P. 1
CMT postupak

CMT postupak

|Views: 270|Likes:
Published by Davor Volarić

More info:

Published by: Davor Volarić on Jul 13, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/17/2015

pdf

text

original

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET STROJARTSVA I BRODOGRADNJE ZAVOD ZA ZAVARENE KONSTRUKCIJE

CMT POSTUPAK
Seminarski rad iz Strojeva i opreme za zavarivanje PI

Nositelji kolegija: Dr. sc. Zoran Koţuh Dr. sc. Branko Bauer Mentor: Mag. ing. Jozef Tunić

Student: Davor Volarić 0035172515 KIRP

Zagreb, veljača 2011.

........ 6 6................................................................................................ I 1.......................................... 3 4............................................... Zaključak ................................................................. Kompenzator povrata ţice ... 9 8.................................. 2 2.. Pištolj za zavarivanje ........... Uvod ........................................................................................................................ 5 5................................................... MIG/MAG zavarivanje ........................................................................................................................ CMT postupak .......... 6 6......................................................................................................................................................... 11 .......1.......................................................................................................................................... 1 2........1.................... Oprema za CMT postupak zavarivanja ......................................................................................................................... 10 9....................................................................................... Nedostaci CMT postupka ............................. Općenito o elektrolučnom zavarivanju ..................... Prednosti CMT postupka ........................................2.......... 8 7................................................................ Literatura ............ Područja primjene CMT postupka zavarivanja ............... 7 6......... 2 3.......SADRŽAJ Popis slika ......................

Lim debljine 0..................... Sučeoni zavar aluminijskih limova debljine 0..................8 mm izveden CMT postupkom [6] ......................... 9 Slika 7.. Kod CMT postupka nema rasipanja kapljica materijala izvan el......... Kompenzator povrata ţice [6] ....................................................................................................................................... Ciklus CMT postupka [1] .................Popis slika: Slika 1.......5 mm uz zazor od 2 mm [8] ......................... 6 Slika 4.........................................8 mm prilemljen na lim debljine 1.................................. 4 Slika 2.. 9 I ...... luka i taline [7] ............................................ 8 Slika 6........................ Pištolj za zavarivanje [4] . 7 Slika 5........ Shematski prikaz sustava za automatsko CMT zavarivanje [6] ....... 5 Slika 3.....................

manje deformacije. Razvila ga je Austrijska kompanija Fornius International GmbH te danas na trţištu nudi kompletnu opremu i podršku za primjenu CMT postupka. cold metal transfer) postupak zavarivanja je novija inačica MIG/MAG postupka zavarivanja koji unazad tri do četiri godine postupno prelazi u primjenu. Kod CMT postupka dijelovi koje zavarujemo i područje zavara su hladniji tokom procesa zavarivanja nego kod konvencionalnih postupaka zavarivanja pa odatle dolazi takav naziv. Kompletan proces zavarivanja uključujući i gibanje ţice je digitalno upravljan a to je i jedna od bitnih razlika u odnosu na konvencionalne procese zavarivanja. 1 . Cold (hladno) u nazivu postupka je teško povezati općenito sa zavarivanjem. mogućnost zavarivanja jako tankih limova od 0.3 mm debljine. Ispočetka se proces primjenjivao pri automatiziranom i robotskom zavarivanju a odnedavno je prilagoĎen i za ručno zavarivanje. Tako smanjen usnos topline donosi bitne prednosti npr. visoka brzina zavarivanja te što je vrlo bitno. UVOD CMT (eng. pocinčanih limova s čelikom i aluminijem). CMT postupak karakteriziraju mogućnost meĎusobnog zavarivanja različitih metala (npr.1.

u nekim slučajevima se postavljaju specifični zahtjevi.2. Svaki od ovih postupaka koristi toplinu električnog luka za taljenje dodatnog i osnovnog materijala i odgovarajuće izvore električne struje. Konvencionalni postupci elektrolučnog zavarivanja su MIG/MAG. 2. Zaštitni plin je ili inertan (MIG) ili aktivan (MAG). i činjenica da ih je vrlo jednostavno automatizirati. EPP i zavarivanje punjenom elektrodnom ţicom u zaštiti plina ili zavarivanje samozaštitnom ţicom. 2 . Visoka produktivnost. CO2. su glavni faktori koji su pomogli njihovoj rasprostranjenosti. a dodatni materijal je sama elektroda ili ţica za zavarivanje. omogućena s tom metodom. da se ţica dodaje preko pištolja za zavarivanje i u električnom luku se rastali . koji prolazi kroz zaštitnu sapnicu. Inertan plin je onaj koji ne reagira sa talinom zavara.Tu spadaju argon i helij. koja prenosi električni tok. a dok aktivni plinovi sudjeluju u procesu.izmjenična i istosmjerna. OPĆENITO O ELEKTROLUČNOM ZAVARIVANJU Pod pojmom elektrolučnog zavarivanja smatraju se postupci zavarivanja koji kao izvor topline koriste električni luk uspostavljen izmeĎu elektrode i osnovnog materijala. štiti električni luk i talinu zavara. Izvori izmjenične struje su transformatori. Ţica ima dvije uloge.MIG) i zavarivanje u atmosferi aktivnoga plina (Metal Active Gas . i to je npr. Zaštitni plin. uspostavljanje luka bez dodira s elektrodom i ispravljanje nesimetrije struje kod TIG postupka. a istosmjerne struje ispravljači i pretvarači. kao što je impulsna struja kod MIG/ MAG postupka.1. Princip MIG/MAG zavarivanja je. i ujedno je dodatni materijal. MIG/MAG postupak Zavarivanje u zaštitnoj afmosferi inertonga plina (Metal Inert Gas . Ona je elektroda. TIG.[9] Za elektrolučno zavarivanje se koriste obje vrste struje . Osim toga. Izvori struje moraju osigurati neophodnu jačinu struje i napon luka u nekom radnom opsegu.MAG) su dva najraširenija postupka zavarivanja. REL. kao i lako uspostavljanje luka i njegovu stabilnost.

pomicanje ţice je direktno uključeno (digitalno kontrolirano) u proces zavarivanja i prijenos metala se ostvaruje bez prskanja. Smanjen je unos topline. Ţica ponovno mjenja smjer i kreće se prema obratku do uspostavljanja električnog luka izmeĎu ţice i osnovnog materijala. 3 . Ţica se kreće prema radnom komadu do trenutka kad se uspostavi električni luk izmeĎu ţice i radnog komada. CMT POSTUPAK Tri su vaţna čimbenika koja razlikuju CMT postupak zavarivanja od uobičajenog MIG/MAG zavarivanja u kratkom spoju. uspostavljanjem električnog luka oslobaĎa se toplinska energija koja tali ţicu. IzvoĎenje CMT procesa se temelji na kontroli električnog luka tj. automatska regulacija) veći broj grešaka uslijed neodgovarajuće tehnike rada i parametara zavarivanja 3. električni luk se prekida i ţica se povlači natrag.natrag omogućava kontrolirano odvajanje kapljice.Prednosti MIG/MAG postupka zavarivanja su:[10] primjenjivost za zavarivanje svih vrsta materijala velika mogućnost izbora parametara i načina prijenosa materijala sa ţice za zavarivanje na radni komad u talinu zavara zavarivanje u svim poloţajima široki raspon debljina radnih komada velika učinkovitost i proizvodnost (od 5 do 8 kg/h)[11] pogodan za automatizaciju Nedostaci su: problemi kod dovoĎenja ţice špricanje kod zavarivanja kratkim spojevima sloţeniji ureĎaji (dovoĎenje ţice. počinje novi ciklus i cijeli postupak se ponavlja. To povlačenje ţice naprijed . U trenutku kad se kapljica odvojila jedan ciklus je završen.[8] Jedan ciklus CMT postupka prikazan je slikom 1. na kontroliranom uspostavljnju i prekidanju električnog luka.

Brzina i smjer kretanja ţice su definirani učestalošću uspostavljanja električnog luka. 4 . prosjek se kreće do 70 ciklusa u sekundi. Na taj način je reducirana količina topline u procesu zavarivanja i odatle riječ „cold“ u nazivu postupka. Slika 1. Ciklus CMT postupka [1] Kod konvencionalnog elektrolučnog postupka je visoka struja kratkog spoja nuţno konstantna da bi se odrţao električni luk i da bi došlo do prijenosa metala. digitalno je upravljana. dok kod CMT postupka ta vrijednost oscilira. nakon što se kapljica odvoji od ţice vrijednost struje ponovno raste dok se ne stvori električni luk.Broj ciklusa u sekundi varira i nije prethodno odreĎen. a ono što se tada dogaĎa u talini zavara odreĎuje kretanje ţice. Zapravo kretanje ţice odreĎuje što će se dogaĎati u talini zavara. Broj ciklusa ovisi o samom tijeku procesa. Dakle frekvencija osciliranja ţice odreĎuje se u toku procesa i nije konstantna. Dok je rastaljeni metal u kontaktu s radnim komadom vrijednost struje je tek tolika se da odrţi zatvoren strujni krug.

isto tako kretanje ţice je dvosmjerno. Te karakteristike eliminiraju loše svojstvo uobičajenih elektrolučnih postupaka kod kojih visoka vrijednost struje uzrokuje prskanje materijala. 5 . luka i taline [7] Sljedeća bitna prednost je mogućnost premošćivanja velikog zazora izmeĎu materijala te mogućnost sučeonog povezivanja tankih limova.4. Velika prednost CMT postupka je mogućnost meĎusobnog zavarivanja aluminija i čelika. Slika 2. Dakle kod CMT postupka nema rasipanja materijala izvan električnog luka i taline što rezultira smanjenjem troškova naknadne obrade površine. Kod CMT postupka nema rasipanja kapljica materijala izvan el. PREDNOSTI CMT POSTUPKA Tijekom CMT postupka vrijednost struje strujnog kruga doseţe vrlo male vrijednosti. CMT postupak nam to u potpunosti omogućava dok je to do sada bilo moguće samo uporabom lasera uz velika ograničenja. uštedom vremena i povećanjem produktivnosti. Problem kod uobičajenog elektrolučnog zavarivanja je što se uslijed jake struje tanki limovi rastale prije nego zazor bude zatvoren.

Veličina ručnog pištolja se takoĎer moţe gledati kao ograničenje. kompanija koja je razvila CMT postupak zavarivanja nudi punu podršku i opremu za primjenu CMT postupka. Slika 3. OPREMA ZA CMT POSTUPAK ZAVARIVANJA Fronius International GmbH. Shematski prikaz sustava za automatsko CMT zavarivanje [6] 6 . Ova karakteristika je veoma bitna jer izvor struje mora brzo dobiti informaciju o tome što se dogaĎa na mjestu zavara kako bi brzo reagirao i isporučio struju odgovarajućih vrijednosti parametara.5. U početku je bilo podrţano automatizirano i robotsko zavarivanje a odnedavno postoji podrška i za ručno zavarivanje Sustav za zavarivanje je potpuno digitalno kontroliran. naime zbog mogućnosti reguliranja smjera ţice (naprijed-nazad) u ručni pištolj je ugraĎen AC servo motor koji mu povećava masu i dimenzije. NEDOSTACI CMT POSTUPKA CMT postupak uz svoju inovativnost i prednosti koje donosi ima i nedostatke. Podrţana je iznimno brza meĎusobna komunikacija komponenata u sustavu.[12] 6. Ograničen je na zavarivanje tankih materijala maksimalne debljine 3 do 4 mm.

detaljnije o tome je napisano u sljedećim poglavljima. Kompenzator povrata ţice [6] 7 . 6. Slika 4. više ne moţe kompenzirati dovod ţice ali to se ne moţe dogoditi jer je motor zaduţen za dovod ţice podešen tako da kompenzator drţi konstantno napola punoga.Dvije najbitnije komponente sustava za CMT zavarivanje su pištolj za zavarivanje i kompenzator povrata ţice. izmeĎu spreminka ţice i pištolja se ugraĎuje kompenzator povrata ţice (wire buffer). Kako ne bi došlo do guţvanja ţice unutar sustava za dovod. Motor u spremniku ţice ima samo mogućnost pomicanja ţice prema naprijed. Ţica u kompenzatoru moţe biti smještena uz njegov donji rub kada je kompenzator „prazan“ ili se moţe podići do gornjega ruba i tada je kompenzator „pun“. Kompenzator povrata žice U CMT postupku ţica se pomiče naprijed i nazad pomoću AC servomotora koji je ugraĎen u pištolj za zavarivanje.1. Kompenzator sluţi za skladištenje ţice koja se skuplja kao višak zbog suprotnog smjera vrtnje elektromotora u sustavu za dovod ţice i servomotora koji vraća ţicu.

visokoosjetljivog AC servo motora koji omogućuje precizno dodavanje ţice i konstantan pritisak u električnom luku. Pištolj zajedno s motorom teţi oko 2 kilograma.6. Pištolj za zavarivanje Kompaktni pištolj za CMT zavarivanje sastoji od digitalno kontroliranog. Slika 5.2. Pištolj za zavarivanje [4] 8 .

Glavni problem kod elektrolučnog zavarivanja čelika i aluminija je pojava vrlo krhke intermetalne faze izmeĎu ova dva materijala.7. što je manje topline dovedeno tanji je sloj intermetalne faze. Slika 6.5 mm uz zazor od 2 mm [8] 9 . Što je ta intermetalna faza tanja bolja su mehanička svojstva spojenih dijelova.8 mm prilemljen na lim debljine 1. Ovim postupkom omogućeno je premošćivanje velikih zazora izmeĎu materijala. Vaţno područje primjene CMT postupka je spajanje čelika i aluminija. smanjen unos topline i zavarivanje bez štrcanja otvaraju nova područja primjene zavarivanja i lemljenja. Spajanje čelika i aluminija se široko primjenjuje u autoindustriji zbog zahtjeva za smanjenjem teţine šasije. PODRUČJE PRIMJENE CMT POSTUPKA ZAVARIVANJA Mogućnost dvosmjernog gibanja ţice. Lim debljine 0. Sučeoni zavar aluminijskih limova debljine 0. Debljinu intermetalne faze definira količina topline koja je prisutna u procesu zavarivanja.8 mm izveden CMT postupkom [6] Slika 7. Iz toga razloga je CMT postupak odličan izbor za zavarivanje čelika i aluminija.

ZAKLJUČAK Brzina zavarivanja.8. Sve prednosti koje donosi ovaj novi postupak zavarivanja te njegov daljnji razvoj zasigurno će doprinjeti poboljšanju i omogućiti tehnološki napredak u proizvodnji. Naknadnim dolaskom CMT ureĎaja za ručno zavarivanje dodatno se proširila primjenjivost CMT postupka. kvaliteta zavarenog spoja i čista površina zavara glavne su odlike CMT postupka zavarivanja koje povećavaju produktivnost i štede novac. 10 .

A. V.com/article/arcwelding/getting-autobody-welding-down-cold (11. On-line materijali.fronius.hr/sadrzaj.%20RAD. dostupno na: http://www. Welding thin with GMAW.thefabricator. Getting autobody welding down cold.. dostupno na: http://www.2004.ca/sitecore/content/Home/Welding_fume_extraction/Welding_techniqu es. Šijački-Ţeravčić. MIG/MAG varenje.pdf [12] CMT proces .: Mašinski materijali II deo.2010. Welding Application .org/wj/2005/06/038/ (14.01.2009.pdf (25. dostupno na: http://www.welding-robots.04. V.) [6] Fronius International GmbH. dostupno na: http://afrodita.2007. 2000. MIG-MAG (ZAV I)..nederman.) [2] Jergen Bruckner. dostupno na: http://www.php?app=cold+metal+transfer (17. LITERATURA [1] Nederman.fsb. Welding techniques..aspx (31.aws.php?op=modload&name=stud_dl&file=index [11] Sven Goecke.2010. M.2006) [8] Wesley Doneth.rcub.com/applications.com/global/en/products/upload/tandem.. Inc.o. CMT: Cold Metal Transfer.hr/zavkon/hrv/modules.png (15.9.11. dostupno na: http://www.o.ac.pdf [10] Katedra za zavarene konstrukcije.esab. dostupno na: http://www.2011.) [4] Machine Outil.04.rs/~rzoran/ZAVAELEKT. dostupno na: http://www. dostupno na: http://lindeplin.nova revolucija u digitalnom zavarivanju. dustupno na: http://www.2010. izdanje Mašinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. dostupno na: http://www.com/gfx/produits/3639-soudage-mig-mag-fronius. Cold metal transfer has a future joining steel to aluminium. dostupno na: http://www.php?gs=75 (18.11.com/article/fronius-usa-llc/welding-thin-with-gmaw (01. ĐorĎević.pdf 11 .04. FRONIUS CMT-Cold Metal Transfer.Cold Metal Transfer..machineoutil.%20SEMINAR/3.hr/upload/pdf/5.thefabricator. Milosavljević.) [3] Linde plin d.) [5] RobotWorx. Vukićević.dtzi. A.bg.) [7] FMA Communications.03.com/cps/rde/xbcr/SID-5F1DBAB835C7260F/fronius_international/40_0006_2419_44211_snapshot.05. Tandem MIG/MAG welding..) [9] Sedmak.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->