AKRILATI

‡ Akrilati to su esteri akrilatne kiseline po hemijskom sastavu.U Stomatologiji se najcesce koriste polimerizovani akrilati pa se ono nazivaju poliakrilati,i oni su esteri akrilatne kiseline.U St1omatologiji se najcesce koriste esteri poliakrilatne kiseline od kojih je najznacajniji metilmet akrilat.

SASTAV
‡ U STOMATOLOGIJU AKRILATI SE NALAZE U PRAH STANJU KAO POLIMERI I TECNOST STANJU KAO MOMOMER....NAJCESCE DOLAZE U KOMPLETIMA.....RAZLIKUJEMO HLADNO POLIMERIZRAJUCE IU TOPLO POLOLIMERIZIRAJUCE AKRILATE...HLADNO POLOMERIZIRAJUCI SE JOS NAZIVAJU JOS AUTO AKRILATI JER SE MOGU CAK POLIMERIZOVTI I NA SOBNOJ TEMPERATURI......

‡ ‡ ‡ ‡ ‡

SASTAV Prah: metil metakrilatpolimer Te nost: metil metakrliat monomer OSOBINE AKRILAT-R je pink boje . Kvalitet odgovara zahtevima standarda ISO 1567, klasa 1, tip II. Lako se priprema i veoma je pogodan za rad. Reparatura uradena AKRILATOM R po boji se ne razlikuje od akrilata proteze. Lako se obraduje i polira do visokog sjaja, Zahvaljuju i tome, mesto reparature se ne uo ava, jer je boja stabilna i ravnomerno rasporedena u masi. PR1MENA AKRILAT-R se koristi za reparature polomljenih i naprslih akrilatnih proteza, indirektno ili direktno podlaganje proteza, dodavanje zuba ili kukica u protezi i za jo mnoge druge potrebe u stomatolo koj ambulant! ili zubotehnickoj laboratory i. NA IN UPOTREBE Posle pa ljivog odstranjivanj preostalog voska . gipsani model treba premazati sa alginatnim izolacionim sredstvom (kao Sto je na ISOLANTE). Prah i te nost treba tako odmeriti da se dobije zapreminski odnos 2,5:1. Vreme me anja je 30 sekundi. Vreme za rad je 5 minuta. Preporu ujemo da se pripremljena sme a ve e u posudi sa pritiskom AT 2-2,5 barautrajanjuod 10 minuta. Vodu treba ugrejati do 50C Vremenske konstante ra unaju se od prvog kontakta praha i te nosti pri doziranju na temperaturi od 22C. NAPOMENA Te nost je lako zapaljiva. Nadra uje o i, sistem za disanje i ko u. U dodiru sa ko om moze izazvati preosetljivost. uvati posude na mestu sa dobrom ventilacijom. uvati odvojeno od izvora paljenja. Ne izlivati u kanalizaciju. Preduzeti mere protiv pojave stati kog elektriciteta. uvati na temperaturi do 25C.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡

ULAGANJE I POLIMERIZACIJA POTPUNIH PROTEZA
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Nakon klinickog dijela izrade potpune proteze i ispitivanja probnih baza sa zubima i okluzijskih odnosa u ustima pacijenta, prelazi se na tehnicki dio izrade potpunih proteza ± slijedi ulaganje u kivetu i polimerizacija. Prije procesa kivetiranja reci ce se ne to o polimerima, skupini kojoj pripadaju gradivni materijali za potpune i djelomicne proteze. Polimeri su visokomolekularni spojevi koji se sastoje od ponavljajucih jedinica (monomera) koji se procesom polimerizacije kovalentnim vezama povezuju u dug lanac. Ponavljajuca jedinica, odnosno monomer, izvorno je tekuceg stanja, medutim prilikom procesa polimerizacije i njihovog lancanog povezivanja dolazi do povecanog viskoziteta mase koji rezultira stvaranjem novonastalog krutog stanja. Najce ce se kao takav materijal upotrebljava akrilna umjetna masa koja je kao polimer sastavljena od metilmetakrilata. Upotreba tog materijala iroko je rasprostranjena zbog njegovog gotovo potpunog prijelaza u polimer, dobrog adhezivnog svojstva s metalom i porculanom, netopivosti u usnoj upljini, dobre termicke provodljivosti, neznatne apsorpcije vode, prirodnog izgleda, translucencije i biokompatibilnosti. U protetici se upotrebljavaju za: izradu baza proteza, repature proteza, izradu akrilatnih zubi, nagriznih ploca, individualnih lica, zagriznih ablona, faseta krunica i mostova, pojedinacnih akrilatih krunica i ostalog. Procese polimerizacije mo emo svrstati u kemijske, aditivne i kondenzacijske. U stomatologiji su najzastupljenije aditivna i kondenzacijska. Buduci da se aditivnom polimerizacijom polimeriziraju akrilati reci cemo ne to vi e o njoj. Ona ima lancani karakter, provodi se uz djelovanje topline, UV zracenja ili djelovanjem odredenih kemijskih spojeva. Vrlo va no svojstvo ove polimerizacije je da se odvija bez nusprodukata. Faze aditivne polimerizacije odvijaju se kao faza inicijacije u kojoj imamo pocetak lancane polimerizacije i sastoji se od toplinskog raspada molekula. Zatim slijedi druga faza, faza propagacije u kojoj se odvija medusobno spajanje molekula monomera u aditivni lanac makromolekula. U ovoj fazi dolazi do oslobadanja topline. Posljednja je faza terminacije u kojoj dobivamo stabilnu makromolekulu odnosno polimernu strukturu i to kopulacijom, disproporcioniranjem ili pak prijenosom lancane reakcije. Kondenzacijska polimerizacija je u odnosu na aditivnu, ona u kojoj nastaje nusprodukt, npr. amonijak, voda«

‡ Krunice (navlake) protetski su nadomjesci kojima se zbog opse ne destrukcije preostalo zubno tkivo ili nadogradnja na neki na in presvla i bilo kombinacijom metala i keramike ili nekim drugim stomatolo kim materijalima.kao provizoriji za vrijeme izrade kona nog fiksnog protetskog rada. Npr. ako nadomje tamo jedan pretkutnjak i jedan kutanjak.KRUNICE NA ZLATO-PLATINSKOJ FOLIJI POTPUNE KERAMI KE KRUNICE Akrilatne krunice Osnovna namjena im je privremeno nadomjestiti izgubljenu krunu zuba. Mogu se izraditi i u laboratoriju ali i u ordinaciji . Osnovno je pravilo da broj i vrsta nosa a moraju odgovarati ili biti ve i od broja i vrste zuba koji se nadomje taju. Vrste krunica i mostova Prema vrsti materijala od kojih se izra uju krunice odnosno mostove mo emo podijeliti na: AKRILATNE POTPUNE METALNE KRUNICE FASETIRANE AKRILATNIM ILI KOMPOZITNIM MATERIJALOM METAL-KERAMI KE GALVANO KRUNICE . Estetski funkcija im je vrlo dobra no s vremenom mogu promijeniti boju i izgubiti povr inski sjaj. Mehani ka svojstva najlo ija su od svih krunica. Kada se izrade u laboratoriju slu e kao dugotrajniji provizoriji i mogu u ustima ostati do otprilike 2 godine. ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ . Kada te krunice slu e kao krajnja upori ta mosne konstrukcije nazivamo ih krunicama nosa ima. zubi nosa i moraju biti najmanje jedan kutanjak i jedan pretkutnjak. Cijena im je najpovoljnija u odnosu na sve ostale krunice i mostove. a umetnute zube u bezubom prostoru nazivamo me u lanovima.

bezunost je stanje kada u ustima nedostaju svi zubi. noga). Lije enjem totalnim protezama preventivno se djeluje i na op te zdravstveno stanje. uho. Pojednostavljeno re eno. Prema nekim istra ivanjima. ruka. Istra ivanja tako e pokazuju da je kod mla ih pacijenata e a bezubost u jednoj vilici dok je najve i broj pacijenata lije enih sa dvije totalne proteze. oko tre ini stomatoprotetskih pacijenata potrebno je lije enje jednom ili dvema totalnim protezama. u starosnoj dobi iznad esdeset godina ivota. Totalne zubne proteze vrsta su zubnih nadoknada kojim se lije e bezubi pacijenti. ‡ . Ovim sredstvom nadokna uju se svi izgubljeni zubi i djelovi alveolarnog nastavka ime se omogu ava obnova naru enih funkcija. totalnim protezama pacijent dobija osje aj potpune nadokna enosti izgubljenih tkiva i funkcija Pacijentu se dakle omogu ava ivot zdrave i sretne osobe.‡ ‡ ‡ Za razliku od krezubosti. kada je u ustima preostao makar jedan zub. nos. Totalne zubne proteze nadokna uju pacijentu anatomski i funkcionalni nedostatak vi e nego bilo koja druga proteza (oko.

.

. . Nedostatak ovakovom tipu mosta je to to se pri izradi moraju brusiti barem dva zuba. Velika mana mu je lo a stabilnost koja mo e dovesti do gubitka i zuba koji nosi itavu konstrukciju. Ovakva vrsta mostova se naj e e izra uje i ima najve u stabilnost. Ovakva vrsta mostova ima prednost u tome to se brusi samo jedan zub. re enje za takvu situaciju predstavljaju upravo mostovi. ‡ ‡ ‡ . . lo uticaj na zube koji ga nose kao i velika prijem tivost za plak. dentalni mostovi povezuju prekinute zubne nizove u jednu cjelinu. Me utim. dok su sa druge strane bez oslonca. mostovi se prema obliku i na inu vezivanja za zube nosa e (bru ene zube) mogu podijeliti u tri grupe: . .klasi ni mostovi (slika desno) koji imaju dva zuba nisa a tj.krilni ili tzv. Priprema zuba za prihvatanje mosta je veoma sli no pripremi zuba za prihvatanje pojedina ne krunice. oslanjaju se makar na dva zuba (a mo e i na vi e). Kao to im i samo ime ka e. Ovim se omogu ava da se konstrukcija mosta postavi na svoje mjesto (slika lijevo). njihove strane moraju biti me usobno paralelne. oni su indikovani samo u malom procentu slu ajeva i to uglavnom u frontu.MO STOVI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ U slu ajevima kada nedostaje jedan ili vi e zuba u vilici. Iako postoje raznovrsne podjele.Merelined mostovi koji se karakteri u time to se zub koji nedostaje ne povezuje preko krunica za zube nosa e (kao kod klasi nih mostova) ve se lijepe (kompozitom) za zadnje strane prirodnih zuba (ili krunica koje se ve nalaze na njima). Razlika je u tome to izbru eni zubi tj. Prednost mu je u teda zubne supstance (nema bru enja zuba) dok mu je mana slaba stabilnost odnosno neotpornost na pritisak. apendix mostovi koji imaju oslonac samo na jednom zubu.

.

otpu taju i ione kalcija i aluminija kao i ione fluorida. a odmah potom lanci aluminij poliakrilata. . Prvo se oblikuju lanci kalcij poliakrilata. Za zavr no stvrdnjavanje materijala vidjeti sljede u sliku. Kiselina zahva a samo povr inu svake estice. koji ostaju slobodni i nisu dio matrice. Teoretski dijagram reakcije kiseline i baze izme u staklenog praha i polialkenske kiseline.‡ Slika 1.

.

Tako er postoji kru i silikatnog kidrogela koji okru uje svaku staklenu esticu i smatra se da e to pove ati otpornost na reakciju kiseline. Potrebno je neko vrijeme da se staklenoionomer potpuno i vrsto stvrdne.‡ Slika 2. . Opa eno je da se ti lanci mogu polomiti i ponovno oblikovati tijekom ivotnog vijeka nadoknade zubnog tkiva. U ovom stadiju vi e lanaca kalcija i aluminija su u odre enom stupnju stvrdnuti.

. Materijal se mo e napraviti visoko estetskim ako se njime pravilno rukuje. a krajni rezultat je stvrdnuti materijal koji je sklon ranom primanju ili gubitku vode . S druge strane. no mora se zape atiti protiv promjena u ravnote i vode ako se eli posti i dobar estetski rezultat (Slike 7 i 8). odstranjivanje vi ka iona kalcija znatno e ubrzati stvrdnjavanje no smanjiti translucenciju.‡ od prvobitnih konvencionalnih samostvrdnjavaju ih (kemijski stvrdnjavaju ih) cemenata rekacija stvrdnjavanja kiseline i baze poti e se nano enjem polialkenske kiseline na povr inu staklenih estica. no ne i jasno odvojiti. U procesu stvrdnjavanja su etiri istodobna stadija koji se mogu odrediti.

.

.

‡ Slika 8.I samostvrdnjavaju eg staklenoionomera i odgovaraju e za ti eni prilikom postavljanja sredstvom za spajanje akrilata i cakline vrlo niske viskoznosti koje se aktivira svjetlom. Ispuni su izra eni pobolj anim tipom II. . Za vrijeme snimanja fotografije bili su 2 godine u ustima.

Hidroksietil metakrilat (HEMA) je dodani akrilat koji pru a vinilnu reakciju. visoko je hidrofilan i mo e dovesti do daljnjeg primanja vode s vremenom . Neki proizvo a i dodaju dodatnu komponentu u obliku katalizatorskog sustava redukcije/oksidacije koji se sastoji od mikro-kapsuliranog natrij persulfata i askorbinske kiseline. Pokazalo se i da postoji zna ajna razlika u fizi kim svojstvima dva stadija i da je dio rada koji je aktiviran svjetlo znatno bolji . 15). Razvoj adhezije kroz sloj izmjene iona je od velike va nosti i omogu it e ga i ovaj materijal Prvobitna reakcija kiseline i baze e se nastaviti bez prekida i akrilatna komponenta nakon aktiviranja svjetla pru it e efekt ki obrana. Taj tako zvani redox» katalizator omogu uje nastavak polimerizacije u odsutnosti aktivacije svjetla time osiguravaju i kompletnu aktivaciju preostalog HEMA. To na i da e se novo stvrdnuti cement za tititi od ranog gubitka slabo vezane vode kao i od daljnjeg primanja vode otapanjem lanaca kalcij poliakrilata. Svaki proizvo a dodaje daljnje komponente u cilju za tite prvobitne reakcije kiseline i baze izme u ionomernog stakla i polialkenske kiseline bez inhibicije. 12. 14. To zna i da se i sam staklenoionomer ne e stvrdnuti u o ekivanoj mjeri i mo e biti ostataka HEMA koji nisu reagirali u ni im razinama rada koje su najbli e pulpi. no postoji odre eni nedostatak vode i time inhibicija reakcije kiseline i baze. 13. Ti hibridni materijali imaju dva razli ita mehanizma polimerizacije: prvobitna reakcija stvrdnjavanja kiseline i baze staklenoionomera i vinilna polimerizacija akrilatnih skupina koja se mo e aktivirati prisustvom fotoinicijatora kao to je kamforkvinon. Prosje no je manje od 20% HEMA u teku em dijelu materijala tako da mije anjem u omjeru od 3:1 ili ve em bit e blizu 5-7% HEMA u stvrdnutom cementu.‡ ‡ Akrilatom poja ani svjetlosnopolimeriziraju i materijali Kod akrilatom poja anih staklenoionomera ravnote a vode se stabilizirala dodavanjem male koli ine akrilata u formulu. Me utim. Bilo koji dio rada koji nije aktiviran svjetlom svejedno e se polimerizirati. . S vremenom e preostali akrilat koji nije zahva en aktiviranjem svjetla pro i daljnju reakciju kemijskog stvrdnjavanja ( reakcija stvrdnjavanja u tami») sli nu onoj koja je bila prisutna kod prvobitnih kemijski stvrdnutih kompozitnih akrilata (Slike 11. Dubina stvrdnjavanja je va na i preporu a se nano enje u slojevima.

.

Ispunit e se akrilatom poja anim staklenoionomerom. Velike erozivne lezije na bukalnoj strani gornjeg desnog o njaka i prvog pretkutnjaka.‡ Slika 11. .

.

Budu i da je gingivno tkivo bilo lagano abradirano tijekom trljanja.‡ Slika 12. opran i blago osu en. oprane i blago osu ene. . Kavitet je zatim kondicioniran 10%-tnom poliakrilnom kiselinom 10-15 sekundi. Lezije su blago istrljane plovu cem i vodom na gumenoj kapici. nane ena je kap trikloracetatne kiseline za zaustavljanje krvarenja.

.

‡ Slika 13. Prije mije anja cementa valja odabrati odgovaraju u translucentnu matricu i provjeriti prianjanje. Prilagoditi po potrebi .

.

Zamije ati cement (koji je po mogu nosti u kapsulama). zatim odmah aktivirati svjetlom najmanje 20 sekundi. Aktivirati svjetlom 20 sekundi kroz matricu.‡ Slika 14. Ispun se zatim mo e odmah oblikoati i polirati finim dijamantnim svrdom uz mlaz zraka/vode. nanijeti trcaljkom i postaviti matricu. Odstraniti matricu. .

Monomeri su toski ni i HEMA nije izuzetak. Tri materijala u ovoj kategoriji uklju uju Fuji II LC. osobito u ustima koja nisu ista i dobro odr avana .‡ postoji nekoliko glavnih kritika akrilatom poja anih staklenoionomera. Photacfil i Vitremer i trebaju se koristiti samo u slu aju potrebe za visokokvalitetnom estetikom. sad postoji nekoliko konvencionalnih materijala s boljim svojstvima. To zna i da mo e zasigurno postojati stupanj rizika njihove uporabe za neke pacijente u obliku alergijske reakcije. Dok su u po etku bili ja i od prvobitnih konvencionalnih staklenoionomera. HEMA je vrlo hidrofilan te e stvrdnuti materijal primiti vodu to dovodi do ekspanzije i smanjenog otpora na tro enje i eroziju. Akrilatom poja ani materijali tako er su pokazali mogu nost promjene boje s vremenom. Klini ka va nost tih razlika nije velika budu i da one zna e da se akrilatom poja ani materijali ne trebaju nu no smatrati pobolj anjem sustava samostvrdnjavanja. . U odre enoj mjeri kritika je upu ena filozofiji staklenoionomera budu i da sadr e monomer.

.

Ispun odmah nakon po etnog oblikovanja prije otpu tanja pacijenta. Ispuni sz zape a eni akrilatom niske viskoznosti kako bi se eliminirale poroznost povr ine i hrapavost uslijed oblikovanja. .‡ Slika 15.

vodu i HEMA. Materijali koji sada postoje na tr i tu imaju relativno niska fizi ka svojstva u usporedbi sa zadanim zadacima koje trebaju izvr iti. ija je svrha potaknuti reakciju samostvrdnjavanja akrilatne komponente. tartarsku kiselinu. kao i malu koli inu monomera koji se mo e me usobno vezati. Za te materijale komponenta pra ka e op enito imati vrlo sitnu veli inu estica iako e fino a variati sukladno namijenjenoj funkciji. Tako er e biti mala koli ina katalizatora dodana. Ve ina njih su materijali za cementiranje ili podlaganje i va ni su tamo gdje nije mogu e pouzdano svjetlom zapo eti reakciju stvrdnjavanja. . Imaju ve u vrsto u pod savijanjem i vrsto u spoja te mogu biti osobito dobri za lijepljenje ortodontske bravice i cementiranje prstena. Teku ina e sadr avati uobi ajenu polikarboksilnu kiselinu.‡ Varijacije akrilatom poja anih materijala uklju uju one koji su potpuno samostvrdnjavaju i ili one koji su podlo ni kombinaciji svjetla/topline i samostvrdnjavanja. no postoji vjerojatnost primjene istog na ela s vr im materijalima kao to su dentalni restorativni materijali u budu nosti. Neki proizvodi tako er sadr e polikarboksilnu kiselinu pobolj anu metakrilatnim skupinama.

.

ve za odstranjivanje povr inske poroznosti i hrapavosti nastale uslijed oblikovanja. ne za stabilizaciju ravnote e vode. .‡ Slika 7. Cervikalne erozivne lezije ispunjene su akrilatom poja anim staklenoionomerima. Povr ina je zape a ena nisko viskoznim akrilatom. Prikazani su ispuni odmah nakon postavljanja i po etnog oblikovanja prije otpu tanja pacijenta.

.

Valja uzeti u obzir da je do lo do lagane promjene boje koja se mo e povezati s primanjem vode u prvim mjesecima nakon postavljanja.‡ Slika 8. . Ispuni jednu godinu nakon postavljanja.

.

‡ Slika 17. treba ga odstaniti o trim no em prije otpu tanja pacijenta. Valja uzeti u obzir da obi no ima vi ka akrilata na gingivnom rubu koji mo e visjeti. . Akrilat se zatim aktivira svjetlom.

.

Cervikalni ispun na gornjem lijevom o njaku fotografiran odmah po postavljanju s tipom II.‡ Slika 18. Vidljiv je relativni nedostatak translucencije. .I samostvrdnjavaju eg staklenoionomera i za tita nisko viskoznim akrilatnim sredstvom za spajanje.

.

Isti ispun nakon poliranja. jedan tjedan od postavljanja.‡ Slika 19. Zna ajno je pobolj anje boje i translucencije nakon stvrdnjavanja staklenoionomera. .

.

kad je ispun ra en na lateralnom sjekuti u. Cervikalni ispuni kod gornjeg lijevog sredi njeg lateralnog sjekuti a i o njaka. Gornji sredi nji ispun izra en je prije vi e od godinu dana i bio je pravilno za ti en. Me utim. to pokazuje da ak nakon 6 mjeseci nije bio potpuno stvrdnut. ‡ Slika 21. staklenoionomer u o njaku je dehidrirao na povr ini nakon otprilike 10 minuta izlo enosti zraku. Cervikalni ispun je izra en na gornjem . Ispun u o njaku je izra en 6 mjeseci prije toga i bio smatran stvrdnutim.‡ Slika 20.

.

. Cervikalni ispun je izra en na gornjem lijevom prvom pretkutnjaku prije tjedan dana i za ti en debelim slojem akrilata za spajanje.‡ Slika 21. Bilo je malo ostataka akrilata na gingivnom rubu to je dovelo do ograni enog podru ja upale gingivnog tkiva.