P. 1
Aleksandar Skoric, Seminar Ski Rad, Projektovanje Informacionih Sistema, DSS

Aleksandar Skoric, Seminar Ski Rad, Projektovanje Informacionih Sistema, DSS

5.0

|Views: 271|Likes:

More info:

Published by: Роберт Малеш on Mar 12, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/27/2014

pdf

text

original

PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON FAKULTET INFORMACIONIH TEHNOLOGIJA

Redovne studije Smjer „Inženjering informacionih tehnologija”

Predmet Projektovanje informacionih sistema

„DSS”
(seminarski rad)

Student Aleksandar Škorić, 19 – 09 / RIT

Predmetni nastavnik Prof. dr Branko Latinović

...................................................................................................4 2....................................................... 6 DSS (Decision Support Systems) ....................................3 1............................................................... 5 Faza dizajna .................................. 5 Faza selekcije .........2 1.................................................................................................................................................................. 5 1......................................................................................................... 5 Implementacija ............................................................................................................................ 11 Literatura .............................................................................................................. 7 Zaključak .....1 1............................................................................Sadržaj Uvod..................................................... Proces donošenja odluke ................................................................................................................. Faza inteligencije ...................................... 3 1. 12 2 ..............................................................................................................

3 . Osnovna ideja ovih informacionih sistema je da korisnik u interakciji sa izlaznim informacijama iz informacionog sistema donosi odluke. a u ‟80 – im godinama razvijaju se sistem grupnog odlučivanja ili GDSS (Group Decision Support Systems). Već krajem ‟70 – ih godina dvadesetog vijeka pojavljuje se MDS (Management Decision Systems). Potrebno je uočiti dvije kritične situacije koje prethode odlučivanju. Autor Tierauf. godine (Austin.ih godina prošlog vijeka. Devedesetih godina prošlog vijeka pojavljuju se sistemi skladišta podataka ili DW (Data Warehouse) sa sistemom „iskopavanja podataka“ ili DM – om (Data Mining). da koriste podatke i modele kako bi riješili nestrukturirane i slabostruktuirane podatke. informacione tehnologije i softvera. Kvalitet i brzina reagovanja na nastali problem. koji su u bliskoj interakciji kako bi riješili kompleksne probleme. izvršni informacioni sistemi ili EIS (Executive Information Systems) i ekspertni sistemi ili ES (Expert Systems). pružajući korisne informacije za proces odlučivanja. struktuiranosti i dr. kao i ostale faze procesa odlučivanja zavise od psiholoških karakteristika donosioca odluke. Texas) i okupila je oko 300 proizvođača.Uvod Informacioni sistemi za podršku odlučivanja ili DSS (Decision Support Systems) vezani su za nastanak i razvoj programskih jezika četvrte generacije i generatora aplikacija. jer onakvo kakvo jeste zbog nečeg ne zadovoljava. Geriti koncept DSS tretira kao efikasnu mješavinu ljudske inteligencije. Sva istraživanja se uglavnom svode na to da je DSS interaktivni kompjuterski bazirani sistem koji pomaže donosiocima odluke da koriste podatke i modele (u poslednje vrijeme se sve više govori o znanjima) pri rješavanju nestruktuiranih (polustruktuiranih i slabo struktuiranih) problema. potom Intranet i interaktivno analitičko procesiranje ili OLAP (On – Line Analitical Processing). istraživača i korisnika DSS – a. Problemom se smatra svaka situacija u kojoj se neko sadašnje ili dato stanje treba promjeniti. Značajnija istraživanja sistema za podršku odlučivanja vrše se „70 . Odlučivanje predstavlja izbor jedne ili više alternativa koja će obezbjediti postizanje cilja. Razvoj sistema za podršku odlučivanju vezuje se za ‟60 . Prva međunarodna DSS konferencija održana je 1981. a to su: nastajanje problema i uočavanje problema. Svako odlučivanje počinje uočavanjem problema. složenosti. DSS definiše kao sistem koji donosiocu odluke omogućuje kombinaciju ličnog prosuđivanja sa računarskim izlazima u aktivnom korisničkom interfejsu sa mašinom. ali i od vrste problema. kada se pojavljuje veliki broj radova iz ove oblasti. DSS pomaže onima koji odlučuju.e godine prošlog vijeka kada se počelo sa definisanjem strukturnih izvještaja.

on treba da podržava donošenje odluka na svim nivoima odlučivanja. u pravo vrijeme i u pravoj formi. upoređuje i formira informacije za odlučivanje. relevantna i kompletna. što su niži nivoi odlučivanja suočeni sa bolje struktuiranim problemima. Ovo je naročito karakteristično za najsloženije – strategijske informacije koje pruža DSS. jeste taj. znači. a ne da zamijeni donosioca odluka. Menadžer želi pravu informaciju. Zbog toga je najcjelishodnija izgradnja distribuiranih DSS – ova sa pristupom svim potrebnim informacionim resursima. DSS se može definisati i kao informacioni sistem koji ispunjava potrebe strateškog odlučivanja. Ta informacija može biti rezultat ili može biti prikupljena sa spoljašnjih izvora. Međutim. koje su jednostavnije za primjenu i daju jednoznačne rezultate. DSS mora da prikaže informaciju u adekvatnoj formi. Svrha DSS – a je da podrži. Kako je DSS namijenjen odlučivanju. U tom smislu osnovu DSS – a čine programi koji pristupaju analitičkim bazama podataka (skladišta podataka) i izvlače iz njih sintetičku informaciju u obliku i formatu kakav je potreban za dati nivo odlučivanja. Osnovni razlog zbog kojeg se oni pretežno koriste na višim nivoima odlučivanja.DSS treba da obezbjedi menadžeru vremenski odgovarajuću informaciju koja će biti tačna. DSS se koristi za slabo struktuirane probleme. lakoj za razumijevanje i upravljanje. kvantitativne metode. on pokušava da integriše menadžment i tradicionalne funkcije obrade podataka. Dio podataka za formiranje baze DSS – a može se koristiti iz spoljnih izvora ili specijalizovanih datoteka. 4 . pa su u prilici da koriste egzaktne. DSS sadrži algoritme logičkih i racionalnih procesa putem kojih klasifikuje. Ovakav pristup omogućava postepeno dodavanje novih komponenti DSS – a koje će se uklopiti u postojeće sisteme.

a to su:     inteligencija. definisanje situacije koja zahtjeva donošenje odluke. kao i ocjenu nalaženja odgovarajuće alternativne akcije. identifikaciju i definisanje problema. 1. 1. selekcija (izbor jednog pravca akcije) i faza implementacije. Definišu se ulazne veličine. radi se na njegovoj lokaciji i definisanju nivoa prioriteta. daje se odgovor na ključno pitanje. Prema američkom naučniku Herbertu Simonu.1. 1. razvoj i analizu mogućih pravaca aktivnosti. Postavljanje modela podrazumijeva konceptualizaciju problema i njegovu apstrakciju na matematičko – numerički i / ili simbolički model. 5 .2 Faza dizajna Faza dizajna obuhvata istraživanje. Kada je problem otkriven. izlazne veličine i relacije među njima. proces donošenja odluka uključuje 3 + 1 fazu. dizajn. Pretraga mogućnosti aktivnosti može se zasnivati na:  analitičkim tehnikama.1 Faza inteligencije Faza inteligencije se odnosi na postavljanje i što preciznije definisanje problema tj. a to je – kome problem pripada? Faza inteligencije završava preciznim definisanjem problema.3 Faza selekcije Faza selekcije ili izbora uključuje pretragu mogućih pravaca aktivnosti. Proces donošenja odluke Sam proces odlučivanja iniciran je uočavanjem problema ili situacije u kojoj se neko stanje treba promijeniti u cilju zadovoljavanja poslovnih procesa. koja je kasnije dodana.

1.  pretraživanju naslijepo (blind search) i heuristici (nauci o modelima i principima nalaženja novog). Ova faza obično zahtjeva dosta vremena i ima najmanje izgleda za uspjeh. 6 .4 Implementacija Faza implementacije je naknadno dodana. Implementacija predloženih rješenja predstavlja zaključnu fazu procesa donošenja odluka.

Decision Support Systems utiču na sposobnost upravljačkog odlučivanja. 7 . nosiocima odlučivanja obezbjeđuju kontrolu nad podacima. Osnovni podsistemi sistema za podršku odlučivanju su:    podsistem upravljanja podacima. informatičari. U alate sistema za podršku odlučivanju spadaju hardverski i softverski elementi koji omogućavaju izgradnju specifičnih sistema za podršku odlučivanju i generatora sistema za podršku odlučivanju. pomažu kod definisanja i rješavanja problema. Njihov osnovni cilj je da obezbjede kvalitetne informacije za proces odlučivanja radi povećanja efikasnosti odlučivanja. podsistem upravljanja modelima i podsistem upravljanja dijalogom. unaprijeđuju efektivnost i efikasnost procesa odlučivanja. kao i na informatičkim stručnjacima i menadžerima. kao i druge aplikacije. Specifični sistemi za podršku odlučivanju podrazumijevaju hardware i software koji omogućavaju donosiocima odluka rješavanje specifičnih skupova međusobno povezanih problema odlučivanja.a ima sličnosti i razlika. pristup analitičkim alatima i mogućnost komuniciranja sa ostalim nosiocima odlučivanja. Decision Support Systems su nadogradnja više različitih disciplina i zasnovani su na teoriji odlučivanja. Sistemi za podršku odlučivanju obično se definišu kao informacioni sistemi koji se izgrađuju da bi donosiocima odluka pomogli u rješavanju slabo strktuiranih problema odlučivanja. Menadžment informacione sisteme kreirali su stručnjaci sa tehničkim iskustvom. Između menadžment informacionih sistema i DSS . olakšavaju interpersonalne komunikacije. modelima i znanjima i podsistemi korisničkog interfejsa. Osnovne komponente sistema za podršku odlučivanju su podsistemi za upravljanje podacima. Oni ne zamjenjuju menadžere u donošenju odluka. a obuhvataju programske jezike specijalne namjene.2. DSS (Decision Support Systems) Sistemi za podršku odlučivanju (Decision Support Systems). već im pružaju podršku kod odlučivanja. Decision Support Systems bazirani su na procesu odlučivanja.

računarskih mreža i softvera za podršku dijaloga čovjek – računar. 8 . u sinergiji sa primjenom mikroračunara. Dakle. akcenat je na manipulaciji sa podacima. Podsistem upravljanja modelima. menadžeri direktno pristupaju podacima i poznaju ambijent odlučivanja. pa se može reći da sistemi za podršku odlučivanju nastaju dogradnjom upravljačkih informacionih sistema podsistemom upravljanja modelima. a oslanjaju se na sopstveni sud i akcenat je na efektivnosti i efikasnosti.a Upravljanje podacima i dijalogom postoji i kod drugih vrsta upravljačkih informacionih sistema. omogućio je donosiocima odluka modeliranje raznih problema odlučivanja.a su:     usmjerenost na zadatke koji zahtjevaju prosuđivanje menadžera. Karakteristike DSS . Korisnik koji koristi DSS može da uprosti model odlučivanja tamo gdje je to moguće. sistemi za podršku odlučivanju predstavljaju u rukama menadžera alat koji će im omogućiti da realizuju primarne ciljeve definisane strateškim planom.Drugi IS organizacije Podsistemi Interni podaci Upravljanje podacima Upravljanje modelima Eksterni podaci Upravljanje dijalogom Korisnici i zadaci Slika 1: Podsistemi DSS .

Za srednji nivo menadžmenta upravljačka kontrola podržava efektivno i efikasno korištenje resursa organizacije i pruža podršku pojedinim funkcionalnim područjima. Integracija raznovrsnih platformi je glavni cilj današnjeg elektronskog poslovanja. od faze definisanja problema. Informacija. predstavlja softverski sistem za podršku grupnom odlučivanju upotrebljavajući ne samo informacionu tehnologiju. i složeni gdje se koriste neke tehnike vještačke inteligencije. relevantna i kompletna. definisanje vizije i misije. vremenske udaljenosti donosioca odluka: svi učestvuju istovremeno ili ne. Osamdesetih godina prošlog vijeka počeo je da se razvija sistem za grupnu podršku odlučivanju ili GDSS (Group Decision Support Systems). komuniciranju i rješavanju problema. uključujući relacione baze podataka. Data martove i skladišta podatka.a zove se elektronsko vođenje sastanka. Praktična realizacija GDSS . gdje EMS (Electronic Meeting System). DSS alati mogu biti prosti kada koriste iste baze podataka. laka za razumijevanje i upravljanje. Strategijsko upravljanje za najviši menadžment nivo podržava postavljanje ciljeva. razvoj planova i politika. DSS podržava sve faze u procesu odlučivanja. 9 . treba da bude u odgovarajućoj formi. stepena centralizacije odlučivanja: viši ili niži stepen decentralizacije i stepena saradnje donosioca odluka. preko faze projektovanja i faze izbora pa do faze implementacije. koja može biti rezultat unutrašnjih ili spoljašnjih izvora. Dizajn i struktura podsistema upravljanja zavisi od:     prostorne dislociranosti donosioca odluka: svi su na istom mjestu ili ne. već i visoko sofisticirane metode u donošenju odluka.Veoma je važno da DSS menadžeru pravovremeno obezbjedi informaciju koja treba da bude tačna. Najniži nivo menadžera koristi DSS koji podržava uspješnu realizaciju operativnih planova i programa. izbor strategije. Na sledećoj slici prikazano je da se DSS paketi mogu izvoditi na različitim računarskim platformama i da se mogu integrisati sa izvorima podataka korporacije.

Internet Intranet Extranet Korporacijski informacioni portal Gateway Korporacijski informacioni korisnički interfejs Agenti pretraživanja DM OLAP Data Mining DSS Šta – ako modeli Senzitivni modeli Goal – seeking modeli Optimizacioni modeli KM Knowledge Management Funkcije upravljanja bazom podataka Data Mart Operacione baze Druge poslovne apliakcije Analitičke baze Baze znanja Slika 2: Informacioni portal korporacije i DSS 10 .

transakcijski ili sistemi za podršku poslovanju.Zaključak Sistemi za podršku odlučivanju razvijaju se već duži niz godina. Svrha sistema nije automatizacijom donošenja ukloniti menadžere niti menadžerima ponuditi rješenja problema. Sistemi za podršku odlučivanju namijenjeni su za pružanje pomoći menadžerima prilikom donošenja odluka. Prvi cilj sistema je integrisati podatke o poslovanju firme i predočiti ih menadžeru na odgovarajući način. U samim počecima razvoja pojedini oblici nisu bili primjenjivi u praksi. U velikim poslovnim okolinama donošenje kvalitetnih odluka zahtjeva usporednu analizu velike količine informacija. Ti sistemi sadrže velike količine informacija o poslovanju u digitalnom obliku te se mogu iskoristiti za unaprjeđenje cjelokupnog poslovanja. 11 . Razvoj globalne mreže (Internet) i veba posebno je utjecalo na širenje sistema zbog mogućnosti korištenja online baza podataka i udaljenih web dokumenata.posljedične veze u poslovnim procesima i donijeti kvalitetnije poslovne odluke. Osnovna svrha sistema je služiti kao pomoćno sredstvo menadžerima. Drugi i bitniji cilj sistema je omogućiti istraživanje i analizu učinka pojedinih odluka na cjelokupno poslovanje. Neispravno korištenje ili ignorisanje ovih informacija često vodi gubicima u poslovanju ili čak zatvaranju firme u potpunosti. Savremene poslovne okoline su opremljene različitim oblicima informacionih sistema kao što su upravljački. S razvojem tehnologije i teorije odlučivanja pojavljuju se i nova praktična ostvarenja i primjene sistema. Na taj način menadžeri mogu vidjeti uzročno . Ovisno o vrsti menadžera sistem podatke prikazuje na različit način.

26. godina UPRAVLJANJE POSLOVNIM INFORMACIONIM SISTEMIMA. Panevropski Univerzitet “APEIRON” Banja Luka. dr Gordana Radić.Literatura    INFORMACIONI SISTEMI. dr Branko Latinović.zpr.fer.2012.fer.aspx?fileticket=Unr1T9xSZI0%3D&tabid=78&mid=630&lang uage=en-GB. 2006. godina http://www. 12 . doc. http://www. 2009.zpr. 01. Panevropski Univerzitet “APEIRON” Banja Luka. prof.hr/zpr/LinkClick.hr.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->