P. 1
Ekoloska Kriza i Znacaj Ekoloskog Obrazovanja

Ekoloska Kriza i Znacaj Ekoloskog Obrazovanja

|Views: 29|Likes:
Published by cybermcm

More info:

Published by: cybermcm on Jan 08, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/08/2012

pdf

text

original

EKOLOŠKA KRIZA I ZNAČAJ EKOLOŠKOG OBRAZOVANJA U REPUBLICI SRPSKOJ

1

Slobodan Trifković1 Cvijetin Živanović2
Nevladina organizacija ,,Centar za ekologiju i održivi razvoj,, Bijeljina
2

Agencija ,,Ekspertiza,, Bijeljina

Uvod: Neodrživost kvantitativnog modela rasta, tj. civilizacijskog modela, koji se zasniva na beskonačnom iscrpljivanju prirodnih resursa, inicira neophodnost za traženjem novih puteva društvenog razvoja i opstanka. Čovjek je konačno shvatio, da je pitanje dalje strategije opstanka izmjenjen odnos prema životnoj sredini u cilju smanjenja stepena ekološke krize. Ekološka kriza je samo nerazdvojni dio velikih civilizacijskih događaja, prije svega osnovnih pretpostavki modernog industrijskog društva i civilizacije (zapadne), prema kojoj proizvodnja materijalnih dobara postoji radi sticanja profita ili državne akumulacije, a ne u cilju zadovoljenja stvarnih ljudskih potreba. Posledice su poznate. Takav stil života izveo je čovjeka iz ravnoteže sa prirodom, čiji je on samo dio, a ona se može povratiti samo temeljnim sociokulturnim alternativama-ekološkim obrazovanjem. Ključne riječi: ekološka kriza, iscrpljivanje prirodnih resursa, životna sredina, ekološko obrazovanje

ENVIRONMENTAL CRISES AND THE IMPORTANCE OF ENVIRONMENTAL EDUCATION IN REPUBLIC OF SRPSKA
Abstrakt: Unsustaining quantitative model of growth, the model of civilization, which is based on the endless exhaustion of natural resources, initiate the necessity of finding new paths of social development and survival. The man was finally realized, that the question of further survival strategy is amended attitude toward environment in order to reduce the extent of the environmental crisis. Ecological crisis is only an inseparable part of the great civilization events. Modern industrial society and civilization (western), according to the production of material goods, exist in order to acquire a profit or state accumulation, not in order to meet real human needs. Consequences are well known. Such a lifestyle has brought a man out of balance with nature, which he is only part, and it can recover only the fundamental socio-cultural alternatives- environmental education. Key words: environmental crises, natural resources exhaustion, environment, environmental education

Uvod U ranijim periodima ljudske istorije nisu postojali ekološki problemi, ali je broj ljudi u pojedinim dijelovima svijeta bio neuporedivo manji, dakle životna sredina bila je manje ugrožena. Danas, kada se broj stanovnika na zemlji približava broju od sedam milijardi, a mnoga područja su već sada prenaseljena i ekološki iscrpljena odbacivanje ekološkog obrazovanja, značilo bi kulturno unazađenje i zanemarivanje smisla društvene odgovornosti koja vodi čovjeka u zločin protiv samog sebe i cjelokupnog biljnog i životinjskog svijeta. Ovo sagledavanje, ukazuje da je čovječanstvo odgovorno ne samo za proces ubrzanog uništavanja biljnih i životinjskih vrsta koji se sada odvija, nego i za proces uništavanja koji će tek uslediti i koji znači patnju i smrt za veliki broj ljudi, ako ne i za cjelokupno čovječanstvo. Krivica za ekspanziju ekološke krize ne može se pripisati samo povećanju broja stanovnika, nego i razvoju

koja nam sada preti. ali i čovjeka sa čovjekom u cilju smanjenja posledica dosadašnjeg agresivnog tehničko-tehnološkog progresa na račun biosfere. . Razvoj ekološke svijesti. ali sa druge strane negativno utiče na kvalitet životne sredine i zdravlje ljudi. Sasvim sigurno. industrijalizacija omogućava povećanje stepena životnog standarda velikog broja ljudi u Republici Srpskoj. saznanje o ugroženosti ravnoteže u prirodnoj sredini i o uticaju tog narušavanja na položaj i egzistenciju čovjeka. držeći se pravca koji je postavila zapadna kultura . potrebno je okrenuti obrazovni proces ponovo u humanom smjeru. Dakle.oštećenje biosfere i njenih eko-sistema. . ali ono što se smatra ključnim je rješavanje psihosomatskih poremećaja u koje smo zapali i koje se manifestuje kroz pojavu ekološke krize. . Umjesto čuvara pretvorio se u dželata. Globalna okolina uz nepoštovanjem ekoloških zakonitosti. nauke i politike. uništavajući sve elemente eko-sistema i pretpostavke opstanka za mnoga bića.globalne promjene klime. da se angažuju u zaštiti i da se ekološki opravdano odnose prema životnoj sredini u kojoj žive. ukazuje na potrebu obrazovanja novih ljudi za novo vrijeme. nego i savjest.otpad u nesavladivim količinama. U suštini. čime se doprinosi izmjeni globalne klime. može se govoriti o brojnim otvorenim pitanjima i problemima u kojima se nalaze male zemlje u razvoju. potrebno je cjelokupnu društvenu svijest staviti pod lupu kritike. Zbog toga se čini paradoksalno to što. . 2.modernizma. pa i za samoga sebe. čime se doprinosi razvoju odgovornosti prema kvalitetu životne sredine. ekološku svijest ne čine samo saznanja o odnosu prirode i društva. Savremena ljudska civilizacija ušla je u treći milenijum sa globalnim ekološkim problemima: . kao što je Republika Srpska. povećanju stepena prisustva toksičnih hemikalija u lancu ishrane i mogućnosti katastrofalnog konflikta. Osnovni elementi teorijski i empirijski stečene ekološke svijesti su ekološka etika i ekološka kultura. o narušavanju ekološke ravnoteže i potrebi zaštite životne sredine. čovjek je zloupotrebio društvenu odgovornost i postao najveća štetočina Planete.industrije.narušeno zdravlje ljudi itd. budući da najneposrednije utiče na stvaranje nove ekološke svijesti. čovjek je korisnik prirode. ne može se više posmatrati rezervoarom sposobnim da prihvati neželjene nusproizvode produkcije bez degradacije. nego predstavlja i dogradnju etičkih principa i formiranje novog sistema vrijednosti čovjeka u odnosu na prirodu i okruženje. odnosno spremnost pojedinaca i društvenih grupa u Republici Srpskoj.iscrpljenost prirodnih resursa. Uvođenjem ekoloških sadržaja unapređuje se promocija novih vrijednosti i povećava se stepen ekološke kulture i ekološke etike. Ekološko obrazovanje ne podrazumjeva samo upoznavanje prirodnih i društvenih nauka neophodnih za razumjevanje i rješavanje ekoloških problema i smanjenje stepena zagađivanja životne sredine. Ekološkim obrazovanjem se stvara prostor za uzajamno približavanje čovjeka i prirode. tj.. 1. neophodno je definisati razvoj sasvim nove ekološke kulture (ekološko ponašanje) i ekološke etike (ekološke svijesti) u okviru koncepta savremenog obrazovnog sistema. Ekološki problemi Sa ekološkog aspekta. Dakle. danas tragamo za rješenjem ekoloških problema. koja čeličnom neizbježnošću vodi do destrukcije prirodne sredine. a ne njen neograničeni gospodar i neophodno je da . a ne prema ostvarivanju profita i odrediti granice preko kojih se nesmije preći. Ekološko obrazovanje U vremenu globalne ekološke krize ekološko obrazovanje u Republici Srpskoj se postavlja kao najvažniji zadatak ne samo jednog pokolenja.. a svu dosadašnju civilizacijsko-društvenu i tehničku tradiciju ne treba odbaciti kao krajnje neprijateljsku. U cilju uspješnog prevazilaženja nagomilanih ekoloških problema u Republici Srpskoj. S jedne strane. umjesto da je čuvar biosfere. Pri tome.

. . Na globalnom planu pripremljen je . Uvođenjem ekološkog pristupa. neophodno je ugraditi u sistem obrazovanja izborne predmete iz oblasti zaštite kvaliteta životne sredine u svim ciklusima. nove slobodne i odgovorne ličnosti. ograničenost prirodnih resursa i da se steknu konkretna saznanja o posljedicama čovjekovih aktivnosti na regionalnom i planetarnom nivou. . 3. Osnovni preduslov takvog novog odnosa prema prirodi. Ono se ne smije ograničiti na samo neke od društvenih slojeva.jačanje obrazovanja za žaštitu životne sredine za sve generacije.. . koji podrazumeva da se principi nove filozofije življenja i ekološke etike. . samo ako krenu od nas samih.nastavni planovi neophodo je da obuhvate problem u cjelosti uz naglašavanje istorijskog ili razvojnog pristupa.saznanja i shvatanja o životnoj sredini se moraju izlagati u svim nastavnim predmetima gdje je to moguće u cilju integralnog pristupa u procesu obrazovanja.unapređenje kvaliteta življenja.obuhvati sve oblike obrazovanja i vaspitanja od formalnog. Osnovnu pretpostavku čini pravo čovjeka na život u zdravoj životnoj sredini.omogućavanje svakom pojedincu da dostigne svjesnost.stvori osećaj društvene odgovornosti za životnu sredinu od lokalne samouprave do državnog nivoa. .razvija partnerstvo svih relevantnih učesnika i koristi sve raspoložive resurse. nove filozofije življenja i novog modela razvoja je stvaranje novog programa ekološkog obrazovanja.istražuje najkorisnije pristupe u vaspitanju i neposredno ih primeni. . od predškolskog. . . koje je kao osnovno čovjekovo pravo utvrđeno i prihvaćeno od strane međunarodne i naše zajednice. znanje i vještine. novih etičko-kulturnih vrijednosti. Programom su definisani glavni ciljevi obrazovanja: . Program mjera Proces reforme obrazovanja u Republici Srpskoj je započeo i trenutno se sprovodi implementacija obrazovanja u svim obrazovnim ciklusima. Ekološko obrazovanje.prepozna problem zaštite životne sredine kao svoj problem i preduzme odgovarajuće mjere usmjerene na osposobljavanje stanovništva za planski razvoj sredine sa svim njenim resursima i ljudskim tvorevinama. . S tim u vezi. ali će one biti smislene i autentične. za cjelokupno stanovništvo na Planeti. kao i novoj filozofiji življenja i novom modelu pogleda na svijet. podrazumjeva favorizovanje novog stila života. preko osnovnog i srednjeg do univerzitetskog i cjeloživotnog. preko neformalnog do informalnog.razvijanje ekološke etike i ekološke kulture. U Republici Srpskoj razvoj programa ekološkog obrazovanja u budućnosti neophodno je da: .obuhvati sve stepene obrazovanja i vaspitanja.nastavi stručno osposobljavanje zaposlenih na pojedinim radnim mjestima u cilju smanjenja mogućnosti nastanka ugrožavanja životne sredine u procesu rada. .stvaranje novog ponašanja i životnog stila poželjnog za životnu sredinu. ..vodi brigu o tome da ne uništi sopstvenu životnu sredinu. . Promjene su potrebne. pa i Republike Srpske. Procjenjuje se ostvarivanje ekološke pismenosti na svim nivoima obrazovanja i kroz sve obrazovne oblasti. Istorija ekološkog obrazovanja na međunarodnom nivou išla je paralelno sa razvojem ekološke kulture i etike. a time i samog sebe. nego njegovi doživotni konzumenti neophodno je da budu pripadnici svih generacija stanovništva u Republici Srpskoj. kvalitetno sproveden program obrazovanja za zaštitu životne sredine ulazi među najvažnije zadatke svake države. kako bi se shvatile čovjekove destruktivne moći.Međunarodni program ekološkog obrazovanja. neophodne za aktivno učešće u zaštiti i unapređenju kvaliteta životne sredine.

veština. Kako definisati kompetentnog nastavnika u sistemu eko-obrazovanja? Profesionalne kompetencije nastavnika su sistemi znanja. Na osnovu toga diferencirane su sledeće tri osnovne kategorije profesionalnih kompetencija nastavnika: . Profesionalne kompetencije nastavnika određene su delatnošću i socijalno-interaktivnim procesom koji vode. nova filozofija življenja.komunikacione kompetencije .programske kompetencije . sposobnosti i motivacionih dispozicija koji obezbeđuju uspešnu realizaciju profesionalnih aktivnosti. nova orijentacija tehnološkog razvoja i mnogo bitinija promena institucionog razvoja-promjena društva.Da bi se ovi ciljevi realizovali neophodna je temeljna priprema nacionalne strategije vaspitnoobrazovnog procesa na principima održivog razvoja.pedagoške kompetencije .

Florić O. mogućim značenjima u različitim kontekstima..prilagodljiv je i fleksibilan uključen je u razgovor – ispoljava uključenost spolja vidljivim ponašanjem (gestovima. veštine.znanja. Sistematsko usvajanje komunikaciono adekvatnog ponašanja nastavnika započinje informisanjem o procesu komunikacije. da stanovništvo Planete mora napustiti stav da je prirodno bogastvo neiscrpno i da može neograničeno da se troši. budući da se ona ne temelji samo na određenim ličnim i kolektivnim ekološkim saznanjima. Obrazovanje i vaspitanje za opstanak. ponavljanjem ključnih iskaza sagovornika. Komunikacija je socijalni interaktivni proces prenošenja poruka znakovima. upoznavanjem sa vrstama komunikacionih znakova. usmerenošću pogleda). Knežević.kontinuirano ovladava korišćenjem raznovrsnih sredstava komunikacionog procesa.najočigledniji oblik uspostavljanja i ostvarivanja socijalne interakcije. uvežbava i proverava razmenu poruka . 2002.spreman je da radi timski . − Nastavnici čija je interakciona uključenost niska.uspešan je u komunikaciji – postiže ciljeve razgovora i lične ciljeve .Obrazovanje i održivi razvoj. efikasniji su u dobijanju. kao neophodan preduslov za formiranje ekološke etike i dobre osnove za procjenu ugroženosti životne sredine. i kontinu.Pedagoške kompetencije su: . svestan je sopstvenog ponašanja kontinuirano razvija komunikacione veštine. Zadužbina Andrejević. pravilima korišćenja znakova i oblikovanja poruka kao osnovnih jedinica komunikacije. − Programske kompetencije su: znanja. .kontinuirano stiče znanja koja olakšavaju uvide u komunikacione situacije. usmereni su na površne aspekte komunikacije. Sigurno jedan od najvažnijih elemenata ekološke svjesti je ekološko znanje. Beograd. njihovim karakteristikama. već i na konkretnoj akciji učesnika u cilju traženja rješenja ekoloških problema u Republici Srpskoj. 2001. parafraziranjem). − ume da upravlja razgovorom – reguliše svoju interakciju i kontroliše socijalnu situaciju. u toku razgovora i govora u nastavi se više koncentrišu na verbalni sadržaj (tekst) i poslednje izgovorene reči. Savez pedagoških društava Vojvodine. sagledasocijaose i planira svoje angažovanje . Postaje jasno.Visoko uključeni nastavnici su usmereni i skoncentrisani na značenje i važnost primljene poruke.Vršac. ali i saznajnim aktivnostima (zaključivanjem. sposobnosti i motivacione dispozicije koje obezbeđuju da nastavnik ostvaruje vaspitne i obrazovne uloge. Potrebno je obučavati nastavnike komunikacionim veštinama i u toku inicijalnog obrazovanja za nastavni d. Zaključak Pitanje socijalnog okvira života imalo je prevagu nad pitanjem eko-sistema sve do sedamdesetih godina dvadesetog vijeka. Novi Sad i Viša škola za vaspitače.ima očekivanja usklađena sa datom situacijom . Komunikacione kompetencije su: . .ma razvijenu empatiju . [2] Brun G. . . Ustanovljavanjem ekološkog znanja stvoreni su uslovi u bliskoj budućnosti za uspostavljanje adekvatnog obrazovanja za zaštitu životne sredine sa ciljem kreiranja harmonije na relaciji čovjek-priroda-društvo-tehnika Literatura [1] Andevski M. veštine i razvijane sposobnosti koje obezbeđuju da nastavnik ostvaruje pre svega svoju obrazovnu ulogu (znanja i veštine područja za koje je nastavnik). Ekološka kultura je nezaobilazni element ekološke svjesti. postavlja i menja ciljeve razgovora Interakciona uključenost: − Karakteristika koja opisuje kako osobe pristupaju u interakciji sa drugim ljudima.. kada važnost drugog pitanja dolazi do izražaja i počinje da se stvara sasvim drugačija društvena svijest.

.Ekološko obrazovanje i budućnost civilizacije. [7] UNESCO-UNEP ..Resursi i ekologija. . Niš.. Fakultet zaštite na radu.Mihajlo Pupin. D. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. D...Socijalna ekologija.. . 2005.Ekološka kultura.. T.[3] Marković Ž. Beograd. 1995. 2005.. Paris....Global change.. 2005. . [4] Marković Ž.. [5] Milotojević V. . Niš. International enviromental education programme.Čovjek i radna sredina.. zbornik radova . Zrenjanin. [6] Pavlović M. peto prerađeno i dopunjeno izdanje.F. .. 2002.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->