P. 1
Psihologija Test

Psihologija Test

|Views: 764|Likes:
Published by Alma Bristina
UNMO, FHN, Engleski jezik i knjizevnost
IV semestar
prof. dr. Ismet Dizdarević
UNMO, FHN, Engleski jezik i knjizevnost
IV semestar
prof. dr. Ismet Dizdarević

More info:

Published by: Alma Bristina on Sep 02, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/16/2012

pdf

text

original

Definicija psihologije: 1.

Opda psihologija kao nauka o opdoj zakonitosti psihičkih procesa i osobina proučava: a)svjesne procese, b)nesvjesne procese, c)spoljne manifestacije i d) uticaje socijalnih faktora na te procese.2.Opda psihologija je nauka o mentalnim procesima i ponašanjima odraslog normalnog čovjeka.Definicije opde psihologije 1.U širem smislu opda ili generalna psihologija je „cjelokupa teorijska psihologija koja sistematski proučava opde činjenice, zakone,principe i teorije psihičkog života u cjelini, za razliku od diferencijalne psihologije koja proučava individualne varijacije“2.U užem smislu to je „teorijska disciplina koja proučava opde, univerzalne funkcije, procese i sposobnosti tzv. normalnog, odraslog, civiliziranog čovjeka.“3.U najširem smislu opda psihologija je cijela znanstvena psihologija sa svim svojim teorijama, zakonitostima i principima koji opdenito vrijede. Izraz „opda“odnosi se ponajprije na principe koji se nalaze u osnovi glavnih psihičkih procesa i fenomena,kao što su osjeti, percepcije, predodžbe, mišljenje,pamdenje, zaboravljajne, čuvstva, motivacije i dr. Psihološke grane i discipline A) Teorijske discipline 7. PSIHOPATOLOGIJA 1. OPDA ILI SISTEMATSKA 8. RAZVOJNA PSIHOLOGIJA PSIHOLOGIJA B) Primjenjive discipline 2. EKPERIMENTALNA 1. PEDAGOSKA I SKOLSKA 3. BIOLOŠKA PSIHOLOGIJA SA PSIHOLOGIJA NEUROPSIHIJATRIJOM 2. PSIHOLOGIJA RADA I 4. KOMPARATIVNA ORGANIZACIJSKA PSIHOLOGIJA SA PSIHOLOGIJA ZOOPSIHOLOGIJOM 3. INŽENJERSKA PSIHOLOGIJA 5. DIFERENCIJALNA 4. ZDRVSTVENA I KLINIČKA PSIHOLOGIJA SA 5. FORENZIČKA PSIHOMETRIJOM 6. PENELOŠA PSIHOLOGIJA 6. SOCIJALNA PSIHOLOGIJA Predmeti proučavanja psihologije: psihički procesi (učenje, opažanje, emocije, volja, mišljenja, pamdenje i zaboravljanje) i psihičke osobine (sposobnost, navike, crte karaktera, temperament, stavovi). Psihički procesi mogu biti kognitivni, motivacijski i emocionalni. TEORIJSKI PRAVCI U PSIHOLOGIJI 1.BIHEVIORIZAM- jedini predmet naučne psihologije je ponašanje(eng. behaviour).Ne priznaje introspekciju, naglašava

utjecaj okoline na ponašanje.2.GEŠTALT PSIHOLOGIJA- Geštalt (oblik, lik) objašnjava cjelinu kao svojstvo koje se ne može reducirati na sastavne dijelove. Bitna je organizacija elemenata, psihološki procesi ne utječu na doživljaj cjeline. 3.PSIHOANALIZA-ponasanjem upravljaju nesvjesne sile, pretežno agresivne i seksualne prirode.Velik utjecaj na psihologiju ličnosti. 4.HUMANISTIČKA PSIHOLOGIJA – Nastao 50-tih godina prošlog stoljeda kao reakcija na psihoanalizu. Naglašavaju ljudsku prirodu i potrebu za stvaralaštvom i samoaktualizacijom. Naglašavaju potrebu istrazivanju jedinstvene ljudske potrebe: ljubav, odanost,nada.5.KOGNITIVNA PSIHOLOGIJA – istrazuje prijem i obradu informcija. Koristi objektivne naucne metode, prizna,nasuprot biheviorizmu, djelovanje svih unutarnjih psihičkh procesa. PSIHOLOŠKI PRAVAC (ŠKOLA) je cjeloviti terijsko-metodološki model zasnovan na početnim postulatima nosilaca određenog psiholoskog shvatanja od kojeg se polazi u procesu konceptualizacije i empirijskih istraživanja 1.Strukturalisticka psihologija, 2.Funkcionalistička 3. Geštalt psihologija,4. Bihevijoralna, 5. Refleksološka, 6. Psihoanaliza, 7. Egzistencijalistička i 8. Humanistička psihologija.TEST je standardizirani mjerni instrument kojim se na unaprijed utvđen način izaziva i mjeri izvjestan uzorak ponašanja koji dobro reprezentira neku sposobnost, znanje,vještinu ili osobinu ličnosti,tako da se na osnovu postignutih rezultata ispitanici mogu i upoređivati među sobom i sa svojom referntnom grupom. Vrste testova: testovi sposobnosti,znanja i testovi ličnosti u užem značenju.Testovi sposobnosti- testovi senzorskih sposobnosti, testovi psihomotornih sposobnosti i testovi mentlni sposobnosti. Tipovi testova znanja su: test alternativnogizbora, test dodavanja, test visestrukog izbora i test pridavanja. Testovi ličnosti: inventari ličnosti i projektivni testovi. METODE EKSPERIMENTALNOG ISTRAŽIVANJA- Pomodu eksp.metoda namjerno se, u strogo kontroliranim uvjetima, promatra kako pojava koja se mijenja utjece na drugu pojavu. Eksperimentom se utvrđuje uzročnoposljedična veza. Metode eksperimentalnog istrazivanja sadrže 3 varijable: 1.EKSPERIMENTALNA ILI NEZAVISNA VARIJALA- faktor kojim mijenjamo pojavu odnosno određene uvjete.Ne zavisi od pojave koju istrazujemo. 2.KRITERIJSKA ILI ZAVISNA VARIJABLA- pojava za koju se zeli istraziti koliko zavisi od utjecaja nezavisne varijable. 3.KONTROLNA VARIJABLA ILI RELEVANTNI FAKTOR- U

