Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja. proizvodnja. ekonomskih. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve. Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških. t.6 mil. Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije).i 9. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima. potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine. strategija. programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama.3 mil. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine. U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve. vjetar. te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje). na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH. a na osnovu rezultata iz modula 2.).647.774. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. biomase.4 mil. Eksploatacione rezerve iznose 1. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo. plan proizvodnje uglja do 2020. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana.).540. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5. strategiji i projektima. t od čega je 2. U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika. Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja. Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija. investicionih.. godine. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije). transportnih mogućnosti. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve. hidro potencijal. organizacionih. u zavisnosti od zahtjeva tržišta. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. troškovi. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste..) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje.

. u periodu 2000. godini. i hidropotencijali.2005. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“. godine. broj zaposlenih. Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr.). Ugalj kao resurs. godine i planske veličine u periodu do 2020.2005. rudnici uglja. godine i planove radne nage do 2020. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina. Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem. Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31. Rudnik i TE „Kongora“ Duvno. godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006. . Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990. Toplotnu vrijednost uglja. bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH.12. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede.opreme. zaduženja. Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika. termoelektrane).. Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH).

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV .Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju. Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja.

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja.ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. Naime. ujednačenog kvaliteta. Najvažniji. koji su i predmet ovog izučavanja. . slučaja: . Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. itd. izvršiti njihovo rangiranje.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor. izražen u jedinici toplote. da su neobnovljivi resursi. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički. a i korisno je.ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: . rudarski i ekonomski faktori. uz ekonomski prihvatljive cijene. te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana. treba. Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. Programiranje. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i . planiranje.sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije. odnosno ugalj. . situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. Danas je me utim. ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki. su geološki. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI . a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. Pošto ima više ležišta. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod. godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020.ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja.

ili sa gubicima. hidrogeološke uslove.4 za RS. uslove eksploatacije. mogućnost lokacije TE. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. prije svega. tj. a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. s tim.treba. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE). ali su značajni i za snabdijevanje industrije. ali ne i mogućnosti. To je posljedica investicionih ulaganja. automatizacije. Često je to bio rezultat želja. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. osnovne mehanizacije. transporta i pripreme uglja. dakle na granici rentabiliteta. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). ležišta. Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. malog sadržaja sumpora. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3. pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije. tako da se te procjene nisu realizovale. I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija. geomehaničke parametre pratećih naslaga. rudarsko-geološke prilike. u sadašnjem sistemu cijena. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan.3 za FBiH i 3. dajemo prednost lignitu. mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH .a dijelom i izoze. zbog složenosti problematike. kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. Od rudnika koji su. donekle i potreba. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. manjeg zagadjenja okoline. u geološko-ekonomskom smislu. Ovaj rad. Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. široke i opšte potrošnje u BiH. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. Glavne karakteristike basena. kvalitet i upotrebljivost uglja. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE). Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. poznavati stvarne rezerve uglja. nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje. Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. zbog čistoće. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. uglavnom teškim uslovima. Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite. interesantni za buduća termoenergetska planiranja.

"Kakanj". Kakanj. Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. Sada se zna da period. "Djurdjevik" do 10 m3/t. Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva. te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. "Ugljevik" do 7. U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi. za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. Sadašnje cijene uglja i električne energije. Banovići. on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane. Djurdjevik.14 m3čm/t. "Kreka" do 4. Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan. Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća. godine i poslije). "Banovićl". To su kod lignita rudnici "Kreka". To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. U svijetu je takva praksa. tj. "Breza" i dr.). uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030. Medjutim. ranije računat 25 ili 30 godina. Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. "Zenica".. "Kreka“. "Gacko". u Češkoj i Poljskoj 40 godina. "Banovići“. kao i onih koja su približno poznata. "Kamengrad"). U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII . a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije. Breza. što se može uporediti sa godišnjim potrebama. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. "Breza". kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". "Djurdjevik". "Ugljevik". Medjutim. još 15 godina. u Rusiji 50 godina itd. Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići". Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. "Djurdjevik".942 m3čm/t. nije dovoljan. Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t. Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja. Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. Kod većine rudnika("Djurdjevik". "Zenica". Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja. oplemenjeni. "Bugojno". ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka". potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. "Stanari". ali zbog ograničenih rezervi. na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju.Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu.

Primjera radi. U rudnicima uglja u BiH je 2005. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. Naime. odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan.godine) preko 16. Ukupan nivo zaposlenih ima istina. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja.64 milijarde KM krajem te godine. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja. godine proizvedeno cca 9. godine. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. U Bosni i Hercegovini me utim. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. Raniji veliki projekti razvoja. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. godini. a cca 3.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. naravno finansijski položaj uopšte. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX .

Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. itd. veliki broj invalida rada. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.nepovoljna struktura zaposlenosti. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica».5 KM/GJ) i kreću se 4. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . itd.517 na radnike RS). sadašnje cijene koštanja uglja (2005. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. godine. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. Inače. . . zdravstvo. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X . itd. itd. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih.hroničan nedostatak kapitala za investicije. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima.) i obaveze prema bankama.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. . . . To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. godine 16.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8.668 otpada na radnike u FBiH a 2. itd.11KM/GJ (Rudnik «Breza»).kontinuirani gubitci u poslovanju. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.185 radnika (od čega 13. .ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. . amortizacija. . godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike.

2020. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI . kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015. FBiH RS BiH 222.900 183.000 405.000 163. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.Za realizaciju ovih.000 346.000 644. 244.500 180.000 Ukupno 639. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.000 1.900 763. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.000 400.395.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.

.

................................3................. 81 3.........2.....3.....3......1....3.......... Podzemna eksploatacija ...........3....... 65 3... 95 3.............. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH .........4............. 5 2.....PK “Vrtlište” ..............................................2......................... 38 3................................................3........................ 83 3. Jama „Mramor“ ....3........... Rudnik „Tušnica“ Livno ............ 41 3........................................................ RS i ukupno za BiH ..........1.................. 122 4....... 114 3..................... Separacija Bila .............3..............108 3..............................2.................1...... POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE ..........................1.................. Rudnik „Stanari“ u Stanarima ............................................................. Rudnik Gračanica .....................4... 34 3........3...2..................................4................................................................................. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA .......................... 85 3.....Montan Consulting Gmbh .......101 3..........................1.....................................................................6............ 26 3.2.................. Rudnik „Gacko“...........7............3..............................12 2.........2. Površinska eksploatacija .. 36 3...............................6.......6... 117 3.. Rudnik mrkog uglja „Breza“ .............................. 74 3................ Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS............................3.................................................3..3...............................10 2................................... Rudni „Ugljevik“ ................................... 64 3........1............................... 88 3.........1..... 1................ Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ ............................. 60 3...................... 38 3................3............ Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ ..............................4..3............. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” ...........................................3........ 50 3............ PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ....3........... do 2020..... 97 3............1..... 114 3...............................................................2.1. Rezerve uglja u F BiH................... Bugojanski ugljeni bazen ...3............3.............................. Rudnik Raspotoćje .......... Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila ....................................................2...7................3..............................6................... ...............4....................4....... Rudnik mrkog uglja „Zenica“ ...........................................................5.. Višća II) . Plasman uglja po potrošačima u F BiH......................2......3...... 104 3........... 54 3....3.......................3...............2.....6..... Separacija „Ćatići“ ....................4.......... godine ......................................3.......................47 3.... Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995..................4.................3......................................................... Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK........ Rudnik Mošćanica ......100 3..........4.................. SAŽETAK........... 68 3................................................................. Jama „Bukinje“ ......... 23 3..9....... Rudnik Stranjani .....34 3..................... Potencijalna ležišta uglja F B i H.................1.......11 2..................................... RS i ukupno za BiH.3........ Separacija Zenica ..3......................3...................127 4..5......SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK.......................................3........................ Podzemna eksploatacija – “Stara jama” ..................................................................3................. 79 3............................1 Rudnik „Šikulje“ ......................................... Studija DMT ........4............................ Podzemna eksploatacija ......3..........1. Proizvodnja i plasman uglja BiH ......................................................... 44 3.18 2........2.... 62 3....... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 ... 85 3...... 70 3....... Površinska eksploatacija ............................1....................3......................3....... 25 3..............3.................................................................. ......................8...... RS i BiH .............. Proizvodnja uglja u F BiH..................................................2.......................................................................................................1 Rudnik Stara Jama Zenica ................................3........................4......................4.....2............................................... Rudnik mrkog uglja „Banovići“ ................2... Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel)........4...........6..............................1............... Rudnici lignita Kreka u Tuzli .......................................3..1...1...... 100 3........................................ Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ...........................................................3......... Tehnološki proces separisanja uglja ...... 105 3... 93 3......... UVOD......3.................1.....2............ Rudnik „Dubrave“ ................................... 126 4..................................... SADRŽAJ..........

....................... 191 5...5............................3...5...... plaće i produktivnost ..... Sredstva i izvori sredstava .............. Zaposlenost.......3...... 134 4.....2............................................. godine ........1. Sredstva i izvori sredstava .... Obaveze rudnika krajem 2005...4..... Troškovi poslovanja .......3............... 180 5................1.................. 160 5........................ Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H . Rudnici srednje Bosne: „Breza“...............5......3...................... Obaveze rudnika krajem 2005.............. Plasman uglja ...... Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ .1....7..........2............................................ Investicije ....5... plaće i produktivnost ..................... 175 5......1.....2......................2................. 172 5.....................2.....2...............2.. 187 5................3................. 174 5.....1.....2.............2......3.... 162 5.....................1........3...2..... Plasman uglja ........................................................1...6.1......3........ 163 5.....................2.................... Obaveze rudnika krajem 2005.............. Investicije ...6.................2...3.. „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila .................................... godine ..........................3.... 142 5...........2.......... 198 5..4...3...............2.....2....... godine ....2...... 194 5............................3.....2.......2.. 167 5..... Finansijski izvještaji .. Finansijski izvještaji ..... godine ..................................................................................... i 2006...........5.............. 188 5.................................. Obaveze rudnika krajem 2005.............3. 166 5...........3...... Zaposlenost.........6...........2...... Zaposlenost..... Zaposlenost...................................3.....................................................................1...1... 182 5...........2..............3.................... Sredstva i izvori sredstava .........1......................2...............6................................5.. Finansijski izvještaji ..... i 2006.......... Plasman uglja ................... Troškovi poslovanja ............ 169 5...........2....... 179 5...................... 196 5..........2............. Obaveze rudnika krajem 2005........ 156 5......3............................. Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS .....1.............................3....... 194 5...... Zaposlenost.......3...................4........................................... Sredstva i izvori sredstava .... 192 5........... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI .................3......... 163 5.......................3.............. i 2006.. ........ 172 5...... 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 .............3...................................... „Banovići“ i „ ur evik“ ............1....2....3..........................2................3.............................................. Kamengrad ............................. i 2006.. 189 5..................3...............2..................3................................................. 154 5........ 178 5...................... Sredstva i izvori sredstava ............2........ 140 5............... Investicije ............................. plaće i produktivnost ........ Plasman uglja ........3..... i 2006............ 187 5..3...............3...........................3........... „Kakanj“..............................................4...........7........ Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“............. plaće i produktivnost ........1...2................................................ 179 5.......138 4.3.....1...............1.. i 2006...............................3..........1......... 173 5....... godine .................................2.................3...............3......................... plaće i produktivnost ......... Obaveze rudnika krajem 2005......2.................................. „RITE Ugljevik“ ...................................2... 185 5..7..........1. Potencijalna ležišta uglja RS ........... 195 5..........................2.............2................... godine .................. Rudnik „Stanari“ .............. 171 5.... Finansijski izvještaji ..3................... Troškovi poslovanja .......3............. 130 4....................... 192 5...................... plaće i produktivnost .................... Plasman uglja .... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini ..1.................................. 170 5...138 5................2.......................2....2...7.............. 193 5.... Investicije .......2...3........... Troškovi poslovanja .............3............. 158 5...... Kongora .........................2...................... Finansijski izvještaj ... Troškovi poslovanja .......1. 153 5..................3......................... 160 5............................................................................................ 177 5..............2... Investicije ...2.......6.......................2...........4...................... Plasman uglja ............... 164 5.....................1.........................2................... Troškovi poslovanja ........................................1..............2..1.......................3........... Miljevina...1........................................7.....3......................4......3..2...........Modul 8 – Rudnici uglja 4................ 153 5....2...2...................2............... Zaposlenost... 153 5..........................1.......................................................... „RITE Gacko“ ...........................3..... 177 5... Sredstva i izvori sredstava .1...................2................3...................2....................... 186 5............................. 183 5...... 185 5......... 179 5....................................................2.........

................................................................3.... Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine...............4............1.................................2........284 8.............. Rudnik „Breza“................. 200 5......3.........................................3.......................................215 6................................2......258 6........244 6.... ...............................................................................229 6......................................... Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu .....................290 8............. Rudnik „Gračanica“..247 6....................................2.... Rudnik „Zenica“ ............................. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS..... godine ....1..... GODINE.....279 8.......................1.......................2...8..7...5.............................. Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije ............... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS ...............2....277 8..................................................250 6............................................................... 201 5............................6.....................287 8..................2..1..............232 6..............................2.......... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA .......275 8........3.......209 6.......6...........................2.......6........................................2. Rudnik „Dubrave“ ............... Investicije ......................4.......................................4...............................POPIS TABLICA...................................................226 6.........223 6........... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine ... Rudnik „Stanari“.......8 Globalne perspektive uglja i tehnologija....3.....................9...........................................4................................. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine ..................................1.............................293 9..................................................235 6......................................................5........4.................................2...........270 8......................................... Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici..... Energetski i ugljarski trendovi u EU ...... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH.........................7................................................... ZAKLJUČNA RAZMATRANJA . godine...... Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH .. 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ...............201 5.......204 6................................4........................................218 6..281 8...................238 6............................................................................3....255 6....................................................... Rudnik „Gacko“.................................................... Rudnik „Bila“ ... Rudnik „Ugljevik“ ....221 6.......................................261 6......................................241 6....................2..................................2......... Rudnik „Bukinje“ ..........................2...........3...5...................................2................................ PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020.........2...........295 10................ Finansijski izvještaji .........1...........1..............212 6..2......................3.276 8....264 7...................................... GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ... Rudnik „Tušnica“ ........ 301 11........................................2.......................4.................................1................... 207 6............................................207 6..............1.......................2............. Rudnik „Banovići“ .3.3.......... Globalna tražnja uglja do 2030...5......1.............................2.................. Rudnik „ ur evik“................. LITERATURA ............................................... 199 5..... Stanje i globalna ponuda uglja do 2030........3...........252 6........................................ Rudnici lignita „Kreka“........................................ Rudnik „Kakanj“ ....... Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja...................... Rudnik „Mramor“ ...............................7................................3..................................... Rudnik „Šikulje“ .................................................... Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija .

.................................... POPIS KRATICA........................................................313 13..........320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 ............................................................ POPIS SLIKA ....Modul 8 – Rudnici uglja 12......................................................

1. UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .

i informacije o tržištu. sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini. Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj.D. Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G.1. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. sa površinskim kopom Tušnica. Primarni cilj je bio identificirati rudnike. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave. vidi sliku 1. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići. Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu. posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije. a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . Raspotočje i Stranjani. mapa lokacije ležišta uglja. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. Mnogi od ovih rudnika.D. TE «Kakanj» i TE «Tuzla». tehničkim i financijskim osobljem. sa površinskom kopom Dimnjače. sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. sa podzemnim rudnicima Stara jama.Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. finacijske.

ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. Ipak. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. sada ne radi i u stečajnom je postupku. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. sa brojnim varijacijama. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona. a koja se planira izgraditi do 2013. sadržaja vlage. pitanja i izazova.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. pepela i sumpora. prodaju ugalj industrijskom tržištu. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. U slojevima koji su dovoljno ravni. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. Zato. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. koristi se metod širokog čela. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“. radu iz prehodnog perioda. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. na mrkim ugljevima i lignitu. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. godine. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. stanju osnovne proizvodne oprme. Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. infrastrukturu i opremu. Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . grijanja i domaćinstva. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. kako domaćem tako i u izvozu. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju.

ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato.ekonomske parametre. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste. To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. odlaganje šljake i pepela. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu. vodu. moguće izvore i uslove finansiranja.7 miliona tona geoloških rezervi. a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1. nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge.Rudarski institut Tuzla 2006. Tako npr. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a. kvaliteta i cijene uglja. troškove poogona i održavanje.tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja. predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti. transportnih mogućnosti. te promjene u regulatornom i pravnom okviru. (Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”). mogućnost odlaganja otkrivke. lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 . uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. potrebe investiranja u rudnike itd.294. Konačno. prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora. Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja. godine). te je nužno to posebno obraditi. tehno .Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. S ozirom da je postojeća Investiciono . Vakufa). neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono . tržište električne energije.tehničku dokumentaciju. RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik.

RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .1.

PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .Modul 8 – Rudnici uglja 2.

38 8.26 6.12 10. godine.88 11. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000.69 7.93 18.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11.49 3.25 3. godine i nivo nakon obnove elektrana. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima.1.30 10.27 23.32 10. Tablica 2.1) u BiH.15 4.92 1996.06 10.01 11.38 3. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996.73 Iz tabele 2.38 7. TE Kakanj. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god. godinu.53 45.97 26. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja. godina) od 3.55 7. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW.32 11. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla.56 13.68 6. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996.93 14. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000.96 12.71 11.19 10.61 6. Proizvodnja u 1996.1.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ.98 18.91 15.13 8. TE Ugljevik i TE Gacko. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH. izvučeni su slijedeći zaključci: .66 13.54 3.51 10.69 9.61 10. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 .65 4.46 6.48 5.46 8.56 4.29 2000.15 4.1. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju.78 5.41 3.47 4.15 20. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske.87 9.2. godina 21.78 24.43 15. godina 10.71 16.31 14.96 10.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5.

-2014. su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014. 2.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11. ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000. godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston.2.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti).9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8.god. Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte).5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu. godine). Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku. Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000.K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 . odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ. Tablica 2. inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH. Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov. Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2.2. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju. Za period 2001.Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12.

000 15.0 10.6 0.3 6.5 1.8 0.4 6.7 57.4 70.700 12.6 1.100 16.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD.0 4. zona lošeg kvaliteta itd.2 7. B.000 18. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič.9 9.7 3.2 11.000 2.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.3 25.100 17.8 4.3 4.8 22.9 9.2 0.400 14.1 36.2 2.000 18.400 10.0 65% 95% 95% 13.8 68. Gračanica – Dimnjače 20.2 0.1 3.2 6.3 11.600 0.5) Ukup.3 2.2 5.6 11.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.6 0.000 16.9 76.0 11.3 6.2 7.8 38.2 8.5 11.3 0.5 9.2 11. 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 .3 1. Uzeti iz rezervi za ovu analizu.7 9.0 15.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik .300 4. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.4 11.izabrano područje rada Ukup.2 3.2 1.7 12.100 20.5 (9.0 22.0 5. sumpor na suhu tvar.1 20.6 43. B.400 18.4 1.9 12.u ležištu A.6 0. B.1 22.5 11.6 78.2 1.0 (2.9 6.0 30. Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona .0 4.2 4.8 9.0 48.9 3.4 65% 95% 90% 13.2 27.500 8.9 87.9 Iskor.0 82.8 21.3 0.8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.0 23.000 16. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost).0 4.000 13. rud.6 0.3 0.3 3.3 3.3 1.5 3.2 2.9 2.1 112.0 6.7 3.5 15.5 3.1 6.3 29.2 12.7 0.6 11.9 0.u ležištu A.8 1. C (milion tona) 126.8 14.9 50.0 9.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .0 2.2 7.Tablica 2.6 5.4 11.3 68.Dubrave Kreka .400 18. C1 (milion 1) tona) 140.4 (5.6 90% 97% 99% 11. UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52.4 81.3 11. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina.5 25.2 17.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.4 20.3.0 45.K.5 22. (milion tona) 94.5 Napomena: 1) A.900 12.6 2.8 81.1) 19.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.9 4.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.5 15.600 16. Abid Lolić-Grahovčići P.8 6.6 0.0)5) 5.300 16.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.2 na 1.300 13.6 4.

88 3.31 4.12 1388 2003 1722 545 23.48 3.60 2.49 4.93 2.50 9279 475 635 60.68 395 708 475 44.46 0 206 134 73.90 2.17 2057 412 151 58.73 4.50 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.11 3.96 3.48 3031 448 475 56.75 3.48 2.08 2.99 2.05 3.98 3.03 4567 434 475 57.36 0 - 2008 2251 643 22. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom.04 125 2006 2016 599 23. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.61 9790 435 205 30.41 22853 706 475 44.57 3583 231 142 41.59 3.19 0 - 2014 2266 652 23.70 3.93 16837 - 2002 1199 521 26.55 1960 663 475 45.47 3.31 4.46 0 694 475 44.22 0 - 2012 2235 656 23.61 2.34 2.91 4.68 2024 679 475 44.42 14993 750 475 42.38 3290 720 475 43.05 3.28 0 - 2011 2260 666 22.61 19267 412 152 59.86 3.24 4.93 5.5 3.32 1080 779 475 42. Rezime plana proizvodnje.91 12356 430 200 29.05 5.54 3563 203 141 41.42 10816 724 475 43.52 929 2005 1988 592 23.52 182 - 2007 2176 624 22.33 2.58 4.10 1001 140 2001 947 536 28.30 4.36 4.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.53 4953 232 141 39.99 0 310 141 60. radne snage.55 2.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80.72 16557 400 633 46.91 5. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.72 4.36 11574 754 475 42.23 0 - 2010 2276 650 22.44 2.68 3.46 5.42 364 - 2009 2172 616 22.53 2. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.30 3.75 2.34 4288 746 475 42.4.02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 .02 18890 450 366 34.68 3551 361 148 62.11 2.13 182 - 2013 2270 665 23.30 154 2004 1956 588 23.41 9338 734 475 43.55 182 309 142 65.

54 2.52 3.56 4.31 2.64 2.91 5.95 7377 - 2011 1249 466 73.77 0 970 288 33.35 20748 990 280 30.58 3.85 2.40 2.32 2.82 0 925 296 36.18 6453 - 2014 1274 505 76.89 2.01 12941 443 265 47.91 2.93 2.76 0 960 277 32.04 4.77 3337 207 265 61.37 3.41 956 600 234 28.83 3383 - 2008 1277 441 68.67 6099 - 2007 1180 419 68.56 5. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.05 3.64 2.99 0 920 286 34.06 5347 460 265 46.58 5447 - 2006 1097 389 63.99 5179 - 2013 1244 492 79.86 21 416 265 48.47 2.38 6462 426 265 48. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.15 2.14 6392 322 295 56.85 0 930 287 34.24 2.95 5.38 2.41 2.62 4.64 4536 410 265 49. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.54 2.33 22162 225 295 62.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.85 0 900 293 36.78 0 800 291 29.31 4186 - 2004 1015 362 60.64 14384 228 295 61.00 2.53 14738 - 2005 1012 373 64.81 4.40 2.88 3.48 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.72 1017 2001 801 320 57.52 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.71 19117 424 265 48.95 8780 193 265 64.84 3.66 592 935 273 31.64 0 800 300 28.71 8215 405 295 50.93 3.80 3.64 3.21 3.38 3.97 12812 143 633 126.94 2.12 0 2003 957 363 61.01 7.08 3541 466 295 47.79 0 900 286 35.03 426 2002 801 322 58.23 3.93 4229 - 2010 1275 466 72.76 4.70 5990 700 269 31.92 8649 - 2012 1238 484 78.29 8.80 4.85 0 985 296 33.37 16.30 2.32 2475 198 611 107.37 49114 492 295 47.69 4544 223 295 62.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 .74 0 743 310 60.14 2.82 4.69 5.89 3011 - 2009 1207 447 73.89 16731 228 295 62.89 0 970 294 34.

01 3.05 0 250 295 56.95 2.22 273 385 427 56.05 100 475 427 52.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 .39 303 2013 230 310 58.06 22448 2008 132 310 77.02 26097 2002 20 25 4.29 4.79 3.Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.64 3. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.57 122 555 427 47.23 3.13 4.08 0 2009 141 310 74.70 2.31 2.47 2.11 1032 2010 150 310 71.48 0 2006 115 310 84.26 3.76 792 360 427 59.46 3.40 0 2014 191 310 63.94 2.95 186 585 427 46.94 255 2003 91 310 95.35 182 2005 107 310 88.11 242 2011 180 310 66.21 3.32 4646 625 427 44.85 3.60 2.70 3.48 0 220 532 82.56 550 385 427 56.73 114 545 427 48.40 1146 390 427 56.21 3.26 0 26 285 9.18 89 2012 220 310 60.40 0 75 399 5.98 3.05 4.93 0 2007 123 310 80.85 1288 380 427 56.44 3.01 178 625 427 44.89 305 545 427 48.07 3905 2001 75 425 4.48 4. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.69 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.19 155 575 427 46.68 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.21 3.05 0 250 295 57.88 1503 398 427 55.38 3.32 3.38 5.15 455 2004 99 310 91.11 1012 330 893 90.95 4.16 4.

39 3.36 25 125 95 48. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu.20 766 2003 199 55.36 25 125 95 44.39 3.36 25 116 95 45.31 119 2013 199 55.93 4.36 25 125 95 49.36 25 113 95 46.05 4.86 4.39 3.36 25 125 95 49.07 73 2014 199 55.36 25 125 95 44.36 25 125 95 47.38 4.29 4.59 4.93 4.39 3.39 3.39 3.07 268 2006 199 55.36 25 125 95 47.64 100 72 95 55.54 4.39 3. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem.RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54.36 25 125 95 50.58 4.39 3.78 4. 39 3.35 1068 2002 199 55.13 1843 2007 199 55.85 4.80 3. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.36 25 125 95 45. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.43 846 2009 199 55. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .39 3.64 4.22 0 2001 199 55.30 2004 2008 199 55.16 399 2005 199 55. preteće ure aje.54 834 2010 199 55.14 231 2004 199 55.54 697 2011 199 55.49 481 2012 199 55.36 25 125 95 44.39 3.26 4.39 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.47 5.36 25 125 95 42.36 25 118 95 45.59 3. pripreme i transport.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.39 3.39 3.

Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3..35 KM/GJ 3. za Srednju Bosnu 3.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje.3.93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3. dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište. – zaposlenost do 2006.-2015.02 KM/GJ. U posmatranom periodu 2002. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 .-2015.254 zaposlena.06 KM/GJ 4.49 KM/GJ 4.Montan Consulting Gmbh (2002. godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002. smanji za 7.) DMT.82 KM/GJ 3.21 KM/GJ 3.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5.86 KM/GJ. Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015.81 KM/GJ 3. Tako se dobiva do godine 2015.Modul 8 – Rudnici uglja 2. Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH. koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća.40 KM/GJ 3.39 KM/GJ 3. STUDIJA DMT . DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13. dobiva se tako višak kapaciteta 20. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5.GOD. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr.-2015.

– 2012. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij.5 – 2% godišnje. Trbovlje. Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. – 2005. – 2008. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1. 2006. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 .5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. U 2001. Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. 2003. porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje.Prema analizi DMT-MC do 2015. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. – 2015. 2013.5. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6. 2000. Montan Consulting GmbH). može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta. kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća). 2009. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura..

36 4.00 2009 2643 2065 99914 37.68 4.03 4.25 62763 3050045 46.86 611 729 34601 56.48 533 906 32434 60.62 3.08 3.60 3.83 4.00 3.56 3.04 3.14 1067 1384 74707 70.39 4.64 551 1002 31934 57.74 4.51 19132 1166900 60.80 3.80 4.86 1498 1094 86140 57.96 3.75 2010 2748 2062 97468 35. Pregled proizvodnje.64 3541 6297 211787 59.12 4375 4120 219383 50.64 4.70 4.86 3.43 2004 2097 3080 104478 49.70 1534 1084 90301 58.23 2014 3079 2077 97422 31.41 3990 4722 210925 52.24 546 759 37046 67.93 4560 3923 222889 48.02 3.36 1300 1140 80121 61.90 1429 1087 85554 59.48 2012 2965 2078 100822 34.20 3.81 1150 2300 78471 68.03 1397 1169 82545 59.82 522 1100 31675 60.36 3.61 5225 3954 223703 42.01 UKUPNO 35844 1382020 38.88 3.51 1163 1038 79118 68.69 3.21 2006 2516 2245 100563 39.36 4.88 3.24 608 700 34294 56.08 600 730 39375 65.12 486 710 32732 67.34 5488 3974 223763 42.22 4.77 4914 3924 225768 45.95 2005 2440 2524 103059 42.65 483 807 33159 68.66 5099 3928 230498 45.38 2013 3023 2080 98354 32.3 4165 4030 212413 50.86 3.00 4.54 4.32 3.97 3.94 2008 2648 2152 106868 40.61 1724 1153 93662 54.24 4.53 3.81 1373 1091 83190 60.99 3.99 4.98 3.91 5.28 586 733 40629 69.30 558 721 40587 72.15 4.69 1650 1127 92374 55.39 3.80 1591 1108 90748 57.99 544 730 39785 73. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.23 3.02 4591 4117 226459 49.92 2976 7605 185655 62.35 4.39 1138 1984 78019 68.52 2011 2830 2059 98999 34.35 3.89 4735 3907 223609 47.61 2003 1852 3276 101834 54.33 627 733 34535 55.99 3.04 3.64 3748 5691 208862 55.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.96 2007 2543 2168 100923 39.42 5356 3974 224331 41.14 4.71 3.89 3.98 5.80 3.57 3.60 3.04 532 775 38339 72.14 2015 3156 2084 95807 30.94 3. 3.35 4.65 3.87 4.6.32 7787 501125 64.47 3.41 1118 1668 71950 64.89 3.5 3.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .09 4.

02 3.32 4.90 5.81 3.09 3.71 4.83 365 565 26643 72.24 3.31 3.46 538 521 27153 50.88 2015 1141 810 39600 34.26 102 195 6804 66.98 109 197 6885 63.7.09 3.18 2206 2148 99981 45.64 396 585 26693 69.59 1483 3232 93304 62.48 3.01 2.01 3.31 3.07 2012 1040 786 38854 37.89 330 595 24560 74.82 3.60 3.06 3.69 1846 2235 98469 53.11 3.21 5.90 360 583 26286 73.78 1757 2238 97661 55.08 3.65 1830 2098 98508 53.65 480 492 25974 54.27 2150 2135 99538 46.07 3.39 4.46 5.46 82 211 7023 85.46 95 201 6700 70.51 381 702 24558 64.59 3.94 3.79 361 569 26564 73.60 4595 354261 78.83 UKUPNO 13204 551179 41.77 3.70 2.47 3.17 1568 2749 ¸95210 60.93 342 572 25745 75.06 4.02 104 193 6824 65.25 2011 1031 801 38829 37.61 4.93 2014 1116 808 39385 35.93 2006 843 854 40222 47.02 84 197 6848 81.45 242 921 25277 104.10 3.73 3.96 1365 4092 95001 69.65 259 1284 24677 95.73 3.76 441 549 27382 62.91 3.08 4.56 458 501 25967 56.58 3.58 1974 2108 97892 49.90 5.32 3.40 4.93 3.38 442 525 26219 59.19 4.35 1565 4829 89296 57.71 4.93 320 604 24029 75.29 94 193 6693 71.15 3.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.49 3.72 91940 4.63 4.36 3.84 111 198 6921 62.04 2013 1084 802 39046 36.38 2047 2119 100473 49.04 3.58 3.31 95 188 6710 70.40 2096 2122 99727 47.25 543 516 26596 49. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.86 2007 905 872 40774 45.05 1674 2241 97592 58.92 3.74 3.14 556 518 26738 48.39 59 224 4517 76.29 3.38 283 776 23884 84.63 3.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .30 2.90 3.Tablica 2.79 3.65 509 532 28454 55.69 1902 2097 99074 52.35 2003 678 1545 39587 58.64 2008 954 874 41165 43.34 366 1009 25133 68.74 3.03 5.89 2005 822 1031 39945 48.45 467 528 26043 55.11 25463 1361725 53.21 82 204 6823 82.94 4.08 6381 364346 57. Pregled proizvodnje.35 3.43 3.81 381 576 26636 69.29 3.50 956 768 38166 39.95 62 217 5603 90.49 3.73 4.40 4.40 543 535 28232 52.35 3.87 334 580 25333 75.64 3.67 358 855 22531 62.17 3.77 198 6950 61.28 4.96 3.49 317 1473 24794 78.36 3.36 305 605 23140 75.93 90 201 6639 73.66 3.07 3.02 3.77 2004 801 1208 38472 48.04 3.39 299 1162 23366 78.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

PK "Gračanica-Gacko". a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. ove rezerve mogu biti i znatno niže.. je konzervacija uglja u najširem smislu. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa. što nije ni moguće ni ispravno. Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 . odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. kako sa stanovišta postojećih potrošača. planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno. mogu biti i znatno niže od procijenjenih.). zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja.To. sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne). neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. u odredjenirci uslovima. Poseban problem. To je neekonomski i nesvrsishodan pristup. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. One. ili u toku 10 godina. Naime. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama.7 % bilansnih rezervi uglja. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman. tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata. nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd.te i za planiranje razvoja termoenergetike. Izgradnja novih površinskih kopova. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. konačno. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. PK "Šikulje"-Kreka. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr. obezbijede alternative. godine. Naime. kao i moguće domete njegove potrošnje. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice.70 %.

848.000. itd).000.704. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije. 67% 124.000. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 15% 152.000. 41% 497.946.335.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna. Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 . npr.000.442.2.10. 10% 2. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta.7.9. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.1.8. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte.473. 1.321.000. Prikaz rezervi uglja F BiH 568.843.

488.3. 44% 621.177. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.515.763. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .691. 45% 2.000.000.000.2.

0.525 23.61 1.312 18.974 1.49-42.843 26.65 4.657 68.84 32. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1.355.06 13 18 24.241 5.428 17.001 14.800 16.407 0 0 127.16 6.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.851 677.330 2.722 0 0 323.954 194.50 0.69 2.369 25.321 59.14 25.280.651 206.647.808 10.30 1.08 1.61 12.536 49.834 618.003 11.373 0 1.619 14.75 30.88 35.931 10.411 1.893 129.704 1.928 59.593 769.4-3.657 77.274 112.512 996.377 497.779.139 235.885 1.946.74 2.06 24.386.95 12.528 11.671 12.391 2.335.715.146 440.963 56.098 131.43 39 16.874 894.65 17.774.77 35.19 19.008 162.632 1.411.339.58 15.689 2.935 4.657 76.429 54.848 322.718 2.38 38.865 120.36 7.723 1. Br.937 1.111 0 3.535 10.503 10.353 412.172 961.839 28.294.43 27.95 2.18 17.756 206.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .543 4.091 10.944 173.194 208.5-16.06 13.051.488.085 60.7-9.524 204.746 11 15 13.31 16.201 16.873 456.433 68.99 22.411 2.665 73.103 206.004.126.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.604 0 721.23 4 4. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.07 14.244 179.101.020 65.183 256.839 1.064.833 13.635 1.765 677.105 0 1.540.143 62.736 11.437.000 1.09 9.85 2.7 16.342 3.653 1.54 3.5 22.236.102.60 32.42 5.32 24.192 2.354 0 0 1.

200 385.473 269.540 21.696 12.68 24.646 10.761 37.080 326.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .83 4.698 845.657 31.380 40.237 77.287 9.471 19. Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .843 17.761 207.159 33.75 37.174 11.457 124.744 568.824 372.8 32.9 18.100 47.Nastavak tabele 3.397 9.317 15.17 1.141 105.271 253.442 65.07 5.lignit M .598 148.842 56.mrki ugalj 1 2 3 4 186.08 0.74 15.221 278.544 107.800 88.874 73.55 2.758 72.0 Red .97 24.100 521.742 91.10 50.061 346.7-14.497 152.954 418.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .

464 1.001.488.373 2006 2.357 69.999 1.327.017.468 353..752 80.890 641.900.000.115 0 4.272 49.335.042 9.280.178 9.223 166.2. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.173 0 2.216 1.346 58.842.214 116.002.763.300.039 61. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.808 0 3.695 0 3.432 0 0 5.631 128.483.892.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.087.012 308.Modul 8 – Rudnici uglja 3.825 1.801 2.979.867 920.328. Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.016.652 8.-2006.795 26. Proizvodnja uglja u F BiH.1.746.409.281 152.850 282.186.472 3.190 153.714 1.702 269.282 1.313.563 1.168.195 683.424 2005 2.027 1.533.982.743.059 1.006 7.388.365 8.1.226.114.445 1.369 1.797.420.411.154 323.331 2.951 280. RS i BiH ukupno za period 1990.382.842 196.743 1.271 2004 2.521 7.859 1.941 0 0 4.600 200.428 903. Proizvodnja uglja u F BiH.291 2.286 5.044.903 76.234.549 51.954 18.4.255 318.545 278.400 134.720 1.929 198. RS i ukupno za BiH Tablica 3.383.2.073.942 36.472 1.310 0 0 4.440.370 382.746 221.091.486 48.113.970 1.941 230.378 104.021.119 344.981 81.197 50.015. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 .659.808 0 0 5.725.000 13.544 291.350.302 747.448.028.430 231.695 30.913 1.027 46.858.895 0 3.509 2.288 7.735 171.703 0 0 5.093 139.465 253.266 1.338 1.169 461.851 1.596 438.859 0 0 5.567 391. 2000.529 766.582 942.845 0 0 5.917 1.317.488 512.145.874. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.826.555 967.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.755 2000 1.751.687 31.555 1.025.575 1.960 59.142 31.334 996.619 1.087.050 35.717 490.657 71.733 289.668 503.979.237 221.445.220 0 3.302 486.701.038 1.499.652 94.

5 1.5 1.0 miliona tona 1.5 4.0 1.0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3.5 miliona tona 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 . Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990. godina 2.5 0.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.5.0 0.0 0.5 2.0 3.0 2.5.0 4.2000-2006.5 0.5.5 2.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.2000-2006.

297.948.114 84.509 5.364 32.449 2.369.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.5.428 341.434.140.890 141.107 61.2.864 64.202.953 27.581 122.600 200.000 547.942 156.957 0 3.546.226 81.2.393 169.455 113.340 126.787 1.052. RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.350.376 85.017 230.710 1.647 12.555 1.687.382.850 690.535 84.483 116.904 0 0 1.074 1.403.979 7.826.005 0 0 4.530 2.965 150.223 166. RS i ukupno za BiH Tablica 3.1.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.217 48.746 0 0 4.379 17.999 481.332.748.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj .509 310.005 15. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 .027.857 Ostali 286.069 0 232.2005 i 2006.587 Rudnik 2006 TE 1.774 60.573 213.917.709.208 1.626 1. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 0 4.197 58. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.895.061 0 379.311 459.522.694.783 8.330 35.171 48.358 1.085 1.298 64.611 963.547 923.804 476.383 982.767 424.248 1.603 406.339 953.665 80.Modul 8 – Rudnici uglja 3.008 26.214 55.286 666.746 9.445 12.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH.000 136.400 134.049 52.690 21.062 1.000 5.020 0 0 1.683.450 1.958.468 171.000 212. RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija.097 61.281.557.755 0 0 0 8.006 164.576 0 0 500.177.975.050.000 61.729 7.019.852 0 3.

500.000 3. godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 500.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.000 4.000 2.000.4.000.000.000.000 1.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.500.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .000 1.2005 i 2006.5.500.5.2005 i 2006.000 2.500.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.

– Elaborati o klasifikaciji.954 153.431 - 6 659.drugi krovni sloj.937 32.2.407 375.525 169.386 94.1).prvi krovni i .RL Bukinje .* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije.407 59.2006. U K U P N O: S V E U K U P N O: 162.359 91.194 81. (A+B+C1) POTENCIJ.238 1.3.PK Dubrave 3.236 27. Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi.956 374. 3. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.PK Šikulje .214 456.043 96. 3.2): 1.833 59.166 7 290.podinski. podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3. . U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3. broj 1 1. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH. sa padom od blago nagnutog do strmog.RL Mramor 2. pliocenske starosti. 2.402 322. U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: . kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu . (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1.12.193 47. Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m.429 743.921 83. – Elaborati o klasifikaciji. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .3.166 169.790 91.126. godine Tablica 3.008 RL Bukinje RL Mramor 68.171 197. EKSPL. 2. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. U K U P N O: 581.glavni.1.021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 . .151 34.087 178. Lignitski bazen Kreka.Modul 8 – Rudnici uglja 3.431 750.465 56.

55 9.71 % 7.59 29.48 19.34 % 25.17 0.80 5.320 53.66 23.94 22.48 2.32 Šikulje 50.00 9.76 Dubrave 30.47 16.26 % 0.14 39.38 % 24.34 0.39 kJ/kg 12.80 23.4) Tablica 3.44 0.86 5.12 22.17 % 2. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.40 20.38 10.05 4.52 48.44 % 1. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .15 % 12.200 52.03 0.54 2.6.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.51 9.19 9.3) Tablica 3.48 12.80 8.60 1.23 27.84 49.53 7.84 5.00 % 1.43 5.63 2.89 15.05 % 0.64 0.37 18.18 0.85 35.32 20.88 9.00 39.29 % 2. materije Isp.30 3.25 0.55 % 6.4. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.83 41.76 7.060 12.30 Elementarni sastav uglja % 31.60 % 16.81 2.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.06 % 48.73 0.36 50.000 Hemijski sastav pepela % 55.08 10.33 % 0.99 % 39.17 11.73 28.89 25.20 0.23 1.35 % 21.

683.866 2004 kJ/kg 9.115 9.000.668 260.687 64.531 83.750 114.671 226.656 25.583 718.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.000.312 1.268 230.547 86.396.868 23.000.031 40.509 2.9 318.383 60.8 408.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.380 2004 2.476 2002 1.892.198.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .331 2006 kJ/kg 9.266 1.320 251.975.193 257.736.357 16.282 1. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.464 1.743 1.286 292.796 82.087.2 350.4a.631 72.2 316.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.979.6 270.000.091.492 2000 kJ/kg 9.735 257.000 2.616 11.569 22.701.126 1.328 2006 2.101 82.550 76.000 Ukupan plasman 5.8 1.000.750 674 2005 2.488.000 TE 4.311 92.701 2003 1.371 44.611 84.224 2001 1.1 304.815 1.043 6.7.049 83.137.936 3.4 351.926 2001 kJ/kg 10.661.369 1.000.043 500 2000 1.000.748.499.000 Proizvodnja (tona) 3.000 1.018.917.917 1.298 2005 kJ/kg 9.

Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.02 t/m3č. a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja.1.2 m.ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3. Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”. Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja.42 t/m3 č.m. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.ugalj 102 513 000 t .12. dao je slijedeće rezultate: .otkrivka 522 017 000 m3 č.09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu.otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č. godinu i preiod od 20002006.6% od ukupnih rezervi uglja.m.0 m.2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7.71 m3č. podijeljen na dvije faze razvoja.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3.m.7.5 i 3. godina je prikazan u tablici 3. otkrivke.m otkrivke.1.m. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj.m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4.55 m3/t.3. . Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13. .m. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 . . a I krovni ugljeni sloj 6. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11. dobiveni su slijedeći rezultati: . U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja .koeficijent otkrivke 5. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije. Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t.m.6. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t.otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac.3. sa periodom otvaranja. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa.

K.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3. 647 317 2006 t.12.r. (A+B+C1) POTENCIJ.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. 583095 690 739 2004 t.u. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.r.r.r. EKSPL. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.m m č.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č.5.m m č. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.u. Ostvarena otkrivke na P.K.m m č.u.u.u.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t.6.* 1.r. 566590 2001 t. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č.7.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red.u.u.8. 673 113 Tablica 3. 1452548 2000 t. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 .K. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. 2006.č.r.u. Rezerve uglja na P. Ostvarena proizvodnja uglja na P.m 5159088 2000 3 m č.m 2371903 2006 3 m č.r. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji. 749 969 2005 t.K “Šikulje” Tablica 3.r. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. god. t.

19 9.8.40 20.0 9.Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.59 29. do vanjskog odlagališta.200 Šikulje 52. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 .14 39.300S sa pripadajućom samohodnom trakom. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm.25 0.63 2. Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU . Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50.8.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.6700 . a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.66 Šikulje 23. transport i odlaganje. a satoji se od bagerovanja i utovara. Ukupna visina etaže od 21 m. te sabirnim. 55.89 15. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp.86 5. Tablica 3.73 0. Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.38 10. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. transporta i skladištenja (klasiranja uglja).05 4.20 0.48 19.03 0. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB . odnosno 25 m.51 9.53 7.

Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena. dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu.12.2005 31. godinu i preiod od 20002006. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice. Visina prve etaže iznosi 26 m. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005. Tablica 3. I krovni i glavni sloj.m.14 t/m3č. Prema tome. otkrivke.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.m. Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja. te otpremu sa klasirnice. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31. odnosno 4 me uetaže. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 .). godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja.5 m. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter.12.11.12.2005 31.12. sekundarno sijanje. dok je visina druge etaže 35 m.12.9.95% od ukupnih rezervi uglja.12. Ugao završne kosine odlagališta je 9°. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. godini dat je u tablici 3. godine je prikazan u tablici 3. U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m. drobljenje. i 2006.1. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. primarno sijanje.2.3.12. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č.12 .2005 908 31.Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže. 2006.m.2006 893 868 3. sa prosječnom debljinom od 20.9.10 i 3. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31.

u. Tablica 3. 432817 2004 t. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. broj 1. 756063 Tablica 3.u.m m č.11.K.r.13.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) . 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.r.m m č.K “Dubrave” Tablica 3. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č. t.č.12.Tablica 3. (A+B+C1) POTENCIJ.r. 334507 2001 t. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 .u.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.u.r. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P. 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t.otkrivka(m3. 947 883 2000 t.r.K. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. 832148 2006 t.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č.m m č.r.m 5700488 2000 3 m č.u.r.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3. EKSPL.10.u. Ostvarena proizvodnja uglja na P.u.* red.m 3570908 2006 3 m č.K.13.r. 824806 2005 t. Ponderisani kvalitet za P. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.9.u.

Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže.55 9320 Dubrave 53.34 0. a satoji se od bagerovanja i utovara.83 41. transport i odlaganje. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402.48 2.23 27. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu.60 na otkrivci. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 .89 Dubrave 25.30 3.17 11.n. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.80 23. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m.60 1.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Širina bloka zavisi od parametara bagera. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.47 16.m.81 2. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže.94 22. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje. Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.64 0.32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.84 49.80 8. Otkrivka se putem transportnih traka. U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora. a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju.80 5.

12.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter.2006 922 929 3.31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 . "Mramor" i "Marići".3.2005 31.3.12. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže.2005 934 31. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi.K. Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. i 2006. te otpremu sa klasirnice.6º. Radna snaga na P. sekundarno sijanje.5 km2).12.2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’. godini dat je u tablici 3.12. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice.14. primarno sijanje. odnosno 4 me uetaže.Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6. Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja".1. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en. Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj. Tablica 3.14. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º. drobljenje.08 m i nagib od 2º .35 m. “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31.2005 31.12.12. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja.

29 5. (A+B+C1) POTENCIJ.15 10.000 50.39 12. Ostvarena šira priprema za period 1990. godina. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva.60 12.35 18. EKSPL.171 178.44 5.021 *– Elaborat o klasifikaciji.05 0.76 Tablica 3.937 27. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584.17 2.15. Tablica 3.34 22.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 . broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.411 4. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red.38 20.5 2000 ' m 4. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza.99 35.00 1.06 48.111 2004 ' m 3. Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu.643 2005 ' m 3.16.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom .Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi .* 1. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima. Tablica 3. nižeg stepena karbonifikacije.506 2001 ' m 3. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.16.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3.71 9.33 0.55 7.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3.123 2006 ' m 1.30 28. dobijen je prosječan kvalitet uglja.151 47.17.15. kako slijedi iz tabele 3.26 0.043 56. Materije Isp. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. RL Mramor 94.

otkopavanje uglja.r.r. 322. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t.r.2 100. Tablica 3.r.u.u.r.Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) .19. odvodnjavanje jame. 388. 2000 t.u.u. snabdijevanje pogonskom energijom.u.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.463 496.202 2005 t. 500. godina. Procenat isporuke % 63.u.935 2006 t.9 18. Proizvodnja uglja za period 1990.18. t.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.r.5 17. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".u. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 . Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.u.19. t.130 475. 482.950 2001 t.10.r.4 0.Tablica 3. provjetravanje jame. transport uglja.r. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. 345.

EKSPL. mazivo i gorivo. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.2005.20) Tablica 3. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle.386 96. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta.2005 31.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 .4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. RL Bukinje 68.2005 93 31. Broj zaposlenih na dan 31.2006 1057 1107 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .21.4.12.3.12.33°.193 *– Elaborat o klasifikaciji. čelična podgrada.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. eksplozivna sredstva. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. godine (tablica 3.12. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31.* 1.465 32. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red. debljinom sloja 13. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. Tablica 3. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma.21.12.2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.087 34.20. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.12.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala. Normativ materijala.236 197. (A+B+C1) POTENCIJ. Od materijala najznačajni su: drvena gra a.12. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° . električne energije i dr.2005 1150 31. troše se različiti materijali i vrste energije. Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3.1. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale. a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.12.

18 6. 252.r. 146.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.r.289 Objekat Bukinje - 1990 t.r.965 2005 t.24.r.): Tablica 3.12 21.84 31.00 16. 221. t.095 2004 ' m 1. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1. 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 91.22.52 25.32 0.u.54 0.88 24.85 0.43 1.u.645 16.73 2.r. Proizvodnja uglja za period 1990.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 . Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.22.u.123 43.48 48.u. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35.u.23 1.17 12.44 12.08 Tablica 3.882 2006 t. 2000 t. Materije Isp. t.23.r.r.u. 37.r.060 55.37 39. godina.76 2. Ostvarena šira priprema za period 1990.039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3. godina.u.870 2001 t.u.36 7.

snabdijevanje pogonskom energijom.2005 478 31. Broj zaposlenih na dan 31. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. a obra en je Tablica 3.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.12. transport gra e i repromaterijala.2005 126 31.12. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100. Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.12.12. godine (tablica 3.2005 352 31.26.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31.11.2005. provjetravanje jame.2005.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31.2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. Tablica 3.2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.12. otkopavanje uglja.12. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 .2006 117 Broj zaposlenih 31. odvodnjavanje jame.25. transport uglja.25 .12.

Slika 3.12. Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .

Mušići i Čubrić. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina. Budući površinski kop Breštica. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. plići i pri kraju eksploatacije. Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu. dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. Put M . kulturnog i administrativno – upravnog karaktera. Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. povezuje sjeverni i južni dio zemlje.3. “Turija” i “Grivice”. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km.Modul 8 – Rudnici uglja 3. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena. Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica. Južni dio bazena je manji. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima. na serpentinskom osnovnom gorju. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. U njemu su egzistirale jame: Radina.2.energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj. Na Površinskom kopu Turija. Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora. po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. Povezanost ovih Rudnika sa termo . Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija. Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“. odnosno izvorišnog dijela Draganja. Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. se pristupilo ponovnom aktiviranju. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 .4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. Kao centar općinskog područja. ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. nakon perioda odložene eksploatacije. a put M–18. Selo Istok. Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio. Regija.

00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 .27.13.27 i 3. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 43.28. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. godina.07 70.Slika 3.40 56.60 100. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.93 29. i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god.00 100. 2000-2005 god. Tablica 3. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990.

7 143.002 68.370 846.596 869.062 2000 1. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.9 133.000 Ukupan plasman TE 2.500.8 365.383.027 982.267.07 1.7 232.319 72. Plasman uglja po godinama 1990.685 225.000 500.5 159.767 43.154 728. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30.169 953.000.280.408 71.347 93.302 923.191 1.430 770.000 1.804 2006 1.29.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.000 Tona 1.738 1990 2.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.001.876 298.303 65.28.234.328.055 Godina 2002 2003 1.002.421 249.30 .483 98.000.8 149.445.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.500.797 2. 2006.742 2001 1.281 66.668 963.369 130.467 2005 1.327.097 261.482 76.14.503 2004 1.6 126. god.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .517 66.

Tablica 3. 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 .30.15. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br. 13935157. 7% 194085463. 93% Bilansne Vanbilansne Slika 3.

) 10.000 32.642.000 154.) 4.178.12.257.2006.2 6.788.018.502.87 11.44 8./t.000 59.70 9.2000.) 4.000* UGALJ (t.958.m.32.064.44 13.000 31.958.000 16.143.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .u.m.314.213.428. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 . .702.12.00 817.41 6.31.m.000 189.353.000 16 761 000 33 086 000 148.23 7.000 803.u.761.000 201.Tuzla (07.r.47 3 Tablica 3.u) 2.31.) 10.428.000 Ko (m č.000 13. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č.000 261.57 13.u) 2. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.000 110.9 9.r.2006.471. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č.079.12.r.059.2006.493.r./t.000 37. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.000 154 257 000 227 375 000 1.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t. godine Tablica 3. god.375 Ko (m č.000 27.882.000 507.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.000* 13.20 6.m.788.

3.) Tablica 3.85 21.33.trans.67 13.28 0.12 54.) Tablica br.03 29.56 10.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31.70 39.12.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10.70 3.70 10. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 . Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24.05 24.80 34.10 1.98 46.2005.12.2005.90 8.12 0.34.46 13. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31.2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.07 1. godine (tablica 3.12. Broj zaposlenih na dan 31. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3.816 30. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj.04 1.34.33.12.) Broj zaposlenih na dan 31.2006 god.

s. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.35.u.u. Tablica 3. Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990. godinu i period 2000-2006.u.s.u.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.s.12. 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t.35.36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) .Otkrivka (m3.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t.2. godina (tablica 3. 729124 1023397 200006 2000 t. 267108 551762 Ostvareno.u.u.u.Modul 8 – Rudnici uglja 3.s. t.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice.s. godina prikazan je u tabeli 3. t.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 .č.s.u.u.1.s. t. 128643 559549 476320 Do 31.16.3.s.s. godinu i period 2000-2006. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990. 249936 777349 201562 2006 t.2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.

Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č.Tablica 3.37. godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja. Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P.m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta).K.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red. 2000-2006. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 .m i m 2886760 3362320 3 2003 m č.m i m 3652132 4139397 3 2005 m č. Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije.36.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č.

a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3.4 2003 ' m 161.r.41.4 Proizvodnja uglja za period 1990.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31. 228820 Tablica 3.42.38.r.33. Podzemna eksploatacija .2.2.7 2004 ' m 534.u.10 1283.r. godina. i 3.jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena. 145059 178820 2004 t. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3. Tablica 3.r. 195080 2001 t.39.u.12. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.) Tablica 3. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40.u.42.8 2002 ' m 484. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja.r.40. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. t. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova.3. 3.u.41.2005 996 31.12.39. broj 1.2005.12.465 9.r.u.4 2006 ' m 379. 360800 2000 t. Tablica 3.u. godine (tablica 3. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru. Broj zaposlenih na dan 31. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.2005. Tablica 3. Ostvarena šira priprema za period 1990. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31. 222700 2006 t. 187630 2005 t.r.7 334. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718.u. 3. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 .r.12.40. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.435 0 13.7 2005 ' m 1774.38.u.godina.

17. otkopavanje uglja. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.s. troše se različiti materijali i vrste energije. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. komprimiranim zrakom.12. 144526 2002 t. gra e i opreme.1990 t. 176269 2005 t.s.2005. 183560 2001 t. - Normativ materijala. eksplozivna sredstva.u. odvodnjavanje jame. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 .s. Omazići 327500 2000 t. drvena gra a (rudničko drvo). električne energije i dr.u. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala.u. 168091 2004 t. provjetravanje jame.u.u.s. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3.s.43. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3. snabdijevanje pogonskom energijom. mazivo i gorivo.s.u. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Broj zaposlenih na dan 31.u.s. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. transport uglja. 132848 2003 t. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.s. 216821 2006 t.u.

Orah. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja. godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. Sitni II.43. 3. Kotlovski. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna.3.2. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. (Kocka.12. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 . Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća. Grah).3.2005 577 Broj zaposlenih 31.12.

(C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT.K. „Potočari“ i P.2005. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL. „ ur evik II“ i „Potočari“.3. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ.12. 3.44.'' UR EVIK'' II J. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla.44 Tablica 3. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“. godine su date u tabeli 3.'' UR EVIK'' J. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1. 2.* 8 1 1. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata.3. 2.3. EKSPL. (A+B+C1) 4 POTENCIJ. sa izgra enim površinskim kopovima P. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 . Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica.K. J.

88 11.19% 30.97 4.93 54.68 KOCKA 43.50 6.24 SRASLAC 53.53 6.11 1. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.72 1.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.42 4. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.45.57 2.46 6.47% 65.25 1.98 1.60 21.68 ORAH 44.07 10.45): Tablica 3.18.45 12.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.59 5.92 3.59 SITNI 0-15 49.53 6.04 KOCKA 54.03 KOMAD 51.10 7.97 2.05 4.83 2.64 12.35 ORAH 54.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 .20 8.88 15.70 8.80 22.68 14.51 14.94 0.89 18.1 SRASLAC 33.50 3.51 7.20 9.88 1.74 15.12 20.42 5.01 3.96 SITNI 0-15 59.90 8.11 16.70 19.00 9.45 1.80 20.

19.1 64.160 2000 231.1 45.Maloprodaja Izvoz 1990 1.329 2003 kJ/kg 15.4 84.483.4 31.932 2.000 500.46. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .500.000.46) Tablica 3.108 30.698 949 438.647 29.300.000 600.581 76.914 1.710 89.48.000 400.850 403.85 150.450 83.339 88.583 351.352 2002 kJ/kg 15.194 90.000 1.532 2005 kJ/kg 14.000 1.000 1.291 1.549 415. 2000-2006.48.733 34. Plasman uglja 1990.384 20.000 1.100.925 80.529 185.000 900.642 2005 540.402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.375 2004 kJ/kg 14.446 476.000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.807 2000 kJ/kg 15.47.3 45.590 2006 kJ/kg 16.000 100.809 299 Godina 2002 2003 382.748 442.332.000 1.Široka potrošnja .975 90.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.034 2001 kJ/kg 15.421 74.200.600.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.947 786 2004 461.404 200 2001 323.604 45. Tablica 3.9 35. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .000 300. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.302 292.935 92.47 i 3.000 700.117 91.574 42.298 63.107 63.000 1. Analiza plasmana uglja Tabela 3.285 822 2006 508.000 200.0 30.400.000 tona 800.

r.u.003 m3č.u. 214. t.980 73.u.m.r. t. otkrivke. 3.85 88. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. godine. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005. Smješteni su blizu jedan drugog.s.u.u. t.r.s.r.763 50. 700. otkrivke.739 251. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine. 1.230 2006 t.r.u.m/t za PK „Potočare“ i 6. 89. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006.476 68.981 63.15 11. U promatranom periodu od 2000 – 2005.930 69. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P.s. 156.51.091 241. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla". Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.u. 2000-2005 god.1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK. Pad sloja varira od 200 – 300. Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č.50 i 3.710 2000 t.u.52.49.83 10.080 50.u. godine iznosio 5. 217.380 62.00 100. 700.680 251.730 2005 t.m. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č.239 Tablica 3.49.51. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 .50.547 57.K. t.u.142 241. 316.370 53. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3.u.3.u.000 632.u.s. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.760 287.s. Tablica 3. godina je prikazan u tabelama 3.3.u.169 69. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005. 309.834 63.5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla.r.180 Tablica 3.657 m3čm/t za PK „Višću“.188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t. godine.710 2000 t. 299.17 100.u.s.770 72.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.951 2006 t.s.3. t. t.u.s.000 632.r. 146.490 48. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja.834 305. t.760 227. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj.111 72.r.

000.mm) 5.000.080 342.310 2004 3 m č.000.52.000 Ugalj (tona) .674.510 621.955 2005 3 m č.690 7.516. Višća) Tablica 3.695 1.473.000 1.m 728. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.645.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.m 1.m 1.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3.960 2006 3 m č.m 6.000 2000 3 m č.m 1.122 252. br.000 2.20.157.486.m 1.000.000.m 1.230 2003 3 m č.000. 2.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .000 4.m 727.910 2002 3 m č.390 483. 1.690 233.000.000 6.Otkrivka (m3č.204.057.380 549.000 3. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.600 2.675 2001 3 m č.

-bušačko minerskih radova na otkrivci.5 km i promjenjive širine od 1. godini dat je u tablici 3. Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. te otpremu sa klasirnice. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. -bagerovanja-utovara uglja. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu. U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t.3 km. ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad .53. Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“.jama “ ur evik” . Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3.5 . Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena. -bagerovanja-utovara otkrivke. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. na klasirnici „Višća.jugoistok.jama “ ur evik II” . Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: . Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h.2. -bušačko-minerski radovi na uglju. odvija se kroz prijem rovnog uglja. Tablica 3.53. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom. primarnog sijanja. -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.3.jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski. dužine oko 5. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku.3. i 2006. -transport otkrivke na vanjska odlagališta. drobljenja i sekundarnog sijanja.

Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik. Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m.ur evik.21.12.54.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija.jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama.Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. sa stanjem 31. Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 . Slika 3. . Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever . mart 2002 godine.54.2000 godine". Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“.

r.u.u.u.275 2003 t. 111.r. 126. br. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.r.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3.2 2049.r. Tako je gornji dio sloja 4 .687 2004 t.694 2001 t.25 Proizvodnja uglja za period 1990.u.56. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma.7 1210.086 2000 t. 63.u. bez tragova organske strukture. 46.u. Upojedinim dijelovima ur evičkog basena.05 2006 m' 2355.u.r.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira.u.u. 91.85 2241.r.839 2003 t. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t.u.563 2006 t.r. 56.86 2286. 95.r.u.r. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara. godina. 212.r.u.57. Prosječni kvalitet (Tablica 3. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J. 139.r. 2.851 2001 t. godina. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.u.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 .5 m predstavljen organskom materijom. 68.834 2002 t.r. 102.r. 104.'' UR EVIK'' II J.45.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3.u.'' UR EVIK'' J.55. 36. 154.363 2005 t.049 2002 t.Modul 8 – Rudnici uglja Red.3 1471. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva. dosta visokog stepena karbonifikacije.139 2006 t. 144. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t.550 Tablica 3.976 2004 t. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja. 150.581 2000 t.399 2005 t.u.r. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.u.03 2695. 3.

000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150.2005 368 31. snabdijevanje pogonskom energijom.000 200. odvodnjavanje jame. transport uglja.22. Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.12.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3.000 100. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ). provjetravanje jame.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 .58. transport gra e i repromaterijala.2005. Broj zaposlenih na dan 31.12.12.250.000 50.

RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj.3. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići).4. Slika 3. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P. Vrtlište i jami Haljinići. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju. RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P.Modul 8 – Rudnici uglja 3.23.K. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu.K. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 .

Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P. "Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ.521 440.837 17.113 5.846 45. Glavni slojStara jama Glavni sloj2.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.011 92.025 17.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja.557 190.K. sa stanjem na dan 31. godine.149 13. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 .604 105. Modrinje U K U P N O: 1.1997.774 59. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.Podzemna eksploatacija 1.Tablica 3.K.665 25. Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja. Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji.823 51698 157.715 204.064 5.525 29. Dugoročni program razvoja P. 6.613 VANBIL.536 9. ekonomsko finansijski dio).902 18. Rezerve uglja za Moščanicu.599 7. moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika.000.507 27.028 16.12. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61. (C2+D1+D2) 5 13.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve .874 127.407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42. "Vrtlište" (2001.631 39. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.758 113.077 70.737 18. 4.369 20.788 56. godina) Knjiga II – crtani prilozi..2001.425 89. (A+B+C1) 7 60.. "Vrtlište".913 EKSPLOAT.062 29.366 8.430 67.K. 3. nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja. Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj". sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3. Moščanice i Greben). EKSPL.K.937 49. Knjiga I – tekst (2007.59. Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište". 2. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P. 7. (opšti dio – tehničko rješenje). Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18.12.508 17.055 38.784 34.234 11. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31. 5.173 71.797 72. godina).Površinska eksploatacija 1.234 11. godine) (rudarsko tehnološki. godine RMU "Kakanj".300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74. sloj-podinski U K U P N O: 1.* 8 60. "Vrtlište" P.536 33.859 256. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red.173 71.733 5. .043 83.231 37.878 43.934 22.

godine. Program Restrukturiranja RMU "Kakanj". Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići .000. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 .60): Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja 2. godine). sa stanjem 31. RMU "Kakanj" (2002. Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6.Bištrani". Rezerve uglja za Staru jamu.60.525. kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj".12. Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići .Bištrani") jame "Seoce". 58% 56..000. 4. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3. 5.24. izdvojene posebno.000. 127..2003.604. bazen Trstionica.000 tona. moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika. 3. 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.600.000. 29% 256.000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1.536..

42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.71 6.55 24.59 20.66 2. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.29 2.76 29.37 1.71 42. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3.18 Elementarni sastav uglja 40.68 21.54 1.33 55.04 14.50 63.36 0.00 62.90 34.67 14.46 25.81 0.75 5.57 2.69 1.48 1.66 22.30 2.29 3.67 10.57 64.85 11.614 13.12 2.23 10.53 0.36 54.13 10.11 35.177 8. "Vrtlište" kod Kaknja.33 Elementarni sastav uglja 35.09 3.32 39.85 16.06 4.61.81 1.40 1.92 10.299 40.61 68.27 21.62 1.46 6.73 10.61.70 24.74 11.98 0.71 32.75 49.47 1.70 32.31 12.19 55.54 24. S-ukupni.88 6.56 26.58 49.83 8.21 1.03 23.32 0.073 32.44 31.16 9.71 25.92 9.54 7.17 42.13 10.44 7.01 34.41 26.39 0.78 0.60 2.92 Hemijski sastav pepela 32.89 64.51 51.14 27.34 11.32 7.93 0.33 3.32 1.63 40.83 29.27 17.35 9.60 3. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.07 1. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.51 19.72 2.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.19 0.07 61.) Tablica 3.963 13.15 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.30 0.00 7.68 3.07 12.19 64.39 3.74 51.49 37.15 9.68 0.87 12.01 2.16 17.28 38.37 4.93 12.722 45.70 37.94 19.97 13.K.69 10.95 3.68 21.92 5.62 50.68 28.53 27.28 46.16 15.78 40.085 Hemijski sastav pepela 39.21 1.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 .33 2.

2001.156 1.034 2004 kJ/kg 12.Maloprodaja Izvoz 1990 2.864 2005 996.35 6.477 13.000 94.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj".006 93.603 93.012 846.00 100.2 46.465 709.114.321 18.63 i 3.598 27.246 97.442 903. 93. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.098 1.0 28.969 1.003 54.100 1. Plasman uglja 1990.12.130 2001 kJ/kg 13.009 93.9 95.8 61.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.5 19.62. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.65 100.114 118.Široka potrošnja .2000 – 2006.946 97.7 57. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .544 913.342 37.746 62.746 1. 2000-2005 god.023 3.895.850 920.706 2006 1.2 64. sa stanjem 31.818 3.777 Tablica 3.942 2.061 2004 967.861 95.9 122.017.050.223 2001 747.64 Tablica 3.godine.64.296 2000 766.444 2000 kJ/kg 13.123 94.729 58.62) Tablica 3.567 747.955 2006 kJ/kg 11.63.125 1.449 2005 kJ/kg 11.735 953.717 1.1 4.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.242 Godina 2002 2003 942.989 45.9 38. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.

godine (za čitavo preduzeće-tablica 3. 3.75 km. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika.PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja.12. Maksimalna dužina ležišta je oko 3.o.65.25. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.2005.000.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12.65) Tablica 3.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d.o.3.221 2. Površinska eksploatacija . Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad. Površinski kop Vrtlište.1. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31.4.000. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 .000 Tona 1. S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne. Separacija.000 500. Društveni standard.75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1.Ukupan plasman (tona) 2.000 1.2006 2.05.000 TE 2.500. Jama Haljinići. Održavanje.500.2005 31.

Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja.m m č. Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č.027.560 2005 t.K.r. godinu i preiod od 20002006.u. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.67. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.000.s. 706.07).K. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv. t.u.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t. t.610 2000 3 m č. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990."Vrtlište" 1990 t.096 Tablica 3. t.m. 615.68. 585.u.u. Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005.251 2. Pope i Kuburići. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.523 607. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P.u.u. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P.462.665. Karaula.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. godina je prikazan u tabelama 3.r.66. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta. otkrivke. 494. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.55 m3č.r.620 2006 t. Lokalitet P.r.s.68. oraškog ugljenog sloja. na udaljenosti oko 1 km.m 1.351 2006 3 m č.u.m m č.573 665. 1.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.s. t.r. 1.u.m m č.957 3. Kakanj.952.733 564.383 2.m 3.s.944.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 . 3.s.godine.059 2005 3 m č. t. Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P.K. t.951 653.K. 501.s.638. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja. Tablica 3. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj.840.264 603.u.s.594 2000 t."Vrtlište" 1990 3 m č.u. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962.u. t.u.66.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3.559 2000 t.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode."Vrtlište" 1990 t.m 3. 721.u. 590.67 i 3.godine iznosio 3.r.m 1.u. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja.550 1.r.u. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.m 3.u.692 2006 t.163.800 555. sa manjim seoskim naseljima Ćifići.s. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica.220.r. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D.632 595.

000 2.7 m.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P.69.»Vrtlište» 462 486 3.12. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj. -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar). Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m.69.2.000 1. a Podinskog 2.K.000. cca 5 km od TE “Kakanj“. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.K.2006 P. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31."Vrtlište"-rovni ugalj P.500.4.5 – 2. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.500.3.26.000."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj).2005 31.5 m .K. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9.000 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 ."Vrtlište"-separisani ugalj P.3.500.12.000.000 500.000 2. -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima).000 3.K. Tablica 3. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m.

provjetravanje jame.održavanje infrastrukturnih objekata i .u.076 247. Ostvarena šira priprema za period 1990. t. t.godina. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .768 2006 t. .845 1. .552 1. Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89.u.234 2006 ' m 2.r.u. 2000 – 2005 godina Tablica 3. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.117 2000 t. 115.376 174.351 288.u. 780.transport uglja (grabuljar.r.801 2005 t.u. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4.256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t. 407. t.održavanje jamske mehanizacije.71.u. t.r.u.snabdijevanje pogonskom energijom.443 2006 t.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.r.232 2000 t. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH. . Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.godina.odvodnjavanje jame. 801.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji).70. Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”.u.r.789 Tablica 3.r.r. 113. 181.r. . gumeni transporter).r. t.u.u. t. 184.transport gra e i repromaterijala.72. . 2000 – 2005 godina Tablica 3.otkopavanje uglja (široko čelo ).632 251.u.r. .u.u.r.082 Proizvodnja uglja za period 1990. t. Rezerve uglja su kalsirane u A.r. B i C rezerve.r.u.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: . 365.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1.Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300. .978 191.izradu jamskih priprema.u.590 2005 ' m 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.717.u.969 356. da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”.276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1.196 294.r. 419.r.r.

Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”.27. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.000 600.12.000 500. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 .Priprema (m') Slika 3. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom.2006 801 828 3.3.12. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja).2005. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi).000 700.73.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) . Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150.4.12. Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja.900.000 200.2005 31.godine Tablica 3.000 800.000 400.000 100.000 300.3. cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj. Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993.

godina.r. 36.74) Tablica 3.godine (tablica 3. t.2005 31.466 99.780 2005 ' m 1.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005.u. 2000 – 2005 godina (tablica 3. t.r.u.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1.u.r.r.000 50.u. 237.u.r.619 85. 66.347 2006 t.111 2.u. 71.77. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31.r.12.r.u.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990.u.r. t.75.u.668 100.r.12.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.74.r.28. 2000 – 2005 godina (tablica 3.u.12. - Tablica 3.r.272 2000 ' m 1. 243.godina.2005.617 2005 t. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t. i 3.000 100. t.r.u.r. t.u. - 250.311 2005 t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t. 65.r.u.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3. 37. 70.u.000 150.r.76) Tablica 3.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.398 2001 ' m 2.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 .77) Tablica 3.041 2000 t.76.029 83. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.469 101.546 2000 t.u.u.75.536 97. t.933 1.074 2006 t.r.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3.

Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31. Broj zaposlenih na dan 31.5.12. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno.12. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. god. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35.4.2005. te zajedničkom separacijom. br. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.12. B i C1 i date su u tabeli 3. Utvr ene rezerve su klasificirane kao A.78) Tablica 3.79 i 3.500. Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).2006 304 320 3.godine (tablica 3.80.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 .2005 31.3.4.000 tona / godišnje.3.12. Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice).80. godine sa projektovanim kapacitetom 2. glavni i podinski (povlatni) sloj.79. Tablica 3.3. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik. Rezerve uglja rudnika Breza Red. a svoju prošlost ima od 1907. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31. Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima.2000.78. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3.

5 Analiza plasmana uglja za period 1990.s. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3.s. t.s.59 60.81. t.16 31. 490867 2000 t. t. 221950.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3.82. godina.81. Materije Isp.83.2 291255 308237 282545 2005 t.07 32.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 .72 7340 2006 221950.84.71 84850 2000 391468 357841 91.u.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93.s.34 19380 308237 264116 85.72 9482.99 52.83. Tablica 3. 391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u.74 2.82. Tablica 3.u. 253119.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.u.s. 171733 2006 t.56 1113.s.34 47053 2005 171733 164393 95. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.u.u. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6.u.s.29. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82.) Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.68 44121 2004 282545 235492 83.41 33627 2001 253119.5 212468 95.s.61 30.2 252006 99.u. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.

snabdijevanje pogonskom energijom.29 8.71 91.48 100.2005 1267 31.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 .2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.2005 60 31. odvodnjavanje jame.12.Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.12.12. Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. provjetravanje jame.12.00 100. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima). 2000-2005 god.12.12.85) Tablica 3.84.52 17. otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda).00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31.12.2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.30. transport gra e i repromaterijala. godine (Tablica 3. 82.2005.85.2005 58 31.

grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom. BiH čeliku. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari.3. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god. Rezerve uglja . I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 . u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod. Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije. posebno u Loznicu.86. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod.) Tablica 3.86. Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone.Modul 8 – Rudnici uglja 3.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3.6. Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti. Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani).) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj.

87. polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 . I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.87. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat.) Tablica 3.Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3..

770. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .458 9.281 20.875.247 13.536.899.939 19.067 430.770.337.337.643 145-765.536.170.354.630 44.125.673 27.219 20.616. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4.554-761 S.o.281 67.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.425.150 26.170.794 11.067 430.233.369 26.247 13.444 5.443 7.354.193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.131 37.320.033 5.939 19.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.369.444 9.920 13.643 78.88.920 13.630 44.250.Modul 8 – Rudnici uglja .171. polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.850.o.443 7.899.233.062.339.369.

Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.70 11.0 1. 179843000.31. god.19 54.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“.89.80 16. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 .01 3.65 17619 39.51 45.94 10.58 22.36+1.90 3.Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3.11 32. 19% 59931000. 6% 721369000.32 65.53 45.) Tablica 3.34 0.89.19 4.75 1.98 13. avgust 2000.

48 75 41.2000-2006.000.00 100.761 - Godina 2002 2003 308.2005.3 125.92. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.377 130. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.102 171.5 125.903 209.758 24 2004 269.000 700.000 300.595 61.000 900.6 115.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3.00 1.800 205 Tablica 3. godina u tabeli 3.93.097 59. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31.078 930 2006 287.973 59. Tablica 3.4 125.360 62.214 230.000 godina 600.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.12.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 . Plasman uglja po potrošačima 1990.8 80. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005. Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.000 100.088 56.000 2000 334.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3. 2000-2005 god.849 177.6 135. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.91.171 57.802 182. 25 58.251 578 211.2000-2006.951 53.543 - 2001 312. godine (tablica 3.000 200.839 143.000 25 322.) Tablica 3.92.32.000 500.52 100.179 169.000 400.90.91.214 368.000 800.3 125.90.780 108 2005 295.

94.51 5.45 30.91 33.12.95.) Tablica 3.12.17 19.36 25t91 49. 2000 – 2005.28 12 166 4.96.3.05 37.55 16 956 4.26 53.92 24. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31.14 37.93.52 VI podinski 14. godina.24 17946 4.5 do 3.24 55. rudnik je sklon gorskim udarima. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.30 I podinski 14. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice.0 m3 na minutu.30 66.55 69.51 50.5 do 10 m.79 19 356 5. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25. Pritok vode u rudnik je oko 2.72 26.25 II predpod. Pad ležišta je prema jugu.77 - Eksploatac.6.87 18 321 5. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova. Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja. Rezerve uglja (tablica 3. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju. C-fix Koks% vlaga % % mater. Zbog dubine.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990. godina (tablica 3.83 54.00 21. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali. površinski objekti.Tablica 3.40 31.19 34.95. % mater.) Tablica 3.96.43 IIl podinski 16.31 69. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.26 20.05 32. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.32 44.14 16.96 34. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice.2006 1567 1516 3.43 33. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145.72 glavni 12.62 37. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13. pritiska i sadržaja metana. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 . Sagor.73 23.03 71. Kvalitet uglja (tablica 3.41 29.) Tablica 3.90 15.63 61. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši.94.31 II podinski 10. % % povlatni 16.18 VII podinski 10.81 37.82 V podinski 14. 9.55 35.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.5 do 14 m.92 65.10 46. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela.25 12. Rezerve uglja “Stara jama” red. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare.44 21248 3.13 34.77 56.11 49.90 20 665 4.45 59. koji ima debljinu izme u 9.18 52.85 71.2005 31. U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m.

u.u.33.) Tablica 3.98.u. 100843 2001 t.97.r. 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.s. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 . 131791 99124 112449 2005 t.u. i 3.s. snabdijevanje pogonskom energijom. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).u.u. 98866 2001 t.u.98. odvodnjavanje jame.u. t. t.s.s.r. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3.u.s. 105252 2006 t. transport gra e i repromaterijala. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t. 107357 2006 t.s. 2000 – 2005.r.r. provjetravanje jame.u. 131034 Tablica 3.s.r. transport uglja.u. godina (tablica 3. 349836 2000 t. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda).r.97. godina. 342977 2000 t.u. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 134427 101105 114698 2005 t.u.r. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t.u. t.u.s.u.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990. t.r.

Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Broj zaposlenih na dan 31.- održavanje jamske mehanizacije. eksplozivna sredstva. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31. Rezerve uglja jama“Raspotočje” red. mazivo i gorivo.101. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 . Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne.) Tablica 3.70 m na kojima leži posljednji. Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6.5 .101. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok .6.2005. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.) Tablica 3. Normativ materijala.povlatni. električne energije i dr.2005 31.9.12. Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera.12.99.99.2006 471 412 3. drvena gra a (rudničko drvo). Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. troše se različiti materijali i vrste energije. godine (tablica 3.0 m sa oko 18% jalovih umetaka. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452. koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline. Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 .2.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Kvalitet uglja (tablica 3. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 . Rezerve uglja (tablica 3. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici. Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac. donje toplotne moći 20768 KJ.) Tablica 3.100.700 Vanbilansne (A+B+C1) 28. najmla i ugljeni sloj .3. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35. VII i VIII tektonska terasa.100.40°.12.

05 56.s. 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.) Tablica 3. 2000 – 2005.102.34.u.r. % mater.73 40.44 VI podinski 14. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 . vlaga % % mater. 260241 2000 t. 181977 2001 t.63 36. godina (tablica 3. 2000 – 2005.83 4.18 5. t. % glavni 6.30 30.70 31. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.s. godina. t.104. 149051 2006 t.u.s.r.godina (tablica 3.s.u.s.103. 149700 Tablica 3.u.24 Ostvarena šira priprema za period 1990. i 3.92 24.57 1.u.u.u.u.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55.104.87 29. 265446 2000 t. 118880 69675 108688 2005 t.63 61.s.36 21.30 23.r.r. t.65 II podinski 6.s. 116549 68309 106557 2005 t.s.r.93 20.) Tablica 3.r.83 4.u.u. 152032 2006 t.r. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3.41 29.u.u. 185616 2001 t. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990.u.u.07 63.80 III podinski 6.103. Sagor.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.godina.86 75.67 41.45 53.75 51.21 61.u. t. 139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.r.40 C-fix % 35.102.u.

sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame.105.106. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.12.106. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9.6.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase. Normativ materijala. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju.2005 31.5 m. eksplozivna sredstva. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 . Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir.12. transport uglja. Rezerve uglja (tablica 3. drvena gra a (rudničko drvo). provjetravanje jame. Broj zaposlenih na dan 31. godine (tablica 3. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m. Debljina Krovnog sloja varira od 4. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja. električne energije i dr. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima.2005.105.5 do 5. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme. dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. Rezerve uglja jama“Stranjani” red. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. troše se različiti materijali i vrste energije. transport gra e i repromaterijala.) Tablica 3.125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m. snabdijevanje pogonskom energijom.3.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela). odvodnjavanje jame.12.2006 452 437 3.3. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom.) Tablica 3. nalazi se do Stare Jame. mazivo i gorivo. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31.

72354 2001 t. 73801 2001 t.107. 2000 – 2005.u.11 49.57 26.u. 35354 2006 t.s. % % 38.56 21. 36061 2006 t.u. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3. godina (tablica 3.50 S-uk % 3. I i II podins.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3.108.109.76 58. 2000 – 2005.80 33r60 48. C-fix Isparlj.60 74. 135133 2000 t.u.80 41.30 30.) Tablica 3.s.s.u. godina (tablica 3.u.14 4.74 37.32 12.s.57 22.110.u.29 39.30 11. % mater.r.godina.58 26.u. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11.109. 59351 2005 t.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990.) Tablica 3. t.38 63.107.35.82 5.s.u.u. 5786 Tablica 3.r. 137836 2000 t.93 55.72 36.u.90 61. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r.godina.87 3.r.u.108.s. Koks% mater. 70620 53606 2004 t.s. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .110.r.40 35.u.u.28 18. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t. 72032 54678 2004 t.r.) Tablica 3.50 47. i 3.s.71 63.r. t.89 26. 60538 2005 t.89 10.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp.u.r. polje PARAMETAR Sagor.79 13.u.36 6. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.47 63.65 9.

vlaga % % % % % Eksploatac.150 Vanbilansne (A+B+C1) 7.111. . eksplozivna sredstva.izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). . . ovi slojevi imaju debljinu 5. .odvodnjavanje jame.otkopavanje uglja (komorna metoda). Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.113.982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.6. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju.2005. .Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza .882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.održavanje jamske mehanizacije. Kvalitet uglja (tablica 3.112.transport uglja. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79.111.4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok. godine (tablica 3.klasiranje uglja . Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 . C-fix Koks% mater.3.2006 202 234 3.12. Normativ materijala.112.2005 31. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj. Rezerve uglja (tablica 3. drvena gra a (rudničko drvo). Za potrebe procesa proizvodnje uglja. troše se različiti materijali i vrste energije. .snabdijevanje pogonskom energijom.) Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Sagor.) Tablica 3. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.12. električne energije i dr. Rezerve uglja “Mošćanica) red. . Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. mazivo i gorivo.održavanje infrastrukturnih objekata i . mater.113) Tablica 3.12. 6 i 9 m.transport gra e i repromaterijala.provjetravanje jame.

12.2005 31. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” . tako e poznat kao Bila.Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8. postao samostalan rudnik. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju. NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 .09 3. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji.07 52.68 26.65 61. Rezerve uglja rudnik “Bila” red.5 KM/t.Bila Rudnik Abid Lolić.2005.) Tablica 3. u kojima se izvode radovi. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova.55 23.114.25 64.5.115. Ležište strmo pada na jug.Cijena ovakvog transporta je 1.114. Utvr ene reserve su klasificirane kao A. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi).12.52 55. bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999.12. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom. Sa rudnika Stara jama nema transporta.5 do 6. Debljina me usloja je 35 do 40 m.88 42.3. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5. Broj zaposlenih na dan 31.115.3. Tablica 3. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena.15 35. B i C1 i date su u tabeli 3.5 m a Glavnog od 7 do 7. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom. godine (tablica 3.6.7.2006 147 140 3.43 30. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj.30 25.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3.56 3.5 m.46 6. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.

ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1.u.s. t.) : Tablica 3. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.s. t.u.51 22.117.s.3%. i 3.u.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354.41 30.s. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice .u. 76941 76941 Tablica 3. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t.72 20.118) Tablica 3.36.117.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18.s. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.08 59.u. 47869 68326 116195 2000 t. 41% 26808.s. t.u.u.93 47.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3. 42% 10373. 71842 71842 2006 t.118. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 . 17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.s.u.116. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%.86 4. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.s. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3.116.

16 63 24396.120.1 59784.119.r.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .17 66551.121. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.58 55000 59875 41485.120..58 73.r.) Tablica 3. 2000-2005 god.42 26.r.16 76831 61375.r. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.u.873 60726.2 69 18389.3 90 5873.66 100.u.u. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990.40 48049. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3.137 53910.2 85 6731.r.00 100.319 74714.67 42344.u.2000-2006. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.119.27 40045.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t. Plasman uglja po potrošačima 1990. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52.u.63 79 15455.37 Tablica 3. t.u. 52.479 42155.121.34 47.u.24 64 26665.2000-2006.8 46842. 75434 75434 2006 t.r.5 69 18322. t.u.r.godina. 49305 71742 121047 2000 t. t.) Tablica 3. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3.r.

suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine. Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20.. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god.12. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t).140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3.2005.122) Tablica 3. odvodnjavanje jame.2006 269 284 3. otkopavanje uglja (komorna metoda). provjetravanje jame. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).122.7 KM/t na 100 km. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 .7.2005 31.3.37.000 tona. Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ . uključujući i prevoz do TE Kakanj.12.godine (tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31.1. Cijena transporta je 7. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. transport gra e i repromaterijala. Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima.12. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona. snabdijevanje pogonskom energijom.

r. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. Tablica 3. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok.m .u.3. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno.u.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002.683 t (period 2000 . na prostoru sela Rosulje. 230346 230346 Tablica 3. 20%. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m. Plasman uglja Tablica 3.38° na jugoistočnom dijelu ležišta. 128687 140254 2003 t.m 397449 397449 2002 3 m č.r.123 i 3. 2000 – 2005. 139142 139142 2004 t. 683981 683981 2000 t.r. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4.r. 80050 80050 2001 t. godine. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3. 94942 94942 2002 t. 196272 196272 2006 t.r.r.c. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 .m otkrivke. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno.8 km2. 52330 52917 27730 132978 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 2003. Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P.m 1048120 1048120 2006 3 m č.a.124. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004. Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939. tj.124. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977.548 m3č.u. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%.m 687025 687025 2004 3 m č.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č.m 555387 555387 2003 3 m č. 302168 302168 2001 3 m č.123.godini iznosio c.K: „Dimnjače“.5 m.m .rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t. u tabeli 3. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m.r.u.9 m3čm/t uglja.u.986.u. 59887 30198 23041 113126 2001.u. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990.125. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19. 2000 3 m č.125. godina. 136755 390964 156262 683981 2000. Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990.u.r.m 996399 996399 2005 3 m č.2005 godina) otkopano je 3.8. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 . Produktivna površina ležišta iznosi oko 0. 153695 153695 2005 t.

2005. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88.127. Rezerve uglja na P.1988. godine iznosile (Tablica 3.126.800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990.).1987. 2004.2005. Tablica 3. Tablica 3.126. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red. 2000. br. Ukupno TE Slika 3.38.12. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 .127.127.K. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31. godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3. godine.11.12.). Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3. Godina 2003. Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17. 2002. 2001. Rezerve su sa stanjem 31.

27 52. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.12 34.73 16.129.62 1.88 0.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager.12.95 0.93 48.2005.56 4.77 1.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h).92 3.23 31.52 30.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3.2005 207 31. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.12.128.) Tablica 3.99 35.2006.28 18.129.42 0. Tabela 3. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.628 6.15 2.20+0. godine dat je u tabeli 3.48+0.12.00 10.12.128.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 . godine i 31.84 0.

861 25. godine.683 24.629 26.424 28.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t.m 22.m 60. t. Unutar Livanjskog krškog polja.845 31. razvijena je Prološka ugljena zona. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. Tablica 3. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja.r. Na slici 3.370 109.833 9.12.210 9. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 .310 Ostvareno.m 70.3.r. 26. otkrivke.u.495 2006 3 m č. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom.m 2000 3 m č.432 2005 t. u jugoistočnom rubnom području. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888.120 31.321 49.m.471 45. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini.638 17.u. 26.9.u.m 36.353 t/m3č.216 5. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.m.781 47.108 35. godina je prikazan u tablici 3.u. a eksploatacija lignita 1974.644. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č.435 58.m * ** 2001 3 i m č.41.223 7. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n.131. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t.312 5.r.131.859 81. i 3. 30. 29.941 2001 t. godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.703 30.m.130.r. 27. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m.020 6.r.007 179.538 2004 3 m č.m.u.714 22.m 10.r.808 2006 t.m.r.m m č.000 Tablica 3.100 36. 42. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja.714 108. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”.u. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.130.946 t/m3č.403 Ostvareno.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu.487 20. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”. u centralnom dijelu ugljenog bazena. Do 31.12.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č. 2000 t.3. U Livanjskom ugljenom bazenu.r. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.692 2005 3 m č. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č.824 12.u.759 19.m. 2000-2006..221 9. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31. t. otkrivke. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom.u.

3 9.000 70.000 Ukupan plasman TE Tona 50. godine otkopano 84 223 t uglja.9 3. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.000 40. prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja.400 0 81.822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13.335 25.211 Godina 2002 2003 38.746 74.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004.000 20. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13.124 80.12.366 24.436 kJ/kg 14.400 2000 32.892 76. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 .2006.969 2004 kJ/kg 13.372 90.746 32. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t.424 23.102 2001 31.4 27.597 2001 kJ/kg 12.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3. U periodu od 2004 do 31. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3.2 6.000 80.909 32.530 72.320 13. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.9 8.005 53.816 73.132.904 4.766 35.133.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.4 10.244 28.000 60.39. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”.) Tablica 3. 2000-2006 godinu Tablica 3.000 30.133.923 2005 kJ/kg 12.428 2004 32.322 73.000 10. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.8 12.543 23.020 2006 59.013 2005 47.

434 68. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č.183 18. otkrivke sa odnosom 1:2.505 91415000. br.141 91. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.134.134.506 93. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3. Tablica 3.274 75.12. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni.m.865 318 2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 . NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16.m. 2% 1111000.485 79.40.946 t/m3 č.2006. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red.139 75. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t.135.485 68. 98% 2183000.645 11.415 0 47 47 1.Do 31.919 20 68. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja.

00 13. bagerovanje (utovar). miniranje.135.00 46.28 50. a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice.. transport i odlaganje otkrivke. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.Elaborat o kategorizaciji.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: . Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina. Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 . Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju.65 28.23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. odnosno odlagališta.33 2.45 32.03 15 067 Mrki Lignit 39.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.96 17.78 4. Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). transport i odlaganje otkrivke.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table .16 65.64 1.40 18. transport i klasiranje uglja. klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi). Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16.

12. Separacija je puštena u pogog 1985. godine. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31.2005. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu.12.136. 119 Broj zaposlenih 31.2006. Tablica 3.Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom.136. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 .

Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3.41.

2006.2000 do 31.r. 1 979 575 Tablica 3. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno). godina Tablica 3.rovni ugalj 2002 2003 t. 2 382 555 2000 t.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98.m 2 624 553 2005 3 m č. t.r.u.m. 1 763 472 2001 t.r.137. godina U promatranom periodu od 01.u.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č.2 2006 1979 575 1958 358 98. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m.4 1 982 563 1955 526 98.u.r.138.01.m 4 475 914 2006 3 m č. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.. 1 420 970 1 982 563 2004 t.12.m 3 492 369 Ostvareno.138. 1 797 825 Ostvareno.6 2004 1743 216 1723 832 98.4. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1. 2 044 445 2006 t. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t. godina je prikazan u tablici 3.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .r.4.u.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B.139.r.m 4 387 290 2000 3 m č. otkrivke (za isti period). Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.u.9 2005 2044 445 2027 248 99.2 2001 1797 825 1775 425 98. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13.r. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja.m.92 t/m3č.m 3 569 061 2001 3 m č.137 i 3. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3.1.u. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č. 2000-2006.u.r.3.2000.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 1 743 216 2005 t.u.

Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006.2003. godini (tablica 3. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 .140.god). eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006. Tablica 3. god. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red.42.140) Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3.5 kJ/kg. godina iznosi 8178.12.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005.141.141.

38 12.20 1.26 1. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp.67 0. sloj 16.27 12.22 2.85 11.142 Tablica 3. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.54 18.60 1.12 Prosjek za basen 22.38 16.47 17.96 1.33 53.83 30.89 Povlatna zona 34.43 42.79 35.18 11.99 1.62 7.46 1.30 0.17 8.60 24. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.56 1.37 1.35 5.59 0.22 0.17 5.97 17.11 14.63 0.142.93 0. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.46 1.83 I pod. 15% 37380000.46 1.91 13.82 0.12 15.9 7.92 7.43. 10% 278539550.49 21.96 1. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.90 27.45 1.40 0.64 36.59 0.45 II pod. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .8 4.64 13.m.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.10 0.97 15.56317000.56 35.52 10. sloj 37.13 34. godina od 1792082 tona.83 11.54 1.71 1.68 45.12 0.41 51.20 32.

Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“. Prostire se od sela Džemata prema jugu. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4. 2000-2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 . 661 3.66 m3č.2.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.143 Tablica 3. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove.4.12. a sastoji se od bagerovanja i utovara. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani.447 m3č. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani. zatim preko Priboja.2005.813 t uglja. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. dolinom rijeke Janje. magistralnih i odlagališnih transportera. hidrauličnim bagerima.2006. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. transport i odlaganje.m. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. sistem etažnih. 547 Broj zaposlenih 31.864. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2.315. od 2000 – 2006. pretovarivač. godine.12. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41.143. odlagač. buldozer. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom.m/ t. otkrivke. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager. godina U promatranom periodu.

m 5910041 2006 3 m č.u.m 6186600 Ostvareno.7 1313281 1145928. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.2006.m 5819450 2005 3 m č. 1826890 1826890 2000 t.u. 1052774 58942 1111716 2006 t. 1533488 Tablica 3.146. 1826890 2000 t.m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.u. t.r.m 5866200 5491500 2004 3 m č.r.145.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t.146) Tablica 3.r.u.u.u.144.Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.2000 .44. 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.r. 1186549 Ostvareno.u.145.m m č.m 4838551 2001 3 m č. t. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 .144 i 3. Tablica 3.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.u. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č.5 2006 t. t. 1193381 31231 1224612 2001 t..m 12561772 2000 3 m č. godina je prikazan u tablici 3. godinu (tablica 3. t.r.r.r.6 2005 t. 1138064 56031 1194095 2005 t.. 1073701.r. 1168486 1226377. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t.

3.147.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3. 7% 186544000. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red. 7.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.148. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1. POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4. 24% 17657000. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . 5.148. 8. 2.147) Tablica 3.45. 6. 69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000. Tablica 3.

05 1.149 Tablica 3.91 8.22 4.10 6.20-20.52 0.97-29.Elaborat o klasifikaciji. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever.24 53. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23.87 0.07-6.36-4.46-19. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog. .20-1. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m.07-2.76 30.58 0. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 .44 2.57 3.72-27.64 2. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani.22-0. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.53 4.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .83 52.48 29.44 O/10.59 10.74-44.65 23.12 3.75 11419 20.99-12. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.13 6.27-3.Istok.68 21. bagerovanje.97 37.28-40.39 17.29 23. transport i odlaganje.01-3.05 Elementarni sastav uglja 27.20 47.75-4.Elaborat o klasifikaciji.46 11. unutrašnjeg odlagališta.14 28. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.19 17.3794. . transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom.39-1.Svodni Elaborat o klasifikaciji.34 11.68 0.71 0.53 30.91 16.13-25.07 0. Materije Isp.11-35. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0.00-41. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo. a sastoji se od bagerovanja i utovara.75 N/0.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3.54 18.50 39.59 0.44 5.28 7.149. utovar.90 3.27 28.65 11.83-39.79-21.74 Ugljevik – Istok 33.01 1.01-0.53-22.13 0.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29.27-23. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug.97 28.60 7. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces.09-4.17 O/14.38 6.15 8.45 41.78 17.63 3.84 Vlaga Pepeo Sagor.

2005. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m.150.12.2006.150. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31. Tablica 3.12. 31. Ukupna visina etaže na uglju je 10 m.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 .

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

88 %.494.200 tona (tj. sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture). 36% 664714045. -sagorive materije………49. ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova.32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1. preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil.. gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi.00 kJ/kg DTE…………… 11. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse.. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno). U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta.. što se vidi izvjesno. specifični utrošak topline=10.480 t/god. -C-fix……………………19. -isparive materije……….19.471 tona.294.83 %. 2.24 % S-ukupni………….028.40 %. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10. koks……………… 38. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije.239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81. 11% 452864405. Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi .32. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja. proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno).99 % GTE………………12. -pepeo…………………. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 .359.660 kcal/kg.00 kJ/kg zaprem. Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga…………. odnosno za planiranih 6.). koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona.28. diferencijalni i eksploatacijski).141612221. 2.43 %.masa……… 1. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa).88 %. 53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4.1.000 radnih sati/god.756.Guvna.139.

098.133. REZERVE 959.298.198 t EKSP.2.781 t 396.Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137. REZERVE 3.043 t EKSP.483.354.197.459. REZERVE 11.230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.140 t Slika 4.484.807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 .883 t 761.093 t EKSP.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13.

Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 .2. (max: 350 C.1. a min: -210 C).god).P. Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). “Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo).• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” . «Geoinstitut» Ilidža 4.Sarajevo – Geoinstitut.3. odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu. juli 1989. Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m. Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm. godine («Geoinstituta» Ilidža). Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m). Klima je kontinentalnog tipa. godinu D.n. Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani. dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm. Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g. Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983. a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom. sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C.m. Lipa. Slika 4. Kongora. s visinskim oscilacijama do 15 m.

poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija.Duvno u 1975. te od 1975. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956. Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.Institut za geologiju. Sarajevo.12.. 1978. Sarajevo. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno.4.. Republički sekretarijat za privredu. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1. 1978. do 1964. izvještajima i naučnim radovima. Geoinženjerig Sarajevo.1978. Geoinženjering – Sarajevo . godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora . Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 . Elaborat o klasifikaciji. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god. 1976. do 1978. 1976.1976. Sarajevo. Od tada je u više navrata istraživano šire područje.Institut za geotehniku i hidrologiju. Sarajevo. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama.Institut za geotehniku i hidrogeologiju. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna. Geoinženjering Sarajevo . Sarajevo.

Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31.55 36. maj1998. Sarajevo.44 38. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”. prikazane u tabeli br. Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study . ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 . 1986.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno. (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu.11 35. te hidrogeološki podaci o ležištu.50 Vlažnost W % 33.06 1.22 0. koja slijedi: Tabela 4.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. Institut za rudarska istraživanja Tuzla. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga.1. juna 1998.47 27. 1978.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup.72 31.06 Sumpor Suk % 2.87 1. Pregled. godine. Mostar. godine).2. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina.Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka.39 24.

5 m se tretira kao ugljeni sloja.5. Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve. da sva jalovina debljine do 0. Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 .Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. Ugljeni sloj je definisan.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 . Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje.3. pepela A = 28. 4.6.Lušci Palanka .3.1.Sanski Most. Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku.Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine. vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4. te Prijedor . 14% 765810000.podinskog sloja.48 godina ~ 36 godina. u Prijedoru. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg). godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona. Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW). Tabela 4. Asfaltnim putevima Bosanska Krupa . Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe.Sanski Most .4. Uz navedene godišnje potrebe za ugljem.3. Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani.78%. Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000. Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj. (1. vlaga W = 33.22 kg uglja za 1 kWh neto energije).

843 16.4.32 12.000 122. REZERVE x 1000 t EKSPL.58 4.77 3.065 12303000.6 23. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31.44 12.26 23.874 46.81 13.145 576 3.01 24.000 27.64 21. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.432 12.588 12.7.786 13.13 5.26 22.003 13.461 30.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.45 21.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .89 3.44 22.786 13.54 22.149 3.17 14.246 15.655 12.5.84 4.154 6.449 4.744 25.001 10.45 19.875 16.889 12.303 1.953 68.73 4.111 13.03 23.16 24. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.952 VANBILAN.96 21. REZERVE EKSPL.88 25. 9% 12246200.043 2. GUB.97 15.18 21.78 21.27 24.37 4. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.57 4.91 KVALITET PEPEO S % % 23.731 14.3 24.648 20.83 4.671 68.595 12.599 7.28 4.32 4.000 VLAGA % 25. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja.062 1.65 24.524 2.908 4.09 24.722 1.111 12.183 10.26 4. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.22 24.365 28.08 5.462 22. Tabela 4.124 27.48 3.461 10.505 10.029 113.000 3.283 8. U tabeli 4.11 25. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999.257 25.47 23.19 25.400 17.16 13.425 662 4.609 48.09 25.96 26.03 24. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.461 85.13 DTV KJ/kg 11.4.13 4.

8.68 39.66 1.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15.27 13.54 1.71 2.7.57 11.481.78 3.59 26.565 12.73 23.000 9. 4.815 15.000 10.623.01 25.09 12.000 58.98 1.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18.105 13.828.37 vodonik % 3.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14.09 % 3.32 33. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .54 17.779.000 4.37 ugljenik % 38.000 78.000 3.050 15.023.80 12.13 20.15 3.5.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.02 2.056 12.000 1.92 2.39 % 39.79 17.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.000 5.37 12.000 20.7.36 1.000 29.00 12.000 35.30 20.000 45. i 4. Tabela 4.916.91 23.154 18.33 kiseonik+azot % 14.092.608 12.07 2.000 25.99 32.59 33.500.435.410 17.562.35 3. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.8.90 133.03 % 3.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.901 14.65 31.63 pepeo % 8.458 15.876.523.28 33.02 % 9.06 14. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.88 2.62 2.59 32.80 2.43 32.32 1.519 13.955 sitni 23.21 13.146 11. Tabela 4.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.02 33.716.500.122 12.012.840.092.98 32.03 13.000 39.000 81.217.878.62 14. prikazana za period 1981 do 1996 godina.000 51. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.6.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.769 Tabela 4.219 13.6.23 2.Tabela 4.939.93 % 13.49 39.67 13.600 14.603.83 sumpor sagorivi % 1.19 25.

000 t uglja i cca 2. bili su „Incel“-Banja Luka.675 178.000 m3 otkrivke.137 144. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300.000. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .000.128 263.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6.605 99.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.927 73.795 89.757 37.128 226. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.282 1.716 346.716 346. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335.675 238.702 264. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1.800 128.702 264.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335.720 249.241 401.5 do 2. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena.300 127.600 127.000 BROJ ZAPOSLENIH 1.859 117.532 173. „Šipad-Pilana“ Sanski Most. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.000 t.300 6.100 134.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja.966 262.0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona.302 1.515 439. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700.483 401.

10.8.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka. odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče).2 24.1.2. 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4. godine. a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline.9: Tabela 4. Potencijalna ležišta uglja RS 4.1 Vanbilansne rezerve 15. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 .9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947. Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva.1 6 15.1 mil.c. Tektonika bazena Miljevina je veoma složena.9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21. 7168000 tona uglja.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2. Ugljeno . laporca i pješčara.2. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku.a. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine.83 Vlaga (%) 24.2 mil.10.t.8 mil.t.7-14. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4. Tabela 4. do 2000. 20% 21. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4.8 Geološke rezerve 77. 27% 40. Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina.t. I u pomenutom periodu otkopano je c.4. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije.2 Potencijalne rezerve 40.

9.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4. do 2000.godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 . Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4.11.

EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .5.

Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja. investicije.Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama. godine i 3. finansijskih. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije. Analizu potencijalnih rudnika u BiH. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća. Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje. Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. U fokusu ove analize su dakle. . zaposlenost itd. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 . Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: . ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu.1.analizu tržišta i plasmana uglja. Me utim. . poslovni rezultati. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi. itd.). 2.analizu uspješnosti poslovanja (prihodi.). Naime. marketinških i drugih informacija. kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. troškovi. ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih. 5. Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH.analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava. Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja.

691 4.552 3.227 2.248 3.785 3.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. RS i BiH u 2005.263 2004.526 2.072 3.023 18.422 7.225 7.296 2.391 2.893 5.579 2.447 2.895 4.123 Republika Srpska 3. 13.354 1.005 4.141 10.mrki i ukupno) za FBiH.491 9. i period 2002-2006.070 1.247 2003.449 2006.139 Bosna i Hercegovina 9. 5. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990.586 1. Tabela 5. 5.279 4.220 9.1.993 3. 5.799 4.246 1.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori.916 2002.305 1.617 4.885 3.029 8.016 1.826 2. 5.278 2005.639 3.232 4.742 4. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 . Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.229 3.125 8. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.185 4.955 5.419 3.1. Federacija BiH 5.606 2.134 2.726 1.256 1.140 4.

Bugarsku. Makedoniju.071 3.159 7.370 3. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu.2.mrki i ukupno) za FBiH.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .787 81 1. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti. FBiH i RS 2005.izvoz BiH 9. Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije.142 93 152 5 BiH 9.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 . FBiH 5. FBiH 5.381 135 RS 4..721 84 1. Češku Republiku.2.789 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi.482 85 1.995 8.579 79 934 276 2006. godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1.086 281 RS 3. str. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«. 105 EIA. Tabela 5.924 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. RS i BiH u 2006. 2006. Zbirna tabela plasmana uglja BiH. neravnomjernost toka realizacije itd. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.

Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005.367 1.222 116. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.492 914.689 497.220 402.585 389.228.759 1.004.635 13.324.548 1.162.548 17.753 227.256 797.143 1.505 206.oprema .455 4.430 656. zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.956 4.737 1.386 13. Osim toga.625.102 277.043 31.863 842.475 202.521 24. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme).zemljište .328 187.978 2.3-a.093 13.657 224.2005.911 614.874 783.582 3.568 3.341 550. Tabela 5. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 .714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.740 40.102 1. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju.478 1. godine u F * BiH.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima.115 233.239 273.374 920.214 12.640 31. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005.3.013 187.060 4.286.667. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26.857 1.gra evine .642.177 19.206.172 1.111 845.12.248. RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .

585 43. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .732. godini u F BiH.300.201 238.281 224.187 532.187 264. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.gra evine .537 4.432 11.317.806 195.3-b.767 12.187 1. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005.334 3.331 769.221 15.557. godine Tabela 5.917 898.916 191 757.252.847 905.622 350. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.690 3. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.616 195. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .413 5.388 1.199.000 268.468 1.013 473.801 216.223.881 2.589 5.759 31.209 345.398 4.995 21.251 4.327 1.138 2.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.830 1.589 196.658 589.197 799.978 1.zemljište .12.778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.027.830 16.903 647.379.416 11.2006. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.oprema .571.4.368 181.645 116.5.351 996 802.

onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5.3. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih.185 FBiH 2.188 831 6.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora.Vlastiti kapital 2.492 437.2.751 905.008 775 5.315 141.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2.311 49. 9.616 2.536 44.408 183 605 37 7 13.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje. Tabela 5.215 186. 8. 3.874.552 3.321 495.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2.304 1.1. Obaveze 2.809 785.214 968. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.626 0 13. struktura zaposlenih.2005. Toga se. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.427 115.281.718 13.817. sudeći prema prikupljenim podacima. 7. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005. 5.086 884.483 440.517 Zaposleni 31.4.12.731 1.029 271. Dugoročne obaveze 2. fluktuacija. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti.912 272 782 48 8 16.364 179 633 37 7 13.955 1.741 44.12.574 340. Dr. dinamika ukupnog broja zaposlenih. iskorištenje radnog vremena itd.463 31.731 528.12.222 295. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.803 1.994 275 811 46 9 16.324 790.2006.12. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu. 4. BiH FBiH RS 1. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.154 811 5. BiH FBiH RS 1.116 51.828 169.686 9. Zaposleni 31. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1.056 220. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 .732 2.955 0 9. 6. BiH 2.407 555.343 871 6.512 536. Tekuće obaveze 2.813 933. 2. i 2006.277 99.406 1.112 FBiH 2.318.5. i 2006.712 321.2006.645 3. BiH 2.2005. Struktura izvora sredstava na kraju 2005.626 1.690 1.

itd.7. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005. broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću. Što se ostvarenih plaća tiče one su. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«. godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima).Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 .6. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«. Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici.

430 2.570 6.591 7.610 169.844 50.972 192.033 57.122 58.697 25.443 407.025 26.635 195. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59. nivo produktivnosti itd.467 31.932 75. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad. FBiH 2006.584 487.079 7. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih).428 15.354 2. Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005.444 8.488 0 116.287 54.695 19.624 76. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.114 8. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata.002 42. stepen ekonomičnosti poslovanja.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 .930 32.Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore.751 99 98 108 63.584 370.466 26.6.634 30.936 38.076 8. i 2006.093 8.489 51.236 23. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.276 34.924 38 10. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal. sirovine.446 29.793 6. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje.319 43.223 21 1. predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju.095 38.331 62.443 525. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5.097 19.236 51.653 24.632 0 117.248 227.

kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 . iskorištenje tehničkih kapaciteta. RS i BiH za 2005. RS i BiH za 2006.9. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. godinu Veličina.sirovine.Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal.sirovine. Pored toga. tehničku opremljenost.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja.8.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima.

procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost. i 31. ročnosti. važnost.624 7.2005. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr. Obaveze prema dobavljačima 66.162 35. Od njenog volumena.406 21. Pregled obaveze na dan 31. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije. rente i 109. štete i sl. Obaveze prema bankama 135. i 31.931 1.348 514. Tabela 5.12.2006.194 588 187. proizvodnost rada itd.) enormno visoki.270 62.782 161. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje. 161.zaposlenih.167 5.738 124. najčešće ovise poslovni rezultati.12. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka.428 57.788 107. Uopšteno rečeno. Dug sa 31. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr. zdravstvo.12.622 114.886 479.754 Eksproprijacije.). Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti.942 4.036 1. i 2006.2006.12.465 53.12. obaveze 3. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72.815 50.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka.2005.471 40. itd.167 57.12.191 6.892 3. dinamike. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5.000 2.685 59. razumljivost. br.846 61.2005.8. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi.2006. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 .162 68. UKUPNO 545.702 21.037 13. uporedivost itd. Kao što je poznato priznavanje. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike. poravnanja 5. štete. Bilans stanja sa 31. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja.7.481 186.216 145. pouzdanost.819 505.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31.

863 842.410 15.536 0 933.837 297.650 5. 4.057 185.636 148.843 521.512 99.430 6.551 623 1.513 1.117 774 28.567 8. 10. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2.529 90.214 89. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1.798 15.820 364.563 75.9.467 29.961 339.877 549. Stalna sredstva 1.022 46. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.814 55.813 1. 13. Upisani a neuplaćeni kapital B.2006.727 0 A.486 115.751 PASIVA 528.12.622 320.651 3.686 9.835 39. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.120 42.778 39.764 94.246 905.813 74.783 2.681 41.786 4.046 1.351 117.414 229 11.492 186.520 58.12.944 38. Zalihe 2.736 1.422 60.456 2.714 1.116 271. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu.111 56.160 11 35.487 14.274 333.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«.718 13.569 188. 9.723 85.146 108.682 1.787 2.2006.616 22.955 1.463 790. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije. 15.991 9.731 555. Kapital B.090 2. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1.542 103.311 0 968.823 2.239 11.197 799. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 .552 97.282 213. broj OPIS BiH 3.727 785. i 2006.215 44.668.145 96.401 31.483 220. Tekuća sredstva 1.968 24.207 1. Materijalna sredstva 3.873 793.695 9. 14.Modul 8 – Rudnici uglja Red.532 22.320 28. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482.306 306 968.009 37. i 2006.817. gotovine 4.168 37.167 8.595 202.12.056 51.777 31.874.324 440.2005.626 905. 12.401 RS 802.999 52. Nematerijalna sredstva 2.068 1. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3. 6.552 1. i 31.636.675 332.12. 8.495 96.345 48.448 83.210 32.604.937 1.817.254 18.477 539.574 44. 3.955 884.698 25.297 102.068 845.008 349 24. 2.086 495.321 536. Tabela 5.777 RS 3.712 49.360 185.318.404 74.445 4.787 97.12.198 10.643 86.740 1. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu.586.036 0 31.029 13.809 437.353 1.924 294.407 115.788 41. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema.490 207.525 46.741 295. 5. OPIS BiH 31.788 2.152 6.820 14.154 71 933.2005. Finansijska sredstva C.463 0 BiH 1.222 9.763 3. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme.740 1.421 45.580 27.286 131.339 19.779 46.834 81. remont mašina i ure aja.894 59.828 321.392 594 10.427 169.780 26.590 996 81.029 44. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005. FBiH 31.047 7. 7.307 201 786.2005.955 52.109 425 3.277 141.086 74.751 89.484 145.874.137 92.281.701 9. Bilans uspjeha sa 31.398 1.157 2.757 285.968 6.626 1.12. FBiH AKTIVA 822. 11.397 552 884.2006.960 10.913 3.315 340.464 69. FBiH 801.801 109.214 1.

646 28.10.749 21.683 2.155 16.425 4.954 71.339 3.828 10.075 10.255 3.284 34.309 56. i 2006.795 21.898 35.734 B.809 13.251 6. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.075 7.677 6 UKUPNO 55.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5.453 55.182 42. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita.374 286 2.823 78 5.795 15.284 13. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.481 45. i 2006 GODINI Opis 2005. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.800 5.901 5. Tabela 5.535 6.056 36.350 3.815 1.227 8.511 42.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 .000 Usluge trećih lica 3. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.118 35.094 1. itd.008 86 Oprema 45.863 1.482 3.509 32.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2.425 1. Imajući me utim.316 4.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.937 4.ekološko investiranje.352 27. 2006.809 35.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.660 1.567 2.

godini na tržište plasirali cca 3.izvoz 2005.93 miliona tona uglja što je za 1. gasifikacija nekih prostora.124 78 588 275 2006. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka».987 3. Banovići i ur evik u 2005. Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6.44 miliona tona uglja.2. «Banovići» i « ur evik») su u 2006. Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006.1.2. mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija. Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .1. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5.8% ukupne proizvodnje u 2006.1.2. godini). godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«.11.928 3. «Banovići» i « ur evik» 5. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka». itd. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».10. godine kada je na tržište plasirano 8. 3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 .5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990.) Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 5. 3.114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.

2.081 114.12.4. Tabela 5. Banovići i ur evik u 2005.648 6 14.931 56. Ulaganja 2.949 43.117 52.12.2006.2. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.3.1. godini rudnika: «Kreka».445 37. «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1. godini 5. 368.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.919 465. Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno. Potraživanja 2.Stalna sredstva 2.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 . 380. Struktura sredstava u 2005.11. Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona.12.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%). Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006. Gotovina Ukupno aktiva: 31. Tekuća sredstva 2. i 2006.2.364 495. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%.1.2005. Zalihe 2.348 61 7.243 97.

449.928 1 516 2.489 516 336.13. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.977 939 354. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.135 95 19.280.12.973 176.167 73. godinu u rudnicima „Kreka“.323 73.254. i 2006. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.2006.246 939 2. u odnosu na prethodnu godinu. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.oprema . Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 .115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: . Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3.gra evine .zemljište .114 18.12.121 1.13. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.342 76 1.739 169.258.12.897 22. Struktura stalnih sredstava u 2005.079 74.967 353. «Banovići» i « ur evik» 31.930 81.257.288 (u 000 KM) 31.572 85 73. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.789 42. godinu u rudnicima „Kreka“.465.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.099 335.167 73.167 0 696.167 691.071 26 2.2005.874 27 99 2.

09 1.58 0. iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001.059 52 90 2. Struktura izvora sredstava u 2005.018 odnosno 7. Tabela 5.629 48 94 2.030 100 465. Ukupno: 31.345 48 222. godini za rudnike: «Kreka».460 1.196 radnika).21 0. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV. 4.364 108 108 Ukupno pasiva 495.901 31.00 Broj 744 338 3.200 radnika krajem 2006. % % Index 1. Zaposlenost.688 94 94 5.619 20 71. Po pojednim preduzećima posmatrano. (cca 18 miliona KM) do 2006.32 0.948 876 87 442 25 6 7. godine (cca 21 miliona KM). Dugoročne obaveze 99. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih. 7.18 5.00 1.15 23. U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju.15.2006. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1.59 43.12.2. % 9. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4.28 43. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005.695 15 72 2.teret kapitala). Tekuće obaveze 159. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 .3.875 918 95 418 25 5 8. Dr. 31. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».42 4. 2.1. 5.2.39 11. 8. bilo zaposleno 8. i 2006.65 11. (8.48 24.901 radnika različitih profila.31 0.2005.1. Broj 855 367 3. Obaveze 258. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.435 1. SSS. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005.45 1.12.018 % 10.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002.Vlastiti kapital 236. Tabela 5.10 5.685 52 243.2005. 9. a nakon toga VKV radnici. godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004.06 100. 6.151 radnik) i narednim godinama.12.12. odnosno 2006.08 100.14. (8.66 4. 3. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje. Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih.066 32 171.2006.

Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima.Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. «Banovići» i « ur evik za 2006.16.godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006. godini 663 KM («Banovići»). godini).14. «Banovići» i « ur evik za 2005. 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005. Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1.15. Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5.godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5. «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 . Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». i 603 KM u 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».

32. starosti opreme itd.135 1. »core business«-a (transport. 375 320 420 79 - 2006.476 16.443 267. društveni standard.717 25.517 9. 1. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje. administracija itd. 30. 5. Zajedničko im je me utim.647 27.2. Tabela 5. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. energenti.4.284 106. metoda otkopavanja.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005.17.585 4. 1.584 241.866 36.045 122.233 750 713 890 2006.953 28.431 21. zatim troškovi osnovnih materijala.1. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal.742 29.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 .277 7. amortizacija itd. U Rudniku »Kreka« ona npr. sirovine. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».). iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju.Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova.183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv.330 8.

46 -0.51 2005. 38.46 4. i 2006.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja.77 0.20 1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005. vanredni prihodi i sl. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.18.sirovine. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».33 4.47 4. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.52 70.99 3.93 56.16 4. 42. 2006.32 4. interna realizacija.07 72.06 2.82 -1.85 -2.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 .02 0.25 3.94 0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.84 3.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006.7 67. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta.27 57.19 3.16.19 67. Index 62.66 -25. Index 57.89 5. Tabela 5.45 61.18 -18.92 3.52 69.14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005.85 0.67 -1.16 6. 2006.

godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima. godine u rudnicima: «Kreka».279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2. štete.2. Vrsta obaveza 31.121 73.2005. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM).249 2.5. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. zdravstvo. 6. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala.12.2. 5. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan.2006.1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 . godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala. 3.639 69. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006. 4.1. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima.2005. 5. Obaveze na dan 31.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31.12.2006.349 221.12. Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju.650 217. Tabela 5.185 16. i 2006.6. U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004.12. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br. odnosno 2005. Obaveze rudnika krajem 2005. 106. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima. 1.853 3.5. i 31.19. Pored toga.556 22. Doprinosi (PIO.941 22.526 30. Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006.

931 56.781 14.20.200 29.629 243. 7. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.12.21.467 97. Potraživanja 3.638 19. 15.734 224. 205. 11. 2005. 13.212 21. Finansijska sredstva C.2005.749 3. 3. Stalna sredstva Nematerijalna 1. Ulaganja Gotovina i 4.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2.445 37.554 197.619 159. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».941 2.183 18. 222.699 4. 9.919 465. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31.059 761 7. Tabela 5.348 61 7.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re.695 171. godini poslovali s gubitkom.164 114.243 27 364.751 31.983 2. i 2006.12. Upisani a neuplaćeni capital B. 4.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.850 311 7. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».019 243.911 23. % Index 380. Kapital B.688 222.066 495. 10.892 16. 14.949 43.182 213. 5. Materijalna sredstva 3.345 258. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1.195 2. sredstva 2.081 25 363. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A.030 2.117 52. Zalihe 2.030 83.954 2. 2006. 8.12.648 6 14. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 .12. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.655 21.490 2. 12.059 71. % AKTIVA A.364 495. broj OPIS 31.364 465.464 4.685 99.688 72.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368. Dugoročne obaveze 2. Tekuća sredstva 1.2006.030 236.738 11 19. Obaveze 1. 6.

2.22.252 8 2. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12.660 27. godina % 2006.654 50 3.7.269 75 18.5.746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2.373 100 24.368 100 149 B.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1.560 10 204 UKUPNO 16. Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A.287 100 3.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.1.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 .289 91 90 Usluge trećih lica 3.327 10 83 2. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3. Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7.

Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja. Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine). prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%. Rudnik «Breza» 45%. «Kakanj».699 1. a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%. «Kakanj».17. Rudnici srednje Bosne: «Breza».334 86 221 1 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Kakanj.23. Tabela 5.2. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 . I pored toga. Zenica i Bila u 2005.2. Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%).izvoz 2005. «Kakanj».556 1. 1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5.494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».2.1.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja. 1. maloprodaja) . Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje.

12. Zalihe 8.18.12. % % Index 1.317 10 11.2. Tabela 5.831 75 .631 7 117 2.24. Ulaganja 2.838 27. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.691 5 27.2.Stalna sredstva 410.655 48 323.974 110.4.377 161.zemljište 110.2006.908 95 391.828 397. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31. Tabela 5. Zenica i Bila u 2006.2005. Gotovina 871 0 1.504 3 19.ostalo 344.3.391 93 95 2.052 2 85 2.624 80.289 1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31.179 50 Dugoročna 12.433 5 134 2. «Kakanj».502 60 .12. i 2006. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza».849 72 291.379 87 216.25.815 3 razgraničenja UKUPNO 970. Struktura sredstava u 2005.599 100 419.2006.974 0 113.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 .905 58 955.392 178. Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.174 10.gra evine 290.146 0 132 Ukupno aktiva: 434. Kakanj.483 380.295 33. Tekuća sredstva 23.760 410.316 2 7.750 391.2005. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza». 31.2. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi. godini 5.643 11.731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. 31. «Kakanj».345 86 . godini rudnika: «Breza».857 58 944. Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.1. Potraživanja 14.664 72.12.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%.2.oprema 209.147 113.147 0 .

godinu u rudnicima Breza».19. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005. godinu u rudnicima Breza».26. godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. «Breza» i RMU «Abid Lolić». Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 .20. Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila. «Kakanj». Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica». Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006. Tabela 5. «Kakanj». «Kakanj». Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».

022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5. Obaveze 2.857 103. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.12.34 9.02 1.45 15.204 31. Kakanj.Naziv izvora 1.514 434.2.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.593 419.) Tabela 5. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr.17 0. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1.12. 3.177 428 2.65 8.12.324 % 22.228 168.12. 8. Zenica i Bila za 2005. Zaposlenost. Broj 1. «Kakanj».17 40.Vlastiti kapital 2.2006.02 100.99 9.21. 266.62 8.371 64.48 3. Dugoročne obaveze 2.2.34 0.053 798 478 83 174 12 1 5. 9.1.2006. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd. 4.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 .25 14. plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5.00 Broj 1.675 113.599 % 61 39 15 24 100 31.23 0.23 0.2005.00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.04 100.143 798 480 79 169 12 2 5.19 1.27.268 65. 239.2005. % 22.22 39. 31.206 435 2. Dr. 2.754 179. 6.2.59 3. 7.3. 5.

2006.2. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom. Primjera radi. «Kakanj». dok su u preostala dva rudnika još niže. nivoa opremljenosti rudnika itd. Kakanj. U «Kaknju» je 2006. Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006.28.29.4. godini). i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 . proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću. Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Zenica i Bila za 2006.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». 223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora.2. zatim energenti itd.22. 5. Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili.

283 13.sirovine.00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.705 65. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 .236 673 5.343 58.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. i 2006.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.936 12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005. «Kakanj».23.651 1. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza». 13.211 12.964 % 13 10 8 52 11 1 5 100. sirovine.194 11. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.041 10.911 12.465 125. 15.908 6.536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006.943 114.

46.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005.41 115 4. 47.12. rente i 104.6 4.33 -2.063 14 55. Obaveze rudnika krajem 2005. 65. x 66 42 64 89 57. 67. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br.05 58 -11.2006.416 38 57.12. i 2006.15 -6.79 3.99 105 3. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2.10 «Kakanj» 2006.472 15 85 3.1 89 -4.18 113 3.5 4 Index 127 2005.25 54. godine u rudnicima: «Breza». štete.31. tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou. zatim ekotroškovi.347 24 78.36 57 -40. i 31.204 22 141 Eksproprijacije. «Kakanj». 31.2. Porez na promet i ostale obaveze 45. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5.502 8 23. različite domaće banke itd.5.).001 16 38.42 -2.11 6.12. % Index Doprinosi (PIO.88 -39.27 -38.12.3 116.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005. UKUPNO 277.52 96 6.54 81 4.352 9 107 6.3 1 «Breza» 2006. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.53 59 -2. Obaveze prema bankama 39. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni.53 106 5. poravnanja 5. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi.70 110 77 78 101 -65.36 53 -0.30.64 Inde x 103 2005. U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 .329 100 253.6 100 8.12 91 -1. Tabela 5. 77.5 45 5.65 97 -11 -36 328 3.7 5.1 -0. % 31.743 31 117 1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005.04 118.49 105. osiguranje 67. bankarski krediti (Pariški i Londonski klub. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53.2006.69 4.2005. 2006. Japanski kredit.42 «Zenica» 2006. i 2006. zdravstvo.2. Obaveze prema dobavljačima 21.69 4. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila. Obaveze na dan 31.85 4.18 6.00 94 106.90 -0.2005.375 23 55 4.

Potraživanja 3. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».433 0 1.052 19.857 15 103. Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike.6.691 5 8. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica».316 2 14.146 419.816 27.2. «Kakanj». Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A.860 92 11.371 39 64.675 113.593 419. Upisani a neuplaćeni kapital B. Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH).599 100 PASIVA 266. Tekuća sredstva 1. Stalna sredstva 1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410.754 179. Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti.022 239. Materijalna sredstva 3.022 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 .32.631 7.504 3 0 0 871 0 434. Finansijska sredstva C. Nematerijalna sredstva 2.599 100 1.512 10. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti.908 95 1. Tabela 5.5.268 65.12.228 61 168.12.514 24 434.2.391 63 380. Zalihe 2. Kapital B.731 0 397. 2006. % 31.098 1. godini poslovali na granici rentabiliteta. 0 391. 2. gotovina UKUPNA AKTIVA A. 2005.317 3 23.

34.815 58 4. 6.584 6.169 33 1. i 2006.789 31. 13.323 100 272 B. 8.789 6.2005. dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH .7. 10.613 16. «Kakanj».2006.062 100 8.504 108. 5.12. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4.673 79.136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.203 829 9. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.617 11. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». 7. uglavnom u opremu.164 266 1.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005.777 18. 2006.33. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1.673 15.325 17.712 38 15.513 10. 15. 9. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.979 95. 80. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».157 318 1.2. 96. 3.940 594 6.4 miliona KM.102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3.178 23.611 100 6.12. 14.2. 4.174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 . godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2.529 83 7.644 1.320 20. 5. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2. 11. 12.458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A.243 97.487 109 13 151 50 2.638 229 6.863 70 127 UKUPNO 6. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.

godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . i 2006.3. Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju.Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990.1. Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5.24. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 .2.5. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5. Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj. 246 121 49 125 2006.2. godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica».izvoz 2005.3. Tabela 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.25. Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf .35. Plasman uglja u 2005.

Tabela 5.zemljište .941 1.224 41.3.542 8.873 39.817 7. Tekuća sredstva 2.2006. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31.646 300 71 39. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima.367 101 102.673 6.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31. Gotovina Ukupno Aktiva 31.2005.157 3. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.36.533 2.948 7. 31.2.951 20.252 7.3.575 22. Ulaganja 2.2.2005.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 .1.804 1. i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .2.122 % 82 18 8 9 1 0 100 31.Modul 8 – Rudnici uglja 5.oprema .376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.888 2.12.961 2.313 0 34. Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima. Potraživanja 2.703 2. i 2006.833 34.591 0 41.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.12. Zalihe 2.12.gra evine .307 1.2006.394 4.472 50.835 8.873 8.26. Struktura stalnih sredstava u 2005. 41.961 21.Stalna sredstva 2.174 3.309 0 103. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.741 0 31.4.12. Struktura sredstava u 2005.210 10 89 48. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.37.

godine).12. 9. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH.12. 8.122 % 66 34 12 22 100 31. i 2006.371 10. Zaposlenost.579 48. 4.12. i 2006. 6.731 39.2006. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima.38. Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31.39.3.371 4.751 13. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1. 2.Vlastiti capital 2. Dugoročne obaveze 2.27. 25. 5.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2006.: Struktura izvora sredstava u 2005. 31. Dr. 3. Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.3. Tabela 5. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.640 8. Obaveze 2. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006.2005. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika.426 14.2.2.1. 7.2005. 33.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.12.950 4. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 . Tabela 5.

Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.2.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5. Tabela 5. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 . i 2006.3.29. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova.4.40.28.godinu 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Ostvareni rashodi u 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.

649 13.30.88 91 47.2. Index 78.875 334 107 1. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5.08 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. sirovine.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100.35 4.godina 3.godina 4. Index 47.07 77 75 69.316 2.53 104 4.34 4.3.12 -9. 2006. i 2006.93 43.24 6.03 4.059 238 371 14.407 1. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 .5.12 60.225 3.64 - 5. 2006.24 68 6.005 0.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.86 43.25 -0.80 91 0.31 92 3.52 104 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005.sirovine.06 0.222 4.008 Rudnik «Tušnica» 2005. Obaveze rudnika krajem 2005.41.066 2.008 983 4.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100.89 81 0. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.28 4.00 2006. i 2006.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5.

703 2. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25.426 14.559 3 6.2005. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100.12. 3.394 4. Stalna sredstva 1. i 31. 11.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.2005.319 66 34 12 22 100 33.2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.12.2005. Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja. 1.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31. 5.12.2005.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 .2006.42.950 4.565 1. i 31.640 8.948 117 31. Zalihe 2.122 5.12.12.12. 6.3. Potraživanja 3.12. 4.12.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A.186 6.2005. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4. Upisani a neuplaćeni capital B. 2.668 297 31. Nematerijalna sredstva 2.371 10. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31. Materijalna sredstva 3.6. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br.2006. i 31. 13.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.2006.2005 31. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.622 8.828 3 7.12.906 1. Finansijska sredstva C.44. 1. 1.056 249 0 4.174 3. Obaveze 1.770 1.490 0 1.12. Dugoročne obaveze 2.122 PASIVA A. Tekuća sredstva 1.2.200 6.157 3.371 4.530 9. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. zdravstvo. Pregled obaveze na dan 31. Bilans uspjeha sa 31.810 2.12.43.751 13. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.579 48. Bilans stanja preduzeća sa 31. štete.531 1.673 111 41.12.2006.210 10 89 48. Kapital B.646 300 71 39.283 11.731 39.

207 0 1. 14. 4. 10. Investicije Tabela 5. i 2006.2. 13. i 2006. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 . % Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. % 2006. 15. i 2006 GODINI Opis 2005.076 0 1. 5.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5.189 468 0 958 0 332 158 - 12. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» . TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. 7. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.7.jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo. 6.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005. 12. 9.809 0 721 0 1.2. 8. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. 3.45. 11.3.

1.46.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.054 95 59 2006. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986. 1.1. godine. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .5% u periodu 2000-2006.6 miliona KM (2006. Tabela 5.3.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz. Manje količine (cca 3.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine.1. U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1.3. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1.izvoz 2005.1. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387. »RITE Ugljevik« 5.26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.31. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu.571 1.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.Modul 8 – Rudnici uglja 5.523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani.113 1.

Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. Tekuća sredstva 2. Ostalo Ukupno aktiva: 31. Struktura sredstava u 2005.12. Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 .456 398.340 19.48. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31.12.32.2. Tabela 5. godini je cca 61% i to opreme 59.507 541 517 432.2005.603 136. Potraživanja 2.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006. i 2006.236 453.127 4. Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17.12.340 218.441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1.432 4.127 0 4.564 51 1.473 19.gra evine .528 11. Zalihe 2.2006.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .3.Stalna sredstva 2.374 537 (u 000 KM) 31.626 261.12.3. Struktura stalnih sredstava u 2005. 398. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006.4.zemljište .598 19.182 39 596.862 % 95 5 5 0 0 0 100 31.5% a objekata 39%.253 241.oprema .063 21.583 59 4. godini 5.432 11.262 19.380 52 19. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838. Gotovina 2. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860.001 429.7 miliona KM.843 33.473 218.2005.1. Tabela 5.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.2.47.212 1.1. godini.033 13.603 133.2006.962 610.799 24. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1. 429.

godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006.33. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna.49. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.34. Struktura izvora sredstava u 2005. godini učestvuje sa čak 97%.375 429.843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.799 50 843. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu.Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864. i 2006.303 398. godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. Tabela 5. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 .

2006.9 57.613 44. godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika.Vlastiti kapital 2. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5.2.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5. Dugoročne obaveze 2. Obaveze 2.3 0.6 0.3.35. otkrivka. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja.2 4.9 13.3. 2. 397.876 55. Dr.000 14.2 1. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1. 31.50.12.106 13.6 14. Tekuće obaveze 2.9 4. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5.1. 4. 387.12. priprema i prateće održavanje) 2006.986 25.873 9.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5.2005.) radnika. Zaposlenost.955 432.2 58.8 1. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.254 17.) odnosno 1.8 0. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.2006. 8.4 100.7 0.626 453.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 . % 5.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31.828 20.631 (2005.2 100. 7. 3.635 (2006.1. 6.12.Naziv izvora 1.862 % 88 12 6 4 2 100 31.3.2005. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.12. 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1. 9.7 14.6 15.

sirovine.3. 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.620 15.Modul 8 – Rudnici uglja 118. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih.51. 4.451 47.516 8.).766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 .343 13.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.1.) odnosno 2. godine što tako e pogoršava ovaj problem.36. 1% 36.) odnosno 46% (2006. 57% 9.070 t/zaposlenom (2006.302 5.549 3. problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991. 1% 42. 4. U »RITE Ugljevik« je 2006.222 33 44. 14% 437. Pored toga.219 13.088 8. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal.455 t/zaposlenom (2005.245 13.156 3.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006. 16% 108.4. godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%. 6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005. 5% 2. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 0% 7.

00 0. Investiciono i tekuće održavanje 8. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.380 0.833 0. Stalni troškovi 6. Ostvarena proizvodnja uglja 1.627 12.).709 5.108 6. Nafta 3. Amortizacija 7. Troškovi rada 9. ELEMENTI 1.67 pf/KWh (2006.594 336 3.071 8.01 0.01 0.01 0. Pripadajući dio troškova RZ 13.30 (2005.00 0.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal.00 0.831 1 191 8. Ostali promjenjljivi troškovi 5.571.01 0.620 4.067 50. i 2006. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10. Negativne kursne razlike 10.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006.056 899 323 34.00 0.00 0.568 894 233 31.37. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.52.01 0.702 8.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br.00 0.00 0.00 0.00 0. Ostali stalni rashodi 12.02 0. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.03 0. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1. Porezi i doprinosi 11.112.695 12.343 4. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 .) odnosno 7.400 53.00 0.413 14.00 0.278 12.690 t Ukupno KM/t % 13.sirovine.01 0.01 0. Pomjenljivi troškovi 2. Ulje i mazivo 4. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005.01 0.082 t Ukupno KM/t % 13.01 0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5.00 0.

pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«.95 KM/GJ (2005. 2004.222 2.063 21. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006.1. godina. Upisani a neuplaćeni capital B.12.236 453. Tekuća sredstva 1.033 13.873 9.) i 3.9 miliona KM.54.).370 473 33. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. godine) cca 3. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31. godine 3. Zalihe 2. Istina.986 25. 5. Tekuće obaveze 3.219 4.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3. AKTIVA 429. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. Materijalna sredstva 3.564 51 1.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A.626 453.) u (000)KM Stanje 31.000 14. Finansijska sredstva C.828 20. Nematerijalna sredstva 2. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima.799 429.839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009.1.12. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB. 2006.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća.876 55. 5.6.).507 541 517 432.3.104 15.441 387. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl. Obaveze rudnika krajem 2005.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47.2006. Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5. Kapital B. godini u odnosu na prethodnu godinu. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 . Tabela 5.) i 32.3. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006. .12.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: .843 398.5. Stalna sredstva 1.212 1. 398. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015. Dugoročne obaveze 2.598 19.106 13. 2005.254 17.36 KM/t (2006.97 KM/t (2005.53.23 KM/GJ (2006. Obaveze 1.862 397. godina.613 44. i 2006.262 537 24.955 432. gotovina 4.

5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A.56. 15. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina.056 180 11.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4.498 774 1.208 14. godina % 2006. 10. 12. 5.7.155 31.55. Tabela 5.383 1. 14. 6.019 2. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3. 9. projektovanje i sl.981 1.12.945 2.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 . rekultivacija.449 2. 11. 4. 93.126 143 132 80. 7. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.5 miliona KM.682 1.750 373 1.530 100 B.851 93. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta.096 269 967 91. 3.12.2006.1. Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1.860 92. Tabela 5. 81.2005.3. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 13. 8.

godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.3.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 . godini 5. i 2006.38.57.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo. Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz.3.2.izvoz 2005.2. Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005. Tabela 5.027 99 17 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5.d.2. Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .2. Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo. »RITE Gacko« 5.39. 1. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%.980 1. Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a. 2.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.044 2.

gra evine .504 18.1.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema. godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.2005. Struktura sredstava u 2005.zemljište .870 0 212 421.821 10.oprema .ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31. i 2006 godini za »RITE Gacko« 31. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391.2005.232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .40.863 8.719 132.12.802 43.59.2006. Ulaganja 2.072 212. Struktura stalnih sredstava u 2005.12. i 2006.722 21.12.206 218.965 % 93 7 4 2 0 1 100 31. Potraživanja 2.12. Gotovina Ukupno aktiva: 31.110 523 377.Tabela 5.2006.265 20. 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.582 134. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 .2.570 17.58.907 574 392.Stalna sredstva 2.4.733 18. 377.232 27. Tekuća sredstva 2. Zalihe 2. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5.135 0 735 419.3. 392.422 24.

Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. godini u odnosu na 2005. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao.140 421. Tabela 5. 547 428 128 237 83 1.592 52.965 % 86 14 6 8 100 31. plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006. i 2006.2.12.3.576 57.2005. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 .714 24.3. Obaveze 2.931 419.12.Vlastiti kapital 2. Struktura izvora sredstava u 2005. 362. Tabela 5.574 28.458 30.12.2005.41.1. 661 415 129 244 83 1. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006. godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«.2.389 26.2006. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1.2006.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5.60.61.12. 368.62. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika. Zaposlenost.423 31. Dugoročne obaveze 2.

15 0.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.39 0.75 26. 11.07 100 Broj 31. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 .18 5.35 8.2006.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1. 16.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.2005.78 0.12.4 23. Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1.80 20. Dr.55 8. 15. 31.423 % 4. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005.77 5.Redni broj 10.43. 14.12.04 27. 12.2 3. 17.56 0.98 2. 18.42.47 26. 13. % 3.24 32.

8 miliona KM.61 KM/t (2005.).3.47 KM/GJ (2005.766 5 73 3.44.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27.Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2.).4.34 KM/GJ (2006.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.63.44 KM/t (2006.) i 3.792 48 16. % 2006. .) i 27. % Index Utrošeni materijal.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10.614 18 13.2.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3.286 16 11.991 7 8. 5.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28.010 15 201 Amortizacija 9. i 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 . Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58. 6 2. Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005. i 2006.sirovine.995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005. godine iznosili cca 92. sirovine.010 5 1.501 100 54.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: .ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006.738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini.

6.2006. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću.920 21. Zalihe 2. 2.66. 4.2005. 5. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća. Stalna sredstva 1.216 1.135 735 0 419. Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.208 38. Obaveze rudnika krajem 2005. Upisani a neuplaćeni capital B.64.12.965 362. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. Obaveze na dan 31. 477 2. Tabela 5.5. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«.846 12.458 30. štete.3. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. 2006.232 393 391. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005.754 6.576 57.12. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu.306 368.722 523 43. Materijalna sredstva 3.5.422 24.592 52. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.574 28. Tekuća sredstva 1.2006. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 . 3.2005. Tabela 5. 6.65.504 18.870 212 0 421. 1.12.389 26.279 34.140 421. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377.863 8. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. zdravstvo.3. Obaveze 1. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31.733 18.802 557 376. Dugoročne obaveze 2.421 21. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392. Tabela 5. i 2006. 2005.931 419.2.12. Nematerijalna sredstva 2. i 2006.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31. 584 4. i 31.2.714 24. AKTIVA A.036 1. Potraživanja 3.12. Kapital B.12.265 574 27. Finansijska sredstva C.

382 90. 5.67. 14. 98.7. 97.464 54.908 80.822 794 95. 11. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15.422 59.2. 5.297 428 2. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. 9.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15.240 167 174 59 89 2. 4.878 4.170 197 92.2006. 15.816 34. 6.685 702 94.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1.702 337 95. 12.861 7.487 100 4. 13. 3.2005.421 100 29 B.487 100 4. 7.877 40. Tabela 5. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća.109 31.759 35.3.806 1.801 20. god % 2006.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 .692 22.340 52 2. 10. 8.320 2.Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1.487 4.12.220 645 3. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.12. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15.675 26. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.

026 60. Tabela 5. 520.3.izvoz 2005. Rudnik »Stanari« 5.897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.1.164 3.5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.852 41 306. godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH. Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje.957 29 152.069 4.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.3.46.3.016 213.45. 213.68. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .781 2006. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 .

Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1. Ulaganja 3.830 35 644 30.2006.668 23. Zalihe 3.12.4.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31.12.456 1% 26.2005. Struktura sredstava u 2005.12. i 2006.470 54.808 6.69.759 56 51.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .917 1.542 2.808 1. 3.Stalna sredstva 3. Struktura stalnih sredstava u 2005. Upisani a neuplaćeni kapital 2.160 18.023 1.gra evine .3.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5.zemljište .539 24.757 10 1. Tekuća sredstva 3.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.827 2. Potraživanja 3.300 2. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima.833 55.213 317 317 5.068 23.2.885 1.271 1.2.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1.817 63 1.2005. 26.640 14 60. Tabela 5.164 1. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31.114 12 62. Gotovina Ukupno aktiva: 31.492 1.137 22.333 2.12. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.3.138 4. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.683 4.70.498 60 1.1.3.807 1.oprema .009 17.47.954 31. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 .2006.521 46.

25 4. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala.636 100 30. 8.12.955 95 29.12. 3. Struktura izvora sredstava u 2005.2006.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31.3. i 2006.12.33 20.00 0.2.55 0.1.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2006.60 41.673 5 100 Ukupno pasiva 31.39 20.681 5 1. 9. 6. 31. 2. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1.80 7.66 6. % 19. % % Index 1.29 1. 5.3.681 5 1.307 95 98 2.673 5 100 2. Tabela 5. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.50 4.25 0 100.Vlastiti kapital 29.00 100. 4.38 0. Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.2005.71.48.980 100 98 5. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele.2005. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat. 31. Tekuće obaveze 1. Obaveze 1. Tabela 5. Zaposlenost.3.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 . godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31.12. Dr.93 4.26 0. 7.72.55 0.26 1.

49. Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.3.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5.godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu.godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006.3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. 5.4.50.

396 2.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.20 43.830 0 2. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 1. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005.7 Rudnik »Stanari« 2006.37 -7.923 4.6 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.3 -0.767 1.6 3.131 5.710 3.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006.3 3. sirovine.73.17 3.40 -1. 36.7 -0.766 3.689 % (u 000 KM) Index 9 1. godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.018 1.sirovine.110 0 49 0 18. 107 2.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 .10 37. i 2006. 36.Tabela 5.51.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.74. Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal.027 0 10.

i 2006.12. Tabela 5. Obaveze na dan 31. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.807 1.12. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A.77.12. (u 000 KM) Dug sa 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5. i 2006. 5. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.Modul 8 – Rudnici uglja 5.885 15 1.12. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 . Finansijska sredstva C. Tekuća sredstva 1. Upisani a neuplaćeni capital B. godine u Rudniku »Stanari« Red br.138 1. Zalihe 2.213 70 0 0 4.333 2.2006.068 10 23.3.75. Stalna sredstva 1. štete.76.307 1. i 31.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. 3. % 2005.681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5. 2006.640 24.636 29. 1.681 0 1. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi. gotovina 4.830 644 35 30. AKTIVA 3.164 4 1. godine Prema raspoloživim podacima za 2005. 26.220 1. Nematerijalna sredstva 2.12. Obaveze 1.2006. 4.757 5 6 1. 6.673 30.681 31.954 10 31.636 0 100 95 5 0 5 100 31.5.470 5 22.12.673 0 1.2005.955 1.2005. Materijalna sredstva 3. % Index 159 579 0 0 912 1.683 75 1.980 29.3. Dugorčne obaveze 2.498 0 4. 111 350 0 0 1. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. Kapital B. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. 2.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A. Obaveze rudnika krajem 2005. zdravstvo.

211 3.318 24 20 2. 3.12.082 18. 12. 14. 4. godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9.12. 18.935 34 3.082 -276 17. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. godini iznosila: (u 000 KM) A. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.7.010 100 2. 8. 5.2005. 13.269 31.313 100 23 B. Opis 2005.Redni broj 1.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4.494 100 3.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1.919 381 549 8.504 5. 6.453 57 95 UKUPNO 2. 10.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14.806 18.000 39 1. 9.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16.300 7. 5.849 9.075 17 2.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 . 7. 15. Investicije Tabela 5. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.2006.3.924 1.3.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1.535 76 1.78. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. 8. 11.

16 4.52 72. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38.54 116.19 1.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25.41 4.70 78 43.08.20 56.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.93 78.01 -0.15 -65.1 0. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.99 4.46 4.01 0.88 60.53 4.05 -39.14 -0.85 3. bez obzira na to što se smatrala privremenom. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4.77 4.36 -38.19 67.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.11 6.27 62.80.4.2006.52 47. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu. Ovakva cijena.45 57.67 4.33 2. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23.7 4.42 -2.69 3.12 -0.18 4.7 0.18 61.90 -4. 5.42 66 47.69 8. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5.99 -11. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.49 77.04 65.34 6.54 6.25 0.3 77 47.53 -2.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.5 0. i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.31 106.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane.93 0.08 -9.88 -11 0.25 118.51 -0.07 3.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5.27 -40.00 105.10 53.07 -0.1 4.52 6. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ.6 4.12 Cijena koštanja (KM/t) 57.02 4.84 3.33 -1.16 3.79.89 3.94 57.93 46.79 3.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6.35 6.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.05 42 43.85 70.47 -2.18 5.65 -36 0. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.14 0.53 5.80 69.06 54. i 5.52 4. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.80) : Tabela.5. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.6 4. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.64 67.85 4.92 3.36 -2.46 -6.32 4.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .66 69.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela.82 3.4.79.

12 -50 -40.33 2.07 Tušnica Tušnica -9.65 -36 Slika 5.25 ur evik 0. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.88 -65.53.47 -2.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.36 kakanj ur evik zenica Bila -38. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza . godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25.08 -6.99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.52.24 3.05 -39.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.19 Banovići 1.46 0.15 -11 0. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.

53 -0.25 -2.07 kakanj zenica Bila -0.14 2.55.65 0.14 0.33 -4.42 Slika 5.5 -0.93 0. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.12 -2.9 -1. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0. str.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«.1 Gračanica Breza 0.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 .54.36 Slika 5. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.51 Banovići ur evik -0. godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije. Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5.7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.01 Tušnica 0.

61 43.83 1.681.74 14.659.21 16.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2.God. lom i analiza % 55.63 2. naknade % Amortizacija % Slika 5.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja.13 60.00 60.5.47 4.69 1.606 240.18 7.44 1.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.83. 2003.63 59. 2006.85 6.120 157.92 7.29 1.97 28.58 1.2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu.21 14.13 13.00 10.24 1. Ukupni troškovi i rashodi KM 156. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav.34 1.421.28 Ostali troškovi % 7.415.68 5.76 3.kalo.95 3.86 70.68 8.4.37 5. i 5.03 Prevoz uglja % 6.83 2.00 20. i 2006.38 6.-2006.99 3. 2.) : Tabela. Troškovi uglja.268 231.59 6. % Vodopr.00 Učešće u % 40.00 50.448 194.r astur.05 2.27 7.41 Vodopr.11 62.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.50 2. Te cijene su u 2005.97 11.96 63.01 1.71 1.618 2000.68 1.20 Cijena koštanja (KM/t) 47.61 9.95 5.17 1.56.893 222.826.82.00 0.11 1.72 1.46 11.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .00 30.89 1.91 Amortizacija % 16.40 1. godina) 5.09 3.01 Usluge održavanja % 0. 2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.75 1.76 58.935.82. godini iznosile (tabela 5.63 1.rastur.52 2.51 8. 2001.kalo.91 Materijal za održav.94 2. 2004.46 63. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.64 7.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3. 2002.47 2. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000. naknade % 1.92 6.684.884 194.36 1.36 Troškovi plata % 7.

57. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.83.10 Cijena koštanja (KM/t) 32. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.36 27.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela.7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.5.58.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.23 3.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1.44 37. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.34 3. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 .3 Gacko -10 -7. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.

5 Stanari Razlika Gacko -0.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.60.5 3 Cijena (KM/GJ) 2. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.5 0 Ugljevik -0.5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 .5 2 1. godinu 4 3.5 1 0.7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.59.

.

rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano. naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja.1. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem. me utim.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije.6. a naročito u F BiH. Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće. zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. . itd. Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu. Ugalj će. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti.struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. me utim. GODINE 6. Sumarno posmatrano. Naime. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje. . kao što je već navedeno.nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH . sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. . treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti. to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu. Ono što je me utim. . opet treba preispitivati. Sigurno je.planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH. igrati važnu ulogu u tome. u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru. Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje. . PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: .

4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6.1. a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje. U tabeli 6. tona uglja. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme.1 Procijenjena proizvodnja. neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji. godine inosila 18.8 4621. dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja. Osim toga.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. kvaliteta uglja. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti.75 %. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 . zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532. Tabela 6. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija.37 mil. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje.113 mil.-2020. Da bi se sve ovo ostvarilo. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena. a 2005. godine samo 9. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora. tona ili svega 49.

Iz tabele 6. je naravno. godine. proizvodnja. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni. godine. Neophodno. godini samo 43. Pokazalo se tako e. godine. . niskog korištenja kapaciteta itd. utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi. Navedeni pokazatelji. viška zaposlenih. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020. potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije). Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. Osim toga.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa. .2. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada. Raniji veliki projekti razvoja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 .2. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti. godini. U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: . U tabeli 6.6. Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu.3 prikazana je procjena proizvodnje.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020.proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima.32% od ostvarene proizvodnje u 1990.

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 . Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6.2 Procjena proizvodnje.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno.-2020.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218.4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766.8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005. kvaliteta uglja. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020.

9 0 0 0 19506380 27.88 5.69 4.43 4.19 1.68 44 33.67 2.4 15.32 1.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.8 9.9 0 4.77 23.8 9.4 15.8 9.88 5.77 23.18 3.8 9.63 1.96 64.88 5.67 2.88 5.18 3.8 33.29 8.32 1.77 23.19 1.18 3.03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.74 0.68 28.2 0 31620390 27.68 35 33.3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.63 1.43 4.4 15.63 1.77 23.74 0.29 8.9 0 0 0 17081832 27.43 4.74 0.69 4.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .18 3.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.69 4.2 0 40033130 27.96 64.03 0 0 0 155574519.03 0 10.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.67 2.4 15.68 28.19 1.67 2.32 1.03 0 10.43 4.29 8.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.29 8.69 4.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.32 1.19 1.63 1.74 0.8 33.Tabela 6.96 64.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.9 0 4.96 64.

2.3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. 1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 .1.Modul 8 – Rudnici uglja 6.4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br. Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi . godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.-2020.

7. godine Tablica 6.4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 6. 2. 8. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 . Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 10.-2020. 9. 11. 3. godine (000 KM) R/br.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. 1.. 5.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.

65 2020 36.82 3.61 6. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44.6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020.82 61.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja . godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 2.59 48.76 40.99 2015 42.09 57.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.32 45. godine Tablica 6.6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005. godine R/br. 4.-2020. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 .27 Slika 6.43 4.18 5. 3.62 4.33 4.10 4.60 4.

2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 .-2020. 1. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.6. 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3.1.1.

8. 5. 11. 7. 6. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6. godine(000 KM) R/br. 3. 9. godina . godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 .8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 2. 1. 10.2020.Modul 8 – Rudnici uglja .

-2020. 2.61 4.44 4.Tablica 6.76 4.35 45.37 4.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 . godine R/br.39 5.-2020.85 40. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6. 1.77 2020 36. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.41 44. 3.04 2010 41.36 46.87 2015 41.56 3.28 4.31 4. 4.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.

Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.2.-2020.1. 1. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 .2. Rudnik “Šikulje” . godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.

12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godine(000 KM) R/br. 4. 3. 6. 5.11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 2. 8. 1. 7. 9. 11. 10. godine Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 .2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.

3. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40.96 3.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.54 2020 23.-2020. godine R/br. 1.77 3.40 45. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 .96 2. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.42 3.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.59 28.43 36. 4.14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.53 4.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.-2020. 4.Modul 8 – Rudnici uglja .90 2.42 3.43 36.54 2015 31.98 3.24 2010 31. godine Tablica 6.

3.6. 4.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.1. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 . 5. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4. 7. Rudnik “Bukinje” . godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 8. godina . godine(000 KM) R/br.13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1. 6.-2008. 2. 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. 1. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3. 10. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 3.2. 9. godine Tablica 6.

Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.61 19.-2008. 2.17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.82 19.2010. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 .15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.54 167. 4. godine R/br. godine Tablica 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1.16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina .22 13.18 242.36 2010 165.72 Slika 6.32 13. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240. 3.

1. Rudnik “Mramor” .1.18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. 11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3. 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 . godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.-2008.-2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem.4. 4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 6.2.

2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1. 9.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . 8. 10. 11. godine Tablica 6. 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 . 3.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. 7.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. 4. godine(000 KM) R/br. 2.

4.63 3.2020. godine Tablica 6.46 4.93 4.93 4. godine R/br.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.63 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 .-Procjena cijene koštanja uglja do 2020.77 57.01 2020 47.89 2010 47. 1.81 4.90 48.01 2015 47.63 3.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.2020.90 48. 2. 3.93 4.90 48.18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.

2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6. 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. Rudnik “Banovići” . 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 . 2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.2.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.

9.23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 . 2.. 4.2020. 6.20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine ( 000 KM) R/br. 3. 10. 1. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 7. 8. 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 11.

47 72.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3.18 4.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.91 2015 72.32 4.55 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 .85 64.-2020.20 3.Modul 8 – Rudnici uglja .70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.67 75.38 4.08 2010 71.02 4. godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.82 4. 1. 2. godine Tablica 6.95 2020 68. 4.68 4.25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. godine R/br.72 76.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61.

26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.3.2. 15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.6. Rudnik “ ur evik” . 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 . 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.2020.

2020.27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja .23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 10. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 2. 4. godina . 7. 3. 5. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 . 6. godine ( 000 KM) R/br. 1. 8.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 9.

5 1 0.15 3.05 2010 57.03 53.29 2020 51.89 3.17 56 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .5 2 1.5 3 KM/GJ 2. godina 4.Tablica 6.28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.54 61. 3.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 4.20 3.24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br.5 4 3.94 3.91 3.22 4.77 61. 2.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.84 2015 48.11 3.-2020.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. 1.

Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2. Rudnik uglja “Kakanj” .4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 .Modul 8 – Rudnici uglja 6. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020. godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1. 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3.

2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 . 2. 6. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 3. 9. 8. 5.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10. godine Tablica 6. godine(000 KM) R/br.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11.31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 1. 4.. 7.

godine Tablica 6.-2020.12 49.27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.09 49.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.59 3.24 3.-2020.76 56. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.67 3. 2.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.89 4.52 4.35 2015 40.80 2020 40.88 2010 49.godine.Modul 8 – Rudnici uglja .25 4.22 3.81 Slika 6. 4. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57. godine R/br.57 3. 3. 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 .32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.69 59.

184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.5.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 . 1.-2020. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.2.6. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik uglja “Zenica” .34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 8. 10.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3. godine Tablica 6.43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005. 9. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 . 2. 4. 5. godina .-2020. 6.Modul 8 – Rudnici uglja . 11.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. godine(000 KM) R/br.

34 5. 3.33 2020 67. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 4. 1.22 69.50 4. 2.26 4.44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.50 4.95 2010 67.22 69.22 69. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 .45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.Tablica 6.-2020.26 4.26 4.33 2015 67.36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br.7 80.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.50 4.-2020.

11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.8.37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. Rudnik uglja“Gračanica” . godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.2. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 . 947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 1.2020. 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 6. 9. 3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. godine Tablica 6. 1. 11.. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . 8. godine(000 KM) R/br. 4. 10.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. 2.

48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.00 3. 4.68 2010 44.28 4.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 1.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.57 4. 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 .-2020.24 49.34 51.21 4.59 2020 41. godine Tablica 6.12 48. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.-2020. 2.76 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.90 45. godine R/br.70 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.55 4.86 4.Modul 8 – Rudnici uglja .73 2015 43.

godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.6. Rudnik uglja“Tušnica” .9. 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.-2020. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 . 2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47. 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine Tablica 6. 8. godina . 7. 4. 3. 6. 9. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . 10.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 2.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 1. 5. godine (000 KM) R/br.2020.Modul 8 – Rudnici uglja .41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 11.

2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 .8 5. 1.03 82. 3. godina 6.4 5.Tablica 6.69 5.2 6 5.72 2020 62.-2020.-2020.96 5.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.96 5.6 5.68 6.80 6.69 5. 4.72 Slika 6.64 2010 66.06 66.4 KM/GJ 6.68 6.72 62. 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6.8 6.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.72 62. godine R/br.06 2015 62.6 6. 2.

u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve. Naime.7 mil. tona eksploatacionih.84 mil.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om». ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka.K. naravno. optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala. Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina.8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani. godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH.20 miliona tona uglja od čega će se 2. Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo.rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH. Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je.568. Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na . Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020. Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti. Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. Tako. Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno.3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari». „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta. Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW).

44 Procjena proizvodnje.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.76 26 19.04 3.45 1.125 3.33 27 19.33 27 19.18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5.49 1.13 3. kvaliteta uglja.04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.godine 2005 Rudnik 2010 El.2 26 16.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .95 3.04 3.45 1.6 0 19447500 6.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.67 0 23997000 7.35 0 11256399 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.Tabela 6.67 0 23997000 7.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.5 0 175644000 Tabela 6.

godinu su samo za tu godinu R/br. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina 6. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik uglja “Ugljevik” . 765 800 godine Proizvodnost 5. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1.-2020. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.1.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 .3.

9.46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10. 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 . 3. godine Tabela 6. 8. 7. 5. 6.56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 11.2020. 4..

3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4. godina 4. 2.89 3. godine Tabela 6.47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020.06 42.5 1 0.5 3 KM/GJ 2.66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.42 4.Modul 8 – Rudnici uglja .10 3.-2020.5 4 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.28 2020 38.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.56 4.66 38.06 2010 32.19 2015 44.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 1.10 3.19 32.56 4.89 3. godine R/br.42 4.57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 .28 44.5 2 1.

godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 .-2020. 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.6.3.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. Rudnik uglja “Stanari” . 330 450 godine Proizvodnost 5.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.2. 1. 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.

7. 6. 9. godine (000 KM) R/br.Modul 8 – Rudnici uglja .60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 2. 1.2020. 11.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 8. 10.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. 3. godine Tabela 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 .

74 3.5 2 1. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.84 27 2.71 4..5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godine Tabela 6.52 39.5 1 0.05 2015 28 2.-2020.32 2010 29 3.5 4 3.50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. 2.61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. 3.-2020.95 28 2. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31.5 KM/GJ 3 2. godina 5 4. godine R/br.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.95 2020 27 2.05 29 3. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 .

3.Modul 8 – Rudnici uglja 6.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 547 720 godine Proizvodnost 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 .3.51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. Rudnik uglja “Gacko” . godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3.-2020.

64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 4. 8.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. 11. 6. godine (000 KM) R/br. godine Tabela 6. 5. 3. 9. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 . Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10. 1.. 2.

65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28. 1.94 2020 25.53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Tabela 6.02 2. 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .-2020.02 2.5 2 1.62 3.62 30.Modul 8 – Rudnici uglja .78 3.94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 3 KM/GJ 2.94 25.78 3.94 25.5 1 0.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.02 2.-2020. godina 4 3.48 28. godine R/br.62 3.62 2015 25. 2.02 2.48 2010 30.

itd. godine 16.) i obaveze prema bankama. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005.668 otpada na radnike u FBiH a 2. godine proizvedeno cca 9.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. itd. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. . Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. godine.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. a cca 3. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. itd. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. godini.4.64 milijarde KM krajem te godine. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura.nepovoljna struktura zaposlenosti. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . Primjera radi.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. zdravstvo. U rudnicima uglja u BiH je 2005.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. . Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. amortizacija.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja.6. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 .517 na radnike RS). veliki broj invalida rada.hroničan nedostatak kapitala za investicije.5 KM/GJ) i kreću se 4. sadašnje cijene koštanja uglja (2005. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. . itd. . Inače.185 radnika (od čega 13. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike.kontinuirani gubitci u poslovanju.

900. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.000.025.895.113.55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010. Za realizaciju ovih.0 763.0 7.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 .628.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente.0 4.000.238.54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005.0 346.8 6.0 Ukupno 632. godine.5 6.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje.500. U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.213. itd.900.0 11.900 183.596.4 10.388. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020.000.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.3 3.0 FBiH RS BiH Napomena: . Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.0 10. .000.395.Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta.7 9. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6.900 Period 2010-2015. .U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.524.500.0 1. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički. 166.8 17.000. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje. 2010. 5.704.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. 222.K.725. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda. .0 180. FBiH RS BiH 222.0 400.0 Period 2015-2020.9 16. . okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti. Bugojno u F BiH.108. .000 405. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . 2020.0 644. 2015. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.

33 0.50 8.43 0.25 4.Investicije u 2005.19 4.00 8.58 11736000 405900 6.00 8.Tabela 6.67 0.55 2.75 7.00 5.60 8.00 0.44 4.00 0.00 1.00 0.49 23771000 346000 2.00 0.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3.20 7.00 0.83 6.92 19846500 644000 6.00 0. godini su za period 2016 .20 6.53 0.00 0.33 8.63 11.11 10.29 8.00 0.91 Napomena: .71 3.89 6.00 0.56 1.68 5.58 32.09 7.00 0.95 5.54 8.89 3.86 9.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .40 5.00 7.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.71 0.14 4.67 5.67 4.00 6.35 9.87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.2015 godina Investicije date u 2020.67 10.26 7.57 3. godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.33 8.00 2.67 5.56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.79 0.33 2.00 3.00 0.01 2.00 1.11 6.00 6. godini su za period 2011 .00 4. godini su za period 2006 .10 5.2010 godina Investicije date u 2015.00 8.00 0.

predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020.63. godine bio 2.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje. Potrošnja ugljena U tabeli 6. godine.5 puta veći nego u 2005. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija. i za zemlje u regiji. Potrošnja ugljena u industriji raste. Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. Me utim. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%. za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. godine porasla čak za 3. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte. pa je potrošnja finalne energije u 2020.6 puta u nižem scenariju. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje. je nešto viša nego u referentnom scenariju. a u kućanstvima se smanjuje. a ukupno u svim scenarijima lagano raste. potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta. daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020. koji preko uvoznih i licencnih tehnologija. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. za faktor 1. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije.5. odnosno 2. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a.8 puta u referentnom scenariju. U nižem scenariju S1. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. godini za 10. pretpostavljen je isti rast BDP. a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. Do 2020. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1. Me utim. U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. U odnosu na referentni scenarij S2.7% niža nego u referentnom scenariju. Potrošnja motornih goriva brzo raste. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju. koji bi do 2020. godini. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka.

Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 . Tablica 6.58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:.Tablica6.Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 .

6. domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .60.Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6.62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 .61 i 6.

S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .Tabela 6.60.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .

Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .62 S1.Tabela6.

Modul 8 – Rudnici uglja 7. FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .

što će se ogledati u slijedećem: . Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. izme u ostalog. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća. Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. istraživanje. Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. Me utim. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja. pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. No. TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 .Neuskla enost ponude i tražnje uglja. Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. naime. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. po našem mišljenju. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. Došlo se. ukoliko cijana. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije. bez obzira na to. i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. U suprotnom. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. naime. ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. Pošto ugalj. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. savremeniji. ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. -Globalno posmatrano.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. Ona se. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. nije značajni predmet me unarodne razmjene. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. kao segment ukupne ekonomske politike. izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. sve više socijalizira i politizira. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. marginalni pristup. me utim. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje.

7% godišnje. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj. 5 Marston and Marston. «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine. Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0. u nekim evropskim zemljama (Njemačka.Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. godine. Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim. Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba. S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0. uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja. me utim. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija.u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. uz porast od 0. ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene. Sarajevo.4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. avgust 1999. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. Španija. Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju. nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 .. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja. ovisno o regionu potrošnje. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: . To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini. Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. 6 Svjetska banka. 1997.stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i . itd. Ministarstvo energije. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane.7% godišnje iza 2000. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA). postoje i neki drugi uzroci. . baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. po pravilu. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja. Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu. u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati. u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. 2000. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana. za šta. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta. USAID. tj.6 Komparacije radi. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata.

a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. London. koju. Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. kako smatraju pomenuti eksperti.79. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. 7 Svjetska banka. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora. selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. str. po njima. Svi američki eksperti. baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr). ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja. naime.45 KM/GJ. Eksperti «Bechtel Consulting-a».). direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH. Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine. po njima. procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji.8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije». a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl. Pri izradi ove studije trebalo bi. Eksperti iz Velike Britanije. smatraju da bi u kraćem roku. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH. Po njima. 2000. ovakav pristup u potpunosti opravdan. konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije. pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta. dakle. a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». (prevod). 1997. boljim menadžmentom. vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. 8 National Economic Research Associates.. U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. Oni.).Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21. Nakon toga bi.

Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta.). Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja. odnosno projektovanim tržišnim performansama. odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti. dakle. moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. a imajući u vidu . brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima. Kroz nju se. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja. te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva. Po našem mišljenju. manja redukcija radne snage itd. prelamaju dinamika.Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. prije svega.). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 .

8. GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 . GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030.

08. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi. Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju. 12 «Power Engineering International». »povratak autsajdera«. Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006.2006.10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora.11. naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. Osim ugljarstva. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida. Ruski autori11 npr. » «Le Monde».2005. znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. Primjera radi. u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa. February 2007. Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije. Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim. odnosno. 28. godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«. Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4. 11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera». Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima. BBC Russian com.8%). 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 .Modul 8 – Rudnici uglja 8. unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja.5%. 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007.1. 15. u Francuskoj je 2006. Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje.

5% 2.1% 43.59 180.30 473.82 1521.1% 55.69 285.02 2196.2% 1.10 3.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.25 29.67 1295.25 33.01 2430.79 33.1% 0.71 8.63 267.80 232.89 26.16 73.8.82 30.84 63.79 4.89 2280.20 76.99 65.61 12.11 1271.53 273.92 229.92 10.13 15.61 11.59 25.80 3.2% 1.02 19.00 6.37 4.5% 0.28 1179.50 3.6% 0.83 2000 76.19 0.36 81.77 390.56 81.17 167.29 320.53 6.96 1.74 85.17 180.75 68.41 29.06 114.02 3.22 0.70 2.10 1314.92 58.62 0.05 36.86 1131.22 6096.47 10.73 388.11 80.24 12.11 7.42 12.0% 0.97 53.5% 18.61 1162.61 419.74 72.34 245.3% 20.79 53.46 23.33 8.66 4.82 1275.92 29.27 4.26 35. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.89 0.76 64.15 0.73 2862.1% 0.57 17.904 0.57 19.03 1.63 8.11 4.11 73.27 9.12 1.53 227.91 3.51 28.03 4949.52 5242.81 5.12 55.86 1458.58 0.34 57.7% 0.52 3.13 234.85 414. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.38 455.26 1409.11 70.43 370.93 78.18 234.04 0.71 3.65 179.86 2.20 145.61 14.21 21.37 35.47 81.65 31.55 425.68 14.83 3.87 3.13 85.41 62.50 497.54 4.1% 17.50 1073.76 250.50 1215.16 71.48 8.73 1308.41 32.52 22.0% 227.55 36.44 174.06 33.4% 1.15 0.1% 0.4% 37.44 1545.86 2004 72.34 9.07 2406.3% 1.79 4.00 35.56 41.78 0 5.60 85.25 32.22 3.20 68.92 68.47 Učešće u 2005.96 222.89 1112.11 0.12 38.25 3.36 5.53 22.57 4.02 1.08 0 5.05 84.69 27.37 12.97 106.73 76.85 3.2% 0.36 6.90 16.27 2505.52 0.39 1.25 263.34 87.05 70.59 5.78 NA NA NA NA 6.7% 5.45 67.51 68.77 5.22 68.0% 0.49 7.13 255.94 264.1% 0.27 178.75 1333.42 15.21 12.45 295.25 0 6.35 377.66 1161.58 2620.99 34.25 314.3% 2.87 127.55 95.36 1063.67 43.12 65.06 81.85 26.02 84.96 59.11 1094.47 362.80 30.67 102.50 10.0% 3.73 2156.57 77.37 10.40 30.77 4.52 10.75 1.03 6489.84 77.99 273. 1.44 7.5% 0.77 3258.86 31.35 9.80 5.89 65.60 376.76 18.05 28.47 248.40 42.69 1217.82 226.1% 1.31 3.00 0 4.74 68.39 95.12 23.62 35. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.5% 1.06 338.88 2.4% 1.17 171.85 55.09 69.13 276.10 75.5% 4.29 5.78 3. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.1.39 1.91 1.79 69.19 28.45 71.51 1127.75 2002 73. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.66 21.96 27.17 269.0% 0.90 59.09 28.28 276.27 1204.04 8.0% 1.65 1.85 32.3% 272.87 2.15 284.75 10.74 0 222.53 70.51 67.34 5656.05 46.99 257.37 8.05 3.11 21.81 2003 68.76 178.01 7.32 36.48 4.05 3.03 11.03 70.86 1158.70 70.13 NA NA 4.41 6.06 3.31 66.40 9.10 1195.63 340.67 3.2% 0.99 34.74 77.0% 4.99 2.38 2006 69.55 12.45 1.19 401.03 30.19 5.18 1.60 5.46 29.55 1296.1% 0.0% 0.61 32.14 1.58 1071.65 51.93 4.64 20.67 33.17 5.36 2001 77.37 7.12 252.36 2.60 8.66 5129.1% 0.18 186.92 3.68 5.56 1.89 0 5. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.85 1.52 6.13 62.36 72.94 269.2% 0.9% 0.66 93.4% 7.74 2005 72.23 47.04 298.75 1150.89 0 229.29 14.41 270.23 1837.61 80.63 1.4% 0.33 9.25 3.1% 0.91 3608.44 1243.2% 0.40 5.50 83.61 24.83 5268.47 3.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .30 33.

0 0.9% 8.252 kcal ili 1 kcal = 3.3 * 7.5 8.8 0.9 51.6 * 8.1 0.2 4.6 56.0 9.0 9. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.5 10.9 70.9 4.1 3.9 13.1 2.1 * 7.1 8.0 0.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0. SAD.7 74.4 26.1 -0.3 4.7 0. Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006).6 1.1 47.1 82.6 27.4 12.8 9.0% 3.7 10. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri.1 7. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine.4 0.9% -1.1 7.7 2.5 11.1 0.2.6% 2.3 0.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24. Tabela 8. 2007 (adaptirano).9 2.Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907.8 2. str. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2.6% 1.3 * 8.6 55.968 Btu Izvor: EIA.7 152.6 9.5 0.7 2.2 13.3 0.4% 3.6 116.1 7.1 167.0% 2.4 91.2% * manje od 0.3% 3.9 4.7 131.0 7.9% 55.International Energy Outlook.9 0.0 0.3 8.9 0.0 0.0 28.3 37.7 199.4 25.7 13.8 113.6 12. Izvor: Energy Information Administration.7 0.0 0. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.2 5.2%.6 10.0 7.4 13.8 143.3 29.9 8.2 0.9% 3.0 * 8.5 0.7% 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .0 105.2 24.2% 1.6 105.4% 0.5 3.7% 1.3 10.1 6.8 1.1 0.6 44.4 8.2 3.1 1.9 2.7% 0.1 7.7 93.5 5.7 94.9 183.4 83.0 10.1 4.8 4.1 4.1 120.6 12.4 0.9 2.1 40.3% 7.4% 72.5 33.9 * 5.3% 2. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1.1 6.4 30. 2007.3% 1.2 2.7 11.0 10.0 0.2 4.2 0.5 5.4 7.7 1.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.4 2.2% 5.4 8.4 33.4 12.4 64.0 22.9 5.1 11. godini dati su preliminarni podaci.5% 2.2 43.6 11.7 0. September 7.2 kg ** U 2005 i 2006.5 1.2 46.0 0.3 11.3 1.9 136.

3. Srbiju. godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta. one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti. 8.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030. Bugarsku.3.4% 0. Australiji . International Energy Outlook 2007.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA. Crnu Goru. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004.6% ♦ 0. godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030).1% 0.1% 0.i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 . Tabela 8. Južnoj Africi itd. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005. Kanadi. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja. godine.4% 3. i 2003. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27.7% 0. Latinskoj Americi.2% 0. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34. Meksiku. godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.1% 0.1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0. Rusiji.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove.7% 0. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu.7% 0.. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006. str.

1% 0.1% ♦ ♦ 32.3% ♦ 0. prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5.2% 0. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 . Primjera radi.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12.3 Btu/tona.1% 0.6% 12.Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1.1% 17.3% 0.7% 100% 3.6% 31.9% 41.5% 3. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja. 30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit.6% 10. str.1% 0.5% 0. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene.1% ♦ 5. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj. Rusiji.1% 0.4% 0.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.8% ♦ 2.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.8 % po težini).5% ♦ 0. 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD.

6 13.2 8.1 188.6 8.0 23.7 89.6% 7.4 48.3 302.7 119.7 19.9 1169.1 1115.8 39.9 56.0 1206.0 32.8 5.0 .2 206.1 57.0 17.2% 3.8 20.9 8.4 22.1 120.7 12.7 30.9% 0.8 38.5 54.6 681.4 6.1 16.4.6 46.8 92.0 4.1 615.9 9.5 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .3 1160.5 121.0 27.2 44.2% 1.6 58.5 306.0 1148.9 88.7 2006 567.4 39.8 85.9 21.0 3.1 0.3 3.1 30.3% 3.3 49.4 106.0 9.8% 1.0 6.7 51.9 853.4.0 60.8 39.3 7.3 87.2 8.1 38.3 667.0 9.5 9.8 21.5 9.2 25.2 GODINE 2003 2004 562.2 9.0% 100% 9.3 25.8 11.8 36.6 2364.4 2.2 2001 552.3 2.1 1191.6 4.4 1792.6% 0.4 84.5 13.0 4.1 3.3 21.7 2.9 20.2 19.9 6.9 112.1 37.3 2.3 73.5 8.7 15.7 1.7 42.1 36.0 4.2 1115.1 13.5 0.0 9.4 5.7 2.7% 0.2 19.2 13.3 13.2 32.8% 0.5 58.2 604.7 33.0 7.5 12.9 1.4 29.4 8.4 7.0 2.9 520.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.5 115.7% 38.8 18.1 3090.5 8.2 81.5 8.8 332.8 2.5 1150.2 4.4 1077.8 19.7 5.3 6. 18.9 2.8 181.3 237.0 28.2% 1.8 1365.1 57.1% 0.9 8.4 40.0% 0.7 48.8 9.3% 81.1 89.7 560.0% 0.1 51.2 22.6 540.2% 0.5 21.2 38. 2006 Edition«.2 13.0 7.8 39.2 25.3 7.0 106.6 43.6 103.1 20.3% 19.5 552.7 91.0 6.1% 0.1 82.8 109.1 8.2 2.8 2.5 50.2 564.1 536.7 8.8 13.7 7.8 17.3% 1.1% 0.3 172.2 4.8 39.0 2.8 729.0 12.5 7.3 1533.7% 0.5 38.0 2.6 12.2 300.6% 0.4 2.9% 58.1 32.8 302.0 21.8 14.3 5.1 2805.5 3.7 46.9 4.3 8.5 Učešće 2006.6 45.9 222.5 100. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.9% 0.7 7.6 8.6 111.8 47.9 21.5 1095.5 89.8 566.1 13.8 2957.7 11.4 52.0 102.9 2005 574.8.9% 3.8 310.2 536.8 2.2 2.0 15.1 305.7 49.5 30.6 11.4 3.3 12.0 7.2 1122.4 17.7% 8.4 20.9% 0.3 2.3% 1.3 82.0 106.4% 1.8 5.5 8.6 25.3 2355.6 978.2 4.0 603.2 4.2 40.3 36.8 591.5 64.6 590.4 15.2 26.1 47.0 297.1 89.9% 37.6% 1. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.6 1.4 48.9 54.9 20.2 9.6 112.4% 2.7 46.6% 17.8 17.6 9.5 2.4 89.7 7.5 45.0 29.2 9.2 97.9 527.7 55.8 46.3 2.3% 0.9 93.3 52.0 20.5 58.2 8.7 5.3 21.6 1114.5 20.9 7.5 527.1 26.9 7.2% 0.7 98.5 21.8 103.6 21.7 27.1 6.6 7.5 4.4 154.8 3.0 1171.7 103.4% 0.4 9.5 83.3% 1.3 43.6 9.1 85.7 3.9 21.0 2002 552.7 7.5 9.7 18.2% 0.9% 1.2 32.2 109.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.4% 1.9 1674.8 42.4 6.9 84.5 20.4 23.7 94. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.1 2000 569.3 52.6 4.1 6.3 35.1 35.8 51.0 19.7 7.3 611.0 23.5 5.4 18.5 18.4 12.7 80.0 38.3 6.0 38.7 22.6 57.4 169.3 713. »Coal Fact.0 44.0 31.0 2384.8 1121.4 19.9 9.0 53.4 9.0 12.3 28.8 8.6 5.9 2437.0 23.7 3.2 2632.6% 0.6 601.

Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030. str.8% godišnje od 2015-2030.1. »International Energy Outlook 2007«. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030. godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030. godine. godini. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook . godine i 1. 2 Btu (British termal unit) = 0.6% godišnje do 2015. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. godine odnosno 2.429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. str.Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41.869GJ=1. 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 . Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8.252 kcal ili 1 kcal = 3. godini.2%do 2030.

godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16.5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8. godine.2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook .5 5 2.424 milijarde KWh (2004) na 30. 15 Bilion kWh 12.364 milijarde KWh (2030). 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030. Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3. 2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 .3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook .231 milijardi Kwh (2004) do 7.5 10 7.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8.423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030.

5. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama. 8.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3.3 1.5% godišnje do 2030.2% godišnje.5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030. Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja. Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030). 17 IEA. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3.6 2004. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8. produktivnost ugljenokopa. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1. International Energy Outlook.6 2. Indija i SAD.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina.0 1.1 2. unutrašnji transport. godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj.2 -0. raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 .

00 0.88 0.10 0.66 1.00 2.15 0.00 0.14 0.28 3.10 0.24 0.77 0.00 0. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.07 2.00 0.11 0.67 3.00 0.00 0.00 0.43 6.00 0.16 0.86 0. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.00 0.54 0.00 0. March 2007.00 0.00 0.04 0.28 0.93 0.00 0.07 0.86 0.16 3.63 0.00 0.98 0.44 2015 3.13 0.57 12.84 1.39 0.35 0.41 0.10 0.37 0.00 0.43 0.28 2.00 1.00 0.43 0.00 0.47 0.08 0.03 0. 2015.44 0.00 0.00 0.42 0. U projekcijama.02 0.10 0.08 1.33 0.47 0.92 0.07 0.86 0.68 26.09 13.21 0.61 0.00 0.00 0.10 0.71 0.46 5.55 0.10 0. U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.40 0.10 3.00 0.00 4.31 0. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.08 1.42 0.08 0.07 0.15 0.38 2.81 0.19 0.01 0.07 1.23 0.46 3.88 8.43 4.13 0.11 0.00 0.57 0.41 0.66 0.18 0.58 0.22 0.37 0.00 0.03 0.00 0.33 4.03 0.35 2.93 2.17 2.00 0.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.54 1..00 1.00 0.00 0.00 1.14 0.64 0.33 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.00 0.31 Izvor: EIA.28 0.00 0.00 0.03 0.00 0.00 0.00 0. godine ostati iste zemlje.01 0.13 0.00 0.00 0.28 2. Ipak.84 0.16 4.37 0.06 0.26 0.41 1.00 2.64 0.33 0.84 0.02 0.00 0.73 1.56 0.00 0.42 5.90 0.35 7.48 4.02 1.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 .04 0.00 0.42 0.00 0.27 0.91 4.04 0.03 18.77 0.00 0.00 0.66 9.00 0.00 0.58 0.09 9.26 18. Indonezija.76 1.63 0.77 0.76 0.03 0.30 2.70 1.00 1.00 1.29 2.00 0.56 1.00 0.01 0.57 3.65 0..00 1.00 0.00 0.25 0.41 1.22 0.16 0.77 0.93 0.24 0.01 0.70 1.54 0.47 1.10 0.07 0.61 5.00 0.53 0.00 1. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija.96 0.00 1.56 3.00 0.00 4.10 0.00 0.17 0.00 0.00 0.04 0.00 0.18 0. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.6.13 2.76 0.27 0.10 0.46 2030 3.31 0.13 0.20 0.03 0.69 1.44 1.04 1.03 0.00 0.02 0.00 0.28 2.00 0.76 0.13 0.70 0.03 0.00 0.35 3.15 0.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.00 0.05 0.02 0.01 0.12 0.25 0.41 2.97 6.29 0.25 0.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.04 0.96 1.00 0.08 0.40 0.01 0.11 1.27 0.00 1.00 0.54 0.34 0.86 0.00 0.00 0.00 0.03 0.42 4. str. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.03 0.33 16.08 0.33 0.90 11.17 0.02 0.13 1.52 1.79 0.46 0.36 1.19 0.00 0.38 0. »International Energy Outlook« 2007.00 0.73 0.77 0.52 10.06 6.23 1.17 2.03 0.00 0.27 0.79 15.22 0.07 1.05 0.18 0.60 4.33 0.66 0.00 0.00 0.Tabela 8.03 0.08 1.61 0.72 0.13 0.58 0.11 0.43 5.62 0.00 0.00 1.35 0.13 1.03 0.31 0.00 2.00 0.06 6.00 1.35 0.54 0.00 0.66 0.66 0.16 0.00 0.80 4.03 0.00 0.01 1.73 0.83 0.80 4.44 1.26 0.29 0.89 0.01 0.22 22.80 3.00 0.00 0.00 0.00 0.77 0.00 0.02 0.20 0.00 0.00 6.16 4.36 0.71 1.00 5.04 1.00 0.26 1. godini su bili Australija.43 1.80 4.93 0.31 0. referentni slučaj 2005.00 0.00 1.07 3.00 0.41 0. Kanada i SAD.00 1.01 0.00 1.01 0.00 1. str.62 0.02 0.10 2.29 0.43 7.07 0.00 0.16 3.19 0.

Južne Afrike.2 kvadriliona Btu). March 2007.1 a uzoz 3. godine.65 »Coal Magazine«. Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija. Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. Octobar 2005. 19 20 »Global Power Review«.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030. Kine. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije. Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD). Značajan izvoznik uglja do 2030. godini najveći svjetski uvoznik uglja. Globalno. Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju.. Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. Rusije itd. Kanada. Indonezija). Prema projekcijama EIA. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020). Venecuela. str. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1. Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije. jeftinom radnom snagom itd. SAD. Vijetnam itd. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije.

97 40.3 NA NA NA 61. cijene drugih energenata itd.6 2000 32. August 2007. transportne kongestije.3 25.11 67. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006. nesreće u rudnicima uglja.00 35.6 10.98 54.10 21 »Coal Trading«.7 21. August 2007. Izvozne cijene 36.0 47. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta.1 41.4 70.10 70.87 36.7 2005 80.7 16.2 43. American Coal Council. Kratkoročno posmatrano me utim.5 44.3 42.0 42.5 28.6 Izvor: EIA.9 32.71 49.45 37.5 33. 1998 34.4 46.8 28.8. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA.2 44.3 72.5 GODINE 2002 34. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama. 2007. ekološka regulativa. hladne zime.52 74.1 75.52 46.9 45.4 18. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 .26 30.2 42.3 31.8 38. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.61 37.6 37. intenzitet padavina. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su.0 79.93 Uvozne cijene 34.7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50.0 Britanija SAD 28.2 44.7 32.6 35.4 27.6.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8.5 65.51 31.0 41.44 35. Tabela 8.3 NA NA 38.3 2006 63.

76 42. Venecuela.57 60.33 2005 61.52 38.65 32.74 51.29 2000 35.79 31. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje.45 45.2 CO2.29 49.01 41.96 89. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca.72 1995 44. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija. 50.00 31.92 29.00 1999 28. 1.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu.).67 62. Me utim.96 36.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano.14 2006 63.69 41.53 28. Primjera radi.82 55.18 31.80 29. 22 »Coal Magazine«. Indonezija itd.90 64.58 49.58 37.33 93.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006.50 27.99 29. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 .74 34.53 1993 33.83 39. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007.01 1992 38. June 2006.77 54. godina) usljed različitih uzroka. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene.76 1998 32.90 34.48 2004 71.30 48.godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.85 1994 37.68 55.91 63. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora.26 51.45 57.51 50.01 1996 41.95 2003 42.33 42.68 29.90 2001 39.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu. Naime.25 29.66 47. stopu inflacije itd.54 45. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003.07 70.34 62.74 2002 31. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju. znatno veće oscilacije. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu. To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42.71 43.47 56.86 1997 38.53 40.51 35.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 .00% 6.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8.00% 74.5.4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8.00% 77.00% 94. maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD.godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi.00% 23.26. to nije slučaj. kod uglja globalno posmatrano. Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.

0 2. ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima.više diversifikovane energetske izvore i . je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: .više interkonekcije izme u članica EU.7. 2006. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je.63 6. U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu.0 0.0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8.0 4.0 ugalj-2. godine: N. London.veće investicije u nove kapacitete i tehnologije. 28th September. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta. Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije. 8. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate. godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene.Modul 8 – Rudnici uglja 10. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 . Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.6. . U tom cilju. zbog političkih. . .72 naf ta-9. osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima.višu energetsku efikasnost. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030.75 nuklearno gorivo-1.37 gas-6. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena.0 8.

Češka.1 44.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8. Rumunija. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture.6 0.7.5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.8 47.5 0.1 53. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 .8 0.Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0.3 60 40 0 1990 -0.5 -0.5 62.2 0. Što se uglja tiče.

relativno posmatrano na 27%. »Le Monde« Paris. To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija.). Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja. 2005.8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2. Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8. septembre 2007. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. biomasa itd. 24 25 »Euracoal« May. nuklearna energija i »čisti« ugalj. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . Me utim. To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V.

61+17.65+84.3% 14.8% 12.8% 8.21-0. NOx .1% 8.500 kWh od kojih je 1.29+5% 11.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8.7+63% 10. oprema. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 .88+70. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode.54+18.9% 14+49.2+18.9% 14. 26 »Euracoal« 2005.5% 15.58+10. Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj. transportne tehnologije.).09+42.dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2.8. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata.300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16.8% 10. prešine .33+20. u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.2% 9. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno.poboljšanje energetske efikasnosti .3% 12.04+12.9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. otkrivanje ležišta. 2007) 8. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: . uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.98+89. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3.redukciju SO2. robotizacija ugljarstva itd.3% 14.77+36% 6.Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V. Me utim.

2007. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. »Mining Magazine«.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. Hu. godine.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29. U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT.249 32 »The New York Times«. 2006.. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje. 31 K. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. September 2006. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije. Vol 7. X. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2. dubokim sonim akviferima itd. No3. Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka.3 i 0. 33 »Le Monde«. Jiang. str. naftnim ili gasnim bušotinama. Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme. September 2005. 1 Septembre 2007. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2. April 2. »Coal Magazine«. Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti.5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje.). Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013. December 2005. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«.

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

U ovom dijelu svijeta je već završen. me utim. ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve. U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja. Zbog svega toga. odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove. Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi. Zemlje u razvoju. Tržišta uglja u svijetu su danas.definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije. odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa. osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . čim prije. neekonomična tehnologija. Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama.) . vjerovatno. regionalizovana. 3. reducirana tražnja uglja.predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1. Taj proces je. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata. se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja. izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. . itd. ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: . manje-više. Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova . neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. me utim. 4. ili se privodi kraju.Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. 2.korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. pa je neophodno osigurati. u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture. najtežu fazu svog razvoja. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima. . Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». . proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju.

Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015. godine.18. . godine i vremenski značajnije rastu. Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte. Oni su 2005.65. . Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća. otkrivku. kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji.317 miliona tona uglja godišnje. Naime. opremu.000. . neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera. Naime. Me utim. Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki.Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka. te 644. Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance. godine iznosili preko.komplementarne industrije.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou.Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: . otkupe.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine. zamjenu itd.1. 5. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja. Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405. odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 . opet.0 miliona KM do 2010.Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja. za što su. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta.0miliona KM do 2020. uticaji na stanovništvo itd. godine i 346.000.). Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: .0 miliona KM do 2015. fiskalna reakcija. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom. odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo. godine. potrebna ogromna sredstva u dugom roku. . Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja. Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja.Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu. godine. od onih iz 1991.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala.900. ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %. .

već u svijetu uhodanih. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. po ugledu na razvijene ugljarske privrede. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja.). rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani. izme u ostalog. U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. Problem je. a što manje intuitivno.Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija. uvozni energenti isl. 9. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. kao i u mnogim drugim zemljama. dakle. u kvantifikacijama. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. tehnologije. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. što se tiče obima uvoza energenata. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. čim prije restrukturirati. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. 7. Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. cijene rada itd. Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. tj. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji. 8. Prema tome. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje. racionalna odluka. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja. Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. georezervi ili poznatih. 6. da cijena iskorištene toplote uglja. To je. Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije.

Ovu proizvodnju. naime.ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire.) moraju tako e biti dugoročno definisani. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije. Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti. Da bi se to postiglo. tehnologija. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 . 10. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. itd. investicije. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou. vjerovatno. Potrebno je dakle.

.

10. LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .

2002. Opatija 1988. 1997. do 2000. 1989.Luis. godine. // JP Elektroprivreda BiH. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. Vladimir Zrelec. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. godine sa vizijom razvoja do 2020. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH). SFRJ do 2000. godine. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. 7.Modul 8 – Rudnici uglja 1. 15. rudarstvu i metalurgiji. 1997. 5. Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji. 1994 8. 9. 2000. 11.// Bechtel Consulting. 6. // Zbornik radova. // Članak. Beograd. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“. godina. Tuzla 1990.10. // Beograd 1987. 1996. 4. Missouri. Inc St. Studija: Program razvoja energetike 2020. // Kakanj. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000. 1989.list BiH. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. II savjetovanje o razvoju EP BiH. // Rudarski institut u Tuzli. Direkcija za naučno-istraživački rad. // SI. do 2020. 13. 2. 1988. Sarajevo 1997. godine sa projekcijom razvoja do 2030. 23. godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 . Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. godine. // Energoprojekt Entel doo. godine. 3.1989. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije . // Instituta za elektroprivredu Sarajevo. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. // Doktorska disertacija Mr. 1989. 14. 1988. 16.// JUGELA-Rl Beograd. 10. // Beograd. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986. godine sa vizijom do 2020.godine sa vizijom do 2030. 12. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995. // Marston&Marston. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. godine. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli.

Dokumentacija EP BiH.Bugojna. Kongora i Bugojno. 1981.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH. 21.dr. // Rudarski institut Tuzla 23. projekti termoenergetskih objekata u radu. 1980. Livna. Mineralne sirovine BiH . Popović. i 1984. 24. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . TE Tuzla. Investicioni programi. D. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006. Stanara itd. prof. 20. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. 19. 18. 1975. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije. P. Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. Gacka. // Geoinženjering-Sarajevo. // Sarajevo. u izgradnji i u pripremi. Čičić . 25.17.ležišta uglja. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. Duvna.godine odnosno 2010. 1976. Dimitrijević dr. // Beograd.dr N. godinu. 1985. godine. Kaknja . prof. Kreke. Opatija.godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995. : Ugalj Jugoslavije.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. Nikolić. Banovića. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo. 22.

Modul 8 – Rudnici uglja 11. POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .

RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH.godina.a. Tablica 3.1. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 . “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P.2005.23. Tablica 3.2.12.33. “Dubrave” 46 Radna snaga na P. “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.3. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH. Tablica 3. troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje.Tablica 2. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje. radne snage.25 Tablica 3.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990. Tablica 3.17. Tablica 3.K. Tablica 3.7.12. Tablica 3. RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006. Tablica 3. Tablica 3.4. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P.6. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje. Tablica 2.12.3.16. Tablica 3. Tablica 2.8. Tablica 2. Tablica 3. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31. Tablica 3. Tablica 2.10.5.godina.2006. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje. Tablica 3. Tablica 2.K.1.2005.K.22. Tablica 2. Tablica 3.24.30. Tablica 3. Tablica 3.18.K. Tablica 3.godina. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990. godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P.27.4. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 2. Tablica 3.13.21.6.12. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.0.31. Tablica 3. Tablica 3.11.29.28.9.K.32.10.2. Tablica 3.8. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P.7. Tablica 3.9. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.5.godina. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990.14. Tablica 3. Tablica 2. Tablica 3.20.a.19. Tablica 3. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P.26.K. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990. Tablica 3.4. Tablica 3.K. Tablica 3.35. Tablica 2.34.1. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990.15.

49.62. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3.53. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.82.12. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 . Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3.77. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3.83. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.46. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Plasman uglja u TE Tablica 3.50.godine Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3.40.67. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3.66. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.42. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3.72. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3.61.71. 2000 – 2006. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3.44.59. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.60.2005.73.48. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3.47. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3. godina Tabela 3.52. 2000-2006. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3. Broj zaposlenih Tablica 3.63.51. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.54.69. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3.43. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3.58. godini Tablica 3.64. Rovni ugalj Tablica 3. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3.68. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3.80. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3.55.78. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.76. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3.88.81.70. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3.39. 2000-2006. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.84. Broj zaposlenih Tablica 3.65. Plasman uglja 1990. godina Tablica 3. godina Tablica 3.74. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.56.36. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. Separisani ugalj Tablica 3.45.87.79.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.38.86. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3.57.37. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.41. Plasman uglja 1990.85.75.

102.127. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3. Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3.112. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3.119.132.125. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3. Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3.117. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3.2006.133. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 . Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.94. godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.129.104. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3. 2000 .136.96.92. Kvalitet uglja Tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Tablica 3.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3. Tablica 3.89. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3.120.99.122. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3.130. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3. Tablica 3.109. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3. godina Tablica 3.108. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. godina Tablica 3. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3. godina Tablica 3. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.134.100. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3.107.103. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Dimnjače Tablica 3.116. Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.105.124. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.118.106.98. 2000-2006.135. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3.91.110.138.123. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3.131.128. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3.121.K. 2000-2006. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3.97.90.140. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3. Rezerve uglja na P.101. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3.95.93. Plasman uglja po potrošačima 1990.114.126.137. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3. 2000-2006.111. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3.115.139. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3.113.

2005.1.148. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4.145. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka». Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3. godini Tabela 5.156.9.3-b. godine u rudnicima BiH Tabela 5. i 31.155.4.1. godini za rudnike u BiH Tabela 5. Bilansne rezerve uglja Tabela 4.5.14. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».147. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3. Bilans stanja sa 31. Struktura stalnih sredstava u 2005. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.7. i 31.2005. godini u rudnicima u BiH Tabela 5. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3.157. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5.6.152. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3.143. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.12.6.141. godine u rudnicima BiH Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3.2006. Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3.16. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.144. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka». i period 2002-2006.3-a. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5.13. godine u rudnicima BiH Tabela 5. FBiH i RS Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. i 31. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.149. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4. Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3.2006.15. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4.11. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4.9.12. i 2006.150.10. i 2006. i 2006.4. godini rudnika: «Kreka».142. i 2006. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3. Pregled obaveze na dan 31.2. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4.5. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».10. i 2006. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3.11. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.12. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.153.12. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Struktura sredstava u 2005.12.12. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Struktura izvora sredstava u 2005. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 . i 2006 godini za rudnike: «Kreka».Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. godine u rudnicima u BiH Tabela 5.151. i 2006. godini za rudnike: «Kreka».17.2.158.154. Bilans uspjeha sa 31.8.12.7. Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3.2005. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3.2006. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3. Karakteristike uglja Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. godina Tabela 5.8.146. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.3.

33. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. «Kakanj». godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5.20.44. «Kakanj».23. godine u rudnicima: «Kreka».42.12.31.12. i 2006. «Kakanj».30. «Kakanj». Obaveze na dan 31.12. Pregled obaveze na dan 31.43. «Kakanj».38. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza». Struktura izvora sredstava u 2005. godini rudnika: «Breza».29. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. i 31.39.12. i 2006. Struktura izvora sredstava u 2005.12. «Kakanj».18. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5.36.45.12. i 2006. i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5.2006. i 31.47.2006.2005. Bilans uspjeha sa 31. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».40. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5.27. Bilans stanja preduzeća sa 31. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5.26.35. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka». Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.37. i 31.21.2006. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.2005. Obaveze na dan 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5. «Kakanj». «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5.2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5.Tabela 5. i 2006. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. «Kakanj».22. i 2006. i 31. Plasman uglja u 2005.12. i 2006.19.48.49.46. «Kakanj».34.2005. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5.32.28. Struktura sredstava u 2005. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5. «Kakanj». Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».12. godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5. godine u rudnicima: «Breza».12. i 2006. Ostvareni rashodi u 2005. Struktura sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5. Struktura stalnih sredstava u 2005. Struktura sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5.41. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 .25. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza».24. i 2006.2006.2005.12. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5. i 31. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5.

Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tabela 5. Tabela 5.69. Tabela 5. godine Tablica 6. Tabela 5.2005. godine (000 KM) Tablica 6.2005.5. Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020.7. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020. Tabela 5. Tabela 5.53. godine Tablica 6. Tabela 5.66.73.78.83. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 . godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005.50.76.5.2.1.59.51. Tabela 5. Tabela 6. Tabela 5. i 31. kvaliteta uglja. Tabela 5. Tabela 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6.65. i 2006.82.60. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. kvaliteta uglja. Tabela 5. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.64.71. Tabela 5.56. Tabela 5.12.12.79. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005.6. Procjena proizvodnje.55.12. i 2006.75. Tabela 5.4.12.70.57. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005.52.77. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.72. Tabela 5. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005. godine Tablica 6. i 2006.61. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005. i 2006.58.80. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.12. i 31. Tabela 5.8.74. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020. Tabela 5. Tabela 5. godine Tablica 6.3. Procjena cijene koštanja uglja do 2020.2006. Tabela 5.54.62.2006. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Tabela 5.8. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Tabela 5. godine Tablica 6.67. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje.11. godine Tabela 6.63.68.9. Tabela 5. Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005. Tabela 5. i 2006.10. Tabela. Tabela 5. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31.

Tablica 6.58.28. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.61.40. Tablica 6. Tablica 6.25.42.36. Tablica 6. Tablica 6.19.13.14. Tablica 6. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 . godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.15. Tablica 6.18.2. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.1. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.39. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.51. Tablica 6. Tablica 6.59. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tabela 6.48.Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.37.38. Tablica 6.21.34. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.49.44. Tablica 6. Tablica 6.45.47.22. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.35.43.26.54. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.60.41. Tablica 6. Tablica 6.46. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.50.57.55. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020. Tablica 6.62. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.30. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.31. Tablica 6. Tablica 6.29. Tabela 8. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6.20. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.27.32. Tabela 8. godine Procjena proizvodnje. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.52.23. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.24. Tablica 6.56. Tabela 6.33.17. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.53. Tablica 6.16. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. kvaliteta uglja. Tablica 6.

Tabela 8. godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.4.9. Tabela 8. godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006. referentni slučaj 2005. 2015.5. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.3.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 .Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8. Tabela 8.6. Tabela 8. godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. Tabela 8. Tabela 8.7.8.

12. POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .

a Slika 3.40. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. 2000-2006.-2006.28. Slika 3. Slika 2. 2000-2006..19. Slika 3. Slika 3.22. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.4.b Slika 3. Slika 3. Slika 3.30.5.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3.6. Slika 3.1.1.17. Slika 3.24. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. 2000-2006.9.3. Slika 3.10. Slika 3.5.d Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3. 2000-2006.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1. Slika 3.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.33. Slika 3. Slika 3.15. Slika 3.18.7. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990. Slika 3.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 .26. 2000.32. Slika 3.8. Slika 3.35.13.16. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.23. Slika 3. Slika 3. 2000-2006. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.27. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.5.5.44.5. Slika 3. Slika 3.1. Slika 3. Slika 3.14. Slika 3. Slika 3.41. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.39. Slika 3.45.c Slika 3. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH. RS i BiH ukupno za period 1990. Slika 3.36.11.42. Slika 3.29. Slika 3.43.12.37. Slika 3.25. Slika 3.K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.2. Slika 3.34. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3.31.21.38. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić. Slika 3. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.20.

46. Slika 5. Kakanj.10. Slika 5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.1.24. Kakanj.12. i 2006. godinu u rudnicima „Kreka“. Slika 5. «Banovići» i « ur evik za 2005. Slika 5. Slika 4.13. Slika 4. Slika 5. Slika 4. do 2000. Banovići i ur evik u 2005. Slika 5. godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. RS i BiH za 2006. Slika 5.4. Zenica i Bila za 2006. RS i BiH za 2005.1. «Kakanj». godinu u rudnicima «Breza». Slika 5.8. Zenica i Bila za 2005. «Kakanj». Slika 5.17.15. Kakanj. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Slika 5. Kakanj. Slika 5.6.2.23.14. godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Slika 4. «Banovići» i « ur evik“ za 2005. RS i BiH u 2005.9. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 4. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 . Slika 3.21.9.3. godinu u rudnicima «Breza».22.Slika 3. Slika 5.20.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka». „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006.4.19. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. Slika 4. Slika 5. godinu u rudnicima „Kreka“. i 2006.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».mrki i ukupno) za FBiH.47.6. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. Banovići i ur evik u 2005. Slika 5. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 4. Slika 5.11. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.3.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. «Banovići» i « ur evik za 2006.18. Slika 4. Zenica i Bila u 2005. Slika 5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.5. Slika 5.5.7.2.7. Slika 4. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.mrki i ukupno) za FBiH. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. RS i BiH u 2006. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5.8. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005.16. Zenica i Bila u 2006.

43.49. Slika 5.37. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5.41.39.50. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005.54.45. Slika 5. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.42. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. i 2006.godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.44. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.30. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006. i 2006.29. Slika 5.40. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.52.31. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.38.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.48. Slika 5. Slika 5. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.53. i 2006. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.26. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.33. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 5.47. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.32.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 .28. Slika 5. Slika 5. Slika 5. i 2006. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006.46. Slika 5.34.51.27.25.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005. Slika 5. Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5. Slika 5. Slika 5. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.36. Slika 5.godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.35.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006.godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.

Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.5. godinu 205 Slika 5.7. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godina 222 Slika 6.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina 223 Slika 6. godina) 204 Slika 5.-2020.-2020. godina 214 Slika 6.19. godina 210 Slika 6. godina 208 Slika 6.-2020.-2020.18.-2020. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006.58.-2008.10. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina 212 Slika 6.. godinu 203 Slika 5.-2020.11.13.57.-2020.4.3.-2020.59. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.2. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2010.20. godina 221 Slika 6. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godina 216 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2020. godina 224 Slika 6. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 217 Slika 6.17. godina 220 Slika 6.9. godina 222 Slika 6. godina 215 Slika 6.14. godinu 206 Slika 5. godina 220 Slika 6. godina 218 Slika 6.8. godina 219 Slika 6. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 . godina 223 Slika 6. godina 213 Slika 6.55.12.-2020. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.6. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. godinu 207 Slika 6. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005.60. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.-2020.-2020.16.-2008.1. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.-2008.17a. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2020.uglja BiH za 2005.-2020.-2020. godinu 206 Slika 5. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina 225 Slika 5.15. godina 214 Slika 6. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005.56. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 217 Slika 6.

27.39.42.-2020.31.-2020. Slika 6.29. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6.34.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. Slika 6.-2020. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005. Slika 6. Slika 6.26.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.30. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.37.41.28. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6.22. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6.40. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.-2020.43. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020.36. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005. Slika 6. Slika 6.25. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 . Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.-2020.21.24.48. Slika 6.46.-2020.-2020.23.-2020. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. Slika 6.-2020.45.47. Slika 6.38. Slika 6.35. Slika 6.44. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.33. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005.32. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020. Slika 6.-2020.-2020.-2020.

57. Slika 8.9. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.-2020. Slika 6. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 .58.1.61.60.-2020.59. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. Slika 8.500 kWh od kojih je 1.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.64.4. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“. Slika 6. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook. Slika 8. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.63.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.56.-2020.-2020.-2020.-2020. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 6.7.62. 2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook.51.-2020. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook. Slika 6.3. Slika 6. Slika 6.8. Slika 6. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. Slika 8.55.6.5.53. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. Slika 6.-2020. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.-2020.52.-2020.2.66. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.65. Slika 6. Slika 8.49. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.50. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6.-2020. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020.-2020. Slika 8. Slika 6. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.Slika 6.54. Slika 6.

Modul 8 – Rudnici uglja 13. POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .

Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .R.CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction.

štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 .Modul 1 .Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom. potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 .Energetske rezerve.Okoliš Modul 14 . proizvodnja.Plan investicija i opcije financiranja .Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful