Neolit na podrucju BiH

(skripta)

Hercegovina ulazi u cjelini u mediteranski.Danilo-Hvar na Jadranu i dr. .Zelenoj pecini.impresso.Arnautici kod Visokog.sa svojim vise centralnobalkanskim i kontinentalnim kulturnim elementima (ali i mijesanim stilovima) -drugu Hercegovina ciji neolit ima potpuno mediteranski karakter Stariji neolit Njemu pripadaju donji stratumi u Gornjoj Tuzli.Ravlica pecina.tzv. zatim bojenom i monohromnom keramikom. 2) pripada staroj Jugoslaviji-neolitsko naselje Donje Mahale 1924. Dvije neolitske oblasti u BiH: -prvu sacinjava Bosna.Obre kod Kaknja.Uvod: Dva neolitska kompleksa u Evropi: I- II- mediteranski kompleks-u koji ubrajamo evropska poluostrva i nesto prostora u njihovoj pozadini.pored srednje Evrope spada i dio zapadnog Podunavlja.pretezno zenskih figura raznih domacih zivotinja. jadransko neolitska kultura). BiH pripada sjeverozapadnom Balkanu.Gornja Tuzla (starcevacka neolitska grupa). usce Zgoscanskog potoka u rijeku Bosnu.trake i ubodi.rubom skoljke ili nekim odgovarajucim predmetom ).dok u ornamentici dominiraju linije.odnosno cardium impresso keramikom ( ukrasenom utiskivanjem prstom..Zukovackoj pecini.kod Kaknja 1933.On obiluje jos i bogatstvom plasticnih figura.mijesani stilovi na bosanskom tlu. srednjovjekovni kompleks-u koji.god.On je okarakterisan tzv.Obrima I.biokoricnim i kruskolikim vazama.u kojem dolazi do mijesanja neolitskih kulturnih elemenata.dok Bosna pripada prelaznoj zoni.. -Starcevo-Vinca Srbija.Ovaj kompleks okarakterisan je poluloptastim koricnim.Mostre kod Visokog itd. Izmedju ova dva glavna evropska kompleksa prostire se i jedan dosta sirok prelazni pojas.Pri tome. Naselja u Gornjoj Tuzli i Obri I nalaze se u Bosni. god.Turbe kod Travnika 3) poslije oslobadjanja zemlje-Nebo u dolini Bile kod Travnika (neolitska grupa).Lisicici kod Konjica (1952-1954.a dok Zelena pecina i Ravlica pecina u Hercegovini.jer se u Bosni tokom neolitskog doba susretali i mijesali kulturni elementi iz obje velike evropske zone.Cairu kod Stoca i na Vukovim njivama.Zelena pecina na izvoru Bune kod Mostara 1955. Tri faze istrazivanja neolita: 1) austrougarski period-Butmir kod sarajeva 1893/96.

b) na posudama dominiraju oblici:polukuglaste.zdjele na prstenastoj nozi itd) c) monohramna keramika (konicne i poluloptaste solje.gdje su gradjene neke slabije nastambe.Keramicki elementi ovdje su prilicno naglaseni i kombinovani sa nekim elementima jadranske cardium-impresso kulture. Kuce iz ovih perioda bile su cetvrtaste i izgradjene na povrsini zemlje. c) na gruboj keramici vanjska povrsina je najcesce ukrasena otiscima nastalim od povlacenja prstom-BARBOTINE TEHNIKA ili utiscima prsta i nokta (impresso tehnika) d) bojena keramika ima obicno crvenkast ili sivosmedj premaz. Postoje 3 osnovna keramicka izraza: a) barbotinska i druga gruba keramika b) bojena keramika (pehari.Posebno interesovanje izazivaju ostaci poda od jedne ovakve kuce. Dvije vrste keramickih izradjevina: .biokonicne zdjele) JADRANSKI KERAMICKI ELEMENTI-posude sa mnogo manjim stijerkama. Zelena pecinaNema posuda sa slikanim ornamentima (razlika u odnosu starcevacke grupe).e.oblutaka i premoza ilovace i od nekoliko zvrnjista) Zelena iRakovicka pecina-stanovnici ove dbije pecine koristili su razne pecinske zaklone U hercegovackim naseljima glavna karakteristika predstavlja tzv. *Iskljuciva upotreba pravolinijskih bojenih ornamenata izvedenih u tamnoj bojiodredjuje pripadnost ove keramicke robe u okviru starcevacke grupe.dok su cisto geometrijski ukrasi (okomite ili cikcak linije.a iznad njega su bili komadi crvene pecene ilovace od zidne konstrukcije i nesto izgorjelog drveta. Svojstva keramike iz Gornje Tuzle (STARCEVACKI KERAMICKI ELEMENTI) a) tri osnovne vrste keramickih posuda:gruba.god.a povrsina im je tamne i tamnosmedje boje.monohromna polirana i slikana kermaika.impresso keramika.meandri i sl) izvedeni tamnom ili rjedje-sasvim crnom bojom. Starceva grupa (Gornja Tuzla)-naselja su uglavnom bila locirana na malom uzvisenju pored velikih ili malih rijeka. Naselje Obre I Pripada takodjer starcevackoj neolitskoj grupi. Naselje Obre I-obuhvatalo je povrsinu od 500 kvadratnih metara.U zivotnim uslovima nam pruzaju jedino ostaci od tri ognnjista ( izgradjeni od kamenih ploca.pr .Kasno Starcevo 5750.Taj pod je bio izgradjen od manjih kamenih ploca. .kuglaste posude sa jacom profiliranom obradom i kuglaste posude sa kracim cilindricnim vratom.

gusto zigosani polukrugovi i dr.ali nije nepoznata keramika sa dobro uglacanom povrsinom i zigosanim ukrasima.Podnice kuca bile su od nabijene ilovace ili od tanjih kamenih ploca ili od oba materijala.·gruba ·monohramne. *U Obrima I ( III i IV stratum)otkriveni su ostaci od 5 stambenih objekata.a jedna od njih je imala dvije prostorije (od oko 60 kvadratnih metara).skoljke ili neki zasiljeni predmet.radi prospenteta?(ne kontam Edinu ovdje xD) buduceg naselja.klasa i tzv.Kucni temelji su bili izgradjeni od kamena.Prema antropoloskim nalazima rado se o djetetu od 5 godina.na uglovima su .a uz drugu-3 kamene sjekire i 1 ukopana posuda.polirane posude Ovdje razlikujemo tri vrste motiva: a) utisci prsta i nokta-circummediteranskim motivima b) motivi.a to su: motivi koji oponasaju pletene kosare ili su izvedeni jednom posebnom vrstom skoljke.motivi Pavlica pecina-dominira gruba keramika sa utscima prstiju ili nokta.a ostala 4 slucaja-rasute djecije kosti sa zivotinjskim kostima i nekim predmetima zajedno.Bili su to cetvrtaste kuce na povrisni zemlje.motivi stipanja c) motivi koji se upotrebljavaju ugl.Najvjerovatnije je da se u Obrima I i Zelenoj pecini radio o kultnom zatrovanju djece.svoj zivot pocinju kakanjska i vincarska grupa. kosti su pripadali djeci. Zelena pecina-uz istocnu stijenu potpecinskog prostora nadjene su kosti lubanje i udova jedne ljudske individue.u stratumima otkriveno je osam grobnih cjelina.Kakanj i Arnautovic. Najznacajnija nalazista kakanjske neolitske grupe su: Obre I.Cetiri groba su sadrzavala kompaktnije dijelove djecijih kostura (dojencadi) u zgrcenom polozaju. Kult mrtvih-stariji neolit Obri I.a svoj vrhunac dozivljava u mladjem neolitu).Sa uspravnim plocama zatecena su jos dva uredjaja:uz prvi je stajao nakit od morske skoljke.a kasnije i butmirska grupa (zapocinje u srednjem neolitu. Srednji neolit U srednjem neolitu.u zapadnom mediteranskom prostoru.Ugl.Tako se dobio najstariji tumulus u BiH.

trouglova i rombova na nogama ritona (kultnih posuda) urezani motivi „bodljikave zice“.Ti elementi su: a) nesto uprostena barbotinska i impersso. *Stanovnici naselja u Kaknju gradili su velike zamunicke nastambe.cije su uglove nosili masivni stubovi ukopane u duboke jame.tzv.Jama Vinca smjestena na Dunavu juzno od Beograda.sivkastosmedje.Ove posude su karakteristicne za jadransko podrucje ( daniltska grupa ). telova-ravnicarski predjeli sjeveroistocne Bosne 2) sojenicka naselja u Tuzli 3) naselja na istaknutim brezuljcima-na brezuljcima uz rijeku Bosnu i Usoru . Vincarska grupa u Bosni zaposjedala je prostor izmedju rijeke Drine-Save-Bosne i Usore-podrucje sjeveroistocne Bosne. Ova neolitska grupa ima dosta originalan stil keramickih izradjevina.zadnja faza: crnoglacana keramika c) Kultne posude na cetiri zadebljane noge. Kulturnu nepoznanicu predstavljaju ritoni na cetiri noge.U Bosni se razlikuje nekoliko tipova naselja vincanske grupe: 1) naselja u obliku tzv.koje su sluzile kao ostave.Drveni pleter i lijep od ilovace sluzili su za izgradnju zidnih konstrukcija.Svaka kuca je imala svoje unutarnje ognjiste.dok u srednjoj fazi ovaj keramicki tip ustupa mjesto obicnoj gruboj keramici (trbusasti lonci sa cilindricnim vratom.oblici:polukuglaste solje.nego kuca na povrsini zemlje.ali tek kasnije dolazi do formiranja mreze naselja.razne vrste tanjira i zdjela.obicni zaobljeni lonci i konicne zdjele).sa sirokim kosim otvorom i velikom drskom iznad ovog otvora.tamnosive boje.posebno sila i spatule (jedna vrsta kasika). b) Monohramna keramika-uglacane povrsine.Ukopane blizu 1 m u zemlju zdravicu. U materijalnoj kulturi kaknjske grupe veliku ulogu su igrala kostana orudja. *Naselje u Arnautovicima-nisu gradjene zemunicke kuce kao u Kaknju.ljevkastih jama.gruba keramika( starijafaza).Nesto dalje od dugacke kuce otkriven je citav niz malih.Unutarnji dio obojene su crveno.Bile su velikih dimenzija. Najbrojnija neolitska grupa u Bosni bila je vincarska grupa.smedje.sto cini jedinstven primjer u Bosni.nanesena poslije pecenja posude(Rinearni motivi? ) d) U ornamentalnom pogledu smjenjuju se plasticni i urezani motivi (izvedeni dosta plitkim urezima) u obliku stratigranih traka.Varos kod Kaknja).zvonolikim nogama.sve do danas ostala je glavno nalaziste ove neolitske skupine.a siroka 5 m.U pocetku je bilo tek nekoliko naselja ( Gornja Tuzla.ustanovljene jame od stubova.a zidovi su bili izgradjeni od drveta ili ilovace. Vaze tulipanskog oblika i vaze na visim.Jedna kuca je bila dugacka oko 50 m.U hronoloskom smislu ona je zaprema vjerovatno srednje i kasno neolitsko doba.

nesto dalje Visoko brdo u Ljupljanici.koji su nosili platformu za izgradnju kuce.Prilikom istrazivanja u temeljima za izgradnju jedne velike kuce. U okvir Burmirske grupe spadaju naselja : u Kraljevinama kod Novog Sehera.Poseban umjetnicki stil:ljudske glave posebno stilizovane.na uobicajen tehnicki nacin. Zajednicka osobina im je to da su smjesteni na nizim ili istaknutim brezuljcima. Dobila je naziv prema nalazistu Butmir kod Sarajeva.sigurnost od bilo kakvih iznenadjenja. Mladji neolit Najznacajnija kulturna grupa iz mladjeg neolita je svakako butmirska grupa.koji dominiraju nad okolnim terenom i imaju veliku preglednost nad dolinama ovih rijeka.Vincanska kultura je vrlo poznata po svojim itradjevinama od plastike ljudskih i zivotinjskih figura.nije neko brdo nego terasasti teren koji se spusta prema Usori.leze ostaci sojenickog naselja.Ono je bilo nastanjeno tokom citavog srednjeg i mladjeg neolita.Naselje u Maticu osnovano je krajem srednjeg i mladjeg neolita.a ono u Gubaci pripada iskljucivo kasnom periodu vincanske grupe.sa jako naglasenim ocima.Na ovom lokalitetu je tanak sloj i koji je pun okresanih orudja.koje pripada vincanskoj grupi.Izuzetak cini jedino Malo brdo kod Kalosevica.Nebu kod Travnika.Polozaj ovih naselja jasno osvjetljava namjere njihovih osnivaca.da je srediste tela bilo dosta slobodno. u Obrima I kod Kaknja.Grbaca kod Slatine(Bosanski Samac). Su gradjene na povrsini zemlje.Matic kod Tolise (Donja Mahala) i dr.ruke izgledaju samo kao horizontalni patrljci sa rupicama i sl.Debelo brdo i Malo brdo u dolini Usore.Dobiva se pri tom utisak da je ovo bio jedan radionicki centar razne neolitske zajednice. Kuce u ovim naseljima ( u dolini Bosne i Usore) ugl.potpuno pljosnata ljudska statua sa podbocnim rukama i veoma kratkim nogama sa naglasenim gluteima i jako shematicnom glavommnogo bolje radjena i originalna. Zbog njene veze i sa srednjim neolitom stavljena je u prvi plan.*Prvom tipu naselja pripadaju : Varos kod Koraja. Treca figura je iz Luga kod Gorazda.izradjeni su ostaci debelih drvenih stubova. *Trecem tipu naselja pripadaju: Vinogradine i Sije u dolini Bosne. Srednje neolitsko doba u Bosni oznacava opcenito period porasta neolitske populacije.Zemljiste na kojem je bilo sojenicko naselje bilo je mocvarno( tu su velika lezista podzemne slane vode.Pokazalo se da su kuce u Varosi bile gradjene u polukrug.uz rubni dio tela.bile su prelomljene i relativno grubo izradjene u odnosu na figure iz Vince ili sa Kosova.Najstarije i najdugotrajnije „tel“ naselje je ono u Varosi.sa nizom rupica na tjemenu. U Bosni do sada su poznate svega tri cijele ljudske figure iz pomenutih lokaliteta: dvije od njih su lezale pod podnom konstrukcijom jedne kuce u Varosi.II tip).kao i otpadaka od njihovih kresanja. *U okviru jednog dijela grada Tuzle.Crkvini .

kod Turbeta. 4) kuce su bile podignute u redovima.koje mnoge pripadaju zemunicama.sa prolazima od 2 do 3 m izmedju njih.U naselju Nebo otkopana je samo jedna velika zemunicka nastamba koja se sastojala od 2 prostrane jame. Najznacajnije podatke o nadzemnim kucama dala su istrazivanja u naselju Obre II. te trg za zajednicke potrebe . naselje u Butmiru bilo locirano uz rijeku Zeljeznicu.jer ona pripada srednjem porjecju rijeke Bosne.Tako je npr.iz naselja Nebo. Ostatke ovakvog tipa kuca imamo u Nebu i u Obrima II. U izvjesnom broju zamunickih jama u Butmiru bilo je konstantovano unutarnje kucno ognjiste. Smatra se i to da je ovo neolitsko naselje bilo kruznog tipa.sa po nekoliko stambenih horizonata. Prjecje rijeke Bosne. Tipovi kuca: U samo 2 naselja butmirske grupe ustanovljen je zamunicki tip kuca: Butmir i Nebo. Sa iskopavanja u Butmiru otkriveno je oko 90 jama. Krov je bio izgradjen od debelog slamnog pokrova. Izvana je gradjevina bila cetvrtasta. 3) dvodjelne kuce odrzavaju dosta visoku stambenu kulturu. Gornji zemunicki zid bio je izgradjen od drvenog pletera i onda obljepljen debelim slojem ilovace. Prva faza se sastojala od dva stambena horizonta.ali to je bilo konstantovano samo u pocetnoj fazi zivota u tim naseljima.pored patosa za sjednje i spavanje. Na ovom lokalitetu zateceni su ostaci 3 razvojne faze.Nebo u dolini Bile ( koja se ulijeva u Lasvu) itd.mogla je imati niske vanjske zidove i slicno.a nekad i vanjsko ognjiste. Glavna prostorija imala je veliku kalotnu pec za kuhanje.a jedini izuzetak je naselje Kraljevine kod Novog Sehera.Okolistu u Donjim Mostrama kod Visokog i na Brdu u Kiseljaku. Podnica jedne ovakve kuce. Oko patosa bile su poredane posude za vodu i hranu i sl.zemunicka jama mogla je biti natkrivena samo nekim slozastim krovom. Pripadnici butmirske grupe gradili su i kuce na povrsini zemlje.naselje u Obrima II na obali Bosnine pritoke Trstionice.debljina od 15 do 40 cm.pecenje i grijanje. Isto tako.Zidovi horizontalnog i vertiklanog prepleta.iznad kojih se pruzao zajednicki dvoslivni krov.bila je izgradjivana od debele naslage ilovace i ovalnog je oblika. Naselja butmirske grupe bila su pretezno podignuta uz samu obalu rijeke ili u neposrednoj blizini. Butmirska grupa zauzima ugl.a unutra se satojala od 2 zemunicke jame.sa po 4 kuce-dva stambena horizonta sa 5 ili 4 stambena objekta. Karakteristike tih kuca: 1) sve kuce su cetvrtastog oblika 2) konstrukcija: glavni nosaci-drveni stubovi bili su ukopani u dosta duboke jame i ucvrsceni kamenim oblicima.Nacin gradjenja svih zemunica bio je istovjetan.

bikonicni sudovi. Naselje Nebo-koonstantovano je je u drugom stratumu nekoliko radionica kamenog orudja.pa na mnogim glavama iz Butmira mozemo da prepoznamo neke izrazito rasne osobine.svjedoce mozda o najpoznatijem radionickom centru neolitskog naselja u Bosni.izgorjele gradje i sl. Neolitski umjetnici iz butmirkse grupe pridavali su pspbitu paznju obradi glave na svojim zemljanim figurama. Ovaj tip vaza najzastupljeniji je u Obrima II i u Kaknju.pored 7 vanjskih ognjista.tamne i dobro glacane povrsine. Prikazani su dakle zenski likovi.minijaturne vaze. Samo se u jednom slucaju uocavaju napori da se prikaze obuca na nogama ( vjerovatno kozna).Naselje u Kraljevinama-ovo naselje se pruza na ogromnoj povrsini..veoma mali i sasvim nenaglaseni gornj otvori. U tom pogledu oni su se razvili u prave neolisticke umjetnike.veliki lonci i tome sl. Na vecini butmirskih figura predstavljene su neke karakteristicne osobine zenskog tijela. .kao i paleolitu zena imala glavnu ulogu. Najznacajniju komponentu duhovne kulture butmirske grupe cine plasticne izradjevine od pecene zemlje. Figure adoranta smatraju se likovima za neke kultne radnje (ucesnici). Ove zivotinjske statue samo potvrdjuju da su se stanovnici Butmira bavili i stocarstvom. Taj stil se ocituje gotovo iskljucivo u razlicitim geometrijskim motivima. Na nekim radionickim jestima vrsilo se primarno okresivanje kamenih sjekira. Medju figuralnim izradjevinama razlikujemo ljudske i zivotinjske figure.zakljucuje se da su na ovom naselju gradjene trosne gradjevine. To su bila mjesta medju kucama na kojima je zateceno vece kamenje ( postolja za rad). Likovi zivotinja-figure u obliku govedja.alatke za kresanje ili glacanje i velika mada otpadaka. U butmirskoj keramografiji najazapazeniji oblici vaza jesu tzv.a na drugim njihovo glacanje. zbog velikog nalazista okresanih kamenih sjekira.zrtvenici na nogama.a na jednoj drugoj figuri izvedena su zadebljana na ledjnim rebrima. Jedna od vodecih formi butmirske kulture je bikonicna zdjela. U Obrima II ova slika je znatno dopunjena.ukrasena ponekad kanelurama u gornjem dijelu posude ili nizom dugmeta na ostrom ramenu. Ukrasi na butmirskoj keramickoj robi svjedoce o jednom posebnom i izuzetnom keramickom stilu. Njima se jos pridruzuju : solje.krusolike posude i loptaste vaze sa malom prstenastom nogom.otkrivena i 4 zrvnjista za satiranje zitarica i 5 radionica kamenog orudja. Ljudske figure najcesce su prikazane u stojecem stavu ( Nebo). Posto se na ovom prostoru naselja proteze veoma plitak kulturni sloj ( od 20 do 40 cm) i posto nisu pronadjeni odnosno zapazeni ostaci kucnog lijepa. Ostalim dijelovima tijela butmirski majstori nisu poklanjali toliku paznju.razne druge bikonicne forme. Noge su inace predstavljene shematicno.jer je i u neolitu. Tako su u prvoj fazi.ali i dalje ostaju nejasni.

Ovo naselje je lezalo u sirokoj i plodnoj dolini.a to su: prva faza-u njoj su gradjene zemunicke nastambe.a u drugoj dvije cetvrtaste kuce na povrsini zemlje.nisko i izlozeno cescem plavljenju rijeke.smjesteni su na samoj obali rijeke Save. U Donjen Klokaru nastambe su bile ugl.koja su u neolitsko doba bila pokrivena sumom i puna lovne divljaci. Na njegovim rubovima probusene su 4 rupice-svakako za vjesanje ovog predmeta.u Obrima I. Zemunickog tipa. . te su bila opkoljena jarkom za odvodjenje vode. Ovaj predmet oznacen je kao „suncev kolut“. Lisicicka neolitska grupa Nazvana po naselju Lisicici kod Konjica. Sto se tice duhovne kulture u okviru butmirske gurpe.a prema nalazima kostiju izgleda da su se tamosnji stanovnici bavili i lovom. Oko jednog slobodnog prostora (trg) redale su se u krugu kuce i zatvarale sa svih strana i sam trg. Lisicicko naselje nije bilo narocito veliko-otprilike 150x100 m.a dok su tri groba lezala za jednu nijansu na visem nivou. Naselje u Lisicicima bilo je smjesteno na blagoj terasi pored obale Neretve.U naseljima Obre II i Nebo sakupljen je ogroman broj kostiju od zivotinja.a dva djeteta su bila stavljena na ledja.a na prednjoj strani je izvedena ukrasna figura od 4 medjusobno povezana romba. Osam sa samom dnu kultnog sloja.pa cak i dojencadi.a u naselju Nebo veci procenat kostiju je od divljih zivotinja.koje je danas potopljeno Jablanickim jezerom. Njena naselja Donji Klakar kod Bosanskog Broda i Donja Mahala kod Orasja. Preko 80 % tih kostiju pripada.naselje Obre II gdje je otkriveno 11 grobnih cjelina.ovakvi jarci bili su dobra odbrana od vlage. Postojale su tri gradjevinske faze koje svjedoce o trajnijem prebivalistu na ovom mjestu. Zanimljiv nalaz predstavlja i jedan pljosnati kolut od peene zemlje u Obrima II.neophodno je spomenuti i kult mrtvih. Nosioci nase posavske grupe bili su Panonci. Posavska neolitska grupa u sjevernoj Bosni Ova grupa je sastavni dio sremsko-slavonske. Svi otkriveni kosturi pripadali su sasvim maloj djeci. Dok u Butmiru nema kostanog orudja. Samtra se da su ova djeca i dojencad zrtvovana u fazi formiranja naselja.odnosno bapsko-lengijelske ili sopotske skupine-koja ima odredjenih kulturnih veza sa vincenskom grupom. Ova naselja bila su ribarska.pa su kosturi zateceno sa rasirenim nogama.okruzeno nizim i visim brdima.kako bi se osigurao napredak naselja i zastiti stanovnistvo od pretpostavljenih opasnosti. Vecina djece je bila polozena na lijevi bok. S obzirom na to da je zemljiste na kojem je bilo podignuto naselje u Klokaru. domacim zivotinjama.

Citava gradjevina daje utisak spremista za hranu. c) Realisticne predstave.piramidalan ili stozast krug. Medju 15 otkrivenih zamunickih jama. Nalaz je dvostruko zanimljiviji: prvo vilica je nadjena unutar nastambe i drugo lezala je pored ognjista.od kojih mozemo spomenuti lov. Ovdje su se upotrebljavali urezani i bojeni ornamenti.napravljen od manjih kamenih oblutaka (jedna vrsta kamene kaldrme). Svi ovi motivi su najcesce rasporedjeni na gornjem dijelu zdjele ili solje. Na osnovu cjelokupne kulturne fizionomije Lisicica.lisicicka grupa pripada jednom sirem kompleksu mladjeg neolita na Jadranu i zapadnom Mediteranu.U donjem stratumu (zemunickom) zateceno je jedno. trapa. osobito su karakteristicne bojene i druge trake uz rubove zdijela.kao sto su znaci polumjeseca. Treba spomenuti i to da je pored jednog ognjista u jednoj zamunickoj nastambi nadjena u pepelu vilica odrasle ljudske individue. Potom dolazi oblik solje u velikom broju varijanti. Bikonicne zdjele.predstavu kuce.a pored toga je koristena i crvena konstrukcija.ali monumentalno ognjiste.tzv.jata ptica i sl.rijetke spirale i sl. Zemunicke nastambe su gradjene na isti nacin kao i u onim bosanskim naseljima.sastavni su dijelovi jedne komunalne koncepcije. b) Simbolicni znacim. Jedina razlika je u podu.sunca ili zvijezda i sl.odmah se doslo do zakljucka da su ovdje bili razvijeni astralni. Oblici keramickih posuda i njihovi ukrasi bitno se razlikuju od butmirske robe. Iz toga onda mozemo zakljuciti da su stanovnici Lisicica njegovali kult lobanje odraslih predaka.izgradjeno od vecih rijecnih oblutaka. Pored ognjista u donje zemunickom stratumu bilo je nekoliko zajednickih objekata. S obzirom na predstave polumjeseca i sunca na keramickoj robi u Lisicicima.dobro sacuvan pod.poseban tip vaze na nozi i razni lonci.osnovna su forma posuda u ovom nalazistu.sume.pa tek onda loptasti sudovi.polukrugovi.posto se radi o sasvim drugacijem karakteru kulta. Motivi na keramici iz Lisicica: a) cisto geometrijski motivi u koje spadaju trake.trouglovi. Specificnu kulturnu pojavu u ovom nalazistu i u citavoj lisicickoj grupi predstavljaju ukrasi na keramickoj robi.sa ostrim prelazima i kratkim vratom.a posebno ornamentalnog sistema na keramici.jedna je bila malih dimenzija.a citava brda zivotinjskih kostiju oko njega su ostaci zajednickih gozbi-odnosno o kolektivnoj ishrani. Zajednicko ognjiste na trgu.odnosno solarno-lunarni kultovi.kruzni raspored nastambi. Zbog toga se ne treba cuditi nedostatku ljudskih i zivotinjskih statueta. Ovo potvrdjuje kulturna srodnost sa nalazima na .a kose rupe na njenim rubovima ukazuje na posebno gradjen. Zidovi su bili nacinjeni od pletera i premaza ilovace.zajednicke loncarske peci i spremnica hrane. Ovi motivi su samostalno komponovani ili dolaze u medjusobnim kombinacijama.

Na osnovu ove srodnosti stvoren je i pojam hrvatskolisicicka kultura mladjeg neolita na Jadranu. Hvarskoj kulturnoj grupi danas mozemo pripisati samo II. Fazu Ravlica pecine nad izvorom rijeke Tihaljire. .Korculi i Lastovu.ostrvu Hvar.bikonicne zdjele. Oblici fine keramike: solje i zdjele sa zaobljenim profilom zdjele i solje sa manje ili vise naglasenim obodom.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful