P. 1
03 Matematika 4 - 2

03 Matematika 4 - 2

|Views: 35,591|Likes:
Published by Dragana Trickovic

More info:

Published by: Dragana Trickovic on May 23, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2013

pdf

text

original

Sections

MATEMATIKA

uxbenik za ~etvrti razred osnovne {kole
sa zadacima za ve`bawe

2. deo

3

[ta sadr`i ova kwiga

SKUP PRIRODNIH BROJEVA

MNO@EWE I DEQEWE

U SKUPU PRIRODNIH BROJEVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4–83

Mno`ewe u skupu prirodnih brojeva . . . . . . . . . . . . . . .4–39

Deqewe u skupu prirodnih brojeva . . . . . . . . . . . . . . . .40–64

Izvodqivost operacija mno`ewa i deqewa

u skupu prirodnih brojeva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .65–66

Svojstva operacija mno`ewa i deqewa . . . . . . . . . . . .67–81

MATEMATI^KI IZRAZI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .110–123

Prosti i slo`eni izrazi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .112–114

Vrednost izraza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .115–116

Re{avawe zadataka pomo}u izraza . . . . . . . . . . . . . .117–122

JEDNA^INE I NEJEDNA^INE . . . . . . . . . . . . . . . . . .124–148

Jednostavnije jedna~ine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126–132

Jednostavnije nejedna~ine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133–138

Re{avawe slo`enijih jedna~ina i nejedna~ina . . .139–146

POVR[INE

KVADAR I KOCKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84–109

Osobine kvadra i kocke . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .87–92

Mre`a povr{i kvadra i kocke . . . . . . . . . . . . . . . . . .93–100

Povr{ina kvadra i kocke . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .101–107

[ta smo nau~ili u ~etvrtom razredu . . . . . . . . . . . .149–159

[ta smo nau~ili . . . . . . . . . .82–83, 108–109, 123, 147–148

[ta smo nau~ili – re{ewa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160–162

I ovo je matematika . . .11, 29, 34, 56, 70, 92, 100, 107, 122

I ovo je matematika – re{ewa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .163

Istra`iva~ki zadatak . . . . . . . . . . . . . . . .56, 64, 92, 95, 121

Da li zna{ . . . .50, 54, 57, 61, 63, 85, 90, 100, 107, 122, 148

Iz istorije matematike . . . . . . . . . . . . . .37, 68, 85, 122, 148

Za qubiteqe kompjutera . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29, 54, 70, 99

Prilozi

MNO@EWE I DEQEWE U SKUPU PRIRODNIH BROJEVA
Mno`ewe u skupu prirodnih brojeva

4

•kako se prirodan broj mno`i i deli dekadnom jedinicom

•da mno`i{ i deli{ prirodne brojeve

•koja su svojstva operacija mno`ewa i deqewa u skupu prirodnih brojeva

•da primeni{ svoje znawe u raznim zadacima

•utvrdi}e{ svoje znawe o operacijama mno`ewa i deqewa

1.Predstavi u obliku proizvoda slede}e zbirove:

a) 7 + 7 + 7 + 7 + 7+ 7+ 7+ 7 =

..............................

b) 99 + 99 + 99 + 99 + 99 =

.......................................

v) 215 + 215 + 215 + 215 =

........................................

2.Predstavi proizvode u obliku zbira jednakih sabiraka:

a) 3 •100 =

.............................................................................................................................................................

b) 9 •27 =

................................................................................................................................................................

v) 4 •4 =

...................................................................................................................................................................

Svakog minuta u svetu se rode 153 bebe.

Koliko beba se rodi za jedan sat?

........... •

...........

Koliko za 2 sata? (

........... •

...........) •

...........

Koliko za jedan dan? (

........... •

...........) •

...........

U tre}em razredu nau~io si da mno`i{ trocifrene brojeve jednocifrenim.

Nakon ovog poglavqa mo}i }e{ da izra~una{ proizvod bilo koja dva broja.

5

4.Popuni tabelu i pro~itaj je:

6.Bez izra~unavawa upi{i u prazna poqa odgovaraju}i znak (<, > ili =):

7.Popuni tabelu i saznaj ne{to vi{e o `ivotiwama i o broju mladunaca koje donose na svet:

a) 18 •4

18 •8

b) 10 •36

5 •36

v) 100 •5

5 •100

g) 180 : 4

180 : 5

d) 144 : 9

144 : 3

|) 810 : 9

270 : 9

prvi ~inilac

21

170

200

drugi ~inilac

6

3

4

proizvod

5.Popuni tabelu i pro~itaj je:

deqenik

72

2401000

delilac

9

8

2

koli~nik

`enka
`ivotiwe

broj legala
u toku 1 godine

broj
mladunaca
po leglu

broj mladunaca
u toku 1. godine
`ivota

du`ina
`ivota
u godinama

ukupan broj
mladunaca

hr~ak

9

10

......... •

.........=

.........

3

......... •

.........=

.........

zec

6

8

.....................................

2

.....................................

slon

1 leglo
na 2 godine

1

1 mladun~e
na 2 godine

70

......... •

.........=

.........

kit
ubica

1 leglo
na 2 godine

1

1 mladun~e
na 2 godine

90

.....................................

3.Koji od de~aka ima

dovoqno novca da

kupi teniski reket?

.............................................

Aleksa

.........................................

Miodrag

.........................................

2200

00

2
0
00

0

100

00

10
00
0

100

00

10
00

0

50

5
0

50

5
0

50

5
0

100

00

10
00
0

100

00

10
00
0

2200

00

2
0
00
0

200

00

2
0
00
0

200

00

2
0
00
0

50

5
0

50

5
0

50

5
0

50

5
0

780
780

Mno`ewe broja dekadnom jedinicom

6

1.Izra~unaj i zapi{i proizvode:

2.Dopi{i broj koji nedostaje, tako da jednakost bude ta~na:

a) 5 •

............= 50

9 •

............= 90

57 •

............= 570

b) 5 •

............= 500

9 •

............= 900

93 •

............= 930

a) 3 •10 =

.........

7 •10 =

.........

67 •10 =

.........

85 •10 =

.........

b) 3 •100 =

.........

7 •100 =

.........

3.

4.

Popuni prazna poqa:

a) Koji broj je 10 puta ve}i od broja 73?

.........................................................................

b) Koji broj je 100 puta ve}i od broja 8?

.........................................................................

2 m=

............ dm

1 m=

............ cm

4 dm=

............ cm

2 dm =

............ mm

5.Pove`i iste brojevne vrednosti.

Broj mno`imo sa 10

tako {to mu zdesna

dopi{emo

............................

Broj mno`imo sa 100

tako {to mu

...........................

dopi{emo

............................

Podseti se: 1m=

............ dm=

............ cm

1dm=

............ cm=

............ mm

600

110

6 •10

6 •100

86 •10

1 •100

60

86

860

100

7

Podseti se: Brojeve 1, 10, 100, 1000, 10000, 100000, 1000000 ... nazivamo dekadne jedinice.

Broj mno`imo sa 1000 tako {to mu zdesna

dopi{emo

................... nule.

Pomno`i slede}e brojeve:

a)7 •1000 = 7H = 7000

14 •1000 = 14H = 14000

324 •1000 = 324H = 324

................

1942 •1000 =

.....................=

........................................

Broj mno`imo sa 10000 tako {to

................................

........................................................................................................... .

b)15 •10000 = 15DH = 800000

627 •10000 = 627DH = 627

..... ..................

1356 •10000 =

.....................=

........................................

Broj mno`imo sa 1000000 tako {to

...........................

........................................................................................................... .

g)62 •1000000 = 62M = 62000000

458 •1000000 = 458M = 458

.................. ..................

1356 •1000000 =

.....................=

........................................

Broj mno`imo sa 100000 tako {to

.................................

.............................................................................................................. .

Prirodan broj mno`imo dekadnom jedinicom tako {to mu zdesna dopi{emo onoliko nula

koliko ih ta dekadna jedinica ima.

v)8 •100000 = 8SH = 800000

23 •100000 = 23SH = 2300000

137 •100000 = 137SH = 137

.......... ..................

5342 •100000 =

.....................=

........................................

1.

Pomno`i slede}e brojeve dekadnim jedinicama:

a)

8 •10=

...........

91 •100= 9 100

123 •1000= 123 000

4 •10000= 40 000

25 •100000=

............................................

432 •1000000=

............................................

b)384 •10000=

................................................

3704 •1000=

................................................

5 •1000000=

................................................

78 •100000=

................................................

453 •100000000=

................................................

54789 •1000=

................................................

2.

5.Izra~unaj vrednosti slede}ih izraza:

a) 1000 •1000 =

......................................

b) 100 •10000 =

......................................

v) 10 •100000 =

......................................

g) 1 •1000000 =

......................................

3.

4.

8

Upi{i izostavqeni ~inilac.

a)7 •

....................................= 7000

39 •

....................................= 390000

81 •

....................................= 81000000

159 •

....................................= 15900000

b)

................. •100= 5600

................. •1000= 750000

................. •10000= 500000

................. •1000000= 100000000

1.

Upi{i u prazna poqa odgovaraju}i znak (<, > ili =).

a) Koji broj je 1000 puta ve}i od broja 324?

............................................................................................................

b) Koji broj je 100000 puta ve}i od broja 23456?

...............................................................................................................

3 •1000

4 •1000

35 •10000

350 •1000

756 •100000

856 •10000

45 •1000000

41 •1000000

2.

1hl=

.................l

1kg=

................. g

1t=

................. kg=

................. g

Dopi{i brojeve:

a) 6m=

...................................... cm

16km=

...................................... m

28km=

...................................... dm

143km=

...................................... cm

b) 135hl=

......................................l

78kg=

...................................... g

236t=

...................................... kg

89t=

...................................... g

9

Mno`ewe broja vi{estrukom dekadnom jedinicom

1.Napi{i sve:

a) dekadne jedinice do 1000000: 1, 10, 100,

................................................................................................................

b) vi{estruke desetice do 100: 20, 30,

..............................................................................................................................

v) vi{estruke stotine do 1000: 200,

...................................................................................................................................

g) vi{estruke hiqade do 10000:

............................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................................................................

d) vi{estruke milione do 10000000:

................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................................................................

2.Koliko pribli`no (ne ra~unaju}i prestupne godine) ima dana u:

a) jednoj deceniji?

........................................................................................................................

b) jednom veku?

........................................................................................................................

v) jednom milenijumu?

........................................................................................................................

Primeni svojstvo zdru`ivawa ~inilaca u ra~unawu proizvoda:

a) 2 •30 = 2 •(3 •10) = (2 •3) •10 = 6 •10 =

...............

b) 8 •200 = 8 •(2 •100) = (8 •2) •

............=

..............................................

v) 2 •6000 = 2 •(6 •1000) = (

............ •

............) •

.............=

..............................................

1.

Primeni svojstva zamene mesta ~inilaca i zdru`ivawa ~inilaca u ra~unawu proizvoda:

a) 70 •4 = 4 •70 = 4 •(7 •10) = (

........... •

...........) •

...........=

........... •

...........=

...........

b) 300 •5 = 5 •

...........=

.......................................................................................................................................................

2.

Dovr{i zapo~eto ra~unawe:

a) 5 •70000 = (5 •7) •10000 =

........... •

....................=

.............................

b) 9 •4000000 = (

........... •

...........) •

.............................=

.................................................................................

v) 600000 •3 =

.............................................................................................................................................................

3.

Izra~unaj napamet i zapi{i proizvod:

a) 6 •40 =

.............................

5 •7000 =

.............................

4 •3000000 =

.............................

b) 30 •7 =

.............................

9000 •3 =

.............................

4000000 •8 =

.............................

4.

Izra~unaj vrednosti proizvoda:

a) 14 •30 = 14 •(3 •10) = (14 •3) •10 = 42 •10 =

.................

b) 24 •50000 = (24 •5) •10000 =

......................................................

v) 37 •5000000 = (

.......... •

..........) •

...............................=

...........................................

5.

Dopuni jednakosti:

a) 20 •60 = (2 •10) •(6 •10) = (2 •6) •(10 •10) = 12 •100 =

.................

b) 500 •6000 = (

........ •

........) •(

........... •

...........) =

.....................................................

v) 7000 •3000000 =

.........................................................................................................

6.

10

Prirodan broj mno`imo vi{estrukom dekadnom jedinicom tako {to taj broj pomno`imo brojem dekadnih

jedinica, a zatim tom proizvodu dopi{emo zdesna onoliko nula koliko ih ima ta dekadna jedinica.

Kako se mno`e vi{estruke

dekadne jedinice?

Brojevi dekadnih jedinica

se pomno`e i proizvodu

se zdesna dopi{e onoliko

nula, koliko ih ukupno

imaju vi{estruke dekadne

jedinice.

Izra~unaj proizvode:

a) 20 •40 = (2 •10) •(4 •10) =(2 •4) •(10 •10) = 8 •100 =

...............

30 •70 =

.........................................................................................................................

40 •60 =

.........................................................................................................................

60 •90 =

.........................................................................................................................

b) 20 •20 = (2 •2) •100 =

...............

50 •50 =

........... •

........... •

...........=

...............

70 •70 =

........... •

........... •

...........=

...............

90 •90 =

........... •

........... •

...........=

...............

v) 300 •20 = (3 •2) •(100 •10) = 6 •1000 =

...............

400 •50 =

.........................................................................................................................

60 •700 =

.........................................................................................................................

70 •900 =

.........................................................................................................................

800 •90 =

.........................................................................................................................

11

Izra~unaj proizvode kao {to je pokazano:

43 •20 = 43 •(2 •10) = (43 •2) •10 = 86 •10 =

...........

9 •30 = 9 •(

........ •

........) =

.........................................................................................................

51 •20 = (51 •2) •10 = 102 •

........=

..................................................................................

32 •50 =

............................................................................................................................................

26 •60 =

............................................................................................................................................

Koje si pravilo primenio(primenila)?

......................................................................

1.

Dopuni jednakosti tako da budu ta~ne:

a) 2 •5 = 10

6 •5 =

...........

6 •7 •1 =

...........

3 •0 •4 =

...........

2 •

...........= 100

60 •

...........= 300

6 •70 •

...........= 420

30 •0 •40 =

...........

b)

........... •60 = 180

40 •20 =

...........

50 •

...........= 1500

........... •7 = 420

70 •8 •

...........= 560

25 •20 =

..............

2.

3.

Koliko cifara treba

da upotrebi{ da bi

ispisao sve brojeve

od 1 do 1000?

................................................

................................................

Koliko nula }e{

ispisati ako

napi{e{ sve

brojeve od 1 do 100?

................................................

................................................

Dopi{i ~inilac koji nedostaje tako da jednakosti budu ta~ne.

a) 100 =

............ •2

100 =

............ •4

100 =

............ •5

100 =

............ •10

100 =

............ •20

100 =

............ •25

100 =

............ •50

100 =

............ •100

b) 1000 =

............ •2

1000 =

............ •100

1000 =

............ •250

1000 =

............ •125

1000 =

............ •200

1000 =

............ •10

v) 5 •7 = 35

8 •4 =

............

9 •3 =

............

6 •7 =

............

5 •

...............= 35000

800 •400 =

..................

............ •300 = 27000

6 •7000 =

..................

5.

Popuni prazna poqa kao {to je zapo~eto.

6.

U fotokopirnici su istaknute cene:Koliko novca }e Milena izdvojiti za kopirawe:

a) 10 strana kwige?

................................................................

b) 90 strana kwige?

................................................................

v) polovine kwige, ako cela kwiga ima 200 strana?

...............................................................................................................................................

g) Ako Milena kopira polovinu kwige za sebe i svojih

9 drugarica, da li }e to biti jeftinije nego da svaka kopira

posebno? Obrazlo`i odgovor.

.......................................................................

...............................................................................................................................................

Broj strana

Cena po strani

1 – 10

6 din.

11 – 50

5 din.

51 – 100

4 din.

101 – 500

3 din.

501 – 1000

2 din.

preko 1000

1 din.

7.

12

Izra~unaj proizvode:

25 •1000 =

............................

25 •2000 = 25 •(2 •1000) = (25 •2) •1000 =

.................................

34 •1000 =

............................

34 •2000 =

................................................................................................................

4.

2

5

10

8

10

50

3

10

4

5

5

2

3

10

13

Mno`ewe vi{ecifrenog broja jednocifrenim brojem

Izra~unaj proizvode brojeva na pokazani na~in.

1.413 •2 = (400 + 10 + 3) •2 =

= 400 •2 + 10 •2 + 3 •2 =

= 800 +

...........+

...........=

=

...........

3.413 •2 = (4 •100 + 1 •10 + 3 •1) •2 =

= (4 •2) •100 + (1 •2) •10 + (3 •2) •1 =

= 8 •100 + 2 •10 + 6 •1 =

=

...........+

...........+

...........=

=

...........

2.Ili usmeno, zapisivawem, proizvod

zapisujemo i ra~unamo na slede}i na~in:

4 1 3 •2

4 0 0 •2 = 8 0 0

1 0 •2 =

..........

3 •2 =

......

................

1. na~in („usmeno“)

2. na~in („pismeno“) Trocifrene brojeve mo`emo da pomno`imo i pismenim putem.

Mno`imo prvo stotine,

zatim desetice

i na kraju jedinice.

Mno`imo prvo jedinice, zatim desetice i na kraju stotine.

Ili, jo{ kra}e,

potpisivawem:

413 •2

..........6

Ili kra}e,

kori{}ewem

tabele mesnih

vrednosti:

S

D

J

4

1

3

................

6

Ra~unamo:

2 •3J = 6J

2 •

....... D =

....... D

2 •

...........=

...........

•2

4.Izra~unaj proizvod brojeva 215 i 3.

Ili kra}e, potpisivawem:

1

215 •3

.........5

Kori{}ewem tabele mesnih vrednosti:

S

D

J

1

2

1

5

................

5

Ra~unamo:

3 •5J= 15J= 1D+ 5J

3 •

......D+ 1D=

......D+ 1D=

......D

3 •

........=

........

•3

6.

14

5.Izra~unaj proizvod brojeva 172 i 4.

8.Izra~unaj „usmeno“ proizvod brojeva 405 i 2.

..............................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................

Ili kra}e, potpisivawem:

2

172 •4

....88

11

265 •3

....95

7.

2

205 •4

....20

Kori{}ewem tabele mesnih vrednosti:

S

D

J

2

1

7

2

........

8

8

Ra~unamo:

4 •2J = 8J

4 •7D= 28D= 2S+ 8D

4 •

........+

........=

........+

........=

........

Ra~unamo:

4 •5J = 20J = 2D + 0J

4 •0D+

.........=

..........

.............................................

Ra~unamo:

3 •5J= 15J= 1D+

........J

3 •6D+ 1D = 18D+ 1D = 19D= 1S+

........ D

3 •

........+

........=

........+

........=

........

•4

9.Izra~unaj „pismeno“

na dva na~ina, proizvod

brojeva 195 i 4.

Ra~unamo:

1. na~in

2. na~in

S

D

J

•4

15

Postupak mno`ewa brojeva ve}ih od 1000 ne razlikuje se od postupka mno`ewa koji si dosad ve} nau~io.

Izra~unaj proizvod brojeva 2318 i 4.

Proizvod ra~unaj usmeno primewuju}i svojstvo mno`ewa zbira brojem:

2318 •4 = (2000 + 300 + 10 + 8) •4 =

= 2000 •4 + 300 •4 + 10 •4 + 8 •4 =

= 8000 + 1 200 +

........+

........=

=

................

1. na~in („usmeno“)

Kori{}ewem tabele mesnih vrednosti:

2. na~in („pismeno“)

Vi{ecifrene brojeve usmeno mno`imo jednocifrenim brojem

isto kao {to smo mno`ili trocifrene brojeve: zdesna ulevo.

Vi{ecifrene brojeve pismeno mno`imo jednocifrenim brojem isto kao {to smo pismeno

mno`ili trocifrene brojeve: zdesna ulevo, prvo jedinice, zatim desetice, stotine, hiqade...

H

S

D

J

1

3

2

3

1

8

........

2

7

2

•4

Ili, jo{ kra}e,

potpisivawem:

13

2318 •4

....272

Ra~unamo:

4 •8J= 32J= 3D+ 2J

4 •1D+ 3D= 4D+ 3D= 7D

4 •3S= 12S= 1H+ 2S

4 •2H+ 1H= 8H+ 1H=

........H

1.

16

Izra~unaj proizvode brojeva:

1. kori{}ewem tabele:

2. potpisivawem:

„usmeno“

„pismeno“

a) 3957 i 2

...............................................................................................

...............................................................................................

...............................................................................................

...............................................................................................

b) 5043 i 9

...............................................................................................

...............................................................................................

...............................................................................................

...............................................................................................

1.

U tabeli su dati podaci

o nekim `ivotiwama

selicama. Izra~unaj

koliki put u toku

godine pre|e u selidbi

svaka od `ivotiwa:

Koja `ivotiwa prevali

najdu`i put?

.....................................................

`ivotiwa

du`ina puta u jednom

smeru u km

ukupna du`ina puta

u oba smera

leptir monarh

5 000

morska korwa~a

4 000

sivi kit

10 000

bela roda

5 500

tuqan krzna{

4 500

arkti~ka lasta ili ~igra

20 000

slepi mi{

2 000

jeguqa

3 000

kraqevski pingvin

1 500

krznasta foka

7 000

losos

320

bizon

1 300

2.

H

S

D

J

DH

H

S

D

J

17

Popuni tabelu:

3.

Re{i zadatke. Upi{i u prazna poqa odgovaraju}e slogove iz kqu~a. Dobi}e{ re{ewe zagonetke.

Korice ima – no` nije;

Listove ima – drvo nije;

Najvi{e zna, najmawe govori.

a) Dati su brojevi 352006 i 9. Izra~unaj wihov proizvod.

b) Izra~unaj na lak{i na~in:

14074 + 14074 + 14074 + 14074 + 14074 + 14074 – (9773 + 9773 + 9773 + 9773) =

..................................................................................................................................................................................................

4.

Prona|i gre{ke u ra~unu i ispravi ih.

5.

2

3

4

2153

1440

1503

NO

PO

KWI

KAN

ZVO

GA

3248004

46252

3168054

5822

83260

45352

1477 •2

2944

4169 •3

12508

3007 •2

9051

U~enici IVrazreda skupqali su novac za kwige za {kolsku biblioteku. Skupqeno je 15000 din.

Za biblioteku je potrebno kupiti pet kompleta {kolske lektire, tri enciklopedije i jedan CD

Istorija Srbije i znamenite li~nosti. U tabeli su date cene. Unesi ostale podatke.

a) Koliko }e novca biti potrebno za kupovinu?

b) Da li je mogu}e kupiti vi{e kwiga i CD-ova nego {to je bilo planirano?

..........................................................

izdawe

cena po komadu

u dinarima

broj komadacena po poruxbini
u dinarima

Komplet {kolske lektire za IVrazred

2078

Enciklopedija

957

CDIstorija Srbije i znamenite li~nosti

830

8.

18

a) Milan ima 9 godina i 16 dana. Jovan je pre tri dana proslavio trihiqaditi dan svog `ivota.

Ko je stariji – Milan ili Jovan? (Ra~unaj da godina ima 365 dana.)

..........................................

b) Koliko dana je pro{lo od tvog ro|ewa?

.............................................................................................................................

6.

Koliko dana pro|e od po~etka jedne prestupne

godine do po~etka slede}e prestupne godine?

........................................................................................................

7.

ukupno din.

19

Sanela iz Novog Pazara putuje u Beograd na oktobarski sajam kwiga. Cena karte u jednom smeru

je 758 dinara, a cena povratne karte 1416 dinara. Koja karta je jeftinija i za koliko?

...................................................................................................................................................................................................................................

9.

Proizvodwa mleka pro{le godine u Vojvodini iznosila je 316 miliona litara.

U celoj Republici Srbiji ona je 5 puta ve}a nego u Vojvodini.

a) Kolika je proizvodwa

mleka u Republici Srbiji?

.............................................................

b) Kolika je proizvodwa mleka

u centralnoj Srbiji?

.............................................................

10.

11.

Malo pozori{te „Du{ko Radovi}“

Predstava Mala Sirena

termin

cena karte

12h

za odrasle 350 din

za decu 300 din.

17h

za odrasle 400 din

za decu 350 din.

Pogledaj dati repertoar za pozori{nu predstavu.

a) Koliko }e platiti karte tata i wegova }erka ako idu

da gledaju predstavu od 12h?

....................................................................................................................

b) Tata sa troje dece je karte platio 1450 din.

U kom su terminu oni gledali predstavu?

....................................................................................................................

20

Margitini mama i tata planiraju da na novogodi{wem va{aru kupe poklone: po par cipela i jaknu

za Margitu i wenog brata; po par rukavica i {al za baku i dedu. Cena jedne jakne je 2107 din., jednog

para cipela 2356 din., a jednog kompleta {ala i rukavica je 553 din. Ako su Margitini roditeqi

za kupovinu poklona odvojili 10000 dinara, da li }e imati dovoqno novca da kupe poklone?

Odgovor:

........................................................................................................................................................................................................

12.

Ne ra~unaju}i vrednosti proizvoda, pove`i karton~i}e sa istom brojnom vredno{}u.

13.

U sredi{tu lavirinta nalazi

se broj 108640, koji je

proizvod nekih od navedenih

brojeva. Prona|i put do

sredi{ta lavirinta.

Prolaskom kroz vrata dati

brojevi postaju ~inioci.

Kroz koja vrata }e{ pro}i

da bi stigao do sredi{ta

lavirinta?

14.

289 •3

1378 •4

995 •5

780 •8

321 •2

5512

6240

4975

867

642

Na osnovu ~ega }e{ povezati karton~i}e?

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

4 231

108 640

3 104

5 142

5 287

35

35

21

25

21

Mno`ewe vi{ecifrenog broja dvocifrenim brojem

1.Izra~unaj proizvode brojeva koriste}i znawa o mno`ewu brojeva vi{estrukim deseticama.

a) 78 •30 = 78 •(3 •10) = (78 •3) •10 = 234 •

..........=

...................

b) 349 •50 = 349 •(5 •

..........) = (349 •5) •

..........=

.......... •

..........=

.....................

v) 1374 •40 = 1374 •(

.......... •

..........) = (1374 •

..........) •

..........=

........................................................................

g) 23541 •70 =

.............................................................................................................................................................................

2.Izra~unaj proizvode brojeva predstavqaju}i drugi ~inilac kao zbir vi{estruke desetice

i jedinica.

a) 32 •24 = 32 •(20 + 4) = 32 •20 + 32 •4 = (32 •2) •10 + 128 = 64 •10 + 128 = 640 + 128 =

.............

b) 26 •25 = 26 •(20 + 5) = 26 •20 + 26 •

........= (26 •2) •

..........+

..........=

.................................................................

3.Koji broj je 38 puta ve}i od broja 34?

..................................................................................................................................................................................................................................

4.@enka iguane (ili malog zmaja) godi{we polo`i

25 jaja. Iguane mogu da `ive 25 godina. Koliko

ukupno jaja `enka polo`i za to vreme?

......................................................................................................................

......................................................................................................................

22

Izra~unaj pismenim postupkom proizvod brojeva 146 i 23. Mo`emo mno`iti na dva na~ina.

Prvo mno`imo deseticama, pa onda jedinicama.

146 •23 = 146 •(20 + 3) =

= 146 •20 + 146 •3 =

= 146 •(2 •10) + 146 •3 =

= (146 •2) •10 + 146 •3

Prvi korakpri izra~unavawu proizvoda svodi se na

dva mno`ewa jednocifrenim brojem: 146 •2 i 146 •3.

1.

1. na~in

Drugi korak– prvi proizvod pomno`i jo{ sa 10 i dobijene proizvode saberi.

Prvi proizvod: 292 •10 =

..........

Drugi proizvod:

438

Zbir je:

..........

Kra}e to zapisujemo na slede}i na~in:

1

146 •2

....92

11

146 •3

....38

146 •

23

292

438

............8

H

S

D

J

1

4

6

2

9

2

0

4

3

8

........................

8

•23

+

+

H

S

D

J

1

4

6

2

9

2

4

3

8

........................

8

•23

Ra~unamo:

146 •20 = (146 •2) •10

146 •3

po{to 0u prvom sabirku ne uti~e na zbir,

mo`e da se izostavi, kao u slede}oj tabeli:

pomerawe za

jedno mesto ulevo

Pazi kako potpisuje{: jedinice ispod jedinica,

desetice ispod desetica, stotine ispod stotina ...

Ili, jo{ kra}e:

+

23

Prvo mno`imo jedinicama, pa onda deseticama.

146 •23 = 146 •(20 + 3) =

= 146 •(3 + 20) =

= 146 •3 + 146 •20 =

= 146 •3 + 146 •(2 •10) =

= 146 •3 + (146 •2) •10

2. na~in

Prvi korakpri izra~unavawu proizvoda svodi se na dva mno`ewa jednocifrenim brojem:

146 •3 i 146 •2. Wih smo ve} izra~unali ranije. 146 •3 = 438 i 146 •2 = 292

Drugi korak– drugi proizvod pomno`i jo{ sa 10 i dobijene proizvode saberi.

Kra}e to zapisujemo na slede}i na~in:

146 •

23

438

292

............8

H

S

D

J

1

4

6

4

3

8

2

9

2

0

........................

8

•23

+

+

H

S

D

J

1

4

6

4

3

8

2

9

2

........................

8

•23

Ra~unamo:

146 •3

146 •20 = (146 •2) •10

Pomerawe za

jedno mesto ulevo

Pazi kako potpisuje{: jedinice ispod jedinica,

desetice ispod desetica, stotine ispod stotina ...

Ili, jo{ kra}e:

Po{to nula u drugom sabirku ne uti~e na zbir,

mo`e da se izostavi, kao u slede}oj tabeli:

Prvi proizvod:

438

Drugi proizvod: 292 •10 =

..........

Zbir je:

..........

24

Pomno`i brojeve 4056 i 38:

a) mno`e}i prvo

deseticama,

pa jedinicama

ili kra}e:

1.

DH

H

S

D

J

b) mno`e}i prvo

jedinicama,

pa deseticama

ili kra}e:

Prvi broj Politikinog zabavnikaiza{ao je po~etkom

1939. godine. Da je svake godine iza{lo 52 broja,

koliko bi brojeva Politikinog zabavnikaiza{lo

do po~etka ove godine?

.........................

3.

Izra~unaj proizvod brojeva 2873 i 46. Sam odaberi na koji na~in }e{ mno`iti (prvo jedinicama,

pa deseticama ili prvo deseticama, pa jedinicama):

a) u tabeli

b) ili kra}e, potpisivawem

2.

DH

H

S

D

J

DH

H

S

D

J

+

+

25

a) Kolika je pribli`na vrednost proizvoda brojeva 187 i 51?

Izra~unaj na sli~an na~in pribli`nu vrednost proizvoda slede}ih brojeva:

438 i 53

................................................142 i 38

................................................

223 i 97; ra~unamo200 •100 =

..................

b) Izra~unaj ta~an rezultat mno`e}i pismeno.

Koliko se tvoja procena razlikuje od ta~nog rezultata?

4.

Proizvod mo`e{ pribli`no izra~unati na slede}i na~in:

200 •50 = 10 000

U svakodnevnom `ivotu ~esto je potrebno pribli`no proceniti proizvod brojeva.

U {koli ti procena poma`e u proveri ta~nosti ra~unawa.

10000 –

............=

......................

Ta~an rezultat:

......................

Razlika:

......................

...........................................................

Ta~an rezultat:

......................

Razlika:

......................

...........................................................

Ta~an rezultat:

......................

Razlika:

......................

...........................................................

Ta~an rezultat:

......................

Razlika:

......................

Upi{i broj u prazno poqe, tako da jednakost bude ta~na:

15873 •7 = 111111

15873 •14 = 222222

15873 •21 = 333333

15873 •

= 444444

Proveri ra~unawem.

5.

26

Uo~i{ pravilo. Nastavi da pi{e{.

12345679 •9 = 111111111

12345679 •18 = 222222222

12345679 •27 = 333333333

.............................................................................................................................

.............................................................................................................................

.............................................................................................................................

.............................................................................................................................

.............................................................................................................................

12345679 •81 = 999999999

6.

Izra~unaj proizvod najve}eg ~etvorocifrenog

i najve}eg dvocifrenog broja.

8.

Za novogodi{we osvetqewe Beograda upaqeno je 1455 crvenih sijalica na 57 mesta,

2867 `utih na 32 mesta i 953 zelene sijalice na 49 mesta. Koliko je ukupno sijalica

upaqeno u gradu za Novu godinu?

7.

Neke cifre na tabli su izbrisane. Pogodi koje cifre treba

da upi{e{ umesto

*da bi re{ewe bilo ta~no.

*2

* •

*3

*1

*3

14

*2
***8

*

5361 •

**

****5
****4
******

11.

27

^ovekovo srce napravi 75 otkucaja u minuti. Koliko }e otkucaja srce napraviti za:

a) 1 sat:

v) 1 sedmicu:

Odgovor:

...................................................................

Odgovor:

...................................................................

b) 1 dan:

g) 1 mesec (ra~unaj da mesec ima 30 dana):

.

Odgovor:

...................................................................

Odgovor:

...................................................................

9.

10.

a)

b)

Voza~i Formule 1 na trci u Monaku obilaze 78 krugova.

Svaki krug je du`ine 3330m. Krug u Monci je du`i za 2470m,

a obilazi se 53 kruga.

a) Koliki put pre|e Formula 1 na stazi u Monci?

.........................

b) Gde voza~i pre|u du`i put, u Monci

ili Monaku?

....................................................

Monako

Monca

Izmeri du`ine stranica: lista svoje sveske, korica ove kwige, gorwe povr{i klupe, predwe povr{i

{kolske table i izra~unaj wihove povr{ine.

list sveske:

....................................................

korica kwige:

...............................................

povr{ klupe:

.................................................

{kolska tabla:

.............................................

..........................................................................................

..........................................................................................

..........................................................................................

..........................................................................................

14.

28

Najve}a zastava na svetu ima du`inu 46mi {irinu 25m.

Koliko je materijala utro{eno za {ivewe te zastave?

Odgovor:

.............................................................................................................

12.

U {kolskom dvori{tu nalazi se odbojka{ki teren. Kolika je povr{ina dvori{ta van tog terena?

13.

40m

60m

9m

18m

29

Na Internetu }e{ na}i zanimqive zadatke u vezi sa razli~itim na~inima mno`ewa:

http://mathforum.org/k12/mathtips/two2digit.multiply.html

Na kra}i na~in mo`e{ da pomno`i{ dva dvocifrena broja ~ije su cifre desetica iste,

a zbir cifara jedinica im je 10.

Na primer, pomno`imo brojeve 38 i 32.

1. Broj 3 pomno`imo wegovim sledbenikom:

3 •4 = 12

2. Prve dve cifre proizvoda brojeva 38 i 32 bi}e 12, tj. dobi}emo broj 12

...........

3. Pomno`imo sada brojeve 8 i 2:

8 •2 = 16.

4. Posledwe dve cifre proizvoda brojeva 38 i 32 bi}e 16, tj. dobi}emo broj

.........16.

5. Proizvod brojeva 38 i 32 je 1216.

Proveri rezultat pismeno, mno`e}i brojeve 38 i 32.

Sada sam poku{aj na novom primeru.

4273 •

256

854600

+213650

25638

........................8

Mno`ewe vi{ecifrenog broja vi{ecifrenim brojem

30

M

SH

DH

H

S

D

J

4

2

7

3

8

5

4

6

0

0

2

1

3

6

5

0

2

5

6

3

8

................................................

8

+

•256

Drugi korak– pomno`i proizvode sa 100 i 10 i saberi ih.

Prvi proizvod: (4273 •2) •100 = 8546 •100 =

....................

Drugi proizvod: (4273 •5) •10 = 21365 •10 =

.....................

Tre}i proizvod:

25638

Zbir je:

.....................

Ili kra}e:

Ra~unamo:

(4273 •2) •100

(4273 •5) •10

4273 •6

1

4273 •

2

....546

2

1

3

1

4273 •

5

....1365

2

1

4

1

4273 •

6

....5638

Pazi kako potpisuje{:

jedinice ispod jedinica,

desetice ispod destica,

stotine ispod stotina...

1.Izra~unaj proizvod brojeva 4273 i 256.

Kao i kod mno`ewa vi{ecifrenog broja dvocifrenim, drugi ~inilac rastavi

na zbir mesnih vrednosti.

1. na~in

Mno`i prvo stotinama, zatim deseticama i na kraju jedinicama.

4273 •256 = 4273 •(200 + 50 + 6) =

= 4273 •200 + 4273 •50 + 4 273 •6 =

= 4273 •(2 •100) + 4273 •(5 •10) + 4273 •6

= (4273 •2) •100 + (4273 •5) •10 + (4273 •6)

Prvi korak u izra~unavawu proizvoda 4273 •256 su tri mno`ewa jednocifrenim brojem:

4273 •2, 4273 •5 i 4273 •6.

Ili, jo{ kra}e:

2. na~in

Mno`i prvo jedinicama, zatim deseticama i na kraju stotinama.

4273 •256 = 4273 •(200 + 50 + 6) =

= 4273 •(6 + 50 + 200) =

= 4273 •6 + 4273 •50 + 4273 •200 =

= 4273 •6 + 4273 •(5 •10) + 4273 •(2 •100) =

= 4273 •6 + (4273 •5) •10 + (4273 •2) •100

Prvi koraku izra~unavawu proizvoda 4273 •256 su tri mno`ewa jednocifrenim brojem:

4273 •6, 4273 •5 i 4273 •2. Wih smo ranije izra~unali.

Drugi korakje mno`ewe sa 10 i 100 i sabirawe. To smo, tako|e, ranije izra~unali.

Prvi proizvod: 4273 •6 = 25638

Drugi proizvod: (4273 •5) •10 =

....................

Tre}i proizvod: (4273 •2) •100 =

....................

Zbir je:

....................

31

M

SH

DH

H

S

D

J

4

2

7

3

2

5

6

3

8

2

1

3

6

5

0

8

5

4

6

0

0

................................................

8

+

•256

Ili kra}e:

Po{to nule ne uti~u na zbir,

mo`emo ih izostaviti u zapisu:

Ra~unamo:

4273 •6

(4273 •5) •10

(4273 •2) •100

Ili, jo{ kra}e:

4273 •

256

25638

+213650

854600

........................8

4273 •

256

25638
213650
+854600

........................8

4273 •

256

25638
21365
+8546

........................8

32

1.

a) prvo stotinama,

pa deseticama

i na kraju

jedinicama

Ili kra}e:

b) prvo jedinicama,

pa deseticama

i na kraju

stotinama

Ili kra}e:

Pomno`i brojeve 368 i 473 mno`e}i:

2.

Ponovo pro~itaj zadatak sa strane 2 o tome koliko se beba rodi svakog minuta u svetu.

a) Koliko beba se rodi tokom jednog sata, ako se svakog minuta ra|a isti broj?

......................

b) Koliko svakog dana?

......................

v) Koliko se beba rodi sedmi~no?

......................

g) Koliko mese~no (ra~unaj za mesec od 30 dana)?

......................

d) Koliko za jednu kalendarsku (prostu) godinu?

......................

SH

DH

H

S

D

J

SH

DH

H

S

D

J

+

+

33

3.

Pomno`i brojeve vi{estrukim dekadnim jedinicama:

a) 236 •400 = 236 •(4 •100) = (236 •4) •100 = 944 •100 =

...................................

b) 3924 •300 =

........................................................................................................................................................................................

v) 27368 •500 =

........................................................................................................................................................................................

4.

Pogledaj ova zanimqiva mno`ewa i sabirawa. Uo~i{ pravilo.

Nastavi da pi{e{ bez ra~unawa.

1 •1= 1

11 •11= 121

111 •111= 12321

1111 •1111= 1234321

............................................................................................................

............................................................................................................

............................................................................................................

11111111 •11111111= 123456787654321

111111111 •111111111= 12345678987654321

1 •8 + 1= 9

12 •8 + 2= 98

123 •8 + 3= 987

1234 •8 + 4= 9876

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

123456789 •8 + 9= 987654321

1 •9 + 2= 11

12 •9 + 3= 111

123 •9 + 4= 1111

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

123456789 •9 + 10= 1111111111

9 •9 + 7= 88

98 •9 + 6= 888

987 •9 + 5= 8888

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

98765432 •9 + 0= 888888888

987654321 •9 – 1= 8888888888

143 •7 •111 = 111111

143 •7 •222 = 222222

143 •7 •333 = 333333

.........................................................................................

.........................................................................................

.........................................................................................

.........................................................................................

.........................................................................................

143 •7 •999 = 999999

a)

v)

g)

d)

b)

34

5.

Me|u 10 najboqe prodavanih filmova svih vremena nalaze

se i crtani filmovi. Za svaki od tih crtanih filmova dat

je broj prodatih video-kaseta: Pepequga7600000, Ninxa

Korwa~e8800000, Bambi10500000, Mala Sirena9000000

i Petar Pan7000000.

a) Koji crtani film je najprodavaniji?

......................

b) Pore|aj nazive crtanih filmova po~ev{i od

onog koji je najprodavaniji.

................................................................................................................

................................................................................................................

v) Ako je cena jedne video-kasete 450 dinara,

koliko novca je ukupno potro{eno za kupovinu

najprodavanijeg crtanog filma?

Odgovor:

................................................................................................

Svakom znaku odgovara jedna cifra. De{ifruj jednakosti i izra~unaj proizvode.

+

=

+

*=

*+

*=

– 2 =

9 –

=

2 +

= 8

***•

=

...................................................

*=

..............................................

=

.......................................................

35

6.U tabeli su dati podaci o tome koliko hrane dnevno mogu da pojedu neke `ivotiwe. Izra~unaj

koliko je to hrane za jednu kalendarsku godinu, a koliko za `ivotni vek svake `ivotiwe.

(Ra~unaj za godinu od 365 dana.)

koli~ina

hrane

`ivotiwa

za 1 dan

za 1 godinu

du`ina `ivota

u godinama

za ceo `ivot

slon

200kgzelene mase

70

orka

100kgribe

95

nilski kow

40kghrane

54

pelikan

2kgribe

20

buba-mara

1000 va{i

3

`uta belou{ka

20 punoglavaca

20

mrki medved

15 lososa

35

slepi}

10 pu`eva gola}a

60

36

8.Kolika je pribli`na vrednost proizvoda brojeva 148 i 995?

7.Ispod slika na{ih velikih matemati~ara su date

godine ro|ewa i smrti rimskim ciframa.

Napi{i te godine arapskim ciframa.

Mihailo Petrovi} Alas:

.........................................

Milutin Milankovi}:

...............................................

9.Kolika je pribli`na vrednost proizvoda brojeva:

Izra~unaj ta~an rezultat pismeno mno`e}i.

Koliko se tvoja procena razlikuje od ta~nog rezultata?

....................–

....................=

....................

Proizvod mo`e{ pribli`no da izra~una{ na slede}i na~in:

150 •1000 =

..................

a) Ta~an rezultat:

......................

....................–

....................=

....................

Razlika:

......................

b) Ta~an rezultat:

......................

....................–

....................=

....................

Razlika:

......................

v) Ta~an rezultat:

......................

....................–

....................=

....................

Razlika:

......................

a) 602 i 195 =

...................................

b) 897 i 496 =

...................................

v) 299 i 398 =

...................................

Izra~unaj ta~ne rezultate pismeno mno`e}i. Koliko se tvoja procena razlikuje od ta~nog rezultata?

Za koliko si pogre{io u proceni za svaki proizvod?

Mihailo Petrovi} Alas

MDCCCLXVIII-MCMXLIII

Milutin Milankovi}

MDCCCLXXIX-MCMLVIII

I V X L C D M

1

5

10

501005001000

37

U IXveku arapski matemati~ar Muhamed ibn Musa al Horezmi izmislio je jednostavan

na~in za mno`ewe brojeva. Ovaj na~in nazvao je metodom re{etki.

Na|imo proizvode slede}ih brojeva:

a) 45 i 86

b) 194 i 27v) 502 i 348

Svaki kvadrat na kvadratnoj mre`i podeqen je na dva dela. U gorwi deo upisuje se broj

desetica, a u dowi jedinica broja koji se dobija mno`ewem odgovaraju}ih cifara.

Na kraju se sve cifre saberu po dijagonalama i dobije se tra`eni proizvod.

Proveri re{ewa pismeno mno`e}i. Sada ti

poku{aj metodom re{etke da na|e{ proizvod

brojeva 3256 i 274.

3

2

4

0

2

4

3

0

4

5

8

6

2

7

4

3

8

7

0

1

8

8

7

6

3

2

8

1

9

3

2

5

6

4

2

7

5

2

3

8

1

5

0

6

2

0

0

8

4

0

0

1

6

5

0

2

3

4

8

1

7

4

6

9

6

45 •86 = 3870

194 •27 = 5238

502 •348 = 174696

38

469 •

230

000

1407
938

................70

Ponekad se u ra~unawu mo`e{ slu`iti olak{icama. To je mogu}e kada su neke cifre ~inioca nule.

a) Posledwe cifre nekog ~inioca su nule:

•mno`ewe bez olak{ice

•mno`ewe sa olak{icom s pomerawem udesno

+

548 •

204

1096

000
2192

................92

b) neke cifre jednog ~inioca su nule:

•mno`ewe bez olak{ice, mno`e}i prvo stotinama

+

548 •

204

2192
000

1096

................92

•i mno`e}i prvo jedinicama

+

548 •

204

2192

1096

................92

+

548 •

204

1096

2192

................92

+

469 •

230

1407
938

................70

+

Ne zapisuje{ proizvod sa nulama.

Proizvodu samo dopi{e{ nulu.

Ne zapisuje{ proizvod sa nulama.

Proizvod sa jedinicama

potpisuje{ ispod jedinica.

Ne zapisuje{ proizvod sa nulama.

Proizvod sa stotinama

potpisuje{ ispod stotina.

11.

Pomno`i brojeve na kra}i na~in

(koriste}i olak{icu):

a) 1240 i 311

b) 8627 i 107

v) 1608 i 3200

g) 47200 i 601

d) 267000 i 1050

10.

39

12.

Pogledaj u tabeli date podatke o najve}im potro{a~ima ~okolade na svetu.

Unesi ostale podatke o ukupnoj potro{wi ~okolade:

Koja `emqa je najve}i

potro{a~ ~okolade na svetu?

........................................................

zemqa

potro{wa ~okolade

po stanovniku u kg

broj stanovnika

ukupna potro{wa

~okolade u zemqi u t

[vajcarska

11

7 200 000

Norve{ka

8

4 300 000

Belgija

7

10 100 000

13.

Umesto

*upi{i izostavqene cifre:

13

*7 •

43

*

**30

*

****
****
*****3

4

*001 •

**0

**5

***

****
*****3
******9

*

40

Deqewe broja dekadnom jedinicom

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->