P. 1
Srbi i Albanci Kroz Vekove

Srbi i Albanci Kroz Vekove

|Views: 513|Likes:
Published by Tamara Petrovic

More info:

Published by: Tamara Petrovic on Dec 23, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/26/2014

pdf

text

original

Srbi i Albanci kroz vekove

Petrit Imami je rođen u Prizrenu, a školovao se u Beogradu. Diplomirao je dramaturgiju na Fakultetu dramskih umetnosti, gda danas radi kao redovan profesor filmskog i TV scenarija. Poslednjih nekoliko godina posvetio se istraživanju političkih i kulturnih odnosa Srba i Albanaca u prošlosti. Srbi i Albanci žive na Balkanskom poluostrvu preko 1000 godina. Većina naucnika smatra da su Albanci potomci starih Ilira samim tim i da su starosedeoci na Balkanu. Razni etnolozi i antropolozi tvrde da je došlo do mešanja došljaka i starosedelaca. Do sličnog zaključka došao je i Niko Županić koji je ustanovio da Srbi i Albanci čine jednu fizioantropološku zajednicu i da su vrlo srodni međusobno. U studijama "Evropske rase" (1900) Viljem Ripli navodi da za antropologe sadašnji Ilirci tj Srbi i Hrvati su jedno sa Albancima. Kada se dogodio raskol u crkvi 1054 godine narodi na Balkanu su se podelili na vizantijsko-pravoslavne i rimokatolike. Pod carigradsku su spali Grci, Bugari, Srbi, Makedonci i Albanci iz južne Albanije. Zbog tog raskidi su se dešavale svađe i u vladarskim porodicama što je bio slučaj i u Nemanjićkoj. Podrucije Raške je "kolevka srpstva",a grad Ras je prestonica sve do XIII veka, otuda ostali narodi Srbiju nazivaju Rasija. Pod Stefanom Nemanjom(1183-1189) Raška se počela širiti. Posle raspada Vizantije(1204) oko pitanja Albanije se vode razni sukobi između mnogih vladara. Veliki arhont Arbena(Albanije) Dimiter oženio se Komnenom, ćerkom Stefana Prvovenčanog. Taj brak je nagovestio predstojeće odnose Albanaca sa srpskom državom i nema sumlje da je Stefan smatrao da je vrlo dobar politički potez dati svoju kćer za Arbanasa. Kada je Albanija pala pod vlast Anžujaca, Srbija stupa u savez sa njima. Žena srpskog kralja Uroša I bila je francuskinja Jelena Anžujska. Nakon dolaska Milutina na vlast, on u dogovoru sa kraljem Karlom se proglašava za kralja Srbije, Huma, Duklje i Albanije(1309) i to je bio prvi put da se Albanija navodi u tituli nekog srpskog kralja. Ali to dugo nije potrajalo jer su se protiv Milutina pobunili albanski i srpski feudalci kao i Rimokatolička crkva. Za vreme cara Dušana, Prizren je bio grad od velike važnosti, čak je kovao sopstveni novac, a ponekad bivao i prestonica. U tom periodu bilo je dosta sukoba između albanskih i nikejskih feudalaca koji su trajali čitav vek. Što se tiče

Pred pad pod Osmanlije proces srbizacije i asimilacije je uveliko tekao. sve vreme.poznatog Dušanovog zakonika.. U studijama "Srbi i Arbanasi" navodi se da je albanska vlastela u prihvatala jezik Grka. Jedan deo knjige se bazira na "istorijskom pravu na Kosovo". orodile bi se. Dukađina. zavisno od političkog i ekonomskoh interesa. dok Albanci napominju da su te iste crkve i manastiri podignuti na osvojenim teritorijama i temeljima pređašnjih vizantijskih crkava. Pošto su u tom periodu stalno bila prisutna borba između srpskih. U to vreme Osmanlije uveliko nadiru na Balkan. potiskivao katoličku veru sa Balkana. hrvatski ali i albanskih. Obe strane. Prema Imamiju kralj Milutin je krajem života. Car Dušan je u svom zakoniku naveo stroge kazne za one koji prihvataju "latinsku jeres". čemu udruženi feudalci pokušavaju da se suprotstave. među kojima sa bili bosanski. kao što su Lazarevići. česta pojava bila je i uspostavljanje rodbinskih veza između njih. i srpska i albanska. isto tako i Dušan za vreme vladavine. Srba kasnije i Turaka. Kao gospodar Kosova (1370) javlja se srpski feudalac Vuk Branković. albanskih i grčkih despota. U članku "Kosovo pod turskom vlašću" navodi se da je dolazak Turaka na Balkan zaustavio naglo sloveniziranje albanskog elementa..ali bezuspešno. Kako su uglavnom bili različite veroispovesti smatra se da tada verskog fanatizma nije bilo jer su i najuglednije porodice stupale u rodbinske odnose. koji im je u tom trenutku najviše odgovarao. U periodu nakon cara Dušana bilo je pokušaja ponovnog ujedinjenja balkanskih naroda. Topiju. To jeste bio poraz i početak robovanja ali u srpskoj istoriji i tradiciji Kosovski boj (1389) smatra se za jedan od najvažnijih i najsvetijih događaja. jer su u određenim oblastima predstavljali katolički narod. Gradnjom manastira srpski vladari su davali obeležje svoje moći. a nisu mogle da unište jedna drugu. Porodice koje su se međusobno sukobljavale.Srpska istorijografija često ističe činjenicu kako se na Kosovu nalazi veliki broj manastira i crkava i da su nazivi mesta slovenskog porekla. mešane brekove itd. a severni Albanci su upravo tu religiju propovedali. Pored Srba na čelu sa Knezom Lazarem na Kosovo polje je sa svojom vojskom došlo više velmoža. Po jednom turskom letopisu protiv Osmanlija se borilo "sedam jezika". smatra se da su određene odredbe bile uperene protiv Albanaca. . se drze svoje teorije i priče. Brankovići.

u Evropi se nije pravila razlika između Srba i Albanaca. a jedna od njih bio je Skenderbeg. Isto tako postojale su ličnosti koje su ih međusobno povezivale.Dolaskom Turaka mnogi feudalci su menjali veru kako je kome u određenom trenutku odgovaralo. Zahvaljujući velikim zaslugama u Carigradu je sve više rastao ugled poturčenom Srbinu Mehmed-paši Sokoloviću. Pećka patrijaršija ponovo biva ukinuta 1766. odnosno da su se ta imena javljala kao sinonimi. Svi su se nadali da će uspeti da se izbore protiv moćnog protivnika. Srpski istoričar Rajko Veselinović u Letopisu matice srpske tvrdi da u to vreme. Ugled je stekao zahvaljujući svojim vojnim veštinama.a s druge strane nadolazila je islamizacija. Srbi koji nisu privatali muhamedsku veru ostali su obespravljena raja i od tog vremena kultura i društveni život između njih se iz korena menja. da je Skenderbegov otac promenio veru čak tri puta. a i time što je sprečio prevrat na turskom dvoru. Razlog zbog kojeg su na početku Srbi i Albanci prelazili u islam bila je karijera u vlasti. ali tek tada počinju njihovi pravi progoni. krenulo je ka severu. U jednom srpskom spisu se navodi da su na njegovu sahranu došli svi srpski knezovi kao i ostala gospoda i vlastela. pa je kao jednu od zanimljivih činjenica Imami istakao. Osmanlijsko carstvo 1690 godine potresa ekonomska kriza. Početkom . Nemački car Leopold I je pisao patrijarhu i davao podršku Rusima i Albancima. Početkom XV veka većina Albanaca su bili hrišćani. Njega su pratile desetine hiljada Srba i četiri hiljade Albanaca. Smatram da je jedan od većih razloga za stvaranje jaza između ova dva susedna naroda. Ona je uživala punu religioznu slobodu i kulturnu autonomiju. Stalni lokalni sukobi Srba i Albanaca prerastaju u ustanak protiv Turaka koji bivaju uguseni. Albanci sticali status punopravnih građana Osmanlijske imperije. taj što su primajući islam. On je kod sultana Sulejmana izdejstvovao dozvolu za rad Pećke patrijaršije(1557). kao što je te iste godine uradio Arsenije III Čarnojević. ali vremenom se ta pojava menjala. U Osmanlijskom carstvu naježe je bilo katoličkom življu koje je s jedne strane bilo podvrgnuto pritisku pravoslavnih patrijarha. Zatim nekoliko episkopa praćeno narodom. Kada je izbio rat između Turske i Mletačke republike(1645) hrišćanski narodi su se ponadali kraju njihovog robovanja. Za vreme I srpsko ustanka glavnu reč je vodio Karađorđe.

Na sastanku u Prizrenu 1878 Albanci osnivaju Prizrensku ligu.H. Savezničke balkanske zemlje su zajednički napale Otomansko carstvo i osvojile teritorije koje su međusobno podelile. Srpske vlasti počinju da traze sagovornike sa Albanske strane koji bi joj bili naklonjeni. Leskovac. Toplice i priznata je nezavisnost Kneževine Srbije. Liga se suprotstavljala odlukama Berlinskog kongresa. Otomanska vlast priznaje autonomiju albanije 1912 godine. Pirot. Srbi su pozurili da se suprotstavr planu "Velike Albanije" sopstvenim planom za podelu Evropske Turske između balkanskih država. Četiri balkanske zemlje sklopile su savez i započele pripreme za rat. Vranje. što je za uzvrat izazvalo novu vojnu akciju balkanskog saveza. kulturu i jezik Albanaca. Karađorđe da bi zadržao albansku činio im je svakakve ustupke. kao i izbijanje na more preko severne Albanije. a centar albanskog pokreta bio je na Kosovu. Na njih je imao uticaju putopis austojskog naučnika J. a Albanija nije želela da ostane neutralna. Mnogi su smatrali da su oni ključni element za rešavanje istočne krize. pa su u II srpskom ustanku učestvovali i neki istaknuti pravoslavni Albanci. Hana koji je napisao da su Srbi i Albanci prirodni saveznici i da to tako treba da ostane. Tursko carstvo zapada u krizu nakon Nevesinjskog ustanka 1875. a potom i u bici kod Štubika u kojoj su bili dobrovoljci. Balkanski ratovi zatekli su Albance kao jednu naciju bez sopstvene države kojoj i Porta 1912 godine priznaje nezavisnost. Borba za nezavisnos Albanije vođena je od sredine XIX veka. Srbi su izrazili u drugoj polovini XIX veka. Glavni cilj bio je ujedinjenje sa Bosnom. Sklapanje Sanstefanskog mira bilo je na veliku štetu Albanaca kojima je pretilo potpuno rasparčavanje na nekoliko budućih alkanskih zemalja. Oni su najpre pomogli u buni protiv dahija. Starom Srbijom i Crnom Gorom. naročito Skadarska oblast. na Berlinsokm kongresu 1878 Sanstefanski mir je korigovan i Srbiji je pripao Niš. U tom periodu najžešći sukobi . već je stvarala vojne grupacije za borbu protiv srpskih četa.XIX veka nastala su komešanja širom Balkana i Carigrad je sve više gubio kontrolu nad pašalucima. Ilija Garašanin je 1844 godne sačinio projekat za stvaranje jake srpske države na Balkanu pod imenom Načertanije. Uspešnom dizanju I srpskog ustanka doprineo je i jedan broj Albanaca. čiji je glavni cilj borba za albansku autonomiju. Prva ozbiljna interesovanja za istoriju.

koja se ogledala u zabrani korišćenja albanskog jezika. a teritorija je anektirana Srbiji. godine. Srbi su ubijani i mučeni. Kratak period mira biva završen Prvim svetskim ratom. a mržnja koja će kulminirati u narednim godinama postajala je sve veća. pokrštavanju. Usvojena je rezolucija u kojoj se Kosovo priključuje federalnoj Srbiji. a Albanci brutalnom okupacijom. Ustavni statut . Situacija se promenila nakon jugoslovenske kapitulacije. U međuratnom periodu (1918-1941) na Kosovu je skoro osamnaest godina bila uspostavljena vojna uprava. srpske trupe su se po povratku na Kosovo ponovo borile protiv Albanaca. dok se veliki broj Albanaca našao u okviru Srbije. Jedan od zvaničniih ratnih ciljeva Kraljevine bio je izlazak Srbije na more preko severne Albanije. nasilno pokrštavanje i progoni. Srbija je u oktobru iste godine zauzela ceo Kosovski vijalet i najveći deo današnje Albanije zajedno sa albanskom obalom. Kosovski Albanci su bili suočeni sa politikom prisilne srbizacije. dajući prednost Srbima. Nakon prisajedinjenja Kosova Kraljevini Srbiji. etičkom čišćenju. kada su italijanske i nemačke snage ušle na Kosovo. a posebno bivšim vojnicima ili pripadnicima četničkih odreda. Pod jakim međunarodnim pritiskom. Srbija 1914 godine pomaže Esad-paši Toptaniju da preuzme vlast u Albaniji. Kosovo je pripalo Kraljevini Srbiji.između Srba i Albanaca desavali su se na Kosovu.Po završetku Prvog svetskog rata 1918. Beogradska vlada je započela opsežan program kolonizacije Kosova. etnička čišćenja. Albanija je bila pod italijanskim protektoratom. 1948 godine proglašen je statut autonomije kosovsko-metohijske oblasti. što istorijografija naziva oslobođenjem. Progon Srba i ostalih nealbanaca je bio surov. to su bila masovna pogubljenja. nakon Kolubarske bitke koja je trajala skoro mesec dana. srpska vojska interveniše i šalje svoje trupe u Albaniju kako bi zaštitila Esad-pašin režim. iz novonastale Kraljevine SHS (1918) ali bezuspešno. Problem Kosova je bio položaj albanske nacije u Jugoslaviji. a naredne godine. Predstavnici Kosova u Metohije su formalno izrazili volju da uđu u sastav Srbije jula 1945 na II zasedanju oblasnog NOB u Prizrenu. Na osvojenim oblastima odmah je uspostavljena građanska vlast. Crne Gore i Grčke. Mnogi zločini su se dešavali i odnosi među narodima. a imanja spaljivana i otimana. Neposredno nakon izbijanja II svetskog rata u Jugoslaviji se pojačao teror nad Albancima. Nakon balkaskih ratova. Zločini su se događali s obe strane. balkanski susedi su sredinom 1913. Stvarani su razni komiteti koji su se borili za izdvajanje teritorija naseljenih Albancima. godine prinuđeni da se povuku s teritorije mađunarodno priznate države Albanije koja je obuhvatala tek deo etničke teritorije.

Posle bombardovanja 1999 godine. Nekoliko meseci kasnije. Pošto je Milošević odbio uslov koji su mu je postavio NATO. Razni masakri koji su se dešavali u tom periodu bili su temelj za kasniju optužnicu u Hagu protiv Slobodana Miloševića. godine. koji mnogi analitičari karakterišu kao zvanični početak srpske nacionalističke kampanje. Masakr u Račku je označio prekretnicu u kosovskom ratu jer je Međunarodna zajednica izgubila strpljenje sa Miloševićevom agresivnom politikom i odlučila vojno intervenisati kako bi se sprečila dalje sukobe na Balkanu. i 1999. godine proglasilo nezavisnost Republike Kosova. što nije priznala ni jedna država osim Albanije. Turaka i dr. a prvi put u javnost je izašla 1996. juna 1989. Ivana Stambolića. da povuče vojne snage s Kosova usledilo je bombardovanje. OVK je osnovana 1994. zasnovano na samoupravljanju radničke klase. Oslobodilačka vojska Kosova (OVK) je bila albanska paravojna formacija. Tada je stvoreno mišljenje da se visok natalitet planski održava da bi Srbi bili potisnuti s Kosova i područije učinili etnički albanskim. godine. Milošević je održao svoj neslavni govor na Gazimestanu. Početak duboke krize se desio posle izbijanja velikih demonstracija Albanaca na Kosovu Marta i Aprila 1981 godine. uz podršku Vojske Jugoslavije. Napetost je proizilazila iz činjenice da Kosovo kao ekonomski siromašno područije zaostaje za ostalim delovima Srbije i Jugoslavije. koja se sredstvima oružane borbe borila za nezavisnost Kosova od Srbije. Događala su se sve veća iseljavanja. Milošević je pristao na povlačenje i ulazak KFOR-a na Kosovo. Srpska policija je. U Srbiji je 1987 zavladala antialbanska madijska histerija. većinsko albansko stanovništo pokrajine je 1990. ne izlazeći na izbore ni na popis. godine sprovodila masovne progone albanskog i drugog muslimanskog življa sa Kosova. Socijalno stanje se sve više pogoršavalo. Srba. Paralelno su se zaoštravali međunacionalni odnosi na Kosovu. zajednicom ravnopravnih građana Albanaca. od 1986 do 1981 Albanci su uživali široku autonomiju i mnoga prava koja su im do tada bila uskraćena. 28. naročito uglednih ličnosti koja je ulivala nesigurnost kod Srba. svakodnevno su paljene zastave i dešavali se međusobni sukobi. Od tog trenutka počinje najveća nacionalna mržnja koja je huškana sa svih strana. Muslimana.ove oblasti se menja 1968 godine kada dobija svoj ustav i proglašava se Socijalističkom Autonomnom pokrajnom Kosovo. Kod mnogih se javljao i strah kada su počele javne manifestacije albanskog nacionalizma. predsednika SR Srbije na čije čelo dolazi Milošević. odbijajući da učestvuju u političkom životu Srbije. Kosovo . Slobodan Milošević koji je zadnjih godina kupio poene. Varnice su izbijale na sve strane. Albanci su nakon oduzimanja autonomije upražnjavali pasivni otpor. uspeva da skloni na VIII sednici SK Srbije. Još je više izazivalo tenziju visok natailet kosovskih Albanaca. prilikom obeležavanja 600. godišnjice Kosovske bitke. tokom 1998. Nakon tri meseca užasa koji se događao na celoj teritoriji SRJ.

nikad više neće moći ništa drugo da se desi osim da se nasilje trpi ili da se se drugome nanosi. . Oko 150. a ne srpski narod za veliko zlo koje se dogodilo na Kosovu i zbog čega su i tek će ispaštati kako kosovski Srbi.000-200. sada su udaljenija jedan od drugog više nego ikad u svojoj viševekovnoj istoriji. tako i Albanci.000 Srba i Roma je pobeglo iz pokrajine. Ivo Andrić u knjizi "Znakovi pored puta" pita da li je duh većine balkanskih naroda zauvek otrovan i da.možda.i Metohija dolazi pod upravu Ujedinjenih nacija. Činjenica je da ova dva susedska naroda nekada bliska. U mnogim istraživanjima većina Albanaca optužuju Slobodana Miloševića i njegov režim.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->