P. 1
Nafta 2010

Nafta 2010

|Views: 1,100|Likes:
Published by Erna Husanovic

More info:

Published by: Erna Husanovic on Feb 24, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/08/2013

pdf

text

original

Univerzitet Sarajevo Prirodno-matemati ki fakultet Odsjek za biologiju

kolska 2009/2010.god

SEMINARSKI RAD
iz hemije

TEMA : Nafta

Radile : Hodzi Eldina Husanovi Erna

Sarajevo, juni 2010.
1

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NASTANAK . . . . . . . . . . 12 LITERATURA . . . . 6. . . . 6 SIROVA NAFTA . . . . . . . . . . . . . 5 PRONALAZAK I DOBIJANJE NAFTE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 ZAKLJU AK . . . . . . . 4. . . . . . . 3 1. . . . 4 SASTAV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 UPOTREBA I REZERVE NAFTE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2 . . . . . . . .SADR AJ: UVOD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. . . . . 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. . . . . . . . . . . . . . . . . .

UVOD Nafta se danas u svijetu esto naziva i crnim zlatom. 3 . Zanimljivosti o nafti i njen hemijski zna aj bit e detaljnije obja njen u na em radu. Jo od davnina. te saznali ne to vi e o njenom hemijskom sastavu. bilo je potrebno da uradimo seminarski rad na temu same nafte. ljudi su uvidjeli korist od same nafte. No. da bi se podrobnije upoznali sa samim pojmom nafte i svim to ona predstavlja u dana njem svijetu. te mo emo re i da se dana njica ne mo e zamisliti bez nekog oblika iskori tavanja same nafte.

) koji nisu mogli nastati jednostavnom sintezom. Tome u prilog govore nalazi nafte u vulkanskim podru jima (na Kam atki). Pod povoljnim uslovima. razaranje bjelan evina i drugih lako raspadljivih organskih materija. odnosno sapropela. hormona. a onda u naftu. me utim kad bi uginule talo ile bi se na morsko dno. te opti ka aktivnost nafte dokazuju njeno organsko porijeklo. I sastav slane vode. i pomalo povi ene temperature. nanosom rije nog mulja. Otpornije masne i vo tane supstance gomilale su se onda u obliku mulja. zbog djelovanja anaerobnih bakterija. svjedo i o njenom morskom porijeklu. S druge strane postoji mi ljenje da nafta poti e iz neispitanih i nedovoljno poznatih dubina Zemlje. Taj osnovni materijal morao je poslije. ivjele su i razmno avale se u toplim morskim zalivima velike koli ine tih organizama. koji su vladali u dalekim geolo kim dobima.1. mast se pretvarala najprije u prabitumen. koja prati naftu. biti pokriven za titnim slojem.planktona. hlorofila i dr. nagomilavanje nafte u velikim dubinama u mineralima kristalastog porijekla (Venecuela) i nalazi nafte u pukotinama litosfere u dnu Indijskog okeana. 4 . Pod pritiskom zemljinih slojeva. Prisustvo komplikovanih visokomolekulskih spojeva (holesterola. NASTANAK Danas preovladava mi ljenje da je nafta nastala od masnih i vo tanih supstanci razli itih sitnih ivotinjskih i biljnih morskih organizama . U sredini siroma noj kisikom po elo je.

te grupa ugljovodika sa jednostrukim vezama izme u C. Alkani 2. i kisik. i to prete no parafinskog (metanovog) niza (npr. Cikloalkani 3. Postoje tri osnovne komponente koje ine sastav nafte: 1.2.atoma. odnosno prirodni gas. to je mrko. pensilvanijska nafta) ili naftnog niza (npr. SASTAV Po svom hemijskom sastavu nafta predstavlja mje avinu velikog broja razli itih ugljovodika i malih koli ina jedinjenja sumpora. U zavisnosti od sastava i nastanka. neke sovjetske nafte). Cikloalkani su takodjer ugljikovodici kod kojih su sp3 hibridizovane orbitale vezane u 5 . U hemijskom sastavu po procentu mase dominira ugljik.te sumpor i azot kojih ima relativno malo. kisika i ugljika (oko 7%). Op ta formula alkana je: CnH(2n+2) ± n predstavlja broj ugljikovih atoma. zatim vodik.uta ili zelena do crna viskozna te nost gustine manje od vode. Redovni pratilac nafte u njenim nalazi tima je zemni. U njoj su zastupljeni ugljovodici s jednom do 50 i vi e ugljikovih atoma u molekuli. Aromatski ugljovodici Alkani su najjednostavnija organska jedinjenja.

Kod nedovoljnih pritisaka nafta se mora crpiti pomo u posuda ili crpki. Kad bu otina dopre do naftonosnog sloja. PRONALAZAK I DOBIJANJE NAFTE Primjetno je da najvi e nafte ima na najosun anijim dijelovima planete (oko ekvatora). Geolo ka i geofizi ka istra ivanja pomo u dubinske sonde prvo daju potrebne informacije o geolo koj strukturi podzemnih slojeva.zatvorenom nizu ili prstenu. ve i je pritisak. pri emu se mlaz nafte di e desetak metara iznad povr ine zemlje. 3. ako je dovoljno velik. Naftonosni sloj se nikada ne mo e potpuno iscrpiti. koji. Najpoznatiji aromati ni ugljovodonik je benzen. Velike koli ine nafte dobijaju se danas u svijetu iz dubljih slojeva zemlje izlivanjem (eruptiranjem) iz bu otina na principu arte kih bunara. pa se tek na osnovu dobijenih rezultata odre uju daljnji postupci. koje je vrlo te ko ugasiti. ali su se kasnije po ela sprovoditi istra ivanja sastava tla to je rezultiralo prili no ta nim otkri ima naftnih le i ta. Gasoviti ugljovodici izbijaju iz zemlje i oni ustvari predstavljaju prirodni gas. Kad se tenzija nafte naftonosnog sloja u susjednom podru ju izjedna i s pritiskom u bu otini. to je nafta dublje u zemlji. tako da pri bu enju mo e do i do naglog izbijanja nafte i gasa. Ovakve divlje erupcije nekad su esto izazivale katastrofalne po are. nafta i plin naviru u bu otinu tjerani prirodnim pritiskom. uprkos svim 6 . Najdublja do sada postignuta istra na bu otina od 9169 metara nalazi se u Oklahomi (SAD). Dubina slojeva nafte mo e biti razli ita i kre e se od nekoliko metara do preko 5 km. Po fizi kim osobinama nafta je uljana te nost mrke boje. Ona je najva niji izvor organskih jedinjenja u prirodi i na njoj se zasnivaju razne grane hemijske industrije. Velike koli ine nafte koje. Njihova op ta formula je: CnH2n ± n je broj ugljikovih atoma. U njoj se nalaze gasoviti. Aromati ni ugljovodonici pripadaju grupi organskih molekula u ijem sastavu je zastupljena karakteristi na struktura est ugljenikovih atoma vezanih u prsten. Kod vrlo visokih pritisaka nastaju sna ne "erupcije". U po etku su bu enja ra ena nasumice. Danas se to sprije ava posebnim ure ajima koji zatvaraju sondu i reguli u pritisak pri izlazu nafte. te ni i vrsti ugljikovodici. mo e izbaciti naftu na povr inu zemlje. nafta prestaje priticati.

nafte se dijele na : y y parafinske. Iz nje se dobijaju razne vrste benzina koje se koriste kao goriva za motore i kao organski rastvara i. Pored ovog na ina prerade. ostaju u zemlji (vi e od 50%). mogle bi se izvaditi samo na rudarski na in. na lak e molekule ugljovodika sa ni im ta kama klju anja. NAFTNA PUMPA to se ti e prerade nafte. Osim njih zastupljene su i slo enije molekulske strukture sa dva naftalenska prstena i vi e vi e naftalenskih prstena u molekulu. ali su zato prisutni u produktima njene prerade. benzin se mo e dobiti i postupkom koji se naziva kreking. aromatskih ugljovodika i drugih organskih jedinjenja. Prema ovim grupama koje sadr e.odnosno vi ih lanova tog niza. prete no parafinskih. Benzinska frakcija je te ni destilat sa ta kom klju anja od 150 stepeni Celzijevih. Sirova nafta je smjesa razli itih ugljovodika. Olefinskih ugljovodika prakti no i nema u sirovoj nafti. Kreking se zasniva na principu cijepanja te kih molekula ugljovodonika sa visokim ta kama klju anja. naftenske (Najva niji predstavnici : U sirovoj nafti se nalaze i derivati ciklopentana i cikloheksana sa jednom alkil-grupom ili vi e alkil-grupa u bo nom nizu.savremenim metodama va enja. jedan od najva nijih na ina je frakciona destilacija. zatim naftenskih ugljovodika .) 7 .cikloalkana.

SIROVA NAFTA Sirova nafta je kompleksna i nehomogena smjesa. Tako se u rafinerijama dobijaju naftni derivati : y y y y y y Benzin Kerozin Ulje Mazivo Parafin Bitumen i mnoge druge komponente. peto lanih i esto lanih naftalenskih prstenova i alkil-ostaci. Razne komponente koje ine sirovu naftu mogu se razdvojiti destilacijom pri povi enoj temperaturi. Kao gorivo. Kombinacija ovih ostataka u molekulu ugljovodika mo e da bude razli ita. 4. Sastoji se od vi e blisko vezanih nizova slo enih hidrokarbonatnih jedinjenja ± od benzina do te kih kristalnih jedinjenja. naftu mo emo smatrati prirodnim te nim gorivom. 8 .y mije ane nafte (u nju su uklju eni ostaci benzenovih prstenova. a broj izomera ogroman).

sirova nafta se razlikuje u svom hemijskom sastavu. Njen hemijski sadr aj ipak se mo e grubo podijeliti na hidrokarbonate i nehidrokarbonate. Me utim. spore. tehnologiju obrade i cijenu po barelu. drvo. Geolozi esto ka u da na svijetu ne postoje dva naftonosna polja sa istovjetnom naftom. Sa injena od nekoliko hiljada hidrokarbonatnih komponenti i primjesa. sirova nafta mo e se grupisati u tri osnovna hemijska niza: y y y parafini.1 %). vrstu transporta.U zavisnosti od izvora iz kojeg dolazi. y y y Za vrednosti ispod 20 API sirova nafta se smatra te kom od 20 do 25 API sirova nafta se smatra srednjom a preko 25 API sirova afta se smatra laganom. u kojoj je istoj vodi dodjeljena vrijednost 10 API. sirova nafta uglavnom je mje avina ova tri niza. Specifi na te ina i mobilnost klju ne su osobine sirove nafte ± one uslovljavaju na in njenog izvla enja. ugljika i vodika. kisik (ispod 2 %). ali oni grade irok spektar kompleksnih i me usobno sasvim razli itih jedinjenja. ugalj i sli no. dok te nosti lak e od vode. ulja su dovoljno pokretna i mogu su nesmetano izvla iti iz svojih le i ta. te ka ulja. Za razliku od katrana. kao to je bitumen. ini ga sumpor (0. Za mjerenje specifi ne te ine naj e e se koristi skala Ameri kog instituta za petrolej (API).05±2 %). nafteni i aromatici. u proseku sadr e 80±85 % ugljika i 8±11 % vodika. Generalno. ali je va an za ukupne osobine sirove nafte. u ovoj skali imaju ve e vrijednosti. metali vanadijum i nikl (u tragovima). kao nafta. sa varijacijama i naizgled beskona nim brojem uzajamnih proporcija. a povremeno se pojavljuju i male koli ine supstanci organskog porijekla. Svi hidrokarbonati izgra eni su samo od dva elementa. azot (oko 0. prema specifi noj te ini i relativnoj mobilnosti. 9 . Osnovne karakteristike sirove nafte: Sirova nafta lak a je od vode i ne rastvara se u njoj. srednja i lagana ulja. Smatra se da u sirovoj nafti ima od 82 do 87 % ugljenika i 12 do 15 % vodika. kao to su skeletni fragmenti. Nehidrokarbonatni sadr aj javlja se u izuzetno malim iznosima. to zavisi od vrste nafte ± viskoznije komponente. razne vrste sirove nafte klasifikuju se na:     vrste katrane.

Kasnije. Zbog gasova koji se osloba aju sagorijevanjem nafte (ali i drugih fosilnih goriva). Vrednost ta ke te enja kre e se od ±57oC do 32oC. pa je ubrzo zamjenjeno mnogo jeftinijom naftom. Kitovo ulje. pojedine komponente nafte imaju toliko nisku ta ku klju anja da isparavaju na normalnim temperaturama ± ove lako isparljive komponente stalno oti u u atmosferu. interesovanje za naftu je znatno poraslo na svjetskom tr i tu. nafta se danas nalazi u vi e sedimentnih basena. ovje anstvo je lagano otkrivalo korisne strane nafte. a neke su toliko visoke da se ne mogu izmjeriti. Prvi stanovnici Mesopotamije su naftu iskori tavali smatraju i ju ljekovitom.Kada su u pitanju druge karakteristike nafte. S druge strane. ako se ne konfiniraju. ozbiljno je ugro ena klima na Zemlji. tokom historije. pa je njeno poznavanje izuzetno va no za izvla enje i transport. UPOTREBA I REZERVE NAFTE Ve pet milenijuma. U sakuplja kim centrima ve kori teno ulje koristi se za proizvodnju energije i dobija svoj drugi ivot ± deset litara ovakvog ulja mo e da napravi dovoljno energije za spremanje 48 obroka u mikrotalasnoj pe nici. U me uvremenu. sa 80 milijardi barela i 10 . kao i ukupna ekolo ka slika svijeta. Nafta i su posebno ponosni na svoje projekte kakav je pokret recikla e ulja. zbog slo enosti sastava. u zavisnosti od naftonosnog izvora. Srednju ta ku klju anja sirove nafte prakti no je nemogu e odrediti. Najve im se smatra Arapsko-iranski basen na kome se nalaze i dva najve a svjetska izvori ta nafte: y El D avar u Saudijskoj Arabiji. 216 su enja kose. Pojedina ne vrednosti za ta ku klju anja kod njenih brojnih komponenti mnogo variraju. Neravnomjerno raspore ena. te ko ih je procijeniti ak i okvirno. Tako er. prije svega njenu zapaljivost i upotrebljivost za pravljenje raznih vatrenih oru ja. postalo je preskupo i rijetko se nalazi zbog istrebljenja kitova. do tada kori teno za uljane lampe. koji se me u sobom razlikuju po veli ini. 5. Me utim. nafta je poznata ljudima. kod sirove nafte uvijek se mjeri takozvana ta ka te enja ± ispod ove temperature nafta postaje plasti na i prestaje da te e. nemogu e je odrediti srednju ta ku mr njenja. po to razli ite komponente o vr avaju na razli itim temperaturama. 15 mjeseci rada usisiva a i 24 sata ivota jednog doma instva. Zabrinutost zbog ovakve situacije i razli iti oblici ekolo kog aktivizma za sada su u maloj mjeri uticali na stalan razvoj naftne industrije i potro nju ovog energenta.

sa 75 milijardi sirove nafte. koli ina sirove nafte zna ajno opasti ve polovinom ovog vijeka. Najve i proizvo a i nafte su: 1. ali se svijet ve polako priprema za nestanak nafte. To bi moglo izazvati ukupno smanjenje proizvodnje i debakl svjetske ekonomije. Saudijska Arabija Rusija Sjedinjene Ameri ke Dr ave Iran Meksiko Smatra se da e sa sada njim tempom potro nje.y El Burqan u Kuvajtu. 3. 4. 5. Unato svom zna aju. 2. nafta ipak nije nezamenjiva ± postoji pregr t alternativa koje bi mogle zameniti ovaj resurs. 11 .

razna elektronika (od audiokaseta i plo a do telefona.. 12 . kontaktna so iva. kupke. CD plejera i ra unarske opreme). klavirske dirke. ali bi jedan dan takozvanog modernog oveka bio nezamisliv bez nafte. vitaminske kapsule. odje a. pejsmejkeri. mastilo. transportu i industrijskoj obradi. te se ve poku avaju naviknuti na derivate koji mijenjaju naftu. ali se od petroleja prave i neke sasvim obi ne stvari ± baloni. loptice za golf. pa ak i vje ta ka srca. hirur ka pomagala.. dezodoransi. parfemi. ukrasne svije e. brojni lijekovi (aspirini. lijepak. u cjelini ili djelimi no. To se ne prime uje. digitalni satovi. Zato danas na svijetu ne postoji nijedna zemlja koja je ravnodu na kad je re o nafti ± njenom posjedovanju i eksploataciji. kamera.6. Djeluje nevjerovatno. boje. da e nafte ubrzo nestati svjesni su mnogi.). No. amponi. najlonska u ad. zubne paste. papu e. antihistamini i antiseptici). kreme za brijanje. flomasteri. pricevi. proizvodi se od nafte i njenih derivata. nao ale za sunce. ZAKLJU AK NAFTA kao stil ivota! Ve ina industrijskih proizvoda koje koristimo u svakodnevnom ivotu. po ev i od bu enja digitalnim satom do uspavljivanja pilulama za spavanje. kozmeti ki proizvodi (karmini.

2007.H. Zagreb. T. Zagreb  Organic chemistry. 2008.7.Pine.. Graham Solomons and Craig B.W. 1994. Fryhle. eljko Mati a. S..  Organska kemija. USA 13 . LITERATURA Knjige:  Knjiga o nafti i plinu..

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->