Rijeöiti jednacinu jx 1j jx + 2j = 1: Rjeöenje: x 1 = x + 2 = Posmatrajmo tablicu 1 x : x 1 x + 2 Imamo tri slucaja: 1) x 2 (1. 2) . 4g . 2) x 2 (2. 2] Sada je jx 1j = jx + 2j = pa jednacina ima oblik (x 1) ( (x + 2)) 1 x + x + 2 pa jednacina nema rjeöenja. 4)g : 10 ----------------------. 5) . 1] = = 3 = 1 1 1 (x 1) = 1 x (x + 2) = x 2 2 + 1 + + +1 0 =) 0 =) x = 1 x = 2 Matematika . (15. (5. 1) . Sada 2 f1.

x2 = 2 x 2 = 2: = = = 1 1 1 x 1 x + 2 Matematika = = = = = 1 1 1 2 1 2 (2.2 Rijeöiti jednacinu 2 2 x + x 2 + x Rjeöenje: x2 + x 2 x2 x 2 Posmatrajmo tablicu 1 x : x2 + x 2 x2 x 2 Imamo pet slucajeva: 2 + + + 1 1 + 2 + + +1 = 0 =) = 0 =) x1 = 2. jednacina ima samo jedno rjeöenje x = 1: Zadatak 3. x2 = 1 x1 = 1. +1) Sada je jx 1j = jx + 2j = pa jednacina ima oblik x 1 (x + 2) x 1 x 2 3 pa jednacina nema rjeöenja.Page 12----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je rjeöenje jednacine x = 1. Dakle.Sada je jx 1j = jx + 2j = pa jednacina ima oblik (x 1) (x + 2) 1 x x 2 2x 1 2x x 11 ----------------------. 1] (x 1) = 1 x x + 2 . 3) x 2 (1.

2] Sada je 2 x + x 2 = 2 x pa jednacina ima oblik 2 2 2 2 6 x1 = p3 2= (1. 1] x + x 2 + x x2 x + 2 + x2 U ovom slucaju rjeöenje jednacine je x = 1.Page 13----------------------Barakovic Elvis ¥ Jednacina u ovom slucaju nema rjeöenja. 2) x 2 (2.1) x 2 (1. 2] p 3 =) x2 = 12 ----------------------. 1] Sada je x2 + x 2 = x2 x 2 = pa jednacina ima oblik 2 2 x + x 2 + x x 2 = x2 x + 2 x2 + x + 2 2x2 2 2 2 x2 + x 2 = x2 x + 2 x2 x 2 = x2 + x + 2 = = . 2] : x 2 = 2 x + x 2 2 x x 2 x + x 2 + x x 2 = x2 + x 2 + x2 x 2 = 2x2 = 2 x = x2 + x 2 = x2 2 x 2 x + 2 pa jednacina ima oblik 2 2 x 2 x 2 2x = = = x = 2 2 2 1 2 (2. 1] Sada je x2 + x 2 = 2 x x 2 = x Matematika 3 2= (1. 3) x 2 (1.

1] : U ovom slucaju rjeöenje jednacine je x = 1. 2] Sada je 2 x + x 2 = x2 x 2 = pa jednacina ima oblik 2 2 = = = = 2 2 2 1 2= (1.2 x = 1 =) x1 = 1 2= (1. +1] p 3 =) x2 = Jednacina u ovom slucaju nema rjeöenja.3 Rijeöiti jednacinu 2 jx 1j + x + 3x 4 = 5: 3 2= (2. 1] x2 = 1 2 (1. rjeöenja jednacine su x = 1 i x = 1. 2] : 2 x + x 2 x2 x 2 = x2 + x + 2 x + x 2 + x x 2 x2 + x 2 x2 + x + 2 2x x 13 ----------------------. Zadatak 3. 5) x 2 (2. +1] Sada je 2 x + x 2 = 2 x pa jednacina ima oblik 2 2 2 2 6 x1 = p3 2= (2. 4) x 2 (1.Page 14----------------------Barakovic Elvis ¥ Jednacina u ovom slucaju nema rjeöenja. Dakle. +1] : x 2 = 2 x + x 2 2 x x 2 Matematika x + x 2 + x x 2 = x2 + x 2 + x2 x 2 = 2x2 = 2 x = .

1] : U ovom slucaju rjeöenje jednacine je x = 0.Rjeöenje: x 1 x2 + 3x 4 Posmatrajmo tablicu 1 x : x 1 x2 + 3x 4 Imamo tri slucaja: 1) x 2 (1.Page 15----------------------Barakovic Elvis ¥ U ovom slucaju rjeöenje jednacine je x = 4. 2) x 2 (4. 4] : 14 ----------------------. 3) x 2 (1. +1) Sada je jx 1j = x 1 = 5 x1 = 4 2= (4. 1] (x 1) = 1 x x2 + 3x 4 = x2 3x + 4 Matematika = (x 1) = 1 x 2 x + 3x 4 + + + 4 1 +1 = = 0 =) 0 =) x = 1 x = 1 _ x = 4: . 1] Sada je jx 1j = x2 + 3x 4 = pa jednacina ima oblik 1 x x2 3x + 4 2 x 4x = 0 =) x2 = 0 2 (4. 4] Sada je jx 1j 2 x + 3x 4 = pa jednacina ima oblik 1 x + x2 + 3x 4 2 x + 2x 8 = 5 x1 = 4 2 (1. 4] = 0 =) x2 = 2 2= (1.

3] 15 ----------------------.2 x pa jednacina ima oblik x 1 + x2 + 3x 4 2 x + 4x 10 = = 5 + 3x 4 = 2 x + 3x 4 x1 = 2 p11 2= (1. x2 = 1 +1 Matematika = 2 i x2 = 3 pa rjeöenje nejed- .Page 16----------------------Barakovic Elvis ¥ Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 + 2x 3 x2 + x 6 Nule kvadratnog trinoma x2 + x 6 su x1 nacine je R = (3. rjeöenja jednacine su: x = 4.4 Rijeöiti nejednacinu 2 x Rjeöenje: x2 + 2x 3 = 0 Posmatrajmo tablicu 1 x : x2 + 2x 3 Imamo tri slucaja 1) x 2 (1. 2) : Rjeöenje pocetne nejednacine je < < 3x + 3 0 + 2x 3 = x 2 + 2x 3 3 + 1 + =) + 2x 3 < 3x + 3: 2 = 0. +1) p 0 =) 11 2 (1. x = 2 + p11: 3 x1 = 3. +1) : x2 = 2 + U ovom slucaju rjeöenje jednacine je x = 2 + p11. x 1 Zadatak 3. Dakle.

+1) Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 + 2x 3 x2 + x 6 16 < < + 2x 3 = x 2 = = 2x + 3 x2 5x 5x su x1 < < 2x + 3 3x + 3 0 = 5 i x2 = 0 pa rjeöenje nejed- ((1. +1) \ (3. 1] (0. 2) : Rjeöenje pocetne nejednacine je R3 R3 = = (1.R1 R1 = = (1: 3] \ (3. +1)) \ (3. +1) Rjeöenje pocetne nejednacine je R2 R2 3) x 2 (1. 1] : + 2x 3 3x + 3 0 ----------------------. 5) [ (0. 1] Sada je x2 + 2x 3 = x2 + 2x 3 = x2 pa nejednacina ima oblik x2 Nule kvadratnog trinoma x2 nacine je R = (1. 2) : Matematika = 2 i x2 = 3 pa rjeöenje nejed- Konacno rjeöenje nejednacine je . 5) [ (0. 2) (1.Page 17----------------------Barakovic Elvis ¥ Nule kvadratnog trinoma x2 + x 6 su x1 nacine je R = (3. 2) ?: 2) x 2 (3.

R R = = R1 [ R2 [ R3 (0.5 Rijeöiti nejednacinu 2 x Rjeöenje: x2 2x 3 x 4 Posmatrajmo tablicu 1 x : x2 2x 3 x 4 Imamo cetiri slucaja: 1) x 2 (1. R1 = 1. x2 = 3 x = 4: 2x 3 + 2 2x jx 4 j + x : 2 . 1] \ 1. 2) : Zadatak 3. 1] Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 2x 3 + 2 2x 3x x 3 17 ----------------------.Page 18----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. 5 : 3 Rjeöenje pocetne nejednacine u ovom slucaju je R1 = (1. 5: 3 Dakle. 5: Matematika 4 x + x2 5 5 = : (3) 2x 3 x 4 = = 2 x 2x 3 (x 4) = 4 x 1 + 3 + 4 + + +1 = = 0 =) 0 =) x1 = 1.

3 2) x 2 (1. 4] Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 2x 3 + 2 2x 3x x 3 pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. 3] Sada je x2 2x 3 = x 4 pa nejednacina ima oblik x2 + 2x + 3 + 2 2x 2x2 + x + 1 pa je rjeöenje kvadratne nejednacine x 2 1 . 1: 2 Rjeöenje pocetne nejednacine u ovom slucaju je 1 . 4] \ 1. 5: Matematika 4 x + x2 5 5 = : (3) 2x 3 x 4 = = 2 x 2x 3 (x 4) = 4 x . 1: R2 = (1. 3] \ 2 Dakle. 1 : 4 x + x2 0 = x2 2x 3 = x2 + 2x + 3 (x 4) = 4 x . 1 R2 = 2 3) x 2 (3.Page 19----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje pocetne nejednacine u ovom slucaju je R3 = (3. 5 : 3 18 ----------------------.

R4 = ?: Konacno rjeöenje nejednacine je R R = = R1 [ R2 [ R3 [ R4 5 1 1.Page 20----------------------Barakovic Elvis ¥ Posmatrajmo tablicu Matematika x1 = 0. 1 : 3 2 x 4 + x2 3 3 = : (5) 2x 3 x 4 = = 2 x 2x 3 x 4 Zadatak 3. [ . +1) Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 2x 3 + 2 2x 5x x 5 pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. x2 = 4 x = 5: 4x + 3 x 2 + jx 5j : .3 Dakle.6 Rijeöiti nejednacinu 2 x Rjeöenje: x2 4x x 5 = = 0 =) 0 =) 19 ----------------------. +1) \ 1. R3 = ?: 4) x 2 (4. 3: 5 Dakle. 3 : 5 Rjeöenje pocetne nejednacine u ovom slucaju je R4 = (4.

0] \ 1. 2 x2 + 5 x 0 1 . 2: 3 2) x 2 (0. 2 3 1. 2 : 2 . 0] Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 4x jx 5j + 0 4 + 5 + + +1 2 = x 4x = (x 5) = 5 x 4x + 3 3x x x2 + 5 x 2 2 3 = : (3) pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. 2 : . 2 : 3 Rjeöenje pocetne nejednacine je R1 R1 = = (1.1 x : x2 4x x 5 Imamo cetiri slucaja: 1) x 2 (1. 4] Sada je x2 4x = jx 5j = x2 4x = x2 + 4x (x 5) = 5 x pa nejednacina ima oblik x2 + 4x + 3 2x2 + 5x 2 pa je rjeöenje kvadratne nejednacine x 2 Rjeöenje pocetne nejednacine je 1 R2 = (0. 4] \ 2 1 R2 = 2 .

+1) Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 4x + 3 5x x 5 pa je rjeöenje kvadratne nejednacine x 2 1. 2 3 = ?: x2 + 5 x 2 2 = : (3) 4x jx 5j 2 = x 4x = (x 5) = 5 x Matematika . 5] Sada je 2 x pa nejednacina ima oblik x2 4x + 3 3x x 3 pa je rjeöenje nejednacine x 2 1.Page 21----------------------Barakovic Elvis ¥ 3) x 2 (4.20 ----------------------. 5] \ 1. 8 \ (5. 2 : 3 Rjeöenje pocetne nejednacine je R3 R3 4) x 2 (5. +1) 5 ?: x2 + x 5 8 8 = : (8) 4x jx 5j = = 2 x 4x x 5 = (4. 8 : 5 Rjeöenje pocetne nejednacine je R4 R4 = = 1.

4 : 3 Rjeöenje pocetne nejednacine je R1 = (1. 2 : . 2] Sada je 2 x 8x + 12 = jx 7j = pa nejednacina ima oblik x2 8x + 12 + 4x 1 3x x 3 pa je rjeöenje nejednacine x 2 1.7 Rijeöiti nejednacinu 2 x Rjeöenje: x2 8x + 12 x 7 Posmatrajmo tablicu 1 x : x2 8x + 12 x 7 Imamo cetiri slucaja: 1) x 2 (1.Konacno rjeöenje nejednacine je R R = = R1 [ R2 [ R3 [ R4 2 1. x2 = 6 x = 7: 8x + 12 + 4x 1 x 2 + jx 7j : Matematika [ 2 1 .Page 22----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 3. 4 x2 + 7 x 4 4 = : (4) x 2 8x + 12 (x 7) = 7 x 2 + 6 + 7 + + +1 = 0 =) = 0 =) x1 = 2. 2] \ 1. 3 21 ----------------------.

6] \ 2 5 R2 3) x 2 (6. 4 x2 + 7 x 4 4 = : (4) x 2 8x + 12 (x 7) = 7 x = 2 . 4: 2 Rjeöenje pocetne nejednacine je 5 R2 = (2. 4 : . 7] Sada je 2 x 8x + 12 = jx 7j = pa nejednacina ima oblik x2 8x + 12 + 4x 1 3x x 3 pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. 4 x2 + 7 x 0 Matematika .3 R1 = 1. 4 : 3 2) x 2 (2. 6] Sada je x2 8x + 12 = jx 7j = x2 8x + 12 = x2 + 8x 12 (x 7) = 7 x 22 ----------------------. 7] \ 1. 4 : 3 Rjeöenje pocetne nejednacine je R3 = (6.Page 23----------------------Barakovic Elvis ¥ pa nejednacina ima oblik x2 + 8x 12 + 4x 1 2x2 + 13x 20 pa je rjeöenje nejednacine x 2 5 .

18 : 5 Rjeöenje pocetne nejednacine je R4 R4 = = (7.3 R3 4) x 2 (7.Page 24----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je rjeöenje nejednacine x 2 1. 4 : 3 2 24 ----------------------.Page 25----------------------Barakovic Elvis ¥ 4 Binomni obrazac n (a + b)n = X n k k=0 ank bk Matematika Matematika x2 + x 7 18 18 = : (5) = x x 7 2 8x + 12 = ?: . +1) \ 1. 18 5 ?: Konacno rjeöenje nejednacine je R R = = R1 [ R2 [ R3 [ R4 4 5 1. +1) Sada je 2 x 8x + 12 = jx 7j pa nejednacina ima oblik x2 8x + 12 + 4x 1 5x x 5 23 ----------------------. [ .

1 Naci trinaesti clan u razvoju binoma ¥ p p 15 3 2 + 3 : Rjeöenje: Buduci da trazimo trinaesti clan u razvoju binoma.2 Odrediti koeÖcijent uz x8 u razvoju binoma (x + 3)12 : 2 2 34 = 73710 p 2 p 3 3 p 2: = 12 2 3 3 = 12 15 p 3 1 12 Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma (x + 3)12 je ¥ 12 Tk+1 = k 8 pa je jasno da mora biti 12 k = 8 jer trazimo koeÖcijent uz x . Trazeni koeÖcijent je 12 11 10 9 12 34 = 4 1 2 3 4 25 ----------------------.n Tk+1 = k n! = 1 2 3 ::: n n = k k!(n k)! n! = 1 2 3 ::: k n (n 1) ::: (n k + 1) ank bk Zadatak 4.Page 26----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika 81 = 40095: x12k 3k . dobijamo: ¥ ¥ 1512 15 T13 = 12 p 15 = 12 Zadatak 4. odakle je k = 4. onda uzimamo da je ¥ k=12 i uvrötavajuci u formulu za opci clan razvoja binoma.

onda mora biti ¥ 15 + 2k = 7 odakle je k = 11.Zadatak 4.3 U razvoju binoma 2 + 3x15 x 7 odrediti koeÖcijent uz x : Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ n Tk+1 = = a k 15 2x115k k 15 = k 7 Buduci da trazimo koeÖcijent uz x .4 Naci clan koji sadrzi x7 ¥ p 3 2 x Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ p Tk+1 = n ank bk = k 2 12k 12 x 3 k 12 = k Sada je jasno da mora biti 48 k (1) k 12 k 1 k x 2 12k p 3 x2 242k 12 x 3 k 12 (1) k k x 6 : x k = k k (1) 48k x 2 = = = 242k k + x 3 2 = . pa je trazeni koeÖcijent uz x7 15 215k 3k = 15 21511 311 = 15 24 311 : 4 u razvoju binoma p 12 x : 215k 3k x15+2k nk k b = k 15k 15 2 k (3x) = 15+k x k k 3 x = x k k 15 15k 3 x = 2 k k 11 Zadatak 4.

5 U razvoju binoma 16 p 1 p x + 3 x 3 naci clan koji sadrzi x : ¥ Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ k p n Tk+1 = k 1 16k 16 = k 16k 16 = k Sada je jasno da mora biti 48 5k = 3 6 odakle je k = 6: p Dakle.Page 27----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 4. 3 x Zadatak 4.6 Odrediti onaj clan razvoja binoma x 2 x 2 k 3 = k a nk k b = k k 1 x 3 485k 16 x 6 : = k 16k 16 x 2 16 x 3 x k x 3 = 16k p = 1 Matematika 3 2 x p 12 x 7 sadrzi x . sedmi clan razvoja binoma 26 ----------------------. sedmi clan razvoja binoma 1 16 3 x + p sadrzi x .= 7 6 odakle je k = 6: p Dakle. .

Page 28----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 4. onda mora biti ¥ 30 5k = 0 3 odakle je k = 6. k 8k p 3 .7 Odrediti onaj clan razvoja binoma 8 p 3 p x x koji ne sadrzi x: Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ p n nk k 8 Matematika 3 x2 x1 15 ne sadrzi x. sedmi clan razvoja binoma 27 ----------------------.p 3 2 1 x x koji ne sadrzi x: Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ n Tk+1 = k 15k 15 = k 15 = k 2 a nk k b = k p 15 15k 3 2 x k k 15 1 x k = 302k 15 k k x 3 (1) x = x 3 (1) x = k 302k 305k k k 15 k (1) x 3 = (1) x 3 : k Buduci da trazimo clan koji ne sadrzi x. p Dakle.

onda mora biti ¥ 4 k = 0 odakle je k = 4. Tako imamo 8 = 8 (1) 4 x = 3 8 ne sadrzi x.8 Naci srednji clan u razvoju binoma ¥ 2 px16 : x Rjeöenje: Razvoj binoma 2 px16 ima 17 clanova pa je srednji clan deveti clan. x pa cemu u formulu za opci clan razvoja binoma uvrstiti k ¥ ¥ 168 p n nk k 16 2 Tk+1 = a b = x k 8 x 8 1 8 16 2 16 8 8 = x 2 = 2 x 8 x 8 16 = 8 Zadatak 4.9 Odrediti peti clan u razvoju binoma p 2x x 28 ----------------------. = 8.Page 29----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: p 8 3 x : 28 x4 = 3294720x4 : Matematika . p Dakle.Tk+1 = k 8k 8 = k 8 = k a 1 x 2 b = k 1 3x 8k k k x x k 8 2 8 x 2 2 = k (3) = k 82k k x 2 8k = k (3) 8 x 2 = k (3) k x 2 = k x 4k : (3) Buduci da trazimo clan koji ne sadrzi x. peti clan razvoja binoma x p x Zadatak 4.

10 Naci trinaesti clan u razvoju binoma ¥ p1 n 9x 3x ako je binomni koeÖciet treceg clana jednak 105. ¥ Rjeöenje: Binomni koeÖcijent treceg clana je ¥ n pa iz uslova zadatka imamo 2 n (n 1) n = 2 =) =) 105 =) 1 2 n (n 1) = 210 =) n2 n 210 = 0: = 105 n2 =) n = 210 4 6+ 2 x 3 = 1120x 3 : 22 3 2x 2 1 x 3 = 4 4 8 4 6 4 4 2 x (1) x 3 = Rjeöenja ove kvadratne jednacine su n = 15. u formulu za opci cl an ¥ ¥ razvoja binoma uvrstit cemo k = 12.Buduci da trazimo peti clan u razvoju binoma. onda cemo u formulu za ¥ ¥ opci clan razvoja binoma uvrstiti k = 4 i tako dobijamo ¥ p p n nk k 8 84 3 4 Tk+1 = a b = 2x x x = k 4 4 8 = 4 4 8 = 4 Zadatak 4. Sada binom ima oblik p1 15 9x : 3x Buduci da trazimo trinaesti clan razvoja binoma. i tako dobijamo ¥ 1 12 15 1512 p T13 = (9x) = 12 3x . n = 14 pa uzimamo samo 1 2 prvo rjeöenje a drugo odbacujemo jer je negativno.

tada mora biti ¥ 42 3k = 6 6 4k 21 . Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ s ! k n nk k 3 p Tk+1 = k 1 21 = k 21k 21 = k a 3 a 3 b 6 k k 21k = k b 2 a 6 = k 423k 21 a 6 4k21 b 6 : 1 21k a b = k 1 b 1 k 21k 21 a 3 b 3 a 21k 6 k k p = r 21k 21 a b a p Matematika b 2 a 6 = 6 b 2 6 Buduci da zahtijevamo da a i b budu na isti eksponent.Page 30----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 4.1 15 = 12 15 = 3 6 3 6 6 3 x 3 x = (9x) 3 3 1 12 15 = 12 15 3 x 3 29 = 455x 3 : 3 3 12 6 6 9 x (1) 3 x = 2 x 2 ----------------------.11 Naci redni broj onog clana razvoja binoma ¥ r a s b !21 3 p + 3 b koji sadrzi a i b na isti eksponent.

+1 : Ako u formulu za opci clan razvoja binoma uvrstimo k = 3. Zadatak 4.Page 31----------------------Barakovic Elvis ka ¥ pa po uslovu zadatka imamo 6 3 1 + 20x 2(log x+1) 4 = 1 + x 2(log x+1) 4 = Logaritmiranjem ovog izraza. deseti clan razvoja binoma sadrzi a i b na isti eksponent. tj. odredimo deÖniciono podrucje. Jano je da mora biti x > 0 i log x + 1 =6 0. dobijamo 1 + log x 2(log x+1) 4 = log 10 3 3 3 1 + x 2(log x+1) 4 = 3 200 Matemati 200 10: .odakle dobijamo da je k = 9: Dakle.12 Naci vrijednost x u izrazu ¥ p 1 p 6 x log x+1 + 12 x ciji je cetvrti clan razvoja binoma jednak 200. 10 1 [ 10 . Rjeöenje: Prvo. x =6 101 pa je 1 D = 0. dobicemo da je ¥ ¥ cetvrti clan razvoja binoma je p 6 T4 = 3 3 1 6 = x 1 63 log x+1 p 12 x 3 = 3 1 6 1 3 1 log x+1 x 2 3 1 x 12 = 3 6 + x 2(log x+1) x 4 = x 2(log x+1) 4 3 3 30 ----------------------.

Page 32----------------------Barakovic Elvis ¥ odakle je n(n 1) 1 + n + 2 2 + 2n + n(n 1) n2 + n 110 Rjeöenja posljednje kvadratne jednacine su n = 112 = 0: = 10 i n = 11 od kojih u = 56 Matematika n + 2 n = 56 n .tj. dobijamo kvadratnu jednacinu t2 + 3t 4 = 0 cija ¥ su rjeöenja t1 = 4 i t2 = 1: Sada imamo dva slucaja: t1 t1 = = 4 1 =) =) log x = 4 log x = 1 =) =) x = 104 = 0.13 Izracunati clan razvoja binoma p 3 p x 4 5 x + 2 p koji sadrzi x2 5 x4 ako je zbir prva tri binomna koeÖcijenta jednak 56. 001 2 D x = 10 2 D: Zadatak 4. Rjeöenje: Iz uslova zadatka imamo n + 0 1 31 ----------------------. 3 + 1log x = 1 2 (log x + 1) 4 6 + log x + 1 log x = 4 (log x + 1) 7 + log x 4 (log (7 7 log2 x log x = x + 1) + log x) log x = log x + log2 x = + 3 log x 4 = 1 4 (log x + 1) 4 log x + 4 0: 1 Uvodeci smjenu log x = t.

onda je jasno da mora biti 30 + 2k = 15 5 odakle je k = 6.14 Naci za koju vrijednost x u razvoju binoma ¥ n p 1 x p 2 + 2x1 14 4 2 k x 15 : 4 x 5 k 2 x 3 = k k 10 10k 4 2 k x 5 + 3 = 10k k 4 x 5 10k 1 nk k a b = 10 k k 1 1 2 x 3 = 5 10k 4 x 2 x = .1 obzir dolazi samo prvo rjeöenje jer je drugo negativno. sedmi clan razvoja binoma ima trazenu osobinu. Binom sada ima oblik p 10 3 p x 4 5 x + : 2 Opci clan razvoja binoma je ¥ p 2 k 3 p n Tk+1 = k 10 10k = k 10k 10 10k = k 30+2k 10 10k = k p 4 4 14 2 5 4 2 2+ Kako je x x = x x 5 = x 5 = x 5 . Dakle. Zadatak 4.

zbir treceg i petog clana iznosi 135, ako je zbir binomnih koeÖcijenata tri ¥ posljednja clana jednak 22. Rjeöenje: 32 ----------------------- Page 33----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika

Binomni koeÖcijenti tri posljednja clana jednaki su binomnim koeÖcijentima prva tri clana. Po uslovu zadatka imamo n + 0 odakle je n(n 1) 1 + n + 2 2 + 2n + n(n 1) n2 + n 42 Rjeöenja posljednje kvadratne jednacine su n 1 dolazi samo prvo rjeöenje jer je drugo negativno. Binom sada ima oblik 6 p 1 x p : 2 + 2x1 Treci clan (k = 2) razvoja binoma je ¥ p 6 x p T3 = 2 x 6 = 2 x1 2 4 2 2 2 2 = 2 2 2x1 6 2x 2 2 1x = = 62 1 2 = = 44 0: = 6 i n = 7 od kojih u obzir 2 = 22 1 n + 2 n = 22

6 = 2 a peti clan (k = 4) razvoja binoma je p 6 x p T5 = 4 x 6 = 4 6 = 4 33 ----------------------- Page 34----------------------Barakovic Elvis ¥ Sada je, po uslovu zadatka, 6 21+x + 6 = = = = 135 135 9 9 22x 2 4 15 21+x + 15 22x 21+x + 22x 4 2 2x + 2x x 2 x 2 (2 ) 9 2 4 Matematika 22x : x1 4 2 2 2 2 2 = 4 2 2x1 6 x 2 2 22x = = 64 1 4 21+x

=

0:

x Uvedimo smjenu t = 2 ; dobijamo kvadratnu jednacinu 2t2 cija su rjeöenja t = 1 i t = 4: 1 Sad imamo 1 t1 = 2 =) 2x = 2 1 = 21 =) x = 1 2 2 9t 4 = 0

t1 = Zadatak 4.15

4 =)

2x = 4 = 22

=)

x = 2:

Odrediti za koju vrijednost x cetvrti clan razvoja binoma n p 1 x1 p 2 + 3 2x

je dvadeset pet puta ve ci od eksponenta binoma ako je binomni koeÖcije nt ¥ cetvrtog clana pet puta veci od binomnog koeÖcijenta drugog clana. ¥ Rjeöenje: Prema uslovu zadatka imamo n = 5 3 odakle je n (n 1) (n 2) = 1 2 3 n (n 1) (n 2) = 6 (n 1) (n 2) n2 3n 28 34 ----------------------- Page 35----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika = = 30n 0: 5n 5n 1 n

Rjeöenja posljednje kvadratne jednacine su n = 7 i n = 4 pa u obzir 1 2

dolazi samo prvo rjeöenje a drugo odbacujemo jer je negativno. Binom sada izgleda 7 p 1 x1 p : 2 + 3 2x

Rjeöenje: Opci clan razvoja binoma je ¥ s p n nk Tk+1 = k n = k nk n = k 1 nk n 1 k n nk k 1 x 2 p k 5 5 x 2 = k k 1 nk xx 2 a k b = k r k 5 1 = 1 2 2 x x nk n 1 x 2 k x 1 k 5 5 x 2 = n 1 nk x 2 5 1 = 5 2 x x x2 x r k n 1 5 p = nk 1 ! k x 5 p = = = = 2 140 4 22 .16 Odnos koefcijenata petog i treceg clana u razvoju binoma ¥ p s 1 !n 1 x x 2 x je 14:3. Odrediti sedmi clan razvoja.Cetvrti clan (k = 3) razvoja ovog binoma je p 7 x1 p T4 = = 3 35 22x2 2 3 2x 2x = 35 2x2 3 = 2 2 = 73 1 3 7 2 3 x1 4 x 3 Prema uslovu zadatka imamo 35 2x2 2x2 2x2 x 2 pa je x = 4: Zadatak 4.

Page 36----------------------Barakovic Elvis ¥ KoeÖcijent treceg clana (k = 2) je ¥ n (1) k KoeÖcijent petog clana (k = 4) je n (1) k Po uslovu zadatka imamo n : 4 pa je n 3 4 n (n 1) (n 2) (n 3) 3 1 2 3 4 (n 2) (n 3) = 14 4 (n 2) (n 3) n2 5n 50 = 56 = 0 = 14 1 2 = 4 = 14 2 n (n 1) n 2 n = 14 : 3 k = 4 n (1) 4 = 4 n : k = 2 n (1) 2 = 2 n : Matematika a rjeöenja posljednje kvadratne jednacine su n = 5 i n = 10: U obzir 1 dolazi samo pozitivno rjeöenje pa binom sada izgleda p 1 x x 2 s 1 5 p : !10 2 .= k n = k x 2 nk k (1) x 2 x k 2 n 2 = k = k x 2 (1) n2k k (1) 35 x 2 : x 2 = ----------------------.

Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ + (2k 1) + (2 (k + 1) 1) = = k2 + (2 (k + 1) 1) = k2 + 2k + 1 = (k + 1)2 + (2 (k + 1) 1) = (k + 1)2 : . jednakost vrijedi za n = 1.Page 37----------------------Barakovic Elvis ka ¥ 5 Matematicka indukcija Matemati (1) 6 x 2 = 6 10 x 1 : Zadatak 5. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. tj. da vrijedi 1 + 3 + 5 + Dokaz 1 + 3 + 5 + : Dakle. opci clan razvoja ovog binoma je ¥ n2k n k Tk+1 = (1) x 2 k pa ako u ovu formulu uvrstimo da je n = 10 i k = 6.x x Na osnovu pokazanog. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n. jednakost vrijedi i za n = k + 1. tj. dobicemo da je sedmi ¥ clan razvoja ovog binoma 1012 10 T7 = 6 36 ----------------------. neka vrijedi 2 1 + 3 + 5 + 3) + (2k 1) = k : Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1.1 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 2 1 + 3 + 5 + + (2n 1) = n : Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 2 1 1 = 2 1 = 1 D 12 = 1 Dakle.

neka vrijedi 13 + 23 + 33 + + k3 = k (k + 1)2 : 2 3) Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. jednakost vrijedi za n = 1. tj.n X (2k 1) = n : k=1 Zadatak 5. tj.2 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 13 + 23 + 33 + + n3 = n (n + 1)2 : 2 Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 13 = 1 D 1(1+1) 2 = 12 = 1 2 Dakle. da vrijedi 13 + 23 + 33 + + (k + 1)3 = (k + 1) ((k + 1) + 1)2 2 Dokaz: 13 + 23 + 33 + + k3 + (k + 1)3 = k (k + 1)2 + (k + 1)3 2 k2 (k + 1)2 = = = = = + (k + 1) 3 = = 4 k2 (k + 1)2 + 4 (k + 1)3 = 4 (k + 1)2 (k2 + 4 (k + 1)) = 4 (k + 1)2 (k2 + 4k + 4) = 4 (k + 1)2 (k + 2)2 = 4 . 37 ----------------------.Page 38----------------------Barakovic Elvis ¥ 2) Matematika 2 Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k.

jednakost vrijedi i za n = k + 1.3 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 1 + 1 3 3 5 1 + + (2n 1) (2n + 1) 38 ----------------------. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n.Page 39----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika 1 = 2n + 1 n : Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 1 = 1 13 3 D 1 = 1 21+1 3 Dakle. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. tj. tj. da vrijedi 1 + + (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) 1 = 2 (k + 1) + 1 (k + 1) : .= = (k + 1) (k + 2)2 = 2 (k + 1) ((k + 1) + 1)2 : 2 Dakle. neka vrijedi 1 + 1 3 3) 1 + 1 3 Dokaz: 1 + 1 3 = 2k + 1 3 5 k + (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) 1 + + (2k 1) (2k + 1) 1 = 1 + (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) 1 = 3 5 3 5 1 + + (2k 1) (2k + 1) 1 = 2k + 1 k : Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n 2 Xk3 = n (n + 1) : 2 k=1 Zadatak 5. jednakost vrijedi za n = 1.

Page 40----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 12 = 1 13 3 D 1(1+1) = 1 2(21+1) 3 Dakle. tj. jednakost vrijedi i za n = k + 1.4 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 12 + 1 3 3 5 22 + + (2n 1) (2n + 1) 39 ----------------------. tj. Rjeöenja kvadratne jednacine 2k2 + 3k + 1 = 0 su brojevi k 1 k2 = 1. neka vrijedi 12 + 1 3 3) 12 3 5 22 + + (2k 1) (2k + 1) k2 = 2 (2k + 1) k (k + 1) : Matemati n2 = 2 (2n + 1) n (n + 1) : 2n + 1 n : Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. pa je 2k2 + 3k + 1 = 2 k + 1 (k + 1) = (2k + 1) (k + 1) : = 1 2 i 2 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n.k = = : (2k + 1) (2k + 3) + 1 = k (2k + 3) + 1 (k + 1) 2 (k + 1) + 1 = 2k + 1 (2k + 1) (2k + 3) (2k + 1) (2k + 3) 2k2 + 3k + 1 (2k + 1) (k + 1) (k + 1) = = = (2k + 1) (2k + 3) (2k + 3) Dakle. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n X 1 = (2k 1) (2k + 1) k=1 Zadatak 5. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. jednakost vrijedi za n = 1. da vrijedi 22 (k + 1)2 (k + 1) ((k + 1) + .

jednakost vrijedi i za n = k + 1.Page 41----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 5. pa je 2k2 + 5k + 1 = 2 k + 1 (k + 2) = (2k + 1) (k + 2) : 2 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n.5 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi Matematika 2 (2n + 1) n (n + 1) : 2 1 Dakle. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n X k = (2k 1) (2k + 1) k=1 40 ----------------------. Rjeöenja kvadratne jednacine 2k2 + 5k + 1 = 0 su brojevi k i 2 (2k + 1) (2k + 3) (k + 1) (2k2 + 5k + 2) = = 2 (2k + 1) (2k + 3) 2 (2k + 1) (2k + 3) (k + 1) (k + 2) (2k + 1) (k + 1) (k + 2) (k + 1) ((k + 1) + 1) = = 3 5 k (k + 1) + 2 (2k + 1) k (k + 1) 22 + + (2k 1) (2k + 1) (k + 1)2 k2 + (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) (k + 1)2 = (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) (k + 1)2 + = 2 (2k + 1) (2k + 1) (2k + 3) k (k + 1) (2k + 3) + 2 (k + 1)2 (k + 1) (k (2k + 3) + 2 (k + 1)) = .1) + : 1 3 3 5 + + (2 (k + 1) 1) (2 (k + 1) + 1) = 2 (2 (k + 1) + 1) Dokaz: 12 + = 1 3 = = = = 2 (2k + 1) (2k + 3) (k + 1) (2k2 + 3k + 2k + 2) = = : 2 (2k + 1) (2k + 3) 2 (2k + 3) 2 (2 (k + 1) + 1) = 1 2 k2 = 2.

3 + 4 5 + 36 + 2n + 1 = 1 n2 (n + 1)2 1 : (n + 1)2 Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 21+1 2 = 3 12 (1+1) 4 D 1 1 2 = 1 1 = 3 : (1+1) 4 4 Dakle. jednakost vrijedi za n = 1. da vrijedi 5 + + (k + 1)2 ((k + 1) + 1)2 2 (k + 1) + 1 = 1 ((k + 1) + 1)2 1 : = (k + 1)2 (k + 2)2 (2k + 3) k2 + 4k + 4 2k 3 = 1 (k + 1)2 (k + 2)2 (k + 1)2 (k + 2)2 k2 + 2k + 1 (k + 1)2 = 1 = (k + 1)2 (k + 2)2 (k + 1)2 (k + 2)2 1 1 = 1 (k + 2)2 ((k + 1) + 1)2 : = = 1 Dakle. neka vrijedi 3 + 4 3) 3 + 4 Dokaz: 3 + 4 = 1 (k + 1)2 1 = = = 1 1 1 + (k + 1)2 (k + 2)2 36 1 + (k + 1)2 ((k + 1) + 1)2 2k + 3 5 + + k2 (k + 1)2 2k + 1 + (k + 1)2 ((k + 1) + 1)2 = 2 (k + 1) + 1 2 (k + 1) + 1 = 36 36 5 + + k2 (k + 1)2 2k + 1 = 1 (k + 1)2 1 : Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. tj. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n X 2k + 1 = 1 k=1 k2 (k + 1)2 (n + 1)2 1 : . jednakost vrijedi i za n = k + 1. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. tj. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n.

tj. jednakost vrijedi za n = 1.41 ----------------------. tj. neka vrijedi 5 + 1 2 3) 5 + 1 2 Dokaz: 5 + 1 2 2 3 12 + + k (k + 1) 42 ----------------------.Page 42----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 5.Page 43----------------------Barakovic Elvis ¥ k (2k + 3) = k + 1 k (2k + 3) = k + 1 2k2 + 3k = k + 1 2k2 + 3k = + (k + 1) (k + 2) 2k2 + 6k + 5 + = k + 1 (k + 1) (k + 2) (2k2 + 3k) (k + 2) + 2k2 + 6k + 5 + (k + 1) (k + 2) 2k2 + 4k + 2 + 2k + 2 + 1 = + 2 (k + 1)2 + 2 (k + 1) + 1 = (k + 1) ((k + 1) + 1) 2 (k2 + 2k + 1) + 2 (k + 1) + 1 = Matematika 2k2 + 2k + 1 + (k + 1) ((k + 1) + 1) 2 (k + 1)2 + 2 (k + 1) + 1 = 2 3 2 3 12 + + k (k + 1) 2k2 + 2k + 1 = k + 1 k (2k + 3) : Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. da vrijedi 12 + + (k + 1) ((k + 1) + 1) 2 (k + 1)2 + 2 (k + 1) + 1 = (k + 1) + 1 (k + 1) (2 (k + 1) + 3) . 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k.6 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 5 + 1 2 2 3 12 + + n (n + 1) 2n2 + 2n + 1 = n + 1 n (2n + 3) : Matematika Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: L 5 = 5 12 2 D 1(21+3) = 5 1+1 2 Dakle.

jednakost vrijedi i za n = k + 1.= = = = = = = = (k + 1) (k + 2) 2k3 + 4k2 + 3k2 + 6k + 2k2 + 6k + 5 = (k + 1) (k + 2) 2k3 + 9k2 + 12k + 5 2k3 + 2k2 + 7k2 + 7k + 5k + 5 = = (k + 1) (k + 2) (k + 1) (k + 2) 2k2 (k + 1) + 7k (k + 1) + 5 (k + 1) = (k + 1) (k + 2) (2k2 + 7k + 5) (k + 1) 2k2 + 7k + 5 = = (k + 1) (k + 2) k + 2 2k2 + 2k + 5k + 5 (k + 1) (2k + 5) = = k + 2 k + 2 (k + 1) (2 (k + 1) + 3) (k + 1) + 1 Dakle. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n X2k k=1 Zadatak 5. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. tj.Page 44----------------------Barakovic Elvis ¥ Dakle. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n. da vrijedi 17 j 5(k+1)+3 + 113(k+1)+1 Dokaz: . tj. jednakost vrijedi za n = 1.7 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 17 j 5n+3 + 113n+1 : Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: 51+3 + 1131+1 = 54 + 114 = 625 + 14641 = 15266 = 17 898 43 ----------------------. neka vrijedi 17 j 5k+3 + 113k+1 =) 3) 5k+3 + 113k+1 = 17A: Matematika 2 + 2k + 1 = n (2n + 3) : k (k + 1) n + 1 Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1.

da vrijedi 19 j 7 52(n+1) + 12 6(n+1) 44 ----------------------.5(k+1)+3 + 113(k+1)+1 = = = = = = = gdje je B = 5 A + 113k+1 5k+4 + 113k+4 = 5k+3 5 + 113k+1 113 = 5k+3 5 + 113k+1 1331 = 5k+3 5 + 113k+1 (1326 + 5) = 5k+3 5 + 113k+1 5 + 113k+1 1326 = 5 5k+3 + 113k+1+ 113k+1 1326 = 5 17A + 113k+1 17 78 = 17 5 A + 113k+1 78 = 17B: 78: Dakle.Page 45----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ Dokaz: 7 52(n+1) + 12 6(n+1) 6 = = = = = = gdje je B = 7 52n + 6A: Dakle. Zadatak 5. jednakost vrijedi i za n = k + 1. Zadatak 5. tj.8 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi 19 j 7 52n + 12 6n : Rjeöenje: 1) Provjerimo da li jednakost vrijedi za n = 1: 7 521 + 12 61 = 7 25 + 12 6 = 175 + 72 = 247 = 19 13: Dakle.9 Dokazati da za svaki prirodan broj n vrijedi sin2 nx sin x + sin 3x + sin 5x + + sin (2n 1) x = : 7 52n+2 + 12 6n+1 7 7 7 7 52n 52n 52n 52n = 7 52n 25 + 12 6n Mat (19 + 6) + 12 6n 6 = 19 + 7 52n 6 + 12 6n 6 = 19 + 6 7 52n + 12 6n = 19 + 6 19A = 19 7 52n + 6A = 19B: . tj. 2) Pretpostavimo da tvrdnja vrijedi za n = k. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n. neka vrijedi 19 j 7 52n + 12 6n =) 3) 7 52n + 12 6n = 19A: Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. jednakost vrijedi za n = 1. jednakost vrijedi i za n = k + 1.

Page 46----------------------Barakovic Elvis ka ¥ sin2 kx = + sin (2k + 1) x = sin x sin2 kx + 1 [cos 2kx cos (2kx + 2x)] 2 = sin x sin2 kx + sin x sin (2k + 1) x = Matemati + sin (2 (k + 1) 1) x = sin x : = = sin x 2 sin2 kx+cos 2kxcos(2kx+2x) 2 2 2 sin kx + cos 2kx cos 2 (k + 1) x = sin x 2 sin x 2 sin2 kx + cos2 kx sin2 kx cos2 (k + 1) x + sin2 (k + 1) x = = 2 sin x sin2 kx + cos2 kx cos2 (k + 1) x + sin2 (k + 1) x = 2 sin x 1 cos2 (k + 1) x + sin2 (k + 1) x x = = = 2 sin x 2 sin2 (k + 1) x sin2 (k + 1) x = : 2 sin x = = = sin2 (k + 1) x + sin2 (k + 1) . tvrdnja vrijedi za n = k. neka vrijedi sin2 kx sin x + sin 3x + sin 5x + 3) + sin (2k 1) x = sin x Dokazimo da tvrdnja vrijedi i za n = k + 1. jednakost vrijedi 2) Pretpostavimo da jednakost vrijedi za n = 1: sin x za n = 1. da vrijedi sin2 (k + 1) x sin x + sin 3x + sin 5x + Dokaz: sin x + sin 3x + sin 5x + + sin (2k 1) x + sin (2 (k + 1) 1) x = 45 ----------------------. tj. tj.sin x Rjeöenje: 1) Provjerimo da li L sin x sin2 x D = sin x Dakle.

2 sin x sin x Dakle. on bi se nalazio na realnoj osi. jednakost vrijedi i za n = k + 1. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = tg' = Re(z) Zato je z = 3 (cos 0 + i sin 0) : Zadatak 6. Napomena : Jednakost krace mozemo zapisati ¥ n X sin nx sin (2k 1) x = sin x k=1 46 ----------------------. Rjeöenje: Vrijedi z = p2 i p2 pa je Re(z) = p2 > 0 i Im(z) = p2 < 0.Page 47----------------------Barakovic Elvis ¥ 6 Kompleksni brojevi Matematika : 2 Zadatak 6.1 Kompleksni broj z = 3 zapisati u trigonometrijskom obliku. Rjeöenje: Vrijedi z = 3 = 3 + 0 i pa je Re(z) = 3 > 0 i Im(z) = 0. pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. 4) Jednakost vrijedi za svaki prirodan broj n.2 Kompleksni broj z = p2 i p2 zapisati u trigonometrijskom obliku. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = jz j = rp22 + p22 p2 p tg' Zato je = 2 = 1 =) ' = 4 ili ' = 4 = p2 + 2 = p4 = 2 7 jz j = q(Re(z))2 + (Im(z))2 = p32 + 02 = 3 Im(z) = 3 0 = 0 =) ' = 0: . pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. on bi se nal azio u cetvrtom kvadrantu.

pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni.4 Naci realni i imaginarni dio kompleksnog broja ¥ 1 3i z = 1 + i Rjeöenje: Kako je 1 3i 1 + i i = 2 + i = = = = 12 (3i)2 6 24i 18 2 + i + 2i + 2 6i 4i2 2 = 2 + 3i + i2 2 6 6i 6 6i = 1 + 3i 1 + 3i (6 6i) (1 3i) i2 6i + 4 = + 3i 1 1 3i = 1 3i 6 18i 6i + 18i2 = 1 9i2 12 24i 12 24 (1 + i) (2 + i) 2 + i 6i 3i2 i i2 = (1 3i) (2 + i) i (1 + i) = 2 + i i : = .z = 2 ili z = 2 cos 4 7 cos 4 + i sin 4 7 + i sin 4 : Zadatak 6.Page 48----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Rjeöenje: Vrijedi z = 1 + i pa je Re(z) = 1 < 0 i Im(z) = 1 > 0. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = tg' Zato je p z = 3 2 cos 4 3 + i sin 4 : = 1 jz j = q(1)2 + 12 = p1 + 1 = p2 1 = 1 =) ' = 4 3 : Zadatak 6. 47 ----------------------. on bi se nalazio u drugom kvadrantu.3 Kompleksni broj z = 1 + i zapisati u trigonometrijskom obliku.

on bi se nalazio u cetvrtom kvadrantu. izracunati z Matematika z i z1 : 1 2 z2 Rjeöenje: Kompleksne brojeve z1 i z2 zapiöimo u tigonometrijskom obliku. pa 1 1 1 ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = jz j = q(1)2 + 12 = p1 + 1 = p2 2 .Page 49----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 6. on bi se nalazio u drugom kvadrantu. pa ako bismo 2 2 2 ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = r 2 jz j = p2 1 p2 p tg' Zato je z1 = 2 cos 4 + i sin 4 : = 2 = 1 =) ' = 4 : 2 + p2 = p2 + 2 = p4 = 2 : Vrijedi z = 1 + i pa je Re(z ) = 1 < 0 i Im(z ) = 1 > 0.5 Ako je z 1 = p2 i p2 i z 2 = 1 + i.= 1 + 9 6 12 = 5 tada je 5 i = 10 = 10 10 i = 6 Re(z) Im(z) = 5 12 = 5 48 ----------------------. Vrijedi z = p2 i p2 pa je Re(z ) = p2 > 0 i Im(z ) = p2 < 0.

Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: r 2 = jz j = 1 p tg' = 3 = 3 =) ' = 6 : p3 p3 + 12 = p3 + 1 = p4 = 2 Matematika 2 cos 2 cos p . pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni.1 tg' Zato je p z2 = Sada je p 2 3 cos 4 = 1 = 1 =) ' = 3 : 4 3 : + i sin 4 3 3 + i sin 4 3 = + 4 p = 2 2 + i sin 4 4 = 3 3 + i sin 4 4 3 4 3 = 4 4 4 p 2 (0 + i 1) = 2 2i: 4 = z1 z2 = = = 2 cos 4 2p 2 cos + i sin 4 3 + i sin + 4 + i sin 2 2 cos 2p 2 cos i z1 = z2 2 p = cos + i sin 2 4 4 = p2 (cos () + i sin ()) = = p2 (1 + i 0) = p2: 49 ----------------------.Page 50----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 6.6 Izracunati p3 + i17 : Rjeöenje: Kompleksni broj z = p3 + i zapiöimo u trigonometrijskom obliku. on bi se nalazio u prvom kvadrantu. Vrijedi z = p3 + i pa je Re(z) = p3 > 0 i Im(z) = 1 > 0.

tada vrijedi ¥ p7 + 24i = x + iy: 50 ----------------------. pa ako to uvrstimo u prvu jednacinu.7 Izracunati p7 + 24i: Rjeöenje: Buduci da je korijen kompleksnog broja kompleksan broj. Iz druge jednacine je y = 12 . dobijamo x x2 122 x 144 = 7 = = = = (x + iy)2 2 2 2 x + 2xyi + i y x2 + 2xyi y2 x2 y2 + 2xyi Matematika 5 + 2 + i sin 6 p3 + 2 2 1 ! i = + 2 = + i sin 6 5 + 12 + i sin 6 = 17 = 2 17 cos 17 6 + i sin 17 6 = + i sin 6 . Kvadriranjem dobijamo 7 + 24i 7 + 24i 7 + 24i 7 + 24i a odavdje je x2 y2 = 7 : 2xy = 24 Rijeöimo ovaj sistem.Zato je : z = 2 cos 6 Sada je 17 z = = = 2 17 2 17 = = 2 217 2 cos 6 17 5 + 12 cos 6 5 cos 6 5 cos + i sin 6 5 17 = 2 6 p3 + i ! = 216 p3 + i: 2 Zadatak 6.Page 51----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo x i y .

dobijamo kvadratnu jednacinu t 2 + 7t 144 = 0.x2 x4 x4 + 7x2 2 x 144 144 = = = 7 7x2 0: = x2 2 Uvodeci smjenu t = x . tada je y1 = 12 = 4: 3 Ako je x2 = 3. x = 3 ili x = 3: 1 2 Ako je x1 = 3. p7 + 24i = 3 4i ili p7 + 24i = 3 + 4i: Zadatak 6.8 Izracunati q 4 8 + 8 3i: Rjeöenje: Kompleksni broj z = 8 + 8p3i zapiöimo u trigonometrijskom obliku.Page 52----------------------Barakovic Elvis ¥ Zato je z = 16 Sada je q 4 p p 4 2 3 + 2k 2 + 2k 3 2 + i sin 2 : cos 3 3 Matematika 2 : 2 + p 2 8 3 = p 64 + 64 3 = p 64 + 192 = p 256 = 16 p . tada je y1 = 12 = 4: 3 Dakle. pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. on bi se nalazio u drugom kvadrantu. Vrijedi z = 8 + 8p3i pa je Re(z) = 8 < 0 i Im(z) = 8p3 > 0. cija = 9 ¥ su rjeöenja t1 = 16 i t2 = 9. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: r = jz j = (8) p p 8 3 tg' = 8 = 3 =) ' = 3 51 ----------------------. ali u obzir dolazi samo drugo rjeöenje t2 jer zbog smjene t = x2 > 0: Znaci.

2. dobijamo p 2 + 0 2 + 0 !0 = 4 16 cos 3 + i sin 3 4 4 Za k = 1.9 Rijeöiti jednacinu z5 Rjeöenje: Jasno je da vrijedi z5 1 i = z5 = z = 0 1 + i p 5 1 + i: 1 i = 0: Kompleksni broj z = 1 + i zapiöimo u trigonometrijskom obliku. dobijamo p 2 + 4 ! 1 = 4 16 cos 3 4 Za k = 3. 52 ----------------------. dobijamo p 2 + 6 4 3 ! 1 = 16 cos 4 2 + 2 + i sin 3 4 2 + 4 + i sin 3 4 2 + 6 3 + i sin 4 = 2 cos 6 2 = 2 cos 3 7 = 2 cos 6 5 = 2 cos 3 + i sin 6 2 + i sin 3 7 + i sin 6 5 + i sin 3 : : : : Zadatak 6.!k = 8 + 8 3i = 16 cos 4 + i sin 4 gdje je k = 0. 3: Za k = 0. on bi se nalazio u prvom kvadrantu. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: = tg' = 1 Zato je p jz j = p12 + 12 = p1 + 1 = p2 1 = 1 =) ' = 4 : . pa ako bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni.Page 53----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Vrijedi z = 1 + i pa je Re(z) = 1 > 0 i Im(z) = 1 > 0. 1. dobijamo p 2 + 2 ! 1 = 4 16 cos 3 4 Za k = 2.

dobijamo p + 0 + 0 !0 = 10 2 cos 4 + i sin 4 5 5 Za k = 1.Page 54----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 6. Za k = 0. 4. dobijamo p + 2 ! 1 = 10 2 cos 4 5 Za k = 2.10 Rijeöiti jednacinu 2z3 Rjeöenje: 2z3 p3 + i 2z3 = 0 = p3 i 3 p3 1 p3 + i = 0: Matematika . 1. dobijamo p + 6 !3 = 10 2 cos 4 5 p 5 10 = 2 cos 4 Za k = 4.z = Rjeöenje jednacine je rp 5 2 cos 4 2 cos 4 + i sin 4 : + i sin 4 p r = 10 2 5 cos 4 + i sin 4 + 2k a to su kompleksni brojevi p + 2k !k = 10 2 cos 4 5 gdje je k = 0. 3. dobijamo p + 8 !4 = 10 2 cos 4 5 + i sin 4 + 8 + i sin 4 5 53 : + 2 + i sin 4 5 + 4 + i sin 4 5 + 6 + i sin 4 5 5 + i sin 4 5 p = 10 2 cos 20 p 9 = 10 2 cos 20 p 17 = 10 2 cos 20 p 25 = 10 2 cos 20 + i sin 20 9 + i sin 20 17 + i sin 20 25 + i sin 20 : : : = p 33 = 10 2 cos 20 33 + i sin 20 : ----------------------. 2. dobijamo p + 4 !2 = 10 2 cos 4 5 Za k = 3.

Za k = 0. 2 2 Vrijedi z = p3 1 i pa je Re(z) = p3 > 0 i Im(z) = 1 < 0.z = 2 sp3 3 z = 2 i 1 Kompleksni broj z = p3 i: 2 2 1 i zapiöimo u trigonometrijskom obliku. on bi se nal azio u cetvrtom kvadrantu. pa ak o 2 2 2 2 bismo ovaj kompleksni broj predstavili u Gausovoj ravni. Izracunajmo modul i argument ovog kompleksnog broja: v up u 3 jz j = t 2 1 2 p tg' = 3 2 Zato je z = cos 6 Rjeöenje jednacine je r 3 cos 6 a to su kompleksni brojevi + 2k !k = gdje je k = 0. 2. dobijamo + 0 6 !0 = cos 3 + i sin 3 54 6 = cos 18 + i sin 18 : + 0 cos 6 3 + i sin 6 3 + 2k + i sin 6 + i sin 6 : = 3 p = 3 =) ' = 6 : 1 !2 + p3 2 2 1 = r 3 1 4 + 4 = 1 = . 1.

dobijamo + 2 ! 1 = cos Za k = 2. 3 . dobijamo + 4 !2 = Zadatak 6.Page 55----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Za k = 1.----------------------. Zadatak 6.Page 56----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ Rjeöenje: Neka je z = x + iy: Posmatrajmo prvo nejednakost jz + i j 3: Sada je jz + i j jx + iy + i j jx + (y + 1) i j qx2 + (y + 1)2 2 x + (y + 1) 2 3 3 3 3 2 3 : Mat = 2 2 2 22 = 22 je jednacina kruznice sa centrom u tacki (0.12 Odrediti skup tacaka koji zadovoljava nejednacine 3 jz + i j 5: 55 ----------------------.11 cos 6 3 + i sin 6 3 + 4 = cos 18 23 + i sin 18 23 : 6 3 + i sin 6 3 + 2 = cos 18 11 + i sin 18 11 : Matemati Odrediti skup tacaka koji zadovoljava jednacinu jz 3i j = 2: Rjeöenje: Neka je z = x + iy: jx + iy 3i j = jx + (y 3) i j = qx2 + (y 3)2 = x2 + (y 3)2 a jednacina x2 + (y 3)2 ) i poluprecnikom 2.

a nejednakost x2 + (y + 1)2 e tacke unutar te kruznice ukljucujuci i tacke na kruznici (jer je znak ).Jednacina x2 +(y + 1)2 ) = 32 je jednacina kruznice sa centrom u tacki (0. tj. 56 ----------------------. ¥ Skup tacaka koji zadovoljava nejednacine 3 jz + i j 5 ce biti sve tacke ¥ van te kruznice ukljucujuci i tacke na kruznici x2 + (y + 1)2 sve tacke ¥ 2 unutar te kruznice ukljucujuci i tacke na kruznici x .13 Odrediti skup tacaka koji zadovoljava nejednacine 5 1 jz j < 5 Rjeöenje: Neka je z = x + iy: i 4 < ' 4 : Matem +(y + 1) = 32 i 2 = 5 2 . tacke ¥ koje pripadaju kruznom prstenu.Page 57----------------------Barakovic Elvis atika ¥ Zadatak 6. a nejednakost x2 + (y + 1)2 e tacke van te kruznice ukljucujuci i tacke na kruznici (jer je znak ). ¥ Posmatrajmo sada drugu nejednakost jz + i j jx + iy + i j jx + (y + 1) i j qx2 + (y + 1)2 2 x Jednacina x2 +(y + 1)2 ) + (y + 1) 2 5 5 5 5 2 5 : = 52 je jednacina kruznice sa centrom u tacki (0. 1 52 zadovoljavaju sv i poluprecnikom 5. 1 32 zadovoljavaju sv i poluprecnikom 3.

Page 58----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ Tacke koje zadovoljavaju uvjet zmeÜu 4 pravih odreÜenih jednacinama x = ravoj 4 x = na dijelu kruznog prstena omeÜenog dvjema pravima. 0) i + y2 = 52 je jednacina kruznice sa centrom u tacki poluprecnikom 5. ¥ Posmatrajmo nejednakost jz j < 5: px2 + y2 jz j < < < 5 5 2 5 : 2 2 x + y Jednacina x2 (0. skup tacaka koje zadovoljavaju postavljene uvjete cine tacke Mat su tacke koje se nalaze i .Posmatrajmo nejednakost jz j 1: jz j px2 + y2 2 2 x + y Jednacina x2 (0. pa datu nejednacinu zadovoljavaju sve tacke unutar kruznice ali ne ukljucujuci i tacke na kruznici. ali ukljucujuci tacke na ¥ vecoj kruznici i tacke na pravoj x = : ¥ 4 58 i x = 5 4 < ' 5 4 ali ukljucujuci i tacke na p ¥ : 4 Znaci. pa datu nejednacinu zadovoljavaju sve tacke van kruznice ali ukljucujuci i tacke na kruznici. ¥ 57 ----------------------. 0) i + y2 = 1 1 2 1 : 12 je jednacina kruznice sa centrom u tacki poluprecnikom 1.

Page 59----------------------Barakovic Elvis ¥ 7 Determinante Matematika Determinante drugog reda racunamo po formuli a c = a d b c: b d Zadatak 7.----------------------.3 Izracunati . Zadatak 7.1 Izracunati 1 3 Rjeöenje: 1 1 1 : 4 = 1 4 3 1 = 4 3 = 1: 3 4 Zadatak 7.2 Izracunati 2 3 Rjeöenje: 2 3 1 1 : 4 = 2 4 3 (1) = 8 + 3 = 5: 4 Determinante treceg reda racunamo na dva nacina: Sarusovim pravilom ¥ ili LaPlasovim razvojem determinante po odabranoj vrsti ili koloni (prilikom LaPlasovog razvoja determinante veoma je povoljno odabrati vrstu ili kolonu koja ima nule i po njoj izvröiti razvoj).

Page 60----------------------Barakovic Elvis ¥ Drugi nacin .Sarusovo pravilo 1 2 6 3 : 1 1 2 4 2 1 2 6 3 = 1 1 4 2 1 2 3 1 2 4 1 = 2 6 1 2 6 = (1 + 8 + 72) (6 12 8) = 95: 59 ----------------------. Zadatak 7.LaPlasov razvoj (npr. i time red determinante smanjujemo za jedan. po prvoj vrsti) Matematika 1 2 3 1 2 (2) 6 1 2 1 4 2 + 3 2 6 4 1 = 4 1 2 = 1 2 6 1 = = 1 (1 + 12) + 2 (4 + 4) + 3 (24 2) = 13 + 16 + 66 = 95: Determinante cetvrtog i veceg reda racunamo LaPlasovim razvojem de¥ terminante po odabranoj vrsti ili koloni.4 Izracunati 4 2 2 3 0 5 0 3 .1 2 4 2 Rjeöenje: Prvi nacin .

dobijamo Matematika .: 1 3 2 4 1 1 1 2 Rjeöenje: Izvröimo LaPlasov razvoj ove determinante po prvoj vrsti 4 2 3 0 0 5 2 0 5 3 = 1 2 4 2 1 1 3 1 1 1 2 +3 1 2 0 3 2 0 1 2 2 0 5 4 1 3 1 1 4 2 4 2 2 1 4 2 + 3 2 5 3 = 3 1 1 3 1 1 4 (18) 2 (26) + 3 15 0 = 25 Zadatak 7.5 Izracunati determinantu a b a b a a b a b a Rjeöenje: 60 b a b : a b a ----------------------.Page 61----------------------Barakovic Elvis ¥ Koristeci osobine determinanti.

¥ a b a b b a a b = a b a a b a b a a b b a a a b (a b) = a b (a b) a 1 b 2 1 = (a b) 1 b 1 1 2 1 = (a b) 1 1 1 3 = (a b) 1 1 1 0 1 0 a a 1 0 1 (a b) 0 1 b Razvoj 1 b po drugoj koloni 1 0 a a a 1 0 a b 0 a a 1 1 b Iz druge kolone izvlacimo b faktor (a b) : a b 0 (a b) 1 b Od druge kolone oduzmimo 1 b cetvrtu: a faktor a (a b) : a b 0 b a b a Drugu i cetvrtu a a b a b b Iz prve i trece kolone b izvlacimo zajednicki kolonu prepisali: a b b a a b a b a b b Od prve kolone oduzeli drugu: b Od trece kolone oduzeli cetvrtu: .

dobijamo ¥ 2 2 1 a 1 1 a 2 b b 2 c c 0 c a 2 b a = c a b a = c a (c a) (c + a) 1 = (b a) (b c) 1 c + a (b a) = (b a) (b c) (c a): Zadatak 7.3 0 1 @ = (a b) 1 1 0 a b + 1 1 1 b 1 A 1 b = = 1 1 a 1 1 a (a b)3 (a b + a a + a + b b + b + a + b) = (a b)3 (a + b) : Zadatak 7.6 Izracunati determinantu 2 1 a a 2 1 b 1 c Rjeöenje: 61 ----------------------.Page 62----------------------Barakovic Elvis ¥ Koristeci osobine determinanti.7 Dokazati 2 2 2 b + a Izvlacimo faktore (b a) i c b 2 a a 2 Razvoj po prvoj koloni c 2 = 0 b a b 2 a 1 a 2 a 2 Od trece vrste oduzmimo prvu a 2 Od druge vrste oduzmimo prvu Matematika b 2 c : (b a) (b + a) .

Page 63----------------------Barakovic Elvis ¥ 2 a 2 = 4 2 c 2 a 2 = 4 b 2 c a 2 a 2 a = 4 (b a) (b + a) a b a 1 0 = c a 0 2 b a 0 = a 1 c 1 b a 1 b 1 = Matematika . dobijamo 2 2 2 2 a (a + 1) (a + 2) a 2a + 1 4a + 4 2 2 2 2 b (b + 1) (b + 2) = b 2b + 1 4b + 4 = 2 2 2 2 c (c + 1) (c + 2) c 2c + 1 4c + 4 2 a 2a + 1 a + 1 2 = 4 b 2b + 1 b + 1 = 2 c 2c + 1 c + 1 2 a a a + 1 2 = 4 b b b + 1 = 2 c c c + 1 62 ----------------------.a 2 b 2 c (a + 1) 2 (b + 1) 2 (c + 1) (a + 2) 2 (b + 2) = 4 (a b) (b c) (a c) : 2 (c + 2) Rjeöenje: Mnozenjem elemenata prve kolone sa 1 i dodavanjem drugoj i trecoj ¥ koloni.

1 Date su matrice 22 4 5 3 4 A = 3 2 6 1 1 7 5 Izracunati matrice A + B. A B.2 Data je matrica . A B: Rjeöenje: Matrice A i B su formata 3 3 pa su moguce trazene operacije ¥ nad njima.Page 64----------------------Barakovic Elvis ¥ 8 Matrice.(b c) (b + c) 2 a = c a 0 a 1 1 0 = 1 0 1 = 1 4 (b a) (b c) b + a b + c b + a = = 4 (b a) (b c) b + c 4 (a b) (b c) (a c) : 63 ----------------------. 0 4 2 10 2 5 = 4 39 9 86 39 13 80 5 : Zadatak 8. gdje je E jedini cna matrica. 21 4 i B = 3 5 0 4 2 10 1 6 3 5 : Matematika Zadatak 8. Operacije sa matricama. 22 4 5 3 21 1 6 3 23 3 11 3 4 A + B = 22 4 A B = 22 4 A B = 3 1 2 6 1 7 3 1 3 1 5 4 5 4 5 2 6 + 3 0 4 = 6 2 10 1 7 5 2 10 6 3 17 4 5 3 21 1 6 3 2 1 5 1 3 5 4 5 4 5 2 6 3 0 4 = 0 2 2 1 7 5 2 10 4 1 3 4 5 3 21 1 6 3 239 8 78 3 5 4 3 5 A = 1 3 1 Izracunati P (A) = 3A2 5A 2E.

Rjeöenje: P (A) = = = 3A2 1 3 5A 2E = 2 1 3 5 1 5 15 64 ----------------------. Rjeöenje: Jasno je da vrijedi P (A) = 2A A2 0 1 0 0 3 2 5 Matematika 2 5 1 2 3 1 10 5 2 2 1 3 1 0 = 0 1 0 = 18 21 0 2 3 14 14 2 : 1 2 2 0 1 1 0 = 3 1 3 7 4 21 6 7 12 = 3E .Page 65----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 8.3 Dat je polinom P (x) = 2x x2 3 i matrica 24 1 2 3 4 A = Izracunati P (A). gdje je E jedninicna matrica. Prvo cemo izracunati inverznu matricu matrice A po formuli ¥ 1 A1 = adjA: det A Imamo 4 1 det A = 0 1 0 Kofaktori matrice A su: 0 2 2 3 = 4 0 0 1 1 0 2 3 2 4 0 0 1 1 0 = 8: 1 A11 = 3 = 2 0 2 A12 = 0 3 = 0 0 2 A13 = 0 1 = 0 0 0 .

Page 66----------------------Barakovic Elvis ¥ Konacno.1 A21 = 0 1 A31 = 1 3 2 2 = 2 2 A22 = 4 2 = 8 0 2 4 2 = 5 A32 = 0 2 3 5 3 5 0 8 12 0 0 4 2 5 3 5 0 8 12 8 0 0 4 0 0 = 21 4 4 4 0 1 2 1 2 1 4 5 4 0 1 0 2 1 16 4 3 16 1 4 0 0 4 65 1 3 3 32 3 5 0 : 0 2 1 2 0 1 0 2 0 1 2 5 3 4 8 3 5 = : = 12 A33 = 0 A23 = 4 1 = 0 0 4 1 = 4 1 0 pa je adjungovana matrica matrice A 22 4 adjA = Sada je 22 1 1 A = 1 4 5 3 8 3 5 i 21 4 2 A = A 1 A 1 4 = 1 4 8 3 5 3 21 = ----------------------. imamo da je Matematika .

gdje je E jedninicna matrica.4 Dat je polinom P (x) = 2 + 3x + x2 21 4 A = Izracunati P (A).P (A) = 2A A2 3E = 24 1 2 3 2 1 3 16 16 3 3 32 3 5 21 0 0 3 4 = 2 0 1 0 28 2 0 3 2 5 4 0 0 3 16 16 1 0 4 1 4 4 3 0 1 0 0 0 1 0 0 3 5 = 4 3 2 1 3 3 23 32 3 5 4 4 = 0 2 0 279 16 4 = 0 0 6 0 0 35 16 6 4 5 4 0 0 1 0 4 1 4 5 0 3 0 0 0 3 = 131 3 32 27 5 : 4 3 4 i matrica Zadatak 8. 0 0 2 1 0 3 1 2 3 5 Rjeöenje: Jasno je da vrijedi P (A) = 2E +3A +A2 . Prvo cemo izracunati inverznu matricu matrice A po formuli ¥ 1 A1 = det A Imamo 1 1 det A = 0 2 2 1 = 1 1 0 2 2 1 1 1 0 2 = 6: adjA: .

Page 67----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je adjungovana matrica matrice A 26 4 adjA = Sada je 26 1 1 4 A = 6 0 i 21 2 A = A 1 A 1 4 = 0 2 6 0 0 1 1 1 2 1 2 1 5 4 0 2 0 0 1 6 3 21 1 1 2 1 2 1 5 = 3 0 2 0 0 3 1 5 = 4 0 2 6 0 1 3 3 3 3 21 1 1 3 2 2 1 1 5 0 3 0 0 1 2 3 3 3 5 : Matematika .0 0 3 0 0 3 0 0 Kofaktori matrice A su: 2 A11 = 0 3 1 A21 = 0 1 A31 = 2 1 = 6 A12 = 0 1 = 0 A13 = 0 2 = 0 0 0 1 1 = 3 A23 = 0 1 1 = 1 A33 = 0 2 = 2 0 = 0 0 3 2 = 3 3 2 = 3 1 66 A32 = 0 1 A22 = 0 3 1 2 1 2 ----------------------.

5 Dokazati da za matricu A (x) = cos x sin x vrijedi A(t) A(r) = A(t + r). r 2 R: Rjeöenje: 67 sin x cos x ----------------------. imamo da je P (A) = 2E + 3A + A2 21 0 0 3 = 21 1 2 3 21 36 1 9 1 4 1 5 : 3 3 3 4 1 1 4 1 3 4 = 2 0 0 22 1 0 0 1 0 5 + 3 4 0 0 2 0 3 3 1 5 4 + 5 0 4 0 0 36 1 9 3 1 4 1 4 1 5 0 0 4 0 36 1 9 = 3 = 0 3 23 6 3 21 4 = 0 2 0 22 9 4 17 4 = 0 0 4 0 36 98 9 0 25 4 109 5 2 3 0 5 4 + 0 0 6 0 9 3 5 4 + : Zadatak 8. t.3 21 3 4 1 4 = 0 4 0 0 Konacno.Page 68----------------------Barakovic Elvis ¥ Kako je Matematika .

6 Date su matrice 22 0 4 A = Izracunati matrice P = AB1 + A2 + 2E i Q = 2A 3B1 + A1B.A (t) = cos t sin t tada je cos t A(t) A(r) = = = = sin t cos t sin t i A (x) = cos r sin r sin r cos r cos r sin r = cos r cos t sin r sin t cos r = = sin t cos t sin r cos t cos r sin t sin r sin t cos r + cos t sin r sin t sin r + cos t cos r cos t cos r sin t sin r (cos t sin r + sin t cos r) sin t cos r + cos t sin r cos t cos r sin t sin r cos (t + r) sin (t + r) = A(t + r): sin (t + r) cos (t + r) 1 3 5 4 3 1 1 2 1 i B = 20 4 4 2 3 1 0 1 1 1 3 5 : Zadatak 8. gdje je E jedinicna matrica. Rjeöenje: Izracunajmo inverznu matricu matrice A po formuli 1 A1 = det A Imamo 2 0 det A = 4 3 1 2 = 2 0 4 3 1 2 2 0 4 3 = adjA: 1 1 1 1 1 1 1 1 = (6 + 0 4) (3 + 4 + 0) = 2 1 = 1: Kofaktori matrice A su 3 2 A11 = 1 1 = 1 A12 = 1 1 4 2 = 2 A13 = 1 1 4 3 = 1 .

Page 69----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je adjungovana matrica 2 1 4 adjA = Inverzna matrica matrice A je 1 1 2 1 1 4 A = 1 1 2 6 1 2 6 Izracunajmo inverznu matricu matrice B po formuli 1 B1 = det B Imamo 0 1 det B = 4 2 1 3 = 0 1 4 2 1 3 0 1 4 2 = adjB: 2 3 8 2 1 2 3 3 5 = 2 1 4 2 3 8 3 8 6 1 3 3 5 : 1 3 3 5 Matematika = Kofaktori matrice B su 2 B11 = 3 = 2 1 0 1 1 0 1 1 0 (0 + 3 + 0) (2 + 0 4) = 3 + 2 = 5: 4 B12 = 3 = 7 B13 = 4 2 = 2 .0 1 A21 = 1 0 1 A31 = 3 2 = 3 A32 = 1 = 1 A22 = 2 1 = 3 1 1 2 1 = 8 4 68 2 A33 = 4 2 A23 = 2 0 = 2 1 1 0 = 6 3 ----------------------.

0 1 1 B21 = 0 1 1 1 B31 = 2 3 pa je adjungovana matrica 22 4 adjB = 2 = 1 B32 = 1 = 1 B22 = 0 1 1 1 = 1 1 1 0 1 = 4 4 3 1 7 1 1 4 1 5 1 5 1 5 1 3 5 4 B33 = B23 = 1 0 0 1 = 1 1 0 1 = 4 4 2 0 Inverzna matrica matrice B je 22 1 1 3 22 1 5 1 7 4 5 4 B = 7 1 4 = 5 5 2 1 4 2 5 69 ----------------------.Page 70----------------------Barakovic Elvis ¥ Izracunajmo matricu A2 2 A = A 2 6 4 = Sada je P = AB1 + A2 + 2E = 22 0 1 3 22 5 1 5 1 3 2 6 5 16 11 27 19 78 55 1 A 1 = 10 2 1 4 2 1 2 29 3 5 : 3 8 6 1 3 3 2 1 5 4 2 1 3 5 4 5 : 5 4 5 Matematika 1 3 8 1 2 3 3 5 = 6 10 29 3 .

7 Rijeöiti matricnu jednacinu .7 4 = 4 3 1 1 22 4 + 2 38 5 71 4 = 5 58 5 i Q = 2A 3B1 + A1B = 22 0 1 3 22 5 94 5 5 286 5 0 2 0 0 49 5 148 0 2 151 3 5 382 5 2 5 1 0 0 3 5 2 5 5 4 1 4 5 4 + 5 16 11 19 27 78 55 + 5 5 1 4 5 5 1 5 7 5 1 5 1 1 3 5 4 5 + 5 4 4 = 2 4 3 1 1 2 1 4 + 24 2 0 3 1 2 1 5 3 4 5 2 3 3 20 5 4 5 1 4 5 5 1 3 8 1 2 6 2 3 26 5 21 5 2 3 1 0 1 3 3 3 21 5 3 5 12 5 4 + 1 5 3 4 = 8 6 2 2 221 5 39 4 5 6 5 8 5 53 5 8 5 4 2 5 4 5 6 5 38 3 5 83 5 5: 33 5 5 5 3 12 5 5 5 4 2 3 4 11 15 = = Zadatak 8.

Page 71----------------------Barakovic Elvis ¥ gdje je 21 4 A = i E jedini cna matrica. Rjeöenje: Neka je 21 4 P = A + E = 0 0 22 4 Q = 2A E = 0 0 4 2 0 6 2 0 2 1 1 2 3 21 5 4 + 0 0 3 22 4 0 0 21 4 = 0 0 3 2 0 7 3 1 0 2 2 4 3 5 : 1 2 3 5 5 0 1 0 = 3 0 0 1 4 3 21 0 0 3 5 4 0 1 0 0 0 1 5 0 0 2 1 0 3 1 2 3 5 Matematika Sada matricna jednacina ima oblik XP = Q koja se rjeöava na sljedeci nacin ¥ XP XP P 1 XE = Q = P 1 = QP 1 = QP 1 pa je rjeöenje matrica X = QP 1 : Izracunajmo matricu P 1 po formuli 1 P 1 = det P Determinanta matrice P je 2 1 det P = 0 3 2 1 = 12 adjP .X (A + E) = 2A E 70 ----------------------.

26 1 1 4 P = 12 0 0 6 0 4 2 5 = 4 0 3 6 0 0 1 2 2 7 3 21 1 2 6 1 7 3 12 1 5 : 0 4 2 0 0 6 2 7 3 5 : Matematika Rjeöenje matricne jednacine je matrica 21 1 4 X = QP = 0 0 3 2 0 7 5 4 0 0 3 6 0 1 2 4 3 21 2 1 6 1 7 3 12 1 5 = .Page 72----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je 26 4 adjP = Dakle.0 a kofaktori matrice P su 3 P11 = 0 1 P21 = 0 2 1 P31 = 3 1 2 = 7 P32 = 2 2 = 2 P22 = 2 1 = 6 P12 = 0 2 0 1 = 0 P13 = 0 3 = 0 0 0 2 11 = 4 P23 = 0 0 = 0 0 2 2 0 2 2 2 = 2 0 1 71 P33 = 0 2 1 = 6 3 ----------------------.

2 21 2 4 = 0 0 1 0 2 7 2 1 2 7 4 1 5 : 3 Zadatak 8. Neka je 22 4 P = 2A 3E = 22 4 Q = 2E A = 0 2 0 0 0 2 0 0 2 4 3 23 0 0 3 21 0 0 1 2 4 3 5 1 2 0 9 2 3 5 0 0 1 0 0 5 : 5 4 5 4 4 2 0 3 0 = 0 6 0 0 3 0 0 3 21 1 2 3 21 5 4 0 0 2 1 0 3 5 = 4 0 0 2 1 0 3 1 2 3 5 Sada matricna jednacina ima oblik XP = Q 72 ----------------------.Page 73----------------------Barakovic Elvis ¥ koja se rjeöava na sljedeci nacin ¥ XP XP P 1 XE = Q = P 1 = QP 1 = QP 1 Matematika pa je rjeöenje matrica X = QP 1 : Izracunajmo matricu P 1 po formuli .8 Rijeöiti matricnu jednacinu X (2A 3E) = 2E A gdje je 21 4 A = i E jedini cna matrica.

1 1 29 4 P = 9 0 0 1 0 0 1 9 Rjeöenje matricne jednacine je matrica 1 21 1 2 3 21 2 0 3 0 9 2 18 0 3 5 = 21 4 0 1 9 2 0 3 2 5 : 0 0 9 2 0 1 18 0 3 5 : 2 4 = 0 P32 = 0 2 4 = 18 P22 = 0 9 1 4 = 2 P33 = 0 1 1 1 2 = 9 P12 = 0 9 4 = 9 P23 = 0 2 = 1 0 0 2 = 0 P13 = 0 0 1 2 = 0 0 1 = 0 2 1 0 9 4 2 = 9 adjP .1 P 1 = det P Determinanta matrice P je 1 det P = 0 0 a kofaktori matrice P su 1 P11 = 0 9 2 P21 = 0 9 2 P31 = 1 pa je 29 4 adjP = Dakle.

9 Rijeöiti matricnu jednacinu (A 2B) X = 2A B + E ako je 21 4 A = i E jedini cna matrica.2 4 X = QP 21 4 = 0 0 0 9 0 5 9 73 ----------------------.Page 74----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 8. Rjeöenje: Neka je 21 4 P = A 2B = 21 4 = 0 0 2 0 1 3 21 4 Q = 2A B + E = 2 22 4 = 0 0 4 0 2 6 2 4 3 22 5 4 0 0 2 1 0 3 0 0 1 0 0 1 2 3 2 2 3 22 4 0 0 23 2 1 0 3 1 1 3 5 = 1 4 3 5 0 2 1 0 0 9 1 1 3 21 0 0 2 1 0 3 0 0 3 5 0 1 0 0 0 1 = 5 4 + 21 4 0 0 3 1 0 8 0 0 5 2 1 0 3 2 3 24 2 5 4 0 0 0 0 2 1 0 3 1 2 3 5 i B = 22 4 0 0 2 1 0 3 1 1 3 5 Matematika = 1 0 0 1 0 0 5 0 3 1 5 : 5 4 0 0 1 9 0 1 9 5 = 5 4 4 2 = 0 6 1 2 3 22 5 4 2 1 0 3 1 1 3 21 5 4 + 0 0 3 5 1 0 = 0 1 1 5 3 5 : Sada matricna jednacina ima oblik .

Page 75----------------------Barakovic Elvis ¥ Determinanta matrice P je 3 det P = 0 2 0 a kofaktori matrice P su 2 P11 = 0 9 1 4 P21 = 0 1 4 P31 = 2 1 = 9 P32 = 0 1 9 = 9 P22 = 0 9 3 4 = 3 P33 = 0 2 3 3 1 = 18 P12 = 0 4 = 27 P23 = 0 0 1 = 6 9 0 1 = 0 P13 = 0 3 0 1 = 0 0 2 = 0 1 4 1 0 9 = 54 Matematika adjP .P X = Q koja se rjeöava na sljedeci nacin ¥ P 1 = P X P P 1X EX = = = Q = P 1 P 1Q P 1Q pa je rjeöenje matrica X = P 1Q: Izracunajmo matricu P 1 po formuli 1 P 1 = det P 74 ----------------------.

pa je 218 4 adjP = Dakle, 218 1 1 4 P = 54 0 0 6 0 0 0 27 3 5 = 4 0 2 1 9 Rjeöenje matricne jednacine je matrica 21 3 1 4 X = P 21 3 4 = 0 0 2 0 54 8 9 Q = 1 6 3 0 2 18 0 0 1 9 1 3 6 51 5 : 1 6 1 1 3 21 6 1 5 4 0 0 3 1 0 8 5 = 1 5 3 18 9 9 3 21 3 1 6 1 1 5 : 1 3 6 0 0 27 3 0 6 9 9 3 5 :

Zadatak 8.10 Rijeöiti matricnu jednacinu AX 1 = A X 1 ako je A = 2 1 Rjeöenje: Matricna jednacina AX 1 = A X 1 75 ----------------------- Page 76----------------------Barakovic Elvis ¥ je ekvivalentna jednacini Matematika 1 : 2

AX = A + E jer AX 1 AX 1 + X 1 (A + E) X 1 (A + E) X 1X A + E Neka je 2 B = A + E = 1 Sada matrica jednacina ima oblik AX = B koja se rjeöava na sljedeci nacin ¥ A1 = AX A1AX X Inverzna matrica matrice A je matrica 1 1 2 1 A = 3 1 2 3 pa je rjeöenje matricne jednacine matrica 1 X = A B = 1 3 Zadatak 8.11 Matricu 23 4 A = 4 1 3 2 0 4 2 1 3 5 2 3 1 1 3 2 3 1 = 1 3 1 1 3 3 1 5 3 3 : 3 = = = 2 = 3 1 B A1B A1B: 1 3 2 2 1 + 0 1 1 0 1 = 1 1 : 3 = = = = = A X 1 A A = X AX AX:

predstaviti kao zbir jedne simetri cne i jedne antisimetricne matrice. 76 ----------------------- Page 77----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika

Rjeöenje: Kvadratna matrica je simetricna ako su joj elementi simetricni u odnosu na glavnu dijagonalu, tj. ako je aij = aji i vrijedi 1 A + AT : 2 Kvadratna matrica je antisimetricna ako je jednaka svojoj negativnoj transponovanoj matrici i vrijedi 1 AK = 2 Kako je T A = onda je 1 AS = 2 1 Ak = 2 Zadatak 8.12 A A T = 2 1 0 Odrediti rang matrice 2 4 3 4 A = Rjeöenje: 2 4 4 A = 2 1 2 1 4 2 4 21 4 0 3 1 3 0 7 2 7 3 1 1 1 2 3 1 1 2 3 V1 prepisana 5 2 V1 + V2 4 V1 V3 3 2 1 3 5 1 3 1 1 1 2 1 1 2 3 5 2 1 1 3 1 1 1 2 4 2 1 2 4 1 3 5 : 0 1 0 A + A T = 2 1 023 @4 4 3 2 1 0 4 1 2 4 2 1 3 23 4 1 31 5 4 2 3 0 5A = 20 4 1 0 1 1 1 4 1 0 3 5 : 1 023 @4 4 3 2 2 1 3 23 5 4 + 4 1 31 5A 2 3 0 = 23 4 3 3 1 3 1 3 5 23 4 2 1 3 0 2 4 4 1 3 5 A AT : AS =

rangA = 2: Zadatak 8.Page 78----------------------Barakovic Elvis ¥ Dakle.14 Odrediti rang matrice 2 2 1 6 1 6 A = 4 1 1 2 3 1 2 78 ----------------------.Page 79----------------------1 2 4 2 5 1 1 1 3 7 : 3 1 4 3 7 1 0 8 7 0 0 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 1 3 2 3 2 1 2 3 5 3 1 3 3 5 1 2 3 3 3 V1 prepisana 5 8 7 2 V1 + V2 8 7 3 V1 + V3 3 3 3 V1 prepisana 5 : V2 prepisana V2 V3 1 1 3 2 1 2 3 1 1 2 3 5 : Matematika . rangA = 3: Zadatak 8.21 4 1 1 0 3 0 0 2 3 V1 prepisana 5 1 3 13 0 77 V2 prepisana 7 V2 3 V3 ----------------------.13 Odrediti rang matrice 2 3 2 4 A = Rjeöenje: 2 3 4 A = 1 2 21 4 2 3 21 4 0 0 21 4 0 0 Dakle.

Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: 2 2 6 1 6 A = 4 1 1 2 1 6 1 6 4 1 2 1 21 1 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 Dakle.15 Odrediti rang matrice 2 2 3 4 1 2 3 0 0 1 1 0 4 3 4 3 2 0 1 7 5 V3 prepisana V3 V4 0 0 1 3 2 0 1 7 5 1 1 3 V1 + V3 1 3 1 V4 prepisana 1 1 3 3 V1 prepisana 7 V2 prepisana 3 0 1 3 2 0 1 7 5 1 1 2 1 3 1 1 1 3 3 V1 prepisana 7 V2 prepisana 3 3 1 0 1 3 1 7 5 2 0 1 1 1 2 1 1 3 3 7 V1 + V3 2 V1 V4 2 3 3 1 1 1 1 2 2 2 7 5 4 1 4 3 3 V1 prepisana 7 V1 V2 5 2 3 1 4 1 2 2 2 1 1 1 3 3 7 1 1 1 3 7 1 3 1 4 3 7 Matematika . rangA = 4: Zadatak 8.

rangA = 3: Zadatak 8.16 Odrediti rang matrice 2 2 1 1 6 1 1 6 A = 4 2 3 1 1 3 5 3 1 4 7 : 3 1 3 7 5 25 0 0 30 0 5 6 7 5 V2 + 4V3 V3 V4 4 1 1 1 1 3 2 2 2 7 5 4 1 2 5 4 6 1 3 4 3 V1 prepisana 3 5 6 7 7 V1 + V2 1 5 2 2 2 5 4 6 1 3 4 3 7 1 3 4 7 3 4 1 2 3 7 Matematika 5 2 5 6 2V1 V3 2 5 6 3V1 V4 3 4 3 V1 prepisana 7 V2 prepisana .Page 80----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: 2 2 6 1 1 6 A = 4 3 3 4 2 1 1 6 1 6 4 2 3 3 4 21 1 60 6 4 0 0 21 6 0 4 3 6 4 0 0 0 0 Dakle.6 1 1 1 6 A = 4 1 3 2 3 4 5 79 2 4 2 6 3 4 7 7 : 5 ----------------------.

17 U zavisnosti od realnog parametra 2 1 1 3 4 A = Rjeöenje: 2 4 A = 1 1 1 21 1 1 3 1 1 3 5 1 1 1 1 5 : odrediti rang matrice 0 18 22 40 0 0 0 0 1 5 5 9 7 5 5V2 V2 V3 V3 5 1 1 7 1 5 5 9 7 5 3 5 2V1 + V3 5 5 9 3V1 V4 3 1 4 3 V1 prepisana 7 V2 prepisana 2 1 4 1 2 3 1 3 1 7 5 3 3 1 4 3 V1 prepisana 7 2V1 V2 2 1 4 3 1 2 1 3 3 4 3 7 5 3 1 4 7 1 1 3 1 3 7 Matematika . rangA = 3: Zadatak 8.Page 81----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: 2 2 6 1 1 6 A = 4 3 3 2 2 1 1 6 2 1 6 4 3 3 2 21 1 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 Dakle.3 2 80 4 2 3 ----------------------.

Page 83----------------------1 2 5 7 : 7 odrediti rang matrice .4 1 1 81 1 1 5 ----------------------. ako je =6 1 i =6 2 tada je rangA = 3: Zadatak 8. ako je = 2 tada je rangA = 2 jer je 21 1 1 3 4 A = 0 3 3 0 0 0 5 3.Page 82----------------------Barakovic Elvis ¥ 21 4 0 1 0 1 21 1 4 0 0 21 4 = Diskusija: 1. ako je = 1 tada je rangA = 1 jer je 21 1 1 3 4 A = 0 0 0 0 0 0 5 0 0 1 0 1 (1 ) (2 + ) 1 0 1 1 2 2 1 1 2 1 3 V1 prepisana 5 V2 V1 V3 V1 3 V1 prepisana 5 V2 prepisana V3 + V2 3 5 Matematika 2.18 U zavisnosti od realnog parametra 21 1 4 3 3 6 4 10 1 6 A = 4 7 17 3 2 4 3 82 ----------------------.

1 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 4x 3y 2z = 1 9 2x + y + 3z = 1 = : x + y z = 2 . . ako je =6 0 tada je rangA = 3. ako je = 0 tada je rangA = 2: 2. 83 ----------------------.Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: 21 6 4 10 1 6 A = 4 7 17 3 1 2 4 3 2 21 1 4 6 0 6 6 4 0 10 25 0 2 5 21 1 4 6 0 2 6 4 0 6 15 0 10 25 21 1 4 6 0 2 5 6 4 0 0 0 0 Diskusija: 1.Page 84----------------------Barakovic Elvis ¥ 9 Sistemi linearnih jednacina 0 0 0 4 7 5 V3 V4 3V2 5V2 5 4 7 5 12 20 3 3 V1 prepisana 7 V2 prepisana 20 4 3 15 12 7 5 V3 V4 3 7 7V1 2V1 5 3 3 V1 prepisana 7 V2 4V1 7 1 4 3 3 7 Matematika Matematika Zadatak 9.

Iz trece jednacine vidimo da je z = 0 i ako to uvrstimo u drugu jednacinu ¥ dobicemo .Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 4 3 2 3 4 A = 1 3 1 1 1 2 4 3 2 4 A p 1 Odredimo rang proöirene matrice: 2 4 3 4 A p 1 2 1 4 2 4 21 4 0 0 21 4 0 0 3 0 13 1 3 7 2 1 1 1 1 3 1 1 2 3 1 1 1 1 1 2 2 3 5 = 2 1 3 1 2 1 1 1 3 5 2 = 2 1 3 1 2 5 1 3 5 : 1 2 3 V1 prepisana 5 3 2 V1 + V2 7 4 V1 V3 2 3 V1 prepisana 5 3 0 V2 prepisana 7 V2 3 V3 Odavdje vidimo da je rang (A) = 3 i rang (A ) = 3 pa je sistem saglasan. p Formirajmo novi sistem x + y z = 2 9 3y + z = 3 = : 13z = 0 .

Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 3 2 1 3 4 A = 1 3 2 1 2 2 3 2 1 4 A p 2 1 Odredimo rang proöirene matrice: 2 3 2 1 4 A p 2 1 21 4 2 1 3 2 1 3 2 1 1 2 3 3 V1 prepisana 2 1 3 1 3 3 5 = 1 1 3 3 2 2 3 5 1 = 1 1 3 3 1 5 2 3 5 : = = 2 2 =) x = 2: Matematika y = 1: 21 . 0) : Zadatak 9.Page 85----------------------Barakovic Elvis ¥ Uvrötavajuci z = 0 i y = 1 u prvu jednacinu. y. 1. dobijamo ¥ x + 1 0 x + 1 Rjeöenje sistema je (x.2 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 3x 2y + z = 2 9 x + y 3z = 3 = : 2x y 2z = 1 .¥ 3y + 0 = 3y = 3 3 =) 84 ----------------------. z) = (1.

biramo proizvoljno. 7 + 8. Zadatak 9. recimo. dobijamo x 7 + 8 3 x 7 + 5 x Rjeöenje sistema je (x. y. Neka je. dobijamo y 8 = 7 =) y = 7 + 8: Matematika Zato jednu nepoznatu : Ako y = 7 + 8 i z = uvrstimo u prvu jednacinu. p Formirajmo novi sistem x + y 3z = 3 y 8z = 7 85 ----------------------.Page 86----------------------Barakovic Elvis ¥ Ovaj sistem ima tri nepoznate a dvije jednacine. z = gdje je 2 R: Ako z = uvrstimo u drugu jednacinu. Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 2 1 3 1 3 6 7 2 R: = = = 3 3 4 5 =) x = 4 + 5 . ) .4 0 1 8 21 4 0 0 1 8 1 3 1 8 0 0 0 7 5 2 V1 + V2 7 3 V1 + V3 3 3 V1 prepisana 7 5: V2 prepisana 0 V2 V3 Odavdje vidimo da je rang (A) = 2 i rang (A ) = 2 pa je sistem saglasan.3 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 2x y + 3z + t = 4 9 > > x + y + z + t = 3 = x + 2y 3z t = 4 : > > x + y + 2z 2t = 3 . z) = (4 + 5.

Page 87----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo rang proöirene matrice: 2 2 1 3 6 1 6 A p 4 1 1 2 1 6 1 6 4 1 2 3 1 4 1 2 2 2 7 5 2 3 1 1 1 2 2 1 1 4 2 3 3 7 5 = 1 1 1 3 7 1 4 3 7 Matematika 21 6 2 1 3 1 4 1 1 1 3 3 V1 prepisana 7 0 0 1 3 0 1 2 3 3 1 7 5 0 3 2 V1 + V3 2 V1 V4 V1 V2 6 4 21 0 3 1 1 1 1 1 .1 6 A = 4 1 1 1 7 5 2 3 1 1 1 2 2 2 2 1 3 1 6 1 6 A p 4 1 1 2 3 1 86 1 2 2 = 1 1 1 1 4 3 7 3 7 5 4 2 ----------------------.

p Formirajmo novi sistem x + y + z + t = 3 9 > > 3y 2z = 1 = z t = 3 : > > 4t = 4 . Ako t = 1 uvrstimo u trecu jednacinu dobicemo ¥ ¥ z 1 z = = 3 2 87 ----------------------.6 0 3 2 6 4 0 3 1 1 2 0 1 5 7 7 21 6 0 0 1 3 1 1 1 0 3 2 0 1 3 1 0 1 0 4 1 3 3 V1 prepisana 7 1 7 5 3 V2 prepisana V1 + V3 6 4 0 0 1 0 0 1 1 1 0 3 2 6 4 0 0 1 0 0 3 4 21 6 1 V4 prepisana 3 3 V1 prepisana 7 1 7 5 V3 prepisana V3 V4 V2 prepisana Odavdje vidimo da je rang (A) = 4 i rang (A ) = 4 pa je sistem saglasan. dobicemo ¥ Matematika =) z = 2: . Iz cetvrte jednacine vidimo da je t = 1.Page 88----------------------Barakovic Elvis ¥ Ako z = 2 i t = 1 uvrstimo u drugu jednacinu.

2. 1. z = 2 i t = 1 uvrstimo u prvu jednacinu.4 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 2x + 3y 4z + t = 2 9 x + y z + 3t = 4 x + 3y 2z + 2t = 2 3x + 4y 5z + 4t = 6 . y. > > = : > > Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 2 3 4 1 3 6 1 1 6 A = 4 1 3 3 4 2 2 3 6 1 1 6 A p 4 1 3 3 4 88 ----------------------.3y 4 = 3y = 1 3 =) y = 1: Ako y = 1.Page 89----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo rang proöirene matrice: 2 2 3 4 6 1 1 1 6 3 4 7 1 2 3 7 Matematika 2 5 2 4 5 2 6 = 1 3 2 5 4 2 4 1 5 2 3 7 4 7 : 1 3 7 7 x = 1: . t) = (1. 1) : Zadatak 9. dobicemo ¥ x + 1 + 2 + 1 = 3 =) Rjeöenje sistema je (x. z.

Neka je. dobijamo . Ovaj sistem ima cetiri nepoznate a tri jednacine. t = ( 2 R) : Iz trece jednacine imamo ¥ 5z + 25 z + 5 = = 30 6 =) z = 6 5: Ako z = 6 5 i t = uvrstimo u drugu jednacinu. npr.A p = 4 1 3 2 1 6 1 6 4 2 3 21 60 6 4 0 1 0 1 1 1 0 4 3 6 4 0 0 0 0 5 25 0 0 30 0 3 4 4 5 1 1 4 3 1 4 3 5 2 5 2 6 4 3 V1 prepisana 6 7 7 5 6 V1 + V2 2V1 V3 3 2 2 2 7 5 3 2 4 5 1 1 2 4 3 2 6 4 3 7 5 21 6 2 5 6 3V1 V4 3 4 3 V1 prepisana 7 5 6 7 5 V2 + 4V3 V3 V4 V2 prepisana Odavdje vidimo da je rang (A) = 3 i rang (A ) = 3 pa je sistem saglasan. p Formirajmo novi sistem x + y z + 3t = 4 4y 3z + 5t = 6 9 = : 5z + 25t = 30 . jednu nepoznatu uzimamo proizvoljno. Znaci.

6 5. t) = (4 3. z. 6 5. y.5 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 3x 2y + 2z = 3 9 > > x + y z = 1 = 4x y + z = 4 : > > 2x 3y + 3z = 2 . Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 23 2 2 3 6 1 6 A = 4 4 1 2 3 23 2 6 1 6 A p 4 4 1 2 3 Odredimo rang proöirene matrice: 23 2 2 3 3 6 1 1 1 7 1 1 3 4 2 5 = 1 1 1 7 : 1 3 2 5 3 3 7 1 1 7 7 ( 2 R) : Matematika = = 4 4 =) x = 4 3: . z = 6 5 i t = uvrstimo u prvu jednacinu.4y 3 (6 5) + 5 4y 18 + 15 + 5 4y = = = 6 6 24 20 =) y = 6 5: Ako y = 6 5.Page 90----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje sistema je (x. ) Zadatak 9. dobijamo x + 6 5 6 + 5 + 3 x + 3 89 ----------------------.

Page 91----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Odavdje vidimo da je rang (A) = 2 i rang (A ) = 2 pa je sistem saglasan.6 A p 4 4 2 21 6 3 6 4 4 2 21 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 0 0 0 0 90 5 5 5 5 1 1 5 5 5 5 1 3 1 1 1 3 2 2 1 3 1 1 1 3 = 7 5 4 2 1 3 7 3 7 5 4 2 1 3 V1 prepisana 7 0 7 5 0 V2 V3 3V1 4V1 0 V4 2V1 1 3 V1 prepisana 7 0 7 5 0 0 V2 prepisana V3 V4 V2 V2 ----------------------. p Formirajmo novi sistem x + y z = 1 : 5y + 5z = 0 Ovaj sistem ima tri nepoznate a dvije jednacine. jednu nepoznatu uzimamo proizvoljno. Neka je. Znaci. z = ( 2 R) : Iz druge jednacine imamo . npr.

.6 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 3x 2y + z + t = 3 9 > > 2x + y 2z t = 0 = x + 2y z + t = 3 : > > 3x + 3y 3z = 3 . z) = (1.5y + 5 5y = = 0 5 =) y = : Ako y = i z = uvrstimo u prvu jednacinu.Page 92----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo rang proöirene matrice: 23 2 1 1 6 3 3 7 Matematika 1 3 0 1 5 3 3 = 1 2 1 2 2 3 1 3 1 1 0 1 3 3 7 0 7: 5 1 2 1 7 7 . y. dobijamo x + y z x + Rjeöenje sistema je (x. ) ( 2 R) : = = 1 1 =) x = 1: Zadatak 9. Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 23 2 1 1 3 6 2 6 A = 4 1 3 23 6 2 6 A p 4 1 3 2 3 91 ----------------------.

jednu nepoznatu uzimamo proizvoljno. Ovaj sistem ima cetiri nepoznate a tri jednacine. t = ( 2 R) : Iz trece jednacine imamo ¥ 2z + 3 = 2z = 5 5 3 5 3 =) z = : . p Formirajmo novi sistem x + 2y z + t = 3 3y 3t = 6 12z 18t = 30 9 =() . Neka je. Znaci. npr. x + 2y z + t = 3 9 y + t = 2 = : 2z + 3t = 5 .2 6 A p 4 1 3 21 6 2 6 4 3 3 21 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 0 0 = 1 2 1 0 7 5 3 3 3 3 7 0 7 5 3 3 3 3 V1 prepisana 7 6 7 5 6 6 1 V2 V3 2V1 3V1 2 3 2 1 2 3 2 3 8 3 2 3 0 0 1 3 1 2 1 3 1 0 4 0 1 0 12 0 3 2 3 1 1 0 1 1 0 1 V4 3V1 3 3 V1 prepisana 7 6 7 5 30 V2 prepisana 8V2 0 V2 3V3 V4 3 18 0 Odavdje vidimo da je rang (A) = 3 i rang (A ) = 3 pa je sistem saglasan.

2 . dobijamo y = 2 : i t = uvrstimo u drugu jednacinu. y.Page 93----------------------Barakovic Elvis ¥ Ako y = 2 . 5 3 . z = 53 2 5 3 x + 2 (2 ) 2 5 3 x + 4 2 2 8 4 5 + 3 + 2 x + 2 3 + x + 2 3 + x = Rjeöenje sistema je (x.7 Ispitati saglasnost i rijeöiti sistem 2x + 2y z + 3t = 6 9 3x + y 3z + t = 2 5x + 3y 4z + 4t = 8 x y 2z 2t = 4 . z. > > = : > > Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 22 2 1 3 3 6 3 6 A = 4 5 3 4 4 5 1 3 1 7 7 .2 Ako z = 53 2 y + = 2 =) 92 ----------------------. dobijamo Zadatak 9. 2 =) x = 2 ( 2 R) : 3 : = 3 = 3 + = 3 + = 3 Matematika i t = uvrstimo u prvu jednacinu. t) = 3 2 3 2 .

1 22 6 3 6 A p 4 5 1 = 1 2 1 2 1 3 2 3 6 3 1 7 2 7 : 5 8 4 3 1 93 4 2 2 4 ----------------------.Page 94----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo rang proöirene matrice: 22 2 1 3 6 3 6 A p 4 5 1 21 6 2 6 4 3 5 21 6 0 6 4 0 0 21 6 0 6 4 4 3 7 14 7 5 4 8 1 3 7 14 4 3 7 14 7 5 3V1 V3 1 3 1 3 4 2 1 4 2 2 8 4 3 V1 prepisana 7 2V1 V2 2 1 3 6 7 5 3 1 1 4 2 2 2 2 4 8 4 4 3 7 5 = 1 3 1 2 7 6 3 7 Matematika 6 14 2 2 28 5V1 3V4 4 3 V1 prepisana 7 2V1 V2 .

npr. Znaci. y. p Formirajmo novi sistem x y 2z 2t = 4 4y 3z 7t = 14 Ovaj sistem ima cetiri nepoznate a dvije jednacine.8 Ispitati saglasnost sistema i u slucaju saglasnosti rijeöiti sis- . dobijamo =) y = 4 : (. t = Iz druge jednacine imamo 4y 3 7 4y = = 14 14 3 7 14 + 3 + 7 94 ----------------------. dvije nepoznate uzimamo proizvoljno. t) = 2 + 5 + . Neka je. 4 4 (. . 2 R) : : Zadatak 9.Page 95----------------------Barakovic Elvis ¥ Ako y = 1437 . 14 3 7 . 2 R) : =) x = 4 2 + 5 + : = 4 = 4 2 2 = 4 Matematika uvrstimo u prvu jednacinu. t = 4 14 3 7 x 4 14 + 3 + 7 8 8 x + 4 14 5 x + 4 14 5 x x = 4 4 16 + 14 + 5 + = 4 Rjeöenje sistema je (x. z = . z.0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 V2 2V2 V3 V4 Odavdje vidimo da je rang (A) = 2 i rang (A ) = 2 pa je sistem saglasan. z = .

> > = : > > Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 2 1 1 3 3 6 1 1 6 A = 4 3 3 2 2 2 1 6 1 1 6 A p 4 2 3 3 2 95 ----------------------.Page 96----------------------Barakovic Elvis ¥ Odredimo rang proöirene matrice: 2 2 1 1 3 6 1 1 6 A p 4 2 3 3 2 1 2 1 1 1 3 3 4 3 7 1 3 1 5 = 3 1 4 7 1 3 7 Matematika 1 4 2 1 3 3 5 = 3 1 4 7 : 2 1 1 4 2 1 3 5 1 3 7 3 1 7 7 2 1 6 4 2 3 1 .tem matricnom metodom 2x y + z 3t = 1 9 x y + 3z + t = 4 2x 3y + z + t = 3 3x 2y + 4z 2t = 3 .

Znaci. X = 3 2 3 x 4 5 y z 96 2 4 4 . npr. Neka je. t = ( 2 R) : Sada sistem ima oblik x y + 3z = 4 y + 5z = 9 5 9z = 20 11 9 = : . p Formirajmo novi sistem x y + 3z + t = 4 y + 5z + 5t = 9 9 = : 18z + 22t = 40 .6 4 2 3 1 1 3 7 5 21 6 3 2 4 2 3 1 3 1 4 3 V1 prepisana 0 1 5 7 3 5 3 5 0 18 0 0 5 1 5 22 0 5 7 9 7 5 5 9 2V1 V2 6 4 0 5 0 1 1 0 1 6 4 0 0 2V1 + V3 3V1 V4 4 3 V1 prepisana 7 9 7 5 40 0 5V2 V2 V3 V3 V2 prepisana 21 6 Odavdje vidimo da je rang (A) = 3 i rang (A ) = 3 pa je sistem saglasan. Ovaj sistem je ekvivalentan matricnoj jednacini AX = B gdje su 2 1 1 4 A = 0 0 1 0 5 9 3 5 . B = 9 5 20 11 5 : 3 . Ovaj sistem ima cetiri nepoznate a tri jednacine. jednu nepoznatu uzimamo proizvoljno.

Page 97----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje matricne jednacine je matrica X = A1B: Izracunajmo matricu A1 na osnovu formule 1 A1 = det A Determinanta matrice A je 1 1 det A = 0 0 Kofaktori matrice A su 1 A11 = 0 9 1 A21 = 0 9 1 A31 = 1 5 29 4 adjA = Inverzna matrica matrice A je 29 9 1 1 4 0 9 5 0 0 1 2 3 5 21 4 3 = 2 A32 = 0 5 9 2 3 5 : 3 = 9 A22 = 0 9 1 3 = 5 A33 = 0 1 5 = 9 A12 = 0 9 1 3 = 9 A23 = 0 1 1 = 1 0 0 5 = 0 A13 = 0 1 0 1 = 0 0 1 = 0 1 3 5 = 9 0 9 adjA: Matematika pa je adjungovana matrica 1 9 2 3 5 5 .----------------------.

Page 98----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika .A = 9 0 9 0 0 5 1 = 0 1 9 0 0 9 1 : Sada je 21 1 4 X = A B = 0 1 0 pa je 5 + 14 x = 9 19 10 y = 9 20 11 z = 9 rjeöenje sistema.9 Ispitati saglasnost sistema i u slucaju saglasnosti rijeöiti sistem metodom determinanti 2x y + z 3t = 1 9 x y + 3z + t = 4 2x 3y + z + t = 3 3x 2y + 4z 2t = 3 > > = : > > . 97 ----------------------. 2 R 9 0 1 9 1 2 3 2 4 9 5 5 4 9 5 20 11 5 = 9 2011 9 4 3 25+14 9 1910 5 3 Zadatak 9. Rjeöenje: Matrica koeÖcijenata i proöirena matrica ovog sistema je 2 2 1 1 3 3 6 1 1 6 A = 4 2 3 3 2 1 4 1 2 5 3 1 7 7 .

2 2 6 1 1 1 1 3 3 1 1 3 7 4 7 : 5 6 A p 4 2 3 3 2 Odredimo rang proöirene matrice: 2 2 1 1 3 6 1 1 6 A p 4 2 3 3 2 1 2 1 6 4 2 3 1 1 3 1 1 3 3 4 3 7 1 3 1 7 5 5 = 3 1 4 7 1 4 2 1 3 7 1 3 3 = 2 1 6 4 2 3 1 21 6 3 2 4 2 3 1 3 1 4 3 V1 prepisana 0 1 5 5 7 3 7 9 7 5 5 2V1 V2 6 4 0 5 0 1 1 0 1 6 4 0 0 0 18 22 0 0 0 2V1 + V3 21 6 5 5 9 3V1 V4 3 1 4 3 V1 prepisana 7 5 5 9 7 5 40 0 5V2 V2 V3 V3 V2 prepisana Odavdje vidimo da je rang (A) = 3 i rang (A ) = 3 pa je sistem saglasan. p .

98 ----------------------- Page 99----------------------Barakovic Elvis ¥ Formirajmo novi sistem x y + 3z + t = 4 y + 5z + 5t = 9 9 = : 18z + 22t = 40 ; Ovaj sistem ima cetiri nepoznate a tri jednacine. Znaci, jednu nepoznatu uzimamo proizvoljno. Neka je, npr. t = ( 2 R) : Sada sistem ima oblik x y + 3z = 4 y + 5z = 9 5 9z = 20 11 Izracunajmo determinante D; D ; D ; D x y z : Matematika

9 = : ;

1 1 D = 0 1 0 4 Dx = 9 5 20 11 1 D y = 0 4 9 5

3 5 0 9 1 1 3 5 0 9 3 5 = 19 + 10 = 5 14 = 9

0 20 11 1 1 4

9

Dz

=

0 1 0

9 5 0 20 11

= 20 + 11

pa je Dx x = D D y y = D Dz z = D rjeöenje sistema. 99 ----------------------- Page 100----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 9.10 tema U zavisnosti od realnog parametra x + y + z = 1 x + y + z = x + y + z = 2 Rjeöenje: Izracunajmo determinante D; D ; D ; D x y z : 9 = : ; Matematika diskutovati rjeöenja sis= 9 = 9 20 11 ; 2 R = 9 19 10 5 + 14

1 1 D = 1 1 = 1

1

1 1 1

1 =

= = = = = =

1 1 1 1 3 + 1 + 1 ( + + ) = 3 3 2 + 2 = 2

1 1 3 + 2 =

1 2 ( 1) =

( 1) ( + 1) 2 ( 1) = 2 ( 1) [ ( + 1) 2] = ( 1) + 2 = 2 ( 1) + 2 2 = ( 1) [ ( + 2) ( + 2)] = ( 1) ( 1) ( + 2) = ( 1)2 ( + 2) :

1 D x 2 =

1 1 1 2 1

1

1 =

1 2 3 + 1 = 3 2 = + 1 + 2+ ( 1) =

2 = = = = = +

3 + 2 +

2 ( 1) + ( 1) = ( 1) 1 2 = ( 1) (1 ) (1 + ) = ( 1) ( 1) ( + 1) = ( 1)2 ( + 1) : 1 1 1 1 2 1 3 + + 100 = =

D y

=

1 2

1

= =

1 3 + 1 + 2 2

2 + 1 = ( 1)2 :

----------------------- Page 101----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika

1 D z = 1

1 1 2

1 =

1 1 4 = = = Dakle, D Dx Dy = = = 4

1

1 2 2 + = =

+ + 1 + 22 + 1 = 2 12

(( 1) ( + 1))2

= ( 1)2 ( + 1)2 :

( 1)2 ( + 2) ( 1)2 ( + 1) ( 1)2

D . Neka su npr. tada je sistem saglasan i rjeöenja su 2 Dx ( 1) = D Dy ( + 1) = + 1 x y z 2. Ako je D =6 0. ) 101 ----------------------.11 tema Matematika = 9 pa sistem nema rjeöenja. (. y.Page 102----------------------Barakovic Elvis ¥ ** Za = 2 imamo da je D = 0 ali je Dx Zadatak 9. pa je U zavisnosti od realnog parametra a diskutovati rjeöenja sis(a 1) x + y z = 2a 1 9 (2a 5) x + 4y 5z = a + 2 = : (2a 3) x + y + (a 3) z = a + 1 . z) = (1 . (.Dz Diskusija: 1. onda dvije nepoznate biramo proizvoljno . y = i z = . data sa = ( 1)2 ( + 1)2 =6 1 i =6 2. tada je sistem neodreÜen. dobijamo da je sistem ekviva¥ lentan samo jednoj jednacini x + y + z = 1: Buduci da imamo jednu ¥ jednacinu a tri nepoznate. Ako je D = 0. 2 R) : . tj. tj. D x y z : . = = = ( 1)2 ( + 2) + 2 ( 1)2 1 = 2 = D ( 1) ( + 2) + 2 Dz ( 1)2 ( + 1)2 ( + 1)2 = = : D ( 1)2 ( + 2) + 2 = 1 ili = 2. D . 2 R) : Tada je x = 1 rjeöenje sistema (x. Uvrötavajuci = 1 u pocetni sistem. . = D x y = D z = 0 pa sistem ima beskonacno * Za = 1 imamo da je D = D mnogo rjeöenja. Rjeöenje: Izracunajmo determinante D.

tj. Ako je D =6 0 tj 2a(a 2) =6 0 a to je slucaj kada je a =6 0 i a =6 2. a = 0 ili a = 2. . ta da je sistem saglasan i rjeöenja su data sa Dx x = D Dy y = D Dz z = D = 2a(a 2) = 2a(a 2) (a 2) (9a 5) = 2a = 2a(a 2) a (a 2) (3a 1) = 2 9a 5 : (a 2) (7a 5) = 2a 3a 1 7a 5 2. tada je sistem neodreÜen. dobijamo da je sistem jednacina ¥ x + y z = 3 9 x + 4y 5z = 4 = : x + y z = 3 . * Za a = 2 imamo da je D = D x = D y = D z = 0 pa sistem ima beskonacno mnogo rjeöenja.a 1 D = 2a 5 2a 3 2a 1 Dx = a + 2 a + 1 a 1 Dy = 2a 5 2a 3 a 1 Dz = 2a 5 2a 3 Diskusija: 1 4 1 5 = 2a(a 2) 1 a 3 1 4 1 5 = (a 2) (7a 5) 1 a 3 2a 1 a + 2 a + 1 1 2a 1 4 1 a + 2 = (a 2) (9a 5) : a + 1 1 5 a 3 = a (a 2) (3a 1) 1. Uvrötavajuci a = 2 u pocetni sistem. Ako je D = 0.

Page 103----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Ispitajmo saglasnost ovog sistema: Proöirena matrica sistema je 2 1 1 1 3 3 4 A = p 1 4 5 1 1 1 Odredimo njen rang: 2 1 4 A p 21 4 0 5 6 7 0 0 0 0 Formirajmo novi sistem x + y z = 3 : 5y 6z = 7 Ovaj sistem ima tri nepoznate a dvije jednacine. recimo z = . rjeöenje sistema je (x. 7 6 . jednacine imamo 7 6 5y 6 = 7 Uvrötavajuci y = 76 ¥ 5 7 6 x + 5 Dakle. iz druge 1 1 1 3 1 1 3 3 V1 prepisana 5 V1 + V2 V1 V2 = 1 4 5 4 1 1 3 3 5 4 3 5 : . 5 =6 0 pa sistem nema rjeöenja. pa jednu nepoznatu biramo proizvoljno. = 3 =) x = 5 8 : =) y = 5 i z = u prvu jednacinu dobijamo : 2 R: Sada. Neka je. z) = 8 5 ** Za a = 0 imamo da je D = 0 ali je Dx . y.102 ----------------------.

3 x2 lim x!5 x2 Zadatak 10.2 x2 4 (x 2) (x + 2) lim = lim = lim (x + 2) = 4: x!2 x 2 x!2 x 2 x!2 Zadatak 10.1 4x2 lim x!1 2x2 3x + 1 = 2x + 3 4x2 lim x!1 2x2 4 0 + 0 = 2 0 + 0 Zadatak 10.4 p 2 lim x x!1 x 10x = lim x!1 x2 = lim x!1 lim x!1 x + q = lim x!1 1 + x2 10x 2 x 10 = 1 + 1 0 2 = 5: = lim x!1 1 + 7x + 10 (x 5) (x 2) = lim 9x + 20 x!5 (x 5) (x 4) x px2 1 px2 p x + p = x2 10 q = 1 10 x 10x : x = lim x!1 1 + 10 x2 10x 10x : x = lim x!1 x + 10 p = x2 10x x 10x x 2 5 2 = lim = = 3: x!5 x 4 5 4 x + px2 p x + 10x2 x2 10x = 10x x2 x2 + 10x p = x2 10x = 2: 3x + 1 : x2 = 2x + 3 : x2 4 3 + 1 lim x!1 2 2 2 x = + 3 2 x x x 10 p = .Page 104----------------------Barakovic Elvis ¥ 10 Limes funkcije Matematika Zadatak 10.103 ----------------------.

6 p 3 x 1 6 p lim x!1 = x 1 4 x = t 5 = lim t!1 t3 = 1 2 smjena 3 2 t 1 p 2 3 1 + x2 1 = 3 2 p + 3 1 + x2 + 1 1 : = 2 p + 3 1 + x2 + 1 = 2 p + 3 1 + x2 + 1 1 = Matematika x ! 1 =) t ! 1 (t 1) (t + 1) t + 1 2 = lim = lim = : t!1 (t 1) (t2 + t + 1) t!1 t2 + t + 1 3 Zadatak 10.7 x 3 p lim = lim p x 3 px + 1 + 2 p = .Page 105----------------------Barakovic Elvis ¥ 1 + x2 = lim p x!0 x2 3 1 + x2 2 x = lim p x!0 x2 3 1 + x2 2 x = lim p x!0 x2 = lim p x!0 3 1 + x2 + 3 1 + x2 + 1 Zadatak 10.Zadatak 10.5 p 3 1 + x2 lim 2 x!0 x 1 = lim p 3 1 + x2 2 p 1 p 2 p 3 1 + x2 + 3 1 + x2 + 1 = 2 = p x!0 x 3 1 + x2 + 3 1 + x2 + 1 p 3 3 1 + x2 13 lim = p 2 p x!0 x2 3 1 + x2 + 3 1 + x2 + 1 104 ----------------------.

x!3 x + 1 2 = x!3 lim x!3 x + 1 2 x + 1 + 2 (x 3) px + 1 + 2 = px + 12 22 (x 3) px + 1 + 2 = lim x!3 = x + 1 4 (x 3) px + 1 + 2 = = lim x!3 x 3 = lim px + 1 + 2 = 4: x!3 Zadatak 10.8 2 px 3 lim x!7 = x2 49 = 2 px 3 lim x!7 x2 22 lim x!7 (x2 49 2 + px 3 p = 2 + px 32 p x 3 = 49) 2 + 4 (x 3) p x 3 = lim x!7 (x2 105 = 49) 2 + x 3 ----------------------.Page 106----------------------Barakovic Elvis ¥ 7 x p = lim x!7 (x 7) (x + 7) 2 + (x 7) p = lim x!7 (x 7) (x + 7) 2 + 1 p lim x!7 (x + 7) 2 + x 3 1 1 = : 14 4 56 x2 p 16 = x 3 = = x 3 Matematika = = Zadatak 10.9 x2 p 16 px + 5 + 3 p .

11 lim x!+1 x + 1 x x 1 = = lim 1 + x + 1 1x x!+1 x 1 lim 1 + x + 1 x + 1x = Matemati = .10 x3 27 p lim x!3 12 x 3 x3 p = 33 p12 x + 3 p lim = x!3 12 x 3 12 x + 3 3 3 p12 x + 3 (x 3 ) = lim = x!3 p12 x2 32 (x 3) (x2 + 3x + 9) p12 x + 3 = lim x!3 lim x!3 = 12 x 9 (x 3) (x2 + 3x + 9) p12 x + 3 = 3 x (x 3) (x2 + 3x + 9) p12 x + 3 = = = lim x!3 (x 3) = lim x2 + 3x + 9p12 x + 3 = x!3 = 27 6 = 162: 106 ----------------------.Page 107----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Zadatak 10.lim x!4 x + 5 3 = lim x!4 lim x!4 = x + 5 3 x + 5 + 3 (x2 16) px + 5 + 3 = px + 52 32 (x 4) (x + 4) px + 5 + 3 = = lim x!4 = x + 5 9 (x 4) (x + 4) px + 5 + 3 = = lim = x!4 x 4 lim (x + 4) px + 5 + 3 = 8 6 = 48: x!4 Zadatak 10.

x!+1 = lim 1 + x!+1 2 x 1 x 1 x1 2 2 x1 x = = Zadatak 10.12 lim x2 + 5x + 4 3x 2 x!+1 = x 3x + 7 = = lim 2x x1 2 ex!+1 = e : lim x!+1 lim 1 + x2 + 5x + 4 13x 2 3x + 7 1 + x2 + 5x + 4 x2 + 3x 73x 2 x = = x!+1 lim x!+1 x 1 + x 2 8x 3 3x + 7 3x + 7 3x = = = lim x!+1 1 + x 2 8x 3 3x + 7 2 x 3x+7 8x3 8x3 x2 3x+7 3x lim 8x3 3x x!+1 x2 3x+7 = e 9 24 lim = e 2 lim 24x 9x x!+1 x2 3x+7 = = Zadatak 10.13 lim x2 + x + 1 2x 2 x!+1 x x + 1 = = x 3 7 x!+1 1 + 24 x 2 e x = e : lim 1 + x2 + x + 1 12x = 2 x!+1 x x + 1 lim 1 + x2 + x + 1 x2 + x 12x 2 = = x!+1 lim 1 + x!+1 x x 2 2x x + 1 x + 1 2x = 2 .

x x+1 = lim 1 + x!+1 x 2 2x x + 1 2 lim 4x x!+1 x2 x+1 = e 107 ----------------------.16 sin 3x p lim x!0 x + 4 2 = p sin 3x px + 4 + 2 p lim = x!0 x + 4 2 x + 4 + 2 sin 3x px + 4 + 2 lim x!0 = px + 42 22 sin 3x px + 4 + 2 = lim x!0 lim x!0 lim x!0 = x + 4 4 sin 3x px + 4 + 2 = x sin 3x px + 4 + 2 3 = 3x sin 6x x = lim x!0 sin 7x 7x sin 7x 7 = 7 lim = 7 1 = 7: x!0 7x 2x 2x x2 x+1 2x = lim 2x 2x x!+1 x2 x+1 = e 4 = e : Matematika = = = .14 sin 7x lim x!0 Zadatak 10.15 sin 6x 6x sin 6x 6 lim 6x = lim 6x = sin 3x sin 3x x!0 sin 3x x!0 3x x!0 3 3x 3x lim sin 6x 6 x!0 6x 6 = = = 2: lim sin 3x 3 3 3x x!0 lim = Zadatak 10.Page 108----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 10.

18 sin 4x p p sin 4x px + 9 + 3 p 1 = 4 1 : x + 1 + 1 = 1 2 x + 1 + 1 = 2x x + 1 + 1 = x + 1 + 1 x p = = x + 1 + 1 x Matematika = .17 px + 1 1 lim x!0 = sin 2x = 3 lim sin 3x lim px + 4 + 2 = x!0 3x x!0 3 1 4 = 12: px + 1 1 lim x!0 lim x!0 px + 1 + 1 p = sin 2x x + 1 + 1 px + 1 1px + 1 + 1 p = = sin 2x x + 1 + 1 px + 12 12 p lim = x!0 sin 2x x + 1 + 1 108 ----------------------.Page 109----------------------Barakovic Elvis ¥ x + 1 1 p = lim x!0 sin 2x p = lim x!0 sin 2x lim sin 2x x!0 2x 1 p = lim sin 2x x!0 2x 1 p = lim sin 2x 2 2x x!0 1 = 1 2 2 Zadatak 10.= = Zadatak 10.

lim x!0 x + 9 3 = lim = x!0 x + 9 3 x + 9 + 3 sin 4x px + 9 + 3 lim x!0 = px + 92 32 sin 4x px + 9 + 3 = = lim x!0 lim x!0 = x + 9 9 sin 4x px + 9 + 3 = x sin 4x px + 9 + 3 = = = = lim 4 = x!0 4x 4 lim sin 4x lim px + 9 + 3 = x!0 4x x!0 4 1 6 = 24: 109 ----------------------.Page 110----------------------Barakovic Elvis tika ¥ Zadatak 10.19 sin 5x sin 3x lim x!0 sin x = = lim x!0 lim x!0 = lim x!0 x 5lim sin 5x 3lim sin 3x 5x 3x x!0 x!0 = lim sin x x!0 x 5 3 = 1 = 2 = sin 5x 5x sin 3x 3x 5x 3x = sin x x x x 5sin 5x 3sin 3x 5x 3x = sin x x x 5sin 5x 3sin 3x 5x 3x = sin x Matema .

Page 111----------------------Barakovic Elvis ¥ = = ln lim x!+1 ln lim x!+1 1 + x + 1 1x x 1 1 + x + 1 x + 1x x 1 x1 2 = = Matematika x 1 ln x + 1 x x 1 x + 1 x x 1 = = .22 lim x [ln (x + 1) ln (x 1)] x!+1 = = = lim x ln x + 1 = x!+1 lim x!+1 ln lim x!+1 110 ----------------------.21 1 cos x2 lim x!0 = x2 sin x2 2 sin2 x2 2 sin x2 sin x2 lim 2 = lim 2 2 = x!0 x2 sin x2 x!0 x2 x2 4 sin x2 2 2 x2 2 2 = lim 4 x!0 sin x 2 x2 2 lim x!0 sin x 2 = x2 2 lim sin x2 x2 x!0 2 1 1 = : 2 Zadatak 10.Zadatak 10.20 1 cos x lim x!0 = x2 = 2 sin2 x 2 sin x 2 = lim 2 x2 x!0 x sin x sin x 2 lim 2 2 = x x x!0 4 2 2 2 sin x sin x lim 2 lim 2 = x x 4 x!0 x!0 2 2 lim x!0 sin x 2 = x 1 1 1 = 2 1 : 2 = Zadatak 10.

Page 112----------------------- .23 lim 3x x!+1 = lim 2x x1 2 ln ex!+1 = ln e = 2 ln e = 2: 2 ln x + 5x + 4 2 ln x 3x + 7 = lim 3x ln x2 + 5x + 4 = 2 x!+1 x 3x + 7 lim ln x2 + 5x + 4 3x x!+1 ln lim x!+1 ln lim x!+1 ln lim x!+1 2 x 3x + 7 x2 + 5x + 4 3x 2 x = = = = = 3x + 7 1 + x2 + 5x + 4 x2 + 3x 73x 2 x 2 8x 3 x 3x + 7 3x + 7 3x = = = 1 + = ln lim x!+1 1 + x 2 8x 3 3x + 7 2 x 3x+7 8x3 8x3 x2 3x+7 3x = = 2 lim 8x3 3x lim 24x 9x ln ex!+1 x2 3x+7 = ln ex!+1 x2 3x+7 = 9 24 x 3 7 x!+1 1 + 24 x 2 ln e x = ln e = 24 ln e = 24: 2 x + 5x + 6 lim = Zadatak 10.24 lim 3x x!+1 ln (x + 1) + ln (x 4) ln 111 = ----------------------.= ln lim x!+1 1 + 2 x 1 2 x1 x = = Zadatak 10.

Barakovic Elvis ka ¥ = lim 3x ln (x + 1) (x 4) = 2 x!+1 x + 5x + 6 lim 3x ln x2 3x 4 = x!+1 lim x!+1 ln lim x!+1 ln lim x!+1 ln lim x!+1 2 x + 5x + 6 3x 4 3x 2 = + 5x + 6 1 + x2 3x 4 x 13x = Matemati = = ln x2 = = 2 x + 5x + 6 1 + x2 3x 4 x2 5x 6 3x = = 1 + 2 x + 5x + 6 8x 10 3x = 2 x + 5x + 6 2 x +5x+6 8x10 8x10 x2 +5x+6 3x = = ln lim x!+1 1 + 8x 10 2 x + 5x + 6 = Zadatak 10.25 2 lim 8x10 3x lim 24x 30x ln ex!+1 x2 +5x+6 = ln ex!+1 x2 +5x+6 = ln e24 = 24: 2 x +x+1 lim x!+1 x + 3 x+1 x + 2 = lim x!+1 1 + x + 3 1 x+1 x + 2 2 x +x+1 = 2 x +x+1 = lim x!+1 1 + x + 3 x 2 x+1 x + 2 2 x +x+1 x+1 = = = lim x!+1 1 + 1 x + 2 .

26 x 1 x2 4 lim x!2 2 x ! 2 =) t ! 1 1 1 2t 2 = lim x!+1 1 + 2t 112 ----------------------.Page 113----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 10.27 ax e lim x!0 x = 1 = 6 4 =) 2 6 t = e 1 =) e ax smjena ax 1 = e 2 : = t = x2 =) x = 2 + t e = e 2 lim x +x+1 x!+1 x2 +3x+2 1 = e = e: 2 1 smjena 1 3 5 = lim x!+1 1 + 1 t = 2t Matematika 3 7 = t + 1 1 7= 5 ax = ln (1 + t) =) x = a ln (1 + t) x ! 0 =) t ! 0 t t 1 lim = a lim = a lim = t!0 1 ln (1 + t) t!0 ln (1 + t) t!0 ln(1+t) a t 1 1 = a lim ln(1+t) t!0 t 1 lim 1 ln (1 + t) t!0 t 1 = a 1 lim ln (1 + t) t t!0 = 1 ln lim (1 + t) t t!0 = a = = a .= lim x!+1 1 + 1 x + 2 2 1 x +x+1 (x+2) x+2 x+1 = 2 lim 1 x +x+1 x!+1 x+2 x+1 = Zadatak 10.

" ! 0 1 = 3 5 = Matematika 1 1 = ln lim 1 + 2" + "2 "!0 .29 Izracunati lijevi i desni limes funkcije ln x2 113 ----------------------. " ! 0 12 3" 16 + 8" "2 "2 + 5" 4 lim = lim "!0 " "!0 " lim " 5 + 4 = 0 5 + lim 4 = +1: "!0 3x x2 " 2 smjena 4 = x = 4 + " "!0 " 3 5 = lim "!0 5" 4 3 (4 + ") (4 + ")2 = 4 + " 4 = " D(4) = lim x!4+ x 4 = = " > 0.1 = a ln e Zadatak 10.28 Izracunati lijevi i desni limes funkcije 3x x2 f (x) = x 4 u tacki x = 4: 3x x2 L(4) = lim x!4 = x 4 2 smjena 4 x = 4 " 3 5 = lim "!0 = 4 " 4 = 3 (4 ") (4 ")2 = a: = = " > 0.Page 114----------------------Barakovic Elvis ¥ u tacki x = 1: 2 L(1) = = lim ln x x!1 ln lim (1 ")2 "!0 1 = ln lim x!1 2 x 1 = 2 smjena 4 x = 1 " " > 0. " ! 0 12 + 3" 16 8" "2 "2 lim = lim "!0 " "!0 lim " 5 4 = 0 5 lim 4 = 1: "!0 " "!0 " Zadatak 10.

= ln lim 2" + "2 = 1: "!0 2 2 1 = ln lim x x!1+ 1 = 2 smjena 4 x = 1 + " " > 0.2 Po deÖniciji naci izvod funkcije ¥ f (x) = p3x + 1: Rjeöenje: Kako je f (x) = f (x + h) = p3x + 1 p3(x + h) + 1 = p3x + 3h + 1 .1 Po deÖniciji naci izvod funkcije ¥ f (x) = 3x2 Rjeöenje: Kako je f (x) = f (x + h) = = = tada je 0 f (x) = = = f (x + h) f (x) lim h!0 lim h!0 6xh + 3h2 lim h!0 h 2h = lim (6x + 3h 2) = 6x 2: h!0 = h 3x2 + 6xh + 3h2 2x 2h 1 3x2 + 2x + 1 = h 3x2 2x 1 3(x + h)2 2(x + h) 1 = 3 x2 + 2xh + h2 2x 2h 1 = 3x2 + 6xh + 3h2 2x 2h 1 2x 1: Zadatak 11.Page 115----------------------Barakovic Elvis ¥ 11 Izvod funkcije Matematika Zadatak 11. " ! 0 1 = 3 5 = D(1) = = = lim ln x x!1+ ln lim (1 + ")2 1 = ln lim 1 + 2" + "2 "!0 "!0 ln lim 2" + "2 = 1: "!0 114 ----------------------.

tada je 0 f (x) = = f (x + h) f (x) lim h!0 lim h!0 lim h!0 = h p3x + 3h + 1 p3x + 1 = h p3x + 3h + 1 p3x + 1 = h 115 ----------------------.Page 116----------------------Barakovic Elvis ¥ p3x + 3h + 12 p = lim h!0 h p = lim h!0 h p = lim h!0 h p = 3x + 3h + 1 + 3 p 3x + 3h + 1 + 3x + 3h + 1 3x 1 p = 3x + 3h + 1 + 3h p = 3x + 1 3 p = 3x + 1 2 3x + 1 : 3x + 1 p3x + 12 p = 3x + 1 Matematika p3x + 3h + 1 + p3x + 1 p p = 3x + 3h + 1 + 3x + 1 lim h!0 3x + 3h + 1 + Zadatak 11.3 Po deÖniciji naci izvod funkcije ¥ f (x) = e4x3 : Rjeöenje: Kako je f (x) = f (x + h) = tada je 4x+4h3 0 f (x) = lim h!0 lim h!0 f (x + h) f (x) h e4x3 e4h h 1 = lim h!0 4x3 = e lim h!0 e h e4h h 1 = e = 4x3 e4x3 e4(x+h)3 = e4x+4h3 = .

= jer je ax e lim x!0 x 1 = e4x3 2 6 4 = 4e4x3 ax t = e 1 smjena ax =) e = t + 1 1 3 7 7= 5 =) ax = ln (1 + t) =) x = a ln (1 + t) x ! 0 =) t ! 0 t t 1 = lim = a lim = a lim = t!0 1 ln (1 + t) t!0 ln (1 + t) t!0 ln(1+t) a t 1 = a = a lim ln(1+t) t!0 t 1 = a = a 1 lim ln (1 + t) t t!0 1 = a ln e 116 = a: 1 = lim 1 ln (1 + t) t!0 t 1 = 1 ln lim (1 + t) t t!0 6 4 ----------------------.Page 117----------------------Barakovic Elvis ika ¥ Zadatak 11.4 Po deÖniciji naci izvod funkcije ¥ f (x) = ln (7x) : Rjeöenje: Kako je f (x) f (x + h) tada je 0 f (x) = = f (x + h) f (x) lim h!0 lim h!0 h ln 7x+7h 7x = lim h h!0 1 = lim h!0 ln 1 + h x h = lim h!0 h 1 ln (7x + 7h) ln (7x) = h 1 ln 1 + x h = = = ln (7x) ln (7 (x + h)) = ln (7x + 7h) Matemat .

= lim ln 1 + hh h!0 x = ln lim 1 + hh h!0 x = x h 1 hh x h = ln lim h!0 1 + x lim 1 1 1 = ln eh!0 x = ln e x = : x Zadatak 11.Page 118----------------------Barakovic Elvis tika ¥ Zadatak 11.7 Naci izvod funkcije ¥ p 4 3 5 x p 1 2 x + x x + 4: 3x2 4 1 2x 1 = 2 9 x2 2 1 x 1: x 4 x 1 2 x 5 : 6 Matema f (x + h) f (x) = = sin (2x) sin (2 (x + h)) = sin (2x + 2h) y = .6 Naci izvod funkcije ¥ 3 3 y = 2 Rjeöenje: 3 y0 = 2 Zadatak 11.5 Po deÖniciji naci izvod funkcije ¥ f (x) = sin (2x) : Rjeöenje: Kako je f (x) f (x + h) tada je 0 f (x) = = = = sin (2x + 2h) sin (2x) = lim = h h!0 h 2 sin 2x+2h2x cos 2x+2h+2x lim 2 2 = h!0 h 2 sin h cos (2x + h) sin h lim = 2 lim lim cos (2x + h) = h!0 h h!0 h h!0 2 cos (2x) : lim h!0 117 ----------------------.

5 Rjeöenje: Kako je 4 5 y = 5 tada je 4 5 2 0 y = 5 3 Zadatak 11.8 Naci izvod funkcije ¥ x 3 7 2x + 2 1 x 3 7 1 2 7 3 1 x 2 = 3 4 3 x + x 2 + 4 2 x 3 2 x + 7 3 1 x 2 : 2 y = x3 sin x: Rjeöenje: Neka je f g = = x3 =) f0 = 3x2 sin x =) g0 = cos x pa primjenom pravila za izvod proizvoda. dobijamo 0 0 0 2 3 2 y = f g + g f = 3x sin x + x cos x = x (3 sin x + x cos x) : Zadatak 11.Page 119----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Rjeöenje: Neka je f g = = x2 + 1 =) x2 1 =) f0 = 2x g0 = 2x Matemati pa primjenom pravila za izvod kolicnika. dobijamo 0 0 2x (x2 f g g f 2 = g 2x3 2x 2x3 2x 1) 2x (x2 + 1) 2 (x = 1) 4x : 2 = 0 y = = .9 Naci izvod funkcije ¥ x2 + 1 y = x2 1 : 118 ----------------------.

(x2 Zadatak 11.10 Naci izvod funkcije ¥ 1)2 (x2 1)2 sin x cos x y = sin x + cos x Rjeöenje: Neka je f g = = sin x cos x =) sin x + cos x =) f0 = cos x + sin x g0 = cos x sin x : pa primjenom pravila za izvod kolicnika.Page 120----------------------Barakovic Elvis a ¥ Rjeöenje: Kako je y = 1 5x210 = u = 1 5x2 tada je Matematik = sin2 x + cos2 x + 2 sin x cos x 2 cos2 x + sin2 x 0 y = = smjena =) u0 = 10x = u10 .11 Naci izvod funkcije ¥ y = 1 5x210 : 119 ----------------------. dobijamo 0 0 f g g f 2 = g (cos x + sin x) (sin x + cos x) (cos x sin x) (sin x cos x) (sin x + cos x)2 cos x sin x + cos2 x + sin2 x + sin x cos x cos x sin x = (sin x + cos x)2 cos2 x + sin2 x sin x cos x + (sin x + cos x)2 2 cos2 x + 2 sin2 x = sin2 x + 2 sin x cos x + cos2 x 2 : = 1 + sin 2x Zadatak 11.

14 Naci izvod funkcije ¥ y = ln x2 + 1: 120 ----------------------.y0 = 10u9 u0 = 10 1 5x29 (10x) = 100x 1 5x29 : Zadatak 11.12 Naci izvod funkcije ¥ q 3 y = Rjeöenje: Kako je q 3 3 2 y = (1 + x ) = tada je 2 1 2 0 3 y = 3 u u = 3 1 + x 3x p = 3 1 + x3 1 0 2 3 3 2 2x 3 2 (1 + x ) : 2 3 3 1 + x = u = 1 + x smjena 3 =) 0 2 u = 3x = u 2 3 Zadatak 11.Page 121----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: Kako je y = ln x2 + 1 = u = x tada je Matematika 2 smjena + 1 =) 0 u = 2x = ln u .13 Naci izvod funkcije ¥ 4x2 x2 y = e Rjeöenje: Kako je y = e4x2 x2 : = u = 4x 2 x 2 smjena =) 0 u = 8x 1 = eu tada je 0 u 0 4x2 x2 y = e u = e (8x 1) : Zadatak 11.

16 Naci prvi i drugi izvod funkcije ¥ 3x x2 y = x 4 Rjeöenje: Neka je f g = 3x x2 =) f0 = 3 2x = x 4 =) g0 = 1 1)2 1 4x 0 u = x2 +1 (x2 1)2 = x2 1 1 4x = (x2 + 1) (x2 1) 4x = 1 x2 +1 smjena u = x2 1 =) 4x # = ln u u0 = (x2 1)2 pa primjenom pravila za izvod kolicnika.Page 122----------------------Barakovic Elvis ¥ 0 y = 0 0 f g g f 2 g 2 (3 2x) (x 4) 1 (3x x ) = = Matematika .15 Naci izvod funkcije ¥ x2 + 1 y = ln x2 1 : Rjeöenje: Kako je y = ln x2 + 1 = " x2 tada je 1 0 y = u x2 = x2 + 1 (x2 4x = x4 1 : Zadatak 11.1 y0 = u 1 2x u0 = x2 + 1 2x = x2 + 1 : Zadatak 11. dobijamo 121 ----------------------.

17 Naci prvi i drugi izvod funkcije ¥ x2 y = Rjeöenje: Neka je f g = = x2 2x + 1 =) f0 = 2x 2 x2 + 1 =) g0 = 2x 122 ----------------------.Page 123----------------------Barakovic Elvis ¥ pa primjenom pravila za izvod kolicnika. dobijamo Drugi izvod funkcije je 00 y = = 2 2 (x 4) (x 4) [(2x + 8) (x 4) 2 (x2 + 8x 12)] = (x 4)4 2x2 + 8x + 8x 32 + 2x2 16x + 24 = (x 4)3 8 = (x 4)3 Zadatak 11. dobijamo 0 0 2 2 Matematika 2x + 1 x2 + 1 : = = 0 0 0 0 f g g f (y ) = 2 = g (2x + 8) (x 4)2 2 (x 4) (x2 + 8x 12) = .(x 4)2 3x 12 2x2 + 8x 3x + x2 = (x 4)2 x2 + 8x 12 = (x 4)2 Neka je f = g = x2 + 8x 12 (x 4)2 =) =) f0 = 2x + 8 g0 = 2 (x 4) = pa primjenom pravila za izvod kolicnika.

dobijamo Drugi izvod funkcije je 00 y = = (x2 + 1)2 2 4x (x2 + 1)2 = (x2 + 1)4 (x2 + 1) [4x (x2 + 1) 4x (2x2 = = = (x2 + 1)3 Zadatak 11.0 y = = f g g f (2x 2) (x + 1) 2x (x 2 = 2 2 g (x + 1) 2x3 + 2x 2x2 2 2x3 + 4x2 2x = (x2 + 1)2 2x2 2 2x + 1) = = (x2 + 1)2 Neka je f = g = 2x2 2 =) f0 = 4x x2 + 12 =) g0 = 2 x2 + 1 2x = 4x x2 + 1 pa primjenom pravila za izvod kolicnika.Page 124----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika 3 : 2)] = (x2 + 1)4 4x3 + 4x 8x3 + 8x 4x3 + 12x = = (x2 + 1)3 (x2 + 1)3 4x (x2 3) (2x2 2) 2 (x2 + 1) 2x = 0 0 f g g f 2 = g 4x (x2 + 1)2 4x (x2 + 1) (2x2 2) = .18 Naci prvi i drugi izvod funkcije ¥ 3 x y = x2 Neka je f g = = x3 =) f0 = 3x2 x2 3 =) g0 = 2x 123 ----------------------.

= .pa primjenom pravila za izvod kolicnika.19 Naci prvi i drugi izvod funkcije ¥ y = e2x sin 3x: Rjeöenje: y0 = y00 = = = = 2e2x sin 3x + e2x cos 3x 3 = 2e2x sin 3x + 3e2x cos 3x 2 2e2x sin 3x + 2 e2x cos 3x 3 + 3 2e2x cos 3x + 3e2x ( sin 3x) 3 4e2x sin 3x + 6e2x cos 3x + 6e2x cos 3x 9e2x sin 3x = 12e2x cos 3x 5e2x sin 3x = e2x (12 cos 3x 5 sin 3x) : 3)3 12x3 (x2 3)4 18x3 + 54x 4x5 + 36x3 = 3) [(4x 3 18x) (x 2 3) 4x (x 3)2 2 4 2 9x )] = = = x4 x2 9x2 =) 32 =) f0 = 4x3 18x g0 = 2 x2 3 2x dobijamo da je drugi izv 3)2 (x2 9x2 3)2 2x4 = 0 y = = pa primjenom pravila za izvod kolicnika. dobijamo da je prvi izvod funkcije 0 0 f g g f 2 = g 3x2 (x2 3) 2x x3 = 3x4 = (x2 3)2 x4 9x2 = (x2 Neka je f g od funkcije 00 y = 0 0 f g g f 2 = g 3 2 2 2 4 2 (4x 18x) (x 3) 2 (x 3) 2x (x 9x ) = (x2 2 (x = 4x5 = (x2 6x3 + 54x = (x2 3)3 Zadatak 11.

Page 125----------------------Barakovic Elvis tika ¥ Zadatak 11.124 ----------------------.22 Naci izvod funkcije ¥ 2 y (ln x + 1) xx (ln x + 1) : ln x + 1 1 ln x + x x (x ln x)0 1 =) ln y = x ln x : arccos x 1 x2 arccos x: 1 + 1 x2 p = x 2 1 x2 p (2x) = 1 Matema .20 Naci prvi i drugi izvod funkcije ¥ y = x arccos x p1 x2 Rjeöenje: 1 0 p y = 1 arccos x + x 1 x2 x p = = 00 p y = 1 x2 Logaritamski izvod Zadatak 11.21 Naci izvod funkcije ¥ x y = x : Rjeöenje: Logaritmovanjem lijeve i desne strane dobijamo ln y = ln xx pa je (ln y)0 = 1 y0 = y 1 y0 = y y0 = y0 = Zadatak 11.

x y = x : Rjeöenje: Logaritmovanjem lijeve i desne strane dobijamo 2 ln y = ln xx =) 125 ----------------------- Page 126----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je (ln y)0 = 1 y0 = y 1 y0 = y y0 = y0 = Zadatak 11.23 Naci izvod funkcije ¥ y = y (2x ln x + x) 2 xx (2x ln x + x) : 2x ln x + x 2x ln x + x2 x x2 ln x0 1 Matematika ln y = x2 ln x

x x + 1

x :

Rjeöenje: Logaritmovanjem lijeve i desne strane dobijamo ln y = ln x x =) ln y = x ln x x + 1 pa je 0 (ln y) = 1 y0 = y 1 y0 = y 1 y0 = y 1 y0 = y 0 ln x x x ln 1 ln x x + 1 + x 1 x 0 0 x + 1

x + 1

x x + 1 x+1 + x x + 1 x + 1 x (x + 1)2 1 2 (x + 1)

x + 1 x ln x + x x + 1 x + 1 ln x + x + 1 x x 1 x + 1 1

y

=

y ln x + 1 x x ln x + 1 126

+ x + 1 x + x + 1 x + 1 1 :

y0 =

----------------------- Page 127----------------------Barakovic Elvis Matematika ¥ Izvod funkcije zadane u parametarskom obliku x = x(t) 0 y = y (t) Zadatak 11.24 Naci izvod funkcije ¥ x(t) = cos t y (t) = t + sin t Rjeöenje: Kako je 0 yt x0 t tada je y0 0 yx = x t Zadatak 11.25 Naci izvod funkcije ¥ t x(t) = e sin t t y (t) = e cos t Rjeöenje: Kako je 0 yt 0 xt = = t t e cos t e sin t = e t t e sin t + e cos t = e t (cos t sin t) t (cos t + sin t) : t 0 = sin t 1 + cos t = sin t 1 + cos t : = = 1 + cos t sin t : =) yx = x0 t y0 t

tada je y0 et (cos t sin t) cos t sin t 0 t yx = x0 = et (cos t + sin t) = cos t + sin t : t Jednacine tangente i normale Jednacine tangente i normale na krivu y = y (x) u tacki M (x ; y ): 0 0 T : y y 0 = y (x ) (x x ) 0 0 1 N : y y 0 0 y (x ) 0 127 ----------------------- Page 128----------------------Barakovic Elvis Matematika ¥ Zadatak 11.26 3x + 2 u tacki M (2; y) Rjeöenje: Prvo odredimo koordinate tacke M : y (2) = 2 4 3 2 + 2 = 8 6 + 2 = 4 pa je M (2; 4): Prvi izvod funkcije je y0 = 4x 3 i 0 y (2) = 8 3 = 5 pa jednacina tangente glasi y 4 y 4 y = = = 5(x 2) 5x 10 5x 6: Odrediti jednacinu tangente na krivu y = 2x2 = (x x ) 0

0

Zadatak 11. y) Odrediti jednacinu tangente na krivu y = x4 x2 +3 u tacki Rjeöenje: Prvo odredimo koordinate tacke M : y (1) = 1 1 + 3 = 3 pa je M (1.27 M (1. vrijedi x p = 1 + x2 =) 2 2x = p1 + x2 =2 1 2x = 1 + x2 p x .Page 129----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Rjeöenje: KoeÖcijent pravca prave y = 1 x +1 je 1 . 3): Prvi izvod funkcije je y0 = 4x3 i 0 y (1) = 4 2 = 2 pa jednacina tangente glasi = = y = U kojoj tacki krive y = p1 y 3 y 3 2(x 1) 2x 2 2x + 1: + x2 je njena tangenta parale 2x Zadatak 11. a po uslovu zadatka tangenta na 2 2 krivu mora biti paralelna sa ovom pravom pa zato i njen koeÖcijent pravca mora biti 1 : 2 Prvi izvod funkcije je 1 0 p y = 2 1 + x2 pa po uslovu zadatka.28 lna 1 sa pravom y = 2 x + 1: 128 ----------------------.

2p3 ! i 3 3 B p3 . 3 3 x1 = r1 = p3 : 3 3 Kako je p 3 y 3 p 3 y 3 = ! = ! v u u t1 + v u u t1 + p !2 r r p 3 1 4 2 2 3 3 = 1 + 3 = 3 = p3 = 3 p !2 r r p 3 1 4 2 2 3 3 = 1 + 3 = 3 = p3 = 3 onda su trazene tacke A p3 .=) =) =) =) 4x2 = 1 + x2 3x2 = 1 1 2 x = 3 x1 = r1 = p3 . 2p3 !: 3 3 LíHospitalovo pravilo Zadatak 11.Page 130----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 11.29 5 4 2 x 3x + 2x + x 1 lim = x!1 x7 4x + 3 4 0 0 129 ----------------------.30 ex lim 5 x!+1 x + 4x 2 + 3 = +1 ex lim 3 x!+1 20x ex = lim 2 x!+1 60x ex = lim x!+1 120x x e +1 +1 LP = +1 = + 8 +1 +1 LP = = = +1 LP = lim 4 x!+1 5x + 8x +1 LP = = +1 ex +1 LP = = Matematika LP 5x = lim x!1 12x 7x6 3 + 4x + 1 = 4 3 2 : .

32 x e lim x!0 e x 2x = x sin x = = Zadatak 11.33 limx ln x = (0 1) = lim x!0 ln x LP 1 = lim x = limx = 0: 1 1 x!0 x!0 x!0 2 x x x x LP e + e 2 = lim 0 x!0 1 cos x x x e e 0 LP lim = = x!0 sin x 0 ex + ex lim = 2 x!0 cos x 0 = 0 LP = 0 Zadatak 11.31 ln (cos x) 0 LP 1 ( sin x) lim = = lim cos x = limtgx = 0: x!0 x 0 x!0 1 x!0 Zadatak 11.34 1 x x lim ( x) tg x! 2 = lim 1 x! x ( x)2 = lim x! 2 x 2 cos 2 x = lim x x! cos 2 = lim x 1 x! sin 2 2 1 = lim 1 x! sin 2 x cos 2 x x x x 1 sin + cos cos 2 2 2 2 1 = 1 = 2: sin 2 1 = x 0 = tg 2 = 1 LP cos2 x 2 = lim 2 = 1 1 x! 2 ( x) 0 LP 2 ( x) (1) = 0 0 LP = = lim x x! 4 cos 2 sin 2 2 x 1 = 1 .= lim x!+1 120 = +1: Zadatak 11.

35 lim x ln x x limx = x!0 = x!0 e0 = 1 131 ----------------------.1 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije f (x) = x3 Rjeöenje: 1. + + + + + + + 2 1 +1 = 0 () x3 3x + 2 = 0 x3 4x + x + 2 = 0 x x2 4+ x + 2 = 0 x (x 2) (x + 2) + x + 2 = 0 (x + 2) [x (x 2) + 1] = 0 (x + 2) x2 2x + 1 = 0 (x + 2) (x 1)2 = 0 x1 = 2.Page 132----------------------Barakovic Elvis ¥ 12 Ispitivanje osobina i crtanje graÖka funkcije Matematika = lime x ln x = e x!0 = e lim ln x 1 lim x1 lim x Mat x!0 1 x!0 2 x!0 x = e x = e Zadatak 12.2 2 130 2 2 ----------------------.Page 131----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ Zadatak 11. Nule i znak: f (x) () () () () () () () () Znak: 1 x : x + 2 (x 1)2 (x + 2) (x 1)2 Dakle. x2 = 1: 3x + 2: . DeÖniciono podrucje: D = R: 2.

Buduci da je ¥ f (x) x3 3x + 2 2 k = lim = lim = lim x x!1 x x!1 x x!1 funkcija nema kosih asimptota. 4. Ekstremi i tok funkcije: Prvi izvod funkcije je y0 = 3x2 pa je y0 = () () () Iz 1 x : 3x2 y0 y zakljucujemo da 3 + + % & % 1 1 0 3x2 3 = 0 x2 1 = 0 x1 = 1.Page 133----------------------Barakovic Elvis ¥ Nema vertikalnih asimptota jer je D = R: Buduci da je ¥ lim f (x) = lim x3 3x + 2 = 1 x!1 x!1 Matematika funkcija nema horizontalnih asimptota. x2 = 1: 3 2 3 + x = +1 +1 + + . +1) : = (x)3 3 (x) + 2 = x3 + 3x + 2 = = x3 3x 2 =6 f (x) = (x)3 3 (x) + 2 = x3 + 3x + 2 = = x3 3x 2 =6 f (x): Funkcija nije ni parna ni neparna. Funkcija nije periodicna.y < y > 3. 2) x 2 (2. 5. Asimptote: 132 ----------------------. Parnost: f (x) f (x) 0 za 0 za x 2 (1.

0) funkcija konveksna na intervalu (0.2 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije 3x x2 f (x) = x 4 Rjeöenje: 1. 3 1 + 2 = 1 3 + 2 = 0: 3 (1) + 2 = 1 + 3 + 2 = 4 Konveksnost i konkavnost.za x = 1 funkcija ima maksimum ymax = y (1) = (1)3 za x = 1 funkcija ima mininum ymin = y (1) = 13 6. +1) : Funkcija ima prevojnu tacku P (0. +1) x =6 4 : . y00 = 6x Drugi izvod funkcije je pa je y00 = () 133 ----------------------.Page 134----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Iz 1 x : y00 y zakljucujemo da je funkcija konkavna na intervalu (1. Prevojne tacke. 2) jer je y (0) = 2: 7. GraÖk funkcije: \ + [ 0 +1 Matemati 0 x = 0: Zadatak 12. 4) [ (4. tada mora da vrijedi ¥ x 4 =6 0 =) pa je D = (1. DeÖniciono podrucje: Buduci da je racionalna funkcija.

Page 135----------------------Barakovic Elvis ¥ 2. 4. Parnost: 3x x2 f (x) = x 4 2 (3x + x ) = f (x) = = (x) 4 2 3x + x =6 f (x) 3x x2 = x 4 2 3x + x = (x + 4) Funkcija nije ni parna ni neparna. x2 = 3: Matematika = (x + 4) x + 4 3x x2 3(x) (x)2 = x 4 (x) 4 2 (3x + x ) = .134 ----------------------. 4) : + + + 0 3 4 +1 = 0 () 3x x2 = 0 x 4 3x x2 = 0 x (3 x) = 0 x1 = 0. Asimptote: 135 ----------------------. y < y > 3. Funkcija nije periodicna. 0) [ (3. +1) x 2 (1.Page 136----------------------x + 4 =6 f (x) = 3(x) (x)2 = x 4 3x x2 = 0 za 0 za x 2 (0. 3) [ (4. Nule i znak: f (x) () () () () Znak: 1 x : 3x x2 x 4 3xx2 + x4 Dakle.

ispitajmo lijevi i desni ¥ limes funkcije u toj tacki: 3x x2 L(4) = lim x!4 x 4 = 2 smjena 4 x = 4 " 0 "2 + 5" 4 lim "!0 " = +1: "!0 " 3 5 x = 4 + " = lim "!0 5" 4 = " = 4 + " 4 = " > 0. " ! 0 12 + 3" 16 8" "2 "2 lim = lim "!0 " "!0 lim " 5 4 = 0 5 lim 4 = 1: "!0 " "!0 " Dakle.Barakovic Elvis ¥ Matematika Buduci da funkcija nije deÖnisana za x = 4. funkcija ima vertikalnu asimptotu x = 4. Buduci da je ¥ f (x) k = lim x!1 = = lim x x!1 3x x2 : x2 x 3xx2 x4 = lim 2 x!1 x 4x 3 1 lim = lim x = 1 2 2 4 x!1 x 4x : x x!1 1 2 x lim (f (x) kx) = lim 3x x2 + x = 2 3x x = n = . " ! 12 3" 16 + 8" "2 lim = "!0 " lim " 5 + 4 = 0 5 + lim 4 "!0 3x x2 D(4) = lim x!4+ x 4 = " 2 smjena 4 3 5 = lim "!0 = 4 " 4 3 (4 ") (4 ")2 = = 3 (4 + ") (4 + ")2 = = " > 0. Buduci da je ¥ lim f (x) = x!1 lim f (x) = x!+1 3x x2 L:P = x 4 3x x2 L:P lim = x!+1 x 4 lim x!1 2x lim x!1 2x lim x!+1 = 1 1 = +1 1 funkcija nema horizontalnih asimptota.

x2 = 6: 0 x2 + 8x 12 = 0 2 (3 2x) (x 4) (3x x ) 1 2 (x 4) 3x 12 2x2 + 8x 3x + x2 = Matematika = Drugi izvod funkcije je 00 (2x + 8) (x 4)2 . Prevojne tacke.x!1 3x x2 + x2 = lim x!1 x 4 x!1 4x x 4 x = lim x!1 x 4 = 1 funkcija ima kosu asimptotu y = x 1. 5. Ekstremi i tok funkcije: 136 ----------------------. = 9 2 Konveksnost i konkavnost. (x2 + 8x 12) 2 (x 4) ymax = y (6) = = 1 & 2 + % + + + % 4 + + + 6 + & +1 2 x + 8x 12 = 0 x1 = 2.Page 137----------------------Barakovic Elvis ¥ Prvi izvod funkcije je 0 y = = (x 4)2 x2 + 8x 12 = (x 4)2 pa je y0 = () (x 4)2 () () Iz 1 x : x2 + 8x 12 (x 4)2 y0 y zakljucujemo da za x = 2 funkcija ima minimum 6 4 ymin = y (2) = 2 za x = 6 funkcija ima maksimum 18 36 6.

3 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije x2 f (x) = Rjeöenje: 1.Page 138----------------------Barakovic Elvis a ¥ pa je y00 = () (x 4)3 a posljednja jednacina nema rjeöenja. +1) funkcija konveksna na intervalu (1.Page 139----------------------2x + 1 x2 + 1 : . DeÖniciono podrucje: 138 ----------------------. Iz 1 x : y00 y zakljucujemo da je funkcija konkavna na intervalu (4.y = 2 2 (x 4) (x 4) [(2x + 8) (x 4) 2 (x2 + 8x 12)] = (x 4)4 2x2 + 8x + 8x 32 + 2x2 16x + 24 = (x 4)3 8 = (x 4)3 137 = = = ----------------------. GraÖk funkcije: [ + \ 4 +1 0 8 = 0 Matematik Zadatak 12. 4) : Funkcija nema prevojnih tacaka jer 4 2= D: 7.

Parnost: x2 f (x) = = f (x) = = 2 2x + 1 = (x)2 2(x) + 1 2 (x) + 1 = za 8x 2 R 1 + + + + + + +1 = 0 () x2 2x + 1 = 0 x2 + 1 x2 2x + 1 = 0 (x 1)2 = 0 x = 1: Matematika Buduci da je racionalna funkcija. Asimptote: Buduci da je D = R funkcija nema vertikalnih asimptota. ¥ Buduci da je ¥ x2 lim f (x) = x!1 lim x!1 2x + 1 L:P 2x = lim = 1 x + 1 x!1 2x x2 2x + 1 L:P 2x 2 . 4. y > 0 3.Barakovic Elvis ¥ o ¥ vrijedi za svaki realan broj x pa je D = R: 2. tada mora da vrijedi x2 + 1 =6 0 a t x + 1 x2 + 2x + 1 x2 + 1 =6 f (x) x2 2 2x + 1 = (x)2 x + 1 x2 + 2x + 1 x2 + 1 =6 f (x) 2(x) + 1 2 (x) + 1 = Funkcija nije ni parna ni neparna. Nule i znak: f (x) () () () () Znak: 1 x : x2 2x + 1 x2 + 1 x2 2x+1 2 x +1 Dakle. Funkcija nije periodicna.

5. x2 = 1: x 2x 2 x!1 x x!1 L:P 2 = lim = 0 Matematika 2x + 1 L:P = 3 x + x (x2 2 2x + 1) 2x = 2x = 1) 2x3 + 4x2 + 1)2 .lim f (x) = x!+1 lim x!1 2 x + 1 139 = lim x!1 2x = 1 ----------------------. Buduci da je ¥ f (x) x2 2x+1 x2 x2 +1 k = lim = lim = lim x!1 = lim 2 x!1 3x + 1 x!1 6x funkcija nema kosih asimptota.Page 140----------------------Barakovic Elvis ¥ funkcija ima horizontalnu asimptotu y = 1. Ekstremi i tok funkcije: Prvi izvod funkcije je 0 (2x 2) (x2 + 1) y = 2 (x + 2x3 + 2x 2x2 2 = (x2 2x2 2 = (x2 + 1)2 pa je y0 = () () () Iz 1 x : 2x2 2 (x2 + 1)2 y0 y zakljucujemo da za x = 1 funkcija ima maksimum (1)2 ymax = y (1) = 2(1) + 1 2 = 2 + + + % + & + + + % 1 1 +1 0 2x2 2 = 0 (x2 + 1)2 2x2 2 = 0 x1 = 1.

(1) za x = 1 funkcija ima minimum 12 ymin = y (1) = 140 + 1 2 1 + 1 12 + 1 = 0: ----------------------. +1 p + + + + [ + + \ + + [ + + \ p3 0 p3 +1 (x2 + 1)3 4x x2 3 = 0 x1 = 0. Konveksnost i konkavnost. x2 = p3.Page 141----------------------Barakovic Elvis ¥ 6. Prevojne tacke. 0 [ p p 3. Matematika Drugi izvod funkcije je 00 y = 4x (x2 + 1)2 (2x2 2) 2 (x2 + 1) 2x = (x2 + 1)2 2 4x (x2 + 1)2 = = = = (x2 + 1)3 pa je y00 = () () () Iz 1 x : 4x x2 3 (x2 + 1)3 y00 y zakljucujemo da je p funkcija konkavna na intervalu 3. x3 = p3 0 4x (x2 3) = 0 2) 2 (x2 + 1) 2x = (x2 + 1)4 (x2 + 1) [4x (x2 + 1) 4x (2x2 2)] = (x2 + 1)4 4x3 + 4x 8x3 + 8x 4x3 + 12x = = (x2 + 1)3 (x2 + 1)3 4x (x2 3) (2x2 .

x = p3 1 141 ----------------------. GraÖk funkcije: (0. 1 p3 : 2 2 Matematika 2 3 Zadatak 12.Page 143----------------------Barakovic Elvis ¥ 2. 3 : Funkcija ima prevojne tacke za x = 0. 3 [ 3. onda mora biti x2 3 =6 0 tj x =6 p3 ¥ pa je p p p p D = 1. 3 [ 3. 1 + p3 . +1 : 142 ----------------------. P p3. 3 [ 0. Nule i znak: f (x) = 0 () 3 x () x2 3 = 0 Matematika 3 : . DeÖniciono podrucje: Buduci da je racionalna funkcija.funkcija konveksna na intervalu 1.4 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije 3 x f (x) = x2 Rjeöenje: 1.Page 142----------------------Barakovic Elvis ¥ 02 y (0) = y p3 = 2 0 + 1 02 + 1 = 1 p32 2 p3+ 1 = 1 + p3 p32 + 1 y p3 = p32 2 p3+ 1 = 1 p3 p 3 2 + 1 pa su prevojne tacke P 1 7. x = p3. 1) . P 2 2 3 2 p3.

Asimptote: 143 ----------------------. 4. +1 : (x)3 x3 2 = 2 = (x) 3 x 3 x3 2 x 3 = f (x) Funkcija je neparna pa je graÖk funkcije simetrican u odnosu na koordinatni pocetak:. 3 p 3. p 3 + p3 3 x x = 0: 0 + + p p3 + + + +1 p 3 [ 0. " ! 0 3p3 9" 3p3" "3 p 3 = lim "!0 = 3 + 2 3" + "2 3 = x = 3 " 5 = 3 2 smjena p 3 . 0 [ 3. y < y > 3. Parnost: f (x) = 0 za 0 za x 2 x 2 1. Funkcija nije periodicna.Page 144----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika Funkcija nije deÖnisana za x = p3 i x = p3: Ispitajmo lijevi i desni limes funkcije u ovim tackama: p x 4 L 3 = x! lim p 3 x2 p3 "3 = lim "!0 p3 "2 3 " > 0.() () Znak: 1 x : 3 x x2 y Dakle.

3p3 9" 3p3" "3 p = p x 4 D 3 = x! lim p 3+ x2 p3 + "3 = lim "!0 p3 + "2 3 " > 0. " ! 0 3p3 + 9" + 3p3" + "3 p = lim "!0 p3 + "2 3 = lim "!0 = 3 + 2 3" + "2 3 x = 3 + " 5 = lim "!0 = 1 2 3 3" + "2 2 smjena p 3 p3 + "3 3p3 + 9" + 3p3" + "3 p = lim "!0 = +1 2 3" + "2 . " ! 0 3p3 9" + 3p3" "3 p = lim "!0 p3 "2 3 = lim "!0 = 3 2 3" + "2 3 3 5 = p3 "3 3p3 9" + 3p3" "3 p = p x 4 D 3 = lim p x! 3+ x2 = 3 " > 0. " ! 0 3p3 9" + 3p3" "3 p 3 = lim "!0 = 3 2 3" + "2 3 = x = 3 + " 5 = lim "!0 = 1 2 3" + "2 3 2 smjena p 3 3p3 9" + 3p3" "3 p = lim "!0 = +1 2 3 p L 3 = lim p x! 3 x2 x 3" + "2 2 smjena p 4 = x = 3 " 3 " > 0.

144 ----------------------.Page 145----------------------Barakovic Elvis ¥ Buduci da je ¥ x3 L:P: 3x2 lim 2 = lim x!+1 x 3 x!+1 2x 3 2 x L:P: 3x lim f (x) = lim 2 = lim x!1 x!1 x 3 x!1 2x funkcija nema horizontalnih asimptota. Buduci da je ¥ lim f (x) = x!+1 f (x) k n = lim = lim 3 x x2 3 = lim 3 x!1 = n = x x!1 x x!1 x 3x lim (f (x) kx) = lim 2x3 x!1 x3 x3 + 3x = lim 2 = lim x!1 3x x x = L:P: 6x = lim = lim 3x = +1 x!+1 2 x!+1 L:P: 6x = lim = lim 3x = 1 x!1 2 x!1 Matematika x3 = 1 3 L:P: 3 = lim = 0 2 x!1 x 3 x!1 x 3 x!1 2x funkcija ima kosu asimptotu y = x 5. x2 = 3. x3 = 3: . Ekstremi i tok funkcije: Prvi izvod funkcije je 0 3x2 (x2 3) x3 2x y = 2 2 = (x 3) 3x4 9x2 2x4 = = (x2 3)2 x4 9x2 = (x2 3)2 pa je y0 = () () () () Iz 1 x : 2 3 p3 0 p3 3 +1 0 x4 9x2 = 0 (x2 3)2 x4 9x2 = 0 x2 x2 9 x1 = 0.

9 3 = 2 : (3)3 2 = (3) 3 9 2 Matematika Konveksnost i konkavnost.Page 146----------------------Barakovic Elvis ¥ zakljucujemo da za x = 3 funkcija ima maksimum ymax = y (3) = za x = 3 funkcija ima mininum 33 ymin = y (3) = 32 6.x x2 (x2 y0 y 9 3)2 + + + + % + + & 145 + + & & + + + + + + + % & ----------------------. Prevojne tacke. Drugi izvod funkcije je 3 00 y = (x2 2 (x = 4x5 = (x2 6x3 + 54x = (x2 pa je y00 = () () () () Iz 0 6x3 + 54x = 0 (x2 3)3 6x3 + 54x = 0 6x x2 + 9 = 0 x = 0: 3)3 3)3 12x3 (x2 3)4 18x3 + 54x 4x5 + 36x3 = 3) [(4x 3 18x) (x 2 3) 4x (x 3)2 2 4 2 9x )] = (4x 18x) (x 2 3) 2 (x 4 2 2 9x ) 2 (x 3) 2x = .

+1 + + + + + 0 () 3 x2 = 0 x1 = p3. GraÖk funkcije: Zadatak 12. p3: 147 ----------------------. 3 p funkcija konveksna na intervalu 3. p y y < 0 > 0 za za x 2 1.Page 147----------------------Barakovic Elvis ¥ p funkcija konkavna na intervalu 1. Nule i znak: f (x) = () () 1 x : 3 x2 ex 2 x (3 x ) e Dakle. +1 : Funkcija ima prevojnu tacku P (0.1 x : 6x x2 + 9 (x2 3)3 y00 y zakljucujemo da je p3 + + \ + + [ 0 + + p3 + + + + [ +1 \ 146 ----------------------.Page 148----------------------Barakovic Elvis ¥ Matematika p 3 [ 3. 0 [ 3. DeÖniciono podrucje: D = R: 2. p Matematika p 3 [ 0. x 2 p3.5 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije f (x) = 3 x2ex : Rjeöenje: 1. p3 x2 = p3: p3 +1 Znak: . 0) jer je y (0) = 0: 7.

Ekstremi i tok funkcije: Prvi izvod funkcije je y0 = 2xex + 3 x2ex = ex x2 2x 3 pa je y0 = () () 0 ex x2 x2 (1) = 2x 3 = 0 2x 3 = 0 . Asimptote: Nema vertikalnih asimptota jer je D = R: Buduci da je ¥ 2 2 x 3 x L:P: 2x L:P: 2 lim f (x) = lim 3 x e = lim = lim = lim = 0 x!+1 x!+1 x!+1 ex x!+1 ex x!+1 ex lim f (x) = lim 3 x2ex = (1) (+1) = 1 x!1 x!1 funkcija ima desnu horizontalnu asimptotu y = 0. Funkcija nije periodicna. 4. 5. Ovdje smo iskoristili da je lim ex = +1 x!+1 lim ex = x!+1 Buduci da je ¥ f (x) k = = k lim x!+1 = x 2 lim = 0 x!+1 ex + ex + xex f (x) 3x2 = lim = lim ex = = x!1 x x!1 lim 3 xex x!1 x 3 x2 lim x x x!1 = +1: xe x!1 x = lim 3 x2 ex = lim x!+1 3x2 ex = x lim x!+1 2 3 x L:P: 2x L:P: = lim = xex x!+1 ex + xex 0: funkcija nema kosih asimptota.3. Parnost: f (x) = f (x) = 3 (x)2e(x) 3 (x)2e(x) = 3 x2ex = 3 x2ex =6 f (x) =6 f (x) Funkcija nije ni parna ni neparna.

= 6e3 % + + + + + + + % 1 3 +1 Matematika & Konveksnost i konkavnost. 2 + p5: Funkcija ima prevojne tacke + + \ [ \ + 2p5 2+p5 +1 = 0 ex x2 4x 1 = 0 x2 = 2 + p5: x2 4x 1 = 0 x1 = 2 p5. . Drugi izvod funkcije je y00 = ex (1) x2 2x 3+ ex (2x 2) = = ex x2 2x 3 2x + 2 = = ex x2 4x 1 pa je y00 () () () Iz 1 x : x e x2 4x 1 y00 y zakljucujemo da je p p funkcija konkavna na intervalu 1. Prevojne tacke. 148 x2 = 3: ----------------------.() x1 = 1. 2 5 [ 2 + 5. +1 funkcija konveksna na intervalu 2 p5.Page 149----------------------Barakovic Elvis ¥ Iz 1 x : x2 ex 2x 3 y0 y zakljucujemo da za x = 1 funkcija ima maksimum ymax = y (1) = (3 1) e = 2e za x = 3 funkcija ima mininum ymin = y (3) = (3 9) e3 6.

6 4p5e2p5 ): 1 149 ----------------------.P (2 p5.6 Ispitati osobine i nacrtati graÖk funkcije f (x) = ln x2 1: Rjeöenje: 1. +1 : Matematika p2 1 1 p2 + + +1 0 () ln x2 1 = 0 x2 1 = 1 x2 = 2 x1 = p2. GraÖk funkcije: Matematika Zadatak 12. 1) [ (1. onda mora biti ¥ x2 1 > 0 () x 2 (1. 6 + 4p5e2+p5 ) 1 P (2 + p5.Page 151----------------------Barakovic Elvis ¥ Dakle. 2 2. DeÖniciono podrucje: Buduci da je u pitanje logaritamska funkcija. x2 = p2: Parnost: f (x) = ln (x)2 1 = f (x) . Nule i znak: f (x) = () () () () Znak: 1 x : ln (x2 y 1) + + 150 ----------------------.Page 150----------------------Barakovic Elvis ¥ 7. +1) pa je D = (1. 1 = ln x2 2. 0 0 za x 2 za x 2 1. p y < y > 3. 1) [ (1. 1 p [ p 2 [ p 1. +1) : 2.

Asimptote: Buduci da je D = (1. Funkcija nije periodicna. 1 = ln lim 1 + 2" + "2 "!0 "!0 ln lim 2" + "2 = 1: "!0 2 2 = ln lim x x!1+ 1 = 2 smjena 4 x = 1 + " " > 0. +1) . " ! 0 1 = 3 5 = 4.Page 152----------------------Barakovic Elvis Matematika .Funkcija je parna pa je graÖk simetrican u odnosu na y osu. onda mozemo ispitati samo ¥ lijevi limes u x = 1 i desni limes u x = 1 2 L(1) = = = lim ln x x!1 ln lim (1 ")2 1 = ln lim x!1 2 x 1 = 2 smjena 4 x = 1 " " > 0. 1) [ (1. Buduci da je ¥ f (x) ln (x2 1) L:P: 21 2x 2x = lim = lim = lim x 1 = lim x!1 x x!1 x x!1 1 x!1 x2 1 2 1 = lim = lim = 0 x!1 2x x!1 x 151 L:P: = ----------------------. " ! 0 1 = 3 5 = D(1) = = = lim ln x 1 x!1+ ln lim (1 + ")2 1 = ln lim 1 + 2" + "2 "!0 "!0 ln lim 2" + "2 = 1: "!0 Buduci da je ¥ lim f (x) = x!+1 lim f (x) = x!1 lim ln x2 x!+1 lim ln x2 x!1 1 = ln 1 = ln lim x2 x!+1 lim x2 x!1 1 = +1 1 = +1 k funkcija nema horizontalnih asimptota.

2x2 2 x2 1 Drugi izvod funkcije je 00 2 (x2 1) 2x 2x 2x2 2 4x2 y = x2 1 = x2 1 pa je y00 = () () () 0 2x2 2 = 0 x2 1 2x2 2 = 0 x2 = 1 = a posljednja jednacina nema realnih rjeöenje pa nema ni prevojnih tacaka Iz 1 x : 2x2 2 x2 1 00 y y \ \ 152 ----------------------. 5. Ekstremi i tok funkcije: Prvi izvod funkcije je 1 y0 = x2 pa je y0 = () () () x2 1 2x = 0 x = 0: 0 2x = 0 1 2x = x2 2x 1 Ali 0 2= D pa funkcija nema stacionarnih tacaka a samim tim ni ekstrema Tok funkcije 1 x : 2x x2 y0 y 6. Prevojne tacke.¥ funkcija nema kosih asimptota. & & % 1 + + + + + % + + + p2 1 1 p2 +1 Konveksnost i konkavnost.Page 153----------------------\ \ + p2 + 1 1 + p2 + +1 .

Primjena odreÜenog integrala. 7.Barakovic Elvis ¥ zakljucujemo da je funkcija konkavna na skupu D . Zadatak 14. 154 ----------------------. Funkcija nema prevojnih tacaka.Page 155----------------------Barakovic Elvis ¥ 14 Parcijalni izvodi. GraÖk funkcije: 153 ----------------------. Ekstremi funkcije dvije promjenljive.Page 154----------------------Barakovic Elvis ¥ 13 NeodreÜeni i odreÜeni integrali.1 Pokazati da za funkciju z = ln px2 + y2 @z y @x Rjeöenje: Kako je @z = @x p = @z = @y p = tada je @z y @x x @z x y xy = y 2 2 x 2 2 = 2 2 @y x + y x + y x + y xy 2 x + y 2 = 0: p 2 20 p 1 p 2 20 ln x + y = x + y = x x2 + y2 x 1 p 2x = x2 + y2 2 x2 + y2 x2 + y2 px2 + y20 = p 1 px2 + y20 = ln y x2 + y2 y 1 p x2 + y2 2 x2 + y2 2y = x2 + y2 1 y 1 x x @y @z = 0: Matematika Matematika Matematika vrijedi .

@x@y 2 @ z 2 = 2 @y Matemati @z dy = (4x 3y) dx + (3x 2y) dy: 3x 2y 4x 3y 2 pa je drugi totalni diferencijal funkcije z 2 @ z 2 d z = @x 2 2 dx + 2 @x@y 2 @ z dxdy + @y 2 @ z 2 2 2 dy = 4dx 6dxdy 2dy : 2 Zadatak 14. @x 2 @ z = 3.Page 156----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z 2 = 4.Zadatak 14.3 Naci prvi i drugi totalni diferencijal funkcije ¥ z = ln x2 + y: Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y x2 + y x2 + y 1 1 2x = x2 + y 2x .2 Naci prvi i drugi totalni diferencijal funkcije ¥ 2 z = 2x 3xy y : Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y pa je prvi totalni diferencijal funkcije z @z dz = @x dx + @y 155 ----------------------.

pa je prvi totalni diferencijal funkcije z @z dz = @x dx + @y @z dy = 2x 1 2 dx + 2 dy: x + y x + y Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z = @x2 2 @ z = @x@y 2 @ z = @y2 (x2 + y)2 pa je drugi totalni diferencijal funkcije z 2 @ z 2 d z = = 2 2 dx + 2 2 @ z dxdy + 2 @ z 2 2 dy = 1 2 (x + y) 2 2 dy : x2 + y 1 2x 1 = (x2 + y)2 (x2 + y)2 2x 2 (x2 + y) 2x 2x = (x2 + y)2 2x2 + 2y @x @x@y @y 2x2 + 2y 2 4x 2 2 dx 2 2 dxdy (x + y) (x + y) 156 ----------------------.Page 157----------------------Barakovic Elvis ¥ Zadatak 14.4 Pokazati da za funkciju z = ln x2 + xy + y2 vrijedi @z x @x + y @y @z = 2: Matematika Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y 2 1 2 (2x + y) = 2 2x + y 2 x + xy + y x + xy + y 1 x + 2y 2 2 (x + 2y) = 2 2 x + xy + y x + xy + y .

Page 158----------------------Barakovic Elvis a ¥ pa je @u + @x @y @u + @z = = (x y) (x + y 2z) y2 + yz 2xy zy z2 + 2zx + z2 + zx 2zy xz x2 + 2xy + x2 + xy 2xz xy y2 + 2yz 0: @u = (y z) (y + z 2x) + (z x) (z + x 2y) + Matematik (x y) ( (z x) + y z) = (x y) (z + x + y z) = (z x) (z + x 2y) (z x) ( (y z) + x y) = (z x) (y + z + x y) = (y z) (y + z 2x) (y z) (z x (x y)) = (y z) (z x x + y) = .pa je @z x @x + y @y = = @z = 2x + y x + 2y x 2 2 + y 2 2 = x + xy + y x + xy + y 2x2 + xy xy + 2y2 + = x2 + xy + y2 x2 + xy + y2 2x2 + xy + xy + 2y2 2x2 + 2xy + 2y2 = = x2 + xy + y2 x2 + xy + y2 2 2 2x + 2xy + 2y = x2 + xy + y2 Zadatak 14.5 Pokazati da za funkciju u = (x y) (y z) (z x) vrijedi @u + @x @y @u + @z @u = 0: = x2 + xy + y2 2 2 2 (x + xy + y ) = 2: Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @u = @x = @u = @y = @u = @z = (x y) (x + y 2z) : 157 ----------------------.

6 Ispitati ekstreme funkcije z = x2 + xy + y2 Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y pa stacionarne tacke dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 2x + y 2 = 0 : x + 2y 1 = 0 Iz prve jednacine imamo y = 2x + 2.Page 159----------------------Barakovic Elvis ¥ pa je = AC B2 Za tacku M (1. 0) imamo = 2 2 1 = 4 1 = 3: Matematika = 2 = 1 = 2 .Zadatak 14. ¥ dobijamo x + 2 (2x + 2) 1 x 4x + 4 1 3x + 3 = = = 0 0 0 =) x + 2y 1 2x + y 2 2x y: x = 1 =) y = 2 1 + 2 = 0 pa je stacionarna tacka funkcije M (1. 0) : Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z A = @x2 2 @ z B = @x@y 2 @ z C = @y2 158 ----------------------. pa uvrötavajuci u drugu jednacinu.

7 Ispitati ekstreme funkcije z = x3 + y3 Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y pa stacionarne tacke dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 3x2 3y2 6y = 0 6x = 0 2 Iz prve jednacine imamo y = x 2 x2 2 2 4 x 2x 4 x4 x x3 Sada imamo x = x = 0 =) 2 =) 159 ----------------------.Page 160----------------------Barakovic Elvis matika ¥ Mate y = 0 y = 2 8x 8 = = = 0= 0 0 =) 4 x = 0 _ x = 2: 2x = 0 . pa uvrötavajuci u drugu jednacinu. 0) = 1 + 0 + 0 2 0 = 1: Zadatak 14. 0) i on iznosi zmin = z (1. dobijamo ¥ () x2 y2 2y = 0 : 2x = 0 3y2 6x 3x2 6y 6xy: .(M ) = 3 > 0 pa ekstrem funkcije postoji a kako je A (M ) = 2 > 0 to funkcija ima minimum u tacki M (1.

1 Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z A = @x2 2 @ z B = @x@y 2 @ z C pa je = AC B2 Za tacku M (0. 2) = 23 + 23 Zadatak 14. 2) : . 0).8 Ispitati ekstreme funkcije z = x3 + 3xy2 15x 12y: 6 2 2 = 8: (2. 2) : Kako je (2. 0) imamo 1 (M ) = 36 < 0 1 pa funkcija nema ekstrema u tacki M (0. 0): 1 Za tacku M 2 (M ) = 144 36 = 108 > 0 2 pa postoji ekstrem funkcije z u tacki M 2 A (M ) = 12 > 0 2 to funkcija ima minimum u tacki M 2 zmin = z (2. 2) imamo = 6x 6x 36 = 36x2 36: = @y2 = 6 = 6y = 6x M 2 (2.pa su stacionarne tacke M (0. 2) i on iznosi (2.

dobijamo kvadratnu jednacinu ¥ t2 Sada je t1 = 1 =) 2 x = 1 =) 2 x = 4 =) x1 = 1 x2 = 1 =) x1 = 2 x2 = 2 =) pa su stacionarne tacke =) t1 = 4 =) =) y1 = 2 y2 = 2 y1 = 1 y2 = 1 5t + 4 = 0 =) t1 = 1 i t2 = 4: x2 . dobijamo ¥ 2 2 3x2 + 3 15 = 0 x 4 3x2 + 3 2 15 = 0 = x 3x4 15x2 + 12 = 0 x4 5x2 + 4 = 0: 2 Uvodeci smjenu t = x .Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y 160 ----------------------.Page 161----------------------Barakovic Elvis ¥ pa stacionarne tacke dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 3x2 + 3y2 15 = 0 : Matematika 6xy 12 3x2 + 3y2 15 6xy 12 = 0 Iz druge jednacine imamo 2 6xy 12 = 0 =) xy = 2 =) y = x pa uvrötavajuci u prvu jednacinu sistema.

1) imamo 3 (M ) = 144 36 = 108 > 0 3 pa ekstrem funkcije postoji a kako je A (M ) = 12 < 0 3 = 6x 6x 6y = 36x 2 36y : 2 Mat = 6x = 6y = 6x . 2) imamo 1 (M ) = 36 144 = 108 < 0 1 pa ekstrem funkcije ne postoji. Za tacku M (1.M (1. 1): 4 Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z A = @x2 2 @ z B = @x@y 2 @ z C = @y2 161 ----------------------. 1 M (1. 2 M (2. 2) imamo 2 (M ) = 36 144 = 108 < 0 1 pa ekstrem funkcije ne postoji. Za tacku M (2. 3 M (2. 2). 2). 1).Page 162----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ pa je 2 = AC B Za tacku M (1.

dobijamo ¥ ¥ . 1) imamo 4 (M ) = 144 36 = 108 > 0 4 pa ekstrem funkcije postoji a kako je A (M ) = 12 > 0 4 to funkcija ima minimum u tacki M (2.9 Ispitati ekstreme funkcije 4 z = x + y 4 x 2 2xy y : 2 Rjeöenje: Parcijalni izvodi prvog reda funkcije z su @z = @x @z = @y 162 ----------------------. 1) = 8 6 + 30 + 12 = 28: Za tacku M (2. 1) i on iznosi 4 zmin = z (2.to funkcija ima maksimum u tacki M (2. 1) = 8 + 6 30 12 = 28: Zadatak 14.Page 163----------------------Barakovic Elvis ika ¥ pa stacionarne tacke dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 4x3 4y3 2x 2y = 0 2y 2x = 0 () 2x3 2y3 x y = 0 : y x = 0 Matemat 4y3 2y 2x 4x3 2x 2y Oduzimanjem ovih jednacina. 1) i on iznosi 3 zmax = z (2. dobijamo x3 = y3 = 0 =) x3 = y3 =) x = y: Vracajuci se u prvu jednacinu.

x3 = 1: Stacionarne tacke su M (0. 1). x2 = 1. 2 M (1. 1): 3 Parcijalni izvodi drugog reda funkcije z su 2 @ z A = @x2 2 @ z B = @x@y 2 @ z C pa je 2 = AC B Za tacku M (0. 1 M (1.Page 164----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Matemati = 2 12x 2 2 12y 2 4: = @y2 = 12y2 2 = 2 = 12x2 2 . Za tacku M (1.2x3 x x 2x x3 x x x2 1 = 2x3 = = = 0 0 0 0 =) x1 = 0. 1) imamo 2 (M ) = 10 10 4 = 96 > 0 2 pa ekstrem funkcije postoji a kako je A (M ) = 10 > 0 2 163 ----------------------. 0) imamo 1 (M ) = 4 4 = 0 1 pa su potrebna dodatna ispitivanja za ekstrem funkcije. 0).

) = x2 + y2 + (3x + 2y 6) a parcijalni izvodi prvog reda funkcije F su @F = @x @F = @y @F = @ pa stacionarne tacke i vrijednost dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 2x + 3 = 0 2y + 2 = 0 3x + 2y 6 = 0 Odredimo stacionarne tacke 2x + 3 = 0 =) x = 3 9 = : .to funkcija ima minimum u tacki M (1.10 Ispitati ekstreme funkcije 2 z = x uz uslov 3x + 2y = 6: Rjeöenje: Lagranzeva funkcija je F (x. y. 1) i on iznosi 2 zmin = (1)4 + (1)4 Za tacku M (1. 3x + 2y 6 2y + 2 2x + 3 + y 2 . 1) imamo 3 (M ) = 10 10 4 = 96 > 0 2 pa ekstrem funkcije postoji a kako je A (M ) = 10 > 0 2 to funkcija ima minimum u tacki M (1. 1) i on iznosi 3 zmin = 14 + 14 12 2 1 1 12 = 2: (1)2 2 (1) (1) (1)2 = 2: Zadatak 14.

12 : 1 13 13 Parcijalni izvodi drugog reda funkcije F su 2 @ F A = @x2 2 @ F B = @x@y 2 @ F C pa je (M ) = AC B2 1 = 4 0 = 4 > 0 = @y2 = 2: = 0 = 2 13 pa funkcija ima samo jednu stacionarnu tacku M 12 = 18 2 13 13 = = 0 12 12 =) = 13 = = 0 0 Matematik y = pa funkcija ima ekstrem u toj tacki. a kako je A (M ) = 2 > 0 1 . dobijamo ¥ 3x + 2y 6 3 3 + 2 () 6 2 9 4 12 13 pa dobijamo da je x = 3 = 3 2 12 y = = 18 .2 2y + 2 = 0 =) 164 ----------------------.Page 165----------------------Barakovic Elvis a ¥ pa uvrötavajui u trecu jednacinu sistema.

Page 166----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: Lagranzeva funkcija je F (x. 12 i on iznosi 1 13 13 2 18 2 zmin = x 2 + y = 13 + 2 12 = 13 324 + 169 144 = 169 468 = 169 36 : 13 Zadatak 14. a iz druge y = 3 : Uvrötavajuci u trec u ¥ ¥ 2 jednacinu dobijamo 2 2 + 2 4 + 9 1 = 0= 42 2 3 1 = 0 x2 + y2 1 3 + 2y 4 + 2x 1 Matematika .to funkcija ima minimum u tacki M 18 . y. Iz prve jednacine imamo x = 2 .11 Ispitati ekstreme funkcije z = 6 4x 3y uz uslov x2 + y2 = 1: 165 ----------------------. ) = 6 4x 3y + x2 + y2 a parcijalni izvodi prvog reda funkcije F su @F = @x @F = @y @F = @ pa stacionarne tacke i vrijednost dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina 4 + 2x = 0 3 + 2y = 0 x2 + y2 1 = 0 9 = : .

y = 5 3 A (M ) = 5 < 0 . = 5 5 5 2 (M ) = 25 > 0 1 pa funkcija ima ekstrem u tacki M 1 4 . 3 . 2 = 2 5 : Sada je 5 1 2 pa su stacionarne tacke M1 4 . 5 5 166 ----------------------. 3 a kako je 5 5 = 2 2 0 = 4 : imamo 2 = @y2 = 2: = 0 = 2 Matemati M2 4 .2 42 42 + 25 2 = = 0 25 =) 4 1 = 2 5 . 3 .Page 167----------------------Barakovic Elvis ka ¥ Parcijalni izvodi drugog reda funkcije F su 2 @ F A = @x2 2 @ F B = @x@y 2 @ F C pa je 2 Za tacku M 1 = AC B 4 . y = 5 =) x = 5 3 4 . 3 : 5 5 = 2 5 = 2 =) x = 5 4 .

3 . = 5 imamo 2 5 5 2 (M ) = 25 > 0 2 pa funkcija ima ekstrem u tacki M 4 . 3 i on iznosi 5 5 3 = 6 + 5 16 + 5 9 = 11: .12 Ispitati ekstreme funkcije z = xy uz uslov x2 + y2 = 8: 167 ----------------------.Page 168----------------------Barakovic Elvis ¥ Rjeöenje: Lagranzeva funkcija je F (x. 3 = 6 4 4 5 5 Zadatak 14. y. 3 i on iznosi 2 5 5 zmin = z 4 .1 to funkcija ima maksimum u tacki M 1 4 zmax = z 5 Za tacku M . ) = xy + x2 + y2 a parcijalni izvodi prvog reda funkcije F su @F = @x @F = x + 2y y + 2x 8 Matematika 3 3 = 6 16 9 = 1: 5 5 5 5 3 = 6 4 5 4 3 5 4 . 5 4 . 3 a kako je 2 5 5 A (M ) = 5 > 0 2 to funkcija ima minimum u tacki M 4 .

3 M (2. 2): 4 0 0 4 =) =) 2x y = 2y x =) 2 2 x = y =) x = y 8 = 0 9 = : .@y @F = @ pa stacionarne tacke i vrijednost dobijamo rjeöavanjem sistema jednacina y + 2x = 0 x + 2y = 0 x2 + y2 Odredimo stacionarne tacke y + 2x = 0 x + 2y = 0 =) =) = y 2x = x 2y pa uvrötavanjem u trecu jednacinu dobijamo ¥ x2 + y2 8 = 2x2 8 = x2 = pa su stacionarne tacke M (2. x2 + y2 8 x = 2 Parcijalni izvodi drugog reda funkcije F su 2 @ F A = @x2 2 @ F B = @x@y 2 @ F C = @y2 168 ----------------------.Page 169----------------------Barakovic Elvis ematika ¥ pa je = AC B2 = 2 2 1 = 42 1: Mat = 2: = 1 = 2 . 1 M (2. 2). 2). 2). 2 M (2.

= 1 4 2 imamo . 2). = 1 3 2 2 d z = d z = 2dx ) > 0 + 2dxdy + 2dy = dx + 2dxdy + dy = (dx + dy 2 2 2 2 2 2 imamo pa funkcija ima minimum u tacki M (2. 2). 2) i on iznosi zmin = z (2. 2) . = 1 2 2 2 = dx +2dxdy dy (2. Drugi totalni diferencijal funkcije z je 2 @ z 2 2 d z = @x Za tacku M 1 2 2 2 d z = d z = 2dx +2dxdy +2dy < 0 pa funkcija ima maksimum u tacki M 1 zmax = z (2. = 1 2 2 2 2 imamo 2 2 dx + 2 @x@y (2. 2) i on iznosi 2 = (dx dy) imamo dxdy + @y 2 dy = 2dx + 2dxdy + 2dy : 2 2 @ z 2 @ z 2 2 pa funkcija ima minimum u tacki M 2 (2. 2) = 2 (2) = 4: Za tacku M (2. 2) = 2 (2) = 4: Za tacku M (2. 2) = 2 2 = 4: Za tacku M 2 2 2 d z = d z = 2dx ) > 0 + 2dxdy + 2dy = dx + 2dxdy + dy = (dx + dy 2 2 (2. 2) . 2) i on iznosi 3 zmin = z (2.Ispitajmo ekstreme funkcije preko drugog totalnog diferencijala.

2 2 2 d z = d z = 2dx +2dxdy +2dy < 0 2 2 2 = dx +2dxdy dy 2 = (dx dy) pa funkcija ima maksimum u tacki M (2. 2) i on iznosi 4 zmax = z (2. 2) = (2) (2) = 4: 169 ----------------------.Page 170----------------------Barakovic Elvis ¥ 15 Diferencijalne jednacine 170 Matematika .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->