eksperimentu se nastoji kontrolom relevantnih faktora iskljuciti njihov moguci utjecaj na zavisnu varijablu. METODE I TEHNIKE ISTRAŽIVANJA- DESKRIPTIVNE, KORELATIVNE I EKSPERIMENTALNE. DESKRIPTIVNE METODE su metode neeksperimentalnog istrazivanja. Primjenjuju se u opisu pojava u toku eks. istrazivanja i samostalno. U psihologiji se koriste 3 vrste deskriptivnih metoda: metoda prirodnog posmatranja, sarvej metoda i metoda slučaja. KORELATIVNE METODE su namjenjene za ispitivanje relacija između 2 ili vise psiholoskih pojava. Uzročnoposljedične pojave se ne utvrđuje ovom metodom.EKSPERIMENTALNIM METODAMA se namerno mjenjaju uvjeti. U eksperimentu postoje 3 varijable: nezavisna, zavisna i kontrolna. METODE NEEKSPERMENTALNOG ISTRAZIVANJA se primjenjuju planski i sistematski. Prednosti:1)ispitivanje se vrši u prirodnim uvjetima, 2)moguce je,u relativno kratkom vremenu, prikupiti veliki broj vaznih informacija o ponasanjima i mentalnim procesima ispitanika, 3)primjena rezultata dobivenih ispitivanjem u stvarnim životnim situacijama su djelotvornija; 4)utjecaj psiholoskog istrazivanja na pojavu koja se ispituje je malen Nedostatci: 1) nije poznat utjecaj faktora koji se ne kontroliraju; 2) nije moguce utvrditi kauzalne veze, jer se u procesu primjene ne mijenjaju uvjeti; 3) od nacina formuliranja pitanja ovisi odgovor ispitanika.PSIHOMETRIJSKE KARAKTERISTIKE TESTOVA su uvjeti koje mora zadovoljiti svaki psiholoski instrument( test, skala stavova, upitnik) kako bi se mogao koristiti kao ispravno i precizno sredstvo mjerenja. Osnovne mjerne karakteristike su: VALIDNOST (VALJANOST), RELIJABILNOST(POUZDANOST), DISKRIMINATORNOST (OSJETLJIVOST) I OBJEKTIVNOST. Validnost pokazuje da li test mjeri ono za sto je namjenjen da mjeri( zasto je konstruiran). Govori se o 3 validnosti: kongurentna, konkurentna i predikativna validnost. Relijabilnost pokazuje da li ponovljeno mjerenje iste psiholoske pojave(osobine,procesa) daje isti rezultat. Diskriminatornost pokazuje koliko jedan psiholoski instrument diskriminira sitne razlike u intenzitetu pojave koja se mjeri. Objektivnost:rezultat mjerenja ne zavisi od osobina licnosti ispitivača (procjene mjerioca). PREDNOSTI ISPITIVANJA TESTOVIMA ZNANJA: * Velik broj zadataka pokriva cjelokupno gradivo,* iste zadatke rješavaju svi učenici i to omogudije upoređivanje, *testovima znanja se ispituje znanje sto je i cilj školskog

ocjenjivanja, *ocjenjivanje je objektivno i neovisno od ocjenjivača, *ispitivanje i ocjenjivanje znanja znatno je ekonomičnije od običnog ocjenjivanja u skoli, *testovi znanja omoguduju utvrđivanja koje oblasti gradiva su učenici dobro savladali a koja nisu, * grupno ocjenjivanje smanjuje ispitnu tremu.PRIGOVORI NA ISPITIVANJE TESTOVIMA ZNANJA * ispituje se samo poznavanje cinjenica, a ne i razumijevanje principa, primjene naučenog, nacin i ishod analiziranja,sintetiziranja i evoluiranja gradiva, * neki ucenici pokazuju bolji uspjeh usmenim odgovaranjem. GLAVNI OBLICI TESTOVA ZNANJA: 1) TESTOVI REPRODUKCIJE; 2) TESTOVI REKOGNICIJE.U testovima reprodukcije od učenika se traži da sami nađu,reprodukuju odgovor na postavljeno pitanje.U testovima rekognicije ili prepoznavanja učenik treba od ponuđenih odgovora odabrati ,prepoznati onaj koji je točan. TESTOVI REPRODUKCIJE: 1)ESEJSKI TESTOVI(Prelazni oblik između skolskog pismenog ocjenjivanja i testova znanja.Traže se dugački odgovori.Zadaci se ocjenjuju sa vedim brojem bodova.Ovi testovi pružaju vecu mogudnost samostalnog misljenja i odlučivanja); 2)TESTOVI DOPUNJAVANJA ILI PRISJEDANJA(Ovaj oblik se sastoji iz pitanja na koje treba dati odgovor jednom ili dvije riječi ili treba dopuniti izostavljene riječi.U nekim se traže odgovori u vidu recenice,grafikona); TESTOVI REKOGNICIJE: 1)ALTERNATIVNI TESTOVI ILI TESTOVI DVOČLANOG IZBORA (Ispitanici trebaju odrediti da li su tvrdnje točne ili ne.Pozitivno:testovi su bliski zivotu,često problemi imaju samo dva rjesenja,vrlo su ekonomični,brzo se sastavljaju,rjesavaju i ocjenjuju.Negativno:zadaci su ponekad dvosmisleni, postoji velika mogucnost slučajnog pogađanja 50%(formula: R=I-N); 2)TESTOVI VIŠESTRUKOG IZBORA (Ovaj oblik testova se sastoji od pitanja i ponuđenih odgovora. Treba utvrditi koji su odgovori točni, koji su najtočniji i koji nisu točni. Broj ponuđenih odgovora se krede između 1 i 7.Pozitivno: nema pogađanja,moguce je ispitati razumijevanje principa, interpretaciju činjenica, potpuna je ojektivnost ocjenjivanja. Negativno: teski su za sastavljanje, rjesavanje je sporo, tesko je prinadi netočna ali prihvatljiva rjesenja. 3)TESTOVI SREĐIVANJA I UPOREĐIVANJA (Ovaj oblik zadataka sastoji se od jednog ili dva niza zadataka koje treba li urediti na određeni nacin ili međusobno povezati. Pozitivno: mogude je ispitati poznavanje veceg broja cinjenica i razumijevanje odnosa

među zadacima. Netočno: tesko se sastavljaju, potrebna je velika opreznost da se u zadacima ne sugerira moguci tocan odgovor). PERCEPCIJA(opazanje) je jedna od osnovnih kognitivnih funkcija koja predstavlja složen i aktivan proces traženja, odabira, primanja, obrade, organiziranja i tumacenja raznovrsnih draži koje djeluju na cula i nervni sistem. Produkt opažanja je opažaj koji je vise od prostog skupa osjeta jer predstavlja organiziranu i usklađenu slozenu cjelinu u kojoj svaki elemantarni čulni podatak ima svoje mjesto i značaj. Percepcija je psihički proces ili psihonervna aktivnost kojom se zahvada i upoznaje objektivna realnost,a nastaje djelovanjem razlicitih fizikalnih procesa iz okoline(ukljucujuci procese u vlastitom tijelu) na osjetne organe.PERCEPCIJA OBLIKA I FORMI- Danski psiholog Edgar Rubin je 1921g. ukazao na 4 razloga percipiranja figure u odnosu na pozadinu: 1) figura ima dovršen oblik, dok se pozadina cini bezobličnom; 2) čini se kao da se pozadina prostire i nastavlja iza figure; 3)figura se cini blize nama i točno je postavljenja u prostoru, dok je pozadina udaljena i nema svoje prostorne dimenzije; 4)figura je dominantnija i impresivnija od pozadine,dok je pozadina nesto sto se stapa sa okolinom. Sam Rubin je rekao da figura izgleda kao da dominira sviješdu,dok pozadina postaje dio opde okoline.ODNOS IZMEĐU POZADINE I FIGURE OSOBNOSTI FIGURE: 1) zauzima manji dio prostora,2) istupa naprijed, 3)stabilnija je u opazanju i pamdenju-otporna na promjene, 4)bogatija detaljima, 5)svjetlije i zasicenije boje, 6) nosilac znacenja-perceptivni događaj. OSOBINE POZADINE:1) veci dio,nezavrsena i amorfna, 2)povlaci se od promatraca u drugi plan,3)manje je stabilna,4)siromasnija detaljima,skromnijeg sadrzaja,bezlična, 5)tamnija i manje zasicene boje, 6)za nju je vezana veca diferencijalna osjetljivost promatrača, 7)nije nosilac perceptivnog značenja ili se u njemu njen udio ne izdvaja svjesno.PASLIKA (NAKNADNA SLIKA) ili paoset je vizualni dozivljaj koji nastaje nakon prestanka djelovanja podražaja. Postoje dvije vrste paslika:pozitivna i negativna.Pozitivna paslika je po kvaliteti jednaka prethodnom podražaju,nestabilna je,kratkog trajanja,pojavljuje se nakon kratkih i intenzivnih podražaja.Uzrok je zaostalo uzbuđenje senzora.Negativna je stabilnija,duze traje i komplementarna je kvalitetu podrazaja. Po obliku odgovara prethodnom podrazaju. Pojavljuje se nakon pozitivne paslike ili nakon nekog vremena latencije. Sinonim neg.paslike je sukcesivni kontrast. RAZLIKE IZMEĐU PERCEPCIJA I PREDSTAVA: 1)predstave su centralnog porijekla, 2)predstave imaju svoj subjektivni okvir. Apstraktne su i mogu nastati

samostalno,a percepcije su uvijek vezane za pozadinu na kojoj predmet stoji,3)predstave su siromasnije,blijeđe,slabije ali dinamičnije, 4)predstave su blize covjekovu iskustvu i znanju, a opazaji realnosti, 5)kod predstava postoje stalne transformacije koje se odvijaju u 3 pravca:gubljenje detalja i smanjivanje zivosti i intenziteta,dodaju se novi detalji iz ranijeg iskustva, zadrzava se opda šema slična svim kasnijim opažanjima, 6)izazivanje predstava traži vecu aktivnost i napor subjekta. GEŠTALTISTIČKI PRINCIPI: 1. PRINCIP BLIZINE-slični jednostavni likovi koji su prostorno ili vremenski blizu percipiraju se kao cjeline 2. PRINCIP SLIČNOSTI-slične draži se grupiraju u cjelinu 3. PRINCIP ZATVORENOSTI- nezavršene figure se opažaju cjelovitim 4. PRINCIP DOBRE FORME-određenje konfigracije draži(simetričnost,uravnotezenost,skladnost,potpunost) se percipiraju kao cjeline 5. PRINCIP ZAJEDNICKE SUDBINE- linije,točke,šare,likovi koji „idu“u istom smjeru se percipiraju kao cjeline 6. FIGURA-POZADINA (izgleda da figura lezi na osnovi ili ispred nje) Na naše opažanje djeluju: FIZIČKI FAKTORI(intenzitet i trajanje podražaja), PSIHOLOSKI(psiholoske osobine pojedinca), FIZIOLOŠKI(osobine osjetnog analizatora) i SOCIJALNI FAKTORI(utjecaj drugih,motivacija,kulturne norme). FAKORI PERCEPCIJE: 1.fizičke karakteristike podrazaja(intenzitet, trajanje,organizacija elemenata);2.anatomsko-fiziološki faktori (ispravnost senzorskih organa,aferentnih živaca i odgovarajudih centara u kori velikog mozga); 3.psihološki faktori (utjecaji motivacije,iskustva,inteligencije,emocija), 4.socijalni faktori(utjecaj vedine). PRISTUPI U TUMAČENJU NASTANKA PERCEPCIJE: 1.KONSTRUKTIVISTIČKO GLEDIŠTE( centralne strukture imaju presudnu ulogu u interpretaciji informacija jer oni, obradom neuralnih informacija i njihovim tumačenjem na osnovu ranijih pohranjenih informacija( znanje i iskustvo) oblikuju percepciju) 2.DIREKTNI PRISTUP(nije potrebna centralna interpretacija, jer senzorni mehanizmi stvaraju kod u kojem su sačuvane bitne karakteristike vanjskog podražaja) 3.KOMBINACIJA 1.i 2. ( percepcija je cviklički proces u kojem postoje kognitivne srukture koje upravljaju obradom informacija i senzorne informacije kojima je potrebno vrlo malo učede centralnih struktura)

OPAŽANJE DRUGIH OSOBA je tehnički izraz kojim se označava opažanje i ocjenjivanje drugih,njihovog izgleda,ponašanja i njihovih namjera, emocija, motiva,osobina ličnosti.Opažanje ljudi se razlikuje od opažanja objekata po: 1)složenije je,jer su ljudi dinamčniji u mijenjanju, a objekti su stabilni u dugim vremenskim periodima; 2)osobine drugih ljudi doživljavamo kao nositelje određenih namjera i akcija, a fizičke objekte kao pasivne;3)kod opažanja drugih osoba postoji interakcija između opažatelja i opaženog, dok kod opažanja predmeta nema nikakve naglašene interakcije; 4)kod opažanja osoba svjesna komponenta je vise naglašena; 5)svijest da nas drugi percipiraju mijenja naše ponašanje; 6)osobine ličnosti,emocije nisu neposredno pažljive,o njima donosimo sudove zakljucivanjem. KARAKTERISTIKE PERCEPCIJA 1)PREDMETNOST-objekt se u svijesti održava kao predmet koji ima sadržinu,prirodu i namjenu.To je za orijentaciju dobro;2)OSMIŠLJENOST dopunjuje se ranijim iskustvom,utječu viši mentalni procesi; 3)SELEKTIVNOSTaktivan proces,izbija objekt koji se opaža,a sve ostalo je pozadina; 4) CJELOVITOST; 5)KONSTANTNOST-na mrežnjači slika predmeta na 10m je dva puta veda nego na 20m. Mozak uzima u obzir različita rastojanja a zadržava konstantnost veličine objekta. GREŠKE U OPAŽANJU DRUGIH OSOBA : halo efekat,projekcija,stereotipije,greška blagost/strogost,greška kontrasta,greška uprošdavanja,greška centralne tendencije, metaforička generalizacija, greška implicitne teorije.OPAŽANJE DRUGIH OSOBA: 1)PRINCIP BLIZINE,SELEKCIJE,ASIMILACIJE I KONTRASTA. VRSTE PAMDENJA 1) SENZORNO PAMDENJE-senzori posjeduju vlastiti sistem memorije koja zadržava informaciju iz okoline do nekoliko sec.U čulu vida zadržava se samo pola sekunde a u čulu sluha 3-4 sec. 2)KRATKOTRAJNO PAMDENJE-brzo kodiranje i selektiranje informacija koje traje do 20sec,najdalje do 1min. Naziva se i radno pamdenje zato što se u njemu odvijaju procesi kada razmišljamo ili riješavamo problem. 3)DUGOTRAJNO PAMDENJE-jedan broj informacija iz senzornog i krat.pamdenja odlazi u dugotrajno pamdenje. Kapacitet ovog pamdenja je praktično neograničen. VRSTE UČENJA: 1)KLASIČNO UVJETOVANJE-proces učenja se sastoji u povezivanju prirodnog neuvjetovanog stimulusa(podražaja,draži) sa neprirodnim stimulusom.Iz tog povezivanja pojavljuje se prirodna reakcija na neprirodnu draž. 2)UČENJE POKUSAJIMA I POGREŠKAMA-u procesu učenja radnje koje vode uspjehu se učvršduju a koje vode ka pogrešci se gube.U

procesu učenja putem pokusaja i pogrešaka određeni činovi organizma bivaju automatski učvršdeni ili eliminirani,u zavisnosti od posljedica tj.efekatapozizivnih ili negativnih do kojih dovode.Ovo čenje se naziva i instrumentalno učenje. 3) UČENJE UVIĐANJEM-najvisi oblik učenja koji se ispoljava uinteligentnom rješavanju problemske situacije uviđenjem bitnih odnosa u njoj.Naglo se dolazi do točnog rješenja, u istoj situaciji naredno ostvarenje se ostvaruje direktno, dolazi do generalizacije uspješnog načina rješavanja situacije. 4)VERBALNO UČENJE-u ovom vidu učenja ştimulusi i odgovori su dati kao verbalni simboli-jednostavno učenje besmislenih slogova, mehanicko učenje riječnika ili stihova iliuviđanje složenih verbalnih situacija. MIŠLJENJE je mentalni,pretežno simbolički proces kojim se shvata i unosi neki poredak u spoljnu i unutrašnju realnost. Definira se kao proces apstrahiranja, zaključivanja, poimanja, suđenja,zamisljanja i sjecadnja. U literaturi se ukazije na uže i šire značenje mišljenja.Šire značenje se označava pojmovima: “sjedam se“,“namjeravam,predstavljam sebi,mozgam,maštam“.U širem značenju je ukazano da je mišljenje svaki psihički proces koji se odvija bez prethodnog draženja.Sve sto spada u apstrahovanje, poimanje, zaključivanje, suđenje,zamisljanje i sjedanje je mišljenje.U užim definicijama se ističe da je mišljenje: 1)rješavanje problema simboličkim sredstvima odnosno pojmovima ili opdim principima; 2)psihički proces kojim otkrivamo suštinska svojstva stvari i pojava i zahvadamo njihov odnose,3)mentalni,pretezno simbolički procesi kojima se shvata i unosi poredak u spoljnu i unutarnju realnost. VRSTE MIŠLJENJA:1 )MIŠLJENJE PREMA VRSTI SIMBOLA:može biti KONKRETNOI APSTRAKTNO2.)PREMA KORISNOSTI PRODUKATA: NEPRODUKTIVNO i PRODUKTIVNO, 3.)PREMA REALISTIČNOSTI: REALISTIČNOi IMAGINATIVNO 4.)PREMA LOGIČNOSTI: INDUKTIVNO I DEUKTIVNO, 5.)PREMA ASPEKTIMA STVARALAŠTVA: KONVERGENTNO I DIVERGENTNO. KARAKTERISTIKE MIŠLJENJA:1)misaoni procesi su prikriveni,implicitni procesi koji se ne mogu neposredno opažati 2)misaoni procesi su simbolički procesi. Obilježava ih upotreba simbola koji predstavljaju objekte 3)pojmovi su produkt mišljenja ali su oni i preduvjeti apstraktnog mišljenja 4)misljenje je najsloženiji kognitivni proces po kojem se čovjek ponajviše razlikuje od životinja 5)fiziološku osnovu misljenja cine složeni procesi u živčanom sustavu,osobito u kori velikog mozga 6) mišljenje je oblik posrednog spoznavanja stvarnosti. TEORIJE O PORIJEKLU GOVORA: DING-DONG TEORIJA poznata je i kao „mistična

teorija“.Neki predmeti imaju sposobnost da kod pojedinca izmamljuju glasove.Kada se zvuci pojave čovjek ih povezuje sa predmetima i ti zvuci postaju znaci. BOU-VOU TEORIJA poznata je kao „imitacijska teorija“.Govor je nastao oponašanjem zvukova koje prouzrokuju životinje i stvari.Onomatopejske riječi se kasnije mijenjaju.PUH-PUH TEORIJA poznata kao „interakcijska teorija“.U raznim situacijama pojavljuju se nenaučeni emocionalno glasovni odgovori.Slab miris“uh“, bol“au“,dobar okus“mmm“.To je proces označavanja i sporazumijevanja među ljudima. JAM-JAM TEORIJA ovu teoriju je formulirao Piaget na osnovu korisnosti izraza.Pokreti usta i grla su samo dio cjelokupnog operiranja premetima. Mljaskanje ustima je dio hranjenja.To su glasovi koji kasnije prelaze u simbole za komuniciranje.BABLE-BABLE Thorndike tvrdi da su ljudi živedi u skupinama imali razvijene predstave o predmetima i drugim ljudima.Oni su spontano ispustali glasove koji su bili povezani sa predmetima. KLASIFIKACIJA MOTIVA: 1)UROĐENI-STEČENI,2) PRIMARNI(koji počivaju na urođenim potrebama i oni koji su bitni za biološku i socijalnu sigurnost)SKUNDARNI, 3) BIOLOŠKI-SOCIJALNI-PERSONALNI 4) BIOLOŠKI:urođene tjelesne potrebe ali i one koje nisu urođene:pusaci, alkoholičari,narkomani 5)SOCIJALNI-nisu izazvani nedostatkom u organizmupotreba za društvom,za zajednistvom 6)PERSONALNI-karakteristični za pojedinca,osobna interesovanja.Biološki motivi-glad, žeđ, potreba za kiseonikom,seksualni nagon,potreba za snom,potreba za senzornom stimulacijom.Lični motivi-za postovanjem,samopostovanjem,samoostvarenjem,licnim identitetom,za afirmcijom. Socijalni motivi-afektivna vezanost, altruizam, druzeljubivost, agresivnost, sebičnost,neprijateljstvo. MOTIVACIJA je složen psihički proces pokretanja,usmjeravanja i reguliranja djelatnosti usmjerene ka određenom cilju(Rečnik psihologije). Motivacija je takvo stanje u kojem smo „iznutra“ pobuđeni nekim potrebama, porivima, težnjama,željama ili motivima, a usmjereni prema postizanju nekog cilja koji izvana djeluje kao podsticaj za ponašanje( Psihologijski riječnik). Motivacija je jedan specifični hipotetizirani proces koji diferencijalno energizira izvjesne odgovore, i tako ih čini dominantnim nad drugim mogucim odgovorima na istu situaciju.KLASIFIKACIJA MOTIVA-David Krech i Richard Crutchfield dijele motive prema 4 opda cilja ljudskog ponašanja( 4 opda cilja covjeka)-opstanak, sigurnost, zadovoljstvo i stimulacija- na 3 grupe:1.MOTIVI POMANJKANJAopstanak i sigurnost se ispoljavaju u ovim motivima .Čovjek želi da otkloni

deficit,razaranje, neugodnost,da izbjegne opasnost, strah ,anksioznost,ustvari da reducira tenziju; 2.MOTIVI OBILJA-zadovoljenje i stimulacija izražavaju ove motive.Čovjek želi da doživi zadovoljstvo, priznanje, da saznauči iotkriva.Ovi motivi povedavaju tenziju. KLASE SPECIFIČNIH MOTIVA- unutar opdih ciljeva se nalaze specifični motivi i to MOTIVI KOJI SE ODNOSE NA TIJELO LIČNOSTI, MOTIVI KOJI SE TIČU ODNOSA LIČNOSTI I SREDINE,KOJI SE TIČU ODNOSA POJEDINACA SA DRUGIM LJUDIMA I MOTIVI KOJI SE ODNOSE NA VLASTITU LIČNOST.KONFLIKTI: 1. Interpersonalni-intrapsihički 2. Istovremeno javljanje uzajamno isključivih potreba tako da ometaj ponasanje usmjereno ka cilju 3. Privlačenje-pribjegavanje(cilj koji vezuje dvije nespojive reakcijeambivalencija 4. Dvostruko priblizavanje-konflikt 2 privlačna cilja,jedan isključuje drugi 5. Dvostruko izbjegavanje-dvije nespojive reakcije ka izbjegavanju objekta EKSTRINZIČNA MOTIVACIJA(vanjska) je motivacija kojoj je porijeklo u faktorima izvan individuuma,a ne unutarnjim pobudama.Sve ono sto nas izvana navodi na aktivnost i određuje njen smjer,intenzizet i trajanje.Ovisi o mogudim materijalnim i socijalnim dobicima INTRINZIČNA MOTIVACIJA (unutarnja) je ona motivacija kod koje je potreba nastala iz unutarnjih pobuda,a zadovoljstvo proizlazi iz same te aktivnosti ili njezina značenja, a ne zbog vanjskih razloga. Sve ono sto nas iznutra navodi na aktivnost i određuje njen smjer, intenzitet i trajanje.Neovisna je o mogudim materijalnim i socijalnim dobicima(učenje motivirano znatiželjom,interesom za sadržaj učenja).Naslijeđena tendencija za učenjem, istraživanjem,traženjem novosti i izazova,iskoristavanjem vlastitih sposobnosti i talenata i za realizacijom svih svojih potencijala,koja je nužna za kongnitivan i socijalan razvoj i predstavlja osnovni izvor radosti i vitalnosti u životu. Iako je urođena,njeno održavanje i pojačavanje traži poticajne uvjete i lakomože biti poremedena raznim nepoticajnim uvjetima. TEŽNJE: u djetinjstvu za zadovoljstvom, u mladosti za uspjehom u zrelosti osjedajem dužnosti, u starosti težnja za razumijevanjem.POTREBA ZA SAMOSTVARENJEM:želja za kontinuiranim rastom i razvojem,koristenje vlastitih mogucnosti i sposobnosti,težnja za ispunjenjem,težnja za cjelovitom spoznajom,prihvadanje i spoznaja vlastite prirode,postizanje i očuvanje integriteta ,realistična usmjerenost,prihvadanje sebe i drugih,ispoljavanje spontaniteta,usmjerenost

na problem,samostalnost i neovisnost,traženje samode i privatnosti,poštivanje novih ideja i zanimljivih ljudi,ne miješanje sredstava s ciljevima,razvijenost smisla za humor,opiranje konformizmu,preferencija stvaralaštva.VRSTE MEHANIZMA ODBRANE  Represija-potiskivanje neprihvatljivih sadržaja iz svijesti  Racionalizacija- opravdanje postupaka,neuspjeha obezvrjeđivanjem cilja ili veličanjem slabog uspjeha  Projekcija- sopstvena negativna osjedanja ili osobine se pripisuju drugima  Reaktivna formacija- ispoljavaju se suprotna osjedanja i impulsi od prvobitnih  Izolacija- snažni afekti se ne doživljavaju,kao da su „zaleđeni“  Negacija- osoba se prema problemu odnosi kao da ne postoji,problem se ispoljava u ponašanju a negira u svijesti(alkoholizam)  Regresija- vradanje na prevaziđene oblike ponašanja(enureza,tepanje)  Fantazija- zadovoljenje potreba u mašti,privremeno rasteredenje i zadovoljstvo  Sublimacija- zreli mehanizam odbrane,ne blokira psihičku energiju, zadovoljenje potrebe usmjerava kroz drustvenu prihvatljivu aktivnost( umjetnost)  Identifikacija-usvajanje tuđih osobina da bi razrješio konflikt,zadovoljile lične potrebe za samovrednovanjem sa idolom, za smanjene ugrožnosti sa agresorom, da se smanji separaciona tuga sa izgubljenom osobom. Funkcija mehanizma odbrane-protektivna uloga u intrapsihičkoj ravnoteži,ovladavanje anksioznošdu usljed neprihvatljivih osjecanja.Ciljočuvanje samopoštovanjaIzrazito primitivni mehanizmi kojima se grubo narusava princip realnosti, velik utrošak energije, ekscesivno i rigidno se koriste isti mehanizmi. DEFINICIJA EMOCIJA-U najsirem psihološkom smislu termin emocija odnosi se na uzbuđeno stanje organizma koje se manifertira na 3 sasvim različita ačina: 1) EMOCIONALNIM DOŽIVLJAJEM( osoba osjeda bijes), 2)EMO.PONAŠANJEM(osoba grdi i napada svog mučitelja) 3)FIZIOLOŠKIM PROMJENAMA U TIJELU(krv jurne u lice,srce ubrzano radi). BAZIČNE EMOCIJE: -rano se javljau tokom individualnog razvoja,-zajedničke su

ljudima i visim primatima,-kulturno su univerzalne,-imaju specifičnu fiziološku osnovu,-najčešde navođenje:strah,bijes,radost,tuga,gađenje. KLASIFIKACIJA EMOCIJA: 1. PRIMARNE EMOCIJE-strah,radost,gnjev,tuga 2. KOJE SE ODNOSE NA ČULNU (SENZORNU) STIMULACIJUbol,odvratnost,užas, uzivanje 3. KOJE SE ODNOSE NA SAMOOCJENU-sram,ponos,osjedaj krivnje 4. EMOCIJE KOJE SE ODNOSE NA DRUGE LJUDEljubav,mržnja,sažaljenje 5. VEZANE ZA PROCJENJIVANJE – humor,ljepota,čuđenje 6. VEZANE ZA RASPOLOŽENJE – anksioznost,neraspoloženost,odusevljenje FUNKCIJE EMOCIJA: pripremaju nas na akciju(veza između vanjskih događaja i ponašanja), oblikuju nase buduce ponašanje(djeluju kao potkrepljenje),pomažu nam u regulaciji socijalnih interakcija(pomažu onima koji nas promatraju da nas bolje razumiju.EMOCIJE VEZANE ZA SENZORNU STIMULACIJU- stanje prijatnosti ili neprijatnosti u kontaktu sa cullnim senzacijama.BOL-povreda ili poremedaj-subjektivna osjetljivost i prag tolerancije individualan,zavisi od kognitivne procjene stepena ugroženosti i situacije.ODVRATNOST-kontak sa objektom koji izaziva otpor-ljigavo,prljavo,insekti,pacovi,moralno negativna procjena ljudi. NEZADOVOLJSTVO-fizička neprijatnost(zima), ZADOVOLJSTVOfizička prijatnost(dodir,toplina).MODIFIKACIJA CANNON-BARDOVE TEORIJE Elektrofiziološki opiti električnih potencijala korteksa su pokazali da u emocijama nastaje tipična aktivacija kore velikog mozga,- Lindsley ukazuje na značaj retikularne formacije moždanog stabla,- Moruzzi i Mag dolaze do znaajnog otkrida o funkciji retikularne supstance moždanog stabla: otkrice onespecificnim ulaznim aktivacionim putevima koji reguliraju budnost i paznu vecim ili manjim bombardiranjem moždanih delija. –Ako retikularni centri na nivou mezencefanola diktiraju budnost korteksa,a na nivou talamusa pažnju onda je moguce i emocije tumaciti aktivacijom sa nekog drug nivoa moždanog stabla.STRAH I ANKSIOZNOST STRAH je reakcija organizma na neočekivane opasne situacije u kojima covjek nije u stanju suprostaviti se opasnosti.Strah ima 3 faze:FAZU ŠOKA, FAZU SAZNANJA O OPASNOSTI I FAZU PRILAGOĐAVANJA SITUACIJI. INTENZIVNI STRAH UTJEČE NA DRUGE PSIHIČKE FUNKCIJE:- koči intelektualne aktivnosti,-ometa mišljenje,-slabi usvojene

moralne principe,-smanjuje ili povedava motorne aktivnosti. Imamo 3 vrste straha:OBIČNI STAH (izvor mu je u vanjskom svijetu-izbjegavanjem izvora opastosti izbjegavamo i neugodne emocije, ANKSIOZNOST(izvor je u ličnosti i od toga se ne moze pobjedi) i BOLESNE VRSTE STRAHA (fobije-strah bez vidljiva uzroka). Govori se još i o strepnji,akitnom strahu,vrlo intenzivnom strahu i odloženom strahu.EMOCIJE VEZANE ZA SAMOOCJENU- poređenje vlastitog ponašanja sa postavljenjim ciljevima ili moralnim standardima.Uspjeh-ostvareni cilj,relativnost.Neuspjeh- neostvareni cilj ili prevelika cijena.Ponos- ponašanje u poređenju sa moralnim standardima,potvrđeno samopostovanje i vrijednosti,izuzetno,humano.Stid- prekršaj normi ili uobičajenih standarda.Krivica,kajanje- nanošenje štete ili propustanje sanse da se uradi nesto dobro,unutrašnji potkrepljivaci.EMOCIJE VEZANE ZA DRUGE LJUDEodnos prema osobama oko nas i poređenje vlastite ličnosti sa drugima. LJUBAV- pozitivan odnos prema drugom,uzbuđenje,nježnost,odanost,dopadanje,nedostajanje. LJUBOMORAdoživljaj neuzvradene ljubavi,potencijalni gubitak,ponašanje,povrijeđeno samopostovanje ili nesigurnost(trijada). ZAVIST-opažaj da drugi ima ono sto osoba nema, a zeli ili treba da joj prilpada(dijada). MRŽNJA-prisustvo,sjedanjem i mišljenjem o osobi,želja za unistenjem. JAMES-LANGOVA TEORIJA EMOCIJA: PODRAŽAJ (MEDVJED) →PERCEPCIJA (OPASNOST) →TJELESNE PROMEJEN (LUPANJE SRCA)→ EMOCIJA (STRAH)  Svjesno se iskustvo(emocija) pojavljuje NAKON sto kortekst primi signal o fiziološkim promjenama na periferiji  „Tuzni smo jer plačemo,preplašeni jer drhtimo“ (William James, 1884)  Fiziološke se promjene javljaju prve i mozak ih interpretira kao zasebno emocionalno iskustvo  Periferna teorija emocija PRIMARNE EMOCIJE- rano se javljaju,jednostavne situacije,vezane za upravljenost ponasanja ka cilju. RADOST-ostvaren značajan cilj koji se vrednuje,dobitak,visoka tenzija. GNJEV,BIJES- prepreka u zadovoljenju cilja,napetost,praznjenje, dozivljaj prepreke, inhibicija. STRAHugroženost,borba,bjekstvo,opasnost ili nepoznato.ŽALOST,TUGA- gubitak nečeg što se vrednuje,žaljenj,depresija.OSNOVNE KOMPONENTE EMOCIONALNE INTELIGENCIJE (EIQ)-EI je sposobnost i vjestina koristenja inteligencije u poslu, međuličnim odnosima i svakodnevnom životu.EI je

metasposobnost,osoben složaj dispozicija ličnosti, koji nam omogudava da uspjesno koristimo ne samo „hladnu“, apstraktnu inteligenciju nego i ostale sposobnosti i vjestine koje su neophodne za skladan,uspjesan i zdrav zivot. EI uključuje ove sposobnosti:  Mogucnost motiviranja samog sebe  Ustrajanje unatoč poteskocama i frustracijama  Razumijevanje osjedanja drugih (empatija)  Uspostavljanje i održavanje skladnih odnosa među drugim ljudima  Rjesavanje interpersonalnih konflikata  Samokontroliranje vlastitih emocionalnih stanja  Realno sagledavanje svojih mogucnosti i ispravan način upotrebe osjedanja, svjesnih i nesvjesnih psiho.mehanizama u interakciji sa drugim ljudima. STRUKTURA LIČNOSTI: SPOSOBNOSTI, TEMPERAMENT, KARAKTER, KONSTITUCIJA, POTREBE, STAVOVI. DIMENZIJE LIČNOSTI: 1. NOMOTEČNOST5. HOLIZAM-ELEMENTARIZAM IDIOGRAFIČNOST 6. HOMEOSTAZA-HETEROSTAZA 2. RACIONALNOST7. NASLJEĐE-OKOLINA IRACIONALNOST 8. SPOZNATLJIVOST3. SLOBODA-DETERMINIZAM NESPOZNATLJIVOST 4. SUBJEKTIVNOST9. REAKTIVNOSTOBJEKTIVNOST PROAKTIVNOST LIČNOST Ličnost je integrirano jedinstvo covjeka sa svim njegovim trajnim diferencijalnim karakteristikama i njemu svojstvenim oblicima ponašanja (Pieron). Ličnost je ono sto dozvoljava predviđanje neceg sto ce neka osoba uciniti u danoj situaciji.... Ličnost se odnosi na cjelokupno ponasanje pojedinca kako javno tako i ono ispod kože (Cattell).Ličnost je vjestina drustvenog ophođenja, ličnost pojedinca je izvor snažnog i izvanrednog utiska koje ostavlja na druge, ličnost pojedinca se karakterizira etičkim pojmovima. NAUČNO TUMAČENJE:Allport je 50 razlicitih definicija ličnosti svrstao u izvjestan broj sirih kategorija i to: 1. BIOSOCIJALNE DEFINICIJE-ličnost se izjednačava sa„vrijednoscu drustvenog stimulusa“

2. BIOFIZIČKE-korijeni ličnosti su usađeni u svojstvima ličnosti.Ličnost ima organsku stranu i stranu koja omogudava opažanje 3. OMNIBUS DEFINICIJE-nabrajanje pojmova koji su vazni za opisivanje ličnosti 4. INTEGRATIVNE-ličnost je obrazac,ustrojstvo,organizacija.Ličnost unosi red i sklad u sve različite oblike ponašanja pojedinca 5. JEDINSTVENE DEFINICIJE- Ličnost je ono sto čovjeka predstavlja,sto ga razlikuje od drugih,ono sto ga cini onim sto zapravo on jest FORMIRANJE KARAKTERA-Za razliku od temperamenta,karakter je slabo nasljedan, mijenja se tijekom zivota i sazrijeva u odrasloj dobi.Sastoji se od vrijednosti,ciljeva,nacina suočavanja s okolnostima te uvjerenja o samome sebi i okruženju. I opet, pojedinac nema osobita utjecaja na svoj karakter, nego na njega utječu roditelji, odgajatelji i okolina.SHVATANJA O KARAKTERUbiljeg,urezano,znak.Označava ključno obilježlje, svojstvo koje daje pečat nekom predmetu, fenomenu ili organizmu.Krade, svojstvo koje cini „prirodu“ stvari ili bida. Karakter je osobeni sklop izrazitih crta ličnosti, emotivno-motivacijskih, socijalnih,moralnih i konativnih po kojima se jedna osoba razlikuje od svih drugih. GUILFORDOVA PODJELA KARAKTERA:1) POTREBA ZA SLOBODOM- želja za slobodom od ograničenja i potreba za stvaranjem, 2)POTREBA ZA OSLANJANJEM NA VLASTITE SNAGE- samopouzdanje,a ne povođenje za drugima. 3)TEŽNJA ZA KONFORMIZOMOM U KULTURI I VLADAJUDIM OBILJEŽLJIMA-prihvadanje konvencionalnih, etičkih principa i povođenje za njima, 4)POŠTENJE-a ne varanje,ne laganje.CLONINGEROVA PODJELA TEMPERAMENTA: 1.IZBJEGAVANJE BOLI( HARM AVOIDANCE), 2.TEŽNJE NOVOTARIJA( NOVELITY SEEKING), 3. OVISNOST O NAGRADI(REWARD DEPENDENCE) I 4. USTRAJNOST (PERSISTENCE). DEFINICIJA I KLASIFIKACIJA TEMPERAMENTA- Temperament je nacin emocionalnog reagiranja, način mobilizacije energije kojom čovjek raspolaže. HIPOKRATOVA PODJELA: o SANGVINIK-prevladava krv,brzo reagiranje,slaba i kratkotrajna osjedanja,lako mijenja raspolozenje o MELANKOLIK-prevladava crna žud,rijetko reagira ali kada reagira on reagira intenzivnim osjedanjem i dugo,a naročito u vezi sa njegovom ličnošdu. Teško se odlučuje,slabo pokretljiv,osjeda tugu i zabrinutost

o KOLERIK-prevladava zuta žud, jaka osjedanja,lako se odlucuje na akciju,cesto se uzbuđuje.Lako se naljuti, često je u sukobu o FLEGMATIK-prevladava flegma,rijetko i sporo reagira, slaba osjedanja. Miran, staložen, slabo osjetljiv i slavo pokretljiv. PAVLOVLJEVA PODJELA- sangvinik (zivahan tip), kolerik(neobuzdan tip), flegmatik (miran tip) i melankolik (slab tip) .PODJELA OSOBINA LIČNOSTI (Guilford): 1.TEMPERAMENT (kako, na koji način osoba radi), 2.SPOSOBNOST (kako osoba dobro nesto radi), 3.MOTIVI (radi čega osoba nesto radi). MANIFESTACIJE TEMPERAMENTA. Guilford razlikuje 15 faktora koji leže u osnovi ponašanja covjeka.Oni se dijele na 3 grupe faktora koji s manifestiraju: 1. U različitim aktivnostima, 2. U emociionalnim reagiranjima i 3.u ponasanju vezanom za druge ljude. RAZLIČITE AKTIVNOSTI: samopouzdanje- nesigurnost, živost- tromost, impulsivnost- promisljenost, objektivni odnos- preosjetljivost, uzdrdljivostneobuzdanost.EMOTIVNOM REAGIRANJU: vedrina-potistenost, emocionalna zrelost-emo.nezrelost, hladnokrvnost-nervoznost, trajanje raspolozenjamijenjanje raspolozenja, uravnoteženost-energicnost. PONASANJA PREMA DRUGIMA: sigurnost-plašljivost, samostalnost-oslanjanje na druge,socijalna incijativa-pasivnost, prijateljski odnos-neprijateljski, tolerantnost-kritizerstvo. GULIFORDOV MODEL INTELEKTA: Gulferd tvrdi da se inteligencija može posmatrati više dimenzionalno i sa 3 aspekta: SADRŽAJA, MENTALNE OPARACIJE I REZULTATA. Model pokazuje postojanje 120 faktora inteligencije( 4 sadržaja, 5 misaonih operacija i 6 proizvoda). INTELIGENCIJA je posebna vrsta energije koju možemo razumijeti na osnovu efekata koje izaziva: uspostavljanje odgovarajucih asocijacija među događajima,, pravilno izvođenje zakljucaka iz nekih tvrdnji, razumijevanje značenja riječi, rjesavanje jednostavnih racunskih problema. Binet tvrdi da inteligenija ima 4 bitne odlike: razumijevanje datog, invencija, direkcija i cenzura. Visoko kreativne osobe imaju razvijenu divergentnu kognitivnu strukturu, a visoko inteligentni konvergentno kognitivnu strukturu.STENBERGOV KONCEPT INTELIGENCIJE- Kreativno pametne osobe su slične dobrim ulagacima: „Uspjesno inteligentne osobe kupuju jeftino, a prodaju po visokim cijenama. Prkose masi a vremenom je počinju predvoditi“. USPJESNO INTELIGENTNE OSOBE IMAJU OVA SVOJSTVA: svijest o vlastitoj učinkovitosti, sposobnost da se odupru negativnim očekivanjima i procjenama drugih, aktivno traže uzore, traže okolinu u kojoj de

modi djelovati uspjesno, izvlače maksimum iz svojih intelektualnih mogudnosti, a nadomjestaju i ispravljaju slabosti, žele se razlikovati od drugih...FAKTORSKA TEORIJA R.B.CATTELLA- Jezgro teorie sposobnosti čine 2 opda faktora i širi grupni faktori: fluidna intelignecija, kristalizirana, opda fluentnost, faktor vizualizacije i faktor kognitivne brzine. FLUIDNA INTELIGENCIJA je nezavisna od učenja, mjeri se testovima brzine i testovima „slobodnim od kulture“, ogleda se u brzom rjesavanju problema, karakterizira se brzinom učenja novih oblasti. KRISTALIZIRANA se razvija pod utjecajem obrazovanja i iskustva. Mjeri se testovima snage, dostiže maksimum poslije 20 godine i ne opada sa starošdu. Zavisi od kulturnih okvira, školskih programa i godina skolovanja.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->