MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1.Froma.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave.drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara.pitanje same prirode covjeka .Selera.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi.Merkuzea.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka.sustina covjeka.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi. -Covjek je bice potreba. -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma. 13.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode .Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva. 12. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.grupa i drustva.Odredi pojam i oblike determinizma. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica.Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji. Kao takav.Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?. 15.Nasuprot njima. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje. .gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim.mora postupati po principu kategorickog imperativa. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente.da bi covjek postigao svoj cilj.drustveni odnosi.Sartra. DOVRSI! 14.Po njemu.Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi.koji odredjuje.nista nije uslovljeno. Znacajna su istrazivanja Marksa. 11.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem.Po Kantu.a odnosi se na sve ono sto je drustvo.dogadjaju se stihijski i nesvjesno. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi.2.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka.. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat. Apstraktnije.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju.

prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima. 19.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika. 21. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja.politickim.relacije. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja.potreba.dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente.mjesta zivljenja.Status i uloga su nerazdvojni.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture. *prostorno-teritorijalna.).rasporedi pravila povezivanja. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline. *istorijsko-vremenska dimenzija.*drustveno djelovanje u grupi. 18. -Drustvena uloga .porijekla.Tokom zivota. 20.Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.ekonomskim. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo..17.kulture. -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.djelatnosti.Odredi pojam i elemente drustvenih grupa.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.Objasni pojam drustvene strukture.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.njihove veze.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .interesovanja.statusa.Sredstvo posjedovanja. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi.demografskim.*teritorija.kulturnim i drugim uzrocima.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu.

lokalne zajednice.susjedske grupe. 27.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni.politicke. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje.pri cemu su znacenja vaznija od pojave. 26. *prostorne: seoska i gradska zajednica.pleme.odnosno neka znacenja. *skracivanje – popularni izvodi.razlicite kultune i subkulturne grupe. 28. -Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice. *funskcionalne: vjerske.koristeci sve te okolnosti namece se.rod.i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou.Definisi fenomene kica i sunda. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj..Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije.samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja.22..imaju vise znacenja i vise tumacenja.Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture.formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.elite. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno. -ZAVRSI 25.. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju.bratstvo. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala..slojevi.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa. 23. -Takodje.Zbog toga..Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture. 29.Cesto je nazivamo i strukturom. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija. DOVRSI! 24. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe.Objasni pojam simbola.najcesce se daju u revijalnoj stampi...ekonomske.gdje masovna kulutra vidi svoju sansu. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara.narod i nacija.klase.. -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje. .masovna selidba ljudi iz sela u gradove.odnosno sta je obliku drustvene organizacije. *statusne: slicni drustveni polozaji npr.. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi.postajuci njihova jedina sansa. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna.

hramovima.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe.svestenicima. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu.U tim religijama nema bogova. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju. rokeri. munje.. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku. 30. običaje. 33. ishrane. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem.uglavnom se vezuje za literaturu. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje.Objasni pojam kulture i subkulture. (K. rastafarijanci. poplave.Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija.otpad.taoizam) . spoljašnjim obeležjima i interesovanjima. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem.Marks). hip-hoperi. relativno zatvoren segment opšte kulture. Takve pojave su na primer suše. metalci.Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku. osim po stavovima i ciljevima. osjećanja i djelovanja neke grupe.sve ono sto je manje vrijedno. i po izgledu. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi.koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje.(budizam. pankeri.Odredi pojam i funkcije religije... Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici. a često i način oblačenja. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe.odnosno nevrijedno. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj.konfucijanizam. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa. gromovi i slično.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost).Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile. -Subkultura je poseban. -Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio.naglasavaju eticki ideal kao smisao. to jest naučeni obrasci mišljenja. vrijednosti. kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31.. ponašanja i moralnih normi. zajednice ili društva.posebnim simbolima.tralje.-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu. skinsi. *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova.Objasni prve oblike religijske svijesti. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima. 32.

*primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu. .TV najmocniji medij.Objasni pojam i vrste socijalizacije. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge.Svaka sebe smatra za jedinu pravu.hriscanstvo i judeizam.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi. *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika.takmicenje. 34. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona. *Vrsnjaci – znacajan faktor. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni. -Mag ili vrac ne moli vise sile.Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga.Objasni razliku izmedju magije i religije. -Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru. 38.Uvode ih u nova iskustva.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh.da bi opstala.novim obrascima ponasanja. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije.nagradjeno ili kaznjeno.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva.tj. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima .Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano.pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci.Svaka ima vjersku propovjed. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji. 36.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih.Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.druzenje.odjeci.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo.Objasni pojam sekularizacije.Sve tri su univerzalne.ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje.dogmu. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.Oblikuju vrijednosti.karakeristicna je za monoteisticke religije: islam. 35.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike.govoru.Kako rastu. -Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama. 37.nisu ogranicene na pojedini narod.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim..razmijevanje..vjerski ritual i simbole. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.

-Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti.izmedju vladajuce i potcinjene klase. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41.ekonomske.vaspitne. pak.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja. 43. oni su već.tj.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase. rađa različite (povoljne ili. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti. kao osnov društvenih nejednakosti. -Društvena podela rada.mentalno-higijenske mjere.) 40.kulturne.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42.Objasni pojam jednakosti.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. Istovremeno.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane..Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste. Pretpostavka je da je školski sistem. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite. -Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva. za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku. *Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa. (socijalne. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija. -Od nastanka privatne svojine. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti.39. . ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje.

moci.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti. -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti.=medjugeneracijska mobilnost.socijalne indikatore i kvalitet zivota).Objasni pojam drustvene pokretljivosti.sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu.granice medju kastama nisu ostro odredjene.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva.Proizilaze iz Marksove teorije.(kaste.posebno indijski.vrijednosti.. (pripadnici istog sloja imaju iste norme.moguce je kretanje u oba smjera. . 45.. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici). -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima.jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste.Postoje razliciti stepeni siromastva.44.narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva.stalezi.Pripadnost kasti je individualno postignuta.slojevi. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu. 47. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka.koja moze biti vertikalna i horizontalna.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa. *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima. -Pauperizacija – siromastvo.sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja.nije pridobijena rodjenjem.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja. 46.tj. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti.Klasa je otvorena grupa.Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe.Selidba iz jednog mjesta u drugo..zdravlje..regiju.stavove. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru.) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti.Objasni odlike drustvene slojevitosti.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma.Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.povecanje ili smanjenje bogatstva.oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe.Oblikuju se u staticnim drustvima.Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije.inostranstvo.klase.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi.= unutargeneracijska mobilnost.stanovanje. -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju.

-Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci. -Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi.Ne prima se plata.Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.sposobnost i vjestinu.označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) . -Rad zahtjeva umni i fizicki napor.manje je odgovoran i naporan. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta. poslu i slično). -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost. školi.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge. .(najprije nad zemljom. *vlasnistvo – ekonomska moc. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje.drustvenog djelovanja.zanimanja i profesije. -Rad moze biti neplacen tj.nekoliko njih.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom). -Ako u drustvu ne postoji jednakost.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota.cini osnovu skonomije svakog drustva.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu. -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac.organizacije. To ponekad znači i primjenu sile.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.48.ona nuzno ukljucuje i pokoranje. -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca.Objasni pojam i karakteristike rada. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) .Objasni razliku izmedju rada.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju. 50.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao.grupi za pritisak i drugim.Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci. -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje. -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje.drustvene grupe. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici. U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci. 49.dobrovoljan ili volonterski.Samopostovanje.drustvene institucije.

elektricitet i druge oblike energije.prostorna projekcija drustva. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom.npr. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje.Tokom milenijuma ljudi su izumili alate .cime su povecali djelotvornost svog rada.politika...politicke i kulturne ustanove.pravilnici.Objasni pojam tehnike i tehnologije.U svim drustvima.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske. -Tehnologija . -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke.porodice. 53.kultura.materijale i postupke koji olaksavaju rad. 52. i prastari izumi. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi. *smanjena drustvena mobilnost.paru.slabe drustvene kontakte.sto izaziva i promjenu samog mjesta rada. su primeri tehnologije. .Tako.Prvo označava razvoj i primenu alata.Takodje. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva. 54.otkrili su kako ukrotiti vodu. Međutim.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje.pa njenu ulogu preuzimaju institucije.stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom. mašina. -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota. -Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.. kao što je točak. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine.51. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa.zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo.vjetar.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci. materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema. -Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja. *Grad – veliko.masine. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi..Radnik postaje uskostrucan.Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih.Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti.zdravstvo.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese.

velika su emocionalna ocekivanja.djeda.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom.otudjenost ljudi je veca.izgradjuje sisrem komunikacije.-Pogledaj prethodno pitanje.Sto je drustvo razvijenije.djeca su bila pomocna radna snaga. -Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno...obicajima.drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba.Grupa srasta sa prostorom.Navedi i objasni vrste etnickih grupa.svoj zivotni areal.Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu. 58.stvaralastva.Porodica moze da ukljucuje babu.brakom.vezuje se za prostor.usvajanjem. -Brak .Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade.religijom..On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama.ciji clanovi zive zajedno.kulturnim obrascima ponasanja. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.jer mora obnavljati svoje clanove.karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva..Objasni pojam braka.u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena.sestre i njihove muzeve i djecu. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla. -Etnicke grupe – zajednice. .Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci.Kada je porodica u pitanju. -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor.Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike. 59. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije.ljubav.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica.odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju.u kojima dominira ruralna kultura. 55..njihove zene.sigurnost. -U vecini tradiconalnih drustava. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem.bracu.moralom. *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.prilagodjava se prirodnim karakteristikama.u nasoj kulturi je ozakonjena.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama. 57.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe. 56.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola.navedi oblike braka i srodstva. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica.

vezu se za odredjeno podrucje.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije. -Teritorijalna.istorija. *Crnogorci.jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost.Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije. istorijski i danas.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota. simbolima. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva.Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo. 61.drzava. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“. mitovima o zajedničkim precima ..Objasni razliku izmedju naroda i nacije.covjek veruje u totem.ekonomskih i drugih faktora.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan.a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa. jezikom. -Kad se govori o odnosu naroda i nacije.-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod. zajedničkom kulturom tradicijom. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… .vjerska. sa zajedničkom istorijom. mjestom boravka.jezik. dijelom iste nacije. -Dakle.kulturom.moralom.biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu.Sira. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa. 60. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije. na kraju. -U njima. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.politickih. -Narod – razvijena etnicka grupa. vjerovanju.jezikom.Osim proizvodne ima i ekonomsku.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .bratstvo i pleme.razvijeniju etnicku grupu.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova. običajima.religija.njegovanje biljaka-nova aktivnost.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.nastaje iz saveza plemena. -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja). Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije.obicajima.kulturna.porodica dobija novi oblik.oblast.vaspitna.U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori.posjeduju i manifestuju.Predstavlja pocetak patrijarhata.ponekad i religijom.ekonomska.privredna.onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime . -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija.javlja se plemenska aristokratija.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih.politicku i kulturnu funkciju.teritorija i svijest. ekonomijom i pravnim nasljeđem te.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje. vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju.

Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze. -Veber: Po njemu. -Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije.pridobija neopredijeljeno biracko tijelo.centar drustvene moci. .sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo.cinovnici.ciljeva kojima partija tezi. *uredjenju – konfederacije.organa. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak. 66.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama. 65. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije. Najvažnija politička ustanova.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke. 64.tip upravljanja. *Ideologija – skup ideja.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu.Formira se na osnovu slobodnog izbora.identitet.odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada.vojne kasarne i korporacije.odredjuje njen organizacioni oblik.organizovani oblik djelovanja.Odredi pojam i elemente politickih partija.pravo.unitarne drzave.sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije.koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.Objasni pojam birokratije. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj.birokrate. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama.Elementi države: .62.Definisi i nabroj elemente drzave.druznosti clanova. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije.federacije. . -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve. *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti. -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata. -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije.oblik ponasanja prema javnosti.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63.Navedi forme drzavne vlasti.opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana.

Neophodna obrazovana radna snaga. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije.Teritorija zajednica bila je odredjena.informatika. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene.nove tehnologije.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji.Objasni vrste drustvenih promjena.kapitala.robe.Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka. -Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije. 68.ideja.razvoj razlicitih nivoa trzista.Brzi saobracaj.energije nastale iz otpada.Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.Formiranje sindikata. *tempu odvijanja : nagle i postepene.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa...Povecanje efikasnosti. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.udruzenja.komunikacije.produktivnosti.Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente.) – industrijalizacija.vrijednosti.klubova.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske.Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji.robotika.Objasni pojam i oblike tranzicije.asocijacija. 67.a sto je bitno za njen tok.Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju). *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva. -ZAVRSI.ciljevima.Upotreba atomske energije.Otvorena drustva.pojava manufakturne radionice.korijenite i radikalne..protok ljudi.povecan stepen integracije. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota.Razlikuju se prema uzrocima.opravdanosti. *vrijednostima : progres i regres. 69..politicke.partija. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje.evolucija i involucija.kulturne. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja. *sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda.primjena savremenih sredstava u proizvodnji. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo.posljedicama.Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima.koristenje energije vjetra. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim . *dubini i znacaju : nebitne.

djelovanje na proizvodnju.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem. neravnomeran. ekonomskih i političkih interesa. .konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina.intervencije u njoj.Objasni pojam odrzivog razvoja. 73.redefinisu svoj plan privrednog razvoja. 71.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja..crpi..kada su sile nametale svoju volju pojedincima.promjene u industrijskoj proizvodnji. *iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug.prirodne potencijale unistava. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati.ljekovima.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima. U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja.Pojam prvi put upotrijebljen u UN.posebno najrazvijeniji dio. -Takodje. -Po nekim teorijama.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta. državom i čovječanstvom kao cjelinom. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen.konkretna drustva. 72. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“.Objasni pojam i karakteristike globalizacije. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza.dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu.racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina.a ne iscrpljivanje fizickih resursa. -Ogranicavanje potrosnje.drustvo je prinudjeno da svoje porizvode.Svijet postaje „globalno selo“. 70. .siromasne prirodnim resursima. -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama. -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane.Nabroj i objasni socioloske discipline.trazenje alternativnih energetskih izvora.Da bi opstalo.).Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja.povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka.drugim elementarnim potrebama.Poistovjecuju je sa imperijalizmom. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom.odnosu prema drugima. izrazito protivrečan i dugoročan proces.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo. -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene.

svojina i svojinski odnosi.oblike politickih grupa.reakcije.kriminal.veze politickih fenomena i stvarnosti.radnih odnosa.etnografija. *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.Takodje se bavi pitanjima civilizacije.organizacije.Istorija proucava pojedine dogadjaje.narkomanija.podkulturama. *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije...dok psihologija proucava psihicke pojave.popularnom i potrosackom kulturom.tipovima kulture i umjetnosti.Predmet istrazivanja jeste oblast rada.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti.Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije. 74. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti.tipove.devijantno ponasanje.slobodno vrijeme.koje funkcije i komponente ima religija... *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost..odnos prava i moci.-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih.politicke nauke..ulogu i znacaj grada.motivacija radnika.njihovu hronologiju. .). 75.funkcije kulture.istorija..uticaj drustva na religiju i religije na drustvo..igra.konflikti u oblasti rada.ideologije.trziste.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod.kontrakulturnim djelovanjima. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture.Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama.masovna kultura.proucavanje izvora prava.Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka..njegove tipove od itorije do danas.civilizacije.. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru..ekonomija kao sto su:rad. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.kulturna politika.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture.kockanje.roba.politicku moc.brak i srodstvo.uticaj drustva na karakter i tip porodice.ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka.odnos prava i slobode.kulturu.uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.savremenom kulturom.cilja.grupe i drustvo kao cjelinu.svojina i njena moc.masovnom.njenog smisla.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture.profesionalne orijentacije.oblicima umjetnickih formi.politicka ekonomija.tipove naselja.drzave i prava.njene funkcije. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.slobodnim vrmenom.tipove.sisteme.samoubistvo.maloljetnicka delikvencija. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture.. *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku.subkuluru devijantnih grupa...njeni oblici i tipovi.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom.funkcija...igrom.vrste prava. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture.funkcije sela.Povezanost pol. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku.tipovi.modom.institucije porodice.dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.

-Rijec civilizacija je lat.nacin oblacenja.a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe). *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.76.postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.obicaja i pogleda odredjene zajednice.stvorene objektivno.).One su pokretaci drustvenog razvoja.a ne realnost.Koliko god da su prirodne potrebe neophodne..na principu ljudskih bioloskih potreba..Ono po cemu se neko drustvo. 78.obrazovanost.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura.grupe ju jezik.Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog.porijekla.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju.one ne usmjeravaju vec zavode).Mogu biti tradicionalne i savremene.stanovanja.Definisi pojam kulture.marljivost.ljepota.. 79.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture.kulture i drustva.i Frojd je isticao da norme kulture .grupa.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju. -Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti.ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja.stvaralastva.One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao.plemenitost.postojale bi van covjeka i bile bi ideal. -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem.u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama. Pozitivne vrijednosti. -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani.. 77.ugladjenost. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina.kultura ishrane.Objasni pojam norme i vrijednosti.. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno.pravda.komunikacije.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva.Norme su usvojene.kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo.ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja.naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).razlikuje od drugog drustva.(npr.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.Mogu biti lazne i ideologizovane.predvidljivog .uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.Poput njega.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca.Odredi znacenje pojma civilizacije.blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale.znanja. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih.ponasanju i stvaralastvu.gupa i sirih zajednica.ali se u antropologiji razlikuju. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.

Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom.potreba za obrazovanjem). -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti. -U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor.covjeka i kulture.Objasni pojam i vrste kulturnih potreba. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta.porodice.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse. 80.nastale na osnovu primarnih potreba ).Objasni vezu izmedju tradicije i progresa...jezik.ispuni.moralne.kultura se dijeli na: umjetnost.taj model se naziva subkultura.. 82.jezik.Osim njih.nazivamo oblicima kulture.potrosacka.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila.obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom..politiku. 84. Osim ovih tipova kulture .negiraju ih ili urusavaju.zajedicu .nauku.danas postoje i narodna (folk) kultura. – kontrakultura. -Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim. .posljedica djelovanja.postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice.religiju.masovna.odnosno dva razlicita tipa kulture.ponasanja.robovlasnickog perioda.Navedi osnovne tipove i oblike kulture.obicaj.filozofiju. 83. -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture.kultura socijalistickih drustava.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode.Prema oblicima.. *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu.vec odlikuju neku grupu.(npr. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem. -Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure. -Npr. 81. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture. -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske..Mogu biti primarne (urodjenje.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene..izvedene.Objasni koji su ciljevi kulture.da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka.ostvari – potreba je nedostajanje neceg.obicajne i pravne. -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi.buzoaska ili gradjanska kultura.kultura srednjeg vijeka(feudalizma).moral.cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva.

otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom. -Covjek je bice koje se stalno cudi.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.Mijenjajuci prirodu. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije.Pojedinci razmjenjuju informacije.ishrane.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.Covjek podlijeze zakonima prirode. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.umjetnosti.bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku. .legenda i nastanku bogova.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.trpi njene uticaje.nezadovoljan je postojecim.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno.ideje.stavove. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan.Objasni osnovne funkcije kulture.knjizevnosti. – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja.pita se.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture. -Osim ove prirode.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju.o nastanku svijeta i covjeka.jer je i sam dio prirode.ali i sankcije ako se ta granica predje.cesto se govori i o prirodi covjeka.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti. 87.njegovom karakteru. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi.dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda.ona odredjuje granice ponasanja.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava. *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve. 86.zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja.Razlikuje se od legende.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture.odnosno naucnom misljenju.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi.temperamentu.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike..njegova priroda je nemirna. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva. 85.u potrazi je za boljim..-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste.covjek mijenja i samog sebe.stanovanja.

u vrijeme O.razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza.ona se ne moze odvijati bez pravila.propisima i zakonima.jer iako je po prirodi spontana.U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva.titula.odavala posta bogu.One su temelj kulture.ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.Posebno istice pravila.biti siguran da je taj cilj ostvarljiv.Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa. -Osnovne ustanove su:arhiv..igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme.utice na postojece znanje.biblioteka.nereda.muzej.Npr.jer su igre bile posvecene miru.hrabrosti.sticanje ugleda.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja. -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).spontanosti.navikama.Odredi pojam i funkcije igre. -Institucije unose red u ljudsko djelovanje..U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda.(lovorov vijenac.uvode se igre prerusavanja. -Igra .bogu.) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“.Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike.obicajima.U Grckoj. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije. 90.slavile su se Dionizije.da bi se proslavila berba grozdja.Otkriva nesto novo za primaoca.-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.jer nestaju pravila i norme. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini). -Igre se dijele na : igre takmicenja.civilizacije. 88. -Pogledaj pitanje broj 86.) ..morali su se prekinuti svi sukobi.U vrijeme hriscanstva.igara..termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen.. -U zavisnosti od igre.Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva. 89.Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu..Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture. 91.Po misljenju Finka.medalja.Utemeljene su na tradiciji.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima..smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.igre zavrsavale smrcu)..liseno cilja.otklanja nesporazume. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.sto dovodi so vladavine anarhije.igre na srecu..igre prerusavanja i igre zanosa.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni.

karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se.Dokolica je uslov za stvaralastvo. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta.Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi..maste.70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija.namjestanja rezultata.Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice).organizacije.zanosa.Olaksana je trgovina..Danas.razmisljanjem. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska..mogu da obave kod kuce.U igri.Sport je takodje cesto sredstvo politike. 93. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine.meditacijom.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda.. *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti.To je svijet realnog zivota djeteta.ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima.rekreativnog sporta i amaterizma.korupcije.terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz.(pucke svecanosti.sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport.kompjutera i svjetske mreze.takmicenja.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika.Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu.Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba.Zbog toga.postoji mogucnost. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta.Uvode se nova pravila.novca i pojave viska slobodnog vremena.sport postaje zanimanje.svijet otkrica.saleci se kroz masku). .kada postoji samo realnost igre.ono ostvaruje svoj svijet. 92.dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije.Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti..Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada..Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu.jer sve obaveze koje nose zivot i rad. -Pojam se dovodi sa lat.Komercijalizacija.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare. *dokolica znaci mirovanje oruzja.Sport prati huliganstvo navijackih grupa.U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.od drustvenog sistema. 94.Masovni profesionalni sport.dehumanizacija..sposobnost individue za mastanjem.a postoje i ljudi..Umjesto fizicke kulture. -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.dostizanje transa.devijacija.Koriscenjem ovih medija.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju.To je dovelo do unosenja politike u sport.

Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama.Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost.potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke.Objasni pojam konformizma i nekonformizma.vec samo njegov privid.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici. 96.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo.nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode.duznosti i pritisaka.hevi metal pokreti.Nije suprotna radu.stavova.Iskljucen je svaki fizicki rad.termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela.kriterijumima i vrijednostima grupe. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca. .a ne da stvara novo.(obrijane glave.spitfire jakne.politicke angazovanosti.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem. -Licnost .dnosno ponasanje prema mjeri. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja.sto nekad prelazi u bunt.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma. -Opcinjenost nasiljem..drustvenih okolnsti. 95.. -Rok – ideologija slobode. *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti. 97.maskirne pantalone.umjetnicke ambicioznosti.odnosno kojim se razlikuje od ostalih. -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice.Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka.Nekonformista je u stalnom revoltu. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija.seksa i zadovoljstva.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti.izrazava potrebu da negira postojece. 98.protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije.martinke).senzibiliteta. -Pop.prvi put se cuje zenski glas muzicarki.-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi.rasne ili politicke natrpeljivosti.odnosno razvija se staralacka individualnost. -Neki od pokreta su:pank.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja.rok.Navedi razlicite pokrete mladih.

neuroza.disciplinovana. -U odredjenim perodima. 100.muzicke ili sportske zvijezde..Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum.umjetnost je bila u sluzbi magije.Sa jedne strane.i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja.Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi.. -Umjetnost ima i funkciju vizije.. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.psihoza.primjenjene umjetnosti.-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude.kombinovane umjetnosti.turizma.odnosno sa stilom.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.da najavi ono sto ce biti.odnosno onih koji podrzavaju novi trend.Objasni funkciju umjetnosti.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika. *seoska (konzervativna).Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba.slobodu izbora tema.a sa druge strane. -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.Odredi pojam.sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti..Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima..a kasnije i a muskarca. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad.stil.hobija.forme.Javlja se u slobodnom ambijentu.namjestaja.da se distanciraju.kreaciju.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti.popularne umjetnosti.sporta.. -U antici je imala edukativnu funkciju.nalazi se grupa imitatora.preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija. -Luksuz – drustvena kategorija. 99. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.Moda je drustvena pojava.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta.Takodje.i od jedne epohe do druge.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog.Bila je ogranicena na izgled ljudi.erotska i ekonomska funkcija mode.pripadnici elite.ratnicka.Moda je danas usla u sfere dizajna.heroji.kozmetiku.odjecu.slavili bogovi.sloboda izbora.nacin cesljanja..kako umjetnost utice na drustvo.Suprotno inicijatorima.funkciju i podjelu mode..filmske. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport . -Moda je organizovana.nakit.plemstva.jer je kolektivna.. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog. 101. -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna.stresova putem lijepog. -Moda danas oznacava trenutni ukus.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu.prati je jednakost.ili ukus vremena. *gradska(dinamicna).Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu.Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh.

104..Navedi bitne karakteristike boemstva..cistote (samoubilackog nagona. *impresionisticki tip – olicenje je Rembo.ludila.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta.osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju.*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.lucki radnik.poljoprivredni nadnicar.a time i proizvod drustva..mornar.). -Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja.duhovni zivot. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti.interakcije. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota.izazivanjem skandala.grupe i drustva kao cjeline.).pojedinim grupama i u okviru drustva uopste..sredstvo formiranja identiteta.lutalica. -Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.(npr.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva.drustvenim stavovima prema jeziku.Objasni pojam i tipove morala. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture. *ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.egoizma.. 103.oplemenjivanje gradjevina.dok drugi.pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe...Jezik je vezivno sredstvo.Objasni tipove boemstva. -Neki boemi su to radili i rade spontano..iznenadjenja i skretanja paznje.brakova.jezickim identitetom drustvenih grupa.francuski pjesnik.kroz svijet otpadnika.poluprivatnom zivotu.besposlicar.romanticarskog ljubavnog zanosa. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu.odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva.kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja.privatnom..socijalnim oblicima i nivoima jezika.odbijanje stvarne srece.pakostan i opasan covjek.sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja.pozlacivanje. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota.sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu.Objasni pojam jezika i govora.tradicije i konvencionalnosti.interesa.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju.pijanstva.) 102.Revolt je uperen protiv luksuza.sukob generacija je u osnovi revolta.aristokratije.pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza.Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota.nikogovic.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti. 105. -Sa socioloskog aspekta.strasti.konformizma. ..Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca..cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla.

one koji idu naprijed.novih naucnih.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove.posebno mlade.Drustvena uslovljenost filma i pozorista.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt. 106.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji.novim formama kao i pristupom zivotu. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati.Zasniva se na slobodi izrazavanja.nego odnos dopunjavanja.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro.stvaranju djela koja se e dovrsavaju. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa.drustveni zivot ce.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima.casna rijec.Medjutim. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu. *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu.posjedovanju. 107.odanost.Drustvena uslovljenost muzike i filma.Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.na jednoj strani. 108.Ona zeli da bude u realnosti.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.odlikuje tradicionalnu porodicu.takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom.odnosno sto je zlo.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja.tezi se eksperimentisanju.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog.uzivanju u sopstvenom luksuzu.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu.Prema tome.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje. .izvidnicu.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi.pravicnost.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo.obraz.Iskrenost. -Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi.

ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.rada.dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura. -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama. .Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti.naravno.i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura..Predstavlja suprotnost harmonicnoj. 111.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi..ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.Socioloski posmatrano. -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica.lijepo se slazu.predrasude.multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji..ravnopravna i punopravna razmjena.Osnovni cilj multikulturalnih zamisli.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad).Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture..Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice.da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci.Sve to.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje.vaspitanju djece.religijskih i nacionalnih zajednica. 110.prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva.obogacivanje i povezivanje. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.djelovanja. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost. -Rodne razlike su rijetno neutralne.raspolaganja svojinom.njihovo medjusobno dopunjavanje.funkcionisu..109..jeste sirenje tolerancije.izborom seksualnih i bracnih partnera.ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura.Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa.doprinose razvoju i napretku porodice.Dakle.ali obrasci misljenja.Shodno tome.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma.zive na istoj teritoriji.ne smetajuci jedni drugima.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful