P. 1
Maturski Ispit Iz Sociologije

Maturski Ispit Iz Sociologije

|Views: 4,532|Likes:

More info:

Published by: Igor Iśa Aksentijevic on Apr 13, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/28/2015

pdf

text

original

MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

Znacajna su istrazivanja Marksa.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara.Sartra.mora postupati po principu kategorickog imperativa. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16. 15.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode .Odredi pojam i oblike determinizma.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi. 13.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu.sustina covjeka.da bi covjek postigao svoj cilj. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje.Nasuprot njima.Froma.Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva.Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju. društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta. Apstraktnije. 12.gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim.Po njemu.koji odredjuje. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe. DOVRSI! 14.Merkuzea.nista nije uslovljeno.dogadjaju se stihijski i nesvjesno.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat. -Covjek je bice potreba.a odnosi se na sve ono sto je drustvo. . -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1.Po Kantu.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava.2.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente.grupa i drustva.Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju. Kao takav.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi.drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.drustveni odnosi.Selera.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka.. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave.pitanje same prirode covjeka . 11. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.

Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.njihove veze. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.*drustveno djelovanje u grupi.porijekla. *prostorno-teritorijalna.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.demografskim.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike.interesovanja.Status i uloga su nerazdvojni. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici. 18. -Drustvena uloga . 20.dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente.statusa.17.Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe.. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim. 19.mjesta zivljenja. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.kulture. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline.relacije.ekonomskim. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo.politickim. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja.Objasni pojam drustvene strukture. 21.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase.rasporedi pravila povezivanja.djelatnosti.kulturnim i drugim uzrocima.prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima.*teritorija.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .Odredi pojam i elemente drustvenih grupa.Tokom zivota. *istorijsko-vremenska dimenzija.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.).Sredstvo posjedovanja. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja.potreba. -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.

-Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice.elite. 29. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija. *funskcionalne: vjerske.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa.slojevi.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole.politicke. -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja.ekonomske.. 26. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala.Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture.. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno.odnosno sta je obliku drustvene organizacije.razlicite kultune i subkulturne grupe.rod. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj.Cesto je nazivamo i strukturom. -ZAVRSI 25. *prostorne: seoska i gradska zajednica. 27. 23.pri cemu su znacenja vaznija od pojave. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio.postajuci njihova jedina sansa. -Takodje. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi.formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.masovna selidba ljudi iz sela u gradove. *skracivanje – popularni izvodi...narod i nacija. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna.imaju vise znacenja i vise tumacenja.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni.i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou.Definisi fenomene kica i sunda.susjedske grupe. 28..gdje masovna kulutra vidi svoju sansu.Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture.Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara..bratstvo.pleme.klase..koristeci sve te okolnosti namece se. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju.22.Zbog toga.. . DOVRSI! 24.odnosno neka znacenja. *statusne: slicni drustveni polozaji npr.samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje.lokalne zajednice..najcesce se daju u revijalnoj stampi.Objasni pojam simbola. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje.

-Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. munje.taoizam) . kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31. rastafarijanci. 32. a često i način oblačenja. osim po stavovima i ciljevima. metalci.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost). Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem. poplave. osjećanja i djelovanja neke grupe.Marks).naglasavaju eticki ideal kao smisao.Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj. običaje. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja. gromovi i slično. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa.odnosno nevrijedno.. (K. relativno zatvoren segment opšte kulture.. 33.. zajednice ili društva. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu.svestenicima. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi. -Subkultura je poseban.tralje. 30.(budizam. to jest naučeni obrasci mišljenja.uglavnom se vezuje za literaturu.Objasni pojam kulture i subkulture.. ishrane. pankeri. skinsi. *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu.hramovima.otpad.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima.posebnim simbolima. ponašanja i moralnih normi. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku. vrijednosti.konfucijanizam.koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe. spoljašnjim obeležjima i interesovanjima. Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe.Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija. i po izgledu. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije. Takve pojave su na primer suše. hip-hoperi.sve ono sto je manje vrijedno. rokeri.U tim religijama nema bogova. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila.-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“.Objasni prve oblike religijske svijesti. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem.Odredi pojam i funkcije religije.Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku.

-Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama.dogmu.Oblikuju vrijednosti.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.nisu ogranicene na pojedini narod.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci.Kako rastu.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni.karakeristicna je za monoteisticke religije: islam. -Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve. 36. 38.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima . *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika.Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge. *primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji.Svaka ima vjersku propovjed. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji.takmicenje.Objasni pojam i vrste socijalizacije.novim obrascima ponasanja.pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.Uvode ih u nova iskustva.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije.hriscanstvo i judeizam.ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje. -Mag ili vrac ne moli vise sile.Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru..Sve tri su univerzalne.odjeci.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva.Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno. *Vrsnjaci – znacajan faktor. 37. 35..TV najmocniji medij. .vjerski ritual i simbole. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije.razmijevanje.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike.druzenje.tj. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu.da bi opstala. 34. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona.Svaka sebe smatra za jedinu pravu.govoru.nagradjeno ili kaznjeno.Objasni pojam sekularizacije.Objasni razliku izmedju magije i religije.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.

za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život. -Društvena podela rada.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase. oni su već.39. rađa različite (povoljne ili. (socijalne.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja.Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. kao osnov društvenih nejednakosti. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41. -Od nastanka privatne svojine. -Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti.tj.kulturne. *Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti. 43. Istovremeno. pak. Pretpostavka je da je školski sistem. -Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost. ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje. .izmedju vladajuce i potcinjene klase.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti.ekonomske.vaspitne. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku.Objasni pojam jednakosti. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija.mentalno-higijenske mjere. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva.) 40. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu..

Pripadnost kasti je individualno postignuta. -Pauperizacija – siromastvo. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma.oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe.Objasni pojam drustvene pokretljivosti.sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici).Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije.Oblikuju se u staticnim drustvima.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa.(kaste. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota..posebno indijski.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti.zdravlje.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi. . *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece.stavove.moguce je kretanje u oba smjera. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru.Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike.Postoje razliciti stepeni siromastva. -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti..Objasni odlike drustvene slojevitosti. -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.stanovanje.= unutargeneracijska mobilnost.nije pridobijena rodjenjem.narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva.=medjugeneracijska mobilnost.inostranstvo.tj. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima.44.jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste.vrijednosti.klase.Selidba iz jednog mjesta u drugo.regiju.sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu..Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe. 47..slojevi. (pripadnici istog sloja imaju iste norme.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva.moci.Klasa je otvorena grupa.povecanje ili smanjenje bogatstva. -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima.koja moze biti vertikalna i horizontalna.Proizilaze iz Marksove teorije.) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti. 45.stalezi. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka.granice medju kastama nisu ostro odredjene. 46.socijalne indikatore i kvalitet zivota).

označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika.drustvene grupe.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje. U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci. školi.Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci.48. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.drustvenog djelovanja.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge. 49. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici. -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca.sposobnost i vjestinu. -Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi.Ne prima se plata. -Rad zahtjeva umni i fizicki napor.(najprije nad zemljom.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) . -Ako u drustvu ne postoji jednakost.ona nuzno ukljucuje i pokoranje. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom). -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom. *vlasnistvo – ekonomska moc. .Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca.zanimanja i profesije. 50. poslu i slično). -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac. -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost. -Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci.Samopostovanje.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.dobrovoljan ili volonterski.grupi za pritisak i drugim. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta.kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.Objasni pojam i karakteristike rada.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.Objasni razliku izmedju rada.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota.manje je odgovoran i naporan. -Rad moze biti neplacen tj.organizacije. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) . -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje.drustvene institucije.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu. To ponekad znači i primjenu sile.nekoliko njih.Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji.cini osnovu skonomije svakog drustva.

-Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja.Takodje. -Tehnologija .Prvo označava razvoj i primenu alata.politika.materijale i postupke koji olaksavaju rad. mašina.masine.. materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema.sto izaziva i promjenu samog mjesta rada.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja. 53.pravilnici.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije.Objasni pojam tehnike i tehnologije.Tako.. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke.slabe drustvene kontakte. Međutim.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota.U svim drustvima. su primeri tehnologije.kultura.elektricitet i druge oblike energije. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci.Radnik postaje uskostrucan.otkrili su kako ukrotiti vodu.Tokom milenijuma ljudi su izumili alate .paru.porodice. . -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje.Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih. *Grad – veliko.zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo. 54. -Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja. i prastari izumi. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva.Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa. -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva.vjetar. kao što je točak.politicke i kulturne ustanove. *smanjena drustvena mobilnost. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.npr.cime su povecali djelotvornost svog rada.prostorna projekcija drustva.zdravstvo. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom..stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom.51.pa njenu ulogu preuzimaju institucije. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske. 52. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi.

u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena. .odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju..Objasni pojam braka.Porodica moze da ukljucuje babu.sigurnost.Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade. -Brak .Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu.Grupa srasta sa prostorom.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije.izgradjuje sisrem komunikacije..djeda.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica. 56.Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike.religijom.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola.otudjenost ljudi je veca.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima.obicajima. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo..-Pogledaj prethodno pitanje. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom..karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci. 57.svoj zivotni areal.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla. -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor.u nasoj kulturi je ozakonjena.drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba.stvaralastva.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola.Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci.Kada je porodica u pitanju.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom. -Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi..brakom.vezuje se za prostor.velika su emocionalna ocekivanja.sestre i njihove muzeve i djecu.Sto je drustvo razvijenije. 55.bracu. -Etnicke grupe – zajednice.kulturnim obrascima ponasanja.njihove zene.ciji clanovi zive zajedno.Navedi i objasni vrste etnickih grupa. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva.prilagodjava se prirodnim karakteristikama.moralom.u kojima dominira ruralna kultura.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu. *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.ljubav. 58. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo.usvajanjem.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama.djeca su bila pomocna radna snaga. -U vecini tradiconalnih drustava. 59.On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama.navedi oblike braka i srodstva.jer mora obnavljati svoje clanove.

a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije. 60.covjek veruje u totem.ekonomska. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva. 61.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“. vjerovanju.-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod. *Crnogorci.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .privredna.istorija.kulturom. simbolima. zajedničkom kulturom tradicijom.Objasni razliku izmedju naroda i nacije. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.javlja se plemenska aristokratija.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad. -Dakle. -U njima.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.teritorija i svijest.jezik.bratstvo i pleme.moralom.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota.Sira.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom. -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja). -Kad se govori o odnosu naroda i nacije.ponekad i religijom.Predstavlja pocetak patrijarhata.porodica dobija novi oblik. Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava. običajima.vezu se za odredjeno podrucje. -Narod – razvijena etnicka grupa.Osim proizvodne ima i ekonomsku.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija. -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija.njegovanje biljaka-nova aktivnost. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa.razvijeniju etnicku grupu. -Teritorijalna.jezikom.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije.biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu.politickih.oblast.onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja.vjerska.nastaje iz saveza plemena. vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju. jezikom.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… .ekonomskih i drugih faktora. mitovima o zajedničkim precima .obicajima.Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije. na kraju. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva.jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime .Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo. mjestom boravka. ekonomijom i pravnim nasljeđem te.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija. sa zajedničkom istorijom. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.kulturna. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost.religija.posjeduju i manifestuju. dijelom iste nacije. istorijski i danas. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju.drzava.politicku i kulturnu funkciju.U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova..vaspitna.

-Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu.federacije. *Ideologija – skup ideja. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada.organa.62. .koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti.ciljeva kojima partija tezi.odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije.identitet.Objasni pojam birokratije. -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj.druznosti clanova. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak.cinovnici.pravo.Definisi i nabroj elemente drzave. 64.opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana. Najvažnija politička ustanova.tip upravljanja. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama.organizovani oblik djelovanja.centar drustvene moci. 66. 65.odredjuje njen organizacioni oblik.vojne kasarne i korporacije.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.oblik ponasanja prema javnosti. -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama.republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke.Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije.sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo.Elementi države: . *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti.birokrate.Formira se na osnovu slobodnog izbora. -Veber: Po njemu.unitarne drzave.Odredi pojam i elemente politickih partija. -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63.sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva. .Navedi forme drzavne vlasti. *uredjenju – konfederacije.pridobija neopredijeljeno biracko tijelo.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.

Povecanje efikasnosti.produktivnosti.Brzi saobracaj.robe.klubova. *tempu odvijanja : nagle i postepene.Neophodna obrazovana radna snaga.Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva.Objasni vrste drustvenih promjena. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije. -Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava.robotika.pojava manufakturne radionice. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima.kapitala.ciljevima.korijenite i radikalne.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji.koristenje energije vjetra. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske.kulturne.Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa. 69. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje.nove tehnologije. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota.politicke.a sto je bitno za njen tok.vrijednosti.Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente.ideja.evolucija i involucija.Upotreba atomske energije. 67.povecan stepen integracije.opravdanosti..primjena savremenih sredstava u proizvodnji. *dubini i znacaju : nebitne. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja.partija.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana.Objasni pojam i oblike tranzicije. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim . *vrijednostima : progres i regres.razvoj razlicitih nivoa trzista.Otvorena drustva.energije nastale iz otpada. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene. *sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne.Teritorija zajednica bila je odredjena.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo.udruzenja.informatika. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti.posljedicama.protok ljudi.Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.asocijacija.Razlikuju se prema uzrocima..Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju).Formiranje sindikata.) – industrijalizacija. -ZAVRSI. *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda. 68..komunikacije.. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije.

konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina. -Takodje.. -Ogranicavanje potrosnje.povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti.Poistovjecuju je sa imperijalizmom. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije. 72. -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom.racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina.prirodne potencijale unistava. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“. ekonomskih i političkih interesa. 71. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta.ljekovima.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati.trazenje alternativnih energetskih izvora.redefinisu svoj plan privrednog razvoja.konkretna drustva.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka.).odnosu prema drugima.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem.Pojam prvi put upotrijebljen u UN. U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja. . -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu.Objasni pojam odrzivog razvoja.siromasne prirodnim resursima.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane..Objasni pojam i karakteristike globalizacije.Da bi opstalo. 73. .Svijet postaje „globalno selo“. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom.kada su sile nametale svoju volju pojedincima. neravnomeran. izrazito protivrečan i dugoročan proces. -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene.crpi. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen. državom i čovječanstvom kao cjelinom. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama. *iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug.dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu.Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.Nabroj i objasni socioloske discipline.promjene u industrijskoj proizvodnji.posebno najrazvijeniji dio.a ne iscrpljivanje fizickih resursa.drugim elementarnim potrebama.intervencije u njoj.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja.drustvo je prinudjeno da svoje porizvode. 70. -Po nekim teorijama.djelovanje na proizvodnju.

devijantno ponasanje.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom..Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama.motivacija radnika.masovna kultura.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture.slobodno vrijeme.Istorija proucava pojedine dogadjaje..subkuluru devijantnih grupa.tipovima kulture i umjetnosti.oblike politickih grupa. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku.njegove tipove od itorije do danas.slobodnim vrmenom.ideologije.funkcije sela..politicke nauke.Takodje se bavi pitanjima civilizacije..proucavanje izvora prava.Povezanost pol.odnos prava i moci.brak i srodstvo.ekonomija kao sto su:rad.istorija.kockanje.tipove.maloljetnicka delikvencija. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture.dok psihologija proucava psihicke pojave..igra.igrom.Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka.sisteme.konflikti u oblasti rada.tipove naselja.njeni oblici i tipovi.Predmet istrazivanja jeste oblast rada.radnih odnosa. *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru.roba. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture.organizacije.uticaj drustva na religiju i religije na drustvo.).politicku moc.cilja. *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije.masovnom..-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih.podkulturama..modom.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture.. 75. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture.savremenom kulturom.Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije...etnografija.ulogu i znacaj grada.njenog smisla.funkcija.funkcije kulture.civilizacije..njihovu hronologiju.Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije.oblicima umjetnickih formi. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska.vrste prava. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.. *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod.koje funkcije i komponente ima religija.svojina i svojinski odnosi.tipovi. .uticaj drustva na karakter i tip porodice.njene funkcije.kulturna politika.odnos prava i slobode.reakcije.. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.popularnom i potrosackom kulturom. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.kulturu..institucije porodice.politicka ekonomija.svojina i njena moc.grupe i drustvo kao cjelinu.kriminal.uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti.narkomanija.profesionalne orijentacije.veze politickih fenomena i stvarnosti.. 74.drzave i prava.ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka..tipove.samoubistvo. *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost.kontrakulturnim djelovanjima.trziste.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.

postojale bi van covjeka i bile bi ideal.Ono po cemu se neko drustvo.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.ljepota.. Pozitivne vrijednosti.marljivost.stanovanja.. *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.obicaja i pogleda odredjene zajednice.76.i Frojd je isticao da norme kulture .razlikuje od drugog drustva.Objasni pojam norme i vrijednosti.obrazovanost.plemenitost.Mogu biti tradicionalne i savremene.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva.postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti.grupe ju jezik.grupa.porijekla.stvaralastva. -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem. -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani.Odredi znacenje pojma civilizacije. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture. -Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.Poput njega.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva.komunikacije.pravda.predvidljivog .nacin oblacenja. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno.na principu ljudskih bioloskih potreba.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura.ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja. -Rijec civilizacija je lat.ponasanju i stvaralastvu.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja.kulture i drustva.one ne usmjeravaju vec zavode).blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost.kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo.ali se u antropologiji razlikuju.Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture..a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe).uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog.ugladjenost.kultura ishrane.a ne realnost.znanja.stvorene objektivno. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih..One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao. 77. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina.gupa i sirih zajednica..Norme su usvojene.One su pokretaci drustvenog razvoja.(npr. 79.Definisi pojam kulture.).Mogu biti lazne i ideologizovane.naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).Koliko god da su prirodne potrebe neophodne. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem. 78.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju.ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva.u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama.

robovlasnickog perioda.obicaj.religiju. 81.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene. .Objasni pojam i vrste kulturnih potreba.obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom..postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice. -Npr. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila.vec odlikuju neku grupu.potrosacka.negiraju ih ili urusavaju..moral.ispuni. Osim ovih tipova kulture . -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi.taj model se naziva subkultura. -Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim.ostvari – potreba je nedostajanje neceg.kultura socijalistickih drustava. -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture.nastale na osnovu primarnih potreba ).cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva.covjeka i kulture.odnosno dva razlicita tipa kulture.zajedicu .(npr.nazivamo oblicima kulture..politiku. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta.kultura se dijeli na: umjetnost.porodice. 83.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode. -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti.da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka.izvedene.Navedi osnovne tipove i oblike kulture. *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu..posljedica djelovanja. – kontrakultura.masovna. -U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor.Mogu biti primarne (urodjenje.danas postoje i narodna (folk) kultura.jezik.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske. -Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure...Objasni vezu izmedju tradicije i progresa.buzoaska ili gradjanska kultura.Prema oblicima.moralne. 82.potreba za obrazovanjem). 84.jezik..obicajne i pravne. -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima.filozofiju.Objasni koji su ciljevi kulture.Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom.nauku.kultura srednjeg vijeka(feudalizma).ponasanja. 80. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem.Osim njih.

Razlikuje se od legende.bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi..umjetnosti. . *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom. -Covjek je bice koje se stalno cudi.pita se.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji.njegova priroda je nemirna.Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju. – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi.odnosno naucnom misljenju.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti. 87. 86. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan. -Osim ove prirode.knjizevnosti.dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda.jer je i sam dio prirode.covjek mijenja i samog sebe.trpi njene uticaje.zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja. 85.Mijenjajuci prirodu.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava.njegovom karakteru.legenda i nastanku bogova. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi.temperamentu.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj.nezadovoljan je postojecim.ali i sankcije ako se ta granica predje.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu.ona odredjuje granice ponasanja.o nastanku svijeta i covjeka.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.cesto se govori i o prirodi covjeka. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture.ishrane.stanovanja.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti.Pojedinci razmjenjuju informacije.u potrazi je za boljim.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture..ideje.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.Objasni osnovne funkcije kulture.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije.Covjek podlijeze zakonima prirode.stavove.

Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture.One su temelj kulture.liseno cilja.navikama.otklanja nesporazume.. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini).da bi se proslavila berba grozdja.medalja.. -Igre se dijele na : igre takmicenja. -Institucije unose red u ljudsko djelovanje. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.morali su se prekinuti svi sukobi.sto dovodi so vladavine anarhije.igre prerusavanja i igre zanosa.Otkriva nesto novo za primaoca.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni.sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije. -U zavisnosti od igre.-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.jer su igre bile posvecene miru. 88. 90.Posebno istice pravila.odavala posta bogu.igre na srecu.smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima.obicajima.Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda..sticanje ugleda.u vrijeme O...Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa.U Grckoj.slavile su se Dionizije.) .spontanosti.igre zavrsavale smrcu).ona se ne moze odvijati bez pravila.U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva. 89.titula.Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija. -Pogledaj pitanje broj 86.jer nestaju pravila i norme.U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen.bogu.biblioteka.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.Utemeljene su na tradiciji..(lovorov vijenac.U vrijeme hriscanstva. 91.Npr.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima... -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).uvode se igre prerusavanja.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu.igara.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja. -Igra .muzej. -Osnovne ustanove su:arhiv.hrabrosti.jer iako je po prirodi spontana.propisima i zakonima.igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme.biti siguran da je taj cilj ostvarljiv.Odredi pojam i funkcije igre.razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza.nereda.utice na postojece znanje.Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.Po misljenju Finka..) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike.civilizacije.

Komercijalizacija..Sport prati huliganstvo navijackih grupa.(pucke svecanosti.sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport.To je svijet realnog zivota djeteta.ono ostvaruje svoj svijet.terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz..Uvode se nova pravila.dehumanizacija. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska.namjestanja rezultata.kompjutera i svjetske mreze.svijet otkrica.kada postoji samo realnost igre.takmicenja.od drustvenog sistema.U igri.devijacija.Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama.organizacije. *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti.70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija.novca i pojave viska slobodnog vremena.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine.sport postaje zanimanje.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare.To je dovelo do unosenja politike u sport. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta.Umjesto fizicke kulture. 92.razmisljanjem.Danas.Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi.postoji mogucnost.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda.jer sve obaveze koje nose zivot i rad.zanosa.dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.Zbog toga.korupcije.Koriscenjem ovih medija.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju..U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti.ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima. *dokolica znaci mirovanje oruzja.Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba.Olaksana je trgovina. .Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir.. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.dostizanje transa.rekreativnog sporta i amaterizma..saleci se kroz masku).Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu.meditacijom.a postoje i ljudi. -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.Masovni profesionalni sport. -Pojam se dovodi sa lat..Sport je takodje cesto sredstvo politike..sposobnost individue za mastanjem.maste.Dokolica je uslov za stvaralastvo.mogu da obave kod kuce. 94.Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije. 93.karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se.. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada.Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice).

dnosno ponasanje prema mjeri. -Licnost .sto nekad prelazi u bunt.stavova.izrazava potrebu da negira postojece. *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje.protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije.Objasni pojam konformizma i nekonformizma.spitfire jakne. .Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka. 95.odnosno kojim se razlikuje od ostalih. -Rok – ideologija slobode. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja.rasne ili politicke natrpeljivosti.Nekonformista je u stalnom revoltu.duznosti i pritisaka.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu.vec samo njegov privid.odnosno razvija se staralacka individualnost.(obrijane glave.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo. -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine. 96.hevi metal pokreti.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice. 98. -Opcinjenost nasiljem.martinke).maskirne pantalone.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja.seksa i zadovoljstva.Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija. -Neki od pokreta su:pank. 97.Nije suprotna radu.umjetnicke ambicioznosti.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija.Iskljucen je svaki fizicki rad..politicke angazovanosti. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost..a ne da stvara novo. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti.prvi put se cuje zenski glas muzicarki.Navedi razlicite pokrete mladih.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma.-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi.potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke. -Pop.rok.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici.drustvenih okolnsti.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama.kriterijumima i vrijednostima grupe.Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost.senzibiliteta.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela.

ratnicka..Javlja se u slobodnom ambijentu.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti.Moda je drustvena pojava.odnosno onih koji podrzavaju novi trend.nalazi se grupa imitatora. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport .stresova putem lijepog..erotska i ekonomska funkcija mode.psihoza.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi. 99.sloboda izbora. 100.forme.umjetnost je bila u sluzbi magije.preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija..muzicke ili sportske zvijezde. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.slavili bogovi.filmske.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum..nakit.disciplinovana.funkciju i podjelu mode.plemstva.neuroza.Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta. -Umjetnost ima i funkciju vizije. -U odredjenim perodima.Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu.Bila je ogranicena na izgled ljudi..-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad.Suprotno inicijatorima. -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna. -U antici je imala edukativnu funkciju. -Moda je organizovana.Sa jedne strane. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog.da najavi ono sto ce biti.kreaciju.namjestaja..a sa druge strane.odnosno sa stilom.odjecu.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog... *gradska(dinamicna).. -Luksuz – drustvena kategorija. -Moda danas oznacava trenutni ukus.i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja.i od jedne epohe do druge.kozmetiku.hobija.a kasnije i a muskarca.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu. -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.kako umjetnost utice na drustvo.Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba.primjenjene umjetnosti. *seoska (konzervativna).jer je kolektivna.nacin cesljanja.Objasni funkciju umjetnosti.turizma. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.da se distanciraju.Odredi pojam.stil.heroji.sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti.kombinovane umjetnosti.Takodje. 101.sporta.prati je jednakost.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika.popularne umjetnosti.slobodu izbora tema.ili ukus vremena.Moda je danas usla u sfere dizajna. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu.Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima.Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve.pripadnici elite.

-Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.Objasni tipove boemstva. -Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja.sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu.francuski pjesnik.tradicije i konvencionalnosti...lucki radnik.osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.sredstvo formiranja identiteta.drustvenim stavovima prema jeziku.pozlacivanje. 105.aristokratije.). *impresionisticki tip – olicenje je Rembo.pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza..brakova.(npr.dok drugi.sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja.interakcije.Objasni pojam i tipove morala.nikogovic.egoizma.).sukob generacija je u osnovi revolta.odbijanje stvarne srece.Jezik je vezivno sredstvo. 104.pijanstva.. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota.jezickim identitetom drustvenih grupa.strasti. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota. 103.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta. ...socijalnim oblicima i nivoima jezika.izazivanjem skandala. *ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.mornar..kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja.poluprivatnom zivotu.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju.oplemenjivanje gradjevina.konformizma.Revolt je uperen protiv luksuza.grupe i drustva kao cjeline. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.privatnom.Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti.pojedinim grupama i u okviru drustva uopste. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma.odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva. -Sa socioloskog aspekta.a time i proizvod drustva.besposlicar.interesa.ludila.iznenadjenja i skretanja paznje. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu.cistote (samoubilackog nagona.lutalica.kroz svijet otpadnika.duhovni zivot.poljoprivredni nadnicar.Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota.) 102..cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla.*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost.romanticarskog ljubavnog zanosa..Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca.pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe.Objasni pojam jezika i govora.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva. -Neki boemi su to radili i rade spontano...Navedi bitne karakteristike boemstva.pakostan i opasan covjek. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture.

takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo.tezi se eksperimentisanju. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove. -Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi.obraz.odanost.novim formama kao i pristupom zivotu. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu.Iskrenost.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom.odnosno sto je zlo.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni.casna rijec.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.Drustvena uslovljenost filma i pozorista. .Medjutim.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima.pravicnost.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti.izvidnicu.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove.posjedovanju. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje.Zasniva se na slobodi izrazavanja.na jednoj strani.uzivanju u sopstvenom luksuzu. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi.Ona zeli da bude u realnosti.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti.one koji idu naprijed.Prema tome.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.posebno mlade. *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost.drustveni zivot ce.odlikuje tradicionalnu porodicu. 106.Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa.stvaranju djela koja se e dovrsavaju.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja. 107.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju.novih naucnih.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe.Drustvena uslovljenost muzike i filma.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu. 108.nego odnos dopunjavanja. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog.

njihovo medjusobno dopunjavanje.Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja.Dakle. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost. 110.djelovanja.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju.Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture..ne smetajuci jedni drugima.rada.izborom seksualnih i bracnih partnera. 111.doprinose razvoju i napretku porodice.Predstavlja suprotnost harmonicnoj.lijepo se slazu.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad)..Sve to.Osnovni cilj multikulturalnih zamisli.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi. -Rodne razlike su rijetno neutralne..dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura.predrasude.podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura.ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.Socioloski posmatrano..Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje..da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa.Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti. . -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura.raspolaganja svojinom.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma.vaspitanju djece.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva.109.naravno.jeste sirenje tolerancije. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.religijskih i nacionalnih zajednica.funkcionisu..zive na istoj teritoriji.ali obrasci misljenja.ravnopravna i punopravna razmjena.Shodno tome.obogacivanje i povezivanje.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama. -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica.javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice.multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->