MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

a odnosi se na sve ono sto je drustvo.Sartra.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu.drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica.dogadjaju se stihijski i nesvjesno. -Covjek je bice potreba.Froma.Nasuprot njima.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice.mora postupati po principu kategorickog imperativa.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode . 15.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente.Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?. Znacajna su istrazivanja Marksa. .Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi.sustina covjeka.Po Kantu. -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.Merkuzea. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju.Selera.pitanje same prirode covjeka .nista nije uslovljeno. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe.gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim.koji odredjuje. DOVRSI! 14. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave. 11.grupa i drustva.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem. Kao takav. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje.da bi covjek postigao svoj cilj.. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva.2.Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost. Apstraktnije.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1.drustveni odnosi.Po njemu. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava. 12. društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta.Odredi pojam i oblike determinizma. 13. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju.

prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima.interesovanja. 18. 20.17.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu. 19. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline..Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja.djelatnosti. -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.Odredi pojam i elemente drustvenih grupa.Status i uloga su nerazdvojni.politickim.rasporedi pravila povezivanja. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture.ekonomskim.).Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo.Tokom zivota. *prostorno-teritorijalna.*drustveno djelovanje u grupi.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase. -Drustvena uloga .porijekla. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim.Sredstvo posjedovanja.njihove veze.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.potreba.relacije.kulturnim i drugim uzrocima.Objasni pojam drustvene strukture. 21.demografskim.*teritorija. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.mjesta zivljenja. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici. *istorijsko-vremenska dimenzija.statusa.kulture.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.

i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou.klase.masovna selidba ljudi iz sela u gradove. -Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice. 26..Zbog toga.pleme. -ZAVRSI 25. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole. -Takodje.narod i nacija. 27.22.koristeci sve te okolnosti namece se..pri cemu su znacenja vaznija od pojave.Definisi fenomene kica i sunda. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi.. ..Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju.Cesto je nazivamo i strukturom.razlicite kultune i subkulturne grupe.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture.bratstvo.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa.Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja.. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija.Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije.. 29.rod.ekonomske.odnosno sta je obliku drustvene organizacije. *statusne: slicni drustveni polozaji npr. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje. *skracivanje – popularni izvodi.postajuci njihova jedina sansa.samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje. 23..gdje masovna kulutra vidi svoju sansu... -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje.politicke. *funskcionalne: vjerske. *prostorne: seoska i gradska zajednica.Objasni pojam simbola.najcesce se daju u revijalnoj stampi.formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.lokalne zajednice.susjedske grupe.elite. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe.slojevi. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna. 28.odnosno neka znacenja. DOVRSI! 24.imaju vise znacenja i vise tumacenja.

30. relativno zatvoren segment opšte kulture. metalci. -Subkultura je poseban. osim po stavovima i ciljevima. skinsi. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga.Objasni pojam kulture i subkulture.taoizam) . hip-hoperi.sve ono sto je manje vrijedno. rokeri. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku.konfucijanizam.-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“.Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije. ishrane. Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici.Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem.odnosno nevrijedno.posebnim simbolima. (K. munje.naglasavaju eticki ideal kao smisao.Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku.. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju..otpad..uglavnom se vezuje za literaturu.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe. poplave. to jest naučeni obrasci mišljenja. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa. gromovi i slično.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost). Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila. Takve pojave su na primer suše.hramovima. rastafarijanci.tralje. običaje.Marks).koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu. pankeri. *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova. 32. osjećanja i djelovanja neke grupe. 33. i po izgledu. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem.U tim religijama nema bogova.(budizam. spoljašnjim obeležjima i interesovanjima. a često i način oblačenja.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima.Odredi pojam i funkcije religije.Objasni prve oblike religijske svijesti. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi. -Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje.. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu. vrijednosti. ponašanja i moralnih normi. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile.svestenicima. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja. kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31. zajednice ili društva.

nagradjeno ili kaznjeno.Svaka ima vjersku propovjed. -Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama.dogmu.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike. *Vrsnjaci – znacajan faktor.Objasni pojam i vrste socijalizacije. 37.Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano.Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo.tj.nisu ogranicene na pojedini narod. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona.druzenje.novim obrascima ponasanja. 34. -Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve.Kako rastu.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.vjerski ritual i simbole.Svaka sebe smatra za jedinu pravu.razmijevanje.. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji.Objasni razliku izmedju magije i religije. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.govoru.ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje. 36.hriscanstvo i judeizam. *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika.TV najmocniji medij. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge. .Uvode ih u nova iskustva.odjeci. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima . *primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih.Objasni pojam sekularizacije.Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh.. -Mag ili vrac ne moli vise sile. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu.pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima. 38.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni.Oblikuju vrijednosti.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi.karakeristicna je za monoteisticke religije: islam.takmicenje.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.da bi opstala.Sve tri su univerzalne. 35.

*Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa. za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane.) 40.Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste.kulturne. pak. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture. (socijalne.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva.tj. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja. -Od nastanka privatne svojine.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost. -Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost.. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42. kao osnov društvenih nejednakosti. -Društvena podela rada. Istovremeno.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti.mentalno-higijenske mjere.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja. ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje. rađa različite (povoljne ili.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase. .izmedju vladajuce i potcinjene klase.vaspitne. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku. -Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva.ekonomske. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti.39. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. Pretpostavka je da je školski sistem. 43. oni su već.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite.Objasni pojam jednakosti.

regiju..Oblikuju se u staticnim drustvima.tj.koja moze biti vertikalna i horizontalna. *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece.) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti.Objasni pojam drustvene pokretljivosti. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti. -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima. 47. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma.Selidba iz jednog mjesta u drugo.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju.Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici).moguce je kretanje u oba smjera.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja.=medjugeneracijska mobilnost.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe.(kaste.jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste..oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima.Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi. -Pauperizacija – siromastvo.povecanje ili smanjenje bogatstva.slojevi.inostranstvo.Postoje razliciti stepeni siromastva.zdravlje.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva.Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske.narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota.stanovanje.moci.klase.Klasa je otvorena grupa.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.stalezi.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa. -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti.vrijednosti.socijalne indikatore i kvalitet zivota).posebno indijski.granice medju kastama nisu ostro odredjene.sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu.44. .stavove..Objasni odlike drustvene slojevitosti.nije pridobijena rodjenjem. (pripadnici istog sloja imaju iste norme. 46. -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti.Pripadnost kasti je individualno postignuta. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru.Proizilaze iz Marksove teorije.sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja.. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu.= unutargeneracijska mobilnost.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka. 45.

drustvenog djelovanja.sposobnost i vjestinu.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.ona nuzno ukljucuje i pokoranje. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) . -Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.48. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci.kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene. -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac. *vlasnistvo – ekonomska moc. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta.drustvene institucije.drustvene grupe. -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca. -Rad zahtjeva umni i fizicki napor.zanimanja i profesije. poslu i slično).(najprije nad zemljom. 50.cini osnovu skonomije svakog drustva. U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci. -Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi.Objasni razliku izmedju rada. 49.nekoliko njih.Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji. -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje. -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu.grupi za pritisak i drugim. školi.dobrovoljan ili volonterski. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje. .organizacije. To ponekad znači i primjenu sile.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom.Objasni pojam i karakteristike rada.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) . -Rad moze biti neplacen tj. -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive. -Ako u drustvu ne postoji jednakost.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom).manje je odgovoran i naporan.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge.Ne prima se plata.označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika.Samopostovanje.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje.

kultura..sto izaziva i promjenu samog mjesta rada.Prvo označava razvoj i primenu alata.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.Objasni pojam tehnike i tehnologije.paru. -Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja.otkrili su kako ukrotiti vodu.Takodje. 53. -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije..cime su povecali djelotvornost svog rada. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema.npr..politika.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja. mašina.elektricitet i druge oblike energije.Tokom milenijuma ljudi su izumili alate .Radnik postaje uskostrucan.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva.zdravstvo.Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti.pa njenu ulogu preuzimaju institucije. Međutim. 52.zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo. *Grad – veliko. -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva.porodice.51. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese.politicke i kulturne ustanove. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje.vjetar.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske. . materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema. -Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja.stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom.Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi.materijale i postupke koji olaksavaju rad. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa. kao što je točak..masine. 54. i prastari izumi.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje. *smanjena drustvena mobilnost.slabe drustvene kontakte.pravilnici. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine. -Tehnologija .prostorna projekcija drustva. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke. su primeri tehnologije.Tako. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom.U svim drustvima.

59. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo.Navedi i objasni vrste etnickih grupa.sestre i njihove muzeve i djecu.karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci. .Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima.obicajima.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama.otudjenost ljudi je veca.sigurnost. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.Grupa srasta sa prostorom.u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena.Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe.odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju.djeda.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica.Kada je porodica u pitanju. 57.Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike.svoj zivotni areal..vezuje se za prostor.drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba.izgradjuje sisrem komunikacije.usvajanjem..njihove zene. 56.. -Etnicke grupe – zajednice.djeca su bila pomocna radna snaga.kulturnim obrascima ponasanja. -Brak . *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.Objasni pojam braka.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva.u kojima dominira ruralna kultura.religijom.stvaralastva. 58.-Pogledaj prethodno pitanje. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem. -U vecini tradiconalnih drustava.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije.Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom.u nasoj kulturi je ozakonjena.On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama.bracu.ciji clanovi zive zajedno.prilagodjava se prirodnim karakteristikama.brakom.. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi. -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor..moralom.ljubav.navedi oblike braka i srodstva.jer mora obnavljati svoje clanove.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom.Sto je drustvo razvijenije.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu.velika su emocionalna ocekivanja.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla. 55.Porodica moze da ukljucuje babu. -Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno.

vaspitna. -U njima.religija.Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo. dijelom iste nacije.javlja se plemenska aristokratija.vjerska.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“. -Dakle. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija.njegovanje biljaka-nova aktivnost. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime .covjek veruje u totem.moralom. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori.porodica dobija novi oblik..politickih.drzava.teritorija i svijest. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva.Osim proizvodne ima i ekonomsku.Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava.Objasni razliku izmedju naroda i nacije.U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju. 60.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.posjeduju i manifestuju.jezikom. mjestom boravka. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost.oblast.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… .onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad. ekonomijom i pravnim nasljeđem te.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije.ekonomskih i drugih faktora.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.kulturom.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .jezik. istorijski i danas. -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija.nastaje iz saveza plemena. simbolima. sa zajedničkom istorijom.kulturna. običajima. 61. vjerovanju.biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu. -Teritorijalna.Sira. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva.privredna. -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja). vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih. na kraju.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija. -Narod – razvijena etnicka grupa.jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan.razvijeniju etnicku grupu.obicajima.Predstavlja pocetak patrijarhata.istorija. *Crnogorci.bratstvo i pleme. jezikom. zajedničkom kulturom tradicijom.vezu se za odredjeno podrucje.ekonomska.-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod. Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije. -Kad se govori o odnosu naroda i nacije.politicku i kulturnu funkciju. mitovima o zajedničkim precima .ponekad i religijom.

opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana.Elementi države: . 66. *uredjenju – konfederacije.pridobija neopredijeljeno biracko tijelo. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije. -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve.druznosti clanova. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije. -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata. .centar drustvene moci.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63.ciljeva kojima partija tezi. 65.federacije. -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije.Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak.Navedi forme drzavne vlasti.koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama. -Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije. 64.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama.Odredi pojam i elemente politickih partija.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.pravo.Objasni pojam birokratije.oblik ponasanja prema javnosti.organa. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj.tip upravljanja.Formira se na osnovu slobodnog izbora.identitet.sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva.vojne kasarne i korporacije.birokrate. .odredjuje njen organizacioni oblik.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.62.republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke.unitarne drzave.Definisi i nabroj elemente drzave.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije. -Veber: Po njemu.odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije. *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti. Najvažnija politička ustanova. *Ideologija – skup ideja.cinovnici.organizovani oblik djelovanja.sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo.

evolucija i involucija. -ZAVRSI.. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije.. *tempu odvijanja : nagle i postepene.robe.protok ljudi. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju).Brzi saobracaj.razvoj razlicitih nivoa trzista.primjena savremenih sredstava u proizvodnji.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji.korijenite i radikalne. -Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava. *vrijednostima : progres i regres.asocijacija.Razlikuju se prema uzrocima.klubova.Upotreba atomske energije. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja.pojava manufakturne radionice.produktivnosti.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa.energije nastale iz otpada.ciljevima.Objasni pojam i oblike tranzicije.posljedicama. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene.Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji.opravdanosti. 69.povecan stepen integracije.Formiranje sindikata.kapitala. *dubini i znacaju : nebitne. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti.Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente.Otvorena drustva.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva. 68.politicke.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo.) – industrijalizacija.Teritorija zajednica bila je odredjena.a sto je bitno za njen tok.Povecanje efikasnosti.udruzenja. *sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne.Neophodna obrazovana radna snaga.Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana.Objasni vrste drustvenih promjena.koristenje energije vjetra. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske.Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima..Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka..nove tehnologije.ideja.komunikacije.vrijednosti. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje.robotika. *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka.informatika. 67. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim .partija.kulturne.

*iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug. 72.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima. 73. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen. .drustvo je prinudjeno da svoje porizvode.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem.Objasni pojam i karakteristike globalizacije. -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu. -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada. ekonomskih i političkih interesa. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama. . U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja.Svijet postaje „globalno selo“.promjene u industrijskoj proizvodnji.ljekovima.posebno najrazvijeniji dio.prirodne potencijale unistava.konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina. neravnomeran.kada su sile nametale svoju volju pojedincima..racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“.intervencije u njoj.Objasni pojam odrzivog razvoja.drugim elementarnim potrebama.Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja.). -Takodje.redefinisu svoj plan privrednog razvoja. 71. -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta. izrazito protivrečan i dugoročan proces.siromasne prirodnim resursima. državom i čovječanstvom kao cjelinom. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.Da bi opstalo.. -Ogranicavanje potrosnje.dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu.konkretna drustva.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati. 70.crpi.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije.a ne iscrpljivanje fizickih resursa.Poistovjecuju je sa imperijalizmom.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka.djelovanje na proizvodnju.trazenje alternativnih energetskih izvora.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane.Nabroj i objasni socioloske discipline.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja.odnosu prema drugima.povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom. -Po nekim teorijama.Pojam prvi put upotrijebljen u UN.

.-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska.tipove naselja.uticaj drustva na religiju i religije na drustvo.politicku moc.igra.kulturna politika.uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija.uticaj drustva na karakter i tip porodice. *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.istorija.roba...organizacije.reakcije.funkcije kulture.ideologije.politicka ekonomija.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.motivacija radnika.slobodnim vrmenom.cilja.tipove.popularnom i potrosackom kulturom. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru..dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture.politicke nauke.savremenom kulturom.konflikti u oblasti rada.proucavanje izvora prava. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.samoubistvo.Povezanost pol.ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka.Predmet istrazivanja jeste oblast rada.oblicima umjetnickih formi.etnografija..subkuluru devijantnih grupa..institucije porodice. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom.Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije.svojina i svojinski odnosi.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture. 74.kulturu.veze politickih fenomena i stvarnosti.kockanje.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.njeni oblici i tipovi..Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka.svojina i njena moc..modom. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti.radnih odnosa.ekonomija kao sto su:rad.tipovima kulture i umjetnosti.devijantno ponasanje.koje funkcije i komponente ima religija.igrom.ulogu i znacaj grada.grupe i drustvo kao cjelinu.masovnom.trziste.civilizacije.profesionalne orijentacije.odnos prava i slobode.dok psihologija proucava psihicke pojave. *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.funkcije sela.oblike politickih grupa.vrste prava. . *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.njene funkcije.njihovu hronologiju.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku.njenog smisla.maloljetnicka delikvencija.sisteme.tipove.Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije.).brak i srodstvo.kriminal. *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost.odnos prava i moci.podkulturama.. 75.funkcija.Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama..Istorija proucava pojedine dogadjaje.. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod.masovna kultura.. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku..Takodje se bavi pitanjima civilizacije.drzave i prava..kontrakulturnim djelovanjima.njegove tipove od itorije do danas..narkomanija.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije.slobodno vrijeme.tipovi..

-Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti. -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem. 78.plemenitost.obrazovanost.One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina. *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.Definisi pojam kulture. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture.grupa.Koliko god da su prirodne potrebe neophodne.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama.stvorene objektivno.ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja.gupa i sirih zajednica.Odredi znacenje pojma civilizacije.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva. -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani..Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno. Pozitivne vrijednosti.. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.na principu ljudskih bioloskih potreba.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.one ne usmjeravaju vec zavode).postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti.grupe ju jezik. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva.postojale bi van covjeka i bile bi ideal.blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale.kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo.One su pokretaci drustvenog razvoja.marljivost.obicaja i pogleda odredjene zajednice.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju.razlikuje od drugog drustva. 77.stvaralastva.ponasanju i stvaralastvu.a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe).ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva.Mogu biti lazne i ideologizovane.(npr. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem. 79.76.Poput njega. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.stanovanja..ugladjenost.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.porijekla.predvidljivog .uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura. -Rijec civilizacija je lat.ljepota.naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).kultura ishrane.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost..nacin oblacenja.Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture.i Frojd je isticao da norme kulture .pravda.Ono po cemu se neko drustvo.ali se u antropologiji razlikuju.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca.).komunikacije.Objasni pojam norme i vrijednosti.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja.Norme su usvojene.znanja..kulture i drustva.a ne realnost.Mogu biti tradicionalne i savremene.

-U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor.porodice.Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom.(npr. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture.potrosacka...jezik.nazivamo oblicima kulture.buzoaska ili gradjanska kultura.negiraju ih ili urusavaju.kultura socijalistickih drustava.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene.kultura srednjeg vijeka(feudalizma).odnosno dva razlicita tipa kulture.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila.taj model se naziva subkultura.politiku. -Npr. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem.covjeka i kulture.kultura se dijeli na: umjetnost. -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti.filozofiju..da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka. 83..ostvari – potreba je nedostajanje neceg. 82.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode.danas postoje i narodna (folk) kultura. -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi. -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima.. -Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure.ispuni.religiju..potreba za obrazovanjem).vec odlikuju neku grupu.Prema oblicima.masovna.cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva.obicajne i pravne.zajedicu . – kontrakultura. -Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim.. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta. 80.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse. 84.Objasni koji su ciljevi kulture.moralne.ponasanja.Navedi osnovne tipove i oblike kulture.obicaj.Objasni vezu izmedju tradicije i progresa.posljedica djelovanja.moral.robovlasnickog perioda.Osim njih.Mogu biti primarne (urodjenje. 81.jezik.postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice. Osim ovih tipova kulture .Objasni pojam i vrste kulturnih potreba. . *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu.nauku.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske. -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture.obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom.izvedene.nastale na osnovu primarnih potreba ).

-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja. -Covjek je bice koje se stalno cudi.njegova priroda je nemirna. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja.Mijenjajuci prirodu.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture.bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom. – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka.temperamentu.cesto se govori i o prirodi covjeka.stavove. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije.Pojedinci razmjenjuju informacije.trpi njene uticaje.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.ona odredjuje granice ponasanja.umjetnosti. . 85.u potrazi je za boljim.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima.ishrane. -Osim ove prirode. 87.legenda i nastanku bogova.covjek mijenja i samog sebe.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture.Covjek podlijeze zakonima prirode.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti.stanovanja.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.nezadovoljan je postojecim. *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve.. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno.ideje.njegovom karakteru.Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti.jer je i sam dio prirode.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti.pita se.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji. 86..dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj.Objasni osnovne funkcije kulture.odnosno naucnom misljenju.Razlikuje se od legende.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju.o nastanku svijeta i covjeka.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan.ali i sankcije ako se ta granica predje.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.knjizevnosti.

-Institucije unose red u ljudsko djelovanje.ona se ne moze odvijati bez pravila. -Igra .biti siguran da je taj cilj ostvarljiv.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.jer iako je po prirodi spontana.-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.Npr.igara.hrabrosti.U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.sticanje ugleda.Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.One su temelj kulture.) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“.Odredi pojam i funkcije igre.morali su se prekinuti svi sukobi.) .(lovorov vijenac.slavile su se Dionizije.navikama..razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza.igre zavrsavale smrcu).Po misljenju Finka.igre prerusavanja i igre zanosa.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima.liseno cilja. -U zavisnosti od igre. -Igre se dijele na : igre takmicenja.muzej.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda.spontanosti.utice na postojece znanje.obicajima.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja. -Osnovne ustanove su:arhiv. 88..Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa.igre na srecu. 90. 91.medalja..Otkriva nesto novo za primaoca.odavala posta bogu.Posebno istice pravila.smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.. 89.biblioteka.Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija.Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva.bogu.sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije.otklanja nesporazume.sto dovodi so vladavine anarhije.U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“.civilizacije.U vrijeme hriscanstva. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini).termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen.nereda.jer nestaju pravila i norme.. -Pogledaj pitanje broj 86.Utemeljene su na tradiciji.propisima i zakonima.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu.igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme...uvode se igre prerusavanja.U Grckoj.da bi se proslavila berba grozdja.u vrijeme O.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike..ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima..titula.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni. -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).jer su igre bile posvecene miru.

.Danas. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.Uvode se nova pravila.Olaksana je trgovina.rekreativnog sporta i amaterizma.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare.devijacija.razmisljanjem.maste..Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice).jer sve obaveze koje nose zivot i rad.Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti.korupcije.sport postaje zanimanje.novca i pojave viska slobodnog vremena.kada postoji samo realnost igre.Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine. *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti.Komercijalizacija.Sport prati huliganstvo navijackih grupa. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta.postoji mogucnost. 93.zanosa.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda. .karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika..sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport.takmicenja.namjestanja rezultata..Koriscenjem ovih medija.terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz.ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima.(pucke svecanosti.organizacije.dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba.saleci se kroz masku). -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.To je dovelo do unosenja politike u sport.mogu da obave kod kuce.Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi.U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.Masovni profesionalni sport.Umjesto fizicke kulture.Sport je takodje cesto sredstvo politike..To je svijet realnog zivota djeteta.kompjutera i svjetske mreze. *dokolica znaci mirovanje oruzja.Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta. -Pojam se dovodi sa lat.ono ostvaruje svoj svijet..U igri.Zbog toga.dostizanje transa..Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama..Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu.svijet otkrica.meditacijom.70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija.dehumanizacija.a postoje i ljudi. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada.sposobnost individue za mastanjem.Dokolica je uslov za stvaralastvo. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska. 92.od drustvenog sistema. 94.

96.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje.prvi put se cuje zenski glas muzicarki. -Pop. . -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine..nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu.a ne da stvara novo.rasne ili politicke natrpeljivosti.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo.rok.dnosno ponasanje prema mjeri.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti. -Opcinjenost nasiljem. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice.odnosno kojim se razlikuje od ostalih. -Rok – ideologija slobode.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela.maskirne pantalone.Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost.Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka.umjetnicke ambicioznosti.kriterijumima i vrijednostima grupe.sto nekad prelazi u bunt. -Licnost .potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke.stavova.seksa i zadovoljstva. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama.politicke angazovanosti.drustvenih okolnsti. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca.Iskljucen je svaki fizicki rad.martinke).-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi.duznosti i pritisaka.odnosno razvija se staralacka individualnost.protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije.Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija. *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti. -Neki od pokreta su:pank. 97.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija.Objasni pojam konformizma i nekonformizma. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja.Nekonformista je u stalnom revoltu.vec samo njegov privid.Navedi razlicite pokrete mladih.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja.spitfire jakne.Nije suprotna radu. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.(obrijane glave. 98.hevi metal pokreti.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem..senzibiliteta.izrazava potrebu da negira postojece.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu. 95.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici.

stil.Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve.kreaciju..jer je kolektivna. *seoska (konzervativna).Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi. -Moda je organizovana.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.Suprotno inicijatorima.i od jedne epohe do druge.. *gradska(dinamicna). -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna.ratnicka.Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh. 100.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta.Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu.Sa jedne strane.sloboda izbora.prati je jednakost.forme.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog.popularne umjetnosti. -Umjetnost ima i funkciju vizije.namjestaja.primjenjene umjetnosti.i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja..Javlja se u slobodnom ambijentu.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.ili ukus vremena.a kasnije i a muskarca. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog.Moda je danas usla u sfere dizajna. -U antici je imala edukativnu funkciju.funkciju i podjelu mode.slavili bogovi.slobodu izbora tema.a sa druge strane.hobija.Objasni funkciju umjetnosti.. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport . -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.odnosno sa stilom. -Luksuz – drustvena kategorija.plemstva.da najavi ono sto ce biti.turizma.heroji.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu.preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija.sporta. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum.pripadnici elite..disciplinovana.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika.nalazi se grupa imitatora.stresova putem lijepog...nacin cesljanja.odnosno onih koji podrzavaju novi trend. 101.Takodje.psihoza.kozmetiku.neuroza. 99.umjetnost je bila u sluzbi magije.Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba.odjecu..sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti.muzicke ili sportske zvijezde.-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude.erotska i ekonomska funkcija mode.nakit.kako umjetnost utice na drustvo. -U odredjenim perodima. -Moda danas oznacava trenutni ukus.Bila je ogranicena na izgled ljudi.da se distanciraju.Moda je drustvena pojava.Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima.filmske. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad..kombinovane umjetnosti. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu.Odredi pojam.

*ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla.Jezik je vezivno sredstvo.odbijanje stvarne srece.ludila..socijalnim oblicima i nivoima jezika.kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja.mornar.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta.(npr.oplemenjivanje gradjevina.jezickim identitetom drustvenih grupa.pojedinim grupama i u okviru drustva uopste.interesa.sukob generacija je u osnovi revolta.Objasni pojam jezika i govora.pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe.romanticarskog ljubavnog zanosa.Objasni tipove boemstva.sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu. 104.interakcije. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma.duhovni zivot.).Objasni pojam i tipove morala.pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota.a time i proizvod drustva..odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva.privatnom.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju..pakostan i opasan covjek.lucki radnik. *impresionisticki tip – olicenje je Rembo.*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost..osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.Navedi bitne karakteristike boemstva.aristokratije.pijanstva. -Sa socioloskog aspekta..dok drugi.grupe i drustva kao cjeline.besposlicar.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti.brakova.Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota.poluprivatnom zivotu.francuski pjesnik.iznenadjenja i skretanja paznje.konformizma.drustvenim stavovima prema jeziku.).kroz svijet otpadnika. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota.lutalica.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.nikogovic.izazivanjem skandala. 105. -Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti..strasti. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.cistote (samoubilackog nagona.) 102..sredstvo formiranja identiteta.pozlacivanje.Revolt je uperen protiv luksuza.egoizma. . -Neki boemi su to radili i rade spontano.. 103.tradicije i konvencionalnosti.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju. -Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja.Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca...sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja.poljoprivredni nadnicar.. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture.

Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca. 107.Prema tome.uzivanju u sopstvenom luksuzu.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju.casna rijec.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje.pravicnost.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu.one koji idu naprijed.Ona zeli da bude u realnosti. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.odlikuje tradicionalnu porodicu. 108.drustveni zivot ce. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu.posebno mlade.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti.tezi se eksperimentisanju. .Medjutim.odnosno sto je zlo.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa. -Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom.Iskrenost.izvidnicu. *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost.novim formama kao i pristupom zivotu.novih naucnih. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja.posjedovanju.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe.takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje.na jednoj strani.obraz.Zasniva se na slobodi izrazavanja. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi. 106.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet.Drustvena uslovljenost filma i pozorista. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.odanost.nego odnos dopunjavanja.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt.Drustvena uslovljenost muzike i filma.stvaranju djela koja se e dovrsavaju.

.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa..funkcionisu.multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji.ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.naravno.doprinose razvoju i napretku porodice.109.vaspitanju djece.lijepo se slazu. 111.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama.zive na istoj teritoriji.Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice.Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.Socioloski posmatrano. -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih. -Rodne razlike su rijetno neutralne.izborom seksualnih i bracnih partnera.rada.Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti.jeste sirenje tolerancije.ali obrasci misljenja.Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja.religijskih i nacionalnih zajednica. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad).javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.Sve to.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju.Dakle.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi.predrasude.raspolaganja svojinom.obogacivanje i povezivanje. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost.da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci..Shodno tome.i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje. ..dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura. -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica..ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.ravnopravna i punopravna razmjena..podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura.prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva.Predstavlja suprotnost harmonicnoj.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.djelovanja.Osnovni cilj multikulturalnih zamisli.ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura. 110.Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture.njihovo medjusobno dopunjavanje.ne smetajuci jedni drugima. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful