1 Na osnovu čl. 22. i 24., Zakona o Vladi Kantona Sarajevo (“Službene novine Kantona Sarajevo”, broj: 24/03 – prečišćeni tekst), i čl. 17. i 160.

Zakona o srednjem obrazovanju (“Službene novine Kantona Sarajevo” broj 10/2004), Vlada Kantona Sarajevo na 70. sjednici održanoj 18.06.2004. godine donosi

PEDAGOŠKE STANDARDE I NORMATIVE ZA SREDNJE OBRAZOVANJE
Uvod Radi osiguranja jednakih pedagoških i materijalnih uvjeta u svim srednjim školama Kantona Sarajevo, a u skladu sa Članom 17. Zakona o srednjem obrazovanju (Službene novine Kantona Sarajevo br. 10/2004) utvrđuju se Pedagoški standardi i normativi za srednje obrazovanje (u daljem tekstu: “Standardi i normativi”) u školama Kantona Sarajevo kao zajednička osnova u osiguranju uslova za odgojno-obrazovni rad i uspješno ostvarivanje ciljeva i zadataka iz nastavnih planova i programa u srednjim školama i domovima učenika. Polazeći od potreba i materijalne osnove društva, Standardima i normativima se svim učenicima i nastavnicima osigurava ista polazna osnova za stvaralački razvoj i razvoj sposobnosti učenika. Pored ovoga Standardi i normativi, zajedno s drugim relevantnim aktima, služe kao osnov za utvrđivanje cijene obrazovanja za svako pojedinačno stručno zvanje i zanimanje utvrđeno nomenklaturom zanimanja. U svojim polazištima Standardi i normativi se oslanjaju na elemente naučnih spoznaja i društvenih opredjeljenja, po kojima je srednje obrazovanje dio jedinstvenog sistema obrazovanja i odgoja, kako u Kantonu Sarajevo tako i šire u BiH, sa osnovnom namjerom uključivanja u evropske i svjetske obrazovne tokove. Obimom djelatnosti i programskim strukturama, institucije srednjeg obrazovanja se u skladu sa zakonom organizuju i formiraju kao cjeline koje sa pedagoškog i ekonomskog stanovišta mogu dugoročno ispunjavati uvjete racionalnosti i kvaliteta odgojno-obrazovnog rada. Formirana kao pedagoška i ekonomska cjelina, srednja škola nesmetano ostvaruje raznovrsne oblike povezanosti s privrednim organizacijama, organizacijama društvenih djelatnosti i s obrazovnim institucijama u svim segmentima obrazovanja. Standardima se uvodi primjena svih vidova nastave koju zahtijeva savremena pedagoška nauka i praksa. Propisana je i obaveza individualizirane nastave sa manjim brojem učenika u odjeljenju/grupi, odnosno grupi praktične nastave i drugi vidovi nastave u skladu s odgovarajućim nastavnim planovima i programima. Polazeći od činjenice da je srednje obrazovanje pozicionirano kao segment od posebnog javnog interesa, ovu oblast je neophodno zasnovati na savremenim dostignućima nauke i tehnike i tehnologije, na modernoj pedagoškoj teoriji i praksi, humanizmu i etici i staviti u funkciju osposobljavanja mladih i odraslih za rad i osiguranju uvjeta za njihovu stručnu nadgradnju. U skladu sa naprijed navedenim i činjenicom da je srednje obrazovanje integralni dio jedinstvenog sistema obrazovanja utvrđuju se Standardi i normativi za obavljanje djelatnosti srednjeg obrazovanja uzimajući u obzir njegove specifičnosti, kao i realne materijalne mogućnosti društva u cjelini, a prvenstveno materijalne mogućnosti Kantona Sarajevo. Pored navedenog, ovim aktom se stvaraju mogućnosti, odnosno obaveze ustanova srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo i njihovih osnivača u vezi sa reformisanjem cjelokupnog sistema srednjeg obrazovanja koji će na konvergentan način doprinijeti da se ustanove srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo uključe u evropski edukacijski prostor. Cilj ovog akta je da, između ostalog, zajedno sa savremenim nastavnim planovima i programima doprinese stvaranju uslova da srednje obrazovanje u Kantonu Sarajevo, a time i

polazni akt za osnivanje i rad ustanova srednjeg obrazovanja. odnosno dužine radnog vremena nastavnika i saradnika. najkasnije za sedam godina od dana donošenja. Ovaj akt takođe ima za cilj da doprinese poboljšanju kvaliteta edukacije i rezultata srednjeg obrazovanja kao osnovnog preduslova za kompariranje sa evropskim i svjetskim obrazovnim sistemima. . u dijelu kojim su propisana nastavna sredstva. kadrovski i drugi opšti materijalno-tehnički uslovi neophodni za obavljanje nastavnog i umjetničkog rada koji se ostvaruje u skladu sa Zakonom o srednjem obrazovanju Kantona Sarajevo (u daljem tekstu: Zakon). najkasnije za pet godina od dana donošenja. da kvalitetnim i racionalnim organiziranjem nastavnog procesa omogući njegovo nesmetano izvođenje i rad s učenicima u skladu sa zakonom. da za realizaciju nastavng procesa raspolaže odgovarajućim brojem i strukturom nastavnika i saradnika. konsultacija i ispita u okviru predviđenih sati iz nastavnog plana i programa. da za realizaciju nastavnog procesa raspolaže odgovarajućim prostorom. što će omogućiti održivost našeg srednjeg obrazovanja u evropskoj i svjetskoj konkurenciji s još jednim jasnim ciljem da se poveća mogućnost zapošljavanja onih koji su srednje obrazovanje stekli u školama Kantona Sarajevo. vježbi. Pedagoški standardi i normativi obavezno i u potpunosti se primjenjuju pri izgradnji novih školskih objekata. postigne što veću kompatibilnost i jasnu komparativnost u sistemu obrazovanja u Evropi. Standardima i normativima utvrđuju se minimalni i optimalni prostorni. opremom. a u ranije izgrađenim objektima i verifikovanim školama Pedagoški standardi i normativi dostizat će se postupno i to: - - kadrovski. tehničkim. Polazeći od navedenog posebno se utvrđuju minimalni uslovi za pojedine aktivnosti srednje škole u pogledu izvršavanja obaveza navedenih u prethodnom stavu. sa otvaranjem mogućnosti. i drugim nastavnim sredstvima. realizirajući pri tome utvrđeni obim aktivnosti putem predavanja. odnosno davanja značajne pomoći ka povećanju međunarodne konkurentnosti evropskog i bosanskohercegovačkog sistema obrazovanja. sa konačnim zadatkom da doprinese stvaranju dodatnih uslova za priznavanje naše diplome u Evropi i Svijetu. po osnovu razvijenosti – veličine škole/školskog centra/đačkog doma najkasnije za dvije godine od dana donošenja.2 bosanskohercegovačko srednje obrazovanje. sanitarnim i drugim uvjetima. prostorni. odnosno s ciljem da se ove diplome jednostavnije i uspješnije kompariraju (nostrificiraju) sa odgovarajućim evropskim i svjetskim diplomama. Ovi standardi i normativi su. ustanovama srednjeg obrazovanja i njihovim osnivačima se određuju obaveze u pogledu stvaranja uslova i obavljanja nastavnog procesa koji se realizira kroz nastavni plan i program i to: da učenicima organizira i realizira teorijsku i praktičnu nastavu u obimu i kvalitetu utvrđenom u nastavnom planu i programu. siguronosnim. U cilju adekvatnog postavljanja i utvrđivanja odgovarajućih uslova rada. ovim aktom i drugim podzakonskim aktima. primjerenim vrsti škole. najkasnije dvije godine od dana donošenja. odnosno pri verifikaciji novih škola. pored Zakona. rada u seminarima. Ovi Standardi i normativi omogućuju kvalitetan nadzor nad radom ustanova srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo.

3 Standardima i normativima se posebno utvrđuju: 1. kao i pojedinačne površine karakterističnih prostora.. opt. pri čemu struktura prostora treba zadovoljavati osnovne preduslove za odvijanje nastavnog procesa. Broj i struktura rukovodnog osoblja 7. i maks. broj učenika u odjeljenju.) se utvrđuje kao 75% zbira odgovarajućih kategorija propisanih pedagoškim standardima i normativima za svaki nivo obrazovanja/odgoja. opt. klasi. broj odjeljenja/odgojnih grupa (min. zdravstvenohigijenskih i drugih prostornih uslova. prostor i nastavna sredstva 2. Broj i struktura saradnika u nastavi 6. broj odjeljenja/odgojnih grupa (min. 1. VELIČINA SREDNJE ŠKOLE/ŠKOLSKOG CENTRA/ĐAČKOG DOMA Broj odjeljenja/ odgojnih grupa Vrsta i tip škole Gimnazija i vjerske škole Tehnička i srodna škola Stručna škola Umjetnička škole: a) Muzička b) Škola primjenjenih umj. odnosno srednjoškolskog centra više vrsta srednjih škola. Navedena površina utvrđuje se kako slijedi: . Norma časova. bezbjednosti i slično. i maks. veličina srednje škole prema vrsti škole. temperature. funkcionalnosti. Škole/školski centri/đački domovi koji se ne finansiraju iz Budžeta Kantona Sarajevo ne podliježu uslovima iz tačke 1. 1. Elementi razvijenosti. laboratorijskom. sanitarnih. Broj i struktura administrativno-finansijskog osoblja 1.2. utvrđuje se minimalna i optimalna površina ukupnog prostora po jednom učeniku. Broj i struktura pomoćnog i tehničkog osoblja 8. Specijalna škola Dom učenika minimum optimum maksimum Broj klasa za umjetničke škole minimum optimum maksimum 16 16 12 4 4 3 4 24 24 18 8 8 8 8 32 32 24 16 16 10 12 12 12 - 24 24 - 48 48 - Ako je u sastavu srednje škole. praktičnom i proizvodnom radu 3. školski prostor. Broj i struktura nastavnog kadra 4. ali i druge životne uslove u pogledu kubature..) se utvrđuje kao aritmetička sredina odgovarajućih kategorija propisanih u prethodnoj tabeli za svaku vrstu srednje škole koja se nalazi u njenom sastavu. ŠKOLSKI PROSTOR I OSTALI UVJETI ZA RAD ŠKOLE U cilju zadovoljavanja osnovnih pedagoških standarda. Ako je srednja škola/đački dom u sastavu školskog centra u kome se obavlja djelatnost više nivoa obrazovanja.1. priprema za odgojno-obrazovni rad i ostali zadaci nastavnika u okviru radne sedmice 5. ELEMENTI RAZVIJENOSTI ŠKOLE/ŠKOLSKOG CENTRA/ĐAČKOG DOMA Pod elementima razvijenosti podrazumijevaju se: veličina škole/školskog centra/đačkog doma prema broju odjeljenja/odgojnih grupa. nastavna sredstva. Oblici rada. svjetlosti.1. grupi.

0 m2 2.5 m3 3.0 m2 1.0 m2 8.4 Opis Korisna površina prostora u dvorištu – po učeniku Zatvoreni prostor bez sale za sport/tjelesni odgoj i prostora za kulturnu i javnu djelatnost škole – po učeniku u smjeni Površina učionice po učeniku –optimalne dimenzije 7m X 8m Kubikaža nastavne prostorije – po učeniku na času Kabinet za nastavnika ili grupu nastavnika srodnih predmeta. Minimalni uslovi u pogledu obezbjeđenja uslova invalidnim licima podrazumijevaju obavezu ustanove da omogući tom licu samostalni ulazak u objekat. i druge prostore). Pod optimalnim uslovima u pogledu prethodnog stava podrazumijeva se obaveza ustanove da invalidnom licu – učeniku ili zaposlenom omogući uslove za samostalan pristup objektu.0 m2 5. po učeniku na času Prostor za kulturnu i javnu djelatnost škole Biblioteka. po nastavniku Površina za nastavu tjelesnog odgoja/sporta. u pogledu obezbjeđivanja sanitarnih uslova i odgovarajućeg broja toaleta u skladu sa brojem učenika koji u isto vrijeme borave. dokumentaciono-informacioni centar minimum 6. NASTAVNA SREDSTVA Nastavna sredstva. i ostala sredstva rada srednje škole osiguravaju se u skladu sa zahtjevima nastavnih planova i programa. . posebno obezbjeđenje specijaliziranih radionica i laboratorija. samostalnu komunikaciju u prostore neophodne za njihovo obrazovanje odnosno rad (amfiteatre. Ovim Standardima i normativima se utvrđuje obaveza srednje škole u pogledu omogućavanja pristupa i komunikacije invalidnih lica u unutrašnjem prostoru ustanove. Minimalan broj kabina sa propisanim pratećim prostorom utvrđuje se tako što se na svakih 28 učenika koji borave i rade u jednoj smjeni obezbjeđuje po jedna kabina. U knjižne jedinice se ne ubraja arhivska građa. Srednja škola. dužni su obezbijediti nastavna sredstva i ostala specijalizirana sredstva u skladu sa zahtjevima nastavnog plana i programa koji se u toj ustanovi realizira. toalet. Ovim Stadardima se utvrđuje obaveza ustanove. čime se postiže ujednačavanje uvjeta rada svih srednjih škola u pogledu nastavnih sredstava.2 m2 12. 1.0 m3 4.0 m2 4. po učeniku na času Prostor za praktičnu nastavu i prostor za stručnu nastavu – vježbe u školi primijenjenih umjetnosti. čitaonicu.3.5 m2 4. odnosno osnivača. odnosno oprema potrebna za realizaciju tog programa. odnosno Normativima nastavnih sredstava. Ovim Standardima se utvrđuje obaveza ustanove. odnosno rade u prostoru ustanove. odnosno osnivač.000 knjižnih jedinica u funkciji realizacije nastavnog procesa koji se realizira u toj ustanovi. učionice. biblioteku.0 m2 200 m2 60 m2 optimum 8.5 m2 6. odnosno osnivača. U nastavnom planu i programu obavezno se definišu osnovna nastavna sredstva. Srednja škola/školski centar obavezno ima biblioteku sa najmanje 5.0 m2 300 m2 74 m2 Izgradnja novih zgrada za srednje škole treba biti po «Normativima za projektovanje i izgradnju srednjih škola» od 1984. laboratorije.0 m2 5.0 m2 6. u pogledu obezbjeđivanja odgovarajućeg specijaliziranog prostora za realizaciju nastavnog plana i programa. godine.

rječnik srpskog jezika .2 U školi: aparat za umnožavanje računar aktuelne prosječne konfiguracije štampač razglasna stanica razglasna stanica (mobilna) fax aparat skener digitalna kamera digitalni foto aparat megafon klavir.1.3.3.1 U svakoj učionici grafoskop projekciono platno TV – prijemnik – color videorekorder . harminij ili sintisajzer 2 kom 6 kom 3 kom 1 kom 1 kom 1 kom 2 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1.kolekcija crteža i slika iz oblasti fonetike i fonologije.kaseta i CD u skladu s NPiP-om b) Jezik . Bosanski/srpski/hrvatski jezik i književnost a) Književnost .1.1.DVD tabla računar kasetofon sa CD i kabinetu: 1 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1 kom 1.1. pijanino.1.3.kolekcija CD kaseta za fonetski tečaj iz bosanskog /srpskog/hrvatskog jezika.3. 1.3.rječnik bosanskog jezika .8 kom .rječnik hrvatskog jezika . OBAVEZNA OPĆA NASTAVNA SREDSTVA Pored osnovnog namještaja škola treba posjedovati: 1.5 Normativi nastavnih sredstava za specijaliziranu opremu prema zahtjevima nastavnog plana i programa za svaki nastavni predmeta ili grupu srodnih predmeta utvrđuje se posebnim aktom.8 kom .3.3. morfologije i leksikologije i funkcionalnih stilova .1. pravilnog izgovora i akcenta c) Rječnici .8 kom .kolekcija slika i grafika 2 kompleta . MINIMUM PO PREDMETIMA 1.

olovke u boji.1.ostava za hemikalije b) c) d) osnovna oprema u skladu s NPiP laboratorijski namještaj.3.potrošni materijal (folije.1. H E M I J A/ K E M I J A a) prostor .papir. grafikoni.1.prostorija za nastavna sredstva i materijale b) osnovna oprema u skladu s NPiP .pravopis hrvatskog jezika . B I O L O G I J A a) prostor .geometrijski pribor sa ormarićem .softver za matematiku u školi .5.8 kom -8 kom -8 kom -8 kom 1.specijalizirana učionica ili laboratorij . videokasete c) stručna literatura. edukacioni SOFTVER i druga nastavna sredstva d) priručni alat e) potrošni materijal 1.1. M A T E M A T I K A .6 .2.1 komplet po nastavniku . hamer .specijalizirana učionica ili laboratorij .10 kompleta .gramatika hrvatskog jezika .3.3.1 komplet po nastavniku .3. informaciona i sigurnosna oprema oprema za eksperimentalni rad edukacioni softver stručna literatura i potrošni materijal .slike.8 kom .pravopis srpskog jezika .3. b) osnovna oprema prema NPiP .specijalizirana učionica ili laboratorij . flomasteri) 1.3.3.modeli geometrijskih figura u prostoru .3.8 kom .eksperimantalni uređaji za laboratorijski rad učenika .3.eksperimentalni uređaji za demonstracije .gramatika srpskog jezika 1.4.pravopis bosanskog jezika .ostava za nastavna sredstva i potrošni materijal.modeli za prikaz nastanka obrtnih tijela .gramatika bosanskog jezika . F I Z I K A a) prostor .

G E O G R A F I J A globusi.1. poligon gimnastičke sprave prateće prostorije (svlačionice i kupatila) gimnastičke i sportske rekvizite instrumente za vrednovanje komplete opreme za predstavljanje škole na takmičenjima računar pribor za prvu pomoć 1.3.3. hemije i biologije nisu obavezna u školama u kojima NPiP nisu predviđeni ovi nastavni predmeti.3.9.1. 1.3.3.1.3.8. karte. TJELESNI I ZDRAVSTVENI ODGOJ/ SPORT/ŠPORT Škola treba posjedovati: - - dvoranu za tjelesni odgoj/sport ili sportsko igralište. šeme.3.7 laboratorijska oprema edukacioni softver nastavna sredstva sigurnosna oprema c) stručna literatura d) potrošni materijal Nastavna sredstva iz fizike. STRANI JEZICI Fonolaboratorija ili odgovarajući prenosivi uređaj vizuelna sredstva štampani materijal stručna literatura 1.7. modeli pribori za mjerenje videokasete zbirke dijapozitivi edukacioni softver stručna literatura .1.6. H I S T O R I J A / P O V I J E S T - Zidne karte (geopolitičke i historijske) grafofolije štampani materijal stručna literatura videokasete i CD 1.3.

3. KULTIURA RELIGIJA. ukoliko je NPiP-om predviđeno praktično izvođenje klavir audiovizuelna sredstva nosioci zvuka i slike slike instrumenata i kompozitora U cilju kvalitetne vannastavne aktivnosti srednja škola treba imati osnovne muzičke instrumente. MUZIČKA/GLAZBENA KULTURA kabinet sa namještajem.10.3.3.3. videotop 1 kom. PRAKTIČNA NASTAVA - odgovarajući broj radionica s opremom neophodnom za realizaciju nastavnog programa kompleti ručnog alata modeli mašine i uređaji kolekcija alata potrošni materijal radionica za opravku i održavanje nastavnih sredstava i ostala oprema prema NPiP .3.1. snimci oglednih predavanja kolekcija logičkih igara i zadataka zbirke filozofskih sadržaja stručna literatura sa svaki predmet 1. skener 1 kom priključak na Internet - - - 1. PSIHOLOGIJA I OBRAZOVANJE ZA DEMOKRATIJU I LJUDSKA PRAVA kabineti po potrebi za jedan ili više predmeta videotraka – snimci razgovora sa istaknutim filozofima. SOCIOLOGIJA.8 1.14. 1. ukoliko je NPiP-om predviđeno praktično izvođenje likovno-edukativni i dokumentarno-instruktivni materijal materijalno-tehnička sredstva za kreativni rad po vrstama likovne umjetnosti 1.3. štampači minimalno 1 kom. kabinet sa potrebnim namještajem i priključcima. FILOZOFIJA.1.3. INFORMATIKA prostor.13.11.3.1.1. LIKOVNA KULTURA - radni prostor sa namještajem. snimci emijsija na radiju i televiziji.12.3.1. Broj kabineta pozicionira se u skladu sa ukupnim brojem časova i potrebom kvalitetne realizacije nastavnog plana i programa umreženi računari minimalne prosječne aktuelne konfiguracije minimalno 12 kom.3.

i nabavljati nastavna sredstva za unapređenje nastave u skladu sa aktualnim nastavnim planovima i programima...... 6 8 11 Ukoliko je NPiP-om u dijelu stručne ili opše obrazovne nastave predviđena podjela odjeljenja u grupe................ minimum po učeniku medioteka (video kasete.......1.. učila i mašine prema potrebama nastavnog plana i programa za određenu struku..............Pripremna nastava – grupa ......15.......... škola treba da ima: - - minimum po učeniku minimum knjiga popisane školske lektire (po svakom djelu) stručna literatura......Laboratorijska nastava u izbornoj nastavi u III i IV razredu gimnazije-grupa ........ GIMNAZIJA........Redovna..Dopunska nastava – grupa ..... 1.........2.......... 2............. klasama..... kao i razvoj tehnologija uopće........ 10 14 20 ..... 10 14 16 . ..... 10 14 16 ...........Paktična nastava – grupa III i IV razred ....... 10 14 20 Ukoliko NPiP-om nije utvrđen broj učenika u grupi praktične nastave.......... stručno zvanje i zanimanje...... odgojnoj grupi i grupi praktične nastave zavisno od škole........ audio kasete..Praktična nastava – grupa I i II razred .... nastava se izvodi u skladu sa zahtjevima NPiP-a.. minimum po učeniku specijalne škole.. opšte obrazovna i stručna nastava izborna i fakultativna nastava – odjeljenje ... TEHNIČKA I SRODNA. Broj učenika u odjeljenju. STRUČNA I MJEŠOVITA ŠKOLA OPIS BROJ UČENIKA minimalno optimalno maksimalno ..................... 20 28 32 ............. klubovi .. CD) prema nastavnom planu i programu 5 knjiga 30 primjeraka 2 knjige 3 knjige Škola je obavezna pratiti dostignuća u nastavnoj tehnici i tehnologiji.....9 Za stručno-teorijsku i praktičnu nastavu škola treba da ima opremu............... 10 14 20 ...... Ukoliko je broj učenika jednog odjeljenja – grupe manji od propisanog minimuma škola je dužna organizovati instruktivnu nastavu sa 50% časova iz NPiP-a.. grupama i grupama praktične nastave............ GRUPI...... ŠKOLSKA BIBLIOTEKA U okviru propisanog minimuma broja knjižnih jedinica iz poglavlja 1.............3............................Nastava informatike – grupa . 10 14 16 .........Nastava stranog jezika – izborna grupa ........ utvrđuje se kako slijedi: 2. BROJ UČENIKA U ODJELJENJU. 8 12 14 ............3.... ovaj broj se generalno utvrđuje kako slijedi: .Sekcija..1. KLASI I GRUPI PRAKTIČNE NASTAVE Redovna nastava se u srednjoj školi organizuje i realizuje kao predmetna po odjeljenjima.....

......odjeljenje sastavljeno od učenika sa kombinovanim smetnjama .........3......individualna nastava .......grupna nastava – nastave u klasama 2..... 2...orkestar .....specijalna odjeljenja sastavljena od dva razreda i specijalno odjeljenje sastavljeno od tri razreda ..2...... ŠKOLA PRIMIJENJENIH UMJETNOSTI OPIS ......odjeljenje produženog boravka . SREDNJA MUZIČKA ŠKOLA OPIS ........... u zavisnosti od vrste projekta.................odjeljenje u internatskom smještaju ..... 4 6 8 ..opšteobrazovnsa nastava ..................................baletno odjeljenje ili grupe 2.... 8 10 12 .grupa instrumenata i kamerna muzika ...............2...hor .........10 Napomena: Propisani broj se.grupna nastava .....odjeljenje sastavljeno od teže mentalno retardiranih učenika u grupama za resocijaciju i redovno osposobljavanje ....1...specijalna odjeljenja ....... može mijenati u skladu sa posebnim odlukama Ministra.........3.....4... DOM UČENIKA OPIS .....3.... 4 6 8 . SPECIJALNA ŠKOLA BROJ UČENIKA minimalno optimalno maksimalno .. 4 9 12 ............ 4 6 8 ....odgojna grupa BROJ UČENIKA minimalno optimalno maksimalno 18 24 30 BROJ UČENIKA minimalno optimalno maksimalno 18 28 32 1 3 8 10 10 40 80 10 25 40 2 5 9 2 6 7 BROJ UČENIKA minimalno optimalno maksimalno 18 28 32 6 9 12 OPIS 3... BROJ NASTAVNOG KADRA .. UMJETNIČKE ŠKOLE 2.......... 8 10 12 2..............opšteobrazovna nastava ...

....1. Nenormirani poslovi – nastavnik se angažuje prema potrebi dodatna............. 1..........5 sati Pod ostalim poslovima nastavnika podrazumijevaju se obavezni prateći poslovi odgojnoobrazovnog rada koji se svrstavaju u normirane poslove i poslove prema stvarnim potrebama...2..... grafičkih radova... proizvodni rad..5 sat dežurstvo i ostali poslovi po nalogu dirketora na osnovu Pravilnika donesenog na Nastavničkom vijeću - 4... 6...... POSLOVI NASTAVNIKA U OKVIRU RADNE SEDMICE 4.............. 2..... Profil i stručna sprema profesora. NORMA ČASOVA. vođenja..5 sat 4.............. odgovarajuće struke i stručnih zvanja i zanimanja.......... instruktora – specijalista i saradnika u nastavi određuje se na osnovu Nastavnog plana i programa.....2... 1 sat ...........2.. dopunska....... broja grupa.....................1.. vrste škole.... Normirani poslovi .... 4. Redovna nastava Norma časova. grupa praktične nastave........ 7........1 Utvrđuje se norma nastavnika prema nastavnim predmetima: RB 1.1 sat .....razredništvo (čas odjeljenske zajednice roditeljski sastanak/informacije dodatna administracija) ........... broja odjeljenja..................... priprema za nastavu................ testiranje prema NPiP i stručno usavršavanje ..... Nastavni predmet Bosanski/hrvatski jezik Strani jezik Matematika Fizika Hemija Biologija Informatika Broj časova redovne nastave 18 19 19 19 19 20 20 ..... 4........ izrada projekata i drugo ..... PRIPREMA ZA OBRAZOVNO-ODGOJNI RAD I OSTALI POSLOVI NASTAVNIKA U OKVIRU RADNE SEDMICE Stručne poslove na planiranju i realizaciji nastavnih sadržaja.......2... praćenja i ocjenjivanja učeničkog rada i ukupnog napredovanja učenika u srednjoj školi obavljaju profesori.... 4..... 5. nastavnika praktične nastave i instruktora – specijalista utvrđen je Zakonom i Nastavnim planom i programom..... broja odgojnih grupa i programa rada škole........ laboratorijskih vježbi.. 4 sata ... 32..... nastavnici praktične nastave i instruktori – specijalisti.... nastavnika praktične nastave........5 sata 4..vođenje sekcije ili drugog oblika van nastavne aktivnosti .... kontrolnih radova...... Ostali poslovi nastavnika u okviru radne sedmice: .......11 Broj profesora.. priprema i ispravka pismenih radova........... broja časova u školi koji proističu iz prethodno nabrojanih elemenata i nastavnih normi za svaki nastavni predmet... 3..konsultacije sa učenicima uz dogovor sa direktorom.... 7..1...1....... fakultetivna nastava.rad u stručnim organima ...

.... 13...... dobiva poslove po nalogu dirketora škole...........1.......... ..... psiholog..... 1 izvršioc 5..125 izvršioca Socijalni radnik po odjeljenju .......1.3....1.......... c) Nastavniku stručno teorijske nastave koji ima tri ili više predmeta.0.1......... može se priprema uvečati za dva časa po odobrenju Ministra.5........... 1 izvršioc Koordinator praktične nastave za učenike koji praktičnu nastavu izvode izvan škole....... b) Za nastavnike-pripravnike sedmična norma se umanjuje za 2 časa....... STRUČNI SARADNICI U ŠKOLI/ŠKOLSKOM CENTRU/ĐAČKOM DOMU (Pedagog-psiholog.... 14..... 5.. po odjeljenju ili na svakih 24 učenika ukoliko učenici nisu iz istog odjeljenja ........ 19. a za toliko se povećava broj časova pripreme.... socijalni radnik................................. pedagog... Bibliotekar .2......1.... psiholog) .... 20 Historija/povijest Geografija Filozofija-logika Pisihologija Sociologija Likovna kultura Muzička kultura Fizički i zdravstveni odgoj/Sport Kultura religija Obrazovanje za demokratiju i ljudska prava Predmeti stručno ........... 15........ 9. 11............teorijske nastave Praktična nastava Metodička praksa 21 21 21 21 21 21 21 21 21 21 20 24 20 Mentorski rad s pripravnikom ......... škola ima po .........4.... 1 izvršioc Korepetitor u muzičkoj školi po klasi ........ 5............... zdravstveni radnik...... odgajatelj. 18......... rukovalac nastavnom tehnikom-programer koji imaju odgovarajuću VSS) 5.........6. 12... 1 izvršioc 5. bibliotekar..........1............1.. 0.. 5.1.. 16. 17.........05 izvršioca 5.....1 Za svako odjeljenje preko minimalnog broja odjeljenja/klasa utvrđenih u poglavlju 1.. Pedagog-psiholog (pedagog... 10......12 8.. 70 sati po kandidatu Napomena: a) Ukoliko nastavnik koji je radni odnos zasnovao na puno radno vrijeme nema 40-satnu radnu obavezu po gore navedenoj raspodjeli........................ 0...........1..018 izvršioca Rukovalac nastavnom tehnikom – programer .... 5.....1..... ZA KVALITATIVNU PODRŠKU NASTAVNOG ŠKOLA/ŠKOLSKI CENTAR OBAVEZNO IMA: PROCESA SREDNJA 5.................. koji direktor raspoređuje prema afinitetu nastavnika.........1.

......2.... Odgajatelj ...........5 sati ...programiranje... materijalne beneficije) broj sati 4 2 4 16 ........ ZA SVAKU ODGOJNU GRUPU........Saradnja s institucijama: s centrom za socijalni rad (smještaj.unapređenje nastave ...priprema za rad i stručno usavršavanje ..2......1 izvršioca 5. pedagoški karton ..0 sati ...........2............5 sati ....0 sati ..1.... 1 izvršioc 5.0 sati .......... ostvarivanje i analiza socijalnog rada ...............0 sati .....Saradnja s porodicom........... Stručnih saradnika u specijalnim školama i srednjoj školi primijenjenih umjetnosti u skladu sa nastavnim planom i programom.. u svrhu preventivnog djelovanja škola ima socijalnog radnika.provođenje upisa u školama ........0 sati .... 0.......rad sa nastavnicima i stručnim organima škole .7.... društvenom sredinom....socijalni radnik ...0 sati Ukupno 40...1..1....pedagoško-psihološka praksa studenata nastavnih fakulteta .rad u timu s pedagoško-psihološkom službom i razrednicima ..2.istraživanja u praksi školskog pedagoga-psihologa ............... Profil i stručna sprema utvrđena je kako slijedi: .......1 izvršioca STRUKTURA RADNE SEDMICE STRUČNOG SARADNIKA (PEDAGOG-PSIHOLOG ili PEDAGOG ili PSIHOLOG) ....0 sati Pedagog-psiholog obavlja i druge stručne poslove prema potrebi.. 0. DOM UČENIKA/ĐAČKI DOM.3... ostvarivanje i analiza odgojnog rada ....koncepcijsko-programski zadaci u dogovoru sa direktorom ..............3........... institucijama pedagoško-psihološkom službom....pedagoška dokumentacija .5..2.Koncepcijsko programski zadaci .. Zdravstveni radnik . Bibliotekar .2.1 izvršioca 5..saradnja sa institucijama . STRUKTURA RADNE SEDMICE SOCIJALNOG RADNIKA Za praćenje.2. pa se prethodna satnica može izmijeniti..personalni dosje učenika............ 0. sudske odluke.5 sati .programiranje...3..7..1.. po nalogu direktora i organa upravljanja škole. analiziranje i unapređivanje saradnje s porodicom......0 sati ....2....2..13 5.....2..........3.profesionalna orijentacija ...saradnja sa roditeljima .. 5....5 sati . diplomirani socijalni radnik Radni zadaci ............. starateljima – na terenu . starateljstvo....0 sati .2.. OBAVEZNO IMA SLIJEDEĆE STRUČNE SARADNIKE: 5.. pedagog-psiholog/pedagog/psiholog .0 sati .....1..........4....rad sa učenicima i učeničkim organizacijama .0 sati ..3.

poslovi planiranja.........0 – 5.............Bliži uvjeti za formiranje biblioteke.................Učešće u programiranju rada škole/ustanove.Stručno evidentiranje i klasifikacija fonda knjiga...... ustanovama......... 2 sata .................... pa se prethodna satnica može izmijeniti..Rad s učenicima na popularizaciji knjige............... 1 sat = Ostali poslovi i radni zadaci: ........ 2 sata ...... po nalogu direktora i organa upravljanja škole...... ............... dopuna bibliotečkog fonda...0 sati _______________________________________ Odgajatelj obavlja i druge stručne poslove prema potrebi....Stručna analiza rezultata rada u okviru realizacije programa rada škole . obnove i nabavke novih knjiga..0 – 5... pa se prethodna satnica može izmijeniti.....0 – 2.... praznikom i dr.... STRUKTURA RADNE SEDMICE ODGAJATELJA U ODGOJNOJ GRUPI broj sati - Edukacija Grupni rad u odgojnoj grupi Individualizirani rad sa štićenicima Rad u sekcijama i interesnim grupama Kulturna i javna djelatnost u grupi Dežurstvo nedjeljom........Vođenje socijalnog kartona učenika u okviru pedagoškog kartona 4 ...... davanje uputa za korištenje i metodičkih napomena za brzo i efikikasno sticanje potrebnih informacija..0 – 2... saradnja s roditeljima u području korištenja knjigama i programa pomoći učenicima .14 s komisijom za kategorizaciju i slično 6 . fonda stručne knjige i .Rad na pravovremenom informisanju nastavnika i stručnih saradnika škole/ustanove o novinama u stručnoj literaturi i periodici.............. saradnja s nastavnicima/odgajateljima u neposrednom planiranju i izvođenju obrazovno-odgojnog rada................. po nalogu direktora i organa upravljanja škole.......................0 – 2........0 – 5......0 – 5.....0 – 2. 3 sata .................... rad na klasifikaciji i stručnoj obradi periodike .. roditeljima Stručno usavršavanje Drugi poslovi po nalogu direktora – 8..0 – 2...........0 – 2............ odnosno centra za informacije. Bibliotekar u okviru 40 – časovne radne sedmice obavlja sljedeće radne zadatke: = Poslovi planiranja: ........... definisani su Zakonom i podzakonskim aktima............Stručno usavršavanje 4 __________________________________ Ukupno 40 Socijalni radnik obavlja i druge stručne poslove prema potrebi............ Pripreme za odgojni rad Vođenje dokumentacije Saradnja sa školama. 4 sata = Praćenje i realizacija programa rada škole/ustanove: Permanentan rad na praćenju realizacije programskih zadataka škole sa stanovišta programskih zadataka škole sa stanovišta funkcije i uloge školske biblioteke u realizaciji nastavnih i vannastavnih odgojno-obrazovnih sadržaja .......0 Ukupno 40.... STRUKTURA RADNE SEDMICE BIBLIOTEKARA Profil i stručna sprema bibliotekara utvrđena je kako slijedi: ....Bibliotekar – diplomirani bibliotekar .

.. ZA ADMINISTRATIVNO-FINANSIJSKU I TEHNIČKU PODRŠKU NASTAVNOG PROCESA SREDNJA ŠKOLA/ŠKOLSKI CENTAR/ĐAČKI DOM OBAVEZNO IMA: 7........ i 7...2....15 periodike.................. Škole koje u skladu sa nastavnim planom i programom imaju praktičnu nastavu koja se izvodi u radionicama škole............................ TEHNIČKO HIGIJENSKA SLUŽBA 7........................ ukoliko uposleni nema odgovarajuću stručnu spremu..... Administrativni radnik ..........1. 2 sata Ostali poslovi po nalogu direktora škole .. Samostalni referent za plan i analizu ... 0........ Domar po odjeljenju ................... Da bi ostao u radnom odnosu uposleni mora donositi potvrdu sa fakulteta o završenoj godini studija. 7.............................................................. 1 izvršilac (Uslovi u pogledu stručne spreme: administrativni tehničar ili odgovarajuće usmjerenje iz neke druge srednje škole) Napomena: Za radno mjesto pod tačkom 7.. Sticanje odgovarajuće stručne spreme može trajati najduže 5 godina.... koji se imenuje u skladu sa zakonom i pravilima škole.) kako slijedi: 6..............2......... imaju pravo (u skladu sa prirodom nastavnog procesa u toj ustanovi) na pomoćnika direktora ili voditelj dijela nastavnog procesa po 0................... časopisa... pored izvršilaca iz tačke 6.............2....... naslova po predmetima i nastavnim područjima ........................2.. Ustanove iz prethodnog stava koje imaju više od minimalnog broja odjeljenja/klasa/odgojnih grupa ili veći procenat praktične nastave...........1.... 20 sati Poslovi informisanja ........ dječije i omladinske štampe............. RUKOVODNO OSOBLJE Srednjom školom/školskim centrom/đačkim domom rukovodi direktor škole.............1..........................................2............. 6........ pa se prethodna satnica može izmijeniti....... praktične nastave ................... po nalogu direktora i organa upravljanja škole.................. u cilju kvalitetne organizacije..3. 7........125 izvršilaca....................06 izvršilaca . praćenja i kontrole nastavnog procesa imaju odgovarajući broj pomoćnika direktora ili voditelj dijela nastavnog procesa (smjene................1................... opšteobrazovne nastave............................ stručnoteorijske nastave....1 Za svako odjeljenje/klasu/odgojnu grupu preko minimalnog broja sve ustanove iz stava 1... 2 sata Permanentno stručno usavršavanje ...... 1 sat __________________________________________________________ - Ukupno: 40 sati Bibliotekar obavlja i druge stručne poslove prema potrebi..... škola je dužna da omogući uposlenom da stekne potrebnu stručnu spremu. 1 izvršilac (Uslovi u pogledu stručne spreme: Diplomirani pravnik) 7...................... 7. imaju pravo na svakih 24 časa praktične nastave po 0................05 izvršilaca – pomoćnika direktora ili voditelja dijela nastavnog procesa za praktičnu nastavu... ADMINISTRATIVNO-FINANSIJSKA SLUŽBA Sekretar škole ..... STRUKTURA RADNE SEDMICE ZA RUKOVAOCA NASTAVNOM TEHNIKOM – PROGRAMER Svaka škola ovisno o potrebama utvrdit će poslove i zadatke u okviru 40 časovne radne sedmice......................................... 3 sata Poslovi na izdavanju i preuzimanju knjiga ..... 1 izvršilac (Uslovi u pogledu stručne spreme: Diplomirani ekonomist) 7.........................1....... 6.

...... 2004....25 izvršilaca Škole koje u skladu sa nastavnim planom i programom imaju praktičnu nastavu koja se izvodi u radionicama škole.. 0.... Denis Zvizdić Broj: 02-05-16410-11/2004 od 18..... Model u školi primjenjenih umjetnosti (muški i ženski) ............2..................Osoblje u kuhinjama Doma učenika ................ 7.......................... 0...... PREMIJER Mr.3.. 1 izvršilac 7.............. 1 izvršilac 7......... Srednje škole su dužne da svoja normativna akta usklade sa ovim Standardima i normativima do 01.............................. Noćni čuvar po objektu ....1... Radnici na održavanju higijene objekta i opreme po odjeljenju/klasi/ odgojnoj grupi .........spremačica.3..2.....3.................4.... protuprovalna i protupožarna zaštita) 7... Klavirštimer u srednjoj muzičkoj školi ..... odgovarajući videonadzor.3..........2..... 1 izvršilac 7... godine............. 06.2004..3.....................4......................1 izvršioca na održavanju higijene........... imaju pravo na svakih 24 časa praktične nastave po 0....3.............1.. godine ..................3.... 1 izvršilac 7...09.....................6...........................2............................. Ekonom – kurir ............2..16 7...... 2 izvršioca (alternativa tački 7...2... 2 izvršioca Ovi Standardi i normativi stupaju na snagu danom donošenja i biti će objavljeni u Službenim novinama Kantona Sarajevo................. 1 izvršilac po smjeni 7..065 izvršioca 7................ pored izvršilaca iz tačke 7..3........ Rukovaoc centralnog grijanja za škole koje imaju vlastitu kotlovnicu ...... OSTALO OSOBLJE 7.......5............... Portir u Domu učenika ..... Ekonom u domu učenika za svaku odgojnu grupu .....2........3........................3.....2.............2..2....... Dnevni čuvar zadužen za sigurnost ..... 2 izvršioca 7.........3........ 7..7.5...............

17 .