Neolit na podrucju BiH

(skripta)

Pri tome.Turbe kod Travnika 3) poslije oslobadjanja zemlje-Nebo u dolini Bile kod Travnika (neolitska grupa).trake i ubodi. Dvije neolitske oblasti u BiH: -prvu sacinjava Bosna. Tri faze istrazivanja neolita: 1) austrougarski period-Butmir kod sarajeva 1893/96.Obrima I..On je okarakterisan tzv.sa svojim vise centralnobalkanskim i kontinentalnim kulturnim elementima (ali i mijesanim stilovima) -drugu Hercegovina ciji neolit ima potpuno mediteranski karakter Stariji neolit Njemu pripadaju donji stratumi u Gornjoj Tuzli.jer se u Bosni tokom neolitskog doba susretali i mijesali kulturni elementi iz obje velike evropske zone. . usce Zgoscanskog potoka u rijeku Bosnu. jadransko neolitska kultura).Zelenoj pecini.u kojem dolazi do mijesanja neolitskih kulturnih elemenata.mijesani stilovi na bosanskom tlu.Mostre kod Visokog itd.Hercegovina ulazi u cjelini u mediteranski.Uvod: Dva neolitska kompleksa u Evropi: I- II- mediteranski kompleks-u koji ubrajamo evropska poluostrva i nesto prostora u njihovoj pozadini.impresso.Obre kod Kaknja.biokoricnim i kruskolikim vazama. BiH pripada sjeverozapadnom Balkanu.tzv. Naselja u Gornjoj Tuzli i Obri I nalaze se u Bosni. 2) pripada staroj Jugoslaviji-neolitsko naselje Donje Mahale 1924.pretezno zenskih figura raznih domacih zivotinja.god.Zelena pecina na izvoru Bune kod Mostara 1955.Zukovackoj pecini.Arnautici kod Visokog. zatim bojenom i monohromnom keramikom. god.Cairu kod Stoca i na Vukovim njivama.odnosno cardium impresso keramikom ( ukrasenom utiskivanjem prstom.Lisicici kod Konjica (1952-1954.pored srednje Evrope spada i dio zapadnog Podunavlja.Ovaj kompleks okarakterisan je poluloptastim koricnim.kod Kaknja 1933.Gornja Tuzla (starcevacka neolitska grupa)..a dok Zelena pecina i Ravlica pecina u Hercegovini.dok Bosna pripada prelaznoj zoni. -Starcevo-Vinca Srbija. Izmedju ova dva glavna evropska kompleksa prostire se i jedan dosta sirok prelazni pojas.On obiluje jos i bogatstvom plasticnih figura.Danilo-Hvar na Jadranu i dr. srednjovjekovni kompleks-u koji.rubom skoljke ili nekim odgovarajucim predmetom ).Ravlica pecina.dok u ornamentici dominiraju linije.

*Iskljuciva upotreba pravolinijskih bojenih ornamenata izvedenih u tamnoj bojiodredjuje pripadnost ove keramicke robe u okviru starcevacke grupe. Starceva grupa (Gornja Tuzla)-naselja su uglavnom bila locirana na malom uzvisenju pored velikih ili malih rijeka. b) na posudama dominiraju oblici:polukuglaste. Postoje 3 osnovna keramicka izraza: a) barbotinska i druga gruba keramika b) bojena keramika (pehari. Naselje Obre I Pripada takodjer starcevackoj neolitskoj grupi.Kasno Starcevo 5750.U zivotnim uslovima nam pruzaju jedino ostaci od tri ognnjista ( izgradjeni od kamenih ploca. Svojstva keramike iz Gornje Tuzle (STARCEVACKI KERAMICKI ELEMENTI) a) tri osnovne vrste keramickih posuda:gruba. Zelena pecinaNema posuda sa slikanim ornamentima (razlika u odnosu starcevacke grupe).dok su cisto geometrijski ukrasi (okomite ili cikcak linije. .zdjele na prstenastoj nozi itd) c) monohramna keramika (konicne i poluloptaste solje.e.Taj pod je bio izgradjen od manjih kamenih ploca.gdje su gradjene neke slabije nastambe.kuglaste posude sa jacom profiliranom obradom i kuglaste posude sa kracim cilindricnim vratom.monohromna polirana i slikana kermaika.Posebno interesovanje izazivaju ostaci poda od jedne ovakve kuce.impresso keramika. Naselje Obre I-obuhvatalo je povrsinu od 500 kvadratnih metara. Kuce iz ovih perioda bile su cetvrtaste i izgradjene na povrsini zemlje.Keramicki elementi ovdje su prilicno naglaseni i kombinovani sa nekim elementima jadranske cardium-impresso kulture.oblutaka i premoza ilovace i od nekoliko zvrnjista) Zelena iRakovicka pecina-stanovnici ove dbije pecine koristili su razne pecinske zaklone U hercegovackim naseljima glavna karakteristika predstavlja tzv. c) na gruboj keramici vanjska povrsina je najcesce ukrasena otiscima nastalim od povlacenja prstom-BARBOTINE TEHNIKA ili utiscima prsta i nokta (impresso tehnika) d) bojena keramika ima obicno crvenkast ili sivosmedj premaz.god. Dvije vrste keramickih izradjevina: .a povrsina im je tamne i tamnosmedje boje.pr .meandri i sl) izvedeni tamnom ili rjedje-sasvim crnom bojom.a iznad njega su bili komadi crvene pecene ilovace od zidne konstrukcije i nesto izgorjelog drveta.biokonicne zdjele) JADRANSKI KERAMICKI ELEMENTI-posude sa mnogo manjim stijerkama.

u zapadnom mediteranskom prostoru.a ostala 4 slucaja-rasute djecije kosti sa zivotinjskim kostima i nekim predmetima zajedno.svoj zivot pocinju kakanjska i vincarska grupa.motivi Pavlica pecina-dominira gruba keramika sa utscima prstiju ili nokta.Prema antropoloskim nalazima rado se o djetetu od 5 godina. Srednji neolit U srednjem neolitu. Najznacajnija nalazista kakanjske neolitske grupe su: Obre I.ali nije nepoznata keramika sa dobro uglacanom povrsinom i zigosanim ukrasima.Kakanj i Arnautovic. Kult mrtvih-stariji neolit Obri I.Cetiri groba su sadrzavala kompaktnije dijelove djecijih kostura (dojencadi) u zgrcenom polozaju.Sa uspravnim plocama zatecena su jos dva uredjaja:uz prvi je stajao nakit od morske skoljke.·gruba ·monohramne.Tako se dobio najstariji tumulus u BiH.Najvjerovatnije je da se u Obrima I i Zelenoj pecini radio o kultnom zatrovanju djece.Kucni temelji su bili izgradjeni od kamena. *U Obrima I ( III i IV stratum)otkriveni su ostaci od 5 stambenih objekata.a kasnije i butmirska grupa (zapocinje u srednjem neolitu.skoljke ili neki zasiljeni predmet.gusto zigosani polukrugovi i dr.a jedna od njih je imala dvije prostorije (od oko 60 kvadratnih metara).a uz drugu-3 kamene sjekire i 1 ukopana posuda.u stratumima otkriveno je osam grobnih cjelina. Zelena pecina-uz istocnu stijenu potpecinskog prostora nadjene su kosti lubanje i udova jedne ljudske individue.klasa i tzv.a svoj vrhunac dozivljava u mladjem neolitu).motivi stipanja c) motivi koji se upotrebljavaju ugl.radi prospenteta?(ne kontam Edinu ovdje xD) buduceg naselja. kosti su pripadali djeci.Podnice kuca bile su od nabijene ilovace ili od tanjih kamenih ploca ili od oba materijala.Ugl.polirane posude Ovdje razlikujemo tri vrste motiva: a) utisci prsta i nokta-circummediteranskim motivima b) motivi.na uglovima su .a to su: motivi koji oponasaju pletene kosare ili su izvedeni jednom posebnom vrstom skoljke.Bili su to cetvrtaste kuce na povrisni zemlje.

sa sirokim kosim otvorom i velikom drskom iznad ovog otvora.Svaka kuca je imala svoje unutarnje ognjiste. b) Monohramna keramika-uglacane povrsine. Najbrojnija neolitska grupa u Bosni bila je vincarska grupa.U pocetku je bilo tek nekoliko naselja ( Gornja Tuzla.trouglova i rombova na nogama ritona (kultnih posuda) urezani motivi „bodljikave zice“.Jedna kuca je bila dugacka oko 50 m.dok u srednjoj fazi ovaj keramicki tip ustupa mjesto obicnoj gruboj keramici (trbusasti lonci sa cilindricnim vratom.nanesena poslije pecenja posude(Rinearni motivi? ) d) U ornamentalnom pogledu smjenjuju se plasticni i urezani motivi (izvedeni dosta plitkim urezima) u obliku stratigranih traka.tzv.ali tek kasnije dolazi do formiranja mreze naselja. *Naselje u Arnautovicima-nisu gradjene zemunicke kuce kao u Kaknju.a zidovi su bili izgradjeni od drveta ili ilovace. Kulturnu nepoznanicu predstavljaju ritoni na cetiri noge.gruba keramika( starijafaza).Ukopane blizu 1 m u zemlju zdravicu.Varos kod Kaknja). Vaze tulipanskog oblika i vaze na visim.Drveni pleter i lijep od ilovace sluzili su za izgradnju zidnih konstrukcija.zvonolikim nogama. *Stanovnici naselja u Kaknju gradili su velike zamunicke nastambe.koje su sluzile kao ostave. U materijalnoj kulturi kaknjske grupe veliku ulogu su igrala kostana orudja.posebno sila i spatule (jedna vrsta kasika).obicni zaobljeni lonci i konicne zdjele).sto cini jedinstven primjer u Bosni. Vincarska grupa u Bosni zaposjedala je prostor izmedju rijeke Drine-Save-Bosne i Usore-podrucje sjeveroistocne Bosne.sve do danas ostala je glavno nalaziste ove neolitske skupine.Nesto dalje od dugacke kuce otkriven je citav niz malih.sivkastosmedje.smedje.tamnosive boje.Ove posude su karakteristicne za jadransko podrucje ( daniltska grupa ).Ti elementi su: a) nesto uprostena barbotinska i impersso.oblici:polukuglaste solje.cije su uglove nosili masivni stubovi ukopane u duboke jame.U Bosni se razlikuje nekoliko tipova naselja vincanske grupe: 1) naselja u obliku tzv. Ova neolitska grupa ima dosta originalan stil keramickih izradjevina.zadnja faza: crnoglacana keramika c) Kultne posude na cetiri zadebljane noge.razne vrste tanjira i zdjela. telova-ravnicarski predjeli sjeveroistocne Bosne 2) sojenicka naselja u Tuzli 3) naselja na istaknutim brezuljcima-na brezuljcima uz rijeku Bosnu i Usoru .Unutarnji dio obojene su crveno.a siroka 5 m.Bile su velikih dimenzija.Jama Vinca smjestena na Dunavu juzno od Beograda.ustanovljene jame od stubova.ljevkastih jama.U hronoloskom smislu ona je zaprema vjerovatno srednje i kasno neolitsko doba.nego kuca na povrsini zemlje.

Kuce u ovim naseljima ( u dolini Bosne i Usore) ugl.Nebu kod Travnika. Srednje neolitsko doba u Bosni oznacava opcenito period porasta neolitske populacije.Vincanska kultura je vrlo poznata po svojim itradjevinama od plastike ljudskih i zivotinjskih figura.koji dominiraju nad okolnim terenom i imaju veliku preglednost nad dolinama ovih rijeka.Poseban umjetnicki stil:ljudske glave posebno stilizovane.ruke izgledaju samo kao horizontalni patrljci sa rupicama i sl. Zajednicka osobina im je to da su smjesteni na nizim ili istaknutim brezuljcima.potpuno pljosnata ljudska statua sa podbocnim rukama i veoma kratkim nogama sa naglasenim gluteima i jako shematicnom glavommnogo bolje radjena i originalna.a ono u Gubaci pripada iskljucivo kasnom periodu vincanske grupe. Treca figura je iz Luga kod Gorazda. *Trecem tipu naselja pripadaju: Vinogradine i Sije u dolini Bosne.nije neko brdo nego terasasti teren koji se spusta prema Usori.sa nizom rupica na tjemenu.koje pripada vincanskoj grupi. Dobila je naziv prema nalazistu Butmir kod Sarajeva. Su gradjene na povrsini zemlje.koji su nosili platformu za izgradnju kuce.izradjeni su ostaci debelih drvenih stubova.kao i otpadaka od njihovih kresanja.Na ovom lokalitetu je tanak sloj i koji je pun okresanih orudja.Debelo brdo i Malo brdo u dolini Usore.Grbaca kod Slatine(Bosanski Samac).Naselje u Maticu osnovano je krajem srednjeg i mladjeg neolita.Najstarije i najdugotrajnije „tel“ naselje je ono u Varosi.sa jako naglasenim ocima. U okvir Burmirske grupe spadaju naselja : u Kraljevinama kod Novog Sehera.Dobiva se pri tom utisak da je ovo bio jedan radionicki centar razne neolitske zajednice.nesto dalje Visoko brdo u Ljupljanici. u Obrima I kod Kaknja.da je srediste tela bilo dosta slobodno.Zemljiste na kojem je bilo sojenicko naselje bilo je mocvarno( tu su velika lezista podzemne slane vode.Crkvini .bile su prelomljene i relativno grubo izradjene u odnosu na figure iz Vince ili sa Kosova. Mladji neolit Najznacajnija kulturna grupa iz mladjeg neolita je svakako butmirska grupa.Pokazalo se da su kuce u Varosi bile gradjene u polukrug. U Bosni do sada su poznate svega tri cijele ljudske figure iz pomenutih lokaliteta: dvije od njih su lezale pod podnom konstrukcijom jedne kuce u Varosi.Ono je bilo nastanjeno tokom citavog srednjeg i mladjeg neolita.na uobicajen tehnicki nacin.Matic kod Tolise (Donja Mahala) i dr.*Prvom tipu naselja pripadaju : Varos kod Koraja.sigurnost od bilo kakvih iznenadjenja.II tip). *U okviru jednog dijela grada Tuzle.leze ostaci sojenickog naselja. Zbog njene veze i sa srednjim neolitom stavljena je u prvi plan.Prilikom istrazivanja u temeljima za izgradnju jedne velike kuce.Izuzetak cini jedino Malo brdo kod Kalosevica.uz rubni dio tela.Polozaj ovih naselja jasno osvjetljava namjere njihovih osnivaca.

3) dvodjelne kuce odrzavaju dosta visoku stambenu kulturu. Krov je bio izgradjen od debelog slamnog pokrova. Ostatke ovakvog tipa kuca imamo u Nebu i u Obrima II.Tako je npr. Isto tako.naselje u Obrima II na obali Bosnine pritoke Trstionice.zemunicka jama mogla je biti natkrivena samo nekim slozastim krovom.bila je izgradjivana od debele naslage ilovace i ovalnog je oblika. Naselja butmirske grupe bila su pretezno podignuta uz samu obalu rijeke ili u neposrednoj blizini. Na ovom lokalitetu zateceni su ostaci 3 razvojne faze. Podnica jedne ovakve kuce. Butmirska grupa zauzima ugl. Smatra se i to da je ovo neolitsko naselje bilo kruznog tipa.sa po 4 kuce-dva stambena horizonta sa 5 ili 4 stambena objekta.a nekad i vanjsko ognjiste. Pripadnici butmirske grupe gradili su i kuce na povrsini zemlje.jer ona pripada srednjem porjecju rijeke Bosne.pored patosa za sjednje i spavanje. U izvjesnom broju zamunickih jama u Butmiru bilo je konstantovano unutarnje kucno ognjiste.ali to je bilo konstantovano samo u pocetnoj fazi zivota u tim naseljima. Tipovi kuca: U samo 2 naselja butmirske grupe ustanovljen je zamunicki tip kuca: Butmir i Nebo.pecenje i grijanje.sa po nekoliko stambenih horizonata.a jedini izuzetak je naselje Kraljevine kod Novog Sehera.Nacin gradjenja svih zemunica bio je istovjetan. Karakteristike tih kuca: 1) sve kuce su cetvrtastog oblika 2) konstrukcija: glavni nosaci-drveni stubovi bili su ukopani u dosta duboke jame i ucvrsceni kamenim oblicima. Najznacajnije podatke o nadzemnim kucama dala su istrazivanja u naselju Obre II.a unutra se satojala od 2 zemunicke jame.Nebo u dolini Bile ( koja se ulijeva u Lasvu) itd.iznad kojih se pruzao zajednicki dvoslivni krov.iz naselja Nebo.debljina od 15 do 40 cm. naselje u Butmiru bilo locirano uz rijeku Zeljeznicu.koje mnoge pripadaju zemunicama.Zidovi horizontalnog i vertiklanog prepleta. Izvana je gradjevina bila cetvrtasta. Prjecje rijeke Bosne. te trg za zajednicke potrebe . Gornji zemunicki zid bio je izgradjen od drvenog pletera i onda obljepljen debelim slojem ilovace. Glavna prostorija imala je veliku kalotnu pec za kuhanje. Prva faza se sastojala od dva stambena horizonta. Sa iskopavanja u Butmiru otkriveno je oko 90 jama.kod Turbeta. 4) kuce su bile podignute u redovima. Oko patosa bile su poredane posude za vodu i hranu i sl.sa prolazima od 2 do 3 m izmedju njih.mogla je imati niske vanjske zidove i slicno.U naselju Nebo otkopana je samo jedna velika zemunicka nastamba koja se sastojala od 2 prostrane jame.Okolistu u Donjim Mostrama kod Visokog i na Brdu u Kiseljaku.

U butmirskoj keramografiji najazapazeniji oblici vaza jesu tzv. U Obrima II ova slika je znatno dopunjena.otkrivena i 4 zrvnjista za satiranje zitarica i 5 radionica kamenog orudja.veoma mali i sasvim nenaglaseni gornj otvori. Ove zivotinjske statue samo potvrdjuju da su se stanovnici Butmira bavili i stocarstvom. Ostalim dijelovima tijela butmirski majstori nisu poklanjali toliku paznju. Njima se jos pridruzuju : solje. .Naselje u Kraljevinama-ovo naselje se pruza na ogromnoj povrsini. Medju figuralnim izradjevinama razlikujemo ljudske i zivotinjske figure.izgorjele gradje i sl. Ukrasi na butmirskoj keramickoj robi svjedoce o jednom posebnom i izuzetnom keramickom stilu.minijaturne vaze. Ovaj tip vaza najzastupljeniji je u Obrima II i u Kaknju.alatke za kresanje ili glacanje i velika mada otpadaka.svjedoce mozda o najpoznatijem radionickom centru neolitskog naselja u Bosni. Prikazani su dakle zenski likovi. zbog velikog nalazista okresanih kamenih sjekira.ali i dalje ostaju nejasni. Na vecini butmirskih figura predstavljene su neke karakteristicne osobine zenskog tijela. Taj stil se ocituje gotovo iskljucivo u razlicitim geometrijskim motivima.bikonicni sudovi. Najznacajniju komponentu duhovne kulture butmirske grupe cine plasticne izradjevine od pecene zemlje.pa na mnogim glavama iz Butmira mozemo da prepoznamo neke izrazito rasne osobine.razne druge bikonicne forme. Likovi zivotinja-figure u obliku govedja.jer je i u neolitu. Samo se u jednom slucaju uocavaju napori da se prikaze obuca na nogama ( vjerovatno kozna). Jedna od vodecih formi butmirske kulture je bikonicna zdjela.a na jednoj drugoj figuri izvedena su zadebljana na ledjnim rebrima. Na nekim radionickim jestima vrsilo se primarno okresivanje kamenih sjekira.zrtvenici na nogama. To su bila mjesta medju kucama na kojima je zateceno vece kamenje ( postolja za rad).. Neolitski umjetnici iz butmirkse grupe pridavali su pspbitu paznju obradi glave na svojim zemljanim figurama.veliki lonci i tome sl.zakljucuje se da su na ovom naselju gradjene trosne gradjevine. Tako su u prvoj fazi.kao i paleolitu zena imala glavnu ulogu. Naselje Nebo-koonstantovano je je u drugom stratumu nekoliko radionica kamenog orudja.a na drugim njihovo glacanje. Figure adoranta smatraju se likovima za neke kultne radnje (ucesnici). Ljudske figure najcesce su prikazane u stojecem stavu ( Nebo).ukrasena ponekad kanelurama u gornjem dijelu posude ili nizom dugmeta na ostrom ramenu.pored 7 vanjskih ognjista.krusolike posude i loptaste vaze sa malom prstenastom nogom. Noge su inace predstavljene shematicno.tamne i dobro glacane povrsine. U tom pogledu oni su se razvili u prave neolisticke umjetnike. Posto se na ovom prostoru naselja proteze veoma plitak kulturni sloj ( od 20 do 40 cm) i posto nisu pronadjeni odnosno zapazeni ostaci kucnog lijepa.

Ovaj predmet oznacen je kao „suncev kolut“. Na njegovim rubovima probusene su 4 rupice-svakako za vjesanje ovog predmeta. Naselje u Lisicicima bilo je smjesteno na blagoj terasi pored obale Neretve. Preko 80 % tih kostiju pripada. Nosioci nase posavske grupe bili su Panonci.nisko i izlozeno cescem plavljenju rijeke. Ova naselja bila su ribarska.U naseljima Obre II i Nebo sakupljen je ogroman broj kostiju od zivotinja.odnosno bapsko-lengijelske ili sopotske skupine-koja ima odredjenih kulturnih veza sa vincenskom grupom. Lisicicka neolitska grupa Nazvana po naselju Lisicici kod Konjica.a u naselju Nebo veci procenat kostiju je od divljih zivotinja.koje je danas potopljeno Jablanickim jezerom. te su bila opkoljena jarkom za odvodjenje vode.a na prednjoj strani je izvedena ukrasna figura od 4 medjusobno povezana romba. Zanimljiv nalaz predstavlja i jedan pljosnati kolut od peene zemlje u Obrima II. S obzirom na to da je zemljiste na kojem je bilo podignuto naselje u Klokaru.a to su: prva faza-u njoj su gradjene zemunicke nastambe.u Obrima I. Lisicicko naselje nije bilo narocito veliko-otprilike 150x100 m. Ovo naselje je lezalo u sirokoj i plodnoj dolini. domacim zivotinjama. Postojale su tri gradjevinske faze koje svjedoce o trajnijem prebivalistu na ovom mjestu.kako bi se osigurao napredak naselja i zastiti stanovnistvo od pretpostavljenih opasnosti.a dva djeteta su bila stavljena na ledja. Svi otkriveni kosturi pripadali su sasvim maloj djeci. Zemunickog tipa.pa cak i dojencadi. Samtra se da su ova djeca i dojencad zrtvovana u fazi formiranja naselja. Posavska neolitska grupa u sjevernoj Bosni Ova grupa je sastavni dio sremsko-slavonske. Oko jednog slobodnog prostora (trg) redale su se u krugu kuce i zatvarale sa svih strana i sam trg.a dok su tri groba lezala za jednu nijansu na visem nivou.smjesteni su na samoj obali rijeke Save. Osam sa samom dnu kultnog sloja.ovakvi jarci bili su dobra odbrana od vlage. Dok u Butmiru nema kostanog orudja.a u drugoj dvije cetvrtaste kuce na povrsini zemlje.a prema nalazima kostiju izgleda da su se tamosnji stanovnici bavili i lovom. . Njena naselja Donji Klakar kod Bosanskog Broda i Donja Mahala kod Orasja.koja su u neolitsko doba bila pokrivena sumom i puna lovne divljaci. Sto se tice duhovne kulture u okviru butmirske gurpe. U Donjen Klokaru nastambe su bile ugl.naselje Obre II gdje je otkriveno 11 grobnih cjelina.neophodno je spomenuti i kult mrtvih.okruzeno nizim i visim brdima. Vecina djece je bila polozena na lijevi bok.pa su kosturi zateceno sa rasirenim nogama.

poseban tip vaze na nozi i razni lonci.polukrugovi. Ovdje su se upotrebljavali urezani i bojeni ornamenti.odnosno solarno-lunarni kultovi. Zajednicko ognjiste na trgu. S obzirom na predstave polumjeseca i sunca na keramickoj robi u Lisicicima.rijetke spirale i sl.kao sto su znaci polumjeseca.trouglovi.osnovna su forma posuda u ovom nalazistu.a citava brda zivotinjskih kostiju oko njega su ostaci zajednickih gozbi-odnosno o kolektivnoj ishrani. Citava gradjevina daje utisak spremista za hranu. Nalaz je dvostruko zanimljiviji: prvo vilica je nadjena unutar nastambe i drugo lezala je pored ognjista.zajednicke loncarske peci i spremnica hrane. Potom dolazi oblik solje u velikom broju varijanti. Zemunicke nastambe su gradjene na isti nacin kao i u onim bosanskim naseljima. b) Simbolicni znacim.kruzni raspored nastambi. Specificnu kulturnu pojavu u ovom nalazistu i u citavoj lisicickoj grupi predstavljaju ukrasi na keramickoj robi.a pored toga je koristena i crvena konstrukcija. Jedina razlika je u podu.lisicicka grupa pripada jednom sirem kompleksu mladjeg neolita na Jadranu i zapadnom Mediteranu.sa ostrim prelazima i kratkim vratom.jata ptica i sl.predstavu kuce.posto se radi o sasvim drugacijem karakteru kulta. Pored ognjista u donje zemunickom stratumu bilo je nekoliko zajednickih objekata. Medju 15 otkrivenih zamunickih jama.tzv. Motivi na keramici iz Lisicica: a) cisto geometrijski motivi u koje spadaju trake. osobito su karakteristicne bojene i druge trake uz rubove zdijela.a kose rupe na njenim rubovima ukazuje na posebno gradjen.od kojih mozemo spomenuti lov. c) Realisticne predstave. Iz toga onda mozemo zakljuciti da su stanovnici Lisicica njegovali kult lobanje odraslih predaka. Bikonicne zdjele.piramidalan ili stozast krug.dobro sacuvan pod. Treba spomenuti i to da je pored jednog ognjista u jednoj zamunickoj nastambi nadjena u pepelu vilica odrasle ljudske individue. Na osnovu cjelokupne kulturne fizionomije Lisicica. trapa. Ovi motivi su samostalno komponovani ili dolaze u medjusobnim kombinacijama.jedna je bila malih dimenzija. Zidovi su bili nacinjeni od pletera i premaza ilovace.U donjem stratumu (zemunickom) zateceno je jedno. Zbog toga se ne treba cuditi nedostatku ljudskih i zivotinjskih statueta.a posebno ornamentalnog sistema na keramici. Ovo potvrdjuje kulturna srodnost sa nalazima na . Oblici keramickih posuda i njihovi ukrasi bitno se razlikuju od butmirske robe.ali monumentalno ognjiste.sume.napravljen od manjih kamenih oblutaka (jedna vrsta kamene kaldrme).sastavni su dijelovi jedne komunalne koncepcije. Svi ovi motivi su najcesce rasporedjeni na gornjem dijelu zdjele ili solje.izgradjeno od vecih rijecnih oblutaka.odmah se doslo do zakljucka da su ovdje bili razvijeni astralni.pa tek onda loptasti sudovi.sunca ili zvijezda i sl.

ostrvu Hvar.Korculi i Lastovu. . Na osnovu ove srodnosti stvoren je i pojam hrvatskolisicicka kultura mladjeg neolita na Jadranu.bikonicne zdjele. Fazu Ravlica pecine nad izvorom rijeke Tihaljire. Oblici fine keramike: solje i zdjele sa zaobljenim profilom zdjele i solje sa manje ili vise naglasenim obodom. Hvarskoj kulturnoj grupi danas mozemo pripisati samo II.