P. 1
Optimizacija Tehnologije Drvoprerade-predavanje

Optimizacija Tehnologije Drvoprerade-predavanje

|Views: 1,346|Likes:
Published by Emir Trako

More info:

Published by: Emir Trako on May 22, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/06/2013

pdf

text

original

REZ AGENCIJA I UNIVERZITET U ZENICI

PROGRAM OBUKE IZ CNC TEHNOLOGIJA ZA DRVOPRERAĐIVAČKE FIRME
OPTIMIZACIJA TEHNOLOGIJE DRVOPRERADE
Emir Trako, dipl. inž (mtd) Februar - mart 2008. g.

Optimizacija režima obrade na CNC mašinama za izradu pločastog namještaja, s akcentom na optimizaciji režima obrade na CNC-obradnom centru

1. UVOD

1. 1. Usvajanje terminologije

TEHNOLOGIJA (grčki - nauka o vještinama, zanatima) Pod tehnologijom se podrazumijeva postupak proizvodnje neke vrste robe, tj.skup uslova i radnih faza koje treba ostvariti, da bi se od date sitovine došlo do željenog proizvoda. Tehnologija obuhvata cijelo teorijsko znanje, kao podlogu za ptaktičnu realizaciju odgovarajučeg postupka. Pod tehnološki postupakom u finalnoj obradi drveta

podrazumjevačemo u daljnem tekstu skup tehnoloških operacija u cilju izrade finalnog proizvoda, odnosno dijela finalnog proizvoda

TEHNOLOŠKA OPERACIJA

To su pojedine fizičke radne faze tehnološkog postupka, koje po svojoj prirodi ili smislu organizacije predstavljaju relativno nezavisne, zaokružene cijeline. Tehnološke operacije su osnovne gradivne jedinice, čijim se različitim kombinovanjem mogu ostvariti različiti tehnološki postupci. Režim obrade je podešavanje (i propisivanje) parametara za izvodjenje tehnološke operacije na odredjenoj mašini ili tehnološkoj opremi.

Optimizacija

režima

obrade drveta je iznalaženje najpovoljnijeg

riješenja sa stanovišta iskorištenja materijala i vremena pri izvodjenju tehnološke operacije, u ostvarivanju propisanih zahtijeva.

Pod obradom drveta podrazumijevamo mehaničku obradu drveta, pri čemu na drvo dijelujemo alatima, uz odvajanje strugotine, u cilju promijene oblika drveta, ne mijenjajući mu osobine.

1. 2. Glavni vidovi mehaničke obrade sa aspekta alata i strugotine
U teoriji rezanja drveta svako djelovanje sječiva na drvo je rezanje,ali u praksi to je uglavnom naziv za djeovanje na drvo pilom.Sa aspekta djelovanja alata i stvaranja strugotine,kao i sa aspekta definisanja tehnoloških operacija,glavni vidovi mehaničke obrade drveta su: - Piljenje(rezanje) - Blanjanje, - Bušenje, - Glodanje, - Tokarenje, - Brušenje. Prema navedenim vidovima rezanja se konstruišu i mašine za obradu drveta,a na CNC-obradnim centrima se grupiše više tehnoloških operacija uz upotrebu više vrsta alata za obradu drveta.

a u kojoj drvetu ne mijenjamo ni oblik ni dimenzije. Podijela obrade drveta a) Primarna obrada drveta u kojoj uglavnom dobijamo poluproizvode za finalnu obradu (u prkasi se ti poluproizvodi osnovni repromaterijal) b) Hidrotermička obrada drveta.1. iverice…) Vještačke drvene ploče se danas u velikim količinama koriste za izradu pločastog namještaja u finalnoj obradi drveta. Rijeđe se koriste ploče koje se dobijaju i debljinskim spajanjem drveta.3. Vještačke drvene ploče To su ploče dobijene od drvenastih materijala uz razne dodatke. koja spada i u finalnu i u primarnu. pa i poboljšale karakteristične osobine drveta (vlaknatice. posebno na CNC-mašinama. ili i širinskim i dužinskim spajanjem drveta. a ponašaju se . u kojoj od poluproizvoda obradom drveta dobijamo gotov proizvod za odredjenu namjenu (uz dodavanje materijala koji nisu od drveta) u finalnoj obradi nazivaju 1. ali uz uslov da su zadržale. ali je bilo koja finalizacija proizvoda od drveta nezamisliva bez hidroremmičke obrade drveta c) Finalna obrada drveta.4. koje se dobijaju širinskim. Ove ploče se proizvode u pilanama ili specijaliziranim pogonima. U donjoj tabeli su date najažnije vještačke ploče i najvažniji poluproizvodi koji se najčeše obradjuju na CNC-mašinama u finalnoj obradi drveta U posljednje vrijeme se sve više upotrebljavaju i ploče od punod drveta.

m f ra ja d p e loč loč .PO T PA E N L SU K re a jetru a a zn pc re a jetru a a zn pc re a jei lju te je zn š n tru a a pc K JU N T H O O K L Č A E N L ŠA O E A PR M g te a ri.p e iv ric e e c pn e je a ic .... re a ic fu ira lju tilic z č a rn . g te a ri.p č e ile rofiln i iv č era i. a irn a e p ev k a e loč la n tic T H O .tra n p . jer nemaju nikakve dodatke. gdje imamo 3 ključne CNC-mašine . ob e lic s g a tru otin p p os č .re a a rn zn g d ... š a fu ira rn fu irs ep e rn k loč fu irn a rn ic fa rik b a p aiv ric loč e a fa rik b a p a loč v ka a la n tic fa rik O B b a S p a loč fa rik H b a C p a loč s e ija np tu a p c la os p k s ec liz n te n p ija ira a h ološ a k op m re a s ec liz n te n p ija ira a h ološ a k op m re a s ec liz n te n p ija ira a h ološ a k op m re a s ec liz n te n p ija ira a h ološ a k op m re a s ec liz n te n p ija ira a h ološ a k op m re a p eiv ric loč e e s e ija np tu a p c la os p k p ev k a e loč la n tic O B lo e Sp č s e ija np tu a p c la os p k s e ija np tu a p c la os p k H p e C loč s e ija np tu a p c la os p k Primjer tehnološkog postupka u finalnoj obradi drveta Tipičan primjer primjene CNC-mašina u finalnoj obradi drveta je tehnološki postupak izrade namještaja od oplemenjen ploče iverice. ob e lic c pn e je a ic ..tra n p . a u postupku lijepljenja se obično upotrebljava PVA-ljepilo za drvo.kao i drvo od kojeg se proizvode.p č e ile rofiln i iv č era i. PO U O V D L PR IZ O s n a n re a a ta d rd a z n g d ra ja g b ob c ru i ra i re a i fu ir z n rn PR A N IM R I PO O GN ORD BA E DVT R EA p n ila a p n ila a fu irn a rn ic S O IN IR V A PO U O V D L PR IZ O ob in lov a te n k d o h ič o rv ob in lov a te n k d o h ič o rv F pi -tru c fu ir.

. Tehnička priprema rada kao uticajni faktor na optimizaciju režima obrade drveta Tehnička priprema odredjuje normative utroška materijala i rada. Jednostavno rečeno tehnička priprema propisuje zahtijeve prema kojima optimiziramo režim obrade. 2. Veličina serije.kružno rezanje TE NOL KI POS H OŠ TUPAK izra svih dijelovanam da ještajaod oplem enje ploče iverice(npr. propisuje i zajedničke parametre. 5. Glavni uticajni faktori na optimizaciju režima obrade drveta na CNC-mašinama u finalnoj obradi drveta: 1. Potrebna konstrukciono-tehnološka dokumentacija je praktično ista za serijski i pojedinačni proizvod. Pored toga.C MAŠ NC INA ra skraja ploča č ka rica nta C -obradni NC centa r TE NOL KA OPE AC H OŠ R IJA krojenje kanta nje bušenje. 4.. Dimenzije poluproizvoda i njihovo odstupanje od nominalne debljine.a erički m plaka ri. Osposobljenost neposrednih izvršilaca. . Tehničko-tehnološke karakteristike mašina i tehnološke opreme kojom raspolažemo.kuhinje.kom ode. 3.) 1. Tehnička priprema prozvodnje. a za pojedinačni proizvod je često i zahtijevnija.izrada utora..5.

. Visokosofisticitana tehnologija traži obučene neposredne izvršioce spremne da stalno uče. posebno kod pojedinačne proizvodnje na neposrednog izvršioca se prenose zadaci koji su u suštini zadaci tehničke pripreme (kao npr. jer se za relativno kratko vrijeme izradi dokumentacija. rješavanje konstrukcijskih detalja namještaja . od nabave softvera za crtanje namještaja i tehničku pripremu. u našoj se praksi. Da bi se optimizirala proizvodnja pojedinačnih proizvoda u praksi srečemo razne načine na koji različita preduzeća pokušavaju riješiti ovaj problem. Obučenost neposrednih izvršilaca kao faktor optimizacije ROD-a Logično je da je permanentno učenje potreba današnjice u svim sferama.) čime se gubi dragocijeno vrijeme neposrednog izvršioca na veoma skupim mašinama i tehnologijama. i unesu u CNC-mašine. U praksi je tehnička priprema pojedinačnog ili maloserijskog proizvoda mnogo veči problem od pripreme serije.Odnos vremena za tehničku pripremu serije uglanom ne predstavlja problem u praksi. tako da kod ponavljana serije praktično i nemamo posla oko konsrtukcijskotehnološke dokumentacije. jer izrada korektne dokumentacije zahtijeva znatno više vremena od onog koje imamo u praksi. pa i radu na mašinama. Ipak. jer se uz mali broj izvršilaca proizvode . što je u industrijskoj proizvodnji nedopustivo. do prenošenja na proizvodnju rješavanja zadataka koji su u suštini zadaci tehničke pripreme (rješavanje konstrukcijskih detalja). Niska cijena proizvoda u odnosu na sat rada CNC-mašina je u praksi strahovit pritisak na sve učesnike u procesu pripreme i proizvodnje. izvrše optimizacije veličine serije i materijala. Sve navedeno važi za svaku proizvodnju.. ali je još više izraženo u finalnoj obradi drveta u našim uslovima.

Uticaj dimezije repromaterijala i odstupanja od nominalne debljine materijala. Zbog procesa bubenja. . opremu) povečava produktivnost i vrše uštede u materijalu (nižom nabavnom cijenom i boljom optimizacijom repromaterijala). ploče skoro nikad ne dolaze u proces proizvodnje u nominalnoj debljini. da se većom serijom (naravno do optimalne granice za datu tehn.veliki asortimani gotovih proizvoda. Veličina serije kao uticajni faktor na optimizaciju ROD-a Pošto razmartamo optimizaciju režima obrade na visokokapacitativnim mašinama jasno je da je veličina serije u direktnoj vezi sa optimizacijom režima obrade.1 pa i do 0. a što se naravno odražava na produktivnost. već je ona u pravilu veća za 0. a to je promijena dimenzija usljed djelovanja okolnog vazduha. uz primjenu skupe tehnološke opreme i mašina. Vještačke ploče od drveta su zadržale sve osobine drveta. što znatno utiće na broj podešavanja mašina. pa i onu nejneugodniju za obradu.5 mm. Repromaterijal u finalnoj proizvodnji namještaja dolazi u odredjenjim dimezijama i debljinama. tj.

6. Optimizacija režima obrade na neumreženim CNC-mašinama Akcenat ćemo dati na optimizaciju režima obrade na neumreženim CNC-mašinama iz sljedećih razloga: 1. a oplemenjen ploče u drvnom dezenu imaju smijer “godova”po dužini. Velik dio firmi u BiH koja i posjeduje sve 3 ključne CNC-mašine za izradu pločastog namještaja nije ih umrežila več radi po “polu-automatizovanim“ režimima. Od CNC-mašina CNC-obradni centar je mašina koja izvodi najviše tehnoloških operacija . ali nema druge CNC-mašine. . 1. Naknadne nadogradnje CNC-obradnih centara su veoma skupe i često ne daju željenje rezultate.Dužina i širina ploče je cca 2.7x2 m. što znatno utiče na stepen iskorištenja materijala. Tehničko–tehnološke karakteristike mašina i tehnološke opreme Ovo je naravno najvažniji faktor kod optimizacije režima obrade. što je posebno važno kod nabave CNC-obradnog centra i drugih CNC-mašina. čime je umrežavanje nemoguče. 2. Dio firmi ima (ili planira nabaviti) CNC-obradni centar. Proizvodni program diktira vrstu tehnološke opreme.

imamo tehnološki postupak izrade kupaonskog ormarića na CNC-mašinama. Navedeni ormarić ima 8 dijelova koji se mašinski obradjuju na 3 CNCmašine. optimizacija je vršena sa svih aspekata. O kakvim se mašinama radi govori i podatak da je brzina pomaka glave CNC-obradnog centra u praznom hodu i do 100m/min. o čemu se ovde posebno vodilo . Radi protočnosti proizvodnje čak se i dio neposrednih izvršilaca preraspoređuje u toku jedne smijene. proizvede se 120 komada u smijeni. Optimizacija serijske proizvodnje U Priligu 1. imamo proračun optimalne veličine serije za poznati proizvodni program.1. Takođe se iz navedenog primjera vidi da se tehnološke operacije i cijeli tehnološki postupci izvode velikim brzinama i prepliču i preklapaju u vremenu i prostoru.6. pomaci pri glodanju u svim proizvodnjama. što znači da mašine potpuno mašinski obrade 960 dijelova naještaja za 8 h. Večina firmi u BiH nema kadar osposobljen za umreženi rad na CNCmašinama. 4. Kako se vidi iz priloženih podataka.3. Podaci su iz prakse dobijeni višemjesečnim pračenjem u firmi koja je “uhodavala” proizvodnju pločastog namještaja od oplemenjen ploče iverice. a računata je prema mašini najmanjeg kapaciteta u smijeni kantarici. Učenje ”polu-automatiziranog“ rada je neophodno za razumijevanje komletne tehnologije i prelazak na rad sa umreženim mašinama je lakši. a u Prilogu 2. Uskladivanje kapacite mašina je jedan najvažnijih faktora u optimizaciji režima obrade računa. 1.

zbog brzine izvođenja operacija. Ovdije se moraju optimizirati cijeli tehnološki postupci.“savjet” s Internet-a Prilog 4. čiji se veči dio obavlja na CNC-obradnom centru.2. . klasični pristup analize tehnološke operacije po zahvatima gubi smisao. gdje osposobljeni izvršilac pokroji 200 ormarića za manje od 8 sati (1600 dijelova manještaja !!!) Zaključak koji se sam od sebe nameče je da CNC-mašine za obradu drveta spadaju u kateroriju skupe i visokosofisticirane tehnologije koja.6. Takođe se kao parameter za orijentaciju može navesti i kapacitet CNC raskrajača iz priloženog primjera. Prilog 3. Takođe se nameče zaključak da.). 1. traži seriju ili vrlo skup pojedinačni proizvod. da bi bila rentabilna. Optimizacija pojedinačne proizvodnje Vrlo često u stručnim časopisima (drvo . .5 do 18 m/min.su 2. a kruznom pilom i veći.. Razrada proizvoda iz “savjeta” s Internet-a U navedenom Prilogu se u samo 4 koraka od skice kupca ide na CNCobradni centar.. kao i na Internet-stranicama čitamo savjete o primjeni CNC-mašina u pojedinačnoj proizvodnji. Radi demonstracije čemo razmotriti jedan loš koji zaista pada u oči. njihovog preplitanja i izvođenja više tehnoloških operacija na jednoj mašini.

ali zahtijeva poznavalje tehnologije obrade drveta da bi se optimalno iskoristio.Prilog 5.Prilog 6. U navedenom primjeru je “zaboravljeno “mnogo pripremnih radnji i tehnoloških operacija. ali nije baš najbolje objašnjen u primjeru na internetu. 3.b T h o šk o e c e n lo a p ra ija 1 k jen ro je 2 k ž ore a je ru n z n 3 p v lin k k n n ra o ijs o a ta je 4 k o ijs ok n n riv lin k a ta je g a jek n tra en lod n a t k a 5 z ob jim a ljen a 6 b š n i iz d u u e je ra a tora M šin a a ra k ja s ra č cc c n -o lin k k n ric ijs a a ta a k olin k k n ric riv ijs a a ta a g a ak n tra e lod lic a t. a razmotričemo milimalno potrebnu dokumentaciju i tehnološku opremu. 2. Krojnu listu . Za izradu komode sa skice potrebno je još najmanje 4 mašine: T H O O K PO T PA IZ A EK MO E E N L ŠI SU K R D O D Rd r e . 1.k cc c n -o Navedeni program iz primera je zaista kvalitetan. situacija se još više usložnjava a tehnhološki postupak poskupljuje). Kalkulaciiju cijene . . Šemu optimizacije krojenja ploče .Prilog 7. Program ima velike mogučnosti.Nije navedeno o kojoj vrsti ploče se radi ali čemo razmotriti izradu komode od oplemenjenje ploče iverice (Ako se radi o drugoj vrsti ploče koju je potrebno i površinski obrađivati.

Ponovo nam se zaključak nameče sam od sebe. imaju mogučnost i kantanja. a to je da CNCtehnologija zahtijeva skup pojedinačni proizvod. te njihovom dopunom sa tiplericom. koji pored bušenja i glodanja. a tehnička priprema se obavlja na programima A-CAD I EXEL.Primjena specijaliziranih programa za crtanje namještaja u savremenoj finalnoj obradi drveta je veoma značajna.3. kao i sljedeče: . i kantaju zakrivnjene površine. ”nutaovanje” ili ”falcanje” leđa …) U našoj praksi. . ali se zaboravlja da velik dio programa nemože da izradi potrebnu konstrukciono-tehnološku dokunetaciju.ali bi to toliko poskupilo i usporilo proizvodnju da nebi imalo nikakvu ekonomsku opravdanost. kruznom kanrtaricom i glodalicom kant . Namijenjene su za velikoserijsku proizvodnju dijelova namještaja sa zakrivljenim površinama.U sve programe je potrebno u nijeti konstrukcijska riješenja ili izabrati ponudjena (npr. Ove mašine izvode krivolinijsko rezanje glodalom. Postoji i verzija CNC-OC. 1.Za upotrebu programa nužno je detaljno poznavati struku. Izrada pojedinačnog namještaja na takvom CNC-OC bila bi čisto ekonomsko samoubistvo. U sve programe je potrebno unijeti podatke o upotrebljnim repromaterijalima i nihove cijene.6. ovi programi uglavnom služe za kontakt prodavac-kupac. Teoretski na ovim bi se mašinama mogle izvesti sve tehnološke operacije za komodu iz primjera sa inreneta. Optimizacija kombinovane proizvodnje na CNC-mašinama Nabavom ključnih mašina za finalnu obradu pločastog namještaja od oplemenjene ploče iverice (raskrajač kantarica i CNC-obradni centar).

jednu smijenu. kuhinje. dječje sobe. plakare. i serijskom proizvodnjom u jenoj smijeni se poslovalo iznad praga renatbilnosti. Svi navedeni podaci o kapacitetima su za 8 h. tj. Takođe odabir proizvoda mora biti takav da poslujemo rentabilno. Zbog ogomnog kapaciteta CNC-mašina ponekad “zaboravimo” da industrijske mašine rade u 3 smijene čime se smjenski kapacitet utrostručuje !!! 2. .trake. Veoma velik asortiman proizvodnje je moguč i kombinacijom CNC-obradnog centra sa raskrajačima koji nisu CNC. od pogodbe s kupcem. Pozitivan primjer iz prakse je pojedinačna proizvodnja u kombinaciji sa serijom kupaonskog maještaja (gore navedeni primjer ormarića). ali se pojedinačna proizvodnja odvijala odvojeno u vremenu i prostoru. jeftinijom kantaricom i još nekoliko jeftijijih mašina. i uvijek vreba opasnost da se “ugušimo” sa “sitnim radnim nalozima”. Kantanje ploča. Kombinacija serijske i pojedinačne proizvodnje dolazi u obzir. preko tehničke pripreme do izrade proizvoda. tehnološke operacije koje predhode obradi na cnc-obradnom centru su: Krojenje ploča. ali to zahtijeva veoma visok stepen organizacije rada i obučenosti svih učesnika u izradi proizvoda. a u “višku “kapaciteta se odvijala pojedinačna proizvodnje. moguče je izrađivati velik asortiman i serijskog i pojedinačnog namještaja koji je moderan i tražen na tržištu (kancelarijski namještaj. OPTIMIZACIJA REŽIMA OBRADE KROJENJA I KANTANJA U tehnološkom postupku izrade pločastog namještaja od iverice. kupaonski mžnamještaj …).

2. koji mogu biti: Horizontalni.- Raskrajač ploča.1. ali mogu da „prate“ kantaricu i CNC-obradni centar svojim kapacitetom (kroje 40 do 80 ploča za 8 h) . Optimizacija režima obrade krojenja ploča Tehnološku operaciju krojenja ploča izvodimo na raskrajačima ploča. Postoje vetrikalni raskrajači koji nicu CNC. Vertiikalni. - Kantarica.

lako se može desiti da sa veličinom serije od 18 ili 21 komad imamo željeno iskorištenje. Ako u svom proizvodnom programu imamo serijski namještaj. Često se u preksi iz reslova kroje dijelovi maještaja što nije uvijek ekonomično.Kancelarisjki namještaj često se izradjuje od dvije debljine . Ukoliko imamo narudjbu za seriju od 20 komada namještaja. čime rješavamo problem reslova. Postoji nekoliko načina na koji rješavamo problem reslova u praksi: 1. Stepen iskorištenja ploče je 80 do 90 %. za svaki njegovu upotrebu trošimo vrijeme na manipulaciju i krojenje. veći procenat je kod izrade serije i manjih proizvoda od namještaja. 3. iz reslova možemo raditi dijelove za taj namještaj. kao i uski dijelovi trake nastali pri krojenju. 2. Glavno pravilo kod korjenja oplemenjen ploče iverice je krajčenje svih strana ploče. koji je posebno izražen kod izrade namještaja u drvnim dezenima. Ostale dijelove neiskorištene ploče zovemo iskoristivi ostatak ploče ili „resl“. koju proizvodjači ivericu mogu proizvesti. Ukoliko krojimo velike dijelove namještaja (npr. Okrajci ploče i debljina propiljka su otpad. Za stolove stolove) gde skoro nikad nemožemo postići željeno iskorištenje.Krojenje je ključna operacija sa aspekta iskorištenja materijala. Još niko nije riješio generalno problem reslova. i kod izrade namještaja većih dimenzija. treba iskalkulisati cijenu vanstandardne ploče. Glavna „zamka“ u koju upadaju čak i iskusniji inženjeri je iskorištenje reslova. Kad jednom skinemo resl s mašine.

elementa ladica . a glavni su: 1. Sve tri greške su nedopustive. 3. 2.a zahtjevaju 3 tehnološke operacije mašinske obrade(krojenje. ”Krzanje”. Ivice obratka nisu pod pravim uglom.ekonomskog gledišta vrlo upitno. Tolerisanjem “manjih“ grešaka.Ako iskalkulišemo cijenu materijala utrošenog za ovakvu ladicu. rušeći i ono malo industrijske kulture koju imamo. Čak i ako imamo kantaricu koja ima glodala za finu obradu reza.Iskorištenje reslova za proizvodnju dijelova ladica je vrlo često u praksi kod nas.cijenu sata montaže korpusa ladice i sve problem oko montaže ladice u proizvod doći čemo do zaključka da je pored lošijeg izgleda ovakva ladica i skuplja za izradu... jer je ona jedna od glavnih preduslova za razvoj industrije uopšte. i koju tek trebamo izgraditi.kantanje i bušenje)čime se znatno zauzima mašinski kapacitet preduzeča. 5. Ovde se veće iskorištenje materijala ponekad može dobiti okretanjem goda na ploči za neke elemente (police.cijenu rada mašina.iverice i to ploče stola od iverice debljine 25 mm.a ostali dijelovi od ploče debljine 18 mm. Stepenasti rez. .).Prije svega ove ladice su estetski lošije riješenje od “metabox” ladica. 4. ove greške su nedopustive iz više razloga.ali je sa tehno. neposredni izvršioci se opuštaju u radu.Često je isplatnije upotrebiti i skuplju ivericu(debljine 25 mm) i u ostale dijelove stolova I postići zadovoljavajuče iskorištenje ploče nego upotrijebiti 2 debljine ploče. Poseban problem je pojedinačna proizvodnja u više dezena gdje uvijek imamo velik broj reslova raznih dezena. Glavne greške obrade kod krojenja ploča 1. tako da se dio grešaka može i “sakriti”.

. na osnovu krojne liste u EXELU neposredni izvršilac obavlja optimizaciju krojenja ploče na računaru raskrajača. I na montaži se te greške povečaju do te mjere da je ponekad nemoguče sastaviti proizvod. Obavezne su periodične kontrole sistema za pridržavanje ploče od strane neposrednog izvršioca tehnološke operacije. a što su takodje osnovni prduslovi za uspješan razvoj preduzeča. Ako ivice obrtka nisu pod pravim uglom. ”ausvinkl” ivice lančano uzrokuju nastavak grešaka na sljedečim operacijama (bušenje. Glavni uzrok su tupe pile i predrezači. glodanje …).2. može biti više uzroka. Ukoliko imamo NC ili CNC-raskrajač. Dok krzanje narušava estetski izgled proizvoda. kako se vidi na priloženim slikama. a najšeči je nepodešenost sistema pridržavanje ploče prilikom obrade. stepenast rez pravi problem kod kantanja. Bilo kojim propustom na proizvodu se ruši kvalitet proizvoda i ugled firme. “Krzanje “ je oštečivanje sloja kojim je ploča oplemenjena (a i kod punog drveta je isti izraz za oštečenje gornjeg sloja prilikom rezanja). Uzrok može biti čak i ostatak piljevine na držačima ploča kod vertikalnog raskrajača. “Stepenast rez” je uzrokovan lošim podešavanjem pile i predrezača. Uzrok takodje može biti oštečenje zuba pile.

Glavna stranica programa „WinCut“ Stranica u polu-automatskom načinu rada .

Vertikalni raskrajač ploča sa ručnm pomakom .Izrada šeme krojenja („optimajzer“) ploča – „Cut list plus“ Na ostalim raskrajačima se pored krojne liste izradjuje i šema optimizacije ploča. na osnovu koje neposredni izvršilac vrši krojenje.

za koje važe isti principi prilikom krojenja. 3. Mogučnost”okretanja goda” kod krojenja oplemenjene ploče u drvnim dezenima. Odnos cijene utrošenog rada i vrijednosti “iskoristivog ostatka“ ploče koju pokušavamo iskoristiti. šperploče. Pored oplemenjene ploče iverice na raskrajičama se kroje i ostale vještačke ploče od drveta (vlaknatice. Krojenje više ploča odjednom. 2. .Šema optimizacije rezanja ploča Mogučnosti koje uvijek trebamo razmotriti kod optimizacije krojenja ploča 1. ali krojenje oplemenjene ploče iverice najzahtijevnije i najosjetljivije jer se ne vrši površinska obrada drveta nakon mašinske obrade. ploče od punog drveta …).

2. Za ove namjene se ipak nabavljaju kvalitetnije mašine Kantarica . U izradi namještaja od oplemenjene ploče iverice kantanje je mašinsko lijepljenje melaminske. Na istim mašinama lijepimo i kant traku od prirodnog furnira na ploče. Optimaizacija kantanja ploča Kantanje je u principu obrada rubova obratka.2. kao i letvice od punog drveta. PVC ili ABS kant trake na rubove dijelova namještaja.

5 do 2 mm). . Kantarice sa glodalima za finu obradu reza daju kvalitetniju obradu ivica.Princip rada kantarice 2.3 Princip rada pravolinijske kanrtarice Kantarice su najosijetljivije mašine u tehnologiji izrade pločastog namještaja. a u pricipu tanja traka podnosi veću brzinu. Nadmjera koja se daje za obradu reza glodalom je u principu debljina trake koju lijepimo na rub obratka (0. To su protočne mašine sa pomakom od 12 do 22 m/min. a greške od 2/10 dijela milimetra vidljiva je golim okom.

Loša obrada kant trake. Usvojiti 2 debljine traka (npr.Najčešče greške kod kantanja su: 1. 2. Oštečenja površine iverice.a najčešci je nepodešenost glodalaza obradu trake. Za lošu obradu trake ima više uzroka. Rezanjem u “šnjite” kod manjih elemenata u seriji znatno šedimo vrijeme. kantanje i dokrojavanje. Da bi optimizirali rad na kantaricina koju. što znatno utiče na brzinu kantanja kod četverostranog kantanja komada i manjih elemenata namještaja.u praksi trebamo razmoriti sljedece mogučnosti: 1. 2. čime štedimo na broju podešavanja za debljinu trake. Razmotriti mogučnost rezanja manjih dijelova namještaja u “šnjite”. Ploče u praksi su uglavnom veče i nejednake nominalne debljine. Podesiti največu brzinu kantanja uz kvalitetnu obradu trake. Odstupanje od nominalnih dimenzija po debljini ploča se najviše izražava u ovoj tehnološkoj operaciji.5 i 2 mm). Prilikom kantanja mora postojati rastojanje izmedju obradaka. pa prilikom podešavanja mašine uvijek moramo pomičnim mjerilom (šublerom) izmijeriti debljinu ploče. kao ni na ostale protočne mašine nemožemo mnogo uticati. 3. a i potrošnja traka je manaja. 0. a posebno kod kantanja sa sve 4 strane na seriji. . Uzrok oštečenja površine ploče uglavnom je uzrokovan razlikom u nominalnoj debljini ploče i podešenih parametara.

Obrada kant trake se vrši na drugoj mašini tj. Krivolinijska kantarica Glodalica kant trake .4Krivolinijsko kantanje Krivolinijsko kantanje izvodimo na specijalno konstruisanim mašinama tzv. glodalici kant trake. Izvršiti obilježavanje kanta na obracima prilikom krojenja radi uštede u vremenu. 2. jer je kod usklađivanja kapaciteta mašina kantarica uglavnom ”najsporija”. ”krivolinijskim kantaricama”koje ne obradjuju kant traku nego je samo lijepe na obradak.4.

Princip kantanja je isti kao I linijskoj kantarici. 2.5 Vrste kantarica Kantarice se proizvode u širokom dijapazonu od malih kantarica koje samo lijepe kant traku konstruisanih za male fleksibilne firme sa širokim asortimanom proizvoda do potpuno automatizovanih kantarica za velikoserijsku proizvodnju.Na obje mašine pomak je ručni.5 mm) 2.Izrada “falca” i utora koja se vrši kružnom pilom.izbjegavati male radijuse 3.Kantanje večih dijelova namještaja od deblje iverice(25 i 38 mm)kant trakom debljine 2 mm je takođe vrlo problematično.Fina obrada ivica obradtka. Ovo je vrlo osjetljiva tehnološka operacija jer je obučenost neposrednog izvršioca presudno za kvalitet obrade.5 do 2 mm.izbjegavati kružno kantanje velikih i teških dijelova namještaja 2. Kod konstruisanja namještaja sa krivim linijama trebamo nastojati kad god možemo: 1.a glodanja trake princip rada je isti kao na nadstolnoj glodalici.prirodnog furnira i letvica kantarice mogu imati još dvije vrlo interesantne opcije za izradu pločastog namještaja a to su: 1. Kod projektovanja namještaja sa krivim linijama treba uzeti u obzir da se mali radijusi vrlo teško kantaju. i iskustvo . Pored lijepljenja kant trake.koja se vrši glodalima a skida se sloj ploče debljine o.upotrijebiti tanju kant traku(O.

uštedila kant traka ismanjila prozvodna cijena proizvodu u našoj “nevidljive starne namještaja”. Ukoliko želimo kvalitetan proizvod od oplemenjene ploče iverice sve ivice korpusa (osim onih koje se spajaju) se kantaju ABS kant trakom debljine o. Ovakve “uštede” su kratkog daha i narušavaju kvalitet proizvoda i ugled firme čime se vrlo brzo gubi tržište.da bi proizvod bio zaštičen od upijanja vodene pare iz vazduha i kratkotrajnih prodora vode.ted a se ne kantaju Automatska kantarica za velikoserijsku proizvodnju . Da bi se uskladili kapaciteti ključnih mašina .5 mm.15 mm.i kantarice se naručuju zavisno od proizvodnog programa i često su“usko grlo”u proizvodnji pločastog namještaja naročito kod serijske proizvodnje. praksi je čest slučaj da se upotrebljavaju melaminske trake debljine o.Kao i CNC-OC .

prema krojnoj listi.Glodanje utora – izvodi se kružnom pilom. Tehnološke operacije koje se izvode na CNC-OC u izradi pločastog namještaja Uobičajene tehnološke operacije koje izvodimo na CNC-OC u izradi pločastog namještaja su: . 3. . uz onošenje progama za obradu direktno na mašini. 3.izvodi se burgijama.Rezanje .izvodi se glodalom.3. 2. ili obilježavanjem kanta u fazi krojenja. Za optimalan rad svako preduzeče bi trebalo da ima najmanje 2 neposredna izvršioca osposobljena za rad na svim CNC-mašinama.prema krojnoj listi. kao posljednoj mašini za mašinsku obradu i izvodjenje “suhe probe”. a to su obično operatori na CNC-OC. Kantanje . OPTIMIZACIJA REŽIMA OBRADE NA CNC-OC U našoj praksi princip mašinske obrade na CNC mašinama u izradi pločastog namještaja je uglavnom sljedeči: 1. povlačenje programa iz datoteke računara na mašini ili unošenjem več pripremljenog programa.1. Izvođenje ostalih tehnoliških operacija na CNC-OC. .Bušenje . . Krojenje ploče .

što je brže nego kod obradnog centra jer glava obradnog centra vrši kretanje po pravim linijama u prostornom . Uizradi pločastog namještaja CNC-OC najčešće izvodi tehnološku operaciju bušenja. tako da u jednom taktu možemo izbušiti sve potrebne rupe za tiple na jednoj strani obratka.2 “Uparivanje CNC-OC i tiplerice Glavna “zamka” kod obrade na obradnim centrima je ta što kupac ima osječaj da je to univerzalna mašina koja “radi sve”. izradu utora (“nutovanje“ i “falcanje”). što je sasvim pogrešno mišljenje posebno kod pojedinačne i maloserijske proizvodnje. kao i veznih elemenata u korpusu pločastog namještaja je znatno brže na tiplarici nego na obradnom centru. Operaciju rezanja na CNC-OC u izradi pločastog namještaja se izvodi samo kod krivolinijskog rezanja i to glodalom. 3. Kružna pila na CNC-OC je konstruisa za izradu utora i “falca”i večina proizvodjača ne preporučuje dubinu obrade pilom veću od 5 mm. Posebno kad bušimo uske elemente ili elemente sa nekoliko simetrično rasporedjenih rupa po debljini obratka. Za naše uslove . Naprimjer bušenje podova i plafona.i to rupa fi8(za spajanje na tiple).Na CNC-OC je kod izvođenja tehnoloških operacija glodanja i rezanja alat ”zamijenjen”.Utor dubine 9 mm izvodimo u 2 prolaza.Krojenje ploče na CNC-OC je nedopustivo u industrijskoj proizvodnji.kod izvodjena operacije bušenja. Tiplarica je viševretena bušilica sa standardnim “korakom” od 32 mm. Naime kružnim pilama izvodimo operacije ”glodanja” tj.optimalne rezultate obradni centar daje u kombinaciji sa tiplaricom. i fi5(za nosače polica).

ako unesemo nominalnu debljinu. Provjera debljine ploče je obavezna. veze …) i da se taj raster unosi na obradni centar kod bušenja ostalih elemenata. javlja se loš spoj. čime se omogučava kombinovani rad sa tiplaricom Optimalno je da se na tiplarici i postave burgije za više dijelova namještaja (podovi. Provjera debljine ploče je obavezna. a posebno ploče od drveta imaju veću debljinu od nominalne.spoj provjeri “nasuho”i tek onda nastavi rad. jer i pored kondicioniranja drvo. javlja se loš spoj. a ukoliko se javi loš spoj pomiće za pola razlike debljine.pod. jer i pored kondicioniranja vještačke drvene ploče imaju veću debljinu od nominalne. rupa za tiplu se . cokle.plafon na tiplarici . Suhe probe su obavezne. Suhe probe su obavezne. a ukoliko se javi loš spoj pomiće za pola razlike debljine. čime se maksimalno ubrzava bušenje. Prilikom bušenja rupa za tiple radi spajanja dijelova namještaja pod 90 stepeni. Prilikom bušenja rupa za tiple radi spajanja dijelova namještaja pod 90 stepeni. Ovo „uparivanje“ CNC-obradnog centra je posebno važno kod uskladjivanja kapaciteta ključnih mašina. ako unesemo nominalnu debljinu. Jedno od glavnih pravila za rad na obradnom centru je raspored rupa u standardnom koraku od 32 mm. rupa za tiplu se Pravilo je da se bočna strana izbuši na CNC-OC .kookdinatnom sistemu.

rupu za tiplu pomjeramo prema unutra za pola najveće razlike u debljini. čime dobijamo da nikad nemamo mimolaženje elemenata prema vanjskoj Tiplarica .Ponekad imamo nejednaku debljinu iverice. i da nebi stalno gubili vrijeme na stalno mjerenje i podešavanje.

3Najvažniji uticajni faktori na optimizaciju režima obrade na CNC-OC Za optimizaciju rada na CNC-OC najvažniji su sljedeči faktori: .2Najčešče korišteni alati na CNC-OC u izradi pločastog namještaja U izradi pločastog namještaja na CNC-OC najčešče koristimo sljedeče alate: RED.BROJ LAT A burgija fi 5 mm 1 provrtna NAMJENA izrada rupa za ručkice obilježavanje rupa za klizače ladica i ostale okove izrada rupa za drvene tiple 2 burgija fi 8 mm izrada rupa za ekcentre izrada rupa za pvc čauru ekscentra 3 burgija fi 10 mm izrada rupa za pvc čauru "eurovijka" 4 burgija fi 15 mm izrada rupa za čauru ekscentra 5 bugrija fi26 mm izrada rupa za "minispojnoce"(šarke) 6 burgija fi 35 mm izrada rupa za spojnice(šarke) 7 kružna pila izrada utora 8 ravno glodalo rezanje 9 profilna glodala obrada "fronti" 10"V "glodala "rezbarenje" i" pisanje " 3.3.

4.Dubina rupa za tipla (preporuka za ivericu 18 i 19 mm je 11 i 30 mm). 3. Ne obrađivati sve elemente namještaja po sveku cijenu na CNC-OC. Unifikacija i interna standardizacija zajedničkih parametara: . . Usvojiti okove i izraditi programe za bušemje i označavanje rupa za okove (npr.Odstojanje utora od leđa standardizovati (preporuka: kupatilski namještaj i viseči elementi 10 mm.Dubina utora (preporuka ½ debljine iverice). klizače ladica). ormari 15 mm. donji kuhinjski elementi 46 mm). Nastojati što više programa za obradu na CNC-obradnom centru izraditi u tehničkoj pripremi radi boljeg iskorištenja radnog vremena mašine. . jer postoji mogučnost da je njihova obrada na tiplerici brža. 2. .1.

CNC-mašine su zahtijevnije od drugih mašina u pogledu propisanog pritiska i odsisa strugotine.kombiniranim mašinama ili mašinama za drvo specijaliziranim za pojedine tehnološke operacije.Propisani odsis strugotine. 3. tehnološke operacije koje izvodimo u mehaničkoj obradi drveta suštinski se ne razlikuju bez obzira da li ih izvodimo na CNC-mašinama . Generalno.Čak se i na CNCobradnim centrima koriste iste vrste alata kao i na ostalim mašinama. koje daje proizvodjač CNC-mašina su korektni i u paksi su se pokazali izvodljivi uz pravilno održavanje mašina i ostale uslove: .3 Vrste obradnih centara Kao što smo vidjeli iz dosadašnjeg izlaganja. Povečanje brzine obrade i povečanje kvaliteta obrade drveta na CNCmašinama se postiglo iz sljedečih razloga: .Tehnološki parametri za obradu drveta. .Propisani pritisak (6-8 bara).

dijamantski alat..kao i automatiziranje cijelokupnih tehnoloških postupaka za izradu pojedinih proizvoda ili dijelova proizvoda.Primjenom računara 2. napredak mašinske industrije .) 3.Danas se CNC-OC naručuju prema proizvodnom programu i znatno se razlikuju zavisno od namjene.Za izradu namještaja od oplemenjene ploče iverice se upotrebljavaju manje „robusni“ i jeftiniji CNC-obradni centri.konstrukcijskim rješenjima mašina u kojima obradak stoji a alat se kreće 5.konstrukcijom alata od kvalitetnijeg materijala(vidija alat.ali namještaja namjena več tih obradnih centara nije izrada pojedinačnog sa velikoserijska proizvodnja dijelova namještaja zakrivljenim linijama..automatiziranjem pomaka 4. .grupisanjem tehnoloških operacija na jednoj mašini Primjena računara .kao i napredak tehnologije uopšte je omogučio izradu cnc-obradnih centara za bilo koju namjenu.1. Prije nekoliko godina je operacija kantanja dodata CNC-Obradnom centru.

Zaključak Prilikom optimizacije režima obrade na CNC-tehnologijama .obradni centar u izradi namještaja od vještačkih drvenih ploča daje optimalne rezultate“uparen“s tiplericom.kao i zbog grupisanja više tehnoloških operacija na jednoj mašini. težište optimizacije se prenosi za zahvvata i tehnološkim operacija na tehnološke postupke CNC mašine nisu univerzalne mašine nego mašine kontruisane za izradu odredjenih proizvoda CNC. zbog brzine izvodjenja tehnoloških operacija.Glava za kantanje na CNC-OC Rover C proizvođača „Biesse“ 4.što je naročito izraženo kod kombinovane proizvodnje(pojedinačne i serijske proizvodnje) .

Sarajevo.London. [2]Karahasanović.Idio.:Nauka o drvetu. [3]Jackson.Mašinski fakultet Sarajevo.A.Day.Obradni centri .A.D.:Mašine za obradu drveta.da bi bili rentabilni.:Woodworker`s manual. 1998. LITERATURA: [1]Zubčević. .. 1988.CNC.R.1996.zahtijevaju serijsku proizvodnju ili skup pojedinačni proizvod.teorija rezanja.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->