MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?.Odredi pojam i oblike determinizma.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode .Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16. 15.a odnosi se na sve ono sto je drustvo.nista nije uslovljeno.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka. Znacajna su istrazivanja Marksa.Nasuprot njima.Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi.Froma. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi.dogadjaju se stihijski i nesvjesno.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara.sustina covjeka. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi.Po Kantu.Selera. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.2.pitanje same prirode covjeka .Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva. -Covjek je bice potreba. DOVRSI! 14.Merkuzea. ..mora postupati po principu kategorickog imperativa.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica. 13. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu.Po njemu.koji odredjuje.drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost. društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju.da bi covjek postigao svoj cilj. Apstraktnije. -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma. 12. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe.drustveni odnosi.grupa i drustva.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice. Kao takav. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje.gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim. 11.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem.Sartra.

kulturnim i drugim uzrocima.rasporedi pravila povezivanja. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.mjesta zivljenja. 19. 21.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase. *prostorno-teritorijalna.demografskim. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim.*drustveno djelovanje u grupi.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo.njihove veze.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu. 18.kulture. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.politickim. *istorijsko-vremenska dimenzija. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture.*teritorija.).porijekla.Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe.Odredi pojam i elemente drustvenih grupa.prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima.Status i uloga su nerazdvojni..potreba.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.ekonomskim.djelatnosti.relacije.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .interesovanja.Tokom zivota.statusa. -Drustvena uloga . -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike.17. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja.Sredstvo posjedovanja. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici.Objasni pojam drustvene strukture. 20.

najcesce se daju u revijalnoj stampi.Cesto je nazivamo i strukturom.koristeci sve te okolnosti namece se.Zbog toga.pleme. .rod. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni. -ZAVRSI 25. *prostorne: seoska i gradska zajednica.Definisi fenomene kica i sunda.elite.Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture. DOVRSI! 24.odnosno neka znacenja.lokalne zajednice.Objasni pojam simbola. 29.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture.. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi..gdje masovna kulutra vidi svoju sansu.imaju vise znacenja i vise tumacenja... -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja.. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj.susjedske grupe. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje. *skracivanje – popularni izvodi. -Takodje.politicke.Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije. -Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice.22.Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija.ekonomske.slojevi.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju.postajuci njihova jedina sansa. 23.i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou. 28.samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje. *funskcionalne: vjerske.. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno. *statusne: slicni drustveni polozaji npr. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio.razlicite kultune i subkulturne grupe.masovna selidba ljudi iz sela u gradove. 27.odnosno sta je obliku drustvene organizacije. 26.klase...formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna..bratstvo.pri cemu su znacenja vaznija od pojave. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara.narod i nacija.

tralje. Takve pojave su na primer suše. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja. poplave. zajednice ili društva. ponašanja i moralnih normi.Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima.sve ono sto je manje vrijedno. a često i način oblačenja. kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31. ishrane. običaje. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj. munje.konfucijanizam. hip-hoperi.Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga. Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici. 33.Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu.hramovima. (K. osjećanja i djelovanja neke grupe. metalci.Objasni pojam kulture i subkulture...-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“.Marks). gromovi i slično.odnosno nevrijedno.posebnim simbolima. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje. vrijednosti. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem. 32. osim po stavovima i ciljevima.Odredi pojam i funkcije religije. -Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. pankeri. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi.otpad.koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje.U tim religijama nema bogova. 30.uglavnom se vezuje za literaturu. relativno zatvoren segment opšte kulture. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe. i po izgledu. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost). spoljašnjim obeležjima i interesovanjima.naglasavaju eticki ideal kao smisao. -Subkultura je poseban. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile.. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila. skinsi. to jest naučeni obrasci mišljenja. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku.Objasni prve oblike religijske svijesti.svestenicima.taoizam) . *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova. rastafarijanci. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu.(budizam. rokeri.. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem.

Sve tri su univerzalne.Objasni pojam i vrste socijalizacije.druzenje. -Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve..pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima.vjerski ritual i simbole. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima .ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje.da bi opstala.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi.TV najmocniji medij. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni.novim obrascima ponasanja.hriscanstvo i judeizam.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije. 34. *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika.Objasni pojam sekularizacije.Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano. -Mag ili vrac ne moli vise sile. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.Kako rastu. *Vrsnjaci – znacajan faktor.Oblikuju vrijednosti. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji. 37. .Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike.nisu ogranicene na pojedini narod.tj.govoru.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge.dogmu.razmijevanje.nagradjeno ili kaznjeno.. -Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama.Uvode ih u nova iskustva. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.odjeci.takmicenje.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh.karakeristicna je za monoteisticke religije: islam. 35.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci. 38.Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno.Objasni razliku izmedju magije i religije.Svaka ima vjersku propovjed.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.Svaka sebe smatra za jedinu pravu. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji. 36.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva. *primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo.

-Od nastanka privatne svojine. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41. pak. oni su već. -Društvena podela rada. ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje. . Istovremeno.izmedju vladajuce i potcinjene klase. kao osnov društvenih nejednakosti. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42.mentalno-higijenske mjere.kulturne.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija. Pretpostavka je da je školski sistem. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život. *Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti.) 40.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost..Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste. (socijalne.Objasni pojam jednakosti. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu.ekonomske. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja.vaspitne.39. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti. rađa različite (povoljne ili. -Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost.tj.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane. 43. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite. -Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva.

(kaste.stavove.Oblikuju se u staticnim drustvima.sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu.tj.. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju.stalezi.=medjugeneracijska mobilnost. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota. . 45.regiju.moguce je kretanje u oba smjera.vrijednosti.Objasni pojam drustvene pokretljivosti. -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.. -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima. (pripadnici istog sloja imaju iste norme.Pripadnost kasti je individualno postignuta..44.koja moze biti vertikalna i horizontalna.slojevi.nije pridobijena rodjenjem.= unutargeneracijska mobilnost. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici). -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi.Proizilaze iz Marksove teorije. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima.zdravlje.Klasa je otvorena grupa.povecanje ili smanjenje bogatstva.jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja. 47.Postoje razliciti stepeni siromastva.sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja.stanovanje.Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije. -Pauperizacija – siromastvo.narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva.socijalne indikatore i kvalitet zivota).posebno indijski.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma.) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti.inostranstvo.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje. 46.Selidba iz jednog mjesta u drugo.Objasni odlike drustvene slojevitosti.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti. *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece.moci..klase.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.granice medju kastama nisu ostro odredjene.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa.Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu.oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva.

U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci. -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac. 50. To ponekad znači i primjenu sile.organizacije.48. -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost. -Rad zahtjeva umni i fizicki napor.označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika.drustvene grupe. poslu i slično).Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji.Ne prima se plata. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.ona nuzno ukljucuje i pokoranje. *vlasnistvo – ekonomska moc. .kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene. -Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) . školi.(najprije nad zemljom.cini osnovu skonomije svakog drustva.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota.Objasni pojam i karakteristike rada.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.Objasni razliku izmedju rada. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici.drustvenog djelovanja.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao. -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca.Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca. -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje. -Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.grupi za pritisak i drugim.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) .Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta.drustvene institucije.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje.dobrovoljan ili volonterski.nekoliko njih. -Ako u drustvu ne postoji jednakost.manje je odgovoran i naporan.zanimanja i profesije. -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive.sposobnost i vjestinu. 49.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu.Samopostovanje. -Rad moze biti neplacen tj.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom).

Međutim.otkrili su kako ukrotiti vodu. 52.51. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine.U svim drustvima.Tako.masine.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije.pravilnici. materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema.. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese. kao što je točak. 53. -Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja.Prvo označava razvoj i primenu alata. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske.materijale i postupke koji olaksavaju rad.Takodje. -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva.vjetar. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva.Radnik postaje uskostrucan.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci. -Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje. mašina.prostorna projekcija drustva. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom.elektricitet i druge oblike energije.zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo.kultura. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke. *Grad – veliko.sto izaziva i promjenu samog mjesta rada.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota. -Tehnologija .. -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.politicke i kulturne ustanove.Tokom milenijuma ljudi su izumili alate . *smanjena drustvena mobilnost. su primeri tehnologije.slabe drustvene kontakte.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja.Objasni pojam tehnike i tehnologije.politika. 54.zdravstvo.pa njenu ulogu preuzimaju institucije.porodice.. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa. i prastari izumi. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi.paru.cime su povecali djelotvornost svog rada.. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.npr.Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje. .stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom.Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih.

djeca su bila pomocna radna snaga.On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama. -Etnicke grupe – zajednice. -Brak . -Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno.Navedi i objasni vrste etnickih grupa.sestre i njihove muzeve i djecu. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo.navedi oblike braka i srodstva..odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju.svoj zivotni areal.Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu.otudjenost ljudi je veca.jer mora obnavljati svoje clanove. *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci.djeda.u kojima dominira ruralna kultura.Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama.u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem.drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica.velika su emocionalna ocekivanja.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom.Porodica moze da ukljucuje babu.religijom.kulturnim obrascima ponasanja.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe.Objasni pojam braka. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom. 59.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla. . -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor.vezuje se za prostor.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima.-Pogledaj prethodno pitanje.Sto je drustvo razvijenije.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva. -U vecini tradiconalnih drustava.usvajanjem. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi.stvaralastva.brakom. 55.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola. 58.karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo.Grupa srasta sa prostorom.Kada je porodica u pitanju.u nasoj kulturi je ozakonjena.bracu.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu.Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike.izgradjuje sisrem komunikacije.. 57...moralom.prilagodjava se prirodnim karakteristikama. 56.obicajima.njihove zene.ljubav.ciji clanovi zive zajedno.sigurnost.

U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna.kulturom. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova. vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju.ponekad i religijom.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan. dijelom iste nacije.bratstvo i pleme.istorija.jezik.ekonomskih i drugih faktora. -U njima.privredna.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije.Osim proizvodne ima i ekonomsku. -Narod – razvijena etnicka grupa. mitovima o zajedničkim precima .oblast.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori.jezikom.covjek veruje u totem.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom.politicku i kulturnu funkciju. 60.posjeduju i manifestuju.porodica dobija novi oblik. mjestom boravka.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… .Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo. na kraju.jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa. -Teritorijalna.-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod.moralom. -Dakle.vaspitna.vjerska. 61.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.kulturna. simbolima. -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih.a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa.razvijeniju etnicku grupu. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.politickih. sa zajedničkom istorijom.Predstavlja pocetak patrijarhata.vezu se za odredjeno podrucje.teritorija i svijest. Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije.biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu.ekonomska. istorijski i danas.Objasni razliku izmedju naroda i nacije. jezikom. -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja). zajedničkom kulturom tradicijom.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija.drzava.Sira. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva.religija. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime .javlja se plemenska aristokratija. običajima.onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja.nastaje iz saveza plemena. *Crnogorci. ekonomijom i pravnim nasljeđem te. vjerovanju. -Kad se govori o odnosu naroda i nacije. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju..njegovanje biljaka-nova aktivnost.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije.obicajima.

odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije. *uredjenju – konfederacije.koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada.druznosti clanova.republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke.Navedi forme drzavne vlasti.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu. *Ideologija – skup ideja.Definisi i nabroj elemente drzave. *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti.pravo. -Veber: Po njemu. 66.Elementi države: . -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije.unitarne drzave.Odredi pojam i elemente politickih partija. . -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata.federacije. Najvažnija politička ustanova.sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva.Formira se na osnovu slobodnog izbora.centar drustvene moci. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak.Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze.62.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije.tip upravljanja.organa.ciljeva kojima partija tezi. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj.sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo. 65.Objasni pojam birokratije. -Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije. 64. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije.odredjuje njen organizacioni oblik.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama.opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana.identitet.cinovnici.birokrate. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama. -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve.pridobija neopredijeljeno biracko tijelo.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63. .vojne kasarne i korporacije.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.organizovani oblik djelovanja.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.oblik ponasanja prema javnosti.

robe.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda. 67.Formiranje sindikata. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.posljedicama.klubova.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja. 68.koristenje energije vjetra. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje.primjena savremenih sredstava u proizvodnji. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti.pojava manufakturne radionice.udruzenja.povecan stepen integracije. 69.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji. -Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava.Neophodna obrazovana radna snaga.protok ljudi.Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju).Povecanje efikasnosti.nove tehnologije. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije.vrijednosti...Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente..Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima.korijenite i radikalne.Razlikuju se prema uzrocima.politicke.razvoj razlicitih nivoa trzista.Objasni pojam i oblike tranzicije.asocijacija. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim . *vrijednostima : progres i regres.Otvorena drustva.produktivnosti.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana.Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.Upotreba atomske energije. *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske. *sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne.ideja.) – industrijalizacija.kapitala..Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji. -ZAVRSI.Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka.a sto je bitno za njen tok.opravdanosti.kulturne.robotika.ciljevima.Teritorija zajednica bila je odredjena.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo. *dubini i znacaju : nebitne.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva.partija. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije.Objasni vrste drustvenih promjena.informatika.komunikacije.evolucija i involucija. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota.Brzi saobracaj.energije nastale iz otpada. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi. *tempu odvijanja : nagle i postepene.

.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima. . -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.odnosu prema drugima. državom i čovječanstvom kao cjelinom. -Takodje.Objasni pojam i karakteristike globalizacije.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza.prirodne potencijale unistava.djelovanje na proizvodnju.konkretna drustva.a ne iscrpljivanje fizickih resursa.Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja.).povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti.Poistovjecuju je sa imperijalizmom.promjene u industrijskoj proizvodnji.konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom.ljekovima.drugim elementarnim potrebama.Nabroj i objasni socioloske discipline. -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu.Svijet postaje „globalno selo“.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom.dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije.crpi.drustvo je prinudjeno da svoje porizvode.redefinisu svoj plan privrednog razvoja. neravnomeran.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane. U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja. -Ogranicavanje potrosnje.Da bi opstalo..intervencije u njoj. -Po nekim teorijama. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen. ekonomskih i političkih interesa. izrazito protivrečan i dugoročan proces. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“. 71. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta.Objasni pojam odrzivog razvoja.posebno najrazvijeniji dio.. 70. *iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug. -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene. 72.Pojam prvi put upotrijebljen u UN.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo.siromasne prirodnim resursima.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja.kada su sile nametale svoju volju pojedincima. 73.racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina.trazenje alternativnih energetskih izvora.

.Istorija proucava pojedine dogadjaje.Predmet istrazivanja jeste oblast rada.trziste.Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije.Takodje se bavi pitanjima civilizacije.. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti.motivacija radnika.savremenom kulturom..roba. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska.narkomanija.vrste prava.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku.popularnom i potrosackom kulturom.kulturu.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.koje funkcije i komponente ima religija.oblicima umjetnickih formi.).Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije.samoubistvo.subkuluru devijantnih grupa.-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih.tipove.svojina i svojinski odnosi.radnih odnosa.uticaj drustva na religiju i religije na drustvo.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti.. 74..uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija.Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka.Povezanost pol.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.igra.njenog smisla...devijantno ponasanje..funkcije sela.ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture.njegove tipove od itorije do danas.politicke nauke.svojina i njena moc.cilja.njeni oblici i tipovi.dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru.konflikti u oblasti rada.etnografija.slobodnim vrmenom.Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama.profesionalne orijentacije. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.proucavanje izvora prava..funkcija.civilizacije.njene funkcije.tipove. *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.kriminal. *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost.dok psihologija proucava psihicke pojave. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod..tipovi. .uticaj drustva na karakter i tip porodice.drzave i prava..reakcije.tipovima kulture i umjetnosti.institucije porodice.. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture.organizacije.slobodno vrijeme.ekonomija kao sto su:rad.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije.masovnom..funkcije kulture.masovna kultura.maloljetnicka delikvencija. 75.kulturna politika. *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.istorija.sisteme.ideologije..brak i srodstvo.odnos prava i slobode.kockanje.veze politickih fenomena i stvarnosti.igrom. *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.grupe i drustvo kao cjelinu.oblike politickih grupa.njihovu hronologiju.podkulturama.modom..kontrakulturnim djelovanjima.tipove naselja.odnos prava i moci.politicka ekonomija.politicku moc.ulogu i znacaj grada..

predvidljivog .Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture.obrazovanost.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju.76.grupa.plemenitost. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale..ponasanju i stvaralastvu.ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva.naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).razlikuje od drugog drustva.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca..u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama.porijekla.Objasni pojam norme i vrijednosti.a ne realnost.pravda.obicaja i pogleda odredjene zajednice.kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva..komunikacije. Pozitivne vrijednosti.ugladjenost.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost.grupe ju jezik.postojale bi van covjeka i bile bi ideal.marljivost.one ne usmjeravaju vec zavode). -Rijec civilizacija je lat.stanovanja.Koliko god da su prirodne potrebe neophodne.na principu ljudskih bioloskih potreba.Mogu biti tradicionalne i savremene.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.One su pokretaci drustvenog razvoja.One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao.Ono po cemu se neko drustvo.Mogu biti lazne i ideologizovane. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca. 77. -Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.. *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.).i Frojd je isticao da norme kulture .nacin oblacenja.Norme su usvojene.stvorene objektivno.(npr.ali se u antropologiji razlikuju.gupa i sirih zajednica. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina. -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva.kultura ishrane.Poput njega.a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe). -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno.Definisi pojam kulture.znanja.kulture i drustva.Odredi znacenje pojma civilizacije.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju.ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja.stvaralastva.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja. 79.Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog.. 78. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem.ljepota.

-Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim..nazivamo oblicima kulture..odnosno dva razlicita tipa kulture.filozofiju.Objasni vezu izmedju tradicije i progresa.jezik.potreba za obrazovanjem).zajedicu .Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom.ispuni..porodice.masovna.covjeka i kulture. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture..potrosacka. Osim ovih tipova kulture .jezik.robovlasnickog perioda.kultura se dijeli na: umjetnost.vec odlikuju neku grupu. *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu..obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom. .Objasni pojam i vrste kulturnih potreba.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila. -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi. 82.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene.Osim njih. 80. -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti. 83.Objasni koji su ciljevi kulture.postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice.negiraju ih ili urusavaju.obicajne i pravne.buzoaska ili gradjanska kultura. -Npr.posljedica djelovanja.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode.religiju.cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske.(npr. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta.politiku.moralne.ostvari – potreba je nedostajanje neceg.moral.kultura srednjeg vijeka(feudalizma). -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima.taj model se naziva subkultura.da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka. 84. -U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor.kultura socijalistickih drustava. -Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure.obicaj.ponasanja.danas postoje i narodna (folk) kultura. – kontrakultura. 81... -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem.izvedene.Navedi osnovne tipove i oblike kulture.nauku.nastale na osnovu primarnih potreba ).Prema oblicima.Mogu biti primarne (urodjenje.

Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti.odnosno naucnom misljenju.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture.zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja.covjek mijenja i samog sebe.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja.Covjek podlijeze zakonima prirode.ali i sankcije ako se ta granica predje. -Covjek je bice koje se stalno cudi.Objasni osnovne funkcije kulture.legenda i nastanku bogova.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava.otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom..bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije.jer je i sam dio prirode.u potrazi je za boljim.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike.cesto se govori i o prirodi covjeka.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu.ona odredjuje granice ponasanja. 86.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj. -Osim ove prirode.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju.umjetnosti.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.pita se.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka.dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.Pojedinci razmjenjuju informacije.trpi njene uticaje. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.Razlikuje se od legende.-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja.njegova priroda je nemirna.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi.stanovanja.o nastanku svijeta i covjeka. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi. . – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka.stavove.njegovom karakteru.Mijenjajuci prirodu.temperamentu.ishrane.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima. 85. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu.knjizevnosti.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste.ideje..nezadovoljan je postojecim.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti. 87. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije. *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.

Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture..Odredi pojam i funkcije igre...smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.jer su igre bile posvecene miru.obicajima.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima.uvode se igre prerusavanja..termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen.spontanosti.medalja.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja. -Pogledaj pitanje broj 86.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.jer iako je po prirodi spontana.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda.nereda. 89..Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini).Npr.u vrijeme O.sticanje ugleda.Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija.liseno cilja. -Igre se dijele na : igre takmicenja. 88.biblioteka.utice na postojece znanje.(lovorov vijenac.jer nestaju pravila i norme.Otkriva nesto novo za primaoca.Po misljenju Finka. -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije.igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme..Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva.igre prerusavanja i igre zanosa.. 91.navikama.da bi se proslavila berba grozdja. -Institucije unose red u ljudsko djelovanje.titula.) ..Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa.hrabrosti.U Grckoj.) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“.propisima i zakonima.-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.igara.Posebno istice pravila.U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva.sto dovodi so vladavine anarhije. -U zavisnosti od igre.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu..otklanja nesporazume.civilizacije.slavile su se Dionizije.razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza.igre na srecu.bogu.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike.muzej.odavala posta bogu. -Igra .ona se ne moze odvijati bez pravila. 90.ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.morali su se prekinuti svi sukobi. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.One su temelj kulture.igre zavrsavale smrcu).biti siguran da je taj cilj ostvarljiv. -Osnovne ustanove su:arhiv.U vrijeme hriscanstva.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni.Utemeljene su na tradiciji.

Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti.korupcije.takmicenja.dostizanje transa.. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada.Dokolica je uslov za stvaralastvo.Danas..Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba.Olaksana je trgovina.dehumanizacija.(pucke svecanosti. 93.Uvode se nova pravila. . -Pojam se dovodi sa lat.meditacijom. 92.Sport je takodje cesto sredstvo politike.To je svijet realnog zivota djeteta..organizacije.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta.rekreativnog sporta i amaterizma.Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir. *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti. *dokolica znaci mirovanje oruzja.razmisljanjem.Umjesto fizicke kulture.ono ostvaruje svoj svijet.karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se. -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.sposobnost individue za mastanjem. 94.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine.To je dovelo do unosenja politike u sport.Sport prati huliganstvo navijackih grupa.svijet otkrica.Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice).terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz.dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.Komercijalizacija.kompjutera i svjetske mreze.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda.sport postaje zanimanje.od drustvenog sistema.U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.devijacija.zanosa.a postoje i ljudi.novca i pojave viska slobodnog vremena. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.kada postoji samo realnost igre.jer sve obaveze koje nose zivot i rad..saleci se kroz masku).Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta.Masovni profesionalni sport.Koriscenjem ovih medija. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama.namjestanja rezultata.Zbog toga.Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi.postoji mogucnost.mogu da obave kod kuce.. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije..sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport..70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare.maste.Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu.ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima.U igri.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika..Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu.

potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke.termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje.spitfire jakne.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici.drustvenih okolnsti.seksa i zadovoljstva. -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine.duznosti i pritisaka.Nekonformista je u stalnom revoltu.sto nekad prelazi u bunt.senzibiliteta.-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi.izrazava potrebu da negira postojece.rok.Nije suprotna radu.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo.prvi put se cuje zenski glas muzicarki.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu..Navedi razlicite pokrete mladih.Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka.odnosno kojim se razlikuje od ostalih. ..protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije. -Licnost . *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela.Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija. -Neki od pokreta su:pank.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode.Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost.(obrijane glave.a ne da stvara novo. 95. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca.Objasni pojam konformizma i nekonformizma. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma.odnosno razvija se staralacka individualnost.hevi metal pokreti.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti.vec samo njegov privid.martinke). -Rok – ideologija slobode. 98.umjetnicke ambicioznosti.politicke angazovanosti. -Pop. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu.kriterijumima i vrijednostima grupe. 97.stavova.rasne ili politicke natrpeljivosti.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija. 96. -Opcinjenost nasiljem.dnosno ponasanje prema mjeri.maskirne pantalone.Iskljucen je svaki fizicki rad.

nacin cesljanja. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.primjenjene umjetnosti.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta.psihoza..disciplinovana.stil. -U antici je imala edukativnu funkciju.a sa druge strane.Odredi pojam.da najavi ono sto ce biti.prati je jednakost..preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija.odjecu.jer je kolektivna.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu.Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima.heroji.kreaciju.sloboda izbora.kako umjetnost utice na drustvo. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu. *gradska(dinamicna).popularne umjetnosti.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude.sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti. 99. -Moda danas oznacava trenutni ukus..Javlja se u slobodnom ambijentu. -Moda je organizovana.Sa jedne strane. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog.nalazi se grupa imitatora. 101.odnosno onih koji podrzavaju novi trend..erotska i ekonomska funkcija mode.hobija.i od jedne epohe do druge.namjestaja. -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.ratnicka.umjetnost je bila u sluzbi magije.stresova putem lijepog. *seoska (konzervativna).Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh. -Luksuz – drustvena kategorija.. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad.muzicke ili sportske zvijezde.turizma.neuroza.a kasnije i a muskarca. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti.kombinovane umjetnosti...Suprotno inicijatorima.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika.Takodje.ili ukus vremena. -Umjetnost ima i funkciju vizije..Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi.nakit.da se distanciraju.odnosno sa stilom.Bila je ogranicena na izgled ljudi.Objasni funkciju umjetnosti.pripadnici elite.Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport .i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja.Moda je danas usla u sfere dizajna.slavili bogovi.filmske. -U odredjenim perodima.funkciju i podjelu mode.slobodu izbora tema.kozmetiku.Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu.plemstva.Moda je drustvena pojava.forme.Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba.sporta. -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna.. 100.

pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza..*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu..pojedinim grupama i u okviru drustva uopste.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma.konformizma.romanticarskog ljubavnog zanosa.sredstvo formiranja identiteta.privatnom. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota.poljoprivredni nadnicar. 105.izazivanjem skandala. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota. *impresionisticki tip – olicenje je Rembo..socijalnim oblicima i nivoima jezika.sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu..besposlicar.Objasni tipove boemstva.francuski pjesnik. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju..pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe.duhovni zivot.mornar.sukob generacija je u osnovi revolta.).drustvenim stavovima prema jeziku.poluprivatnom zivotu.Jezik je vezivno sredstvo. -Neki boemi su to radili i rade spontano.(npr.lutalica. -Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta.dok drugi.).odbijanje stvarne srece.interakcije.Navedi bitne karakteristike boemstva.Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti.odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva.a time i proizvod drustva.aristokratije. *ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.ludila. . 103.tradicije i konvencionalnosti.grupe i drustva kao cjeline..Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota.cistote (samoubilackog nagona.cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla... -Sa socioloskog aspekta.pijanstva.kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja.kroz svijet otpadnika.. 104.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture.) 102. -Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja..Objasni pojam jezika i govora.Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca.lucki radnik.brakova.nikogovic.strasti.pozlacivanje..oplemenjivanje gradjevina.sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja.interesa. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.iznenadjenja i skretanja paznje.osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.Revolt je uperen protiv luksuza.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.jezickim identitetom drustvenih grupa.egoizma.pakostan i opasan covjek.Objasni pojam i tipove morala.

-Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi.tezi se eksperimentisanju. . *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost. 108.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro.stvaranju djela koja se e dovrsavaju.odlikuje tradicionalnu porodicu.takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu.Ona zeli da bude u realnosti. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi. 106. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.odnosno sto je zlo.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati.nego odnos dopunjavanja.Iskrenost. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu.pravicnost.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima.na jednoj strani.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.drustveni zivot ce. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa.Medjutim.Zasniva se na slobodi izrazavanja.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni.izvidnicu.Drustvena uslovljenost muzike i filma.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju.posebno mlade.uzivanju u sopstvenom luksuzu.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet.posjedovanju.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom.one koji idu naprijed.novim formama kao i pristupom zivotu.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti.odanost.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove. 107.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.Drustvena uslovljenost filma i pozorista.obraz.Prema tome.Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti.casna rijec.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.novih naucnih.

Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti.lijepo se slazu.izborom seksualnih i bracnih partnera.ne smetajuci jedni drugima.Dakle.religijskih i nacionalnih zajednica.109.Sve to.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje.Socioloski posmatrano..Predstavlja suprotnost harmonicnoj.Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.doprinose razvoju i napretku porodice.vaspitanju djece.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi..i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura.rada.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama.ali obrasci misljenja. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.raspolaganja svojinom.ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.ravnopravna i punopravna razmjena.zive na istoj teritoriji.podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura.da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci.naravno.predrasude.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma..Shodno tome.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju. -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih.prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva. -Rodne razlike su rijetno neutralne..njihovo medjusobno dopunjavanje.jeste sirenje tolerancije.ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura. .Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice. 110.ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad).Osnovni cilj multikulturalnih zamisli. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja. 111. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost.Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa..funkcionisu.. -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica.djelovanja.obogacivanje i povezivanje.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful