P. 1
Primjer Seminar Ski Rad

Primjer Seminar Ski Rad

|Views: 1,815|Likes:
Published by Ira Zem

More info:

Published by: Ira Zem on Oct 31, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/22/2013

pdf

text

original

UNIVERZITET/SVEUČILIŠTE „VITEZ“ TRAVNIK Fakultet poslovne ekonomije

EKONOMSKI RAST I RAZVOJ
Seminarski rad

Predmet: Osnovi Ekonomije Profesor: prof.dr.Nikola Grabovac Asistent: mr.sc. Jamila Jaganjac Student: Index broj. Studij: Smjer:

..............................17 2 ................16 7......................................................................................................................6 2.............................. Problem.......................................................................................... Rast stanovništva i radne snage.........................2................................2............................................................................... Akumulacija kapitala.....................................................................8 3......................4 2...... predmet i objekt istraživanja..........1...............................................2.............................. Tehnološki napredak...3......... Podsticanje ruralnog razvoja......................1...........................................9 3..........2............................2 1.....................................3..8 3....3.5 2..................................................5....................................... Definicija ekonomskog razvoja..........................................................................14 5..1..........1......................14 5................................................ Ciljevi ekonomskog razvoja................. Ekonomsko-socijalni pokazatelji.............................11 4.2..3.................................... EKONOMSKI RAZVOJ................................2............................................................... Smanjenje siromaštva................15 6.SADRŽAJ 1.....................2.................................................... Naučno-tehnološki pokazatelji.............................................................................2 1........... Pretpostavke ekonomskog rasta... ZAKLJUČAK........... Smanjenje nezaposlenosti............ POKAZATEJI EKONOMSKOG RAZVOJA............................................................12 5..8 3.. Ostali indikatori ekonomskog razvoja.....................12 4.........2...........5 2....................................................... Uravnotežena raspodjela dohodka.....6 2.................................................. Vrijednosno izraženi pokazatelji.. Metoda proizvodnje................................................ GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja.............2.............. EKONOMSKI RAST.......................1...........................................................................14 5............................................4 2.....2.............................7 3............2...................3...... Znavstvene metode......................13 5..........................................3....... Čimbenici ekonomskog rasta....................1............................................... LITERAURA..........................................13 5...................................2 1...................4................................................................ Način računanja GDP-a..... Metoda prihoda........ Naturalno izraženi pokazatelji. Uvod.............................3 2...... Struktura djela.............................................................1...................................................................................................4....................................................................... Radna hipoteza i pomoćne hipoteze.......4 2...................... Definicija ekonomskog rasta........................3....................... Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke..... Prirodno bogatstvo.....................................................................................2.1......................... MJERENJE EKONOMSKOG RAZVOJA.........................8 3...................2 1...................2...............................2........9 3................................................................................2.4...3 1.3..3..........................................................................................4.........3...........................11 4..............................................................11 4............................10 4..........................................

o naturalno izraženim pokazateljima. o GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja. Predmet istraživanja je utjecaj čimbenika ekonomskog rasta. tj. o definiciji ekonomskog razvoja. da se samimi njihovim mjerenjem(procjenom) 3 .3. o smanjenju siromaštva. o ciljevima ekonomskog razvoja.1. 1. o vrijednosno izraženim pokazateljima. 1. . tehnočoškog napredka .2. i samu njhovu važnost u procjeni standarda neke zemlje regije i sl. o smanjenju nezaposlenosti. o metodi proizvodnje o metodi prihoda. o naučno-tehnološkim pokazateljima.predmet i objekt istraživanja Uticaj ekonomskog rasta i razvoja na cjelokupno gospodarstvo i problematiku i problematika usporenog rasta na životni standard. akumulacije kapitala utjecaj na ukupan rast jedne zemlje a posebice zemalja u tranziciji.1. prirodna bogatstva koja se ogledaju kroz potpore(potsticaje) subvencije je moguć uticaj na ekonomski rast i razvoj na đužem vremenskom periodu. o uravnoteženoj raspodjeli dohodka. o prirodnom bogatstvu. prirodnih bogatstava. o podsticanju ruralnog razvoja. Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke: o definiciji ekonomskog rasta. o akumulaciji kapitala. Radna hipoteza i pomoćne hipoteze Zemlja može svojom politikom rasta stanovništva. o tehnološkom napredaku. o čimbenicima rasta. o načinu računanja GDP-a. Problem. o ekonomsko-socijalnim pokazateljima. o rastu stanovništva i radne snage. UVOD 1. o prepostavkama ekonomskog rasta. o ostalim indikatori ekonomskog razvoja Cilja ovog rada jeste opisati pojam ekonomskog rasta i razvoja. politikom uticaja na tehnološki napredak.

u ovom djelu korištene su metode analize i sinteze. Četvrto poglavlje se bavi GDP-om kao jednim od pokazatelja ekonomskog razvoja i načinima njegovog računanja.4. statistička metoda. Struktura djela Kroz ovaj seminarski rad u prvom poglavlju ću objasnit pojam ekonomskog rasta njegove pretpostavke i čimbenike rasta Drugo poglavlje će opisat definisanje ciljeva ekonomskog razvoja koji ukazuju na to šta bi se zapravo trebalo mjeriti ako se želi izmjeriti ekonomski razvoj.može predvidjeti efikasnost i efektivnost na korištenje određenih raspoloživih resursa jedne zemlje. Znanstvene metode Pri istraživanju i formuliranju rezultata istraživanja tematike koja je prikazana u uvom radu.5. 4 . Treće poglavlje detaljnije razrađuje temu pokazatelja ekonomskog razvoja i njihove podjele. koja ima naslov EKONOMSKI RAST I RAZVOJ. ostalim indikatorima ekonomskog razvoja koji imaju u fokusu blagostanje stanovništva. 1. 1. komparativna metoda.

1. zakoni i ugovori mogu se provesti.wikipedia. • široki konsenzus o bitnim pitanjima ekonomske politike. Ekonomski rast je porast ukupnog outputa gospodarstva.2010) www. u što ulazi i primjerena stabilnost cijena te održiva eksterna stabilnost i javne financije. odnosno. proizvodnih kapaciteta i svih drugih sastavnica jednog gospodarstva.2. Tržište prema najkraćoj definiciji predstavlja mjesto gdje se susreću ponuda i potražnja.10. Prepostavke ekonomskog rasta Prepostavke ekonomskog rasta su postojanje tržišta. uključujući reguliranje vlasničkih prava.org/wiki/Ekonomski_rast (15. Ekonomski rast se mjeri stopom rasta na način.1 U osnovici vezan je uz 2 ekonomsku strukturu. Definicija ekonomskog rasta Pod ekonomskim (gospodarskim) rastom se podrazumijeva porast proizvodnje.aspx (15. Do rasta gospodarstva dolazi zbog rasta radne snage ili kapitalnih dobara.poslovni.2. tehnologije i proizvodnosti po radniku. • ne postoje značajne prepreke ni ulasku na tržište (osnivanje novih poduzeća). EKONOMSKI RAST 2. da se bruto domaći proizvod stavi u odnos prema broju stanovnika određene države. GDP po stanovniku.10. a izražava se kao GDP per capita. • pravni sustav je uspostavljen i funkcionalan. niti izlasku sa tržišta (stečaj). financijski sektor je dovoljno razvijen da uštede može usmjeravati ka produktivnim ulaganjima. postojanje vlasničkih prava i Postojanje i funkcioniranje tržišnog gospodarstva pretpostavlja: • ravnoteža između potražnje i ponude uspostavlja se slobodnim uzajamnim djelovanje tržišnih snaga. novčane razmjene. ekonomski sustav i ekonomsku politiku. liberaliziraju se cijene i trgovina. 1 2 http://hr.2010) 5 . • postignuta je makroekonomska stabilnost. 2.hr/98976.

2008. Rast stanovništva i radne snage Rast stanovništva. i uz to vezan kasniji rast radne snage smatra se pozitivnim faktorom stimuliranja ekonomskog rasta.. Britanija je postala svjetski ekonomski predvodnik orijentiravši se na industrijsku revoluciju. novac kao funkcija razmjene omogučava da se roba zamjene za novac i obrnuto. te raspoloživost relevantnih faktora poput menadžerskih umijeća.Veća radna snaga znači produktivnije radnike a veće opće povećanje stanovništva znaći potencijalnu veličinu domaćih tržišta.1. Japan koji se kasnije počeo intenzivnije ekonomski razvijati istaknuo se imitirajući inozemne tehnologije i štiteći domaće industrije od uvoza.4 2.Bogdan.prirodna bogatstva. Razmjena može biti roba za robu ili roba za novac (robno-novčana razmjena). putem telefona.2010) 6 P. također u ovu svrhu služe i novčani suptituti. Razmjena se može vršiti i novac za novac (novčana ili valutna razmjena).srce.tehnologija. Ekonomski razvoj.10.str 93 6 .Kupnja i prodaja se mogu obavljati i bez nazočnosti robe (na burzama i drugim tržištima). Međunarodna razmjena obuhvaća ukupnost međunarodnih aranžmana koje transferiraju robu. 2006. i akumulacija kapitala.. C. interneta.Todoro. 5 Činbenici ekonomskog rasta su rast stanovništva i radne snage.Ekonomski fakultet. 2. Proučavajući ekonomski rast utvrđeno ja da se ekonomski rast bazira na četiri činbenika rasta bez obzira na to primjenjuje li ih bogata ili siromašna zemlja. str 34 4 http://limun.3. Čimbenici rasta Ekonomski razvijene zemlje nisu slijedile jednaki put ekonomskog razvoja.hr/main. usluge i kapital između pojedinih zemalja. niti to moraju danas zemlje u razvoju. 3 Ž.6 Rast broja stanovnika uz fiksan fond kapitala smanjuje kapitalnu opremljenost rada. Zbog toga se tržište definira kao stalan i organiziran oblik dovođenja u kontakt ponude s potražnjom roba i usluga. zbog kojih i stupaju u međusobne odnose. Tržište je istodobno i mehanizam kojim se reguliraju odnosi prodavača i kupaca u uvjetima u kojima sudionici razmjene ili kupoprodaje ostvaruju svoje ciljeve i interese. željeznice i naglašavajući slobodnu razmjenu.3.hr/file/1760 (15.10.2010) 5 hrcak.aspx?id=10178&Page= (15. koliko on znači ovisit će o sposobnosti ekonomskog sistema da apsorbira i produktivno uposli te dodatne radnike sposobnost koja je vezana za stopu i vrstu akumulacije kapitala.Smith S. pa čak i bez izravnog kontakta kupaca i prodavača.M. te zatim razvijajući visoku stručnost u prerađivačkoj industriji i elektronici. kao pri kupnji prema katalogu. faksa.Zagreb.Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljama. izumljujući parne strojeve. Rast stanovništva tj.godina.3 Novac je opći posrednik razmjene.

Tehnološka promjena predstavlja poboljšanje proizvodnje ili uvođenje novih proizvoda tako da se s istim troškovima dobije više proizvoda.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14_Ekonomski_rast_i_razvoj. Prirodno bogatstvo Prirodna bogatstva su prirodni izvori koje posjeduje neka zemlja. Japan se probio među najbogatije zemlje svijeta usredotočivši se na ostala tri faktora ekonomskog rasta.2009) web. Tehnološki napredak Tehnološki napredak je proces koji osigurava brz ekonomski rast. atomska energija udesetostručila je proizvodnju električne energije u termoelektranama.pdf ekonomski rast i razvoj (15. izvor ekonomskog rasta. Postoje tri osnovne klasifikacije tehnološkog napretka: neutralan. nafta i plin.Uz manju kapitalnu opremljenost rada.2. međutim ona nije samo postupak pronalaženja boljih proizvoda i procesa. računalo je presudno u automatizaciji i robotizaciji proizvodnje. 7 web.3. Mnoge zemlje kao što je Japan imaju vrlo malo prirodnih bogatstava. Na osnovi mlaznog pogona razvili su se veliki i brzi zrakoplovi.3.Ovaj princip reflektira zakon opadajućih prinosa.8 2.10. računalo.efzg.pdf ekonomski rast irazvoj (15. Najbogatije zemlje svijeta postigle su to najviše zahvaljujući neprekidnom toku investicija i tehnoloških promjena.10. već svaka inovacija zahtjeva buđenje poduzetničkog duha.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. Tehnološka promjena je od velike važnosti za rast životnog standarda.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj. Tehnološki napredak rezultira iz novih i poboljšanih načina postizanja tradicionalnih zadataka. Temelj tehnoloških promjena predstavljaju tehnički izumi i inovacije. Prirodna bogatstva samo su jedan od četiri faktora rasta i nisu isključivi pokazatelj ekonomskog blagostanja neke zemlje.3. voda i mineralni izvori. atomska energija.10.efzg. manji je i output po radniku.7 2.9 Tehnološki napredak je za mnoge ekonomiste najvažniji. Tehnološki razvoj u drugoj polovici 20 st. bazirao se na izumima koji su nastali ili su razvijani za vrijeme drugog svjetskog rata: • • • mlazni pogon.2010) 8 7 .efzg. Tehnološka promjena je neprekidni proces malih i velikih unapređenja novih izuma i inovacija. Neke zemlje poput naftom bogatih zemalja bliskog istoka ostvarile su gospodarski rast isključivo na temelju njihovih rezervi naftom.2010) 9 web. tehnološki napredak koji štedi rad i onaj koji štedi kapital. prve plinske elektrane.

Nova mehanizacija i oprema i materijal povećavaju fizičku zalihu kapitala jedne zemlje (ukupna neto realna vrijednost svih fizički produktivnih kapitalnih roba).3.Todoro.M.M. Ekonomski razvoj.15 2. Akumulacija kapitala 10 11 12 13 14 15 16 Kurziv je naš(podvukao autor) P..str 94 Kurziv je naš (podvukao autor) Kurziv je naš (podvukao autor) P.4. Ekonomski razvoj. Tehnološki13 napredak koji štedi kapital je rjeđi fenomen i to prvenstveno zbog toga što sva svjeska tehnološka istraživanja provode u razvijenim zemljama. djelotvornih po utrošku rada učinkovitih tehnika proizvodnje jedan je od suštinski elemenata svake dugoročne razvojne strategije usmjerene na zapošljavanje. te omogućava postizanje povećanih nivoa outputa. Tehnološki napredak koji uvećava kapital rezultira iz produktivnije upotrebe postojećih kapitalnih roba.Neutralan10 tehnološki napredak javlja se kad se postižu viši nivoi outputa sa istim kvantitetom i kombinacijama faktorskih inputa..Takav postupak rezultira efikasnim i jeftinim.M. Ta direktna ulaganja u proizvodnju dopunjuje se sa društvenom i ekonomskom infrastrukturom što omogućava ekonomske aktivnosti. Ekonomski razvoj.str 95 P. Jednostavne inovacije. Akumulacija kapitala Akumulacija kapitala rezultira kada se neki dio sadašnjih prihoda štedi i ulaže kako bi se povećali budući output i prihod.. 2006.godina.Smith S. električne bušilice te druge vrste moderne mehanizacije mogu se kvalificirati kao proizvodi tehnološkog napretka koji štedi rad.poput onih koji donosi podjela rada. C. tehnološki napredak koji štedi kapital je ono što je najpotrebnije.Smith S. mogu rezultirati višim ukupnim outputima i većom proizvodnjom za sve pojedince. radno intenzivnim metodama proizvodnje na malim poljoprivrednim dobrima. 2006.godina. gdje se obvezno štedi rad a ne kapital.str 95 P.godina.Todoro..11 Tehnološki12 napredak koji rezultira uštedom radne snage. Kompjuteri.14 Tehnološki napredak koji uvećava rad javlja se kada je umijeće radne snage poboljšano. C. internet. 2006.godina.Todoro.str 92 8 . C. C. U zemljama u razvoju koje imaju mnogo radne snage (a malo kapitala). Koncept ulaganja u ljudske resurse i stvaranje ljudskog kapitala je stoga analogan koncept poboljšanja kvalitete i time produktivnosti postojećih zemljišnih resursa kroz strateške investicije. Ekonomski razvoj.16 Ulaganje u ljudske resurse može poboljšati njihov kvalitet i time imati isti li čak moćniji efekt na proizvodnju kao povećanje broja ljudi. 2006.Smith S. U nerazvijenim zemljama razvoj jeftinih.Smith S.Todoro.M.

ali ćemo mi izdvojiti četiri najvažnija: • • • • Smanjenje siromaštva Uravnoteženje raspodjele dohotka Smanjenje nezaposlenosti Podsticanje ruralnog razvoja Odnosno prema Todaru. Promjena proizvoda. Somalija.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. niže stope smrtnosti novorođenčadi i slično. Definicija ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj kvalitativna dimenzija privrede i predstavlja složen. ravnomjernija raspodjela dohotka i zaštita okoliša.) Iako je ekonomski rast ključni faktor i odrednica ekonomskog razvoja. ciljevi ekonomskog razvoja su: • Povećati raspoloživost i proširiti raspodjelu osnovnih dobara za egzistenciju • Povećati nivo kvaliteta života • Proširiti dijapazon ekonomskih i socijalnih izvora koji stoje na raspolaganju pojednim zemljama. skloništa i odjeće i nemogućnost održavanja minimalnog životnog standarda. EKONOMSKI RAZVOJ 3. ekonomski rast sam po sebi ne vodi održivom razvoju. ova dva pojma označavaju različite vrste promjena. Solomonska otočja. 3. Ciljevi ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj ima mnogo ciljeva.1.efzg. Istočni Timor. a drugom neupotrebljivi. Burundi.2010) 9 . Kongo.2. Drugim riječima. 17 web. U najsiromašnije zemlje svijeta spadaju sa GDP per capita od 900 do 600 $ : Malawi. Afganistan i Jemen. višedimenzionalni pojam koji pored ekonomskog rasta obuhvata i mnogostruke strukturne promjene kao što su povećanje životnog standarda. dostupnost pitke vode.2. (Veća očekivana životna starost. Smanjenje siromaštva Siromaštvo možemo definisati kao nemogućnost dijela stanovništva da sebi obezbijedi egzistencijalni nivo hrane.1. 3.ne mora nužno voditi do ekonomskog rasta. Komoros. tvornice.17 3. Tanzanija. zgrade i strojevi mogu u jednom razdoblju biti korisni.10.

Kako se urbana industrija širila.2. uključujući pogoršan balans u plaćanju.Smanjenje nezaposlenosti Historijski. Svjetski izvještaj o nezaposlenosti 2001 18 gotovo jedna trećina svjetske radne snage. Južna Afrika i Lesoto stopa nezaposlenosti je iznosila 19. Ovo nije bio slučaj u svijetu u razvoju. industrijalizacija je posticala ekonomski razvoj smanjivanjem nezaposlenosti. 3. u južnoafričkim zemljama kao što su Namibija. povećanje dugova i međunarodna primjena programa koji su u kombinaciji prouzrokovali pad u industrijskom rastu što je dalje vodilo do povećanja nezaposlenosti. ''su ili nezaposleni. Ovo je rezultat drastično promijenjenog makroekonomskog okruženja.3. Uravnoteženje raspodjele dohotka U nekim zemljama ekonomski rast je veoma brzo smanjio broj siromašnih dok se taj broj u drugim zemljama zapravo povećao. U razvijenom svijetu. Vanjski faktori. Ova migracija je smanjila potrebe za ruralnim radnicima i posticala urbanizaciju i razvoj.5.'' Na primjer. Dakle.2. industrijalizacija je također pogodovala razvoju poljoprivrednih tehnologija koje su zahtijevale manje radne snage. oko 3 milijarde. i zarađuju manje nego što je neophodno da bi porodice sačuvali od siromaštva. smanjenje siromaštva direktno zavisi od raspodjele dohotka i prilike siromašnih ljudi da im pripadne dio beneficija od ekonomskog rasta. Ukratko. rast u nezaposlenosti je bio samo trenutni rezlutat stanja u kome je stvaranje radnih mjesta kaskalo za industrijskim rastom. Budući da su ruralni radnici migrirali u gradove. Zbog toga. kako bi iskoristili prilike koje su pružali novi poslovi. problem nezaposlenosti u zemljama u razvoju je jedinstven. 18 Eng. ili rade manje nego što bi željeli. Uprkos ovoj historijskoj činjenici.3 i 43% respektivno. (2001 World Unemployment Report) 10 . Prema izvještaju Međunarodne organizacije(International Labor Organization) za rad. industrijalizacija i ekonomski rast u mnogim zemljama u razvoju tokom 1970-ih i 1980-ih nisu vodili smanjenju broja nezaposlenih i potplaćenih (ljudi koji rade manje nego što bi željeli) već je broj nezaposlenih zapravo rastao. problemi nezaposlenosti u zemljama u razvoju su mnogo kompleksniji od onih u razvijenim zemljama. 23. stvarala su se nova radna mjesta.2.3.

4. naročito u 63 najmanje razvijene zemlje svijeta. Ipak. industrijalizacija se više ne smatra primarnim ciljem razvoja. procijenjeno je da 800 miliona ljudi (od ukupno 3 milijarde ruralne populacije) nema dovoljno hrane da zadovolji svoje prehrambene potrebe19.scribd. 19 http://www. ruralni razvoj je ključni cilj ekonomskog razvoja. rastuće nejednakosti i nezaposlenost su svi povezani sa ekonomskom stagnacijom u ruralnim područjima.2. kako se rezultati u globalnoj ekonomiji mijenjaju. Posticanje ruralnog razvoja Budući da otprilike 70% svjetskog siromašnog stanovništva živi u ruralnim područjima i primarno je uključeno u životno značajnu poljoprivedu.2010) 11 . da je ruralnim ekonomski razvoj nezamjenjiv dio ekonomskog razvoja.10. Široko rasporostranjeno siromaštvo. Generalno je prihvaćeno od strane ekonomista koji se bave razvojem.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. Zbog svoje uloge u proizvodnji jeftine hrane i radne snage za rastući industrijski sektor. Ilustracije radi.3. poljoprivredni sektor je tradicionalno smatran podršom cjelokupnom razvoju.

Pokazatelji ekonomskog razvoja služe kao putokazi na osnovu kojih se donose zaključci i odluke koje jednu zemlju treba da dovedu do ostvarenja navedenih ciljeva ekonomskog razvoja. Ekonomsko-socijalni pokazatelji Smatraju se sve snažnijom kategorijom pokazatelja dostignutog nivoa razvoja. kao i mnoge druge ekonomske pojave.4. meso. imaju određene pokazatelje.) iskazano po glavi stanovnika. Navedeni indikatori odražavaju kvalitet života ljudi u određenoj zemlji: • Očekivana dužina životnog vijeka pri rođenju • Stanje tekućeg opšteg zdravlja stanovništva • Struktura porodičnih izdataka • Učešće izdataka za hranu u ukupnim izdacima • Stepen pismenosti (ili nepismenosti) • Obrazovni nivo stanovništva • Stepen obuhvaćenosti populacije programom socijalnog osiguranja • Uslovi stanovanja i drugi socijalni indikatori 12 . Naturalno izraženi pokazatelji U ovu skupinu spadaju pokazatelji za iskazivanje i upoređivanje dostignutog nivoa poljopriverednog. POKAZATELJI EKONOMSKOG RAZVOJA Ekonomski razvoj. ugalj. jer direktno ili indirektno odražavaju nivo ostvarene dobrobiti i promjene u ostvarenoj dobrobiti.2.. odnosno blagostanja. nafta. indikatore. pomoću kojih se prate promjene vezanu za tu pojavu. električna energija.. čelik. privrednog i industrijskog razvoja pojedinih zemalja po nekim značajnijim vrstama proizvoda (mlijeko.1. 4. Postoje četiri osnovne grupe pokazatelja ekonomskog razvoja: • • • • Naturalno izraženi pokazatelji Ekonomsko-socijalni pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji Vrijednosno izraženi pokazatelji 4.

ekonomski najrazvijenije zemlje svijeta imaju i najrazvijeniju tehnologiju i njihovu primjenu: U ove pokazatelje spadaju: • • • • • • Obim i struktura izdataka za istraživačko razvojni rad Naučno istraživačka baza (kadrovi) Obim i oblici transfera i usvajanje tehnologije Udio proizvoda novih tehnologija u svjetskom izvozu Patenti i razvijenost proizvodnje i tržišta porizvodnje Tehnološki i trgovinski bilans zemlje 4.4. U novije vrijeme ovaj faktor sve jače oblikuje dinamiku ekonomskog razvoja što potvrđuje činjenica da danas. zasnovani su na ostvarenom outputu. Neke od tih 20 Komazec. www. barem godišnje. koje bi imale najviše koristi od ove vrste pokazatelja zapravo nema. dohotku i akumulaciji Sve navedene skupine pokazatelja bi trebao.ac. Ipak. ili neka druga institucija tog karaktera zadužena za statistička mjerenja na nivou države. Ovu situaciju na neki način ublažava činjenica da postoji nekoliko međunarodnih organizacija koje se bavem pitanjima ekonomskog razvoja i koje za svoje potrebe vrše ovakva praćenja i istraživanja koja su uglavnom javno dostupna. Vrijednosno izraženi pokazatelji Oni govore o finansijskim iznosima makroekonomskih agregata. ove vrste statističkih praćenja su dosta skupe i zahtijevaju koordinirane sisteme unutar zemalja.4.yu 13 . da prati državni institut za statistiku. Naučno-tehnološki pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji su pokazatelji razvoja nauke i tehnologije.su.eccf.. što većina zemalja. LJ. U ovu skupinu pokazatelja spadaju20: • • • • • • • • • Bruto domaći proizvod (GDP) Bruto nacionalni proizvod (GNP) Neto nacionalni proizvod ili nacionalni dohodak (GNI) Nacionalni dohodak po stanovniku (NI per capita) Nacionalni dohodak po radniku (NI per worker) Nacionalni dohodak po radnom času (NI per hour) Štednja (akumulacija) po stanovniku Akumulacija po radniku Stope promjena u nacionalnom proizvodu.3. tj. Mjerenje ekonomskog razvoja. Na taj način vlade zemalja lakše mogu pratiti kretanje cjelokupnog ekonomskog razvoja te shodno tome prilagođavati svoju ekonomsku politiku.

5. naučne. BDP odnosno GDP (Gross Domestic Product) je osnovni makroekonomski pokazatelj jer predstavlja najsveobuhvatniju mjeru ukupne proizvodnje dobara i usluga u jednoj zemlji. osim Rusije i Kine koje GDP računaju nešto drugačije.organizacija su Svjetska banka(World Bank). koji su i sami kreirali neke od indikatora ekonomskog razvoja. Društveni proizvod se izražava u brutto i netto veličini i to kao: Bruto društveni proizvod (GDP). mjernoj jedinici. kulturne i usluge organa uprave. To znači da ukupan proizvod biva znatno manji od onoga koji smo prethodno predstavili. šira. unutar kojih postoji veliki broj različitih ekonomskih parametara. te omogućavaju obuhvatanje cjelokupnih pojava koje treba da prate i iskažu.paritet kupovne moći • GDP per capita (per hour) – po stanovniku po satu 14 .GDP kao način mjerenja ekonomskog razvoja Bruto društveni proizvod. od većih zemalja. bivše socijalističke zemlje. definicija važi za sve zemlje svijeta. Međunarodni monetarni fond(International Monetary Fund) OECD i slično. pa i našu. zdravstvene. komunikacionih veza. Najčešće korištena mjera je GDP (Bruto društveni proizvod).koji izražava ukupnu vrijednost finalnih proizvoda i usluga proizvedenih tokom godinu dana. U usluge se ubrajaju: trgovinske. Naime. a danas samo Kina i Rusija. bankarske. U svrhu praćenja razvijene su četiri osnovne skupine pokazatelja. Navedena. metodama koje koriste itd. saobraćajne. 5. obrazovne. tako su one pogodnije za donošenje konačne ocjene ekonomskog razvoja od drugih. trgovinskog prometa i društvene ishrane. Ukupni GDP • GDP per capita (GDP po glavi stanovnika) koji je realniji. u vrijednost ukupnog proizvoda obračunavaju vrijednost ukupne proizvodnje materijalnih dobara i samo ''proizvodnih usluga'' kao što su usluge u oblasti saobraćaja. Tako GDP možemo definisati kao ukupnu vrijednost proizvodnje svih materijalnih dobara i usluga koje se realizuju na tržištu u toku jedne godine izraženu u US dolarima. MJERE EKONOMSKOG RAZVOJA Praćenje ekonomskog razvoja je veoma važno za jednu zemlju koja teži ostvarenju ciljeva ekonomskog razvoja. Budući da se parametri iz pojedinih grupa suštinski međusobno razlikuju po oblasti ljudskog života na koju se odnose. Vrijednosno iskazani pokazatelji su za sada najpogodniji pokazatelji ekonomskog razvoja jer se računaju matematički i statistički i brojčano su iskazani.1. relativan pokazatelj • GDP per capita iskazan u PPP (Payment Power Parity) . načinu mjerenja. Ujedinjeni narodi(United Nations).

Metoda proizvodnje Po ovom metodu GDP se dobija sabiranjem komponentni svih potrošnji.10. kamata(Interest). jednom kao rezultata proizvodnje.Net export (vrijednost izvoza umanjena za vrijednost uvoza) Prilikom izračunavanja GDP-a se obračunava samo potrošnja države na dobra i usluge. profita(Profit). a to su: • • Metod proizvodnje (mjerenje tokom finalnih proizvoda) Metod prihoda(mjerenje dohocima ili troškovima faktora koji proizvode finalna dobra) 5.scribd. tj.2. a drugi put kao inputa. amoritzacije(Depreciation) i posrednih poreza(Taxes). renti(Rent).2. GDP se dobija sabiranjem nadnica(Wage).1. intervalu od jedne godine. 5. Računa se putem sljedeće formule21: G DP = C + I + G + N X • C – consumption (potrošnja domaćinstava) • I – Investment (investicije – potrošnja preduzeća) • G – Governmental spending (potrošnja države) • NX .com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. uz eventualno neslaganje – statistička greška do 1%.2010) 15 . 5.2. Metoda prihoda Po ovoj metodi.Načini računanja GDP-a Postoje dva načina mjerenja GDP-a. ali ne i transferna plaćanja. u vremenskom. Zbog toga se koristi tehnika sabiranja dodane vrijednosti koja podrazumijeva razliku između vrijednosti dobara i troškova 21 http://www. GDP ne obuhvaća vrijednost intermedijarnih dobara. a to su dobra koja se koriste u proizvodnji drugih dobara u suprotnom bi došlo do dvostrukog računanja istih proizvoda.2.• Neto društveni proizvod (NDP) – koga dobivamo umanjenjem GDP-a za iznos amortizacije. GDP= W + i + R + Pf + Dp + T Po oba metoda uvijek se dobiva isti iznos GDP-a.

kao rezultat međunarodnog pritiska ona sada u svojim ocjenama razvoja razmatra širi spektar socijalnih faktora.2010) 16 . Realni GDP se dobije tako da se nominalni GDP podijeli s GDP deflatorom (ponderisani prosjek cijena svih roba u GDP-u)22. istraživačkih institucija i međunarodnih organizacija.10.3. On uključuje socioekonomske i podatke o okolišu iz različitih izvora – državnih statističkih publikacija. a čime se isključuje utjecaj cijena. 5. 22 http://www. To je vodilo stvaranju pogodnijih. uglavnom. Najpotpuniji index je WDI indikator. Ostali indikatori ekonomskog razvoja Iako postoje mnogi pokazatelji ekonomskog rasta.scribd. više brinula o ekonomskom rastu nego ekonomskom razvoju.materijala koji su se upotrijebili za tu vrstu proizvoda. WDI pruža širok i potpun prikaz razvoja. potpunijih indikatora za mjerenje ekonomskog razvoja. potrebno je koristiti realni GDP koji se izražava u stalnim cijenama. Ukoliko se žele pratiti samo promjene realne količine outputa.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. oni daju malo informacija o ekonomskom razvoju. Dva danas najzastupljenija su: • WDI (World Development Indicators) Svjetske banke • HDI (Human Development Index) UN-a Iako se Svjetska banka do sada.

on se može računati na dva načina koji u konačnici daju isti rezultat. Bitno je naglasiti da jedan od najčećih parametara za mjerenje ekonomskog razvoja i rasta se koristi GDP (Gros Domestic Produkt). dok je za mjerenje ekonomskog razvoja potrebno uvesti i neke indikatore.6. Kako smo u radu i naveli definicije. a daleko zaostaje za zemljama Srednje i Istočne Europe koje su postale članice Europske unije. bitno je spomenuti da svi pokazatelji koji se koriste za mjerenje ekonomskog razvoja najčešće (večinom) bivaju izraženi u američkom dolaru(US$). Prilikom izračunavanja(mjerenja) i rasta i razvoja koristimo iste(slične) parametre. 17 . regije i sl. U završnoj rečenici htio bih da spomenem da stanje naše zemlje konkretno gospodarstva BiH trenutno nije visoko konkuretno. konkuretnost BiH je tek na nivou prosjeka Zapadnog Balkana. jer samim tim olakšavaju i samu procjenu(poređenje) svog razvoja u odnosu na druge zemlje. jer njihov konačni rezultat služi procjeni samog standarda(stanja) unutar te zemlje.. regije i sl. po njima i možemo da se orijentišemo za samo mjerenje kako ekonomskog rasta tako i ekonomskog razvoja jer za mjerenje ekonomskog rasta koristimo čisto ekonomske parametre. Izradom ovog rada moglo bi se zaključiti da ekonomski rast i razvoj imaju veoma važnu ulogu u samom izračunavanju. ZAKLJUČAK Zadatak rada je bio ukazati na važnost ekonomskog rasta i razvoja i samog njihovog uticaja na gospodarstvo i standard stanovništva. Po rangiranju Svjetskog ekonomskog foruma.

hr/dok///osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj 7.hr 2.hr 4. Web stranica hrcak.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast.efzg. 2006.pokreniposao.P. Web stranica www. Zagreb.hr/file/1760 6.poslovni.i-razvoj 18 .scribd.ba/docs/uploads/3A%20 3.. Web stranica www.wikipedia.g.M . TDK Šahinpašić. limun.S. Web stranica web. Todoro. Ž.org/wiki/Ekonomski_rast 5.srce.Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljma Ekonomski fakultet. Web stranica http://hr.LITERATURA KNJIGE 1. Web stranica www. Web stranica www.g 2.2008. INTERNETSKE STRANICE 1.Bogdan. Sarajevo.C: Ekonomski Razvoj. Smith.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->