AKRILATI

‡ Akrilati to su esteri akrilatne kiseline po hemijskom sastavu.U Stomatologiji se najcesce koriste polimerizovani akrilati pa se ono nazivaju poliakrilati,i oni su esteri akrilatne kiseline.U St1omatologiji se najcesce koriste esteri poliakrilatne kiseline od kojih je najznacajniji metilmet akrilat.

SASTAV
‡ U STOMATOLOGIJU AKRILATI SE NALAZE U PRAH STANJU KAO POLIMERI I TECNOST STANJU KAO MOMOMER....NAJCESCE DOLAZE U KOMPLETIMA.....RAZLIKUJEMO HLADNO POLIMERIZRAJUCE IU TOPLO POLOLIMERIZIRAJUCE AKRILATE...HLADNO POLOMERIZIRAJUCI SE JOS NAZIVAJU JOS AUTO AKRILATI JER SE MOGU CAK POLIMERIZOVTI I NA SOBNOJ TEMPERATURI......

‡ ‡ ‡ ‡ ‡

SASTAV Prah: metil metakrilatpolimer Te nost: metil metakrliat monomer OSOBINE AKRILAT-R je pink boje . Kvalitet odgovara zahtevima standarda ISO 1567, klasa 1, tip II. Lako se priprema i veoma je pogodan za rad. Reparatura uradena AKRILATOM R po boji se ne razlikuje od akrilata proteze. Lako se obraduje i polira do visokog sjaja, Zahvaljuju i tome, mesto reparature se ne uo ava, jer je boja stabilna i ravnomerno rasporedena u masi. PR1MENA AKRILAT-R se koristi za reparature polomljenih i naprslih akrilatnih proteza, indirektno ili direktno podlaganje proteza, dodavanje zuba ili kukica u protezi i za jo mnoge druge potrebe u stomatolo koj ambulant! ili zubotehnickoj laboratory i. NA IN UPOTREBE Posle pa ljivog odstranjivanj preostalog voska . gipsani model treba premazati sa alginatnim izolacionim sredstvom (kao Sto je na ISOLANTE). Prah i te nost treba tako odmeriti da se dobije zapreminski odnos 2,5:1. Vreme me anja je 30 sekundi. Vreme za rad je 5 minuta. Preporu ujemo da se pripremljena sme a ve e u posudi sa pritiskom AT 2-2,5 barautrajanjuod 10 minuta. Vodu treba ugrejati do 50C Vremenske konstante ra unaju se od prvog kontakta praha i te nosti pri doziranju na temperaturi od 22C. NAPOMENA Te nost je lako zapaljiva. Nadra uje o i, sistem za disanje i ko u. U dodiru sa ko om moze izazvati preosetljivost. uvati posude na mestu sa dobrom ventilacijom. uvati odvojeno od izvora paljenja. Ne izlivati u kanalizaciju. Preduzeti mere protiv pojave stati kog elektriciteta. uvati na temperaturi do 25C.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡

ULAGANJE I POLIMERIZACIJA POTPUNIH PROTEZA
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Nakon klinickog dijela izrade potpune proteze i ispitivanja probnih baza sa zubima i okluzijskih odnosa u ustima pacijenta, prelazi se na tehnicki dio izrade potpunih proteza ± slijedi ulaganje u kivetu i polimerizacija. Prije procesa kivetiranja reci ce se ne to o polimerima, skupini kojoj pripadaju gradivni materijali za potpune i djelomicne proteze. Polimeri su visokomolekularni spojevi koji se sastoje od ponavljajucih jedinica (monomera) koji se procesom polimerizacije kovalentnim vezama povezuju u dug lanac. Ponavljajuca jedinica, odnosno monomer, izvorno je tekuceg stanja, medutim prilikom procesa polimerizacije i njihovog lancanog povezivanja dolazi do povecanog viskoziteta mase koji rezultira stvaranjem novonastalog krutog stanja. Najce ce se kao takav materijal upotrebljava akrilna umjetna masa koja je kao polimer sastavljena od metilmetakrilata. Upotreba tog materijala iroko je rasprostranjena zbog njegovog gotovo potpunog prijelaza u polimer, dobrog adhezivnog svojstva s metalom i porculanom, netopivosti u usnoj upljini, dobre termicke provodljivosti, neznatne apsorpcije vode, prirodnog izgleda, translucencije i biokompatibilnosti. U protetici se upotrebljavaju za: izradu baza proteza, repature proteza, izradu akrilatnih zubi, nagriznih ploca, individualnih lica, zagriznih ablona, faseta krunica i mostova, pojedinacnih akrilatih krunica i ostalog. Procese polimerizacije mo emo svrstati u kemijske, aditivne i kondenzacijske. U stomatologiji su najzastupljenije aditivna i kondenzacijska. Buduci da se aditivnom polimerizacijom polimeriziraju akrilati reci cemo ne to vi e o njoj. Ona ima lancani karakter, provodi se uz djelovanje topline, UV zracenja ili djelovanjem odredenih kemijskih spojeva. Vrlo va no svojstvo ove polimerizacije je da se odvija bez nusprodukata. Faze aditivne polimerizacije odvijaju se kao faza inicijacije u kojoj imamo pocetak lancane polimerizacije i sastoji se od toplinskog raspada molekula. Zatim slijedi druga faza, faza propagacije u kojoj se odvija medusobno spajanje molekula monomera u aditivni lanac makromolekula. U ovoj fazi dolazi do oslobadanja topline. Posljednja je faza terminacije u kojoj dobivamo stabilnu makromolekulu odnosno polimernu strukturu i to kopulacijom, disproporcioniranjem ili pak prijenosom lancane reakcije. Kondenzacijska polimerizacija je u odnosu na aditivnu, ona u kojoj nastaje nusprodukt, npr. amonijak, voda«

Osnovno je pravilo da broj i vrsta nosa a moraju odgovarati ili biti ve i od broja i vrste zuba koji se nadomje taju.‡ Krunice (navlake) protetski su nadomjesci kojima se zbog opse ne destrukcije preostalo zubno tkivo ili nadogradnja na neki na in presvla i bilo kombinacijom metala i keramike ili nekim drugim stomatolo kim materijalima. Mehani ka svojstva najlo ija su od svih krunica. Mogu se izraditi i u laboratoriju ali i u ordinaciji . zubi nosa i moraju biti najmanje jedan kutanjak i jedan pretkutnjak. ako nadomje tamo jedan pretkutnjak i jedan kutanjak.kao provizoriji za vrijeme izrade kona nog fiksnog protetskog rada. Estetski funkcija im je vrlo dobra no s vremenom mogu promijeniti boju i izgubiti povr inski sjaj. Kada te krunice slu e kao krajnja upori ta mosne konstrukcije nazivamo ih krunicama nosa ima. Kada se izrade u laboratoriju slu e kao dugotrajniji provizoriji i mogu u ustima ostati do otprilike 2 godine. Vrste krunica i mostova Prema vrsti materijala od kojih se izra uju krunice odnosno mostove mo emo podijeliti na: AKRILATNE POTPUNE METALNE KRUNICE FASETIRANE AKRILATNIM ILI KOMPOZITNIM MATERIJALOM METAL-KERAMI KE GALVANO KRUNICE .KRUNICE NA ZLATO-PLATINSKOJ FOLIJI POTPUNE KERAMI KE KRUNICE Akrilatne krunice Osnovna namjena im je privremeno nadomjestiti izgubljenu krunu zuba. a umetnute zube u bezubom prostoru nazivamo me u lanovima. ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ . Npr. Cijena im je najpovoljnija u odnosu na sve ostale krunice i mostove.

‡ . Totalne zubne proteze nadokna uju pacijentu anatomski i funkcionalni nedostatak vi e nego bilo koja druga proteza (oko. totalnim protezama pacijent dobija osje aj potpune nadokna enosti izgubljenih tkiva i funkcija Pacijentu se dakle omogu ava ivot zdrave i sretne osobe. Lije enjem totalnim protezama preventivno se djeluje i na op te zdravstveno stanje. nos. Prema nekim istra ivanjima. ruka. oko tre ini stomatoprotetskih pacijenata potrebno je lije enje jednom ili dvema totalnim protezama.‡ ‡ ‡ Za razliku od krezubosti. uho. Pojednostavljeno re eno. Ovim sredstvom nadokna uju se svi izgubljeni zubi i djelovi alveolarnog nastavka ime se omogu ava obnova naru enih funkcija. bezunost je stanje kada u ustima nedostaju svi zubi. Totalne zubne proteze vrsta su zubnih nadoknada kojim se lije e bezubi pacijenti. kada je u ustima preostao makar jedan zub. noga). u starosnoj dobi iznad esdeset godina ivota. Istra ivanja tako e pokazuju da je kod mla ih pacijenata e a bezubost u jednoj vilici dok je najve i broj pacijenata lije enih sa dvije totalne proteze.

.

mostovi se prema obliku i na inu vezivanja za zube nosa e (bru ene zube) mogu podijeliti u tri grupe: . Velika mana mu je lo a stabilnost koja mo e dovesti do gubitka i zuba koji nosi itavu konstrukciju. lo uticaj na zube koji ga nose kao i velika prijem tivost za plak. Priprema zuba za prihvatanje mosta je veoma sli no pripremi zuba za prihvatanje pojedina ne krunice. Ovakva vrsta mostova se naj e e izra uje i ima najve u stabilnost. Prednost mu je u teda zubne supstance (nema bru enja zuba) dok mu je mana slaba stabilnost odnosno neotpornost na pritisak. .krilni ili tzv. . . dentalni mostovi povezuju prekinute zubne nizove u jednu cjelinu. Nedostatak ovakovom tipu mosta je to to se pri izradi moraju brusiti barem dva zuba. . njihove strane moraju biti me usobno paralelne. Ovim se omogu ava da se konstrukcija mosta postavi na svoje mjesto (slika lijevo). Razlika je u tome to izbru eni zubi tj.klasi ni mostovi (slika desno) koji imaju dva zuba nisa a tj. Kao to im i samo ime ka e. oni su indikovani samo u malom procentu slu ajeva i to uglavnom u frontu.Merelined mostovi koji se karakteri u time to se zub koji nedostaje ne povezuje preko krunica za zube nosa e (kao kod klasi nih mostova) ve se lijepe (kompozitom) za zadnje strane prirodnih zuba (ili krunica koje se ve nalaze na njima). Me utim.MO STOVI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ U slu ajevima kada nedostaje jedan ili vi e zuba u vilici. oslanjaju se makar na dva zuba (a mo e i na vi e). dok su sa druge strane bez oslonca. re enje za takvu situaciju predstavljaju upravo mostovi. ‡ ‡ ‡ . Ovakva vrsta mostova ima prednost u tome to se brusi samo jedan zub. Iako postoje raznovrsne podjele. apendix mostovi koji imaju oslonac samo na jednom zubu.

.

Za zavr no stvrdnjavanje materijala vidjeti sljede u sliku.‡ Slika 1. Kiselina zahva a samo povr inu svake estice. . Teoretski dijagram reakcije kiseline i baze izme u staklenog praha i polialkenske kiseline. a odmah potom lanci aluminij poliakrilata. Prvo se oblikuju lanci kalcij poliakrilata. otpu taju i ione kalcija i aluminija kao i ione fluorida. koji ostaju slobodni i nisu dio matrice.

.

Tako er postoji kru i silikatnog kidrogela koji okru uje svaku staklenu esticu i smatra se da e to pove ati otpornost na reakciju kiseline. Potrebno je neko vrijeme da se staklenoionomer potpuno i vrsto stvrdne. . U ovom stadiju vi e lanaca kalcija i aluminija su u odre enom stupnju stvrdnuti. Opa eno je da se ti lanci mogu polomiti i ponovno oblikovati tijekom ivotnog vijeka nadoknade zubnog tkiva.‡ Slika 2.

no mora se zape atiti protiv promjena u ravnote i vode ako se eli posti i dobar estetski rezultat (Slike 7 i 8). a krajni rezultat je stvrdnuti materijal koji je sklon ranom primanju ili gubitku vode . Materijal se mo e napraviti visoko estetskim ako se njime pravilno rukuje. odstranjivanje vi ka iona kalcija znatno e ubrzati stvrdnjavanje no smanjiti translucenciju.‡ od prvobitnih konvencionalnih samostvrdnjavaju ih (kemijski stvrdnjavaju ih) cemenata rekacija stvrdnjavanja kiseline i baze poti e se nano enjem polialkenske kiseline na povr inu staklenih estica. no ne i jasno odvojiti. U procesu stvrdnjavanja su etiri istodobna stadija koji se mogu odrediti. . S druge strane.

.

.

I samostvrdnjavaju eg staklenoionomera i odgovaraju e za ti eni prilikom postavljanja sredstvom za spajanje akrilata i cakline vrlo niske viskoznosti koje se aktivira svjetlom.‡ Slika 8. Ispuni su izra eni pobolj anim tipom II. Za vrijeme snimanja fotografije bili su 2 godine u ustima. .

Taj tako zvani redox» katalizator omogu uje nastavak polimerizacije u odsutnosti aktivacije svjetla time osiguravaju i kompletnu aktivaciju preostalog HEMA. Me utim. no postoji odre eni nedostatak vode i time inhibicija reakcije kiseline i baze. Dubina stvrdnjavanja je va na i preporu a se nano enje u slojevima. 12. Svaki proizvo a dodaje daljnje komponente u cilju za tite prvobitne reakcije kiseline i baze izme u ionomernog stakla i polialkenske kiseline bez inhibicije. To na i da e se novo stvrdnuti cement za tititi od ranog gubitka slabo vezane vode kao i od daljnjeg primanja vode otapanjem lanaca kalcij poliakrilata. Pokazalo se i da postoji zna ajna razlika u fizi kim svojstvima dva stadija i da je dio rada koji je aktiviran svjetlo znatno bolji . . Ti hibridni materijali imaju dva razli ita mehanizma polimerizacije: prvobitna reakcija stvrdnjavanja kiseline i baze staklenoionomera i vinilna polimerizacija akrilatnih skupina koja se mo e aktivirati prisustvom fotoinicijatora kao to je kamforkvinon. 14. Prosje no je manje od 20% HEMA u teku em dijelu materijala tako da mije anjem u omjeru od 3:1 ili ve em bit e blizu 5-7% HEMA u stvrdnutom cementu. Razvoj adhezije kroz sloj izmjene iona je od velike va nosti i omogu it e ga i ovaj materijal Prvobitna reakcija kiseline i baze e se nastaviti bez prekida i akrilatna komponenta nakon aktiviranja svjetla pru it e efekt ki obrana. 13.‡ ‡ Akrilatom poja ani svjetlosnopolimeriziraju i materijali Kod akrilatom poja anih staklenoionomera ravnote a vode se stabilizirala dodavanjem male koli ine akrilata u formulu. S vremenom e preostali akrilat koji nije zahva en aktiviranjem svjetla pro i daljnju reakciju kemijskog stvrdnjavanja ( reakcija stvrdnjavanja u tami») sli nu onoj koja je bila prisutna kod prvobitnih kemijski stvrdnutih kompozitnih akrilata (Slike 11. 15). To zna i da se i sam staklenoionomer ne e stvrdnuti u o ekivanoj mjeri i mo e biti ostataka HEMA koji nisu reagirali u ni im razinama rada koje su najbli e pulpi. Hidroksietil metakrilat (HEMA) je dodani akrilat koji pru a vinilnu reakciju. Bilo koji dio rada koji nije aktiviran svjetlom svejedno e se polimerizirati. Neki proizvo a i dodaju dodatnu komponentu u obliku katalizatorskog sustava redukcije/oksidacije koji se sastoji od mikro-kapsuliranog natrij persulfata i askorbinske kiseline. visoko je hidrofilan i mo e dovesti do daljnjeg primanja vode s vremenom .

.

‡ Slika 11. . Ispunit e se akrilatom poja anim staklenoionomerom. Velike erozivne lezije na bukalnoj strani gornjeg desnog o njaka i prvog pretkutnjaka.

.

Budu i da je gingivno tkivo bilo lagano abradirano tijekom trljanja. nane ena je kap trikloracetatne kiseline za zaustavljanje krvarenja. oprane i blago osu ene. .‡ Slika 12. Lezije su blago istrljane plovu cem i vodom na gumenoj kapici. Kavitet je zatim kondicioniran 10%-tnom poliakrilnom kiselinom 10-15 sekundi. opran i blago osu en.

.

Prije mije anja cementa valja odabrati odgovaraju u translucentnu matricu i provjeriti prianjanje. Prilagoditi po potrebi .‡ Slika 13.

.

Odstraniti matricu. zatim odmah aktivirati svjetlom najmanje 20 sekundi. .‡ Slika 14. Aktivirati svjetlom 20 sekundi kroz matricu. Zamije ati cement (koji je po mogu nosti u kapsulama). Ispun se zatim mo e odmah oblikoati i polirati finim dijamantnim svrdom uz mlaz zraka/vode. nanijeti trcaljkom i postaviti matricu.

sad postoji nekoliko konvencionalnih materijala s boljim svojstvima.‡ postoji nekoliko glavnih kritika akrilatom poja anih staklenoionomera. To zna i da mo e zasigurno postojati stupanj rizika njihove uporabe za neke pacijente u obliku alergijske reakcije. . Monomeri su toski ni i HEMA nije izuzetak. osobito u ustima koja nisu ista i dobro odr avana . Dok su u po etku bili ja i od prvobitnih konvencionalnih staklenoionomera. Akrilatom poja ani materijali tako er su pokazali mogu nost promjene boje s vremenom. HEMA je vrlo hidrofilan te e stvrdnuti materijal primiti vodu to dovodi do ekspanzije i smanjenog otpora na tro enje i eroziju. U odre enoj mjeri kritika je upu ena filozofiji staklenoionomera budu i da sadr e monomer. Photacfil i Vitremer i trebaju se koristiti samo u slu aju potrebe za visokokvalitetnom estetikom. Tri materijala u ovoj kategoriji uklju uju Fuji II LC. Klini ka va nost tih razlika nije velika budu i da one zna e da se akrilatom poja ani materijali ne trebaju nu no smatrati pobolj anjem sustava samostvrdnjavanja.

.

‡ Slika 15. . Ispun odmah nakon po etnog oblikovanja prije otpu tanja pacijenta. Ispuni sz zape a eni akrilatom niske viskoznosti kako bi se eliminirale poroznost povr ine i hrapavost uslijed oblikovanja.

Za te materijale komponenta pra ka e op enito imati vrlo sitnu veli inu estica iako e fino a variati sukladno namijenjenoj funkciji.‡ Varijacije akrilatom poja anih materijala uklju uju one koji su potpuno samostvrdnjavaju i ili one koji su podlo ni kombinaciji svjetla/topline i samostvrdnjavanja. kao i malu koli inu monomera koji se mo e me usobno vezati. Ve ina njih su materijali za cementiranje ili podlaganje i va ni su tamo gdje nije mogu e pouzdano svjetlom zapo eti reakciju stvrdnjavanja. Materijali koji sada postoje na tr i tu imaju relativno niska fizi ka svojstva u usporedbi sa zadanim zadacima koje trebaju izvr iti. Imaju ve u vrsto u pod savijanjem i vrsto u spoja te mogu biti osobito dobri za lijepljenje ortodontske bravice i cementiranje prstena. no postoji vjerojatnost primjene istog na ela s vr im materijalima kao to su dentalni restorativni materijali u budu nosti. ija je svrha potaknuti reakciju samostvrdnjavanja akrilatne komponente. tartarsku kiselinu. Neki proizvodi tako er sadr e polikarboksilnu kiselinu pobolj anu metakrilatnim skupinama. Tako er e biti mala koli ina katalizatora dodana. Teku ina e sadr avati uobi ajenu polikarboksilnu kiselinu. . vodu i HEMA.

.

ve za odstranjivanje povr inske poroznosti i hrapavosti nastale uslijed oblikovanja.‡ Slika 7. . Povr ina je zape a ena nisko viskoznim akrilatom. Cervikalne erozivne lezije ispunjene su akrilatom poja anim staklenoionomerima. ne za stabilizaciju ravnote e vode. Prikazani su ispuni odmah nakon postavljanja i po etnog oblikovanja prije otpu tanja pacijenta.

.

. Valja uzeti u obzir da je do lo do lagane promjene boje koja se mo e povezati s primanjem vode u prvim mjesecima nakon postavljanja.‡ Slika 8. Ispuni jednu godinu nakon postavljanja.

.

Akrilat se zatim aktivira svjetlom. . Valja uzeti u obzir da obi no ima vi ka akrilata na gingivnom rubu koji mo e visjeti. treba ga odstaniti o trim no em prije otpu tanja pacijenta.‡ Slika 17.

.

. Cervikalni ispun na gornjem lijevom o njaku fotografiran odmah po postavljanju s tipom II.I samostvrdnjavaju eg staklenoionomera i za tita nisko viskoznim akrilatnim sredstvom za spajanje. Vidljiv je relativni nedostatak translucencije.‡ Slika 18.

.

Isti ispun nakon poliranja. . jedan tjedan od postavljanja. Zna ajno je pobolj anje boje i translucencije nakon stvrdnjavanja staklenoionomera.‡ Slika 19.

.

Cervikalni ispuni kod gornjeg lijevog sredi njeg lateralnog sjekuti a i o njaka. staklenoionomer u o njaku je dehidrirao na povr ini nakon otprilike 10 minuta izlo enosti zraku. kad je ispun ra en na lateralnom sjekuti u. to pokazuje da ak nakon 6 mjeseci nije bio potpuno stvrdnut. Me utim. Gornji sredi nji ispun izra en je prije vi e od godinu dana i bio je pravilno za ti en. Cervikalni ispun je izra en na gornjem . Ispun u o njaku je izra en 6 mjeseci prije toga i bio smatran stvrdnutim. ‡ Slika 21.‡ Slika 20.

.

. Cervikalni ispun je izra en na gornjem lijevom prvom pretkutnjaku prije tjedan dana i za ti en debelim slojem akrilata za spajanje.‡ Slika 21. Bilo je malo ostataka akrilata na gingivnom rubu to je dovelo do ograni enog podru ja upale gingivnog tkiva.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful