MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE: 1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.

-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima. -Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje... 2.Navedi pretece sociologije. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrčki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje današnje sociologije, posebno u domenu društvenog i državnog uređenja, podjele rada, uloge vladajućih elita, morala i tako dalje. Platonova Država je prvo cjelovito sačuvano djelo o državnom uređenju. 3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije. -(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke). -Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!! 4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda. -Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda – metodologija. Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva. Osnovne karateristike socioloskog metoda: *direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..) *nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen. *opsti,generalizirajuci *Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj. 5.Objasni komponente socioloskog metoda. -Teorija –poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu. -Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze: *definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze *prikupljanje i obradjivanje podataka *analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru -Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton. -Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane. 7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja. -Norme i standardi – da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi). -Objektivnost – ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava. -Sistematicnost – da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode. -Preciznost - Mjerljivost - Pouzdanost – postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi. 8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija. -Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima. Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena. 9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru. -Pravci: *naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije) *pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam) *psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije) -Demografska teorija – objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

sustina covjeka. -Covjek je bice potreba.uzrocnost – jedna pojava prouzrokuje drugu 16.Odredi pojam i oblike determinizma.Čžposmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi. u kojem se veći deo interakcije odvija među individua koje su deo grupe.Po Kantu. . 11. Takođe se definiše i kao nezavisna zajednica. -Oblici determinizma : *indeterminizam – pojma suprotan od determinizma.oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu. Kao takav.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi.sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica.Froma.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1. Apstraktnije. Pojam drustvo često ukazuje na to da njegovi članovi dele neke zajedničke brige ili interese u zajedničkom cilju. -Društvene nauke koriste pojam drustvo da označe grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) društveni sistem.koji odredjuje.kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara.dogadjaju se stihijski i nesvjesno. često se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajedničke institucije koje se brinu za građansko blagostanje. -Sociologija proucava sustinu ljudske prirode . 12.grupa i drustva.“Vise“ sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka.drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi.Merkuzea.Po njemu. -U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat. -Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi.gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom – nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente. 13.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava. Znacajna su istrazivanja Marksa.Osnovni problem proucavanja antorpologije – Sta je covjek?.-Pravci: *fenomenoloski *funkcionalisticki *strukturalizam *kriticka sociologija -Funkcionalizam – smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem. DOVRSI! 14.nista nije uslovljeno.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost.Selera.Nasuprot njima.da bi covjek postigao svoj cilj.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka..drustveno djelovanje i drustvene tvorevine. -Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju. -Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave.pitanje same prirode covjeka . društvo se definiše kao mreža odnosa između entiteta.Sartra.Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji. 15.drustveni odnosi.2.mora postupati po principu kategorickog imperativa. *kauzalitet – uzi pojam od determinizma.a odnosi se na sve ono sto je drustvo.

Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe. -Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.Tokom zivota. *politicka kategorija *pravna kategorija – pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.Objasni pojam drustvene strukture. 18.*teritorija. -Drustvene grupe su relativno trajni oblici kolektivne povezanosti ljudi nastale na osnovu nekog integrativnog faktora (rodjenja. -Oblici svojine : *ekonomska kategorija – na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.Status i uloga su nerazdvojni. -Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo.Sredstvo posjedovanja.*drustveni odnosi *kolektivna svijest *moc u grupi *subkultura grupe .djelatnosti.politickim. -Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim. -Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline.dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike. 21. 19.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima. *istorijsko-vremenska dimenzija.broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu.*drustveno djelovanje u grupi.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.kulturnim i drugim uzrocima.). 20.njihove veze. -Drustveni polozaj – predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici. -Osnovne dimenzije strukture globalnog drustva jesu: *horizontalno-funkcionalna *vertikalno-hijerarhijska.relacije.Odredi pojam i elemente drustvenih grupa.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.kulture.rasporedi pravila povezivanja. -Osnovni elementi drustvene strukture globalnog drustva jesu: *drustvene grupe *drustvene organizacije *drustvene ustanove *obrasci kulturnog ponasanja i djelovanja..demografskim. -Osnovni elementi drustvenih grupa (na osnovu kojih se mogu razlikovati tip i karakter) su: *ljudi.statusa. *prostorno-teritorijalna.Navedi elemente i dimenzije drustvene strukture.ekonomskim.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.interesovanja.potreba. -Drustvena uloga .porijekla.17.mjesta zivljenja.

i tako su kulturne potrebe poceli zadovoljavati na tom nivou.. -Vazno je razlikovati simbol od znaka jer znak ima samo jedno znacenje.Definisi fenomene kica i sunda.odnosno neka znacenja. *skracivanje – popularni izvodi.lokalne zajednice.susjedske grupe.ekonomske.slojevi.Napravi razliku izmedju pojma kulture i civilizacije. *prostorne: seoska i gradska zajednica.najcesce se daju u revijalnoj stampi. -Elitna kultura je do tada bila nepristupacna jer ljudi nisu imali dovoljno obrazovanja niti sanse da do njega brzo dodju. -Jedan od uzroka masovne kulture jeste period indrustijalizacije cime se znatno prosirio krug korisnika kulturnih dobara. 29.gdje masovna kulutra vidi svoju sansu. -Simbol je bilo koji fenomen kome je u odredjenoj kulturi pripadajuce neko znacenje. *kulturno istorijske skupine: etnicke grupe.Navedi i objasni vrste drustvenih grupa..22. . 27. -ZAVRSI 25.samo je covjek sposoban da stvara i razumije simbole.elite.pri cemu su znacenja vaznija od pojave..narod i nacija. *statusne: slicni drustveni polozaji npr. -Simboli uvijek mogu primati nova znacenja. DOVRSI! 24. 26. -Slozena tipologizacija: *srodnicke: porodice.pleme.politicke. -Takodje.klase.Objasni pojam simbola.razlicite kultune i subkulturne grupe.Objasni instituciju kao elemenat drustvene sturkture.odnosno sta je obliku drustvene organizacije.. -U sva tri slucaja radi se o priradi originala kojom se postize prava kulturna senzacija.Cesto je nazivamo i strukturom.masovna selidba ljudi iz sela u gradove.Zbog toga.postajuci njihova jedina sansa. -Ova dva pojma su jako bliska i cesto se dozivjavaju kao sinonimi. 23.rod.bratstvo..samo jednu i uvijek istu pojav sa kojom se povezuje. *funskcionalne: vjerske. Kultura je nacionalna a civilizacija je nadnacionalna.. *pojednostavljivanje – kako bi se sadrzaj lakse prihvatio i shvatio.Objasni razliku izmedju drustvenih institucija i organizacija: -Institucija je ustaljeni.Nabroj i objasni karakteristike masovne kulture.koristeci sve te okolnosti namece se.. Ona predstavlja skup normi i uloga kojima se odredjuju sta je pravedno. 28.formalizovani i usvojeni nacina vrsenja nekog drustvanog djelovanja znacajnog za odrzavanje i funkcionisanje drustvenog poretka.imaju vise znacenja i vise tumacenja..Navedi i objasni uzroke nastanka masovne kulture. -Organizacija je uredjena i hijerarhizovana ustanova koja koordinira aktivnosti svojih clanova u odnosu na svoj cilj.. *reprodukcija – ujednacavanje se vrsi pomocu mehanickog umnozavanja originala.

hip-hoperi.svestenicima.uglavnom se vezuje za literaturu.otpad. *sistem apstraktnih ideala – zajednicki naziv za sve eticke religije. a često i način oblačenja. -Kultura je cjelokupno društveno naslijeđe neke grupe ljudi.Covjekova sklonost da vjeruje ucinila je to da se tokom istorije stvori veliki broj religija i razlicitih razmisljanja o njoj.. *teizam – vjerovanje u Boga ili vise bogova.naglasavaju eticki ideal kao smisao. metalci.posebnim simbolima. rokeri. zajednice ili društva.taoizam) .Odredi pojam i funkcije religije. ponašanja i moralnih normi. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem.. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila. Članovi potkulturnih grupa međusobno se razlikuju.tralje. relativno zatvoren segment opšte kulture. -Sund je takodje njemacka rijec koja oznacava krpe.odnosno nevrijedno.konfucijanizam.. Takve pojave su na primer suše.Marks).Bogovi se zamisljaju u ljudskom liku. pankeri. gromovi i slično. osjećanja i djelovanja neke grupe. munje.hramovima. ishrane. i po izgledu. Neke od najpoznatijih omladinskih potkultura su:hipici. to jest naučeni obrasci mišljenja.(ljudim podvraca paznju od ovozemaljskih problema i upucuje na skromnost i trpeljivost). 33. spoljašnjim obeležjima i interesovanjima. -Funkcije religije su: *integracijska –stvara drustvenu solidarnost i gradi osjecaj pripadnosti odredjenom drustvu. -Tipovi religije su: *jednostavni supernaturalizam – vjerovanje u sile.-Kic je rijec koju mozemo prevesti kao „napraviti nesto na brzinu“. -Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. skinsi. *ideoloska – izvor drustvenih sukoba kao i sredstvo za obmanjivanje i pokoravanje. (K. Za sve pripadnike određene subkulture zajedničko je da članovi dijele ista uverenja.sve ono sto je manje vrijedno. Muzika ima veliku ulogu u nastajanju potkulturnih grupa. Ova dva pojma oznacavaju popularnu komercijalnu umjetnicku i literarnu produkciju tj. -Subkultura je poseban. kao i izrazi tih obrazaca u materijalnim objektima 31. vrijednosti. rastafarijanci. poplave.U tim religijama nema bogova. osim po stavovima i ciljevima. 32.(budizam. i omladinske potkulture sa obično definišu u odnosu na muziku.. običaje. 30. -Religija predstavlja vezu ljudi sa Bogom kao i veza izmadju ljudi u zajednici na osnovu Boga.koje povoljno ili nepovoljno uticu na dogadjaj *animizam – vjerovanje u duhove i druga „onostrana“ bica za koje se vjeruje da mogu da posjednu covjeka i odredjuju njegovo ponasanje.Objasni prve oblike religijske svijesti.Svaka religija prikuplja ljude koji se ucestvujuci u ceremonijalnim radnjama osjecaju povezani sa visim silamai clanovima grupe. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem.Smatra da religije postaju ideologije kojima se monipulise ljudima.Objasni pojam kulture i subkulture.Svaka religija se prepoznaje prema posebnom etickom kodeksu.Nabroj tipove i oblike monoteistickih religija.

Nemocno ljudsko bice postaje samostalno i usvaja drustveno pozeljne oblike ponasanja u kulturi u kojoj je rodjeno.pocela prilagodjavati novim drustvenim uslovima. *primarna devijacija – izaziva tenzije kod pojedinca i posljedice na njegovu psihicku strukturu.vjerski ritual i simbole.To je proces u kome pojedinac uci kulturu svoga drustva.Te subkulture stvaraju sopstveni sistem vrijednosti i normi.Religiozni covjek se moli visim silama jer su za njega one posrednici do Boga. 35. *Vrsnjaci – znacajan faktor.Uvode ih u nova iskustva.Objasni razliku izmedju magije i religije.ima zivu rijec i realnu sliku kojoj se vjeruje.druzenje.Prenosioci neformalnog znanja *Masovni mediji – njihov uticaj svakim danom sve veci.da se grupisu i tako stvaraju svoju subkulutru.nisu ogranicene na pojedini narod.. -Devijantno ponasanje – odstupanje u ponasanju od normi drustvene komunikacije..karakeristicna je za monoteisticke religije: islam. -Ovaj proces je izazvao promjene u samoj religije tako sto se ona.Oblikuju vrijednosti. -Osnovne slicnosti izmedju magije i religije su da postoje mocne sile koje uticu na dogadjaje pomocu odredjenih radnji. 37. -Agensi socijalizacije su: *Porodica *Skola – kucnim redom se definisu pravila koja su obavezujuca za ucenike i nastavnike.Ona je podljedica prelaska iz tradicionalnog u moderno drustvo.-Monoteizam je vjerovanje u jednog boga.odjeci.razmijevanje.djeca sve vise vremena provode sa vrsnjacima jer se osjecaju nezavisnim i van uticaja i kontrole odraslih. 34. .Sve tri su univerzalne.takmicenje.Objasni pojam sekularizacije.tj.Predstava o jednom bogu shvacenom kao cisti duh.Svaka sebe smatra za jedinu pravu.govoru.vec pokusava da ih kontrolise i usmjeri u zeljenom pravcu.To je proces u kome svjetovni nacin zivota preovladava nad religijskim. *sekundarna devijacija – Izrazava se u simbolickim znacima nove uloge. 36. *Vjerske zajednice – imaju manju ili vecu ulogu u socijalizaciji sve u zavisnosti od drustvenih prilika.Objasni pojam devijantnosti i nabroj njene oblike.Svaka ima vjersku propovjed.hriscanstvo i judeizam.Nabroj i objasni agense (prenosioce) socijalizacije.nagradjeno ili kaznjeno.dogmu.Kako rastu.da bi opstala. -Razlike su u tome sto magija i religija imaju razlicit odnos prema visim silama. -Mag ili vrac ne moli vise sile.Objasni pojam i vrste socijalizacije. -Oblici devijacije su: *kontrakultura – medju onima koji se ponasaju devijantno postoji tendencija da kontaktiraju jedni sa drugima .novim obrascima ponasanja. -Karakteristika ovog porcesa je odaljavanje od crkve. 38. -Socijalizacija – olikovanje ljudskog ponasanja pod uticajem drustvene okoline.TV najmocniji medij. -Funkcija socijalizacije jeste da poveze razlicite generacije tako sto roditelji polako uvode svoju djecu u kulturu u kojoj su rodjeni. -Vecina teoreticara smatra da je magija prethodila religiji.Moze biti pozitivno ili negativno sankcionisano. -Sekularizacija – proces smanjivanja uticaja religije u drustvu.

kao osnov društvenih nejednakosti. oni su već. *Kriticki – kritikuje postojece stanje *Liberalni – moc elite objasnjava se funkcionalnim potrebama samog drustva sto predstavlja nuznost koja zahtijeva postojanje elite.) 40. pak.mentalno-higijenske mjere.tj.izmedju vladajuce i potcinjene klase. -Od nastanka ljudske zajednice nejednakkosti u razlicitim formama karakterisu sve tipove drustva.Pojedinci na osnovu svog obrazovanja uspostavljaju konkurentski odnos za osvajanje elitnih drustvenih polozaja.39. Istovremeno. po nejednakim usovima i stupili u školske klupe. 43. -Prma elitistickom objasnjenju drustvene strukture.razlikuje se nekoliko modela: *Konzervativni – smatra se da su clanovi elite po prirodi sposbniji od pripadnika mase.Objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (drustveno prevazilazenje) devijantnog ponasanja. . -Postoje dva tipa jednakosti: *Isonomija – jednakopravnost (jednakost pred zakonom) *Isomerija – ekonomska jednakost. -Socijalna kontrola: *Upotreba sile *Ustanovljavanje vrijednosti i normi koje ljudi treba da prihvate kao pravila ponasanja. za pojedinca nepovoljne) šanse mladima koji izlaze iz školskih klupa i stupaju u život.diferencijacija drustva na klasu bogatih i klasu siromasnih predstavlja temelj drustvene nejednakosti. ma koliko se pokušavalo da svima podjednako pruži istovetna mogućnost za napredovanje.drustvo je posmatrano kao cjelina u kojoj djelovi imaju tacno definisane funkcije koje su medjusobno komplementarne i povezane. rađa različite (povoljne ili. Pregledom socioloških istraživanja o ulozi obrazovanja u raslojavanju društva tražimo dokaze za ovu pretpostavku.Objasni pojam jednakosti.vaspitne. -Društvena podela rada. *Konfliktni – zasniva se na filozofiji konflikata izmedju drustvenih grupa.Objasni teorijske pristupe i modele vertikalne strukture drustva.ekonomske. Pretpostavka je da je školski sistem.. -Prvi oblik drustvene jednakosti koji je zazivio jeste jednakost svih pred zakonom 42.Objasni pojam i uzroke drustvene nejednakosti i nabroj vrste. (socijalne. -Dva osnovna teorijska pristupa: *Organsko-integrativni – po njemu.kulturne. -Vrste nejednakosti : *rodna neravnopravnost *stratifikacija *klasna nejednakost 41. -Od nastanka privatne svojine. -Utopija predstavlja koncept drustva jednakosti. kao deo subkulture društva takođe proizveo nejednakosti.Objasni uticaj drustvene podjele rada na nejednakost. -Drustvena prevencija – drustvena djelatnost koja koriguje i mijenja drustvene odnose i pojave koji uzrokuju nastanak i razvoj drustvenih devijacija.

Klasa je otvorena grupa. -Drustvena mobilnost se moze gledati sa dva aspekta: *Mozemo posmatrati karijeru pojedinca ili citave generacije i registrovari koliko ona napreduje u toku svog radnog vijeka..narocito kad se govori o uzrocima i posljedicama siromastva. *Mozemo uporedjivati drustveni status roditelja i djece. (pripadnici istog sloja imaju iste norme. -Klasno-socijalne grupe: *Kaste – period azijskog feudalizma. -Siromastvo se mjeri razlicitim indikatorima.Apsolutno siromastvo se zamjenjuje pojmom relativnog siromastva (ukljucuje ekonomske.=medjugeneracijska mobilnost.socijalne indikatore i kvalitet zivota).Objasni pojam otvorenog i zatvorenog drustva.tj.Proizilaze iz Marksove teorije.inostranstvo.zdravlje.(kaste. -Pauperizacija – siromastvo..Objasni pojam drustvene pokretljivosti. -Konfliktne teorije: uzrok za konflikt vide u slojevitosti.moci.Postoje razliciti stepeni siromastva.Pozivaju se cinjenicom da svi nemaju jednake mogucnosti skolovanja. GRESKA : predpostavljaju da ce bilo koji pojedinac koji ima ambiciju i talenat stici do izabranog (pripadajuceg) polozaja u drustvu..sprijeceno je prelazenje iz jedne kaste u drugu. -Horizontalna mobilnost – kretanje u prostoru.Slojevitost je nuzna jer osigurava da se polozaji u drustvu rasporede i popune pojedincima koji su sposobni da sa tih polozaja najefikasnije djeluju.Zatvorenost kasti  drustveno se reprodukuju unutar samih sebe. 47. -Relativno siromastvo se zasniva na ekonomskoj nejednakosti.slojevi.ali se u drustvu podrazumijeva postojanje jednakih uslova za obrazovanje. .sto znaci promjenu mjesta boravka ali ne i drustvenog polozaja.posebno indijski. *Stalezi – velike grupe ljudi sa slicnim ekonomskim resursima koji u velikoj mjeri opredjeljuju njihov nacin zivota.nije pridobijena rodjenjem.koja moze biti vertikalna i horizontalna.Objasni pojam socijalnih razlika i pauperizacije.) -Pripadnost odredjenom drustvenom sloju pomaze sociolozima za predvidjanje ponasanja ljudi.regiju.stavove. -Siromastvo se razlicito posmatra u pojedinim teorijskim pristupima.njenim doprinosom odrzavanju i unapredjivanju drustva.vrijednosti. 45.Selidba iz jednog mjesta u drugo.Objasni odlike drustvene slojevitosti.Pripadnost kasti je individualno postignuta.jer pripadnici jedne kaste ne smiju sklapati brakove izvan te kaste.moguce je kretanje u oba smjera.Ne uspostavljaju se na religijskom niti zakonskom osnovu.stanovanje.stalezi.jer u savremenim drustvima postoji mogucnost socijalne pokretljivosti ili mobilnosti..) -Funkcionalisticke teorije: bave se funkcijom drustvene slojevitosti. -Vertikalna mobilnost – pomjeranje prema gore ili dolje na stratifikacijskoj listi (hijerarhijskoj ljestvici).povecanje ili smanjenje bogatstva.Kroz slojevitost se izrazava suprotstavljenost interesa razlicitih drustvenih grupa.oskudica materijalnih dobara za normalno zadovoljenje najvaznijih potreba svake osobe pojedinacno kao i porodice ili drustvene grupe.44.Osnov diferencijacije su ekonomske razlike. -Drustvo nije staticna cjelina i jednom zauzati polozaj ne mora za pojedinca biti trajan i nepromjenljiv.klase.Oblikuju se u staticnim drustvima. 46.granice medju kastama nisu ostro odredjene.= unutargeneracijska mobilnost.

-Rad je samo jedna vrsta drustvenog djelovanja i pripada odredjenoj grupi.Osim sto cini sustinu zivota svakog pojedinca. -Svaka drustvena moc jeste organizovana moc cak i kada je ona u rukama pojedinca.Objasni pojam i karakteristike rada.kao i rad u kuci koji uglavnom obavljaju zene. -Kada izgubi posao u covjeku se javlja osjecaj odbacenosti i nesposobnosti i pocinje sumnjati u svoju drustvenu vrijednost.dostojanstvo povezani su sa ekonomskim doprinosom. Pojedinac raspolaže svojom individualnom moći a da toga nije ni svjestan (u porodici. -Rad zahtjeva umni i fizicki napor.drustvene grupe.dobrovoljan ili volonterski.Objasni razliku izmedju rada.Samopostovanje.Rad danas najcesce odredjujemo kao stalni placeni posao. -Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka koji su svojim sadrzajem i vrstom srodni i medjusobno povezani da ih obavlja jedna osoba koja ima adekvatno znanje.Moc (+bogatstvo i ugled) je jedan od osnovnih kriterijuma za odredjenje statusa pojedinca i drustvenih grupa u sociologiji.dovedena je u pitanje mogucnost zadovoljavanja osnovnih potreba.onda postoji drustvene moc koja proizvodi razlike ili je sama posljedica njihovog postojanja.nekoliko njih.cini osnovu skonomije svakog drustva.(najprije nad zemljom. To ponekad znači i primjenu sile.48.manje je odgovoran i naporan. -Izvori drustvene moci: *fizicka snaga – najstariji izvor drustvene moci. -Sociologija rad deli na dve vrste: -Antropološko shvatanje rada(šire) . poslu i slično).zanimanja i profesije.drustvene institucije. školi. U političkom smislu na izborima putem glasanja ili pripadanja nekoj političkoj stranci.Profesija je zanimanje koje covjeka izdvaja od grupe ili zajednice koja podrazumjeva drustveno djelovanje. -Moć je sposobnost pojedinca ili grupe da ostvaruje svoje interese i zahtjeve čak i ako im se drugi protive.Moc dopusta akteru da nametene svoju volju. -Ako u drustvu ne postoji jednakost.sposobnost i vjestinu. .Ne prima se plata. -Drustvenu moc mogu posjedovati:pojedinac.organizacije.označava radno stanje čovekagde se on ustvari kroz praksu i rad obrazuje i proširuje svoje znanje -Ekonomsko shvatanje rada(uže) .označava radni takt proizvodnjepotrošnih materijala i robe radi doprinosa usluga njihovih korisnika.Stoga drustvena moc je njihovo priznato pravo da donose odluke ne samo za sebe vec i za druge. 49.zatim nad drugim i na kraju nad kapitalom).Definisi pojam drustvene moci i nabroji izvore drustvene moci.Ova tri kriterijuma odredjuje status pojedinca u drustvu.Ovaj vid rada je obuvaćen profesijom -Rad je bitan dio naseg zivota. -Profesija oznacava radno stanje covjeka koje je sposobno da svoj rad odrzava znacajno vaznim i djelotvornim na srzstvo i drustveno djelovanje.drustvenog djelovanja. *licnog identiteta – rad priza osjecaj stabilnog drustvenog identiteta.Ukoliko smo liseni rada liseni smo : *novca – ukoliko je plata glavni izvor prihoda.ona nuzno ukljucuje i pokoranje. 50. *drustvenih kontakata – znatno ih smanjujemo.Fizicki jaci pojedinci su imali visi status u drustvu. *vlasnistvo – ekonomska moc. -Rad moze biti neplacen tj.grupi za pritisak i drugim.

*Grad – veliko. -Drustvena podjela rada je najznacajnija karakteristika svakog ekonomskog sistema. termin tehnologija često karateriše izume koje upotrebljavaju skoropronađene naučne pricipe i procese. su primeri tehnologije..pa njenu ulogu preuzimaju institucije. 54. -Teritorijalne grupe – posebne drustvene skupine.sto izaziva i promjenu samog mjesta rada.Tokom milenijuma ljudi su izumili alate .zanati su bili malobrojni a ucili su se dugo. -Naselja – tvorevine prostorne strukture drustva. materijala i procesa koja mogu pomoći u rešavanju ljudskih problema.Objasni pojam tehnike i tehnologije.politika. *velika gustina naseljenosti-bliske fizicke.cime su povecali djelotvornost svog rada.Nabroj osnovne odlike drustvene podjele rada i objasni ih. *razdrobljenost drustvenih uloga *institucionalizacija drustvenog nadzora – slabi uloga primarnih grupa.Takodje.prostorna projekcija drustva. *traducionalne norme i obicaji gube se a zamjenjuju ih porpisi.51..Drustveno uredjene organizovane grupe u kojima se ljudi povezuju zbog zadovoljenja potreba i vrsenja pdredjenih djelatnosti..porodice. -Karakteristike drustvenog zivota na selu: * veca zavisnost od prirodnog okruzenja *manji broj stanovnika *socijalna participacija *nizi stepen podjele rada *veci znacaj porodice i srodstva *veca uloga tradicije i visok stepen njegovanja obicaja. . -Tehnologija . 53.pravilnici. -2 tipa naselja: *Selo – mala lokalna zajednica u kojoj se ljudi bave uglavnom poljoprivredom. mašina.elektricitet i druge oblike energije.paru. *smanjena drustvena mobilnost.npr.zbog cega gradovi postaju centri moci za sire teritorijalno okruzenje. 52.U svim drustvima.materijale i postupke koji olaksavaju rad.otkrili su kako ukrotiti vodu. Međutim.Prvo označava razvoj i primenu alata.slabe drustvene kontakte.gusto naseljeno i stalno boraviste pojedinaca u kome je razvijena drustvena itehnicka podjela rada i koncentrisane ekonomske.kultura.politicke i kulturne ustanove.zdravstvo. -Tradicionalna drustva imala su podjelu rada zasnovanu na polu i dobi.Tako. -Usljed moderne industrijske proizvodnje veliki broj zanata je nestao jer vise nije bilo potrebe da neko vlada ukupnim procesom rada.stapaju u neposredne odnose kako medju sobom tako i sa prirodom. i prastari izumi.vjetar.stanuju u zajednickoj porodicnoj kuci.. -Tehnika – sva umijeca koja ljudima omogucuju da svoje izume i otkrica upotrijebe za zadovoljenje svojih potreba i zelja. kao što je točak.Radnik postaje uskostrucan.Napravi razliku izmedju urbanog i ruralnog nacina zivota. *komplikovana organizacija i diferencijacija drustvenog zivota zbog raznovrsnosti stanovnistva.podjela rada odredjuje ostale vidove drustvene organizacije.Definisi pojam naselja i objasni tipove naselja.masine. *tehnicka podjela rada zato sto se u gradu zadovoljava mnostvo specificnih potreba:obrazovanje. -Karakteristike zivota u gradu: *drustveni zivot se odvija u okruzenju koje je iskljucivo rezultat covjekove djelatnosti.

-Poligamija – bracna veza sa vise partnera istovremeno. -Srodstvo – veze izmedju pojedinaca koje se postavljaju putem braka ili kroz nizove potomaka koje povezuje krvno srodstvo.u procesu socializacije djeca uce kulturne norme drustva u kome su rodjena.obicajima.odlikuju se odredjenim zajednickim osobinama.odnosno imaju zajednicku socijalnu psihologiju. -Etnicke grupe – zajednice.prilagodjava se prirodnim karakteristikama.Formiraju se na osnovu zajednicke teritorije i zajednickog porijekla. 59.u kojima dominira ruralna kultura.usvajanjem. -Srodstvo je krvna veza izmedju ljudi. -Monogamija – partnerstvo jedne zene sa jednim muskarcem.On predstavlja vezivno tkivo ljudi u etnickim grupama.moralom.sigurnost..djeca su bila pomocna radna snaga. *Emocionalna – u svim drustvima porodica je utociste koje pruza druzenje.-Pogledaj prethodno pitanje. .jer mora obnavljati svoje clanove.Svako drustvo ima svoje zakone kojima se uredjuje radjanje djece i briga o djeci.. *Ekonomska – nekada je porodica bila samo proizvodna jedinica. -U vecini tradiconalnih drustava.Navedi i objasni vrste etnickih grupa.ciji clanovi zive zajedno.kulturnim obrascima ponasanja. -Porodica – najintimnija drustvena grupa.u nasoj kulturi je ozakonjena.religijom.drustveno prihvatljiva zajednica dvije ili vise osoba.karakteristicna je prosirena porodica gdje u istom domacinstvu zive bliski rodjaci. -Teritorijalizacija podrazumijeva vezanost odredjene etnicke grupe za konkretan prostor. 55.Grupa srasta sa prostorom.Sto je drustvo razvijenije.ljubav.ali u nekim kulturama je dozvoljeno sklapanje braka izmedju osoba istog pola.Definisi pojam porodice i nabroj njene funkcije.Kada je porodica u pitanju.U vecini drustava to znaci zajednicu dvije osobe razlicitog pola.Medjusobno se razlikuju po sopstvenim obiljezjima koje su pojave sui generis i koje cine posebnim cjelinama – drustvima.otudjenost ljudi je veca. 56. -Razvijene etnicke grupe (narod i nacija) odlikuju se zajednickim jezikom. -Urbana porodica je tip prodice koju cini par odraslih koji zive u zajednickom domacinstvu sa svojom ili usvojenom djecom. *Reprodukcija – je neophodna da bi se drustvo odrzalo.Porodica moze da ukljucuje babu.svoj zivotni areal.vezuje se za prostor.brakom.stvaralastva.djeda.izgradjuje sisrem komunikacije..Uporedi tradicionalnu i savremenu porodicu..bracu.njihove zene.Karakteristicna je za urbane sredine modernog drustva.velika su emocionalna ocekivanja. 58.navedi oblike braka i srodstva.Objasni pojam braka.U modernom drustvu porodica postaje potrosacka jedinica. 57. -Brak .Objasni pojam etnicke grupe i navedi njene karakteristike.ekonomski saradjuju i brinu o potomstvu.Danas u svijetu postoji preko 2 hiljade.sestre i njihove muzeve i djecu.Relativno trajna drustvena grupa povezana srodstvom. -Osnovne funkcije porodice su: *Socijalizacija – porodica je izuzetno vazna za drustvo.Postoje prvobitne i savremene etnicke grupe..

zajedničkom kulturom tradicijom.nastaje iz saveza plemena.oblast. -Nastaju pojavom civilizovanih drustava.Razvija se institucija porodice-incest bio prisutan. mitovima o zajedničkim precima .jer srodstvo pocinje da se izvodi po ocu – muskarac dominantan. zajedničkim ustavnim i zakonskim pravima i dužnostima svojih pripadnika i osjećajem njihove međusobne solidarnosti… . mjestom boravka.ekonomskih i drugih faktora.ekonomska.vjerska..-U elementarne oblike etnickih zajednica spadaju rod. -Kad se govori o odnosu naroda i nacije.vezu se za odredjeno podrucje.biolosko-krvno srodstvo igra znacajnu ulogu. Male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakteriše kao član druge nacije. ekonomijom i pravnim nasljeđem te. istorijski i danas.Da li ce narod postati nacija zavisi od drustvenih.moralom.razvijeniju etnicku grupu. *povezanost i pripadnost domovini i vlastitoj zemlji.religija.porodica dobija novi oblik. simbolima.bratstvo i pleme.Presudni faktori za konstituisanje nacije su porijeklo.privredna.Predstavlja pocetak patrijarhata. Pripadnici jedne nacije su specifični po tome što imaju zajednički identitet i gotovo uvijek zajedničko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva.njegovanje biljaka-nova aktivnost. -Rod – nastaje u periodu srednjeg divljastva.istorija.U njemu se odvijaju sve zivotne drustvene funkcije:reproduktivna.covjek veruje u totem. jezikom.Izvrsena je primarna podjela rad u okviru grupe.Navedi neke od osobenosti crnogorske nacije.kulturom. sa zajedničkom istorijom.jezicka povezanost naroda nije tako homogena i cvrsta kao kod nacije. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u mišljenju. dijelom iste nacije. običajima. -Dakle.posjeduju i manifestuju. -Osobenosti crnogorske nacije su: *dugotrajna borba za oslobodjenje i nezavisnost. *Crnogorci.drzava.zemlju na tom prostoru vrsi sjedinjavanje. -Plemenski sukobi su formirali jednu formu kolektivnog kaznjavanja – krvnu osvetu.jezik.ponekad i religijom.javlja se plemenska aristokratija.Osim proizvodne ima i ekonomsku.vaspitna. -Savremene etnicke grupe su: narod i nacija.narod je velika etnicka grupa koja zivi na odredjenoj teritoriji i odlikuje se zajednickim porijeklom. vjerovanju.teritorija i svijest.Od jednog naroda moze nastati jedna ili vise nacija.politicku i kulturnu funkciju. vremenom pa čak i govornim jezikom a da se međusobno smatraju i da ih i drugi smatraju.što je jedan od ključnih elemenata iskaza nacionalne posebnosti .Sira. 61. 60. -U njima.slozenija i razvijenija etnicka grupa koja nastaje kada velika mjesavina ljudi koji nastanjuju jedan grad.politickih. povezanost i pripadnost svojoj domovini – Crnoj Gori. -Narod – razvijena etnicka grupa.Objasni razliku izmedju naroda i nacije.kulturna.usljed koje je i doslo do formiranja crnogorske nacije.obicajima. koji istorijski i savremeno imaju kolektivno vlastito ime . -Ono je prva grupa koja se teritorijalizovala (nastaju stalna naselja).a zatim djelimicno zabranjen uvodjenjem prvog pravila u istoriji – tabu propisa.onda nacija predstavlja visi stepen istorijskog razvoja.Dominantno je vezan za seoski nacin zivota. -Nacija – Naziv nacija se često koristi kao sinonim za naziv etnička grupa.Jedan narod predstavlja samo „naciju u mogucnosti“. na kraju.jezikom. -Pleme – osnova razlicith rodova i bratstava nastaje radi lakseg obavljanja zajednickih poslova. -Teritorijalna.U okviru roda razvija se prvi oblik kolektivne svijesti – religija.

sadrzajem i ulogom u razlicitim politickim sistemima i na razlicitim stepenima razvitka drustva. -Osnovni elementi politickih partija su: *Statut – interni pravni akt kojim se regulisu odnosi u okviru same partije.cinovnici.birokrate.organizovani oblik djelovanja.identitet.odredjuje njen organizacioni oblik.federacije.Drustvene grupe koje se vezu za savremenu istoriju drustva.pravo.Odredi pojam i elemente politickih partija. -Korijeni birokratije poticu iz crkvene organizacije.Birokratija se razlikuje svojim karakteristikama.ciljeva kojima partija tezi.tip upravljanja.Element kojim partija predstavlja svoje ideje.unitarne drzave.druznosti clanova.Definisi i nabroj elemente drzave. -Politicka partija – drustvena grupa formirana na osnovu teznje ljudi da putem organizovanog djelovanja lakse ostvare svoje politicke ciljeve.Svaki clan zauzima odredjeni polozaj i ima tacno utvrdjena prava i obaveze.republike – kako se vlada? *politickim odnosima i karakteru rezima – demokratske i autokratske – kako se dolazi na vlast? *organizaciji vlasti – centralisticke i decentralisticke. .koja sluzi vladajucoj klasi za odrzavanje ekonomske i politicke vlasti. -Drzava – organizacija sa fizickom silom u rukama. *Politicki program – element politicke partije kojim se ona predstavlja javnosti.centar drustvene moci.Navedi forme drzavne vlasti. -Država je politička ustanova čiji je osnovni zadatak da zaštiti postojeći poredak. -Veber: Po njemu.Objasni pojam birokratije.Kasnije je naprisutnija u okviru drzavne administracije. -Cilj:uspostavljanje i kontrola moci od strane eksperata. -Forme drzave se razlikuju prema: *obliku vladavine – monarhije. Najvažnija politička ustanova.62.birokratija je organizacija koja podrazumijeva visoki stepen drustvene podjele rada.stanovništvo -teritorija -suverena javna vlast (najviša i jedina) 63.oblik ponasanja prema javnosti. *Ideologija – skup ideja. 65. -Ima nekoliko znacenja: *profesionalno angazovano stanovnistvo *drustveni sloj *oblik upravljanja u razlicitim oblicima drustvenih organizacija *prisvajanje prava upravljanja *birokratija kao birokratizam-izopaceno djelovanje birokratije -Ima razilicita znacenja:drustveni sloj. *uredjenju – konfederacije.sredstva i metode kojima zeli da usmjerava i vodi drustvo.opredjeljenja i zajednickog cilja gradjana.Objasni podjelu drustva prema tehnoloskom kriterijumu. -Birokratija – oblik vladavine ciji su nosioci ljudi iz kancelarije. . 66. 64.Elementi države: .vojne kasarne i korporacije.odnos prema drustvenoj zbilji i drugim partijama slicnog programa i ideologije.pridobija neopredijeljeno biracko tijelo.Formira se na osnovu slobodnog izbora.organa.

*sredstvima kojima se izvodi: mirne i nasilne.korijenite i radikalne.Objasni vrste drustvenih promjena. kako društvene strukture tako i društvenih vrijednosti..posljedicama.vrijednosti.Brzi saobracaj.povecan stepen integracije.ideja.opravdanosti. *dubini i znacaju : nebitne.razvoj razlicitih nivoa trzista. 69.) – industrijalizacija.vjestacka inteligencija – proizvodnja automatizovana. -Podrazumijeva prelazak ili prelazni period iz jednog politickog rezima u drugi.protok ljudi.kapitala.asocijacija. -ZAVRSI..komunikacije.koristenje energije vjetra.Drustveni zivot se odvija u okviru seoske zajednice i malih etnickih grupa.Pronadji paralelu izmedju tradicionalnog i modernog drustva. -Drustvene promjene predstavljaju osnovnu odliku svih drustava.Javljaju se prve drzave-nacije u istoriji. *vrijednostima : progres i regres.partija. -Mogu se posmatrati prema: *kvantitetu : rast i opadanje *kvalitetu : razvoj i opadanje. -Tranzicija – pojam koji se moze definisati u sirem smislu kao proces društvene promjene.kulturne.Povecanje efikasnosti.Teritorija zajednica bila je odredjena. 67.Tranzicija se posmatra i svodi na skup procedura pomocu kojih se odredjeni nedemokratski sistem transformise u demokratsko drustvo.Najveca dostignuca:otkrice vodenog tocka.Razlikuju se prema uzrocima. -Za svako od ovih drustava moze se reci da su tehnoloska jer pocivaju na primjeni tehnike i tehnologije ne samo u oblasti proizvodnje vec i u svim oblastima zivota.udruzenja.Najveci dio stanovnistva radio u industrijskoj proizvodnji.primjena savremenih sredstava u proizvodnji.-Promjene u razvojima drustva dovela su do stvaranja slike o 3 dominantna perioda.Upotreba atomske energije.evolucija i involucija.. *Indrustrijsko – pojava urokovana promjenama (orimjena izvora energije. *Postindustrijsko – druga polovina XX vijeka. *stepenu organizacije i usmjeravanja : planske i spontane.informatika.Osnovna karakteristika tranzicije jeste da pravila politicke igre nisu uopste ili sasvim definisana jer se nosioci tranzicije bore da definisu pravila prema kojima se ce ona odvijati.klubova.Objasni pojam i oblike tranzicije.robe.energije nastale iz otpada.politicke.Otvorena drustva.Industrijsko drustvo je nastalo u Evropi i sirilo se na ostale kontinente.Sve vise ljudi pocinje da zivi u gradovima.ciljevima.Neophodna obrazovana radna snaga..robotika. *tempu odvijanja : nagle i postepene. 68.nove tehnologije. -Tri osnovna momenta u tranziciji su: *polazni – nedemokratski rezim .a sto je bitno za njen tok. *oblasti drustvenog zivota u kojoj se odvijaju : ekonomske.Formiranje sindikata.pojava manufakturne radionice. -Prema tehnoloskom kriterijumu drustvo se dijeli na: *Predindustrijsko – od konstituisanja drustva do prve industrijske revolucije. s ciljem stvaranja nove strukture i novih društvenih vrijednosti kao smjernica za nove (pozeljne) oblike društvenoga djelovanja.produktivnosti.Drustva su bila participativna(svi muskarci ucestvuju u odlucivanju).

ekonomskih i političkih interesa. -Odrzivi razvoj predstavlja upotrebu i reciklazu otpada.djelovanje na proizvodnju. neravnomeran.konstituisan je veliki broj socioloskih disciplina.ljekovima.Objasni pojam odrzivog razvoja.prirodne potencijale unistava. 73.povecan natalitet (narocito zemalja sa niskom stopom razvijenosti. -Uticaj globalizacije nije vezan samo za odredjene sisteme.redefinisu svoj plan privrednog razvoja. 70.nacinu zivota i odnosu prema prirodi – predstavljaju osnov planske akcije kako da se energetska kriza ublazi i nestane.process globalizacije podrazumijeva oblik drustvene promjene koja je obuhvatila citavo covjecanstvo.promjene u industrijskoj proizvodnji.Nabroj i objasni socioloske discipline.siromasne prirodnim resursima.Pojam prvi put upotrijebljen u UN. -Globalozacija – sa socioloskog aspekta. U tom procesu društvo ima razlicite stavove u zavisnosti od stepena razvoja.posebno najrazvijeniji dio.dok zemlje treceg svijeta svoju industrijalizaciju i modernizaciju moraju planirati tako da ne ugroze prirodne potencijale kojima raspolazu. izrazito protivrečan i dugoročan proces.). .kada su sile nametale svoju volju pojedincima. -Održivi razvoj spaja ujedno brigu za živi svijet na planeti Zemlji i za očuvanje kapaciteta prirodnih sistema (prirodnih resursa) sa društvenim i ekološkim izazovima koji stoje pred svakim društvom.crpi.etnicke zajednice vec se osjeca u nasim licnim zivotima.Da bi opstalo.trazenje alternativnih energetskih izvora. -Takodje. *iscrpljivanje prirodnih resursa koje se ne mogu obnavljati ili je taj proces veoma dug. -Visokorazvijene zemlje treba da izmijene. -Po nekim teorijama.konkretna drustva. 72..Objasni pojam i karakteristike globalizacije.da bi nadomjestilo potrenbu za hranom.Objasni uzroke i oblike ekoloskih problema i nacina njihovog prevazilazenja. -Drugi globalizaciju posmatraju kao „novi ideoloski mit“.a ne iscrpljivanje fizickih resursa.racionalizovano koristenje postojecih izvora energije i sirovina.kao posljedica ispustanja stetnih gasova u atmosferu predstavljaju jedan od uzroka.Poistovjecuju je sa imperijalizmom. -Razliciti pristupi su jedna od najvecih vrijednosti sociologije.*ciljni – demokratski poredak *sam tok prelaza. -Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen. -Tranzicija zapocinje procesom liberalizacije drustva – autoritativni sistem nastoji da garantuje odredjena prava pojedincima i grupama.. -Neki od uzroka ekoloskih problema su prirastaj stanovnistva u svijetu.klimatske promjene izazvane globalnim zagrijavanjem.drugim elementarnim potrebama.intervencije u njoj.Dva osnovna ekoloska problema savremenog drustva su: *stvaranje i nagomilavanje ogromne kolicine otpada koji se ne moze u kratkom periodu reciklirati.Svijet postaje „globalno selo“.drustvo je prinudjeno da svoje porizvode.odnosu prema drugima. državom i čovječanstvom kao cjelinom. . 71. -Ogranicavanje potrosnje.globalizacija predstavlja moderan drustveni proces u cijoj je sustini razvoj zasnovan na informatickim tehnologijama primjenjenih u svim oblastima drustvenog djelovanja.

njihovu hronologiju.podkulturama.. -Sociologija i istorija : istorijska metoda je konkretna i hronoloska.brak i srodstvo.radnih odnosa..savremenom kulturom.veze politickih fenomena i stvarnosti.trziste.Istorija proucava pojedine dogadjaje..svojina i njena moc.istorija... *Socijalna patologija – proucava drustvene devijacije.grupe i drustvo kao cjelinu. -Sociologija i poloticka ekonomija: sociologiju interesuju i one kategorije koje proucava pol.tipove. -Sociologija i psihologija: sociologija proucava drustvene zakonitosti. *Sociologija politike – proucava politiku kao stvarnost.slobodnim vrmenom.organizacije.Odredi predmet i sadrzaj sociologije kulture.subkuluru devijantnih grupa.dok sociologija ima vise uopstavajuci metod.reakcije..slobodno vrijeme..njeni oblici i tipovi.motivacija radnika.maloljetnicka delikvencija.profesionalne orijentacije.politicku moc.kao i uzajamne veze i uticaj drustva i kulture. *Sociologija naselja – proucava naselja kao projekciju drustva u prostoru.modom.njene funkcije.Predmet istrazivanja jeste oblast rada.dok sociologiju zanimaju drustveni odnosi i veze izmedju tih dogadjaja. *Sociologija kulture i umjetnosti – predmet istrazivanja jeste fenomen kulture.proucavanje izvora prava.a ne kao nekim posebnim sektorom kulture.tipove naselja.funkcije kulture.Sociologija kulture se bavi drustvom kao kulturom.Objasni odnos sociologije i drugih drustvenih nauka.-Najznacajnije discipline su: *Sociologija rada – jedna od najstarijih..drzave i prava.svojina i svojinski odnosi.Takodje se bavi pitanjima civilizacije.sociologiju interesuju drustvene pojave i drustvo kao dio te stvarnosti.cilja. -Sociologija kulture je posebna socioloska disciplina koja proucava drzstvenu prirodu kulture.Sociologiju interesuju drustvene pojave u svojim varijacijama.ideologije. 74.uzroke devijacija i njihove oblike:prostitucija.vrste prava.etnografija.kockanje.odnos prava i slobode..koje funkcije i komponente ima religija.oblike politickih grupa.funkcija.dok psihologija proucava psihicke pojave.a kada je o njihovom uticaju na svijest ljudi rijec ulazi se u polje filozofije.ekonomije i sociologije ogleda se u tome sto u svoje porucavanje ukljucuju drustvene zakonitosti u procesu proizvodnje.sisteme. -Sadrzaj sociologije kulture je teorijsko objasnjenje kulture.tipovima kulture i umjetnosti. *Sociologija religije – proucava religiju kao oblik ljudske svijesti.. -Sociologija i filozofija: sociologija se odvojila od filozofije u XIX vijeku.tipove.). *Sociologija prava – za predmet ima odredjenje prava.kriminal.funkcije sela.Povezanost pol.devijantno ponasanje.kulturna politika.kontrakulturnim djelovanjima.ekonomija kao sto su:rad...Ponasanje ljudi u odnosu na drustvenu cjelinu – predmet proucavanja socijalne psihologije.civilizacije.konflikti u oblasti rada.popularnom i potrosackom kulturom.politicka ekonomija.oblicima umjetnickih formi.kulturu.njenog smisla..njegove tipove od itorije do danas. -Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja (filozofija.samoubistvo.uticaj drustva na religiju i religije na drustvo. *Sociologija porodice – proucava porodicu kao primarnu drustvenu grupu.igra..Dok filozofija objasnjava zakonitosti svijeta u najsirem smislu i najopstije..masovnom.masovna kultura.institucije porodice.Filozofija je sistem najopstijih znanja o svijetu i covjeku.uticaj drustva na karakter i tip porodice.narkomanija.tipovi. .igrom.roba.odnos prava i moci.politicke nauke.ulogu i znacaj grada. 75.ponasanje i unutrasnje dozivljaje covjeka..

.ljepota.One odredjuju individualne prioritete u djelovanju.(npr..ne mogu biti odlucujuce u odnosu na drustvene potrebe koje covjeku omogucavaju da dostigne visi stepen drustvenog razvoja.one ne usmjeravaju vec zavode).Odredi znacenje pojma civilizacije. -Postoji vise razlicitih pokusaja definisanja kulture: *Lesli Vajt istice kulturu kao superindividualni i supersocijalni sistem.ponasanju i stvaralastvu.Potice od rijeci civilitas sto znaci uljudnost.One se ne mogu odvojiti od ljudskih potreba jer bi tako izgubile svoj smisao. -Norme su ustaljeni obrasci ponasanja kojima se institucionalizuje vrijednosni sistem. 77. -Rijec civilizacija je lat.stanovanja. -Civilizacija oznacava ukupnost svih vjestina.Mogu biti tradicionalne i savremene.predmet nauke o drustvu nije covjek nego kultura.Kulturu dijeli u zavisnosti od karaktera ljudskog ponasanja.plemenitost.stvorene objektivno.nacin oblacenja.ako ne i najbitniju karakteristiku covjeka kao pojedinca i drustva kao zajednice – kolektiva.razlikuje od drugog drustva.).grupa. 78.u kulturama koje se zasnivaju na ideologijama.Objasni pojam norme i vrijednosti.ali se u antropologiji razlikuju.kulture i drustva.uoblicne i nametnute sa ciljem obezbjedjivanja sigurnosti.marljivost.One su pokretaci drustvenog razvoja.porijekla.a moze znaciti i iznos neke kolicine odnosno velicine (cijena – novcani iznos vrijednosti robe).kultura se vidi kao spoljna sila koja usmjerava i covjeka i drustvo.U svakodnevnom govoru se ne razgranicavaju. -Vrijednosti su na odredjeni nacin usmjerivaci licnosti.postojale bi van covjeka i bile bi ideal.komunikacije.Poput njega.covjek potpada pod kulturni determinizam – odnosno. -Vrijednosti i norme cine karakteristiku odredjenog drustva.Vrijednosti se mogu odrediti kao vrijednosne orijentacije (dobrota.stvaralastva.na principu ljudskih bioloskih potreba. -Pojmovi kultura i civilizacija su jako povezani. 79..predvidljivog .. *Bronislav Malinovski nastoji da osmisli univerzalnu teoriju kulture.znanja. Pozitivne vrijednosti.grupe ju jezik.gupa i sirih zajednica.i Frojd je isticao da norme kulture .naroda i drzave(po kojima se oni razlikuju od drugih).kultura ishrane.blokiraju prirodne nagone – kultura treba da ukroti a ne ugusi agresivnost i seksualne potencijale.a ne realnost.Ono po cemu se neko drustvo.Mogu biti lazne i ideologizovane.njegovu posebnost u odnosu na druga drustva.intelektualnog i drustvenog razvoja ljudske zajednice.76.One su orjentir u ponasanju i direktno su povezane sa kulturnim potrebama pojednica i drustva.Civilizacija oznacava razlicite faze i nivoe ukupnog materijalnog. *Antonija Klosovska uzima jezik kao bitan cinilac uspostavljanja veze covjeka i covjeka.Norme su usvojene..obicaja i pogleda odredjene zajednice.obrazovanost.postaju mjerilo procjene ljudske stvarnosti.Koliko god da su prirodne potrebe neophodne.pravda.Objasni teorijske pristupe u sociologiji kulture.Po njegovom misljenju kultura se moze objasniti iskljucivo sama sobom.ugladjenost. -Kultura predstavlja jednu od najbitnijih.Definisi pojam kulture.Predstavlja zastitu i prepoznatljivost identiteta pojedinca.jer tada postaje jasno zasto je u njoj ogranicena covjekova sreca. *Milos Ilic – kultura je skup materijalnih i duhovnih vrijednosti koje su stvorene u cjelokupnoj ljuskoj istoriji.

-Ono iz cega se sastoji jedna vrsta ili tip kulure.spremnost da se djeluje na odredjeninacin u odredjenom pravcu kako bi se teznja zadovoljila. -U svakoj kulturi postoje pojedinci ili grupe koji se suprotstavljaju zvanicnoj kulturi i njenim vrijednostima..Poreti se odlikuju pozitivnim karakterom..odnosno dva razlicita tipa kulture. 84.obicaj. -Svaki od odvih tipova kulture se odlikuje posebnim elementima koji ga cine specificnim.nazivamo oblicima kulture.onda govorimo o kulturi srednjeg vijeka i kulturi renesanse.masovna.potrosacka. -Potrebe se mogu tretirati kao drustvene odnosno one potrebe koje se prisutne kod veceg broja ljudi u nekoj drustvenoj grupi a cije zadovoljenje je drustveni problem.Osim njih.kultura socijalistickih drustava.posljedica djelovanja.religiju.robovlasnickog perioda.nauku.da bismo shvatili sta to period renesanse razlikuje od srednjeg vijeka.moral.Objasni vezu izmedju tradicije i progresa..ponasanja.nastale na osnovu primarnih potreba ).(npr.obicajne i pravne.ostvari – potreba je nedostajanje neceg. *potrebom se smatra tenzija ili napetost prema necemu.Objasni socioloski aspekt odnosa prirode.ispuni.U drustvu postoje norme drustvenog ponasanja: religijske. 80. -Npr.politiku..potreba za obrazovanjem).jezik. -Pod pojmom potreba podrazumijevaju se dva znacenja: *zahtjev za necim sto bi svojim prisustvom bilo neophodan uslov da se nesto uradi..kultura se dijeli na: umjetnost.postoje i sljedeci tipovi:kultura prvobitne zajednice. 82.filozofiju. 81. Osim ovih tipova kulture .izvedene. – kontrakultura.genetski zadate – bioloske) ili sekundarne (stecene.moralne.zajedicu .danas postoje i narodna (folk) kultura.jezik. -Alternativna kultura je vid kulture koji je nastao iz alternatvinih pokreta.negiraju ih ili urusavaju.Objasni pojam i vrste kulturnih potreba. -U najvaznije drustvene ili kulturne potrebe spadaju potrebe za: *radom i aktivnoscu *saznanjem i novim iskustvom *komunikacijom (govor. .kultura srednjeg vijeka(feudalizma).vec odlikuju neku grupu.. -U okviru kuture se moze javiti model koji se ne suprotstavljaju zvanicnim humanistickim ciljevima kulture.Navedi osnovne tipove i oblike kulture.porodice. 83..obrazovanje) *samoostvarenjem i stvaralastvom.buzoaska ili gradjanska kultura.covjeka i kulture. -Jedna od osnovnih arakteristika kulture je prisustvo pluralizma tipova i oblika podkulturnih sistema u okviru jedne kulture.Objasni koji su ciljevi kulture.Prema oblicima.cilj im je da se promjeni neko lose stanje u okviru drustva. -Individualne potrebe su potrebe koje nastaju kod pojedinca i cije zadovoljenje ne izlazi iz okvira njegove licnosti.taj model se naziva subkultura.Mogu biti primarne (urodjenje.

covjek mijenja i samog sebe.stanovanja.Kultura i civilizacija ne ponistavaju prirodu. -Komunikacija je prvenstveno drustvena pojava.zastita covjeka od nepovoljnih prirodnih i socijalnih uticaja.U nedostatku naucnog saznanja mit ima funkciju da nadomjesti.Nautralizam – pravac prisutam u teoriji.Kultura je naslonjena na biolosku egzistenciju covjeka.legenda i nastanku bogova.ali i sankcije ako se ta granica predje.nezadovoljan je postojecim.pokusavaju da ubjede i motivisu druge pojedince kako bi ovi ostvarili neki cilj.Priroda je temelj ponasanja i predstavlja osnov individualnosti. -Osim ove prirode.Mediji su danas osnovno sredstvo komunikacije.o nastanku svijeta i covjeka.Savremena filozofija mit posmatra kao suprotnost razumu. *Mit se posmatra kao osnov duhovnosti sto dovodi do stvaranja koncepta istorije religije.trpi njene uticaje.Razlikuje se od legende. – odnos zavisnosti koji proizilazi iz karaktera samog covjeka.Sta je mit i mitologija? -Mit je prica.. *zastitna funkcija:Kultura je proizvela i kulturu odijevanja. *Mit se posmatra kao sastavni dio kulture.jer je i sam dio prirode.u potrazi je za boljim.stavove.bajke po tome sto u sebi sadrzi racionalnu poruku. -Odnos covjeka prema prirodi –odnos dvostrukog i dvosmjernog dejstva.dopuni istorijske praznine i nedostatke u kulturi i drustvenom zivotu nekog naroda.U uzem smislu:neposredno okruzenje covjeka.knjizevnosti.njegova priroda je nemirna.odnosno naucnom misljenju.mada sadrzi mnoga licna svojstva i odlike.U nerazvijenim zajednicama uticaj prirode je i dalje dominantan. -Covjek je bice koje se stalno cudi.ucenje kanalima komunikacije i prenosenje znanja i iskustava.Pojedinci razmjenjuju informacije.Objasni pojam komunikacije i funkciju kulture kao sredstva komunikacije. *normativna funkcija:Norma je pravilo ponasanja jednako za sve.otkrio njene zakonitosti i uspostavio kontrolu nad njom.ona odredjuje granice ponasanja.umjetnosti.Uspostavljanje zakonitosti u ponasanju ljudi.pita se.temperamentu.Znacaj jezika kao sredstva komunikacije je istaknut u mitu o Vavilonskoj kuli.. -Medjuzavisnost – treba da ostane ili ponovo postane osnov covjekovog djelovanja prema prirodi.Cilj je da se obezbjedi sigurnost kako za pojedinca tako i za porodicu i zajednicu uopste.odnosno sve postojece sa svojim zakonitostima.cesto se govori i o prirodi covjeka. -Kultura je razvila neke od svojih osnovnih funkcija: *komunikativna funkcija:Teznja covjeka da uspostavi komunikaciju sa drugima dovela je do pojave jezika kao osnovnog sredstva govora.U takvoj prirodi ljudskog bica nalazi se uzrok nastanka kulture.dobijajuci tako sociolosko odredjenje -Skup mitova jednog naroda cini njegovu mitologiju. 85. .njegovom karakteru.ideje.To je pojam koji oznacava proces razmjene svekolikog iskistva izmedju pojedinaca i grupa.Sa drugima djeluje na prirodu i ona postaje uzrok razvoja njegove drustvenosti.ishrane.Izdvajati samo drustvenu stranu nekog bica a zanemarivati njegovu prirodnost je pogresno. 86.Covjek podlijeze zakonima prirode.-Priroda podrazumijeva ukupnost fizickog i bioloskog postojanja.Objasni osnovne funkcije kulture.Javlja se pitanje da li je covjek prirodno ili drustveno bice?Covjek je svojim radom uspostavio aktivan odnos prema prirodi. 87.Mijenjajuci prirodu.

Stoga razlikujemo igre kao „razigrano ponasanje“ i „igre sa pravilima“.U vrijeme hriscanstva. 91.sto se moze vidjeti kroz istoriju civilizacije.da bi se proslavila berba grozdja.. -Igra .medalja..Objasni normativnu i zastitnu funkciju kulture.odavala posta bogu.hrabrosti.sto dovodi so vladavine anarhije.Organizacija postoji izmedju ustanova i drustvenih grupa.termin kojim se oznacava elementarno zivotno ispoljavanje covjeka i slozeni kulturni fenomen.morali su se prekinuti svi sukobi.uvode se igre prerusavanja.jer iako je po prirodi spontana.utice na postojece znanje.igre prerusavanja i igre zanosa.sticanje ugleda.nereda.liseno cilja.igre na srecu.U Rimu dolazi do izopacenja igre (gladijatori.) *Igre na srecu za cilj imaju stvaranje „dobiti bez rada“. -Organizacije u kulturi nastaju dobrovoljnim ujedinjavanjem ili grupisanjem pojedinaca radi ostvarivanja grupnih potreba i iteresa.isticuci ono sto je znacajno i sto se u drustvu cijeni.otklanja nesporazume..Odredi pojam i funkcije igre.Npr.titula.One su temelj kulture.spontanosti.Otkriva nesto novo za primaoca. -Institucije unose red u ljudsko djelovanje. -Igre se dijele na : igre takmicenja.Utemeljene su na tradiciji.jer nestaju pravila i norme.razlikuju se i njene funkcije: *Igre takmicenja imaju za funkciju stvaranje prestiza. 88.dok je organizacija stvar konkretnog rjesenja. -Pogledaj pitanje broj 86.smanjuje stepen sumnje u poznate informacije.Odsustvo institucija doprinosi dezorganizaciji i poremecajima..U Srednjem vijeku ustanovljene su riterske igre koje su bile igre vitestva.civilizacije.bogu.Po misljenju Finka. -U zavisnosti od igre.biblioteka.jer su ona bitni konstitutivni dio igre.u vrijeme O.ona se ne moze odvijati bez pravila.jer su igre bile posvecene miru.obicajima.Posebno istice pravila..-Informacija je najvrijedniji i najpodsticajniji dio komunikacije.propisima i zakonima.igre zavrsavale smrcu).) .. -Jedno je od bitnih obiljezja covjeka – homo ludens (bice koje se igra).navikama..Nabroj i naglasi znacenje kulturnih institucija i organizacija. -Postoji nekoliko elemenata komunikacije: *izvor(govornik) *primalac *predmet (tema) *kanal (preko koga se prenosi govor) *poruka *kod (sistem znakova i simbola pomocu kojih se to cini).(lovorov vijenac.s tim sto je institucija trajniji i u osnovi predvidljiviji odnos u drustvu.Koji su osnovni oblici igre i objasni njihove karakteristike. 89.ili se igra upotrebljava kao pojam za aktivnosti koje su odredjene pravilima.biti siguran da je taj cilj ostvarljiv.(Ostvariti dobit bez ikakvog truda.igara.igra je sustina ljudskog opstanka i ne smije se tumaciti kao sredstvo kojim se prekracuje vrijeme.muzej.Koristi se kao sinonim za djelovanje covjeka iz zadovoljstva. -Osnovne ustanove su:arhiv. 90. -Igre su imale razlicite funkcije kod razlicitih naroda.U Grckoj..slavile su se Dionizije..

a postoje i ljudi.koji iz svojih kuca ne moraju i ne zele da izadju.*Igre prerusavanja – odavno prisutne kod svih naroda.postoji mogucnost.zanosa.mogu da obave kod kuce. -Elektronska komunikacija obuhvata sve oblike komuniciranja za koje je potrebna elektronska podrska.kompjutera i svjetske mreze.Umjesto fizicke kulture. -Druga negativnost sastoji se u potpunom odvajanju sporta od svijeta rada.Velike korporacije nalaze svoje interese u oblasti sporta.ono ostvaruje svoj svijet.korupcije. 93.ljudi komuniciraju iz razlicitih razloga i na razlicite nacine.Objasni pojam slobodnog vremena(dokolice). 92.Koje su to negativnosti u svijetu igre? -Prva negativnost koja se javila kod sporta jeste da je on postao paravojna vjezba..To je dovelo do unosenja politike u sport.To je svijet realnog zivota djeteta.kada postoji samo realnost igre.Olaksana je trgovina.namjestanja rezultata.ona je oznacavala primirje i odmor ratnika.dehumanizacija.devijacija..Termin dokonicar nema isto znacenje i sadrzinu kao dokolicar – covijek koji uvijek pripada dokolicarskoj klasi.Sport je takodje cesto sredstvo politike.U vrijeme fasizma sport je kontrolisan i sluzio je nacistickoj propagandi.Masovni profesionalni sport.terminom otium koji se tumacio pogresno kao besposlicarstvo ili dokolicarstvo kao pogrdan izraz..jer sve obaveze koje nose zivot i rad. -Ono se odlikuje sa tri osnovna svojstva: *sinonim je za dokolicu *dokolica je povezana sa obredima i svetkovinama.U igri..Poistovjecuje se sa slobodom i kreativnoscu licnosti.razmisljanjem.Uvode se nova pravila.novca i pojave viska slobodnog vremena.. -Treca negativnost odnosi se na nasije koje je prisutno u sportu i oko sporta. -Pojam se dovodi sa lat.dostizanje transa.Dokolica predstavlja stanje koje je suprotno radu.70-ih godina se sportovi diferenciraju pod uticajem medija.od drustvenog sistema.Sport prati huliganstvo navijackih grupa. -Besposlenost se odredjuje kao potpuno odsustvo dokolice ili stanje potpune odvojenosti od nje.takmicenja.sto dovodi do toga da ogroman kapital ulazi u sport.Komercijalizacija. *Djecja igra – ima posebnu funkciju.sport postaje zanimanje.Zbog toga.Trening duha i tijela predstavlja osnov priprema za vojnu sluzbu. 94...Kasnije je dokolica postala sinonim za odmor i mir.ali taj huliganizam je prisutan i na samim sportskim terenima.saleci se kroz masku). *Igre zanosa – za funkciju imaju potpuno napustanje stvarnosti.Objasni znacaj elektronskih medija i globalizacije u oblasti komunikacije.maste.(pucke svecanosti.Koriscenjem ovih medija.Da bi se sto vise komercijalizovao uspjeh u sportu je prisutno sve vise prevare.dolazi do masovnog bojkota najvecih svjetskih takmicenja poput Olimpijskih igara.karnevali imali su za cilj da narod jedino na taj nacin saopsti svoj kriticki stav prema nosiocima vlasti i svjetovne i duhovne izrugujuci se.meditacijom.svijet otkrica. *dokolica znaci mirovanje oruzja. .Danas.organizacije.rekreativnog sporta i amaterizma.Dokolica je uslov za stvaralastvo.sposobnost individue za mastanjem..

96.rasne ili politicke natrpeljivosti. -Opcinjenost nasiljem. 95.Za nekonformistu je znacajna sposobnost za akciju i inicijativu.Nije suprotna radu. .umjetnicke ambicioznosti.duznosti i pritisaka. -Raznolikost polozaja mladih u okviru drustva dovodi i do formiranja razlicitih kulturnih podsistema ili subkulturnih modela. -Osnovne faze u razvoju licnosti su: *hominizacija – rodjenjem se donose genetske dispozicije koje se kroz zivot razvijaju u opste ljudske osobine. -Licnost .. *inkulturacija – aktivan odnos prema datim i stecenim kulturnim vrijednostima u zavisnosti od svojih opredjeljenja.Objasni pojam konformizma i nekonformizma.Objasni pojam licnosti i faze njenog razvoja.(obrijane glave.neautenticnost koja se ispoljava kroz pseudoosjecanja.odnosno razvija se staralacka individualnost. 97.misljenja i htijenja izrazena nekritickim prihvatanjem konvencija.odnosno kojim se razlikuje od ostalih. -Pank – prva forma toka koja nije pocivala na ljubavnim pjesmama.potpuna sloboda javnog izrazavanja etnicke.sto nekad prelazi u bunt.a ne da stvara novo.kriterijumima i vrijednostima grupe.martinke).Konformizam se tumaci kao drustvena mimikrija.protest protiv vrijednosti starijih i porodicne muzicke tradicije.To je jedan od nacina kojim pojedinac bjezi od autonomije i slobode.nego se odlikuje njegovom stvaralackom djelatnoscu.Ne bi bilo pravilno prihvatiti misljenje da je konformizam vrijednosno nizi od nekonformizma.prvi put se cuje zenski glas muzicarki.drustvenih okolnsti.termin kojim se oznacava zbir individualnih osobina kojima se pojedinac odlikuje.politicke angazovanosti.stavova.seksa i zadovoljstva. -Pop.iako u radu postoji nesto sto je suprotno dokolici. *elementarna socijalizacija – usvajanje tradicionalnih i osnovnih vrijednosti cime se stice status kojim se pojedinac ukljucuje u zivot zajednice.senzibiliteta.Pank je raskinuo sa tradicijom poistovjecivanja roka. -Neki od pokreta su:pank.Nekonformizam nije u stvarnosti nikakvo stvaralastvo. 98.rok.spitfire jakne.-Dokolica podrazumijeva prirodnu sklonost koju licnost u sebi sadrzi. -Konformizam predstavlja nekriticko prihvatanje zahtjeva i normi neke grupe ili drustva od strane pojedinca. -Nekonformistu karakterise razvijena individualnost.dnosno ponasanje prema mjeri.Ona je bitna oznaka covjeka kao ljudskog bica koja mu nije data samim rodjenjem.spremanost da se suprotstavi drugima i spremnost da se preuzme rizik za takav poduhvat.hevi metal pokreti..Dokolica predstavlja vid egzistencije koji je dovrovoljno odabran kao najbolji nacin covjekove samorealizacije kroz njegovu stvaralacku aktivnost.maskirne pantalone. *kreacija – zadnja faza u razvoju licnosti kojom licnost stice potpunu autonomiju i stvaralacku slobodu iz cega proizilazi stvaranje novih vrijednosti. -Rok – ideologija slobode.vec samo njegov privid.Navedi razlicite pokrete mladih.Iskljucen je svaki fizicki rad.Nekonformista je u stalnom revoltu.izrazava potrebu da negira postojece.Definisi pojam i najznacajnija podrucja umjetnosti.

namjestaja.da najavi ono sto ce biti.odnosno onih koji podrzavaju novi trend. 100.i samo drustvo je proizvod i posljedica umjetnickih zamisli i uticaja...Takodje..nacin cesljanja.sporta.a koje prevazilaze neki elementarni odnosno prosjecni minimum. 99.heroji.Suprotno inicijatorima.plemstva.Predstavlja jednu drustvenu grupu koja inicira promjenu. -Funkcije mode nisu uvijek estetske vec su izraz drustvenog zivota:religiozna.odjecu.kreaciju.erotska i ekonomska funkcija mode.a sa druge strane.preko njenih formi prenosili su se mit i mitologija.Moda je danas usla u sfere dizajna.filmske.svakodnevnog ponasanja i zivotnih navika..primjenjene umjetnosti.neuroza.kako umjetnost utice na drustvo.slobodu izbora tema.stil.muzicke ili sportske zvijezde..psihoza..kozmetiku. -Ekonomske funkcije mode ogledaju se u tome sto postoje razliciti nivoi mode – podjela mode: * konfekcijska i visoka moda.stresova putem lijepog. -Moda je organizovana. -Pojam umjetnosti se tokom istorije znacajno mijenjaoUmjetnost prije svega oznacava slobodu. -U antici je imala edukativnu funkciju.Objasni funkciju umjetnosti.disciplinovana.umjetnost je bila u sluzbi magije.Tu grupu cine predstavnici dzet-seta. -Takodje ima funkciju katarze (kako je Aristotel naglasavao) – ociscenja od ruznog.Objasni pojam i mjesto luksuza u kulturi. -Luksuz – drustvena kategorija.do I svjetskog rata bila je vezana iskljucivo za zenu.ratnicka.Moda je drustvena pojava.jer je kolektivna. -Umjetnost se u svojim funkcijama razlikuje nekad i sad.Granice za zadovoljenje potreba variraju od jednog drustva do drugog.Moda takvih slojeva se zadrzava sve dok ne predje na nize slojeve.sloboda izbora. *seoska (konzervativna). 101. -Savremena podjela umjetnosti pocinje u zadnja dva vijeka : fine umjetnosti.Vrsta aktivnosti i uzivanja koje su sracunate na zadovoljavanje materijalnih i duhovnih potreba..ili ukus vremena.funkciju i podjelu mode.slavili bogovi.Bila je ogranicena na izgled ljudi. -Moda danas oznacava trenutni ukus.da se distanciraju. -Osnovni predmet sociologije umjetnosti je da prouci uzajamni odnos i uslovljenost izmedju drustva sa jedne strane i umjetnosti sa druge strane.nalazi se grupa imitatora.turizma.hobija.forme.Odredi pojam. -Lalo je napravio klasifikaciju luksuza i nabrojao 5 osnovnih drustvenih oblika luksuza: *konfor *igre i sport .Ta grupa posjeduje odredjeni ugled sto garantuje da ce promjena koja se unosi imati odredjeni uspjeh..-Umjetnost je sposobnost da se pomocu culnih simbola izrazi ljudski dozivljaj svijeta ili onoga sto bi svijet trebalo da bude.nakit.a kasnije i a muskarca.i od jedne epohe do druge. *gradska(dinamicna). -Umjetnost ima i funkciju vizije..odnosno sa stilom.pripadnici elite.Povezana je sa naukom i umjetnoscu.prati je jednakost.sredstava i simbola kao izraza autonomije umjetnika kojom on daje svoju sliku o stvarnosti. -U odredjenim perodima.Javlja se u slobodnom ambijentu.Jos jedna funkcija ili zakonitost je izrazena kod mode: potreba drustvenih klasa i slojeva koji se nalazi na vecim polozajima da istaknu razliku prema nizim slojevima.Sa jedne strane.drustvo je neophodan ali nedovoljan uzrok za astanak i razvoj umjetnosti.popularne umjetnosti.kombinovane umjetnosti.

tradicije i konvencionalnosti.Jezik je vezivno sredstvo.Objasni pojam i tipove morala.Zeljeli su da budu originalni i neobicni u svom nacinu zivota. *impresionisticki tip – olicenje je Rembo.brakova.poluprivatnom zivotu.osnov duhovne i etnicke srodnosti medju ljudima.duhovni zivot. -Sociolingvistika (sociologija jezika) jeste grana lingvistike koja se bavi pitanjem svih odnosa jezika i drustva.sredstvo formiranja identiteta.. .) 102. *ekcentricnim i ekstravagantnim oblicima ponasanja (u umjetnickom.besposlicar.cistote (samoubilackog nagona.interakcije. 105. -Razlikuju se tri vrste boemstva polazeci od stila i socijalnih karakteristika: *romaticarski tip – predstavlja pobunu protiv gradjanskog nacina zivota.drustvenim stavovima prema jeziku.).pa se moze smatrati da je umjetnost jedan visi oblik luksuza..iznenadjenja i skretanja paznje.odnosno kao sredstvo komunikacije je ujedno i stvaralac drustva. *usmjerenost protiv malogradjanstine i njenih vrijednosti: pasivnog konformizma.grupe i drustva kao cjeline. 103.pocetnici zele na taj nacin da skrenu paznju na sebe. -U ovim oblicima luksuza dolazi do izrazaja veza izmedju luksuza i umjetnosti..privatnom.nikogovic.mornar.sredstvo za sticanje i prikazivanje znanja...jezickim identitetom drustvenih grupa.(npr.ali ti postupci poslije postizanja uspjeha gube na znacenju.dok drugi.Navedi bitne karakteristike boemstva.odbijanje stvarne srece. -Jezik i govor predstavljaju: sredstvo kolektivnog opstenja. *naturalisticki tip – vezan je za iluzornu srecu.kolektivna ubistva zaljubljanih parova zarad iluzorne srece raja. *gubitkom osjecanja odgovornosti i povlacenja iz prakticnog drustvenog zivota..egoizma.kroz svijet otpadnika.lucki radnik.boemstvo je protivrjecna pojava i ona se ispoljava sljedecim karakteristikama: *boemstvo je vrsta reakcije odnosno pobuna protiv gradjanskog burzoaskog drustva.a time i proizvod drustva..poljoprivredni nadnicar. 104.Ovaj vid boemstva narasta u najagresivniji vid revolta..Kroz luksuz se ostvaruju i izvjesne umjetnicke zelje i sklonosti. *borba protiv ogranicenja slobode umjetnickog stvaralastva.pozlacivanje.pakostan i opasan covjek.*zbirke(kolekcije) *moda *umjetnost.socijalnim oblicima i nivoima jezika.aristokratije.izazivanjem skandala.pijanstva.francuski pjesnik.interesa.sredstvo povezivanja ili razdvajanja u drustvu.romanticarskog ljubavnog zanosa.. -Jezik je neizostavni i jedan od osnovnih elemenata kulture.cesto se umjesto prirodnog dragog kamenja stvaraju umjetnicke imitacije od stakla.shodno svojim psihickim predispozicijama cak i kad imaju i odredjenu umjetnicku reputaciju.Objasni tipove boemstva. -Sa socioloskog aspekta..lutalica.Jezik je simbol i jedan od identifikacionih elemenata identiteta pojedinca.).konformizma.Revolt je uperen protiv luksuza.ludila.sukob generacija je u osnovi revolta.Objasni pojam jezika i govora. -Neki boemi su to radili i rade spontano.strasti.Jezik je sredstvo kolektivne komunikacije i opstenja.pojedinim grupama i u okviru drustva uopste.oplemenjivanje gradjevina..

casna rijec. 106. 107.Moral se definise kao sistem normi koji odredjuje sto je dobro.posebno mlade.odlikuje tradicionalnu porodicu.Drustvena uslovljenost muzike i filma.tezi se eksperimentisanju.odnos drustva i pozorista nije odnos istovjetnosti.Objasni najznacajnije karakteristike avangardne umjetnosti. -Muzika je oduvijek igrala veoma vaznu ulogu u drustvu.Preko pojma avangarde umjetnici iskazuju suprotstavljanje tradiciji. . -Danas se pod pojmom avangarde podrazumijevaju razlicite grupe i umjetnicki pravci povezani utvrdjenim programom i suprotstavljeni zvanicnoj kulturi.Ovaj tip morala se potencirao najprije u umjetnickim djelima.pa zbog toga njegovo nepostovanje izaziva sankciju. *moral vrline ili viteski moral – karakterisu ga vjernost.stvaranju djela koja se e dovrsavaju.rijesiti drustvene probleme i preporoditi svijet. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove. -Sociologija drame i pozorista za osnovu ima drustvo i drustveni zivot. -Avangarda je pojam koji je u nauku usao iz vojne terminologije i oznacava predstrazu.novim formama kao i pristupom zivotu.izvidnicu.odnosno sto je zlo. -Zajednicka obiljezja avangardnog pokreta su: *Avangardna umjetnost ne posmatra sebe kao „mesiju“ koji ce spasiti svijet preko lijepog.U umjetnosti i kulturnom zivotu avangardom se oznacavaju zastupnici novih tendecija i pravaca koji su u scom nastojanju nepriznati.novih naucnih.na jednoj strani.pravicnost.Drustvena uslovljenost filma i pozorista.nego odnos dopunjavanja. *utilitaristicki moral – zasnovan na licnoj koristi.-Moral je vrsta drustvene norme koja se odnosi na ljudsko ponasanje.Zasniva se na slobodi izrazavanja.Ima obavezujuci karakter ali nekada i imperativni.uzivanju u sopstvenom luksuzu.pa se tako odredjuje kako ljudi treba da rade i kako da se ponasaju u drustvu.govora i stvaralastva i brisanju svih ogranicenja.odanost.one koji idu naprijed.a na drugoj strani postaje i posljedica pozorisnog izmisljanja i stvaralastva.Ona zeli da bude u realnosti.da ima dodir da stvarnim zivotom sa prirodnim tokom. *Stvaraju se i pronalaze nove forme umjetnickog izrazavanja.sluziti kao podsticaj za pozorisno stvaralastvo.Mladi preko muzike iskazuju svoj bunt. *Umjetnost avangarde smatra da ce novim sredstvima.U srednjem vijeku ovaj moralni tip je odlikovao vitezove. 108. *imperativni moral ili normativni moral – zasniva se na obavezi postovanja proklamovanih propisa i imperativnih obaveza i duznosti *stvaralacki moral – moralni tip koji se uspostavlja sa stvaranjem novih drustvenih odnosa.Razvoj muzike poslije II svjetskog rata usko je povezan sa razvojem drustva.Medjutim.Prema tome.Iskrenost.Muzika cesto kroz svoje stilove ili podstilove karakterise odredjene subkulturne grupe. -Postoje moralni sistemi koji odlikuju neko drustvo u odredjenom vremenskom periodu ili su samo prisutni u drustvu kao sto su: *patrijarhalni moral – zasniva se na autoritetu najstarijeg clana porodice ili muskarca.tehnoloskih i uopste kulturnih vrijednosti.posjedovanju.takodje tezi se pokazati kako djelo nastaje. -Filmska umjetnost je posebno drustveno uslovljena ali takodje ima veoma jak uticaj na drustvo i njegove pojedine djelove.drustveni zivot ce.seosku zajednicu i istorijski starija drustva.obraz.

izborom seksualnih i bracnih partnera.Sve to.lijepo se slazu.Tradicionalna kultura zasnovana je na njegovanju i odrzavanju takvih razlika u sistemu obrazovanja.ne znaci i gubljenje vlastitog kulturnog identiteta.Objasni pojmove multikulturalizma i interkulturalizma.podrszumijeva suodnos izmedju dviju ili vise kultura.da posvecuju najvecu paznju svojoj djeci..Shodno tome. 110.funkcionisu.ali obrasci misljenja.Osnovni cilj multikulturalnih zamisli. -Rodne razlike su rijetno neutralne.religijskih i nacionalnih zajednica.Odnosi su „zatgnuti“ i ispunjeni tenzijama.dok se muskarci po pravilu staraju o zaradama i izdrzavanju porodice.ravnopravna i punopravna razmjena.obogacivanje i povezivanje...doprinose razvoju i napretku porodice.njihovo medjusobno dopunjavanje.Navedi razliku izmedju harmonicne i disharmonicne porodice.raspolaganja svojinom.Objasni rodnu ravnopravnost (nekad i sad). -Disharmonicna porodica je disfunkcionalna porodica.ali ne postoji poznati primjer drustva u kome su zene mocnije od muskaraca.Predstavlja suprotnost harmonicnoj.U takvim porodicama se moze javiti nasilje i zlostavljanje.jeste sirenje tolerancije.Uloga muskarca i zene variraju od kulture do kulture.naravno. -Savremena demokratizovana kultura pruza jednake sanse za sve.zive na istoj teritoriji.rada.109.ne smetajuci jedni drugima.Od muza i zene se ocekuje da se vole i postuju. -Multikulturalizam je eticko misljenje ili oblik politickog upravljanja koji u prvi plan stavlja miroljubivu koegzistenciju i toleranicju izmedju razlicitih kulturnih.vaspitanju djece.i rod je znacajan uzrok drustvenog raslojavanja.dijaloga i uvazavanja izmedju razlicitih kultura.Dakle. -Interkulturalizam predstavlja kulturnu politiku ciju sustinu cini uzajamnost.i to na nacin koji podjednako uvazava razlicite kulture i postuje zasebne karakteristike manjinskih grupa. 111.ukljucuje i postovanje razlicitosti i vrijednosti svake od zasebnih kultura. -Harmonicna porodica prestavlja onu porodicu ciji clanovi saradjuju.predrasude.Socioloski posmatrano.ponasanja ostaju prisutni iz tradicionalne kulture veoma cesto kao stereotipi. ..Zene u skoro svakoj kulturi snose veci dio odgovornosti za podizanje potomstva i rad u kuci.prozimanje i povezivanje medju razlicitim kulturama jednog drustva.javljaju se razliciti feministicki pokreti koji pokusavaju da objasne uzroke nejednakosti i predloze nacine za njihovo prevazilazenje.Multikulturalizam podrazumijeva neophodnost da se vodi racuna o razlicitosti..djelovanja..multikulturalizam je najnizi stepen veza izmedju etniciteta koji.