MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

a odnosi se na sve ono sto je drustvo.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1.mora postupati po principu kategorickog imperativa.Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.Po Kantu. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava.Odredi pojam i oblike determinizma.grupa i drustva. društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta. Znacajna su istrazivanja Marksa. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica.sustina covjeka.da bi covjek postigao svoj cilj.pitanje same prirode covjeka . -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica.Nasuprot njima.2.drustveni odnosi. 15.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara. 12.Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode .. -Covjek je bice potreba. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju. 11. 13.nista nije uslovljeno.Froma.koji odredjuje.Merkuzea.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente. Kao takav.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi.dogadjaju se stihijski i nesvjesno. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave.Selera.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost.Po njemu.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem. .Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji. Apstraktnije.gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka.Sartra. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi. DOVRSI! 14.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva.drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.

ekonomskim.mjesta zivljenja. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska.Objasni pojam drustvene strukture. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi..Odredi pojam i elemente drustvenih grupa. 18.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture. *istorijsko-vremenska dimenzija.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.Sredstvo posjedovanja. *prostorno-teritorijalna. 21.).Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase.*drustveno djelovanje u grupi.potreba. 20.njihove veze.Tokom zivota.kulture.Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe.relacije. -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim.kulturnim i drugim uzrocima. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja.rasporedi pravila povezivanja. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.porijekla.politickim. 19. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja. -Drustvena uloga .demografskim. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici.interesovanja. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline.djelatnosti.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .statusa.*teritorija.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike.Status i uloga su nerazdvojni.17.

. -Takodje.imaju vise znacenja i vise tumacenja.. 28. 23.koristeci sve te okolnosti namece se.pleme.postajuci njihova jedina sansa.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni. *skracivanje – popularni izvodi.. . *funskcionalne: vjerske.masovna selidba ljudi iz sela u gradove.narod i nacija. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja.odnosno sta je obliku drustvene organizacije. DOVRSI! 24.rod.samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje.22.bratstvo. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju.razlicite kultune i subkulturne grupe. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio.i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou.ekonomske. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara.pri cemu su znacenja vaznija od pojave.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole.Zbog toga. *statusne: slicni drustveni polozaji npr.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa.odnosno neka znacenja.. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi. -ZAVRSI 25.Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije.klase. -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj.. 27.Objasni pojam simbola. *prostorne: seoska i gradska zajednica.Cesto je nazivamo i strukturom.najcesce se daju u revijalnoj stampi.Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture.gdje masovna kulutra vidi svoju sansu.Definisi fenomene kica i sunda. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe.politicke. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno.elite. 29. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna. -Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice..formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.. 26.susjedske grupe.slojevi.lokalne zajednice..Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture..

munje. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga.posebnim simbolima. i po izgledu. pankeri.tralje.Objasni pojam kulture i subkulture.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu. skinsi.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost).Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj. običaje.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe. zajednice ili društva. -Subkultura je poseban.(budizam.konfucijanizam. spoljašnjim obeležjima i interesovanjima.Odredi pojam i funkcije religije. vrijednosti. a često i način oblačenja. rastafarijanci. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem. relativno zatvoren segment opšte kulture.hramovima. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem. ishrane.otpad.koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje. 32.U tim religijama nema bogova. osim po stavovima i ciljevima. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi. kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31. -Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. osjećanja i djelovanja neke grupe.taoizam) .uglavnom se vezuje za literaturu. (K. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima.svestenicima.. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj.sve ono sto je manje vrijedno. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa. rokeri. to jest naučeni obrasci mišljenja. 30. Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici.Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku.odnosno nevrijedno. gromovi i slično.Marks).Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija. poplave.. Takve pojave su na primer suše.naglasavaju eticki ideal kao smisao.. *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila.-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije. hip-hoperi. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju.Objasni prve oblike religijske svijesti.. metalci. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu. 33. ponašanja i moralnih normi.

-Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije. 38. 34. 37.Objasni pojam i vrste socijalizacije.vjerski ritual i simbole.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim. *primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu.Svaka sebe smatra za jedinu pravu.takmicenje.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi.odjeci. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji..govoru.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih. -Mag ili vrac ne moli vise sile. -Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama.druzenje.Objasni pojam sekularizacije. . 36.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh.TV najmocniji medij.karakeristicna je za monoteisticke religije: islam. 35. *Vrsnjaci – znacajan faktor.Uvode ih u nova iskustva.Sve tri su univerzalne.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci.tj. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije.ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje.Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga. *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona.Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano.Kako rastu. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni..nagradjeno ili kaznjeno.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu.da bi opstala.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu.pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima.hriscanstvo i judeizam.novim obrascima ponasanja. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima .Objasni razliku izmedju magije i religije. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.Oblikuju vrijednosti.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva.Svaka ima vjersku propovjed.dogmu.Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.razmijevanje.nisu ogranicene na pojedini narod.

-Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija.izmedju vladajuce i potcinjene klase. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost. *Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa.mentalno-higijenske mjere. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture.39. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku. Pretpostavka je da je školski sistem.ekonomske. pak. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti. ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje.kulturne. (socijalne.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase.Objasni pojam jednakosti.vaspitne.) 40.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti.tj. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane. Istovremeno.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja. -Od nastanka privatne svojine.. rađa različite (povoljne ili. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite. . 43.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva. oni su već. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. kao osnov društvenih nejednakosti. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja.Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste. za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život. -Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost. -Društvena podela rada.

jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva. -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi.sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja.= unutargeneracijska mobilnost.(kaste.stavove.moguce je kretanje u oba smjera.inostranstvo.socijalne indikatore i kvalitet zivota).vrijednosti.Postoje razliciti stepeni siromastva.Klasa je otvorena grupa.) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti.koja moze biti vertikalna i horizontalna. -Pauperizacija – siromastvo. (pripadnici istog sloja imaju iste norme.Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske.Oblikuju se u staticnim drustvima. -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima.stalezi.moci.Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja.=medjugeneracijska mobilnost.tj.slojevi. 47.Selidba iz jednog mjesta u drugo.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe.Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.Proizilaze iz Marksove teorije.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa.stanovanje..Pripadnost kasti je individualno postignuta. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka.. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru.zdravlje.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma.narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva.oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu.posebno indijski.klase. . -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.Objasni odlike drustvene slojevitosti.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.granice medju kastama nisu ostro odredjene.regiju. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti.sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu. 45.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota.Objasni pojam drustvene pokretljivosti. 46.nije pridobijena rodjenjem.povecanje ili smanjenje bogatstva. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici)..44. *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece..

U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci. .Ne prima se plata.nekoliko njih.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.48. -Ako u drustvu ne postoji jednakost.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.manje je odgovoran i naporan. poslu i slično).grupi za pritisak i drugim. -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost. -Rad zahtjeva umni i fizicki napor. 49.drustvenog djelovanja.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.Objasni pojam i karakteristike rada.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta.sposobnost i vjestinu.cini osnovu skonomije svakog drustva. To ponekad znači i primjenu sile. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao. -Rad moze biti neplacen tj. -Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi. 50.Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom).Samopostovanje.dobrovoljan ili volonterski. -Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci.zanimanja i profesije.drustvene institucije.Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje.ona nuzno ukljucuje i pokoranje.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje.(najprije nad zemljom. školi.Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca. -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom. -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac. -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive.drustvene grupe.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge. *vlasnistvo – ekonomska moc.organizacije.Objasni razliku izmedju rada.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) .kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene.označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) . -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca.

-Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja.politicke i kulturne ustanove.prostorna projekcija drustva.U svim drustvima. -Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja.Radnik postaje uskostrucan.Prvo označava razvoj i primenu alata..Tako. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.paru.Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti. .Tokom milenijuma ljudi su izumili alate .Takodje.masine. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa.pravilnici. materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema. 54. -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva.elektricitet i druge oblike energije. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja. i prastari izumi.slabe drustvene kontakte.sto izaziva i promjenu samog mjesta rada.porodice.vjetar. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva.materijale i postupke koji olaksavaju rad. kao što je točak..otkrili su kako ukrotiti vodu.. *smanjena drustvena mobilnost. -Tehnologija .zdravstvo..Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema.zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo. 53. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije.Objasni pojam tehnike i tehnologije. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje.stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom. su primeri tehnologije. -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.npr. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese.kultura. Međutim. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci.cime su povecali djelotvornost svog rada.51.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske. 52. mašina. *Grad – veliko.pa njenu ulogu preuzimaju institucije.politika.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota.

kulturnim obrascima ponasanja.moralom. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom. 59.prilagodjava se prirodnim karakteristikama. -U vecini tradiconalnih drustava. -Etnicke grupe – zajednice.Navedi i objasni vrste etnickih grupa.navedi oblike braka i srodstva..djeca su bila pomocna radna snaga. -Brak . -Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama.Sto je drustvo razvijenije.u kojima dominira ruralna kultura.djeda.jer mora obnavljati svoje clanove. 55.Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade.Grupa srasta sa prostorom.vezuje se za prostor.izgradjuje sisrem komunikacije.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica.Kada je porodica u pitanju.u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena.velika su emocionalna ocekivanja.ciji clanovi zive zajedno. -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor.stvaralastva.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu.Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu.sigurnost.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica.Objasni pojam braka.brakom.religijom.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola. 56.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla.u nasoj kulturi je ozakonjena.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom.Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem. .njihove zene.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola.svoj zivotni areal.sestre i njihove muzeve i djecu. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije.karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci...usvajanjem.Porodica moze da ukljucuje babu..drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba. 57.-Pogledaj prethodno pitanje. 58.Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci.ljubav.bracu.odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju.otudjenost ljudi je veca.obicajima.. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo.On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama. *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.

biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu. *Crnogorci.ponekad i religijom.istorija. -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .Objasni razliku izmedju naroda i nacije. -Teritorijalna.vjerska. istorijski i danas. mitovima o zajedničkim precima .njegovanje biljaka-nova aktivnost. Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa.Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova. -Narod – razvijena etnicka grupa. 60.jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje. ekonomijom i pravnim nasljeđem te.Osim proizvodne ima i ekonomsku. -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja).javlja se plemenska aristokratija.oblast.bratstvo i pleme. -Kad se govori o odnosu naroda i nacije.kulturna. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… .teritorija i svijest.politickih. 61.U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava.ekonomska. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju.covjek veruje u totem. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.porodica dobija novi oblik.vaspitna.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih.Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo..nastaje iz saveza plemena. -U njima. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.ekonomskih i drugih faktora. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost.onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja.a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa. -Dakle.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad.vezu se za odredjeno podrucje.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija.kulturom.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“.obicajima. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime . vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju. zajedničkom kulturom tradicijom.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva.Predstavlja pocetak patrijarhata.politicku i kulturnu funkciju. mjestom boravka.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija.posjeduju i manifestuju.Sira.jezik. jezikom.moralom.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije. dijelom iste nacije. simbolima. sa zajedničkom istorijom. vjerovanju.religija.jezikom. običajima.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota.drzava.razvijeniju etnicku grupu.-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod.privredna. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori. na kraju.

identitet.organizovani oblik djelovanja.unitarne drzave. -Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije.odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije.sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo. 65. *uredjenju – konfederacije. 66.opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana. *Ideologija – skup ideja.Formira se na osnovu slobodnog izbora. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama.cinovnici. .vojne kasarne i korporacije.tip upravljanja. -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije.oblik ponasanja prema javnosti.ciljeva kojima partija tezi.Odredi pojam i elemente politickih partija. -Veber: Po njemu.Elementi države: .pridobija neopredijeljeno biracko tijelo. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63. -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije.sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva.Navedi forme drzavne vlasti. *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti.odredjuje njen organizacioni oblik.koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti.Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu.birokrate.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.organa.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.pravo.Definisi i nabroj elemente drzave.62. -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama. 64. Najvažnija politička ustanova. .republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke.federacije.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada.centar drustvene moci.druznosti clanova.Objasni pojam birokratije.

-Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava.vrijednosti.politicke.komunikacije. 68. *dubini i znacaju : nebitne. -ZAVRSI. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje.Brzi saobracaj. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene.ideja.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti. *vrijednostima : progres i regres.korijenite i radikalne. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.nove tehnologije.posljedicama.evolucija i involucija.povecan stepen integracije.partija.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda.klubova.robotika.opravdanosti.Teritorija zajednica bila je odredjena..Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka.Objasni vrste drustvenih promjena.asocijacija. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa.pojava manufakturne radionice.Povecanje efikasnosti. 67.Razlikuju se prema uzrocima.Otvorena drustva.protok ljudi. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim .Formiranje sindikata.udruzenja.ciljevima.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva.kapitala.primjena savremenih sredstava u proizvodnji.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo.a sto je bitno za njen tok.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana.koristenje energije vjetra.Neophodna obrazovana radna snaga. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske..Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.. *tempu odvijanja : nagle i postepene. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije.Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima. 69.informatika.produktivnosti.Upotreba atomske energije.Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji.energije nastale iz otpada.Objasni pojam i oblike tranzicije. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije.razvoj razlicitih nivoa trzista.Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju).. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja.) – industrijalizacija.robe. *sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi.Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente. *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka.kulturne.

konkretna drustva.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane.ljekovima..intervencije u njoj.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima.Nabroj i objasni socioloske discipline.Objasni pojam i karakteristike globalizacije. -Takodje.prirodne potencijale unistava. -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu.odnosu prema drugima. -Ogranicavanje potrosnje.Objasni pojam odrzivog razvoja.posebno najrazvijeniji dio. ekonomskih i političkih interesa. 70.siromasne prirodnim resursima.trazenje alternativnih energetskih izvora. *iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.Svijet postaje „globalno selo“. -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada.). 71.drugim elementarnim potrebama. državom i čovječanstvom kao cjelinom. . -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene. izrazito protivrečan i dugoročan proces.a ne iscrpljivanje fizickih resursa. -Po nekim teorijama.Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja. U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen.povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti.crpi. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije.konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina.Poistovjecuju je sa imperijalizmom. 72. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati.Da bi opstalo.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta..dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu.promjene u industrijskoj proizvodnji. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom.racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina. .redefinisu svoj plan privrednog razvoja.drustvo je prinudjeno da svoje porizvode.Pojam prvi put upotrijebljen u UN.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem.kada su sile nametale svoju volju pojedincima.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka.djelovanje na proizvodnju. 73. neravnomeran.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo.

uticaj drustva na religiju i religije na drustvo.tipove naselja.Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod.slobodnim vrmenom.trziste.popularnom i potrosackom kulturom.odnos prava i moci.radnih odnosa. *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti..drzave i prava. 75.veze politickih fenomena i stvarnosti.modom.kontrakulturnim djelovanjima.podkulturama.njegove tipove od itorije do danas.etnografija.samoubistvo.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom..savremenom kulturom.Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture.njihovu hronologiju. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti.masovnom.roba.funkcija.kulturu.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.civilizacije.uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija..-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih..konflikti u oblasti rada.dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja.narkomanija.institucije porodice..Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture.politicka ekonomija.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture.igra.Istorija proucava pojedine dogadjaje. *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost.igrom.funkcije kulture.njenog smisla.organizacije.cilja.ulogu i znacaj grada.kockanje.kriminal.).proucavanje izvora prava. 74.devijantno ponasanje.tipovi. *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture.tipove.. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.svojina i njena moc..reakcije. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.brak i srodstvo.oblike politickih grupa..uticaj drustva na karakter i tip porodice.maloljetnicka delikvencija.koje funkcije i komponente ima religija.dok psihologija proucava psihicke pojave.Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije..njeni oblici i tipovi.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku...slobodno vrijeme.svojina i svojinski odnosi.politicku moc.odnos prava i slobode. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska.subkuluru devijantnih grupa.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije..funkcije sela. ..ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka.sisteme..tipove.vrste prava.njene funkcije.Takodje se bavi pitanjima civilizacije.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.istorija.masovna kultura.motivacija radnika.ekonomija kao sto su:rad.profesionalne orijentacije.Povezanost pol. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture..Predmet istrazivanja jeste oblast rada.grupe i drustvo kao cjelinu.tipovima kulture i umjetnosti.politicke nauke.oblicima umjetnickih formi.kulturna politika. *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije.ideologije..

stanovanja.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja.naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo..Ono po cemu se neko drustvo..na principu ljudskih bioloskih potreba.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca.znanja.(npr.ali se u antropologiji razlikuju.uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.Objasni pojam norme i vrijednosti. *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale.Definisi pojam kulture.obrazovanost.postojale bi van covjeka i bile bi ideal.76.ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju.Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.Koliko god da su prirodne potrebe neophodne. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih.i Frojd je isticao da norme kulture .ljepota.).a ne realnost.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva. -Rijec civilizacija je lat.grupa.komunikacije.razlikuje od drugog drustva. 79.a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe). 77.ponasanju i stvaralastvu..porijekla.. -Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti.Mogu biti lazne i ideologizovane.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura..u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju.Norme su usvojene.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca.stvorene objektivno.pravda.One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao.kulture i drustva.postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti.ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja.grupe ju jezik.Poput njega.One su pokretaci drustvenog razvoja.marljivost.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.kultura ishrane.Odredi znacenje pojma civilizacije.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno.Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture.one ne usmjeravaju vec zavode).ugladjenost.stvaralastva. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.predvidljivog . -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.gupa i sirih zajednica.plemenitost.Mogu biti tradicionalne i savremene. 78. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina. Pozitivne vrijednosti.nacin oblacenja.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva.obicaja i pogleda odredjene zajednice. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost. -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani.

masovna.obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse.taj model se naziva subkultura.moralne. 83.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode.cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva.zajedicu .porodice.obicajne i pravne..covjeka i kulture.Mogu biti primarne (urodjenje.Objasni pojam i vrste kulturnih potreba.kultura socijalistickih drustava.Prema oblicima.jezik.. -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture. .moral. -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti.Objasni koji su ciljevi kulture.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske.Navedi osnovne tipove i oblike kulture. Osim ovih tipova kulture .jezik. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem. *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu.postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice.ispuni.da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka.danas postoje i narodna (folk) kultura.Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom. – kontrakultura.filozofiju. 80.obicaj.vec odlikuju neku grupu..Osim njih.religiju.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene. -Npr. 84..izvedene.. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture.potreba za obrazovanjem). 82..odnosno dva razlicita tipa kulture.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila.posljedica djelovanja.(npr.nastale na osnovu primarnih potreba ).politiku.negiraju ih ili urusavaju.kultura se dijeli na: umjetnost. -U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor. -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi.buzoaska ili gradjanska kultura. -Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure. -Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim.ponasanja.nauku.nazivamo oblicima kulture.Objasni vezu izmedju tradicije i progresa.. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta.potrosacka.ostvari – potreba je nedostajanje neceg.kultura srednjeg vijeka(feudalizma).robovlasnickog perioda. 81. -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima.

zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi.Razlikuje se od legende. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju.knjizevnosti.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture.jer je i sam dio prirode.nezadovoljan je postojecim.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.. -Osim ove prirode.Mijenjajuci prirodu.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno.stanovanja.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu.-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja.trpi njene uticaje. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.ona odredjuje granice ponasanja.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima.Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti.bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku. 86.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste.njegova priroda je nemirna.. .otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture.covjek mijenja i samog sebe. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije.Objasni osnovne funkcije kulture.o nastanku svijeta i covjeka.pita se.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti. -Covjek je bice koje se stalno cudi.odnosno naucnom misljenju.Pojedinci razmjenjuju informacije. 87.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava.dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu.ishrane.umjetnosti. *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve.temperamentu.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka.legenda i nastanku bogova.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan.njegovom karakteru.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.cesto se govori i o prirodi covjeka.Covjek podlijeze zakonima prirode.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi. – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka.u potrazi je za boljim.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj. 85.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.stavove. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja.ali i sankcije ako se ta granica predje.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka.ideje.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.

90.Po misljenju Finka..odavala posta bogu. -Pogledaj pitanje broj 86..Odredi pojam i funkcije igre.navikama..U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva.U vrijeme hriscanstva.U Grckoj. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.da bi se proslavila berba grozdja.jer nestaju pravila i norme.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu..jer su igre bile posvecene miru.ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini).-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.morali su se prekinuti svi sukobi.Utemeljene su na tradiciji.otklanja nesporazume.igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme.hrabrosti.sto dovodi so vladavine anarhije. -Igre se dijele na : igre takmicenja. 91.bogu.igara.termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen..Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa. 88. -Institucije unose red u ljudsko djelovanje.jer iako je po prirodi spontana.) . -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).Otkriva nesto novo za primaoca.Posebno istice pravila.Npr.igre prerusavanja i igre zanosa.(lovorov vijenac.Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija.ona se ne moze odvijati bez pravila.slavile su se Dionizije.utice na postojece znanje.One su temelj kulture.igre na srecu.razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza. -Igra ..medalja.Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva.sticanje ugleda.spontanosti.U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.muzej. -Osnovne ustanove su:arhiv.liseno cilja.. 89.biti siguran da je taj cilj ostvarljiv.uvode se igre prerusavanja.civilizacije.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda..u vrijeme O.propisima i zakonima.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike.igre zavrsavale smrcu).Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“..biblioteka. -U zavisnosti od igre.sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije.nereda.smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.obicajima.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja.) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“.titula.

mogu da obave kod kuce.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine.U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti.terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz..novca i pojave viska slobodnog vremena. -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.Sport prati huliganstvo navijackih grupa.postoji mogucnost.Sport je takodje cesto sredstvo politike.meditacijom.Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice).ono ostvaruje svoj svijet.razmisljanjem.Umjesto fizicke kulture.rekreativnog sporta i amaterizma.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda.Komercijalizacija.Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu.dostizanje transa.sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport.Dokolica je uslov za stvaralastvo.Danas.kompjutera i svjetske mreze.To je dovelo do unosenja politike u sport.takmicenja.Uvode se nova pravila.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika.korupcije.. 92.devijacija...od drustvenog sistema.organizacije.sposobnost individue za mastanjem.Olaksana je trgovina. -Pojam se dovodi sa lat.To je svijet realnog zivota djeteta..ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima.Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta.a postoje i ljudi.Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba.sport postaje zanimanje.Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu..jer sve obaveze koje nose zivot i rad.namjestanja rezultata.maste.Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir.Koriscenjem ovih medija.zanosa.. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska.dehumanizacija.svijet otkrica. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.. *dokolica znaci mirovanje oruzja.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare.70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta.saleci se kroz masku).(pucke svecanosti. 93.Zbog toga.U igri.Masovni profesionalni sport.karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije. 94.Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada. *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti.kada postoji samo realnost igre. .dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.

martinke).termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje.rasne ili politicke natrpeljivosti.a ne da stvara novo. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja..maskirne pantalone. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca.drustvenih okolnsti. -Licnost .Navedi razlicite pokrete mladih. .prvi put se cuje zenski glas muzicarki. 96.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma.seksa i zadovoljstva.duznosti i pritisaka. -Pop.spitfire jakne. 98. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice.rok.-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi.izrazava potrebu da negira postojece.Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost. -Neki od pokreta su:pank.umjetnicke ambicioznosti.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja. -Opcinjenost nasiljem. *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti.Objasni pojam konformizma i nekonformizma.Nije suprotna radu..hevi metal pokreti.stavova.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu.Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija. -Rok – ideologija slobode. 97.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.(obrijane glave.kriterijumima i vrijednostima grupe.dnosno ponasanje prema mjeri.odnosno razvija se staralacka individualnost.protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije.senzibiliteta.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija.politicke angazovanosti.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo. -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine.Nekonformista je u stalnom revoltu.Iskljucen je svaki fizicki rad.nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu. 95. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela.vec samo njegov privid.Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka.odnosno kojim se razlikuje od ostalih.sto nekad prelazi u bunt.potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke.

popularne umjetnosti.Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog.ili ukus vremena.Suprotno inicijatorima.preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija. -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.heroji. -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna.plemstva.Moda je drustvena pojava.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika.erotska i ekonomska funkcija mode.Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba..sporta.kako umjetnost utice na drustvo. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad.kozmetiku..forme.prati je jednakost.i od jedne epohe do druge.sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti. -Moda je organizovana.sloboda izbora. -U antici je imala edukativnu funkciju.a sa druge strane.Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima.turizma.Javlja se u slobodnom ambijentu..odjecu..odnosno sa stilom.Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi.hobija.umjetnost je bila u sluzbi magije.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti.stil.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum.nacin cesljanja. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.primjenjene umjetnosti. -U odredjenim perodima.jer je kolektivna.psihoza.Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve.. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu.slavili bogovi.muzicke ili sportske zvijezde.. *seoska (konzervativna). 99. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.pripadnici elite. -Luksuz – drustvena kategorija.nakit.a kasnije i a muskarca.Moda je danas usla u sfere dizajna.funkciju i podjelu mode.Objasni funkciju umjetnosti. *gradska(dinamicna).kreaciju. -Umjetnost ima i funkciju vizije. 101.Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh.slobodu izbora tema.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta.Odredi pojam.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu.filmske..odnosno onih koji podrzavaju novi trend.-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude.neuroza.Takodje. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog.ratnicka.disciplinovana.i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja.Bila je ogranicena na izgled ljudi.namjestaja..nalazi se grupa imitatora. 100.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.kombinovane umjetnosti.stresova putem lijepog.da se distanciraju.da najavi ono sto ce biti..Sa jedne strane. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport . -Moda danas oznacava trenutni ukus.

-Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja.. -Neki boemi su to radili i rade spontano.(npr.cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla..sukob generacija je u osnovi revolta. *ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.Objasni pojam jezika i govora.Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti.pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza.oplemenjivanje gradjevina..sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju.Revolt je uperen protiv luksuza. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota.privatnom.. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota..odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta.grupe i drustva kao cjeline.francuski pjesnik.mornar.Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota.duhovni zivot.cistote (samoubilackog nagona.pakostan i opasan covjek. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu.poluprivatnom zivotu..iznenadjenja i skretanja paznje.socijalnim oblicima i nivoima jezika.interesa.dok drugi.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.).sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja.Navedi bitne karakteristike boemstva.konformizma.Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca. -Sa socioloskog aspekta. *impresionisticki tip – olicenje je Rembo.Objasni pojam i tipove morala. ..Objasni tipove boemstva.strasti.pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe.lucki radnik.a time i proizvod drustva.kroz svijet otpadnika.pijanstva..) 102. -Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.odbijanje stvarne srece.besposlicar. 104.pozlacivanje.pojedinim grupama i u okviru drustva uopste.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju.drustvenim stavovima prema jeziku. 105.brakova. 103. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.Jezik je vezivno sredstvo.egoizma.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva.romanticarskog ljubavnog zanosa.kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja.interakcije..poljoprivredni nadnicar..nikogovic.jezickim identitetom drustvenih grupa.aristokratije.lutalica..osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost.sredstvo formiranja identiteta.ludila.izazivanjem skandala.).tradicije i konvencionalnosti.

Iskrenost.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.Prema tome.na jednoj strani.novim formama kao i pristupom zivotu.tezi se eksperimentisanju.Medjutim.one koji idu naprijed.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja.casna rijec.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove.Zasniva se na slobodi izrazavanja.posebno mlade. 108. . 107.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu.pravicnost. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi.izvidnicu.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove. -Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi.Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti.takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje.odlikuje tradicionalnu porodicu.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt.stvaranju djela koja se e dovrsavaju.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima.Drustvena uslovljenost muzike i filma.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro.Ona zeli da bude u realnosti.posjedovanju. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.novih naucnih. 106.Drustvena uslovljenost filma i pozorista. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati.nego odnos dopunjavanja.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo.uzivanju u sopstvenom luksuzu. *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.drustveni zivot ce.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji.odnosno sto je zlo. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu.obraz.odanost.

..ali obrasci misljenja.zive na istoj teritoriji.jeste sirenje tolerancije.obogacivanje i povezivanje. -Rodne razlike su rijetno neutralne..njihovo medjusobno dopunjavanje..ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad).Dakle. 110.Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice.djelovanja.naravno..prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.predrasude.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa.ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama.javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.doprinose razvoju i napretku porodice.109.dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura.Predstavlja suprotnost harmonicnoj.raspolaganja svojinom. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi.rada.ne smetajuci jedni drugima.Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti.Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja.vaspitanju djece.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma.da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci. -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih. -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost.Osnovni cilj multikulturalnih zamisli. 111.Socioloski posmatrano.funkcionisu.religijskih i nacionalnih zajednica.Sve to.ravnopravna i punopravna razmjena. .multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji.lijepo se slazu..Shodno tome.izborom seksualnih i bracnih partnera.ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful