Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine. investicionih. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. transportnih mogućnosti. programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama.) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo..540. biomase. Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. strategija. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije). vjetar. a na osnovu rezultata iz modula 2.).6 mil. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). plan proizvodnje uglja do 2020. U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika.4 mil.i 9. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine. ekonomskih. troškovi. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve.). na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja.647. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste. Eksploatacione rezerve iznose 1. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije). t od čega je 2. organizacionih. Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula.. strategiji i projektima. u zavisnosti od zahtjeva tržišta. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH. U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja. proizvodnja. Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija.3 mil. hidro potencijal. t. stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine. Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana. i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja. te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje). godine. a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima.774.

Toplotnu vrijednost uglja. Ugalj kao resurs.opreme. godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006.). Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“. Rudnik i TE „Kongora“ Duvno. Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. godine i planove radne nage do 2020.. bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH. zaduženja. Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem..12.2005. godine. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31. termoelektrane). Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina.2005. u periodu 2000. broj zaposlenih. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . rudnici uglja. Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja. . Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. godine i planske veličine u periodu do 2020. godini. Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede. i hidropotencijali. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH).

Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV . Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja.

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana. Pošto ima više ležišta. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. koji su i predmet ovog izučavanja. planiranje. godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru.ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. uz ekonomski prihvatljive cijene. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: . ujednačenog kvaliteta. da su neobnovljivi resursi. ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki.sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije. Najvažniji. Programiranje. su geološki. gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i . izražen u jedinici toplote. slučaja: .ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. . Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020. a i korisno je. .ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou. rudarski i ekonomski faktori. Danas je me utim. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. odnosno ugalj. a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora. U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja. treba. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. itd. Naime. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. izvršiti njihovo rangiranje. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI .

zbog složenosti problematike.treba. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem. automatizacije. manjeg zagadjenja okoline. uslove eksploatacije. osnovne mehanizacije. nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. geomehaničke parametre pratećih naslaga. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. tj. uglavnom teškim uslovima. prije svega. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH . malog sadržaja sumpora. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. interesantni za buduća termoenergetska planiranja. poznavati stvarne rezerve uglja. Glavne karakteristike basena. hidrogeološke uslove. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. Od rudnika koji su. ali su značajni i za snabdijevanje industrije. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. ili sa gubicima. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE). mogućnost lokacije TE.a dijelom i izoze. zbog čistoće. dajemo prednost lignitu. Često je to bio rezultat želja. donekle i potreba. a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. kvalitet i upotrebljivost uglja. izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje.4 za RS. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. tako da se te procjene nisu realizovale. s tim. rudarsko-geološke prilike.3 za FBiH i 3. transporta i pripreme uglja. Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. u geološko-ekonomskom smislu. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3. ležišta. mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. ali ne i mogućnosti. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE). pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije. Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. dakle na granici rentabiliteta. Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija. To je posljedica investicionih ulaganja. široke i opšte potrošnje u BiH. Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite. a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan. u sadašnjem sistemu cijena. Ovaj rad. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja.

Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja. "Ugljevik" do 7. oplemenjeni. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. "Ugljevik". godine i poslije). "Bugojno". što se može uporediti sa godišnjim potrebama. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća. "Breza" i dr. u Rusiji 50 godina itd. U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi. Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t. kao i onih koja su približno poznata. To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. Djurdjevik. a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije.). "Kreka" do 4. potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. "Gacko". on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane. Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva. "Kakanj". kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". "Djurdjevik" do 10 m3/t. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja.. Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići". Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. "Djurdjevik". Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030. odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. "Kamengrad"). Kod većine rudnika("Djurdjevik". ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka". Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. "Djurdjevik". U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII . pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. Medjutim. nije dovoljan. "Zenica". Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. tj. Banovići.14 m3čm/t. uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. "Kreka“. Breza. te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. To su kod lignita rudnici "Kreka". U svijetu je takva praksa. Kakanj. Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. Sada se zna da period. "Breza". Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. ranije računat 25 ili 30 godina. ali zbog ograničenih rezervi. na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju.Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu. "Banovići“. Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan. još 15 godina. propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. Medjutim.942 m3čm/t. "Stanari". "Zenica". Sadašnje cijene uglja i električne energije. u Češkoj i Poljskoj 40 godina. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju. "Banovićl".

8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. godini. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. U rudnicima uglja u BiH je 2005.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. naravno finansijski položaj uopšte. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati. Primjera radi. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. Naime. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje. odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora.godine) preko 16. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja.64 milijarde KM krajem te godine. a cca 3. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX . godine. Ukupan nivo zaposlenih ima istina. U Bosni i Hercegovini me utim. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i. godine proizvedeno cca 9. Raniji veliki projekti razvoja.

godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. amortizacija. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010. .hroničan nedostatak kapitala za investicije. . nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. itd.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. . itd.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). godine.668 otpada na radnike u FBiH a 2. . veliki broj invalida rada.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica».517 na radnike RS).rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. itd. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. . . Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . zdravstvo.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu. Inače.) i obaveze prema bankama. . godine 16. sadašnje cijene koštanja uglja (2005.5 KM/GJ) i kreću se 4. itd. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti.kontinuirani gubitci u poslovanju. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH.nepovoljna struktura zaposlenosti.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. . Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. itd.185 radnika (od čega 13. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X .

ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.000 400. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI . 2020.900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015.000 644. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.395.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.000 346.900 183. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.000 405. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.000 1. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010.500 180.Za realizaciju ovih. FBiH RS BiH 222.000 Ukupno 639. 244.000 163.900 763.

.

. Rudnik mrkog uglja „Banovići“ ..............................Montan Consulting Gmbh ................... Studija DMT .......................................3... Rudnik Gračanica ......34 3................4............................18 2..... Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila .................... RS i BiH ... 70 3.... 50 3...............3..............................100 3.............1...................................................................... 122 4........................................3.................... Rudnik „Dubrave“ ............ 60 3...1.........3.. Jama „Mramor“ ..........................3.............3... 95 3......1...................9.....................3....... 100 3........ RS i ukupno za BiH..................................................... 88 3............................. Rudnik Raspotoćje ...47 3..3............. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE ............. SAŽETAK............................3..... 38 3.1....3.3..............................1.......10 2....6............ Jama „Bukinje“ ........... 97 3...........................3...................... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 ........................ Separacija Bila ..................................6........3.. Rudnik „Tušnica“ Livno ..................................................... Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ .....4.....1..........4....................... 54 3................. RS i ukupno za BiH ... PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ....1 Rudnik Stara Jama Zenica .......3................................................. Površinska eksploatacija ............................. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH ................ 114 3.......... 68 3.......... Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995...................................2.. 85 3........4............... Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS................................................6....................... .............. Rudnik Mošćanica ................3......... Separacija Zenica ...................4..............3............................... 64 3........... Rudni „Ugljevik“ ............................4............1 Rudnik „Šikulje“ ...3. 85 3......................2................ Potencijalna ležišta uglja F B i H...2..............................3........ Podzemna eksploatacija .... Rudnik Stranjani ................... Separacija „Ćatići“ .....................................3..................... 25 3................ Podzemna eksploatacija ..........2............. 41 3............... 65 3......3................ Rudnik mrkog uglja „Breza“ ......2....3.................................4.................................................1...............................................................................6.....................................................3.......................7. Rezerve uglja u F BiH..........1..1.........12 2... 79 3.......... 81 3.............4..................... Rudnik mrkog uglja „Zenica“ ...1............................. 117 3......2................................ 26 3..... Površinska eksploatacija .................................3.............. 44 3........................................8....................................5...................5............3..............................3...........................................3......4.4......... 105 3............ godine ........................................... Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel)........2.................2...........6........... Proizvodnja uglja u F BiH.......... Rudnik „Stanari“ u Stanarima ...1.....................................................................SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK...............................1......1........................3..... 36 3....................................... Plasman uglja po potrošačima u F BiH................. Rudnik „Gacko“................. 104 3........ 83 3............................................. 5 2...3.............................................. Tehnološki proces separisanja uglja ....................... Podzemna eksploatacija – “Stara jama” .. Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ .......................................2............................11 2............. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ................ 1.................................1...............4.................3....3...3......................6......2.............2... Bugojanski ugljeni bazen ...........................2................. Proizvodnja i plasman uglja BiH ..................................... Višća II) ..................................4..................... do 2020.............................................. 23 3.. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA ..3........ UVOD...... 38 3................................................................... 62 3...4.........2............................... 74 3..108 3..3...................101 3........................................ 114 3.............................. Rudnici lignita Kreka u Tuzli .....................................................3..3................1.................. Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK................ 93 3............................................................................3...............1.......3........ 126 4. SADRŽAJ....2............................2.......127 4.....3......................7..................................... ................ Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” .................................................................. 34 3........PK “Vrtlište” ...................

.........3.......... plaće i produktivnost .............5.............2.2.............4. 160 5.......... 172 5..... 130 4..2.............2.Modul 8 – Rudnici uglja 4...........................................................................2................ Investicije ...1................2......1...................................2............ 195 5............................4............ Troškovi poslovanja ..........7...................... 164 5..... plaće i produktivnost ..................... Rudnici srednje Bosne: „Breza“............................... Zaposlenost...... Obaveze rudnika krajem 2005..........2...... Plasman uglja .........................1... 170 5..................4.... 173 5.........................3..........1...............2........3.......... „RITE Ugljevik“ ............2... godine ...................3..1....................... 156 5.2............ Sredstva i izvori sredstava ........3...........................................1..................... „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila .................................2.. 196 5.....................................1................................... Kongora ...........................3........2...............3.......... 185 5..................................................4......................... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H ......................................3.......1...1...............3...........2.......................... 192 5...................... Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS ............................. 180 5..........................3...3............................ 187 5...... Troškovi poslovanja ... Finansijski izvještaji .......3..........3.................. Troškovi poslovanja ... Investicije ................ Obaveze rudnika krajem 2005.... Plasman uglja ........................ Finansijski izvještaji ...............................2.............................138 4.....1.................. Sredstva i izvori sredstava .........................6..................1........................................... Investicije ....... Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ ............................... Zaposlenost...... Sredstva i izvori sredstava .. Troškovi poslovanja ..6.. „RITE Gacko“ ............ 177 5........................................................3...................3.3.. 154 5...5........ Obaveze rudnika krajem 2005.............. 172 5.........2.... 160 5............6...........1. ...............2......1.........7..................... Obaveze rudnika krajem 2005.3... 153 5...................................................3................. Sredstva i izvori sredstava ............... Rudnik „Stanari“ ..5.. plaće i produktivnost ...5............................. 142 5................ Finansijski izvještaji ........3..2.................3..............3....2..................2................................... 153 5........... 186 5...... 185 5.. 175 5....................................... Obaveze rudnika krajem 2005..3. Plasman uglja . 171 5..............................3. 163 5................................1.. 177 5................................... godine ........138 5.......1...................2..2....2............... 198 5.... Plasman uglja ....................1.............3.................... 158 5.. 178 5..2....................... i 2006..1..........3......2............2... 194 5....... 166 5......2....................2....................................1.. 134 4............ 193 5.....3. Sredstva i izvori sredstava ....................2............... 153 5..... i 2006..........3..................................2..3................. Finansijski izvještaji .................... Zaposlenost.. 167 5..... godine ..... i 2006. i 2006.......... 188 5............ 179 5.........................3............2..2..... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini ....... 191 5.2.............. Plasman uglja .................. 163 5.........................5.... godine ............................ Troškovi poslovanja ... 174 5...3................................ Sredstva i izvori sredstava ............................2................. 183 5...............2.................... Miljevina.......3...............3. godine ........... 140 5........... 169 5.....3................7..................................................... Zaposlenost......3........2............................1......2.............1...... Zaposlenost................................ Obaveze rudnika krajem 2005.2....................3..... plaće i produktivnost .........................6.... plaće i produktivnost ........................................................................................... 179 5..................................... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI ......................... i 2006...2..1............... Troškovi poslovanja .............. 162 5.6...4......2.. Zaposlenost....3..3..... 192 5............... 187 5.....3.............3........1...................2..... Finansijski izvještaj ..............4...............................1..................................................................7......1.......1.................... Plasman uglja ...3.............................. „Kakanj“.... „Banovići“ i „ ur evik“ ...2..... Kamengrad .........3..............................................2..2..2..........2.. 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 ........ plaće i produktivnost .7.....5........3................ Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“........................... 179 5............................ Potencijalna ležišta uglja RS ..... i 2006..... godine ................................................... 189 5.............................2......................2.....3................................ Investicije ....................................1......................... 194 5.. Investicije ...........2.....2..................... 182 5...................3...........

...............................279 8................276 8............................................... Rudnik „Bukinje“ ..... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine ................................................5...................................3............................................ Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije ...........1............201 5.... 200 5....4...... Rudnik „ ur evik“..........1........1........................................................ Rudnik „Zenica“ ............4....... Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu ......................................................................... .....................POPIS TABLICA..226 6................................2..295 10.......................287 8...................2....2..............1............................. Rudnik „Stanari“................238 6.........4................ 301 11................1.........................212 6.......2............................................................ Rudnik „Šikulje“ ........................................................................ GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ............... Investicije .... Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici..............1......................2....277 8....................2........................................ 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ......................232 6....................................241 6. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija ..............................................293 9...3.......... Rudnik „Dubrave“ ................................................................ Rudnik „Ugljevik“ ........................................................252 6.................................................3.................... Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja............218 6....3........................................ Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS.........2.............................1............250 6.................... Rudnik „Bila“ ................ Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH..2....................................3.....244 6.... LITERATURA .3..........................3.............................3................7.......................275 8......... Stanje i globalna ponuda uglja do 2030....281 8...............2........247 6..................4...........290 8...........1...............264 7....................... Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine..2..... Finansijski izvještaji ....261 6.............................. Energetski i ugljarski trendovi u EU ............................................................ PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020.......... Rudnik „Kakanj“ ............................... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA ............1..................................9....................................209 6.............3..................... 201 5....................5...........284 8...........4.......................3................................................................2..................................2..............................3..................... Rudnik „Gacko“...........221 6.................................................................. Rudnici lignita „Kreka“......................258 6.......................................7................270 8...............................2..3............... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS ... Rudnik „Mramor“ ....................................... 199 5...............................................................................207 6..... Rudnik „Breza“............ Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine ................................. ZAKLJUČNA RAZMATRANJA ..................... godine....204 6.......8 Globalne perspektive uglja i tehnologija..7....... 207 6........................2..4.. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH .......................................................2................................5..................................229 6......6..2...... Globalna tražnja uglja do 2030.....................2..............................2...... GODINE.......................255 6............215 6......................................6..2..................................4.................5......................235 6.........................1......................8............6.......................... Rudnik „Tušnica“ . Rudnik „Banovići“ ............ godine ..223 6. Rudnik „Gračanica“......

........................320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 .............................................................................................313 13....................... POPIS KRATICA.........Modul 8 – Rudnici uglja 12........................................... POPIS SLIKA ............................

1. UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .

1. vidi sliku 1. i informacije o tržištu. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini. Raspotočje i Stranjani. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići. sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. Primarni cilj je bio identificirati rudnike. sa podzemnim rudnicima Stara jama. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A.D. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije.D. Mnogi od ovih rudnika. sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje.Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. sa površinskim kopom Tušnica. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. finacijske. mapa lokacije ležišta uglja. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići. TE «Kakanj» i TE «Tuzla». Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G. a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu. sa površinskom kopom Dimnjače. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. tehničkim i financijskim osobljem. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave.

pitanja i izazova. sadržaja vlage. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. na mrkim ugljevima i lignitu. kako domaćem tako i u izvozu. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. grijanja i domaćinstva. Zato. Ipak. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. stanju osnovne proizvodne oprme.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . pepela i sumpora. infrastrukturu i opremu. sa brojnim varijacijama. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. a koja se planira izgraditi do 2013. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. prodaju ugalj industrijskom tržištu. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. koristi se metod širokog čela. godine. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. U slojevima koji su dovoljno ravni. sada ne radi i u stečajnom je postupku. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. radu iz prehodnog perioda.

(Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”).7 miliona tona geoloških rezervi. te promjene u regulatornom i pravnom okviru. transportnih mogućnosti. a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a. S ozirom da je postojeća Investiciono . te je nužno to posebno obraditi. tržište električne energije. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta. Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono .tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina. tehno . Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D.ekonomske parametre. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 . kvaliteta i cijene uglja. mogućnost odlaganja otkrivke. Vakufa). To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu. predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. Konačno.tehničku dokumentaciju.294. godine). Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja. vodu. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste. lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. Tako npr. RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik.Rudarski institut Tuzla 2006. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno. nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge. neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. moguće izvore i uslove finansiranja. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja. prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora.Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. potrebe investiranja u rudnike itd. troškove poogona i održavanje. odlaganje šljake i pepela.

Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .1.RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1.

Modul 8 – Rudnici uglja 2. PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .

26 6. godina 10.68 6. TE Ugljevik i TE Gacko.96 12.12 10.53 45.91 15.25 3.41 3. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996.71 16.56 4.15 20.32 10.93 18. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja.93 14. godina) od 3.01 11.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11.56 13.87 9. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996.38 8.48 5.38 7.88 11.29 2000.78 5.1. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000.65 4.61 10.49 3. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW.98 18. godinu.54 3.2.78 24. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2. godine. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996.51 10.73 Iz tabele 2.27 23. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju. godine i nivo nakon obnove elektrana.43 15. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla.61 6.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000.32 11.69 7.15 4. Proizvodnja u 1996.46 8. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima.1. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996.47 4.13 8. Tablica 2. godina 21.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ.97 26. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH. izvučeni su slijedeći zaključci: .1. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god.92 1996.55 7.66 13.46 6. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000.31 14.1) u BiH.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 .69 9.06 10.71 11. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske.19 10.15 4. TE Kakanj.30 10.38 3.96 10.

Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000. odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996.9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov.5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh. 2.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti). inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte). su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014. Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju. godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu.K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 .god. Za period 2001.-2014.2. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000. Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku. Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2. Tablica 2. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston. ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije.Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P. godine).2.

1 3.4 (5.0)5) 5. UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič.u ležištu A. C (milion tona) 126.3 0.8 9.7 12.1) 19.100 20.1 6. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.9 9.3 11.3 68.0 9.9 76.izabrano područje rada Ukup.5 15.3 3.2 17.4 11.0 6.3 1.6 11.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.Dubrave Kreka . Abid Lolić-Grahovčići P.6 90% 97% 99% 11. Gračanica – Dimnjače 20.1 112.9 4.6 0.9 9.0 22.1 22. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa.2 12.000 15.6 0.1 20. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost).2 27.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.2 0.100 16.9 Iskor.5 (9.0 11.6 0.2 2.600 16.0 4. B.4 6.5 Napomena: 1) A.6 11.8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.8 68.100 17.7 57.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik .7 9.300 4.0 45. rud. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 .9 6.4 81.5) Ukup.700 12.8 22. B.000 18.8 0.5 3.0 15.400 18.0 48.4 11.5 11.2 0.8 81.5 15.0 5.6 43.3 2.0 82.8 6.000 16.0 30.5 11.2 8.2 4.8 21.300 13.9 50.400 14. zona lošeg kvaliteta itd.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.3 1.8 38.600 0.3.9 12.8 1.9 0.u ležištu A.500 8.3 0.8 14.2 7.2 7.3 29.3 11.0 23.3 6.9 87.3 4.2 7.0 (2.400 10.Tablica 2.5 3.4 1.7 0. Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona . 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju.2 11.5 9.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.7 3.2 na 1.000 18.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.000 13. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina.2 11.4 20.2 6.6 1.6 5.0 10.3 0.6 78.4 65% 95% 90% 13.900 12.0 65% 95% 95% 13.1 36. (milion tona) 94.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .400 18.000 16.6 0. B. Uzeti iz rezervi za ovu analizu.300 16.9 3. sumpor na suhu tvar.0 4.9 2.K.3 6.6 4.5 1.000 2. C1 (milion 1) tona) 140.3 3.6 0.2 1.2 5.2 1.6 2.0 4.5 25.7 3.4 70.0 2.5 22.2 2.3 25.2 3.8 4.

ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.32 1080 779 475 42.52 182 - 2007 2176 624 22.99 0 310 141 60.91 4.41 22853 706 475 44.33 2.04 125 2006 2016 599 23.48 3.08 2.59 3.55 182 309 142 65.72 16557 400 633 46.34 2.90 2.54 3563 203 141 41.93 16837 - 2002 1199 521 26.17 2057 412 151 58.46 5.36 0 - 2008 2251 643 22.31 4.4.50 9279 475 635 60.93 5.50 4.36 4.57 3583 231 142 41.19 0 - 2014 2266 652 23.91 5.31 4.52 929 2005 1988 592 23.72 4.05 3.03 4567 434 475 57.5 3.61 9790 435 205 30.48 2.96 3.02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 .24 4.42 364 - 2009 2172 616 22.49 4.93 2.60 2.05 5.46 0 206 134 73.75 3.55 2.30 4. radne snage.38 3290 720 475 43.13 182 - 2013 2270 665 23.86 3.68 2024 679 475 44.61 19267 412 152 59.53 4953 232 141 39.88 3.68 3.55 1960 663 475 45. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.12 1388 2003 1722 545 23.91 12356 430 200 29.46 0 694 475 44.30 3.68 395 708 475 44. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.22 0 - 2012 2235 656 23.10 1001 140 2001 947 536 28.42 10816 724 475 43.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80.47 3.34 4288 746 475 42.99 2.44 2.30 154 2004 1956 588 23. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.11 2.70 3.23 0 - 2010 2276 650 22.41 9338 734 475 43.28 0 - 2011 2260 666 22.42 14993 750 475 42.58 4.75 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.61 2. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom.11 3.68 3551 361 148 62.36 11574 754 475 42.02 18890 450 366 34. Rezime plana proizvodnje.48 3031 448 475 56.05 3.73 4.98 3.53 2.

52 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.69 5.32 2475 198 611 107.37 16.29 8.91 5. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.40 2.95 8780 193 265 64.94 2.12 0 2003 957 363 61.53 14738 - 2005 1012 373 64.23 3.95 5.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 .72 1017 2001 801 320 57.30 2.01 7.38 3.97 12812 143 633 126.48 4.92 8649 - 2012 1238 484 78. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.58 5447 - 2006 1097 389 63.91 2.81 4.41 2.06 5347 460 265 46.21 3.64 0 800 300 28.03 426 2002 801 322 58.88 3.56 4.35 20748 990 280 30.14 2.15 2.89 2.70 5990 700 269 31.71 8215 405 295 50. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.04 4.76 4.64 2.71 19117 424 265 48.62 4.85 2.00 2.64 2.56 5.41 956 600 234 28.33 22162 225 295 62.89 16731 228 295 62.69 4544 223 295 62.31 4186 - 2004 1015 362 60.38 2.77 0 970 288 33.32 2.64 3.82 4.82 0 925 296 36.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.78 0 800 291 29.38 6462 426 265 48.24 2.18 6453 - 2014 1274 505 76.93 2.67 6099 - 2007 1180 419 68.37 49114 492 295 47.85 0 930 287 34.05 3.80 3.93 3.54 2.74 0 743 310 60.64 14384 228 295 61.89 0 970 294 34.01 12941 443 265 47. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.85 0 985 296 33.79 0 900 286 35.66 592 935 273 31.84 3.14 6392 322 295 56.47 2.54 2.37 3.31 2.08 3541 466 295 47.40 2.58 3.86 21 416 265 48.83 3383 - 2008 1277 441 68.99 5179 - 2013 1244 492 79.85 0 900 293 36.77 3337 207 265 61.80 4.76 0 960 277 32.89 3011 - 2009 1207 447 73.52 2.95 7377 - 2011 1249 466 73.99 0 920 286 34.64 4536 410 265 49.93 4229 - 2010 1275 466 72.

15 455 2004 99 310 91.85 1288 380 427 56.48 0 2006 115 310 84.38 3.Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom.76 792 360 427 59. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7.08 0 2009 141 310 74.89 305 545 427 48.94 255 2003 91 310 95.05 0 250 295 57.26 3.56 550 385 427 56.39 303 2013 230 310 58.48 4.22 273 385 427 56.01 3.40 1146 390 427 56. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.68 3.40 0 75 399 5.85 3.94 2.70 2.95 4.02 26097 2002 20 25 4.21 3.21 3.69 3.11 1032 2010 150 310 71.35 182 2005 107 310 88.18 89 2012 220 310 60.05 100 475 427 52.79 3.57 122 555 427 47.05 4.40 0 2014 191 310 63.95 2.48 0 220 532 82.31 2.38 5.73 114 545 427 48.88 1503 398 427 55.47 2.19 155 575 427 46. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.07 3905 2001 75 425 4.64 3.06 22448 2008 132 310 77.05 0 250 295 56. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.95 186 585 427 46.32 3.13 4.26 0 26 285 9.16 4.11 242 2011 180 310 66.98 3.44 3.70 3.21 3.32 4646 625 427 44. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.11 1012 330 893 90.23 3.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 .93 0 2007 123 310 80.46 3.01 178 625 427 44.29 4.60 2.

36 25 125 95 47.39 3.39 3.47 5.39 3.64 4.36 25 125 95 44.38 4.36 25 125 95 50.36 25 125 95 45.35 1068 2002 199 55.36 25 118 95 45. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.78 4.39 3.RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54.36 25 125 95 47. 39 3. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.13 1843 2007 199 55.64 100 72 95 55.39 3.07 73 2014 199 55.36 25 125 95 44.39 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.36 25 116 95 45.39 3.36 25 125 95 48.36 25 125 95 49.54 834 2010 199 55.26 4.39 3.80 3.59 4.14 231 2004 199 55.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.39 3.05 4.54 4.59 3.29 4.39 3.39 3.36 25 125 95 42.22 0 2001 199 55. preteće ure aje.93 4.36 25 113 95 46. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem.86 4.36 25 125 95 49.20 766 2003 199 55.43 846 2009 199 55. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .30 2004 2008 199 55.93 4.54 697 2011 199 55.39 3.16 399 2005 199 55.31 119 2013 199 55.39 3.49 481 2012 199 55.07 268 2006 199 55.85 4.58 4.36 25 125 95 44. pripreme i transport.

godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002. dobiva se tako višak kapaciteta 20.40 KM/GJ 3. dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna.254 zaposlena.Montan Consulting Gmbh (2002. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006. – zaposlenost do 2006.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2.81 KM/GJ 3.49 KM/GJ 4.-2015. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3.) DMT.-2015.-2015.Modul 8 – Rudnici uglja 2.02 KM/GJ.93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3. za Srednju Bosnu 3.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5.21 KM/GJ 3.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015. STUDIJA DMT .3. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr. Tako se dobiva do godine 2015. U posmatranom periodu 2002.86 KM/GJ. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti. smanji za 7.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje..82 KM/GJ 3. koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća.39 KM/GJ 3.GOD. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 . Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH. Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002. DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001.06 KM/GJ 4. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5.35 KM/GJ 3. Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH.

Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica. 2000. 2003. 2009.Prema analizi DMT-MC do 2015. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. U 2001. – 2008. Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 .5. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika.5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. 2013. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. Trbovlje. porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. – 2005. – 2015. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6.. može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja. 2006. Montan Consulting GmbH). – 2012. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća. kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća).5 – 2% godišnje.

23 3.54 4.22 4.97 3.74 4.12 486 710 32732 67.70 1534 1084 90301 58.62 3.98 3.41 1118 1668 71950 64.12 4375 4120 219383 50.03 1397 1169 82545 59.94 2008 2648 2152 106868 40.87 4.89 3.30 558 721 40587 72.80 3.36 1300 1140 80121 61.86 611 729 34601 56.99 3.00 3.92 2976 7605 185655 62.86 1498 1094 86140 57.35 3.60 3.5 3.36 3.38 2013 3023 2080 98354 32.52 2011 2830 2059 98999 34.69 1650 1127 92374 55.48 2012 2965 2078 100822 34.61 2003 1852 3276 101834 54.04 532 775 38339 72.08 600 730 39375 65.48 533 906 32434 60.51 19132 1166900 60.96 2007 2543 2168 100923 39.83 4.3 4165 4030 212413 50.64 3748 5691 208862 55.42 5356 3974 224331 41.80 1591 1108 90748 57.64 3541 6297 211787 59. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.47 3.64 551 1002 31934 57.43 2004 2097 3080 104478 49.41 3990 4722 210925 52.68 4.99 4.24 4.66 5099 3928 230498 45.32 3.91 5.21 2006 2516 2245 100563 39.94 3.61 5225 3954 223703 42.34 5488 3974 223763 42.39 3.04 3.6.20 3.98 5.96 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.93 4560 3923 222889 48.71 3.77 4914 3924 225768 45.35 4.04 3. 3.64 4.03 4.69 3.88 3.24 546 759 37046 67.15 4.39 4.70 4.65 3.36 4.89 4735 3907 223609 47.24 608 700 34294 56.02 3.53 3.09 4.32 7787 501125 64.00 4.35 4.81 1373 1091 83190 60.39 1138 1984 78019 68.89 3.33 627 733 34535 55.88 3.99 3.25 62763 3050045 46.01 UKUPNO 35844 1382020 38.00 2009 2643 2065 99914 37.14 1067 1384 74707 70.56 3.57 3.86 3.08 3.86 3.80 4.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .61 1724 1153 93662 54.02 4591 4117 226459 49.80 3.81 1150 2300 78471 68.23 2014 3079 2077 97422 31.14 4.65 483 807 33159 68.60 3.95 2005 2440 2524 103059 42.36 4.51 1163 1038 79118 68.28 586 733 40629 69.14 2015 3156 2084 95807 30.90 1429 1087 85554 59.75 2010 2748 2062 97468 35.82 522 1100 31675 60.99 544 730 39785 73. Pregled proizvodnje.

95 62 217 5603 90.09 3.61 4.40 4.08 4.25 2011 1031 801 38829 37.29 3.77 2004 801 1208 38472 48.65 480 492 25974 54.36 305 605 23140 75.60 4595 354261 78.04 3.15 3.90 360 583 26286 73.72 91940 4.01 3.36 3.63 3.83 365 565 26643 72.65 509 532 28454 55.01 2.58 3.47 3.38 283 776 23884 84.84 111 198 6921 62.90 3.74 3.05 1674 2241 97592 58.45 242 921 25277 104.93 2006 843 854 40222 47.59 1483 3232 93304 62.79 3.29 3.69 1902 2097 99074 52.74 3.81 3.94 3.93 320 604 24029 75. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.67 358 855 22531 62.03 5.73 4.29 94 193 6693 71.96 3. Pregled proizvodnje.48 3.77 3.39 299 1162 23366 78.02 84 197 6848 81.56 458 501 25967 56.28 4.38 2047 2119 100473 49.46 95 201 6700 70.86 2007 905 872 40774 45.93 2014 1116 808 39385 35.45 467 528 26043 55.21 82 204 6823 82.64 396 585 26693 69.32 4.08 3.17 3.35 3.70 2.51 381 702 24558 64.02 104 193 6824 65.49 317 1473 24794 78.82 3.07 3.81 381 576 26636 69.31 3.46 82 211 7023 85.21 5.02 3.39 4.69 1846 2235 98469 53.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .93 3.93 342 572 25745 75.02 3.04 3.17 1568 2749 ¸95210 60.87 334 580 25333 75.26 102 195 6804 66.78 1757 2238 97661 55.06 3.40 2096 2122 99727 47.58 1974 2108 97892 49.60 3.35 2003 678 1545 39587 58.64 3.49 3.50 956 768 38166 39.65 259 1284 24677 95.04 2013 1084 802 39046 36.94 4.90 5.46 538 521 27153 50.31 95 188 6710 70.91 3.39 59 224 4517 76.07 3.71 4.58 3.31 3.08 6381 364346 57.79 361 569 26564 73.32 3.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.92 3.Tablica 2.35 3.09 3.38 442 525 26219 59.59 3.90 5.19 4.73 3.18 2206 2148 99981 45.40 4.88 2015 1141 810 39600 34.76 441 549 27382 62.11 25463 1361725 53.63 4.7.77 198 6950 61.66 3.89 2005 822 1031 39945 48.36 3.40 543 535 28232 52.27 2150 2135 99538 46.30 2.89 330 595 24560 74.14 556 518 26738 48.10 3.73 3.98 109 197 6885 63.46 5.93 90 201 6639 73.43 3.25 543 516 26596 49.11 3.24 3.35 1565 4829 89296 57.49 3.96 1365 4092 95001 69.65 1830 2098 98508 53.07 2012 1040 786 38854 37.71 4.34 366 1009 25133 68.83 UKUPNO 13204 551179 41.64 2008 954 874 41165 43.06 4.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

To je neekonomski i nesvrsishodan pristup.te i za planiranje razvoja termoenergetike. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. PK "Šikulje"-Kreka. mogu biti i znatno niže od procijenjenih. godine.. To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. Naime. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. PK "Gračanica-Gacko". tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata.To. kao i moguće domete njegove potrošnje. Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. Poseban problem. je konzervacija uglja u najširem smislu. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno.). Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi. ili u toku 10 godina.7 % bilansnih rezervi uglja. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 . Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. Izgradnja novih površinskih kopova. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. ove rezerve mogu biti i znatno niže. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom. što nije ni moguće ni ispravno. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta.70 %. sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. One. zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne). obezbijede alternative. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni. u odredjenirci uslovima. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja. zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. konačno. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. kako sa stanovišta postojećih potrošača. Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. Naime. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr.

10% 2.000.10.946. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.335. npr.704. 1.2. Prikaz rezervi uglja F BiH 568. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte.1. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta. 67% 124.848.8.000.000. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna.442. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.9. 15% 152. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 41% 497.7.473.000.000.843. Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 . itd).000.321.

691.000. 45% 2.000. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.177.2.3.000.763.488. 44% 621.515. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .

38 38.42 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.241 5.865 120.946.07 14.54 3.756 206.60 32.937 1.873 456.09 9.779.488.944 173.342 3.665 73.839 1.657 77.746 11 15 13.848 322.330 2.43 27.843 26.386.85 2.18 17.58 15.800 16.77 35.7 16.103 206.111 0 3.407 0 0 127.192 2.31 16.974 1.928 59.774.95 12.051.61 12.312 18.963 56.000 1.524 204.14 25.19 19.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .839 28.06 13 18 24.411 1.335. Br.954 194.433 68.321 59.139 235.411.885 1.098 131.715.651 206.369 25.4-3.36 7.004.75 30.647.50 0.5-16.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.723 1.874 894. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1.08 1.893 129.437.834 618.30 1.06 13.704 1.353 412.722 0 0 323.201 16.84 32.543 4.194 208.105 0 1.503 10.172 961.931 10.49-42.657 76.736 11.391 2.06 24.619 14.183 256.653 1.635 1.355.377 497.091 10.632 1.102.143 62.411 2.69 2.74 2.339.16 6.0.7-9.540.61 1.274 112.003 11.99 22.536 49.43 39 16.32 24.126.294.085 60.833 13.65 4.65 17.008 162.671 12.236.373 0 1.064.808 10.101.280.604 0 721.88 35.95 2.5 22.689 2.146 440.528 11.512 996.354 0 0 1.001 14.593 769.657 68.429 54.23 4 4.851 677.525 23.020 65.535 10.244 179.935 4.718 2.428 17. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.765 677.

mrki ugalj 1 2 3 4 186.761 207.8 32.598 148.397 9.824 372.758 72.742 91.271 253.200 385.221 278.061 346.698 845.287 9.696 12.800 88.473 269.080 326.380 40.744 568.761 37.17 1.317 15.442 65.471 19.07 5.7-14.657 31.497 152.Nastavak tabele 3.843 17.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .100 47.75 37.457 124.174 11.141 105.540 21.55 2.10 50.97 24.544 107.237 77.100 521.08 0.83 4.68 24.954 418.74 15.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .646 10.842 56.159 33.0 Red .lignit M . Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .9 18.874 73.

169 461.464 1.960 59.850 282.291 2.346 58.851 1.365 8.382. RS i BiH ukupno za period 1990.334 996.000 13.567 391.073.545 278.195 683.302 486.310 0 0 4.600 200. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.652 8.338 1.468 353.703 0 0 5.659.725.214 116.970 1.154 323.288 7.631 128.300.797.350.093 139.042 9.059 1.755 2000 1.701.282 1.720 1.119 344. RS i ukupno za BiH Tablica 3.509 2.190 153.874. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 .763.114.Modul 8 – Rudnici uglja 3.858.091.917 1.142 31.717 490.735 171.087.582 942.050 35.549 51.145.941 230.563 1.357 69.448.499.255 318. Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.842 196.286 5.313.424 2005 2. Proizvodnja uglja u F BiH.488 512.113.472 3.4.197 50.226.411.900.895 0 3.173 0 2.1.039 61.825 1.892.001.941 0 0 4.409.028.1.555 1.430 231.445.220 0 3.335.652 94.951 280.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.012 308.702 269. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.619 1.687 31.743.465 253.440.533.015.954 18.483.327.000.168.178 9.021.979.087.2.795 26.281 152.016.420.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.842.432 0 0 5.370 382.929 198.027 1.027 46.859 0 0 5.826.751.867 920.038 1.383.942 36.746 221.733 289.044.234.115 0 4.2.271 2004 2.999 1.388.428 903.890 641.982.903 76.302 747.555 967.223 166.373 2006 2.521 7.272 49.913 1..017.369 1. 2000.378 104.237 221.472 1.317.752 80.006 7.695 0 3.488.801 2.859 1.486 48. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.529 766.695 30.186.280.-2006.808 0 3.002.746.266 1.216 1.981 81.025.544 291.668 503.845 0 0 5.808 0 0 5.445 1.657 71.596 438.714 1.328.979. Proizvodnja uglja u F BiH.743 1.400 134.331 2.575 1.

2000-2006.5 1.5 0. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 .5 2. godina 2.0 1.0 3.0 2.2000-2006.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.0 4.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.5 0.5.5 4.5. Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.5.0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3.0 0.5 1.5 miliona tona 3.5 2.0 0.0 miliona tona 1.

097 61.428 341.019.006 164.358 1.804 476.530 2.382.917.626 1.957 0 3.687.690 21.509 5.857 Ostali 286. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 .052.114 84.197 58.297.332.729 7.942 156.000 212.214 55.5.000 136.074 1.755 0 0 0 8.535 84.979 7.171 48.140.965 150.177.445 12.2.226 81.468 171.107 61.298 64.330 35.746 9.248 1.948.208 1. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.017 230.826.450 1.509 310.449 2.576 0 0 500.746 0 0 4.383 982.850 690.340 126.217 48.557.2.202.665 80.049 52.Modul 8 – Rudnici uglja 3. RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija.369.864 64.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.890 141.376 85.904 0 0 1.000 61.393 169.787 1.400 134.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH.2005 i 2006.546.647 12.223 166.364 32.050.339 953.975.958.027.000 5.748.587 Rudnik 2006 TE 1.774 60.403.379 17.710 1.069 0 232.085 1.547 923.573 213.522.895.350. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.852 0 3.694.434.020 0 0 1.709.286 666.1.311 459.005 0 0 4.062 1.611 963.281.000 547.767 424. RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.005 15. RS i ukupno za BiH Tablica 3.603 406.455 113.999 481.061 0 379.555 1.008 26.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj .483 116.000 0 4.581 122.683.953 27.783 8.600 200.

godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.000 1.000 2.4.000.000 500.500.000.500.5.2005 i 2006.5.000.000 2.500.000 3.2005 i 2006. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .000.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.500.000 1.000 4.

021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 .937 32.954 153.956 374.407 59.087 178.RL Bukinje .126.525 169.166 7 290.* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490. 3. godine Tablica 3.RL Mramor 2.PK Šikulje .008 RL Bukinje RL Mramor 68.171 197. 2.3. 2.podinski. sa padom od blago nagnutog do strmog.386 94. broj 1 1.794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu . U K U P N O: S V E U K U P N O: 162.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1.PK Dubrave 3.2): 1.043 96. Lignitski bazen Kreka. EKSPL. 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu . (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3.166 169. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH. U K U P N O: 581.1).431 750.402 322. podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3. U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: .407 375.Modul 8 – Rudnici uglja 3.3.238 1.drugi krovni sloj. – Elaborati o klasifikaciji. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.prvi krovni i .790 91. Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.431 - 6 659.465 56. – Elaborati o klasifikaciji.833 59.2006.214 456. . Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m.236 27.194 81.2. (A+B+C1) POTENCIJ.429 743.193 47. pliocenske starosti. .12. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.151 34.glavni.921 83.1. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije.359 91. Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi.

320 53.17 % 2.40 20.00 39.23 27.52 48.00 % 1.54 2.48 19.76 Dubrave 30.48 12.000 Hemijski sastav pepela % 55.4.32 20. materije Isp.00 9. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.80 8.15 % 12.18 0.37 18.47 16.84 5.38 10.6.19 9.51 9.38 % 24.23 1.32 Šikulje 50.60 1.89 25.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.99 % 39.53 7.20 0.060 12.83 41.39 kJ/kg 12.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.89 15.17 11.36 50.80 5.48 2.63 2.73 0.43 5.88 9.33 % 0.26 % 0.81 2.25 0.60 % 16.55 % 6.3) Tablica 3.34 0. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.86 5.30 Elementarni sastav uglja % 31.66 23.03 0.05 4.200 52.06 % 48.12 22.34 % 25.44 0.35 % 21. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .4) Tablica 3.30 3.85 35.84 49.64 0.08 10.59 29.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.29 % 2.76 7.17 0.14 39.05 % 0.71 % 7.80 23.44 % 1.73 28.94 22.55 9.

8 408.748.266 1.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .492 2000 kJ/kg 9.975.9 318.547 86.115 9.4 351.1 304.312 1.509 2.268 230.224 2001 1.611 84.000.735 257.000.320 251.101 82.569 22.979.7.193 257.126 1.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.087.000 Proizvodnja (tona) 3.6 270.464 1.311 92.583 718.000.917 1.369 1.000.866 2004 kJ/kg 9.371 44.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4.282 1.476 2002 1.616 11.198.926 2001 kJ/kg 10.656 25.868 23.000 2.000 1.531 83.331 2006 kJ/kg 9.049 83.4a.550 76.488.2 350.661.328 2006 2.701 2003 1.8 1.043 6.286 292.750 674 2005 2.701.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.796 82.750 114.892.671 226.000.137.298 2005 kJ/kg 9.357 16.2 316.000. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.396.000 TE 4.743 1.668 260.383 60.936 3.736.031 40.687 64.815 1.000.683.043 500 2000 1. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.631 72.917.499.091.380 2004 2.000 Ukupan plasman 5.018.

6% od ukupnih rezervi uglja. otkrivke.71 m3č. Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č. Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”. .02 t/m3č. . sa periodom otvaranja.0 m.m. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa. dao je slijedeće rezultate: . TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 . Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11.5 i 3.1. U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja .6.m.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6. .otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja. godinu i preiod od 20002006.2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7.1. podijeljen na dvije faze razvoja. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj. Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.otkrivka 522 017 000 m3 č. a I krovni ugljeni sloj 6.12.ugalj 102 513 000 t . Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.koeficijent otkrivke 5. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac. a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t.09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4.m. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“.3.m. Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13.2 m. Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja.m otkrivke.m.42 t/m3 č.55 m3/t.m. godina je prikazan u tablici 3.m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31.m. dobiveni su slijedeći rezultati: .ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3. Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.7.otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č.3.

K.r.u. EKSPL.u. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.u.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č.u.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. 1452548 2000 t.K. Ostvarena proizvodnja uglja na P.č. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.12.* 1. 2006.u. Rezerve uglja na P. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.K.m m č.6. 749 969 2005 t. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.r.m m č.r. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. 566590 2001 t. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č.8.r.u. Ostvarena otkrivke na P. (A+B+C1) POTENCIJ.m m č.m 2371903 2006 3 m č.r.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.r. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.K “Šikulje” Tablica 3. 583095 690 739 2004 t.m 5159088 2000 3 m č. t. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t.5.r.u. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji.u.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3. 647 317 2006 t.7. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 . god. 673 113 Tablica 3.r.

Ukupna visina etaže od 21 m.63 2. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom).66 Šikulje 23.6700 .53 7.89 15. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 . Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm. transporta i skladištenja (klasiranja uglja).51 9.8. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50.25 0. Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.8.200 Šikulje 52. te sabirnim.48 19.19 9. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB . odnosno 25 m.300S sa pripadajućom samohodnom trakom. Tablica 3. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja.14 39.38 10. do vanjskog odlagališta. 55.73 0.86 5. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. a satoji se od bagerovanja i utovara.05 4. transport i odlaganje. veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.0 9. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju.59 29.40 20. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp.20 0.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU .03 0.

3. godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987.m. Ugao završne kosine odlagališta je 9°.1. otkrivke. sekundarno sijanje. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°. Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom.12. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. Prema tome. drobljenje.m.2005 31. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.12.12. sa prosječnom debljinom od 20.9. godini dat je u tablici 3. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31.). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 .12 . Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t.10 i 3.9.95% od ukupnih rezervi uglja.2005 31. dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu.2005 908 31.5 m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. 2006.11.m. primarno sijanje.2006 893 868 3. Tablica 3.2. godine je prikazan u tablici 3.14 t/m3č.12.12. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č. te otpremu sa klasirnice. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h.12. godinu i preiod od 20002006. I krovni i glavni sloj.Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. odnosno 4 me uetaže.12. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja. i 2006. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005. Visina prve etaže iznosi 26 m. Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena. dok je visina druge etaže 35 m. U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3.

10. Ponderisani kvalitet za P. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.u. 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3.r.* red.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) .u. broj 1.13.u. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.9.otkrivka(m3.11. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č.m m č.m 5700488 2000 3 m č.12. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. 832148 2006 t. (A+B+C1) POTENCIJ.r.K “Dubrave” Tablica 3.u.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č. t. 334507 2001 t.K.m m č.r.K. 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t.u.Tablica 3. Tablica 3. EKSPL.r.r.č. Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. 947 883 2000 t.r.13.m m č. 756063 Tablica 3.u.r.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. Ostvarena proizvodnja uglja na P. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 . 432817 2004 t. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.K. 824806 2005 t.r. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.u.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3.m 3570908 2006 3 m č.u.

34 0. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom. Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora.32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. a satoji se od bagerovanja i utovara.n. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.64 0. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu. transport i odlaganje. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 . Otkrivka se putem transportnih traka.17 11.55 9320 Dubrave 53.23 27.60 na otkrivci.47 16. a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju.89 Dubrave 25. Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.48 2.83 41. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30.81 2.94 22.80 5.80 23.84 49. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani. Širina bloka zavisi od parametara bagera.m. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.60 1. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“.80 8. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje.30 3. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500.

12.31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 .14. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja. sekundarno sijanje. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj.12. Radna snaga na P. drobljenje.14.12. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže. Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi.35 m. Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8.6º. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en.3. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31.K.2005 934 31. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm.2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. primarno sijanje. te otpremu sa klasirnice. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’.12.12.12.2006 922 929 3.Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter. Tablica 3. odnosno 4 me uetaže. padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama. godini dat je u tablici 3. Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja".2005 31.5 km2). "Mramor" i "Marići".3. i 2006.2005 31. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6.08 m i nagib od 2º . “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30.1.

000 50. Tablica 3. dobijen je prosječan kvalitet uglja.643 2005 ' m 3.71 9. godina. (A+B+C1) POTENCIJ. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza.16.111 2004 ' m 3.38 20.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3.17 2. Tablica 3.937 27.35 18. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.411 4. Materije Isp. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.* 1.021 *– Elaborat o klasifikaciji.99 35.06 48.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja.00 1. kako slijedi iz tabele 3. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584.123 2006 ' m 1. Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima.16.043 56.151 47. EKSPL.26 0.5 2000 ' m 4.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi . Ostvarena šira priprema za period 1990.33 0.44 5.34 22.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3. nižeg stepena karbonifikacije. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj.15 10.30 28.55 7.171 178.506 2001 ' m 3.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 .60 12.15.76 Tablica 3. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39. RL Mramor 94.15.17. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom .05 0.29 5.39 12.

5 17.r. godina.2 100.202 2005 t.18.u.r. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".4 0. Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. t.u.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) . t. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 . 322. 500.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.u.935 2006 t. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t. odvodnjavanje jame.r.r. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. Procenat isporuke % 63.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. otkopavanje uglja. transport uglja.u. provjetravanje jame.Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3.Tablica 3.r.r. Proizvodnja uglja za period 1990. Tablica 3.463 496.19. 482.9 18. 2000 t.u. snabdijevanje pogonskom energijom.r.u.950 2001 t.10. 345.130 475.r.u.19. 388.u.

4.386 96. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.33°. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° .12. RL Bukinje 68.2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31.21. EKSPL. eksplozivna sredstva.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 . mazivo i gorivo.12. debljinom sloja 13.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31.2005 31. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. godine (tablica 3. Tablica 3.* 1. električne energije i dr. troše se različiti materijali i vrste energije. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale.3.193 *– Elaborat o klasifikaciji.087 34.21. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle.465 32.236 197.20. čelična podgrada. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.2005. Normativ materijala. a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”.12.20) Tablica 3. Od materijala najznačajni su: drvena gra a.2005 93 31.12.1.12. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu . (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3.12.2005 1150 31. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. (A+B+C1) POTENCIJ.12. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma. Broj zaposlenih na dan 31. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta.2006 1057 1107 3.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala.

08 Tablica 3.23.37 39.36 7.r.r. 146.039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3.882 2006 t.u.17 12. godina.24.43 1.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.645 16. 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.): Tablica 3. Proizvodnja uglja za period 1990. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.76 2. Materije Isp. 221.12 21.85 0.32 0.44 12.88 24. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35. 2000 t.23 1.u.u.965 2005 t.73 2.r.84 31.r.u.r.u. 252.u. Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1.22.870 2001 t.u.22.r. godina.u. t.r.18 6.54 0.r.48 48.060 55. 91. Ostvarena šira priprema za period 1990.00 16. t. 37.095 2004 ' m 1.123 43.289 Objekat Bukinje - 1990 t.52 25.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 .

snabdijevanje pogonskom energijom.12.2006 117 Broj zaposlenih 31.2005. Tablica 3.12. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. godine (tablica 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 . Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.2005. transport gra e i repromaterijala.2005 352 31.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.25 .2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100.26.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. transport uglja.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.12.2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. Broj zaposlenih na dan 31.12. a obra en je Tablica 3.2005 478 31.2005 126 31. provjetravanje jame.12.11.12.12.12. otkopavanje uglja.25. odvodnjavanje jame.

Slika 3. Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .12.

Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. a put M–18. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. Mušići i Čubrić. kulturnog i administrativno – upravnog karaktera. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena. ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. se pristupilo ponovnom aktiviranju. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija. Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 .energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj. Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu. Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora. Na Površinskom kopu Turija. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. Put M . Povezanost ovih Rudnika sa termo . po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. nakon perioda odložene eksploatacije. odnosno izvorišnog dijela Draganja. “Turija” i “Grivice”.2.4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica. Selo Istok. Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”. Regija. na serpentinskom osnovnom gorju.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani. Kao centar općinskog područja. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina. plići i pri kraju eksploatacije. Južni dio bazena je manji. Budući površinski kop Breštica. što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. U njemu su egzistirale jame: Radina. povezuje sjeverni i južni dio zemlje.3. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“.

27.00 100. Tablica 3. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.27 i 3. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god. godina.60 100. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.28.93 29.Slika 3.40 56. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990. 2000-2005 god.07 70. 43.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 .13.

234.303 65.328.430 770.421 249.000.8 149.07 1.383.500.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .445.370 846.6 126.668 963.027 982.483 98. god.302 923.327.154 728.369 130. 2006.797 2. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.7 232.804 2006 1.055 Godina 2002 2003 1.347 93.14.319 72.191 1.000 1.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.8 365.500. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30.000. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.503 2004 1.467 2005 1.517 66.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.30 .002 68. Plasman uglja po godinama 1990.7 143.002.29.408 71.000 Tona 1.267.097 261.9 133.596 869.685 225.738 1990 2.742 2001 1.001.28.281 66.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.169 953.5 159.000 Ukupan plasman TE 2.876 298.062 2000 1.482 76.280.767 43.000 500.

Tablica 3. 7% 194085463.15. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 .30. 13935157. 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona. 93% Bilansne Vanbilansne Slika 3.

r. god.642.12. godine Tablica 3. .761.m.2006.958.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.788.Tuzla (07.000 154 257 000 227 375 000 1.57 13.000* 13.788.471.000 37.r.882.000 261. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 .000 13.000 189.000 32.u.079.32.2006.000 27. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č.12.000 154.) 10.m.20 6.143.m. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č.000 507.353.r.000 59.44 8.000 201.428.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t.70 9.493.2 6.064.178.9 9.502.00 817.375 Ko (m č./t.428.u.000 16 761 000 33 086 000 148. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.000* UGALJ (t.958.000 16.000 31.000 Ko (m č.) 10.87 11.u) 2.059.702.12.213.000 110.) 4.m.2000.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .r.31.23 7./t.000 803.2006.41 6.257.47 3 Tablica 3.314.31.44 13.u) 2. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.018.) 4.

816 30. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj.70 10.2005. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31.03 29. godine (tablica 3.2006 god.34.12 0.70 39.85 21.12.05 24.) Tablica 3.33.33.2005.trans.12.67 13.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10. Broj zaposlenih na dan 31.10 1.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.28 0.) Tablica br.80 34. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 .2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.98 46. 3.12.90 8.34.04 1.12.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24.56 10.46 13.70 3.) Broj zaposlenih na dan 31.07 1.12 54.

249936 777349 201562 2006 t.s.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 .s.35. godina prikazan je u tabeli 3.2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.12. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice.u.3.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t.u.s. t. 267108 551762 Ostvareno. godinu i period 2000-2006.s. Tablica 3. t. 729124 1023397 200006 2000 t. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990.u. Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990.s. 128643 559549 476320 Do 31. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.1.u.u.s.č.u.s.u.s.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3.36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) . t.u. godinu i period 2000-2006. 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t.u.16. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t. godina (tablica 3.Otkrivka (m3.2.35.s.Modul 8 – Rudnici uglja 3.

Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport.m i m 2886760 3362320 3 2003 m č. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta). broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.K.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č.37. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 . 2000-2006. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja.m i m 3652132 4139397 3 2005 m č.m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije.Tablica 3.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č.36. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše. Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P. godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č. Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č.

40.u. 195080 2001 t.4 Proizvodnja uglja za period 1990.2005. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova. Tablica 3.r.38. 187630 2005 t.r.u. broj 1.10 1283. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3. 3. 222700 2006 t.r. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru.u.39.41. 145059 178820 2004 t. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718.465 9.7 2004 ' m 534. i 3.u.42.7 2005 ' m 1774.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31.u. Ostvarena šira priprema za period 1990.2005.12.435 0 13. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.8 2002 ' m 484. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja.12.u.4 2006 ' m 379.12.40.41.38.2.u.2005 996 31. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t. 228820 Tablica 3. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 . 360800 2000 t. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r.r. godine (tablica 3.39.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.33.2.r. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH.3.4 2003 ' m 161.42. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red.r.u.) Tablica 3. t. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3. 3. Broj zaposlenih na dan 31. godina.godina. Tablica 3. Podzemna eksploatacija .jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31.r. Tablica 3.12.7 334. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.

u. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala.u. troše se različiti materijali i vrste energije.u. 176269 2005 t. provjetravanje jame.17. 132848 2003 t. odvodnjavanje jame. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3.u. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. mazivo i gorivo.s. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 . 144526 2002 t. električne energije i dr. drvena gra a (rudničko drvo). 168091 2004 t.43. eksplozivna sredstva. Omazići 327500 2000 t.s.u.u. otkopavanje uglja.1990 t. 183560 2001 t.s.s. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.u.s. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. snabdijevanje pogonskom energijom. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Broj zaposlenih na dan 31. komprimiranim zrakom.u.s. 216821 2006 t. - Normativ materijala. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.s.s. transport uglja.2005. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. gra e i opreme.12.

Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.3. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja.43. godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31. (Kocka.3.2. Kotlovski.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. 3. Grah). Orah.12. Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm.2005 577 Broj zaposlenih 31. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 . Sitni II.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.12.

broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1.44 Tablica 3. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 . 3. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija. godine su date u tabeli 3. J.K. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL.2005. EKSPL. 2. (A+B+C1) 4 POTENCIJ. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red.12.3. Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata. sa izgra enim površinskim kopovima P. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica. „Potočari“ i P.3. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“.K.'' UR EVIK'' J.3.44.'' UR EVIK'' II J.* 8 1 1. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla. (C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT. 2. „ ur evik II“ i „Potočari“.

50 6.35 ORAH 54.80 22.90 8.60 21.01 3.96 SITNI 0-15 59.20 9.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 .88 15.42 4.12 20.45 1.80 20.04 KOCKA 54.64 12.72 1.97 4.45): Tablica 3.10 7.89 18.88 1.68 KOCKA 43.94 0.11 1.70 8.97 2.51 14.07 10.45.59 5.45 12.1 SRASLAC 33.92 3.19% 30. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.11 16.46 6.74 15.98 1.70 19.25 1.68 14.24 SRASLAC 53.50 3.00 9.57 2. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.03 KOMAD 51.93 54. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.47% 65.88 11.42 5.51 7.83 2.20 8.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.53 6.18.59 SITNI 0-15 49.53 6.05 4.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40.68 ORAH 44.

450 83. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .000 1. Plasman uglja 1990.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.9 35.807 2000 kJ/kg 15.000 tona 800.698 949 438.850 403.160 2000 231.000 700.Široka potrošnja .809 299 Godina 2002 2003 382.975 90.000 1.935 92.583 351.532 2005 kJ/kg 14.3 45.400.291 1.4 31.194 90.574 42.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.19.034 2001 kJ/kg 15. 2000-2006.925 80.446 476.748 442.642 2005 540.100.604 45.46.647 29.1 45.549 415.332.947 786 2004 461.000 400.000 1.000 1. Tablica 3.932 2.710 89.500.Maloprodaja Izvoz 1990 1.000 500.483. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.329 2003 kJ/kg 15.47 i 3.529 185.914 1.47.000 1.000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.000 1.000 100.339 88. Analiza plasmana uglja Tabela 3.48.300.733 34.48.581 76.352 2002 kJ/kg 15.000 300.600.000.590 2006 kJ/kg 16.117 91.302 292.46) Tablica 3.000 600.404 200 2001 323.108 30.298 63.000 200.200. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.375 2004 kJ/kg 14.000 900.0 30.85 150.1 64.285 822 2006 508.384 20.4 84.421 74.107 63.

Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č. t. t. otkrivke.50. 700. 146.003 m3č.3.r.s.m/t za PK „Potočare“ i 6.980 73.u.834 305.u.49.u. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja.111 72. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.83 10.52.710 2000 t.r. 309. godina je prikazan u tabelama 3. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.r. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj.080 50.188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.s. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006.763 50.476 68.00 100.r.17 100. 700. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 . Pad sloja varira od 200 – 300. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.m.834 63. t.u.680 251.951 2006 t. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.m.180 Tablica 3.1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK. 1. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.760 227.u.710 2000 t.51. 316.s.239 Tablica 3.u.u. t. U promatranom periodu od 2000 – 2005.3.u.u.730 2005 t. 156. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine.51. 2000-2005 god.s.85 88. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005.r.r.3. 217.169 69. godine iznosio 5. Tablica 3. otkrivke. t.091 241.142 241.770 72. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č.u. 299.s.s. godine.380 62.u.u.15 11.s. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja.s.r.490 48.760 287. 214.u.657 m3čm/t za PK „Višću“.u.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".370 53. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P.547 57.K. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u. t.000 632.930 69. t.r. 3.u.49.230 2006 t. godine. Smješteni su blizu jedan drugog.000 632.739 251.981 63.50 i 3. 89.

m 728.380 549.057.473.m 727.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .080 342.m 1.960 2006 3 m č.157.m 1.m 1.m 1.000 Ugalj (tona) .000.122 252.675 2001 3 m č.000 4.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3.000 2000 3 m č.000.000 3.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č.674.516.000. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.600 2.000. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.000 2. 2.510 621.486. 1.645.mm) 5.310 2004 3 m č.000 1.000.690 233.m 6. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.204. Višća) Tablica 3.m 1.52.000.910 2002 3 m č.695 1.20.390 483.000 6.690 7.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari. br.230 2003 3 m č.Otkrivka (m3č.955 2005 3 m č.000.

-bušačko-minerski radovi na uglju.jama “ ur evik II” . -bušačko minerskih radova na otkrivci. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. -bagerovanja-utovara otkrivke. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. odvija se kroz prijem rovnog uglja. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku. te otpremu sa klasirnice.3. drobljenja i sekundarnog sijanja.2. Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h. primarnog sijanja.53. godini dat je u tablici 3.53. -bagerovanja-utovara uglja.jama “ ur evik” . -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. i 2006. na klasirnici „Višća.5 .Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.3 km. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu. Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“. Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena.5 km i promjenjive širine od 1. -transport otkrivke na vanjska odlagališta. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3.jugoistok. Tablica 3. U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t.jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad .3. dužine oko 5. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: . Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski.

Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3.21. Slika 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 .2000 godine". Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever . sa stanjem 31.54.54.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija.Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. mart 2002 godine.jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama.ur evik. . Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“. Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m. Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik.12.

63.363 2005 t.r.57.139 2006 t.r.086 2000 t.r.049 2002 t.'' UR EVIK'' II J.r.839 2003 t.r.2 2049. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma. 36. 111. 102. Prosječni kvalitet (Tablica 3.86 2286. 91.25 Proizvodnja uglja za period 1990. 104.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3.r. 56. bez tragova organske strukture.85 2241. godina. Tako je gornji dio sloja 4 .u. 2.u.56. br.275 2003 t.7 1210.r.u.550 Tablica 3.'' UR EVIK'' J.5 m predstavljen organskom materijom. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.u. godina.3 1471.834 2002 t. 68.u.r.563 2006 t.976 2004 t. Upojedinim dijelovima ur evičkog basena.r. 144. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.r.u.03 2695.05 2006 m' 2355. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 .581 2000 t.u. 126.u.694 2001 t.r.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira.399 2005 t.u.Modul 8 – Rudnici uglja Red. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t.u. 154.55.r. dosta visokog stepena karbonifikacije. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t. 3. 95.687 2004 t. 2000 – 2005 godina Tablica 3.u.45.r.u. 150. 46. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara.r. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.u. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J. 139. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva.u. 212.851 2001 t.u.u.r.

000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3. snabdijevanje pogonskom energijom.000 50. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ). Broj zaposlenih na dan 31.12.000 100.12.2005 368 31. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.000 200.58.12.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3.250.2005.22. odvodnjavanje jame. Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31. transport uglja. provjetravanje jame.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 . transport gra e i repromaterijala.

K.4. RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P.23. Slika 3. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju.Modul 8 – Rudnici uglja 3.3. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 . Vrtlište i jami Haljinići. RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići).K.

K. "Vrtlište". Moščanice i Greben). Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj". nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja.934 22.788 56. "Vrtlište" (2001.507 27.113 5. (opšti dio – tehničko rješenje). Knjiga I – tekst (2007.797 72.774 59.173 71.784 34.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.874 127. Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište".715 204.011 92.2001. Rezerve uglja za Moščanicu..733 5.064 5. EKSPL.859 256.369 20.837 17.613 VANBIL.Tablica 3. sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3.536 9.557 190.59.055 38.234 11.12. 6.937 49.025 17. sa stanjem na dan 31.604 105.173 71.300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74.521 440.508 17.599 7.234 11.846 45.231 37.1997.878 43.525 29. godina). 5.430 67. 7. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61.12. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997.758 113. Dugoročni program razvoja P.149 13. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31.823 51698 157.* 8 60.028 16.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.K.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. "Vrtlište" P. moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika.043 83. . Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red. Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18.902 18. godina) Knjiga II – crtani prilozi. godine) (rudarsko tehnološki.K. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 . sloj-podinski U K U P N O: 1.366 8.Podzemna eksploatacija 1. Modrinje U K U P N O: 1. "Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2.Površinska eksploatacija 1. Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji.K..665 25. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.913 EKSPLOAT. 3.737 18. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P.631 39. Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja.062 29. godine.407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42. (A+B+C1) 7 60. Glavni slojStara jama Glavni sloj2.425 89.000. ekonomsko finansijski dio).536 33. 2.077 70. (C2+D1+D2) 5 13. 4. Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve . godine RMU "Kakanj".

600.. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3. 3.12.24.000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1. sa stanjem 31. kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj".. Program Restrukturiranja RMU "Kakanj". izdvojene posebno. 127. Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići . godine. 58% 56. Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6. 4.Modul 8 – Rudnici uglja 2.Bištrani".000. bazen Trstionica..60): Tablica 3.604.000.60.525.000 tona. moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika.2003. 5.536.000. Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići . 29% 256. Rezerve uglja za Staru jamu. godine).Bištrani") jame "Seoce". Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 . 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.000. RMU "Kakanj" (2002.

32 39.74 11.34 11.36 54.13 10.83 8.78 0.61 68.28 38.62 1.46 25.53 0.69 10.03 23.00 62.67 14.18 Elementarni sastav uglja 40.07 61.30 2.68 28.32 0.19 55.68 3.23 10.44 7.16 9.37 4.57 2.70 24.68 0.61.01 2.54 24.92 9.59 20. "Vrtlište" kod Kaknja.57 64.614 13.33 2.95 3.41 26.29 2.299 40.67 10.98 0.93 0. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.92 Hemijski sastav pepela 32.75 49.56 26. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.66 22.88 6.35 9.78 40.94 19.47 1.16 15.) Tablica 3.74 51.54 7.073 32.46 6.70 37. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.00 7.71 32.90 34.14 27.31 12.17 42.85 16.963 13.71 42.81 1.39 0.29 3.58 49.09 3.19 0.60 2.15 3.33 Elementarni sastav uglja 35.76 29.71 6.92 10.722 45.66 2.49 37.89 64.53 27.93 12.28 46.21 1.30 0.12 2.42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.33 55.85 11.73 10.21 1.87 12.72 2.01 34.37 1.06 4.50 63.16 17.33 3.27 17.60 3.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 . Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3.51 19.04 14.177 8.92 5.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.81 0.27 21.39 3.48 1.71 25.97 13.15 9.44 31.32 1. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.62 50.63 40.085 Hemijski sastav pepela 39.40 1.54 1.70 32.68 21.11 35.55 24.19 64.69 1.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.83 29.13 10.61. S-ukupni.51 51.68 21.K.07 1.32 7.07 12.36 0.75 5.

955 2006 kJ/kg 11.895.006 93.1 4.5 19.296 2000 766.156 1.777 Tablica 3.Maloprodaja Izvoz 1990 2.65 100.818 3.125 1.242 Godina 2002 2003 942.969 1.246 97.123 94.746 1.2000 – 2006.861 95.130 2001 kJ/kg 13.942 2. sa stanjem 31.62.598 27.735 953. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj".114 118. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .544 913.023 3.003 54.449 2005 kJ/kg 11.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .223 2001 747.442 903.717 1.35 6.9 38.989 45.012 846.9 122. 2000-2005 god.100 1.63 i 3. 93.360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12.321 18.444 2000 kJ/kg 13.864 2005 996.850 920.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.00 100.8 61.729 58. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.2 46.64.706 2006 1.64 Tablica 3.061 2004 967.465 709.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.477 13.2001.009 93.62) Tablica 3.567 747.098 1.746 62.12. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.godine.2 64.9 95.342 37.603 93.114.7 57.946 97.034 2004 kJ/kg 12.017.000 94.Široka potrošnja .050. Plasman uglja 1990.0 28.63.

000 500.PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja. Separacija.1.3.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. 3. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31.500.o.000 1.221 2.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d. Površinska eksploatacija .000 Tona 1. Društveni standard.4. Jama Haljinići. Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad.o. Maksimalna dužina ležišta je oko 3.godine (za čitavo preduzeće-tablica 3.25.000 TE 2.2005 31.Ukupan plasman (tona) 2.000. S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika.12.000.2005.12.75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1. Površinski kop Vrtlište. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 .65) Tablica 3.75 km. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.500. Održavanje.65.05.2006 2.

"Vrtlište" 1990 t. Lokalitet P.462. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D.m 3. 615.m m č.383 2.m m č.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.s.m m č.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3. 494.r.573 665.638.096 Tablica 3.u. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica.m 3. Tablica 3.632 595.800 555.u.55 m3č.u.351 2006 3 m č."Vrtlište" 1990 t. otkrivke.944. godina je prikazan u tabelama 3. Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.620 2006 t. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja. 721.K.K. t. 590. Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja. t. 3.264 603.m 3.r.u.523 607.952.u.957 3. t.251 2.594 2000 t.610 2000 3 m č.godine iznosio 3.951 653.559 2000 t. Karaula. Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č.220. 501. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta.692 2006 t.u.163.u. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv. oraškog ugljenog sloja.r.67 i 3.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.r. 585.u. t.68. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.560 2005 t.840.66.s.s.u."Vrtlište" 1990 3 m č.665.s. na udaljenosti oko 1 km.u. sa manjim seoskim naseljima Ćifići.K. Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005. 706.m 1. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P.s. Kakanj. godinu i preiod od 20002006.07).r.68. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja.r. t.m 1.s.733 564.godine.K.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.u. t.u.67. 1. 1.s. t.u.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 .66. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj.027.u. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.u. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.059 2005 3 m č.000.s.r.u.r. Pope i Kuburići.550 1.

69. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj.12.»Vrtlište» 462 486 3. cca 5 km od TE “Kakanj“. Tablica 3. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj).000.K. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m.000 500.5 – 2.3.000 2.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9.69.000."Vrtlište"-rovni ugalj P. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.000. -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar).K. Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m.2005 31.500.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.4.3. -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima).500."Vrtlište"-separisani ugalj P. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 .K. a Podinskog 2. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.12.7 m.26.2006 P.K.000 2.000 1. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.000 1.000 3.5 m .500.2.

256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.održavanje jamske mehanizacije. Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89.232 2000 t.transport gra e i repromaterijala. gumeni transporter).godina.u.r.odvodnjavanje jame.u. .r.082 Proizvodnja uglja za period 1990.u. B i C rezerve.u.u. Ostvarena šira priprema za period 1990.u.969 356. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH. t. t.117 2000 t. t. 184. 407.u.845 1.u.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.234 2006 ' m 2.632 251. .u. 780. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.590 2005 ' m 3.376 174. t.u.r.u.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1.transport uglja (grabuljar.789 Tablica 3. . Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4. t.196 294.351 288.r.r.076 247.izradu jamskih priprema.r.552 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .snabdijevanje pogonskom energijom.71.70.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: . . Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.u.u.717. 115.otkopavanje uglja (široko čelo ).Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300. 801.u.r.r. Rezerve uglja su kalsirane u A.r.r. 181. 113.r.u.443 2006 t.801 2005 t. 419. . t.r. 365. . da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”. 2000 – 2005 godina Tablica 3.r.održavanje infrastrukturnih objekata i .r.provjetravanje jame.978 191.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3.godina.r.u. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1.768 2006 t.72.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji). t. .

2005.000 800.27.4. Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993.12.000 400. Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”. Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi).12. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 . Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.2006 801 828 3. cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj.12. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom.3.900.2005 31. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31.73. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja).Priprema (m') Slika 3.000 100. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća.000 200. Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150.000 500.000 300.000 700.3.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) .000 600.godine Tablica 3.

619 85.r.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3. t.u. i 3.75.76.398 2001 ' m 2.r. 71.godina.2005 31.668 100.029 83. t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.75. 2000 – 2005 godina (tablica 3. t.r.347 2006 t.u. - 250.041 2000 t.u.r.u.311 2005 t. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1.466 99.r. 70.000 100.u.u.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3.12.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.28.u.272 2000 ' m 1.u.000 50.r. 243.536 97.77. t. - Tablica 3.r. 37.u.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. 36.r.77) Tablica 3.u.r. t.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990.r.000 150.2005.780 2005 ' m 1. 2000 – 2005 godina (tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.u.12.12.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.074 2006 t.godine (tablica 3.546 2000 t.r.godina. 66. 237.111 2.r. 65.76) Tablica 3.617 2005 t.u.933 1.74) Tablica 3.u.r.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.u.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005.r.u.r. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t. t.469 101.u.r.74.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 .

3.4. Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik.2005 31. Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice).78. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. B i C1 i date su u tabeli 3.godine (tablica 3.12. Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31. a svoju prošlost ima od 1907. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954.12. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3.2006 304 320 3.3.79.4. god. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno. Tablica 3. br. Utvr ene rezerve su klasificirane kao A.79 i 3.80.2000.78) Tablica 3.80. godine sa projektovanim kapacitetom 2. Rezerve uglja rudnika Breza Red. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 . te zajedničkom separacijom. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja.12.2005.500.12. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja.000 tona / godišnje. Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).5. glavni i podinski (povlatni) sloj. Broj zaposlenih na dan 31.3. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35.

2 252006 99.s.71 84850 2000 391468 357841 91.41 33627 2001 253119.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3.) Tablica 3.u. godina.u.83. 253119. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.82.56 1113.68 44121 2004 282545 235492 83.16 31. t.34 47053 2005 171733 164393 95. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.u. 391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u.s. t.s.82.72 9482.u.84.72 7340 2006 221950.74 2.34 19380 308237 264116 85. Tablica 3.99 52. 171733 2006 t. t.07 32. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.s.83.u.59 60.s.29.2 291255 308237 282545 2005 t.s. 221950. Materije Isp.s. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 . Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.81.s.u.61 30.81. Tablica 3.5 212468 95. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6. 490867 2000 t.u.5 Analiza plasmana uglja za period 1990.

odvodnjavanje jame.12.71 91.2005 60 31. 2000-2005 god.48 100.2005 1267 31.2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.30.29 8.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 . transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).12. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.2005 58 31.12.Tablica 3. otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda).00 100. transport gra e i repromaterijala.85.2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31. provjetravanje jame.85) Tablica 3.12. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.84.2005. snabdijevanje pogonskom energijom.00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.52 17. godine (Tablica 3.12. Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.12.12. 82.

posebno u Loznicu. Rezerve uglja .6. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.3. Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone. Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani). Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880.86. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari.) Tablica 3. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom. BiH čeliku.) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj.Modul 8 – Rudnici uglja 3. I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 .86. u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica. Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti.

87.87.Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat. polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 .) Tablica 3.. I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.

polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16.369.170.536. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4.233.281 20.125.247 13.88.233.067 430.554-761 S.899.920 13.536.369 26.770.354.770.444 9.673 27.939 19.443 7. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.444 5.794 11.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.643 145-765.354.281 67.850.033 5.250.458 9.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji.443 7.337.Modul 8 – Rudnici uglja .067 430.171.425.247 13.899.193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.920 13.219 20.339.320.616.o.875.630 44. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.337. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .170.643 78.o.062.369.150 26.630 44.131 37.939 19.

36+1.11 32. avgust 2000.0 1. 6% 721369000.75 1.34 0.31.94 10.89. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 .98 13. god. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp.) Tablica 3.01 3.90 3.80 16.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“.70 11.32 65.53 45.Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 19% 59931000.58 22. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12.65 17619 39.51 45.19 4. 179843000.89.19 54.

088 56.951 53.52 100.171 57.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.849 177.90.214 368. 2000-2005 god. Tablica 3.32.000 25 322.000 900.8 80.758 24 2004 269.078 930 2006 287. godine (tablica 3.000 800. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.000.90. 25 58.3 125.800 205 Tablica 3. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005.92.973 59.780 108 2005 295.000 200.000 300.903 209. Plasman uglja po potrošačima 1990.360 62.377 130. godina u tabeli 3.000 100.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.251 578 211.00 1.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 .5 125.) Tablica 3.6 135.543 - 2001 312.839 143.4 125.2005.000 godina 600.802 182.2000-2006.6 115.000 400.214 230.3 125. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31.000 2000 334.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.000 500. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.12.93.92.91.097 59. Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.00 100.595 61.48 75 41.102 171.179 169.000 700.2000-2006.91.761 - Godina 2002 2003 308.

14 37. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3.24 17946 4. 2000 – 2005.26 20.45 30. godina.72 26.30 I podinski 14. Kvalitet uglja (tablica 3.) Tablica 3.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m. Zbog dubine.55 69.26 53.81 37.00 21.30 66.96. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase.2005 31.14 16. rudnik je sklon gorskim udarima.25 12.93. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši. Rezerve uglja “Stara jama” red.94.90 15. Sagor.91 33.82 V podinski 14.95. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.43 33. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25.6. površinski objekti. Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom. % % povlatni 16. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice.96 34.95.5 do 14 m.72 glavni 12.24 55.05 32. koji ima debljinu izme u 9.28 12 166 4.2006 1567 1516 3.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.92 24. Pad ležišta je prema jugu. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31.Tablica 3.10 46.77 56. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13.18 52. 9.94.43 IIl podinski 16.18 VII podinski 10.3.32 44.73 23. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 . U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m.31 69.79 19 356 5. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.45 59.51 5. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela.55 16 956 4.) Tablica 3. Pritok vode u rudnik je oko 2.92 65. pritiska i sadržaja metana.77 - Eksploatac. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.5 do 3.0 m3 na minutu. % mater.90 20 665 4.62 37.55 35.12. godina (tablica 3.12.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880.03 71.51 50.17 19.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145.87 18 321 5.52 VI podinski 14. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice.31 II podinski 10. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.44 21248 3.19 34.25 II predpod. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.) Tablica 3.13 34. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare.36 25t91 49.83 54.40 31.96.41 29.05 37.11 49. Rezerve uglja (tablica 3. C-fix Koks% vlaga % % mater.85 71.5 do 10 m.63 61.

transport gra e i repromaterijala.s. 98866 2001 t.s. godina. provjetravanje jame.r.) Tablica 3.u.s. 342977 2000 t.u. snabdijevanje pogonskom energijom. t.u.u.r. 131034 Tablica 3. t. 131791 99124 112449 2005 t.s.s. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t. 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.u.s.r.33. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 . 134427 101105 114698 2005 t. odvodnjavanje jame.u.u. 105252 2006 t. i 3.r.u. t. godina (tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t.97.r.r.u.98.u. 2000 – 2005.u.u. transport uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990.u. 100843 2001 t.s.98.u. 349836 2000 t. 107357 2006 t.97. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda).r. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).s.r.u. t.

40°.5 .zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 .3. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. godine (tablica 3. električne energije i dr. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok .70 m na kojima leži posljednji.- održavanje jamske mehanizacije.700 Vanbilansne (A+B+C1) 28. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. donje toplotne moći 20768 KJ. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci.) Tablica 3. troše se različiti materijali i vrste energije.9.2006 471 412 3. VII i VIII tektonska terasa.12. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva.) Tablica 3.100.12. Normativ materijala. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35. mazivo i gorivo. drvena gra a (rudničko drvo). Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. eksplozivna sredstva. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame. Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi. Broj zaposlenih na dan 31.6.12. Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 . Rezerve uglja (tablica 3. Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera.101.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452.) Tablica 3. koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline. najmla i ugljeni sloj .100.2005.2. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 . Rezerve uglja jama“Raspotočje” red. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31. Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.99. Kvalitet uglja (tablica 3. Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac.101.povlatni.2005 31. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa.0 m sa oko 18% jalovih umetaka.99.

vlaga % % mater.92 24. Sagor.u. 118880 69675 108688 2005 t.u.93 20. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990. 139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.103.s. godina. t.s.104.u. 265446 2000 t. 149700 Tablica 3.r. godina (tablica 3.godina.s.u.30 30.45 53.u.83 4.u.86 75. t.r.s.u. 116549 68309 106557 2005 t.63 36.83 4.r. 149051 2006 t.u.r. 260241 2000 t. 185616 2001 t.) Tablica 3.24 Ostvarena šira priprema za period 1990.r.s.63 61.80 III podinski 6. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.r.u.30 23.103. t.godina (tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.40 C-fix % 35.u.05 56.73 40.41 29.u.s.u.87 29.) Tablica 3.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55.18 5. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 . 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 2000 – 2005.21 61.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj.s. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3.104.u. 181977 2001 t.r.u.s.44 VI podinski 14.75 51. i 3.07 63.70 31. 2000 – 2005.34.u.36 21. % glavni 6.u.102. % mater. t.67 41. 152032 2006 t.102.r.57 1.65 II podinski 6.

Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31. odvodnjavanje jame.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9. snabdijevanje pogonskom energijom. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju. troše se različiti materijali i vrste energije. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik.5 do 5. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja. Rezerve uglja (tablica 3. provjetravanje jame.5 m. transport uglja. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m. nalazi se do Stare Jame.12. mazivo i gorivo. Debljina Krovnog sloja varira od 4. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.2006 452 437 3.12.3. eksplozivna sredstva. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. Rezerve uglja jama“Stranjani” red.105. električne energije i dr.3.6. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.) Tablica 3. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase.105. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima. dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 . otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela).125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.2005.12.2005 31. Normativ materijala. drvena gra a (rudničko drvo). sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m. godine (tablica 3.) Tablica 3. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme. Broj zaposlenih na dan 31.106.106. transport gra e i repromaterijala.

u. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t. Koks% mater.89 26. 60538 2005 t. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac. 135133 2000 t. i 3.u.u.93 55. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .s.s.35. 36061 2006 t.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990. % % 38.u.82 5.u. polje PARAMETAR Sagor.u.u. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11.71 63. 59351 2005 t.65 9.50 S-uk % 3. I i II podins. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.80 33r60 48.80 41.r. godina (tablica 3.108.40 35. godina (tablica 3. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r.47 63.r.57 26.38 63.79 13.108.29 39.) Tablica 3. 72032 54678 2004 t.godina.60 74.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3.u.50 47.r.76 58.14 4.57 22.) Tablica 3.u.r.) Tablica 3.s.87 3. t.107.32 12.s.u.72 36.58 26.r.30 30.110. t. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990.110. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.109. C-fix Isparlj.36 6.r.s.89 10. 2000 – 2005.u.u.u.s.28 18. 2000 – 2005.godina.56 21.90 61.u. 35354 2006 t. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3. 72354 2001 t.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp.s.u. 73801 2001 t.u. 5786 Tablica 3. % mater.s. 70620 53606 2004 t.r.74 37.107.30 11.109.11 49. 137836 2000 t.

održavanje jamske mehanizacije. vlaga % % % % % Eksploatac.12. .snabdijevanje pogonskom energijom.klasiranje uglja . . broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79. C-fix Koks% mater.2005 31. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju.6. mater. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.111.4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok.113. Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 .112.150 Vanbilansne (A+B+C1) 7.112.Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza .12. .) Tablica 3.111. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Normativ materijala. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. drvena gra a (rudničko drvo). Rezerve uglja (tablica 3. Sagor.2006 202 234 3.transport uglja. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.12. troše se različiti materijali i vrste energije. godine (tablica 3.transport gra e i repromaterijala. električne energije i dr. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj. Broj zaposlenih na dan 31.3. Rezerve uglja “Mošćanica) red. Kvalitet uglja (tablica 3. 6 i 9 m.održavanje infrastrukturnih objekata i . . eksplozivna sredstva. mazivo i gorivo.2005. ovi slojevi imaju debljinu 5. . .odvodnjavanje jame.882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.otkopavanje uglja (komorna metoda).113) Tablica 3.) Tablica 3. .izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.provjetravanje jame.

Utvr ene reserve su klasificirane kao A. Sa rudnika Stara jama nema transporta.5 do 6. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom.46 6.3. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3.114. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi).68 26.7.5 KM/t. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” . NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 .12. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom.09 3. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova.12.115.25 64.115. Debljina me usloja je 35 do 40 m.43 30. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami.6.114. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.5.65 61. Broj zaposlenih na dan 31. Rezerve uglja rudnik “Bila” red.15 35. Tablica 3. u kojima se izvode radovi.2006 147 140 3.30 25. postao samostalan rudnik.07 52.Cijena ovakvog transporta je 1. B i C1 i date su u tabeli 3.12. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena.Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8.5 m. Ležište strmo pada na jug.5 m a Glavnog od 7 do 7.2005.52 55.2005 31. godine (tablica 3.55 23. bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999.) Tablica 3.88 42.3.56 3. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona.Bila Rudnik Abid Lolić. tako e poznat kao Bila.

72 20. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice .36.117.118) Tablica 3.u.117.116. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18. 42% 10373. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%. 76941 76941 Tablica 3.s.s.u.s. 41% 26808.) : Tablica 3. t. 71842 71842 2006 t. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.51 22.u. ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1.s. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t.u.s.08 59.s. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3.u.116.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor.41 30.3%. t.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354. i 3. 47869 68326 116195 2000 t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 .s.86 4.s.u. 17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.118.93 47.u. t.u.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.

120.37 Tablica 3.u.) Tablica 3.u.34 47. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.27 40045.2 85 6731.873 60726. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.24 64 26665.17 66551.r.40 48049.r.godina.2000-2006. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990.r.67 42344. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.r. 2000-2005 god.) Tablica 3.r. 75434 75434 2006 t.u.00 100.42 26.121.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.66 100.319 74714. t. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3.58 55000 59875 41485.58 73.16 76831 61375. 52.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .u.63 79 15455. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52.r.r.479 42155.3 90 5873.16 63 24396.5 69 18322.121.r.119.2 69 18389.u.u.1 59784..u.8 46842.120. 49305 71742 121047 2000 t. Plasman uglja po potrošačima 1990.2000-2006. t. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. t.119.u. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3.137 53910.

2005 31.. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 .12.122. Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima). suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine.Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.12.2006 269 284 3. odvodnjavanje jame. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.12.3.godine (tablica 3. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju. otkopavanje uglja (komorna metoda). transport gra e i repromaterijala. snabdijevanje pogonskom energijom. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona.1. Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ . Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31. Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20.7.122) Tablica 3. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t).2005. provjetravanje jame.140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3.7 KM/t na 100 km.37. uključujući i prevoz do TE Kakanj.000 tona. Cijena transporta je 7.

r.u.m 996399 996399 2005 3 m č.u.u.K: „Dimnjače“.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 80050 80050 2001 t. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%.123 i 3.r.3. 2000 3 m č. Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok. Plasman uglja Tablica 3.godini iznosio c. 2000 – 2005. 94942 94942 2002 t.m 687025 687025 2004 3 m č.u. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4.m otkrivke. tj.a. 59887 30198 23041 113126 2001. 128687 140254 2003 t. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3.r.38° na jugoistočnom dijelu ležišta. 683981 683981 2000 t.c.m 397449 397449 2002 3 m č. 52330 52917 27730 132978 2005. 136755 390964 156262 683981 2000.123.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002. 139142 139142 2004 t.m 555387 555387 2003 3 m č. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990.8 km2. 230346 230346 Tablica 3.u. 2003.r. godina.u. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m.r.8. 302168 302168 2001 3 m č. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas.125.m . Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19.m 1048120 1048120 2006 3 m č. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno.2005 godina) otkopano je 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 .124. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m.rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004.124.125.m . Tablica 3. godine.548 m3č. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 .9 m3čm/t uglja. Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939. 153695 153695 2005 t.986. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990.r.u.r. 20%.r.u. Produktivna površina ležišta iznosi oko 0.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č. na prostoru sela Rosulje.5 m. u tabeli 3. 196272 196272 2006 t.683 t (period 2000 . Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P.

126. 2002. Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17. 2004.38.).12. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 .2005.12. 2005.K. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.1988. Ukupno TE Slika 3. godine.127.126. Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31. Rezerve su sa stanjem 31.).800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990. godine iznosile (Tablica 3.127. Rezerve uglja na P.127. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88.1987. Tablica 3. br. 2000. godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3. Godina 2003.11. Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red. 2001.

12.28 18. Tabela 3.628 6.99 35.27 52.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3.48+0.129.52 30.12.84 0. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.73 16.) Tablica 3.42 0.2005.88 0.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager.77 1.23 31. godine dat je u tabeli 3.20+0.2006.62 1.93 48.15 2.128. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.2005 207 31.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 .12.12.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h). Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.95 0.00 10.92 3.56 4.128. godine i 31.12 34.129.

321 49. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.353 t/m3č.703 30.131.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č.714 108. 26. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja.u.r. godine.131.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č.m 2000 3 m č.538 2004 3 m č.000 Tablica 3. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 .r..m.u.644.221 9.r.r.m 36.432 2005 t.41. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.683 24.100 36. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja.424 28. Do 31.312 5.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t. t. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini.403 Ostvareno.r. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888.781 47. 2000 t.120 31.845 31.m. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.629 26. U Livanjskom ugljenom bazenu.941 2001 t. otkrivke. t.130. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom.u.m. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”. razvijena je Prološka ugljena zona.210 9.216 5.m. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.808 2006 t.u. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č.370 109. godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n.r.833 9. 26. u centralnom dijelu ugljenog bazena. otkrivke. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č.12. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31.824 12. Tablica 3. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja.638 17.m m č. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”. 2000-2006.m 10.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č.759 19.u.m.u.223 7. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2. a eksploatacija lignita 1974.020 6.m 22.487 20.r.861 25.m * ** 2001 3 i m č.9.859 81. 27. 42. 29.r. Unutar Livanjskog krškog polja. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu.3.m 60. i 3. u jugoistočnom rubnom području.u.310 Ostvareno. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.130. Na slici 3. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom.946 t/m3č.471 45.m.692 2005 3 m č.m 70.007 179.108 35.714 22.3. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja.u. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište. godina je prikazan u tablici 3. 30.495 2006 3 m č.12.435 58.

013 2005 47.8 12.000 20. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”.372 90.530 72.428 2004 32.322 73.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3.892 76.543 23.133. prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja.244 28.000 80.424 23.12.124 80. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t.9 8.400 0 81.2 6.133. 2000-2006 godinu Tablica 3.000 70.909 32.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004.436 kJ/kg 14.400 2000 32.000 40.320 13.020 2006 59.3 9.923 2005 kJ/kg 12. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3.2006.) Tablica 3.766 35.102 2001 31.746 32.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.816 73. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81.335 25. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.211 Godina 2002 2003 38.39.4 27.000 10.969 2004 kJ/kg 13.366 24.132.4 10. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 . godine otkopano 84 223 t uglja.000 30. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.904 4. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13. U periodu od 2004 do 31.746 74.000 Ukupan plasman TE Tona 50.597 2001 kJ/kg 12.000 60.005 53.9 3. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13.

415 0 47 47 1.141 91.m.183 18.m.40.135. Tablica 3.134.274 75. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 .134.919 20 68.506 93. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3.Do 31. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t. otkrivke sa odnosom 1:2.139 75.946 t/m3 č. br. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16.485 68. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3.434 68.505 91415000.12. 98% 2183000. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.865 318 2. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č.645 11. 2% 1111000.2006.485 79.

transport i odlaganje otkrivke. Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju. odnosno odlagališta.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table . bagerovanje (utovar).. klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi). transport i klasiranje uglja.135.45 32.65 28. Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).96 17. miniranje.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.78 4. Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina.00 46.64 1.03 15 067 Mrki Lignit 39. a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice.40 18.16 65.00 13. Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima.33 2. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3.Elaborat o kategorizaciji. transport i odlaganje otkrivke. Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 . Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16.28 50.

136.12. Separacija je puštena u pogog 1985. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 . 119 Broj zaposlenih 31. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.136.2005. Tablica 3.2006.12. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu. godine. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31.Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom.

Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3.41.

u.3.2 2006 1979 575 1958 358 98.4.u.rovni ugalj 2002 2003 t.r. godina je prikazan u tablici 3..1.m 2 624 553 2005 3 m č. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č.r. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1. 1 743 216 2005 t.139.m m č.6 2004 1743 216 1723 832 98.u.137.138.2000 do 31.r. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta.r.12.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.m 3 569 061 2001 3 m č.u.137 i 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t.9 2005 2044 445 2027 248 99. godina Tablica 3. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m.4 1 982 563 1955 526 98.m 3 492 369 Ostvareno.92 t/m3č.r.2000. t.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .r.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120.2006. Tablica 3. 1 763 472 2001 t. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.u.u.m. Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99. 1 979 575 Tablica 3. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B. 2000-2006. 1 797 825 Ostvareno.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno). Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3. godina U promatranom periodu od 01.u.2 2001 1797 825 1775 425 98.138.m 4 475 914 2006 3 m č. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13. otkrivke (za isti period).01.r. 1 420 970 1 982 563 2004 t. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. 2 382 555 2000 t.m 4 387 290 2000 3 m č. 2 044 445 2006 t. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.r.u.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.m.4.

godina iznosi 8178.141. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 . god. Tablica 3.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005.140) Tablica 3.42.141.2003.5 kJ/kg. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji. godini (tablica 3. eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006.god). Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3.140.12. Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .59 0. sloj 37.10 0.83 30.8 4.71 1.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.12 15.22 0.33 53. 15% 37380000.43 42.47 17.43.83 11.97 15.46 1.17 8.64 36.12 0. sloj 16.30 0.99 1.m.63 0.92 7.20 32. 10% 278539550.60 1.62 7.90 27.89 Povlatna zona 34.12 Prosjek za basen 22.13 34.46 1.26 1.41 51.67 0. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.38 16.68 45.56317000.82 0.35 5.59 0.96 1.79 35. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.45 1.52 10. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.142 Tablica 3.22 2.27 12.97 17. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp.20 1.46 1.83 I pod. godina od 1792082 tona.54 18.18 11.91 13.85 11. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.93 0.49 21.11 14.56 1.45 II pod.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.40 0.142.9 7.60 24.17 5.54 1.64 13.56 35.37 1.96 1.38 12.

transport i odlaganje.2. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja. 661 3. godine. a sastoji se od bagerovanja i utovara. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani.864. dolinom rijeke Janje. hidrauličnim bagerima.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani.12. odlagač. godina U promatranom periodu. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište.12. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41. 547 Broj zaposlenih 31. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove.447 m3č. Prostire se od sela Džemata prema jugu. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice.2005.2006.143.66 m3č. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 .315. sistem etažnih. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom.m. 2000-2006. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4. Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka.143 Tablica 3. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“. zatim preko Priboja.813 t uglja. otkrivke. magistralnih i odlagališnih transportera. od 2000 – 2006. buldozer.m/ t. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. pretovarivač.4.

1186549 Ostvareno. 1826890 2000 t.u. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t. 1193381 31231 1224612 2001 t. 1826890 1826890 2000 t.m 5910041 2006 3 m č. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 1138064 56031 1194095 2005 t. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t. 1533488 Tablica 3.Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.144 i 3.r.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.r.m 12561772 2000 3 m č. t. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č.. t.r.6 2005 t.146.r. t. t.145. 1073701. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 .7 1313281 1145928.u.u.m m č.5 2006 t. godina je prikazan u tablici 3. 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t.r.m 5866200 5491500 2004 3 m č.u.146) Tablica 3.u.r.m 5819450 2005 3 m č.145. godinu (tablica 3.r..r.u. 1052774 58942 1111716 2006 t.u.m 6186600 Ostvareno.2006. 1168486 1226377.m 4838551 2001 3 m č.u.2000 .144.44. Tablica 3.

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3.147) Tablica 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red. Tablica 3. 5. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1. 24% 17657000. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4. 2. 69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006.148. 7. 6. 3.45.147.148. godini (tablica 3. 8. 7% 186544000. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000.

unutrašnjeg odlagališta.3794.07 0.59 10. transport i odlaganje.27-23.13 0. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces. bagerovanje.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .97-29.27-3.39-1.53 4.36-4.83-39.15 8. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug.53-22.44 2.10 6.97 37.87 0.74-44.Svodni Elaborat o klasifikaciji.27 28.48 29.46 11.39 17. .45 41.91 8.90 3.00-41. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.68 0.22 4.Elaborat o klasifikaciji.24 53.01-0.12 3.01-3.99-12.84 Vlaga Pepeo Sagor. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0.78 17.71 0. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog.83 52.09-4. transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.59 0.63 3.20 47.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo.29 23. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m. a sastoji se od bagerovanja i utovara. Materije Isp.65 23.20-1. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.13 6.46-19.05 1.50 39. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani. utovar.75 11419 20.05 Elementarni sastav uglja 27.38 6.54 18.14 28.74 Ugljevik – Istok 33.76 30.01 1.64 2.Elaborat o klasifikaciji.53 30. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.60 7. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 .Istok.58 0.72-27.19 17.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29.44 5.34 11.149 Tablica 3.13-25.07-6.20-20.91 16.149.07-2.44 O/10.75 N/0.57 3.75-4.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3.65 11. .97 28.11-35.22-0.17 O/14.79-21.68 21.28-40.28 7.52 0.

150. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 . Ukupna visina etaže na uglju je 10 m.12.2006. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m. 31.2005. Tablica 3.12. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.150. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima.

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

00 kJ/kg zaprem. -sagorive materije………49. gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi. koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona.).43 %.359.masa……… 1. Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga………….40 %. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 .99 % GTE………………12. 11% 452864405. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja. 2. koks……………… 38.756. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno).m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj.88 %.19. 53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4.83 %.88 %. proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni.200 tona (tj. -pepeo………………….32. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno).471 tona.28. -isparive materije………. 36% 664714045. sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture).1. što se vidi izvjesno. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10.Guvna.139. -C-fix……………………19.000 radnih sati/god. U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).494. specifični utrošak topline=10.294.660 kcal/kg. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse. Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi ..028..32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa).24 % S-ukupni…………. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije..480 t/god. ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova.239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81.141612221. 2.00 kJ/kg DTE…………… 11. diferencijalni i eksploatacijski). preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil. odnosno za planiranih 6.

REZERVE 3.354.230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.781 t 396.2.140 t Slika 4.484.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3.098. REZERVE 959.198 t EKSP.459.807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999. REZERVE 11.Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137.197.298.093 t EKSP.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13.483.043 t EKSP.133.883 t 761. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 .

s visinskim oscilacijama do 15 m. Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 . juli 1989. godine («Geoinstituta» Ilidža).• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” . Klima je kontinentalnog tipa. Slika 4. godinu D.P. (max: 350 C. Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m). “Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo). sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983.1. Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m. Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja.m. «Geoinstitut» Ilidža 4. dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm.3. Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani.2.n. a min: -210 C). Kongora. Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm. Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu.Sarajevo – Geoinstitut. a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom. Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991.god). Lipa.

1976. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956. Republički sekretarijat za privredu. Sarajevo. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama. Sarajevo. Sarajevo. Elaborat o klasifikaciji.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora . Sarajevo.Institut za geologiju. izvještajima i naučnim radovima. 1976.. Geoinženjerig Sarajevo. Geoinženjering Sarajevo ..4. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna.Institut za geotehniku i hidrogeologiju. Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 . 1978. Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju. Sarajevo. Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. do 1978.1978. 1978.Institut za geotehniku i hidrologiju. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1. poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija. Od tada je u više navrata istraživano šire područje. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno. Geoinženjering – Sarajevo .Duvno u 1975. te od 1975.1976. do 1964.12.

Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study . godine.47 27.39 24. koja slijedi: Tabela 4.2. prikazane u tabeli br. godine).1. maj1998.72 31. (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”. Mostar. 1978.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno. te hidrogeološki podaci o ležištu. ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 .06 Sumpor Suk % 2.50 Vlažnost W % 33. 1986. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno.44 38.22 0.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup.06 1. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina.87 1. Sarajevo.55 36. Pregled. Institut za rudarska istraživanja Tuzla. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31. juna 1998. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”.Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka.11 35. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina.

Ugljeni sloj je definisan. Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve. Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 .5. da sva jalovina debljine do 0.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.5 m se tretira kao ugljeni sloja.

vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000.Sanski Most.3. Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj.3. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4. pepela A = 28. 14% 765810000. Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe. Asfaltnim putevima Bosanska Krupa .78%. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg).48 godina ~ 36 godina. godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona.4. u Prijedoru. Uz navedene godišnje potrebe za ugljem. Tabela 4.3.Sanski Most . Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani. Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku.Lušci Palanka . Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 .1.22 kg uglja za 1 kWh neto energije). vlaga W = 33. te Prijedor .Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine. Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW).podinskog sloja. (1. 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4. Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg. 4.6.

303 1.000 27.37 4.043 2.96 21.001 10. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.44 22.64 21.000 122.84 4.27 24.54 22.03 24.609 48.731 14. REZERVE x 1000 t EKSPL.28 4. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja.953 68.73 4.13 4.91 KVALITET PEPEO S % % 23. REZERVE EKSPL.365 28.3 24.45 19.744 25.449 4.875 16.19 25.01 24.57 4.5.145 576 3. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.952 VANBILAN.908 4.599 7.648 20.246 15.48 3.003 13.124 27.062 1. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.461 85.400 17.425 662 4.462 22.26 23.44 12.889 12.843 16.17 14.22 24.786 13.08 5.524 2.461 10. 9% 12246200. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .09 24.32 12.65 24.183 10.83 4.111 13.874 46.32 4.154 6.11 25. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.4. Tabela 4.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.47 23.595 12.111 12.000 3.45 21.16 24.786 13.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.96 26.283 8.16 13.4. U tabeli 4.722 1.461 30. GUB.671 68.81 13.149 3.6 23.78 21.000 VLAGA % 25.065 12303000.7.58 4.26 4.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.029 113.505 10.88 25.257 25.18 21.655 12.26 22.13 5.588 12.432 12.03 23.97 15.77 3.13 DTV KJ/kg 11.89 3. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999.09 25.

98 32.03 13.09 12.901 14.92 2.67 13.000 78. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .435. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.68 39.6.410 17.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14.939.15 3.80 12.000 58.916.012.050 15.65 31.146 11.056 12.000 35.19 25.000 29.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.01 25.000 3.8.000 39.36 1.122 12.07 2.79 17. Tabela 4. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.105 13.54 1.59 26.623.39 % 39.99 32.32 1.43 32.955 sitni 23.023.90 133.092.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.000 81.000 45.37 vodonik % 3.21 13.000 1. prikazana za period 1981 do 1996 godina.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.519 13.49 39.83 sumpor sagorivi % 1.092.37 12.66 1.00 12.716.779.33 kiseonik+azot % 14.93 % 13.000 9.62 14.78 3.217.600 14.23 2.840.02 33.37 ugljenik % 38.5.57 11.91 23.02 2.8.88 2.608 12.219 13.Tabela 4. 4.62 2.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.7.7.876.769 Tabela 4. Tabela 4.35 3. i 4.28 33.000 25.03 % 3.562.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18.59 33.32 33.09 % 3.63 pepeo % 8.59 32.80 2.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15.30 20.000 10.500.481.13 20.000 4.98 1.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.000 20.000 5. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.523.02 % 9.828.458 15.565 12.27 13.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.54 17.73 23.000 51.06 14.71 2.878.500.815 15.154 18.603.6.

„Šipad-Pilana“ Sanski Most.800 128. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.702 264.000 BROJ ZAPOSLENIH 1.000.128 226.137 144.927 73. bili su „Incel“-Banja Luka.000 t uglja i cca 2.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335.600 127.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700.720 249.859 117.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300.282 1.716 346.702 264.000. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .000 t.605 99. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.675 238.483 401. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3.300 127.100 134.000 m3 otkrivke.795 89.0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta.716 346.5 do 2.300 6.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“.532 173.515 439.757 37.128 263.241 401. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena.302 1. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59.966 262.675 178.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.

10.2 mil. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama. Tabela 4.9: Tabela 4.8. 27% 40. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije. Tektonika bazena Miljevina je veoma složena. laporca i pješčara.t. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 . a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline.2 24.1 mil.10.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2. do 2000.t.t.2. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva.1 6 15. 20% 21. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine.83 Vlaga (%) 24.7-14.8 Geološke rezerve 77.4. Ugljeno .1 Vanbilansne rezerve 15. Potencijalna ležišta uglja RS 4. Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11. 7168000 tona uglja. I u pomenutom periodu otkopano je c.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka.a.2 Potencijalne rezerve 40.1. odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče).2. 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4. Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4.8 mil.c.9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947. godine.9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4.9. do 2000.11. Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 .

5. EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .

ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih. 5. poslovni rezultati. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje. U fokusu ove analize su dakle. Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja.). Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. . finansijskih. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 . kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja. marketinških i drugih informacija. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije.Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama. Me utim. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi.). godine i 3. 2. ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. Analizu potencijalnih rudnika u BiH. Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH.analizu tržišta i plasmana uglja. troškovi. zaposlenost itd. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede. itd.analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća. Naime. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020. Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu. Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: .analizu uspješnosti poslovanja (prihodi.1. . investicije.

RS i BiH u 2005.016 1. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990.449 2006. 5.391 2.248 3. 5.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori. Federacija BiH 5.742 4.799 4.726 1.246 1.256 1.070 1.639 3.220 9. Tabela 5.229 3.354 1.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. 5.139 Bosna i Hercegovina 9.552 3.895 4.526 2.1.185 4.072 3.691 4.125 8.263 2004.447 2.785 3.579 2.227 2. 5.296 2.885 3.023 18.586 1.029 8. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.419 3.140 4.278 2005.mrki i ukupno) za FBiH.491 9.1.826 2.993 3.123 Republika Srpska 3.955 5. i period 2002-2006.279 4.916 2002.225 7.606 2.005 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. 13.134 2. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 .893 5.305 1.141 10.422 7.232 4.617 4.247 2003.

381 135 RS 4.787 81 1.482 85 1.159 7. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.142 93 152 5 BiH 9.721 84 1. str.924 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi. FBiH i RS 2005. Tabela 5.086 281 RS 3. FBiH 5. 2006. godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja. neravnomjernost toka realizacije itd.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti. 105 EIA. FBiH 5. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu. Češku Republiku. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«.izvoz BiH 9. »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 . Makedoniju.mrki i ukupno) za FBiH.370 3.995 8. Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije.071 3. RS i BiH u 2006..579 79 934 276 2006.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .789 4. Bugarsku.2.2. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.

286.492 914.228.12.3.013 187.zemljište .115 233.367 1.239 273.737 1.093 13.oprema . zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.475 202.004.248. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005.143 1. godine u F * BiH.256 797.3-a. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.505 206. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005.374 920. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju.759 1.214 12.060 4.568 3.206.956 4. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.324.548 17.102 277.222 116. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme).455 4.640 31.328 187. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 . RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .111 845.220 402.874 783.667. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava.585 389.043 31.177 19.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26. Tabela 5.gra evine .548 1.863 842.102 1.521 24.978 2.2005.386 13.689 497.635 13.857 1.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima.657 224.582 3.478 1.753 227.162.172 1.430 656.714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS. Osim toga.740 40.341 550.642.911 614.625.

585 43.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.209 345.199.2006.830 16.379.658 589.oprema .351 996 802.138 2.801 216. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .187 264.903 647.413 5. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .gra evine .4.616 195.847 905.327 1.334 3.000 268.223.557.571. godine Tabela 5.252.027. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.537 4.589 5.432 11.995 21.806 195.759 31.187 1. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.317.197 799.331 769.5.416 11.3-b.881 2.398 4.978 1.732.251 4.690 3.300.388 1. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.12.589 196.281 224.368 181. godini u F BiH.622 350.767 12.468 1.916 191 757.645 116.917 898.221 15. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.187 532.zemljište .778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.201 238.830 1.013 473.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.

731 528.616 2.751 905.008 775 5.994 275 811 46 9 16. onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5.215 186.809 785.512 536.2005. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. dinamika ukupnog broja zaposlenih.690 1.626 0 13. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.955 1. 2. BiH 2.2006. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1.912 272 782 48 8 16. Dr.185 FBiH 2. sudeći prema prikupljenim podacima. 4. 5.407 555.12.427 115. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 .318. BiH FBiH RS 1. Obaveze 2.955 0 9.343 871 6.222 295.116 51.112 FBiH 2. Zaposleni 31. BiH 2.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2.732 2.4. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti. Tekuće obaveze 2.154 811 5.828 169. struktura zaposlenih. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.803 1. i 2006.718 13.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2.686 9.086 884.056 220.364 179 633 37 7 13. Tabela 5.552 3.492 437.Vlastiti kapital 2. 6.741 44.813 933. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.574 340.321 495.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje.817.311 49.626 1.12. 3.281.214 968. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH.029 271.731 1.12.406 1. BiH FBiH RS 1.536 44.277 99.517 Zaposleni 31.645 3.5. 8.188 831 6.712 321. 9.463 31. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu. fluktuacija.483 440.324 790. Struktura izvora sredstava na kraju 2005. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005.12. Toga se.874.304 1.2.3.315 141.408 183 605 37 7 13.2006.2005. 7.1. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih. iskorištenje radnog vremena itd. i 2006. Dugoročne obaveze 2.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora.

Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 . itd. godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.6. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima). broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću. Što se ostvarenih plaća tiče one su. Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća.7. Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005.

6. sirovine. stepen ekonomičnosti poslovanja.635 195.924 38 10.632 0 117.936 38.025 26.122 58.932 75. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad.695 19. Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja.223 21 1. i 2006.093 8.236 23. FBiH 2006.570 6.488 0 116.610 169.489 51. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal.076 8.591 7.697 25. predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju.428 15.466 26.354 2.624 76. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje.079 7. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.276 34. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih). nivo produktivnosti itd.793 6. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5.002 42.097 19.114 8.236 51.634 30. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59.844 50. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.430 2.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 .653 24.095 38.751 99 98 108 63.584 370.443 407.Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore.248 227.443 525. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje.033 57.467 31.444 8.287 54.319 43. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata.446 29.930 32.584 487.972 192.331 62.

Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. godinu Veličina. RS i BiH za 2006. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima.8. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja. RS i BiH za 2005. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.sirovine.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 .sirovine. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. tehničku opremljenost. iskorištenje tehničkih kapaciteta.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5.9. Pored toga.

Obaveze prema dobavljačima 66. Bilans stanja sa 31. proizvodnost rada itd.12.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005. pouzdanost.788 107. Uopšteno rečeno. obaveze 3.471 40.2006.2006. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5. štete i sl. br. razumljivost.428 57.216 145. ročnosti.782 161. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska. Od njenog volumena. važnost.892 3.) enormno visoki.).12.406 21. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike. Tabela 5. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1. poravnanja 5.942 4.270 62.12.2006.167 5.2005. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 .2005. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr.037 13.931 1.846 61. rente i 109.348 514.886 479.162 68.815 50.8. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31.zaposlenih. UKUPNO 545.12.191 6.819 505.685 59.754 Eksproprijacije. 161.12. Kao što je poznato priznavanje.481 186.624 7. uporedivost itd.702 21.738 124.622 114. i 31. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije.000 2. štete. i 2006.162 35. procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost. najčešće ovise poslovni rezultati. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja. Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti. Obaveze prema bankama 135. Dug sa 31. Pregled obaveze na dan 31.167 57. i 31. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr.12.194 588 187. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje.465 53. zdravstvo. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka.7. itd. dinamike.2005.036 1.

397 552 884.456 2. Stalna sredstva 1.834 81. 14.448 83. Zalihe 2.809 437.740 1.430 6.873 793. 6. Tabela 5.157 2.712 49.787 97.651 3.492 186.741 295.636 148.643 86.542 103.532 22. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005.552 97.788 2. 3.137 92.086 495.146 108.464 69.843 521.626 1.525 46.2006.392 594 10.757 285. 11. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1.495 96.727 785.837 297.198 10.486 115.586.160 11 35.828 321.552 1.764 94.2006.360 185. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema.783 2.814 55.820 14.321 536.801 109.210 32. i 31.490 207.12.401 RS 802.675 332.009 37.239 11.751 PASIVA 528.536 0 933.12.307 201 786. i 2006.111 56.2006.167 8.117 774 28.681 41.Modul 8 – Rudnici uglja Red.835 39.813 1.937 1.029 13.874. remont mašina i ure aja.168 37. 9.246 905. 13. FBiH 801.817. FBiH 31.695 9. broj OPIS BiH 3.877 549. Nematerijalna sredstva 2. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1.786 4.968 24. gotovine 4.120 42.520 58.698 25.068 1.960 10. 10.297 102.626 905. Tekuća sredstva 1. 8.777 RS 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 .590 996 81.254 18.421 45.636.483 220.991 9.068 845. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.874.047 7. Upisani a neuplaćeni kapital B.788 41.2005.109 425 3.955 884.580 27.894 59.968 6.306 306 968. 7.222 9. Materijalna sredstva 3.410 15.569 188.779 46. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3.595 202.274 333. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu.022 46.563 75.404 74.787 2.116 271.727 0 A. Finansijska sredstva C.9.2005.154 71 933.463 790. Kapital B.823 2.668.12.414 229 11.351 117.277 141.318.345 48.086 74.029 44. 4.12.2005. OPIS BiH 31.513 1.944 38.924 294. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.650 5.057 185.616 22.813 74.798 15. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu.463 0 BiH 1.056 51.574 44.320 28.282 213.487 14.763 3.780 26.12. 15.215 44.863 842.701 9.682 1.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«.817. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2.311 0 968.913 3.207 1.736 1.315 340.604.214 89. Bilans uspjeha sa 31.955 1.820 364.398 1.961 339.145 96.477 539.046 1.353 1.622 320.427 169.723 85.197 799.339 19.718 13.152 6.286 131.008 349 24. 2.751 89.467 29.714 1.407 115.529 90.955 52.686 9. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije.324 440. i 2006. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme.777 31.778 39. FBiH AKTIVA 822.401 31.445 4. 5.090 2.512 99.281.214 1.999 52. 12.740 1.731 555.422 60.484 145.551 623 1.12.036 0 31.567 8.

481 45.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.ekološko investiranje.316 4.075 10.425 1.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5.749 21.118 35.227 8. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.255 3.509 32.898 35.734 B.10. i 2006.374 286 2.075 7. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.352 27.425 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.683 2.339 3.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2. 2006.809 13.251 6.284 13.535 6.482 3.828 10.677 6 UKUPNO 55. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita. itd. Imajući me utim.155 16.453 55. i 2006 GODINI Opis 2005.182 42.008 86 Oprema 45. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1.901 5.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 .350 3.056 36.795 21.646 28.284 34.511 42. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.309 56.000 Usluge trećih lica 3.815 1.567 2.809 35.800 5.937 4. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.795 15.660 1.094 1.823 78 5.863 1.954 71. Tabela 5.

Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta.987 3.1. 3. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. gasifikacija nekih prostora. Banovići i ur evik u 2005.114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. «Banovići» i « ur evik») su u 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5.2.11. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990.2.2. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka». 3.) Tabela 5.10.44 miliona tona uglja. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 . itd.124 78 588 275 2006. godini). mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka».928 3. Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006.izvoz 2005. godini na tržište plasirali cca 3.8% ukupne proizvodnje u 2006. Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6. «Banovići» i « ur evik» 5.93 miliona tona uglja što je za 1.1. godine kada je na tržište plasirano 8. godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«.

11. Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 . Ulaganja 2.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31.3. 368.12. godini rudnika: «Kreka».648 6 14.4. Tekuća sredstva 2.2006.2. «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1.364 495. Struktura sredstava u 2005.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja.117 52.1. Zalihe 2. Gotovina Ukupno aktiva: 31. 380.Stalna sredstva 2. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.243 97.445 37.1. Potraživanja 2. Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006. godini 5. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%. Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%).2.2005.348 61 7.931 56. Banovići i ur evik u 2005.2. i 2006.12.081 114. Tabela 5.12.949 43.919 465.

897 22.114 18. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.167 73.489 516 336.zemljište .977 939 354.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.928 1 516 2.oprema .739 169. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.135 95 19. Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 .115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .874 27 99 2.079 74. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.973 176.288 (u 000 KM) 31. „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.121 1. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.13.789 42.2006.323 73. «Banovići» i « ur evik» 31. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.12.254.gra evine .071 26 2.967 353.13.930 81.465.099 335. godinu u rudnicima „Kreka“.572 85 73.12.167 0 696.257.449.258.280.342 76 1.167 73. u odnosu na prethodnu godinu.167 691. godinu u rudnicima „Kreka“.246 939 2. Struktura stalnih sredstava u 2005. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. i 2006.2005. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».12.

Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».21 0.619 20 71. 5. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV. U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju.12.12. a nakon toga VKV radnici. i 2006. Dr.059 52 90 2.42 4. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31.196 radnika).12.2005. odnosno 2006.00 1.1.58 0. Tabela 5.18 5. (8. Zaposlenost.39 11.151 radnik) i narednim godinama.2.364 108 108 Ukupno pasiva 495.685 52 243.875 918 95 418 25 5 8. SSS.030 100 465.28 43. 4.695 15 72 2. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4. Dugoročne obaveze 99.48 24.948 876 87 442 25 6 7. Po pojednim preduzećima posmatrano. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005. 3.066 32 171. Struktura izvora sredstava u 2005. 6. Tekuće obaveze 159.901 radnika različitih profila.435 1.09 1. Broj 855 367 3. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Tabela 5.460 1.901 31. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih.12. Ukupno: 31. % 9. % % Index 1.32 0.688 94 94 5. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 .31 0.14. (cca 18 miliona KM) do 2006.345 48 222.629 48 94 2.3.15 23.200 radnika krajem 2006.018 odnosno 7.Vlastiti kapital 236.2006. Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1.15. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001.2.2005.00 Broj 744 338 3. 7. bilo zaposleno 8. godine (cca 21 miliona KM).65 11.018 % 10.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002. godini za rudnike: «Kreka». godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004.06 100.teret kapitala).08 100.45 1.66 4. 8. 2. 31.2006. iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006.59 43. (8. Obaveze 258. 9.10 5.1.

Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5. godini 663 KM («Banovići»). «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 . Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005.192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima.16.godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006. Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5.14. godini). «Banovići» i « ur evik za 2006. i 603 KM u 2006. Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1. «Banovići» i « ur evik za 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».15.

5.517 9. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal.717 25. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005.476 16.17.647 27.). društveni standard.1. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».330 8.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 . energenti.135 1. Zajedničko im je me utim.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005. 1. Tabela 5. zatim troškovi osnovnih materijala.953 28.4.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006. amortizacija itd.045 122.866 36. starosti opreme itd. metoda otkopavanja.Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova. 1. iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju.443 267. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima.233 750 713 890 2006.584 241.2. »core business«-a (transport. 32. administracija itd.431 21. U Rudniku »Kreka« ona npr. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv.277 7.742 29. 375 320 420 79 - 2006.284 106.585 4. 30. sirovine. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje.

51 2005.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006. interna realizacija.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 . 2006.02 0.94 0.7 67.06 2.20 1.07 72. «Banovići» i « ur evik“ za 2005. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.19 3.85 0.33 4.18 -18.19 67. Tabela 5. 2006.46 -0. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja.18.16.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.25 3. i 2006.77 0.89 5.99 3.52 69.52 70.84 3. Index 57.66 -25.16 6. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005.93 56.92 3. 38. 42.14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005.32 4.47 4.67 -1.27 57. Index 62.85 -2.sirovine.45 61.82 -1. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».46 4. vanredni prihodi i sl.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.16 4.

2.349 221.5.2005.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31.853 3.2006.19. Obaveze na dan 31. 6. Doprinosi (PIO.121 73. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan.556 22. Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju. 106. godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala.2005. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima.249 2. 5. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006.1. i 2006.12. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006.185 16. godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima. i 31. 5.650 217. U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br.526 30. Tabela 5. odnosno 2005. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 .12. Pored toga. zdravstvo.6. 1. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91.639 69. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.12.5. Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda. Vrsta obaveza 31. godine u rudnicima: «Kreka».1. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006.2. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća. štete. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala.12. 4.2006. 3.279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2.941 22. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima. Obaveze rudnika krajem 2005. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM).

688 72.941 2.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368. Finansijska sredstva C.066 495.182 213.648 6 14.467 97.699 4. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1. 13. % Index 380. 11. Materijalna sredstva 3.734 224. Kapital B. Upisani a neuplaćeni capital B.949 43.030 83. Obaveze 1.2005. 14.445 37.059 71.781 14. 222.348 61 7. Tekuća sredstva 1.200 29. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».464 4. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31.364 465.655 21.195 2.081 25 363.983 2. broj OPIS 31.751 31. Potraživanja 3.117 52.243 27 364. 12.554 197. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re.954 2. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. 8. 9. % AKTIVA A.12. 3. Ulaganja Gotovina i 4.892 16.12.919 465.749 3.030 236.629 243. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».20. 15. Tabela 5.164 114. i 2006.12.12.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2.619 159. Stalna sredstva Nematerijalna 1. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A.738 11 19.21. 2005.345 258. 10. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.2006.030 2. 5.364 495.212 21. 2006.059 761 7.695 171.490 2.638 19.183 18. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 . 7.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005. 6. 205.688 222. sredstva 2.931 56. godini poslovali s gubitkom.911 23.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. 4. Zalihe 2. Dugoročne obaveze 2.850 311 7.019 243.685 99.

2.7. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.287 100 3.327 10 83 2.22.368 100 149 B.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 . «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23.660 27. Tabela 5. godina % 2006. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3.746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2. Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.654 50 3.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1.560 10 204 UKUPNO 16.252 8 2.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7.289 91 90 Usluge trećih lica 3.269 75 18. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12.373 100 24.1.5.

«Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Zenica i Bila u 2005. 1. «Kakanj». Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».23. Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje. prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%.1. Rudnik «Breza» 45%. Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine).334 86 221 1 2006.2.556 1.494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Rudnici srednje Bosne: «Breza». «Kakanj». 1.2.699 1. I pored toga.17. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5. Tabela 5. maloprodaja) . a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 .izvoz 2005. Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza».2.2. Kakanj.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%).

731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955.2005.zemljište 110. Gotovina 871 0 1.4.2.624 80.12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31.483 380.433 5 134 2.ostalo 344.379 87 216. 31.905 58 955. godini rudnika: «Breza».24.2.052 2 85 2.12.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31.147 113.643 11.179 50 Dugoročna 12.908 95 391. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza».974 110. Struktura sredstava u 2005.392 178.18. godini 5.504 3 19.502 60 . Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.289 1.316 2 7.1.828 397. Kakanj.147 0 . Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 .2005. Ulaganja 2. Zenica i Bila u 2006.391 93 95 2.849 72 291.974 0 113.oprema 209.3.750 391.838 27. Potraživanja 14. «Kakanj». Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.857 58 944. i 2006. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi.2.12. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».Stalna sredstva 410.377 161. «Kakanj». Tabela 5.146 0 132 Ukupno aktiva: 434.599 100 419. 31. Tekuća sredstva 23.760 410. Tabela 5.631 7 117 2.2006.25.655 48 323.174 10.691 5 27. % % Index 1.815 3 razgraničenja UKUPNO 970.345 86 .12.295 33.2.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%.664 72.317 10 11.2006.gra evine 290.831 75 . Zalihe 8.

Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica». Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005. godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 .26. Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj». Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila. godinu u rudnicima Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006. godinu u rudnicima Breza». «Breza» i RMU «Abid Lolić». «Kakanj».19. Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006.20. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Kakanj». «Kakanj». Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».

00 Broj 1.12.02 1.23 0.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina. 5. Obaveze 2.2. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd.34 9. % 22.65 8.23 0. 8. 9.12. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.25 14.04 100.) Tabela 5. 4.17 0. Dr. 7.053 798 478 83 174 12 1 5.268 65.12.857 103.19 1.2.599 % 61 39 15 24 100 31.2006.34 0.675 113. 266.48 3.177 428 2. Kakanj.99 9. 31.1. Broj 1.143 798 480 79 169 12 2 5.Naziv izvora 1. plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5.00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».514 434. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. «Kakanj».62 8.371 64. Dugoročne obaveze 2.206 435 2.2006. 3.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 .21.754 179.12.27.2.2005.2005. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr.204 31.59 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.228 168. 6. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1. Zaposlenost. 2.17 40.45 15. Zenica i Bila za 2005.02 100.593 419.3.22 39.324 % 22.022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31. 239.Vlastiti kapital 2.

5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». nivoa opremljenosti rudnika itd. Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.2. Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova. dok su u preostala dva rudnika još niže. 223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora. 2006.22.28. godini).2. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.4. zatim energenti itd. Primjera radi.29.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 . proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću. Kakanj. «Kakanj». Zenica i Bila za 2006. Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom. i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005. U «Kaknju» je 2006. Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5.

943 114.936 12.236 673 5.sirovine.705 65.23. i 2006.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.911 12.964 % 13 10 8 52 11 1 5 100. 13.908 6.041 10.465 125. sirovine.194 11.343 58.00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.211 12.283 13.651 1. 15. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 . «Kakanj».Naziv grupe troška Utrošeni materijal.

85 4.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005.69 4.5 45 5. 2006.53 59 -2.2005. UKUPNO 277.54 81 4.329 100 253.00 94 106. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni. štete.352 9 107 6. 47.743 31 117 1. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53.502 8 23.204 22 141 Eksproprijacije.52 96 6.1 89 -4. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi. Tabela 5. tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou. i 2006. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila.12.5 4 Index 127 2005.416 38 57.99 105 3.18 113 3.69 4. Obaveze na dan 31.347 24 78.04 118. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5.6 100 8. 46. % 31.36 53 -0.12 91 -1. rente i 104. 67. Porez na promet i ostale obaveze 45.53 106 5. Obaveze rudnika krajem 2005.063 14 55. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.11 6.41 115 4. 65.15 -6.3 1 «Breza» 2006.36 57 -40. zatim ekotroškovi.27 -38. U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006.25 54.49 105. različite domaće banke itd.88 -39. i 2006.12.2006. Obaveze prema bankama 39. % Index Doprinosi (PIO.30.375 23 55 4.90 -0.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 .5.12.79 3.42 «Zenica» 2006.12. i 31. poravnanja 5.18 6.31. x 66 42 64 89 57.2.33 -2.). zdravstvo. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br.10 «Kakanj» 2006. 77.1 -0.05 58 -11.65 97 -11 -36 328 3. osiguranje 67.70 110 77 78 101 -65. Obaveze prema dobavljačima 21.42 -2.6 4.472 15 85 3. «Kakanj». 31.001 16 38.7 5. Japanski kredit.2006. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2. bankarski krediti (Pariški i Londonski klub.2005. godine u rudnicima: «Breza».2.3 116.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005.64 Inde x 103 2005.

Materijalna sredstva 3. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica».052 19.512 10.022 239. Stalna sredstva 1.599 100 PASIVA 266. Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja. Nematerijalna sredstva 2. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».391 63 380.317 3 23. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410.098 1.675 113. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4.12.2.2. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31.5.860 92 11.12. Tabela 5. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 . Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike.146 419. Potraživanja 3.268 65. Kapital B.857 15 103. 0 391.433 0 1. 2.32. Tekuća sredstva 1.754 179.514 24 434. Finansijska sredstva C. «Kakanj». Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH). gotovina UKUPNA AKTIVA A.371 39 64.599 100 1. 2006. Upisani a neuplaćeni kapital B.593 419. 2005.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100.6.631 7.504 3 0 0 871 0 434. Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti. godini poslovali na granici rentabiliteta. Zalihe 2.228 61 168.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A.731 0 397.022 1.691 5 8. % 31.816 27.908 95 1.316 2 14.

7. 3.777 18.644 1. 96. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza».2005. Tabela 5.2006. 7.712 38 15. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo.178 23.2.529 83 7.157 318 1.102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3.513 10.673 15.203 829 9. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.323 100 272 B. godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2. i 2006. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.940 594 6.617 11.33.458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3.34. 80.136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.979 95.815 58 4.863 70 127 UKUPNO 6.638 229 6.12.611 100 6. «Kakanj». 12.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1.789 31.174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 . 8. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005. «Kakanj».4 miliona KM. 5.613 16. 11. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4. 5.325 17.789 6.243 97.504 108. 10. 14. 4.164 266 1. 9. 6. 2006. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH .673 79. 15. uglavnom u opremu. 13.12.169 33 1.487 109 13 151 50 2.062 100 8.584 6.320 20.

godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 .5. Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf . Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju.2. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990. i 2006.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5.1. godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5.35. Tabela 5.izvoz 2005. Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj.25.24.3.2. 246 121 49 125 2006. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. Plasman uglja u 2005. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica».

376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.12. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31.888 2.703 2.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. 41.873 8.3. i 2006.26.948 7.zemljište .307 1.533 2.1.575 22. Zalihe 2. Struktura stalnih sredstava u 2005.313 0 34.673 6.472 50.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31.741 0 31.951 20.367 101 102. Tekuća sredstva 2.873 39. Gotovina Ukupno Aktiva 31. Tabela 5.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.817 7. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima. 31. Struktura sredstava u 2005. Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima.646 300 71 39.961 2.309 0 103.12.122 % 82 18 8 9 1 0 100 31. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 .gra evine .224 41.833 34.2005.2.37.252 7.Stalna sredstva 2.oprema . Potraživanja 2. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.2.3.4.12.394 4.2006.542 8.12.210 10 89 48. Ulaganja 2.2.Modul 8 – Rudnici uglja 5.157 3.835 8.174 3.2006. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.2005.961 21.804 1.941 1. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.591 0 41. i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .36.

39. 2.731 39.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. 9. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1.371 10.950 4.2.12.3. Obaveze 2. 25.751 13. Zaposlenost. Dr. godine).579 48. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika.27. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima.2.12. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. 3.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5.3. i 2006. 6. 4. 33. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31. 8.426 14. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH.2006. Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006. i 2006. 7.12. 5.2006.12.38. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1. 31. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 .1.640 8.2005. Tabela 5.371 4.122 % 66 34 12 22 100 31. Dugoročne obaveze 2.Vlastiti capital 2.: Struktura izvora sredstava u 2005. Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31.2005. Tabela 5.

godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.godinu 5. i 2006.2. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.4.3. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova.28.29. Ostvareni rashodi u 2005. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.40.

005 0.08 4.12 -9.875 334 107 1. 2006.222 4.07 77 75 69. Obaveze rudnika krajem 2005.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5.25 -0.03 4.24 68 6.5.80 91 0.407 1.godina 3. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.2.31 92 3.3.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100.41.008 Rudnik «Tušnica» 2005.066 2.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.06 0.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100. 2006. i 2006.30.059 238 371 14.88 91 47. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005.52 104 0.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.sirovine.93 43.86 43. Index 47. sirovine.53 104 4.24 6. i 2006. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 .64 - 5.89 81 0. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.008 983 4.649 13.12 60.316 2.35 4. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5.225 3.godina 4.28 4. Index 78.34 4.00 2006.

12.43.12. Upisani a neuplaćeni capital B.2005.426 14. 2.906 1. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Bilans stanja preduzeća sa 31. 4.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. Zalihe 2. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.122 5.950 4. Bilans uspjeha sa 31. Materijalna sredstva 3.12.646 300 71 39.668 297 31. 6. Stalna sredstva 1.12.12.174 3. Dugoročne obaveze 2.2006. i 31. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 .579 48. 1.371 4.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.186 6.559 3 6.828 3 7. Finansijska sredstva C. 1. i 31.319 66 34 12 22 100 33. 11. 1. Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja.200 6.530 9.731 39.056 249 0 4. Potraživanja 3.12.2005 31.2006. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31. 13.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.810 2.283 11. 3.2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.371 10.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Obaveze 1. 5.640 8.12.490 0 1.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A.751 13.2005. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.703 2.12.12. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br.565 1.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100.44.12. štete.2.531 1. Kapital B.2006.948 117 31.42.394 4.2006.2005.157 3. Tekuća sredstva 1.12.6.2005.770 1.210 10 89 48.122 PASIVA A.673 111 41. Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4.622 8. Nematerijalna sredstva 2. i 31.12. zdravstvo.3.2005. Pregled obaveze na dan 31.

Investicije Tabela 5. 11. 13. 12. % Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.45. 10.809 0 721 0 1. 15. 8. 7. i 2006.jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo.207 0 1.189 468 0 958 0 332 158 - 12. TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005.076 0 1. % 2006. 9.3. 6. 14. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» . godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. 4.7. 5. i 2006 GODINI Opis 2005. i 2006. 3. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 . INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.2.2.

523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5.1. 1. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986.054 95 59 2006. 1.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz.26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.46. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . Tabela 5. Manje količine (cca 3. »RITE Ugljevik« 5.izvoz 2005.113 1. godine. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387.3. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5.31.3. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine.571 1.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.1. Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu.6 miliona KM (2006. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1.5% u periodu 2000-2006.3.

374 537 (u 000 KM) 31.603 133. Tabela 5.843 33.1.001 429.182 39 596.gra evine .507 541 517 432.063 21.253 241.12.7 miliona KM. i 2006. Zalihe 2. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1.2.603 136.oprema . Tabela 5.2005.zemljište . Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006.583 59 4. Ostalo Ukupno aktiva: 31. Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%.456 398.473 19.033 13.Stalna sredstva 2.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 .127 4.262 19. 398.32. godini 5.1.12.340 19.4.473 218. 429. Struktura sredstava u 2005.3.626 261.2.962 610.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006.236 453.598 19.2006.12.799 24.380 52 19. Tekuća sredstva 2.862 % 95 5 5 0 0 0 100 31. Potraživanja 2.212 1.12.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: . i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31. godini.564 51 1. Gotovina 2.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.340 218.528 11. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006.441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1. Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17.5% a objekata 39%. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860.127 0 4.3.432 11.48. godini je cca 61% i to opreme 59.432 4.2006. Struktura stalnih sredstava u 2005.47.2005. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838.

Struktura izvora sredstava u 2005.375 429. godini učestvuje sa čak 97%. godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006. i 2006. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu.33. Tabela 5.799 50 843. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna.49.34. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 .303 398. godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.

31.626 453.2. godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.254 17. % 5.2 1.12.50. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5.) radnika.2006. Dr. 3.7 14.Vlastiti kapital 2. 387.2006.986 25.3.12.876 55.35.2 58. Tekuće obaveze 2. Obaveze 2. 2.12.6 14.6 0.2 100. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5.7 0.8 0.1. 7.12.000 14.106 13.9 57.) odnosno 1.955 432.9 13. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.3.828 20.2 4.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5.2005.862 % 88 12 6 4 2 100 31. 8. 4.4 100. 397.2005.635 (2006.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31.3.9 4. 9. Zaposlenost. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.873 9.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 .1. 6.613 44.6 15.3 0. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja. Dugoročne obaveze 2. priprema i prateće održavanje) 2006.631 (2005. 5. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1. otkrivka.Naziv izvora 1.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5.8 1.

451 47.219 13.51.Modul 8 – Rudnici uglja 118. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005.) odnosno 46% (2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. U »RITE Ugljevik« je 2006. 4. 16% 108.455 t/zaposlenom (2005.516 8.766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 . 6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5.4.245 13. problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991. 5% 2. 1% 36.36.) odnosno 2.620 15.302 5. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih. Pored toga.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.1. 1% 42.222 33 44.088 8. 5.070 t/zaposlenom (2006. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. godine što tako e pogoršava ovaj problem. 0% 7. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1.156 3.549 3.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006.3. 57% 9.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.). godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%. 4. 14% 437.343 13. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal. sirovine.

01 0.082 t Ukupno KM/t % 13.01 0.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006.709 5.833 0.594 336 3.67 pf/KWh (2006. Ulje i mazivo 4.108 6.01 0.00 0.00 0.01 0.112.01 0. Troškovi rada 9.702 8.sirovine. Amortizacija 7. ELEMENTI 1. i 2006.00 0. Ostali promjenjljivi troškovi 5. Pripadajući dio troškova RZ 13. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.695 12. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.056 899 323 34.37. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005.01 0. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.067 50.627 12. Pomjenljivi troškovi 2.071 8.380 0.00 0. Investiciono i tekuće održavanje 8.343 4.01 0. Ostali stalni rashodi 12.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal.00 0.02 0.278 12. Negativne kursne razlike 10.690 t Ukupno KM/t % 13. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 .00 0. Stalni troškovi 6. Nafta 3.413 14.00 0.) odnosno 7.).00 0.831 1 191 8. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10. Ostvarena proizvodnja uglja 1.01 0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1.00 0.03 0.00 0.00 0.568 894 233 31.00 0.52.620 4.30 (2005.400 53.01 0. Porezi i doprinosi 11.571.

063 21. Kapital B. godina.9 miliona KM. gotovina 4. godini u odnosu na prethodnu godinu.598 19.613 44.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31. 2004.) i 3.95 KM/GJ (2005. 398.839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl.104 15.236 453.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47.23 KM/GJ (2006.12.) u (000)KM Stanje 31. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.876 55. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima.) i 32. 2005.564 51 1.033 13.12.000 14. i 2006.873 9.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1.1.862 397. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006. .106 13.2006.828 20.1. Obaveze 1.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3.6.5. Materijalna sredstva 3. 5. Upisani a neuplaćeni capital B. Dugoročne obaveze 2. Tekuće obaveze 3.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A.).370 473 33.97 KM/t (2005. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 . godine 3.843 398. Tabela 5. Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5. 2006. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. 5.). Tekuća sredstva 1. godina.219 4.54. Finansijska sredstva C. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.3.262 537 24.222 2.53.3. Zalihe 2. Nematerijalna sredstva 2. Obaveze rudnika krajem 2005.955 432.36 KM/t (2006.254 17.626 453. Stalna sredstva 1.441 387.12.799 429. godine) cca 3. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća. Istina. AKTIVA 429. pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«.507 541 517 432. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015.212 1. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: .986 25.

56.530 100 B. 9.55.860 92. projektovanje i sl. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4. 14.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4.5 miliona KM. Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1. 11.2006.208 14. rekultivacija.155 31. 3. 5.750 373 1. 81. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 .449 2.3. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3. 93.12.12.056 180 11. Tabela 5.682 1.019 2.945 2.981 1. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta. 6. 13. 8. godina % 2006. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.2005.126 143 132 80. 7.498 774 1. Tabela 5. 12. 10.851 93.096 269 967 91.1.7. 15. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0.383 1. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 4. 5.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2.

Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.2. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%. Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 .57. 1. Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo.2.38.3.2. godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. 2.d.39. Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005. »RITE Gacko« 5. i 2006.044 2.027 99 17 2006. Tabela 5.3.izvoz 2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo.980 1.2.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godini 5.1. Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .3. Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.

1.3. 392.265 20.722 21. Zalihe 2. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 .59.232 27. Tekuća sredstva 2.863 8. Gotovina Ukupno aktiva: 31.2006. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376.306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5.733 18.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.2006.135 0 735 419. Potraživanja 2.072 212. i 2006.570 17.Tabela 5. Struktura sredstava u 2005.422 24.907 574 392.965 % 93 7 4 2 0 1 100 31.2005.gra evine .12. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391. 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.40.582 134. godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.870 0 212 421.821 10.Stalna sredstva 2.4.2005.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema.12.232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .12.719 132.2.110 523 377.oprema . Ulaganja 2.504 18. 377.12.206 218. i 2006 godini za »RITE Gacko« 31.58. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.zemljište .802 43.

574 28. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31.389 26.2006.2005.62.41.12.2005.1. Obaveze 2.576 57.423 31.3. Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005.3. 362.2. 547 428 128 237 83 1.592 52. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 . plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1.2.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5.Vlastiti kapital 2.931 419. Zaposlenost. Tabela 5. i 2006.60. 368.12. godini u odnosu na 2005.458 30.61. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao.12.2006. godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006.965 % 86 14 6 8 100 31. Dugoročne obaveze 2. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.140 421. 661 415 129 244 83 1.Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.12.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika.714 24.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.

17.4 23. Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. % 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006.55 8.12.80 20.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.56 0.35 8.47 26. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005.2 3. 14.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. 18.43.77 5.42.39 0.04 27.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1. 12. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 .2006.15 0.78 0. Dr.07 100 Broj 31.Redni broj 10. 11. 15.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006.98 2. 16. 13. 31.12.18 5.75 26.24 32.423 % 4.2005.

% 2006.ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3.sirovine.Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2.) i 27.501 100 54.61 KM/t (2005. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006. . i 2006.738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini.4.2.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27.) i 3. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: .).614 18 13. godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005. i 2006.). Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3.63.010 15 201 Amortizacija 9. sirovine. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.766 5 73 3.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28.44 KM/t (2006.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3. godine iznosili cca 92.991 7 8. % Index Utrošeni materijal.47 KM/GJ (2005. Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. 6 2. 5.8 miliona KM.010 5 1.792 48 16.995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3.34 KM/GJ (2006.3.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 .44.286 16 11.

920 21. Obaveze na dan 31. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme.2006. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 . Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.036 1.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.6.2005.135 735 0 419.846 12. Dugoročne obaveze 2.12. Kapital B. Upisani a neuplaćeni capital B. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005.733 18.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377. Tabela 5.64.576 57. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392. zdravstvo.3. Nematerijalna sredstva 2. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br.12. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4. Tabela 5.504 18.306 368.279 34. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.421 21. Potraživanja 3.12. Obaveze rudnika krajem 2005.5.422 24.2. Finansijska sredstva C. 1. Materijalna sredstva 3.65.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31.12.714 24.3.232 393 391. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. i 2006.754 6.12.931 419. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. 5. Obaveze 1. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća.802 557 376. Stalna sredstva 1.2. i 31. 4. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«.592 52. 477 2.2005.216 1. i 2006. Zalihe 2.870 212 0 421. štete.66.965 362. 2. Tabela 5. 2005.2006.12.389 26. AKTIVA A. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu.265 574 27. 2006.458 30.140 421. 6.208 38. 584 4.722 523 43.574 28.5. 3.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31. Tekuća sredstva 1.863 8.

12.685 702 94.822 794 95. 10.340 52 2.7.3.878 4.2. 6.487 4. god % 2006.692 22. Tabela 5.2005. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća.801 20.421 100 29 B. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15.12.170 197 92.877 40. 5.240 167 174 59 89 2. 11.675 26.702 337 95.861 7.Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1. 8. 12.816 34.908 80.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15.67.320 2.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15.297 428 2.806 1. 14. 98.382 90.487 100 4.759 35. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 4. 15. 97.109 31. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.422 59.2006.464 54.220 645 3. 3.487 100 4.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 . 9. 13. 5. 7.

520. Tabela 5.3.45.957 29 152.3.069 4. 213. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH.5. Rudnik »Stanari« 5.164 3.852 41 306.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005. godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.68.46.016 213.897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.1. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .781 2006. Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje.izvoz 2005. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 .026 60.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.

213 317 317 5.683 4.757 10 1. Struktura stalnih sredstava u 2005.333 2.12.gra evine .271 1.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5.2005.456 1% 26. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1.69. Tabela 5.12. Gotovina Ukupno aktiva: 31.470 54.2. 3. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. 26.12.138 4.640 14 60. Upisani a neuplaćeni kapital 2.808 1.954 31.4.70.830 35 644 30.2005.1.759 56 51.3.498 60 1.47.114 12 62.12.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31. Struktura sredstava u 2005. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima. Potraživanja 3. Ulaganja 3. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina.885 1.492 1.917 1.2006.817 63 1.Modul 8 – Rudnici uglja 5.oprema .138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.2006. i 2006.3.160 18.827 2.023 1.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.Stalna sredstva 3.300 2.009 17.833 55.068 23. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1. Tekuća sredstva 3. Zalihe 3.539 24. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 .542 2.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .668 23.3.808 6.zemljište .2.807 1.164 1. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.521 46.137 22.

681 5 1. Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2.681 5 1. 6.25 0 100.26 0. i 2006.673 5 100 Ukupno pasiva 31. 31. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele.3. 31.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 . Tekuće obaveze 1. 4.60 41. Obaveze 1.2006.55 0.307 95 98 2.38 0.26 1.636 100 30. Zaposlenost.2005. 2.25 4.673 5 100 2.50 4.12.Vlastiti kapital 29.12. 9.93 4.71. Tabela 5. 8. % % Index 1.55 0.66 6. 5.3. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.33 20.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat.12.29 1.980 100 98 5. % 19. godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31. 7.00 100. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1.72. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala.2006.00 0.80 7.1. Struktura izvora sredstava u 2005.12. Dr.2005.3. 3.955 95 29.48. Tabela 5. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25.39 20.

5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu.godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu.50.godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5.4.49.3.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5.3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 .

7 Rudnik »Stanari« 2006.923 4.131 5.74.7 -0. i 2006.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal.6 3. godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.37 -7.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006.710 3. 36.17 3.3 -0.110 0 49 0 18.767 1. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005. 36.51.Tabela 5.20 43.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 .10 37.73.766 3.6 4. 107 2.sirovine. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.018 1. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005.027 0 10.396 2. 1.40 -1.689 % (u 000 KM) Index 9 1.830 0 2. sirovine.3 3.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.

681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Obaveze rudnika krajem 2005.12.220 1. % Index 159 579 0 0 912 1.673 30. štete. (u 000 KM) Dug sa 31. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A.470 5 22.673 0 1.12.2005.12.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.12.830 644 35 30. godine u Rudniku »Stanari« Red br. 2006.683 75 1. Materijalna sredstva 3. 3. AKTIVA 3. 5.3. Obaveze 1. Finansijska sredstva C. 2.164 4 1. Dugorčne obaveze 2. 111 350 0 0 1.75.980 29.681 0 1.498 0 4.77.138 1.12.636 29. 6.757 5 6 1. i 2006.333 2. % 2005. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 . Kapital B.12.2006. i 31. godine Prema raspoloživim podacima za 2005. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5. Tabela 5.807 1. 26.955 1.3.Modul 8 – Rudnici uglja 5.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi.213 70 0 0 4. Stalna sredstva 1. Zalihe 2. gotovina 4.885 15 1. Upisani a neuplaćeni capital B. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. Nematerijalna sredstva 2. 1. zdravstvo. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.307 1.636 0 100 95 5 0 5 100 31.954 10 31. i 2006. Tekuća sredstva 1.5.2005.068 10 23. 4.681 31.2006. Obaveze na dan 31. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.640 24.76.

godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 .300 7.3. 10. 8.504 5. 7.935 34 3. Investicije Tabela 5.082 -276 17. 15. 13.494 100 3. 14.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1.318 24 20 2.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14.806 18.78.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4.7. 8.12.2005.000 39 1. 11. 9.924 1. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.313 100 23 B.075 17 2.453 57 95 UKUPNO 2. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.919 381 549 8.12.Redni broj 1. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.010 100 2.082 18.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16. Opis 2005. 3.849 9. 12.535 76 1. 6. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. 18.3.269 31. godini iznosila: (u 000 KM) A. 5.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1.211 3. 4. 5.2006.

01 0.01 -0.27 62.88 60.45 57.90 -4. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.93 46. i 5.16 3.00 105.12 -0.69 3. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.41 4. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4.3 77 47.18 61.47 -2. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42.Modul 8 – Rudnici uglja 5.4.36 -38.05 42 43.02 4. i 2006. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t.5.7 0.80 69.54 116.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.33 -1.36 -2.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6.69 8.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25.93 0.25 118.53 -2.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.07 -0.52 72.92 3.54 6.34 6.65 -36 0. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5.15 -65.35 6.08 -9.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane.25 0.7 4.2006.79.53 5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005.85 4. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu.80) : Tabela.6 4.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5.11 6.67 4.6 4. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.46 -6.19 67.84 3.89 3.06 54.52 6.70 78 43.08.42 66 47.42 -2.80.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18.52 47.99 -11.1 4.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.93 78. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.88 -11 0.64 67.53 4.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.12 Cijena koštanja (KM/t) 57. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu. Ovakva cijena.99 4.31 106.79.19 1.79 3.33 2.66 69.85 3.49 77.16 4.27 -40.46 4.51 -0.82 3.85 70.1 0. bez obzira na to što se smatrala privremenom.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .5 0.32 4. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.14 -0.52 4. 5.05 -39.07 3.94 57.04 65.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.18 4.14 0.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela.10 53.4.20 56.18 5.77 4.

88 -65.05 -39.47 -2. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.19 Banovići 1.52.24 3.33 2. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza .07 Tušnica Tušnica -9.36 kakanj ur evik zenica Bila -38.12 -50 -40.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.46 0.65 -36 Slika 5.99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.15 -11 0. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006. godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25.25 ur evik 0.08 -6.53.

36 Slika 5.42 Slika 5.12 -2. str.14 2.33 -4.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0.5 -0.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«.1 Gračanica Breza 0.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 .7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«.54.53 -0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005. Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5.51 Banovići ur evik -0.25 -2.65 0. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1. godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije.01 Tušnica 0.14 0.07 kakanj zenica Bila -0.9 -1. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.93 0.55.

76 58.46 11.00 60. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000.46 63.36 Troškovi plata % 7.95 5.56. 2002.71 1.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.47 4.59 6.893 222.13 60.659.17 1. 2005.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .448 194.kalo.37 5. 2004.63 59.606 240.2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu.61 43.61 9.51 8.92 6.95 3.40 1. naknade % 1.18 7.684.69 1.89 1.r astur.50 2.27 7.68 5.92 7.91 Materijal za održav.38 6. godina) 5.-2006. i 2006. Troškovi uglja.21 16. naknade % Amortizacija % Slika 5. Ukupni troškovi i rashodi KM 156.83 2.85 6.884 194.63 2.64 7.00 30. i 5. 2006.52 2.20 Cijena koštanja (KM/t) 47.82.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.34 1.01 1.96 63.24 1.05 2.82.00 0.03 Prevoz uglja % 6.11 1.99 3.935.44 1.75 1.74 14. % Vodopr.76 3.00 50.41 Vodopr.94 2.68 8. 2001.97 28.00 Učešće u % 40. Te cijene su u 2005.120 157.681. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36. 2.58 1. 2003.21 14.09 3.68 1.421.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2.415. lom i analiza % 55.83.00 10.86 70. godini iznosile (tabela 5.72 1.13 13.28 Ostali troškovi % 7.) : Tabela.29 1.91 Amortizacija % 16.47 2.00 20.kalo.11 62.97 11.268 231.5.rastur.01 Usluge održavanja % 0.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja.God.36 1.618 2000.63 1.826.4.83 1. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.

3 Gacko -10 -7.7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.5.57. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.58. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.10 Cijena koštanja (KM/t) 32. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.83.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 .34 3.23 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1.44 37.36 27.

5 2 1.60.5 3 Cijena (KM/GJ) 2.59. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.5 Stanari Razlika Gacko -0. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 .7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.5 0 Ugljevik -0. godinu 4 3.5 1 0.

.

. treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti. naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. opet treba preispitivati.1. me utim. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu. Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu. Sigurno je. . zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. . igrati važnu ulogu u tome. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja. imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. itd. a naročito u F BiH.rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano. . Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje. Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. Naime. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: . Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće.6. to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu. Sumarno posmatrano. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte.planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH . u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije. sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. kao što je već navedeno. Ugalj će.struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. GODINE 6. Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje. .nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama. Ono što je me utim. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti. me utim. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH.

1.37 mil. a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje. tona ili svega 49. U tabeli 6. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti. Da bi se sve ovo ostvarilo.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 .75 %.1 Procijenjena proizvodnja.8 4621. Tabela 6. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532.4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija. a 2005.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore. godine samo 9. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje. neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove. dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora. Osim toga. kvaliteta uglja.-2020. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji. tona uglja.113 mil. godine inosila 18.

U tabeli 6.proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020. godine. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 . Raniji veliki projekti razvoja. Navedeni pokazatelji. Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. godine.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020.2.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje. Neophodno. Osim toga. proizvodnja. a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni. U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: . Pokazalo se tako e. godine. Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. niskog korištenja kapaciteta itd. . godini samo 43. Iz tabele 6. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. viška zaposlenih. potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije). S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. . godini. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa. utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi.2.6. je naravno. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada.3 prikazana je procjena proizvodnje.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020.32% od ostvarene proizvodnje u 1990.

zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 .2 Procjena proizvodnje.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218.8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547.4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766.-2020. kvaliteta uglja.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005. Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.

03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.67 2.32 1.8 9.8 33.9 0 4.18 3.8 9.18 3.74 0.69 4.74 0.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.68 28.3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.19 1.Tabela 6.96 64.88 5.9 0 0 0 19506380 27.18 3.8 33.88 5.68 28.63 1.32 1.69 4.68 35 33.43 4.67 2.8 9.03 0 10.29 8.32 1.19 1.67 2.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.96 64.32 1.88 5.77 23.74 0.4 15.67 2.77 23.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.03 0 0 0 155574519.4 15.29 8.2 0 31620390 27.77 23.88 5.29 8.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.69 4.69 4.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .43 4.8 9.68 44 33.4 15.19 1.63 1.96 64.29 8.77 23.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.03 0 10.63 1.43 4.4 15.2 0 40033130 27.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.9 0 0 0 17081832 27.43 4.96 64.19 1.74 0.9 0 4.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.63 1.18 3.

4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.1. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 .-2020.Modul 8 – Rudnici uglja 6.2. Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi . godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3. 479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

4. 10. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. 6.4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 2. 7.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 . 1. 3. 9. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 8. godine (000 KM) R/br.. godine Tablica 6.-2020.

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 .33 4.60 4. godine R/br.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.82 3.76 40.32 45. 1.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.59 48.65 2020 36.10 4. 3.Modul 8 – Rudnici uglja .-2020. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44.09 57. 4.18 5.61 6.27 Slika 6.43 4. 2.-2020.99 2015 42.62 4.82 61.6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020. godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godine Tablica 6.

7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.6.1.-2020. 1.2. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 .1. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

11.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. 8. 1. 2.8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 . godine(000 KM) R/br.Modul 8 – Rudnici uglja . godina . 4. 10.2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine Tablica 6. 9. 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. 3.

4. godine R/br.04 2010 41.61 4.76 4.-2020.77 2020 36.85 40.87 2015 41. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38.31 4.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.56 3.28 4.Tablica 6.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.37 4.35 45. 3. 2. 1.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.41 44.44 4.39 5.-2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 . godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.36 46.27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.

713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.2. godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.-2020.2. Rudnik “Šikulje” . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 . 1.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.1. 2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3.

10. godine Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 . 4. 8.. 11. 2.12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 5. 6. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1.2020. godine(000 KM) R/br.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7.11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. 3.

4.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020.54 2015 31.98 3.43 36. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.90 2.77 3. 3.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.40 45.Modul 8 – Rudnici uglja .14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 . godine R/br.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. 4.42 3.43 36.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40.54 2020 23.59 28.24 2010 31.53 4.96 3.96 2. godine Tablica 6. 1.42 3.

2. godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. 11. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3. 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1.1. 6. 3. 2. godine Tablica 6. 8. 9.3. godina . 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. 7. 5.-2008. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.6. Rudnik “Bukinje” . godine(000 KM) R/br. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4. 10.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1.13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br.

17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godine Tablica 6.16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 .Procjena cijene koštanja uglja do 2020.2010.82 19.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.32 13. 3. 2.-2008. 4. godina .15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.61 19.22 13. 1.18 242.72 Slika 6.54 167.36 2010 165. godine R/br.

4. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. Rudnik “Mramor” .2. 4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 6. 1. godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.1. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem. 420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.-2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 .18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005.KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2008.

10. 9. 3.Modul 8 – Rudnici uglja . 5. 6. 7. godine(000 KM) R/br. 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 . 1. 8. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.2020. 2. godine Tablica 6. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.

3.77 57.01 2015 47. 2.2020.63 3.63 3.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.-Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.63 3.93 4. 4. godine Tablica 6.89 2010 47.2020. godine R/br.90 48.90 48.18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.46 4.90 48.01 2020 47.93 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 . Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.81 4. 1.93 4.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.

560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020. 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.2.22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 . 2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. Rudnik “Banovići” .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.2. godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3.

9.20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10. 6. 3.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4. 8. 7. 2.. 11. godine ( 000 KM) R/br. 1.2020. 5. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 .23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.

-2020.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. 1.72 76. 2.32 4.47 72.55 4.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja .02 4.95 2020 68.38 4.68 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 . godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.85 64.82 4.20 3.-2020. godine R/br.91 2015 72.18 4.08 2010 71.25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. godine Tablica 6.67 75. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61. 3. 4.70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.

22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Rudnik “ ur evik” . 15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3.3. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.2.26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 . 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.6.

23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5. 6.Modul 8 – Rudnici uglja . 3. 1. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 7. 11. 10.27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. 9.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 . 8.2020. godine ( 000 KM) R/br. godina . 4.

17 56 3.5 4 3. 2.5 1 0. 1.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.91 3.22 4.89 3. godine R/br.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020.15 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .03 53.5 2 1.11 3.Tablica 6.29 2020 51.54 61. 4.94 3.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina 4.20 3.24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.05 2010 57. 3.-2020.5 3 KM/GJ 2. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.77 61.84 2015 48.

25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 6. godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 .30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Rudnik uglja “Kakanj” . Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.-2020.2.

31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 5. 2.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1. 4. godine Tablica 6. 6. 11. 9.2020. godine(000 KM) R/br.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 8. 10. 7.. 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 .

67 3.27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020. 3.59 3. 1.32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 . godine Tablica 6.76 56.88 2010 49. godine R/br. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.25 4.09 49.godine.69 59.89 4.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.52 4.35 2015 40. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.80 2020 40.57 3. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.-2020. 4.12 49.24 3.22 3.81 Slika 6. 2.Modul 8 – Rudnici uglja .

godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 .34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. 1. 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.6. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020.2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.5.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. Rudnik uglja “Zenica” .

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. 8. godine Tablica 6. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1. 5.Modul 8 – Rudnici uglja . godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 . godine(000 KM) R/br. 3. 6. 9.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005. 11.-2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina . 7. 10. 2.

45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020.22 69.50 4. 2.50 4.95 2010 67. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 .50 4.26 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5.36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.33 2020 67.26 4.44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.33 2015 67.26 4.22 69. godine R/br. 4. 3.-2020.7 80.34 5.Tablica 6. 1.22 69.

Modul 8 – Rudnici uglja 6. 947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.2020.2. 11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. Rudnik uglja“Gračanica” . 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 .8.46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.

10.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 11.38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . 1. 7.. 2. godine(000 KM) R/br. 9.2020. 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. 8. godine Tablica 6. 5.

-2020.24 49.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. 2.48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 .90 45.59 2020 41.73 2015 43.00 3. 3. 4. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godine Tablica 6.28 4.76 4.57 4.68 2010 44.12 48.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.70 4.86 4.-2020.34 51.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br.21 4.Modul 8 – Rudnici uglja . Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.55 4. 1.

godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 .-2020.9. 2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3.40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 1.8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. Rudnik uglja“Tušnica” .6. godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 8. 11. 10.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 6. 2.41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . godina . 7. 5.Modul 8 – Rudnici uglja . godine (000 KM) R/br. 3. 9. godine Tablica 6. 4.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1.

2.4 5.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.68 6.69 5.96 5.64 2010 66.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.-2020.2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.72 62.-2020.8 6. 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6.96 5.8 5. 1.2 6 5. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 .6 6.68 6. 3. godine R/br.72 Slika 6.72 2020 62.06 2015 62.06 66.69 5.4 KM/GJ 6.03 82.72 62.80 6. 4.6 5. godina 6.Tablica 6.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.

Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je.K.568. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve. Tako.84 mil. Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH. optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . Naime.3. Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. naravno. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na .7 mil. U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om». „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta. Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina. u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno. ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka. tona eksploatacionih. Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW).rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz. Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari».20 miliona tona uglja od čega će se 2. Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije. Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao.8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418.

95 3.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.49 1.5 0 175644000 Tabela 6.04 3.18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5.13 3.04 3. kvaliteta uglja.45 1.125 3.45 1.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.76 26 19.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.67 0 23997000 7.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .33 27 19.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.67 0 23997000 7.2 26 16.35 0 11256399 6.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.6 0 19447500 6.godine 2005 Rudnik 2010 El. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.33 27 19.04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.44 Procjena proizvodnje.Tabela 6.

54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 .Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. Rudnik uglja “Ugljevik” .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.1.-2020.-2020. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3. godina 6. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 765 800 godine Proizvodnost 5. godinu su samo za tu godinu R/br.3.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.

56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 7. 2. 10. 5.. 9. godine Tabela 6. 8. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 .2020. 6. godine (000 KM) R/br. 4.46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.

28 44.5 1 0.47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 4 3. godine R/br.-2020.28 2020 38.42 4.5 3 KM/GJ 2. 1.10 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 . 3.Modul 8 – Rudnici uglja .10 3.-2020.56 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.66 38.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 2 1.89 3.19 2015 44.89 3. 4.06 2010 32.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.42 4.56 4.19 32.06 42.57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. godina 4. godine Tabela 6.

2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 330 450 godine Proizvodnost 5. 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 .2.3.-2020.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.6. Rudnik uglja “Stanari” . 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 . 1. 2. 10. 11. 3. godine (000 KM) R/br. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja .Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. 5. godine Tabela 6. 7. 4. 8.2020.60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 9.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.

-2020.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina 5 4.5 KM/GJ 3 2. 4.71 4.95 2020 27 2.05 2015 28 2.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br.95 28 2.84 27 2.52 39. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31..74 3.-2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 . 2.50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 4 3. 3.61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.32 2010 29 3.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godine Tabela 6.05 29 3.5 2 1. 1.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 1 0.

3.-2020. 547 720 godine Proizvodnost 5. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. Rudnik uglja “Gacko” . 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3.51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.3. 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 1.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 6.

7. 2. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 3. 11.. 10.2020.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. godine Tabela 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 . 1. godine (000 KM) R/br. 9. 4.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5.64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 8.

62 2015 25. 3.53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.62 30.94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.02 2.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Tabela 6.48 2010 30.94 25.48 28.Modul 8 – Rudnici uglja . godina 4 3.02 2.65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005. 1.02 2.94 25.62 3.5 2 1. godine R/br.5 3 KM/GJ 2.5 1 0. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .-2020.62 3.-2020. 4.78 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28.78 3.94 2020 25.02 2.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 . Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. sadašnje cijene koštanja uglja (2005.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu.hroničan nedostatak kapitala za investicije.nepovoljna struktura zaposlenosti. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. Primjera radi. godini. .nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava.64 milijarde KM krajem te godine.5 KM/GJ) i kreću se 4.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH.668 otpada na radnike u FBiH a 2. .4. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze.517 na radnike RS). stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. . itd. . a cca 3. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . godine.kontinuirani gubitci u poslovanju.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). godine proizvedeno cca 9.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990.) i obaveze prema bankama.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica».tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. godine 16.185 radnika (od čega 13. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. itd. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. itd. Inače. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. U rudnicima uglja u BiH je 2005. itd. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005.6. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. zdravstvo. amortizacija. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. veliki broj invalida rada.

0 7. . .000. 2020. itd.596. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. .5 6. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 . godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005.238.0 644. godine.0 346. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.000.8 17.4 10.213. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.113.Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta.524.900 Period 2010-2015. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore. 2015.0 1.500.0 4. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010. . FBiH RS BiH 222. 222.U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P.000.0 180. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: .628.500.0 11.704.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih.K.895. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990.0 10.9 16.108. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6.395. 166.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente.725.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje.0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.0 FBiH RS BiH Napomena: . 2010.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015.025. 5.000 405. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.388.000. .0 763.0 Period 2015-2020. Za realizaciju ovih. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.900. Bugojno u F BiH.0 Ukupno 632.0 400. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.3 3.000. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.7 9. U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.900 183.900.8 6.

godini su za period 2011 .Tabela 6.67 10.89 3.00 0.83 6.58 32.00 0.56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.20 7.00 4.67 5.50 8.54 8.00 1.25 4.19 4.91 Napomena: .89 6.44 4. godini su za period 2016 .71 3.00 0.60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.00 0.00 0.67 0.00 2.11 10.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.68 5.43 0. godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.00 1.14 4.00 7.01 2. godini su za period 2006 .26 7.Investicije u 2005.67 5.00 8.00 6.95 5.00 3.92 19846500 644000 6.2010 godina Investicije date u 2015.00 6.33 0.67 4.87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.55 2.00 8.40 5.00 0.33 8.75 7.63 11.58 11736000 405900 6.86 9.20 6.09 7.33 8.29 8.71 0.2015 godina Investicije date u 2020.00 0.00 0.57 3.00 8.53 0.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3.49 23771000 346000 2.00 0.35 9.00 0.00 5.10 5.79 0.33 2.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .11 6.00 0.60 8.56 1.00 0.

koji preko uvoznih i licencnih tehnologija.63. godine. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. Potrošnja motornih goriva brzo raste. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020.5 puta veći nego u 2005. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija. Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. a u kućanstvima se smanjuje. koji bi do 2020. je nešto viša nego u referentnom scenariju. koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. godine porasla čak za 3. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020. za faktor 1. Me utim. U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. Potrošnja ugljena U tabeli 6. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu.7% niža nego u referentnom scenariju. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije. pretpostavljen je isti rast BDP. Potrošnja ugljena u industriji raste.Modul 8 – Rudnici uglja 6. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%. Do 2020. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem. pa je potrošnja finalne energije u 2020. a ukupno u svim scenarijima lagano raste.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju. daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020. godini. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje.8 puta u referentnom scenariju. godine bio 2. U nižem scenariju S1. a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje.5. U odnosu na referentni scenarij S2. godini za 10. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a. Me utim. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. i za zemlje u regiji.6 puta u nižem scenariju. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte. odnosno 2. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta.

Tablica6.59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:.58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 . Tablica 6.Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 .Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.

6.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6.61 i 6.Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji.62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 . domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .60.

60.S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .Tabela 6.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .

62 S1.Tabela6.Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .

FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .Modul 8 – Rudnici uglja 7.

ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije. -Globalno posmatrano. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji. kao segment ukupne ekonomske politike. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. bez obzira na to. ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća.Neuskla enost ponude i tražnje uglja. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. naime. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. ukoliko cijana. me utim. sve više socijalizira i politizira. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 . Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. nije značajni predmet me unarodne razmjene. što će se ogledati u slijedećem: . To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. naime. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. po našem mišljenju. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. izme u ostalog. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. No. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije. Ona se. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost. pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. Došlo se. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. U suprotnom. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. Pošto ugalj. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. savremeniji. Me utim. istraživanje. marginalni pristup.

To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini. postoje i neki drugi uzroci. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj. «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. tj. uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja. Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim.Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. Sarajevo. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. itd. Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba. Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH. ovisno o regionu potrošnje. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%.4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu.u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. avgust 1999. projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: . 1997. me utim. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane. pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0. u nekim evropskim zemljama (Njemačka. .. godine. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja. 2000. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja. USAID. ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene.7% godišnje iza 2000. baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. po pravilu. S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA). za šta. 6 Svjetska banka.stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i . Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina. 5 Marston and Marston. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 . u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak. uz porast od 0. Ministarstvo energije. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF. Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). Španija.6 Komparacije radi.7% godišnje.

8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije». ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH.). Pri izradi ove studije trebalo bi. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji. boljim menadžmentom. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. ovakav pristup u potpunosti opravdan. Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr). naime. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora. Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. koju. imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH.Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. Eksperti iz Velike Britanije. Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH. a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja. ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja.). 1997. potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost. bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije. prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. Po njima. Oni. London. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine.79. po njima. konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . 8 National Economic Research Associates. smatraju da bi u kraćem roku. str. dakle. 2000. u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. (prevod). Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti. Nakon toga bi. kako smatraju pomenuti eksperti. U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl.45 KM/GJ. Svi američki eksperti. Eksperti «Bechtel Consulting-a». baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH.. 7 Svjetska banka. vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. po njima.

Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima.). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 . Kroz nju se. te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva. dakle. Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja. odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti.). Po našem mišljenju.Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. prelamaju dinamika. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. odnosno projektovanim tržišnim performansama. prije svega. manja redukcija radne snage itd. brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja. moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. a imajući u vidu .

GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030. GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 .8.

5%. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. Osim ugljarstva. Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006.2006. unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja. Primjera radi.8%). 15. 12 «Power Engineering International». 11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera». Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. BBC Russian com. Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina. 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007. 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 .08. u Francuskoj je 2006.11. Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje.Modul 8 – Rudnici uglja 8. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida. znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju. Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4. 28. godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim.1.10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora. u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa. Ruski autori11 npr.2005. » «Le Monde». godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«. »povratak autsajdera«. odnosno. February 2007. Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije. naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana.

41 29.34 5656.59 5.89 0 229.44 1243.97 53.0% 227.17 167.19 0.12 1.44 174.78 NA NA NA NA 6.71 8.40 9.19 28.51 67.23 1837.53 22.15 0.44 1545.55 1296.7% 0.05 84.47 248.57 77.51 68.09 69.69 27.04 8.02 19. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.66 5129.25 314.92 3.19 5.86 2.10 1314.06 3.00 0 4.94 269. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.00 6.74 85.0% 0.83 2000 76.91 1.75 2002 73.58 1071.05 28.27 2505.28 1179.66 93.87 3.74 68.05 70.46 29.82 226.51 1127.42 12.82 1275.6% 0.78 3.80 3.65 179.12 55.2% 1.18 1.36 81.54 4.73 388.99 65.74 77.50 1215.02 3.86 1458.23 47.48 8.33 9.1% 0.05 46.92 58.13 85.55 36.25 3.13 15.48 4.37 12.76 250.10 1195.34 245.55 12.27 1204.2% 0.51 28.85 3.35 377.99 34.67 33.58 0. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.25 0 6.43 370.89 1112.04 298.69 1217.52 3.20 68.34 57.19 401.67 102.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .47 3.2% 0.20 76.25 29.53 70.10 75.05 3.70 70.30 473.75 68.41 32.06 81.58 2620.27 178.99 34.87 2.37 4.80 30.4% 0.73 2156.63 340.85 414.904 0.02 2196.60 376.11 73.29 320.56 41.1% 1.11 21.89 2280.56 81.57 4.06 114.03 11.13 62.36 5.81 5.59 25.89 65.0% 0.68 5.85 32.47 362.37 10.31 66. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.63 267.82 1521.76 64.52 10.79 4.61 11.63 1.66 1161. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.45 1.60 85.1% 0.71 3.73 1308.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.36 2001 77.30 33.17 171.12 252.50 83.61 80.01 2430.36 2.15 284.61 32.92 68.61 24.81 2003 68.73 76.29 5.47 Učešće u 2005.41 270.84 63.60 8.53 273.80 232.17 269.77 4.25 263.75 10.99 257.25 33.1% 0.86 1131.40 42.39 95.57 17.86 2004 72.67 3.62 0.1% 0.1% 17.88 2.0% 4.96 27.4% 7.83 3.26 1409.11 80.37 35.03 70.18 234.70 2.11 0.11 7.5% 18.75 1.86 31.74 72.12 65.9% 0.53 227.0% 3.40 5.47 81.76 178.62 35.27 9.34 9.64 20.11 1094.59 180.2% 0.7% 5.91 3608.5% 0.37 7.11 70.5% 1.4% 1.3% 2.09 28.52 6.8.16 71.49 7.74 2005 72.46 23.4% 37.1% 0.55 95.03 1.83 5268.18 186.52 22.35 9.44 7.50 3.2% 0.25 32.0% 1.31 3.36 6.69 285.92 229.57 19.21 21.21 12.66 21.15 0.25 3.77 5.77 3258.61 12.67 43.87 127.45 295.65 31.56 1.32 36.89 26.50 497.61 14.38 455.60 5.13 234.76 18.11 4.02 1.79 33.1% 43.50 10.96 222.80 5.22 6096.92 10.12 23.75 1333.50 1073.10 3.12 38.3% 272.79 4.1% 0.1% 0.41 62.29 14.99 2.39 1.67 1295.45 71.36 1063.41 6.01 7.92 29.14 1.74 0 222.52 0.1.22 3.03 6489.42 15.33 8.36 72.78 0 5.90 16.0% 0.66 4.93 78.3% 1.24 12. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.91 3.96 59.34 87.11 1271.06 338.96 1.26 35.75 1150.93 4.20 145.22 68.94 264.1% 55.03 4949.38 2006 69.77 390.85 1.4% 1.97 106.61 419.03 30.0% 0.89 0.52 5242.04 0.5% 2. 1.55 425.61 1162.06 33.79 69.86 1158.17 180.08 0 5.13 255.47 10.65 51.89 0 5.65 1.2% 1.73 2862.05 36.13 276.13 NA NA 4.37 8.85 55.07 2406.45 67.85 26.16 73.00 35.17 5.5% 4.28 276.68 14.90 59.39 1.05 3.99 273.63 8.3% 20.82 30.22 0.84 77.02 84.40 30.79 53.53 6.27 4.5% 0.

3 0.0 0.0 9. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1.0 7.9 8.6 105.9 0.0% 3. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2.1 6.1 47.9 70.7 1.3% 7.4 64.4 83.0% 2.0 28.9% -1.9 0.2% 1.0 0.7% 1.4% 72.4 13.6 11.2 4.2 13.0 10.5 33.0 0.8 4.8 9.6 27.4 12.1 0.3 0.4 91.7 2.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.2 43.5 5.International Energy Outlook. Tabela 8.3 * 7.1 0.1 6.1 11.0 0.9 13.3 1.6 9.0 7.1 3.7 2.5% 2.8 113.3 4.2.6 44.4 0.6% 2. godini dati su preliminarni podaci.3% 1. September 7.5 10.1 7.4% 3.2 5.7 10.2%.7 199.1 -0.1 167.1 40.7 13.3 29.3% 2.3% 3.4 26.8 1.3 11. Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006). 2007.7 94. str.1 0.0 10.3 8.1 4.2 kg ** U 2005 i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907.2% 5.6 56.0 0.2 3.1 7.4 30.4 2.1 8.2 46.4 33.9 136. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0.0 22.7 0.0 0.9 183.4 12.1 1.4 8.5 0.0 9.9 4.8 0. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .6% 1. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.5 0.0 105. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.7 131.5 11.7 74.7% 0.9% 3.2 0.6 55.6 12.7 0.2 0.1 2.4 0.9 2.6 12.6 1.5 8.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24.1 7.4% 0. SAD.3 10.9 51.0 * 8.7% 1.7 152.9% 8.6 116.252 kcal ili 1 kcal = 3.6 10.7 0.4 8.7 11.1 4. Izvor: Energy Information Administration. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri.9 * 5.8 2.5 3. 2007 (adaptirano).4 25.9 2.9 4.2 4.4 7.1 120.9 2.8 143.0 0.5 1.6 * 8.2% * manje od 0.7 93.9 5.1 7.3 37.2 2.968 Btu Izvor: EIA.1 82.2 24.9% 55.1 * 7.3 * 8.5 5.

one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti. godine.7% 0.1% 0.. godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030. Kanadi. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006.7% 0. Australiji .1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34.3. str. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove. Bugarsku.4% 3.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030). Srbiju.6% ♦ 0. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu. i 2003.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj. godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002.7% 0.i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27.1% 0. Latinskoj Americi. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005.1% 0.4% 0.2% 0. godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama. 8. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.3. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja. Tabela 8.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004. Meksiku. Rusiji. 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 . Južnoj Africi itd. International Energy Outlook 2007. Crnu Goru.

6% 12.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.1% 17. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 . 30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit. 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD.1% 0.7% 100% 3. Rusiji.1% ♦ 5. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj.4% 0. Primjera radi.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja.5% 0.Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene.6% 10.3% ♦ 0.6% 31.1% ♦ ♦ 32.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. str.9% 41.1% 0. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr. prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4.5% 3.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12.1% 0.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8.5% ♦ 0.3 Btu/tona.2% 0.8 % po težini).8% ♦ 2.1% 0.3% 0.

0 9.9 9.8 566.4 17.6 8.7 15.4 89.6 43.9% 58.8 332.0 23.7 103.3 21.4 6.3 43.1 51.1 36.2 4.6% 0.2 32.8 39.2 9.2 1122.8 11.2% 0.8 1365.0 2384.7 3.0 53.8 103.2% 1.5 58.2 8.9% 3. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.4 29.6 540.5 18.8 18.4 7.4 1792.7 89.2 13.1 6.7% 0.7 33.2 1115.0 31.7 27.8 39.5 306.9 222.9 112.4% 1.8 38.5 21.8 36.1 2805.9% 0.0 106.4 19.6 5.4% 2.0 27.7 80.3 667.6 601.6 4.7 5.8 19.7% 0.3% 1.8 302.5 64.6 590.5 58.1% 0.6% 1.0 9.2 25.9% 37.4 20.0 44.9 21.7% 8.3% 81.3 3.1 32.9 527.8 181.5 9.9 853.0 38.6 12.7 42.0 23.9 2.8 3.8 42.1 26.5 121.7 119.2 2.9% 0.3 73.0 23.8 8.3% 1.6 681.9 4.5 527.2 109.4 9.8 21.7 18.5 8.5 45.5 3.2 81.3 2.3 2.7% 38.0 603.1 57.3% 3.6 46.7 46.2 8.0 38.9% 1.9 88.1 30.7 2006 567.9 9.1 35.7 7.8 2.3 13.7 7.6 8.3 52.3 21.7 2.2 26.5 54.0 20.0 17.0 6.8% 0.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.8 591.4.4 106.3 6.2 2632.0 7.2% 0.9 56.5 7.0 4. »Coal Fact.3 1160.2 19.6 58.5 552.4 8.3 7.0 7.9% 0.5 83.9 7.4 40.6 9.5 4.0 28.9 1.3 25.1 20.7 22.0 2.1 6.3 713.6 1.6 2364.7 46.5 20.2 564.0 12.1% 0.0 297.5 89.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.8 2. 2006 Edition«.4 84.3 1533.2 40.6% 17.4 48.3 611.5 9.5 Učešće 2006.5 30.0% 100% 9.0 1171.2% 3.8 39.2 19.8 17.6 9.4. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.9 20.9 520.2 9.0 1206.3 82.7 8.3 49.7 51.6 45.4 3.9 84.8 20.3% 19.4 23.3 172.0 .3 8.3 35.9 7.0% 0.5 8.3 6.3 2.4 18.5 8.2% 1.7 55.8 47.0 4.2 GODINE 2003 2004 562.1 0.6 13.0 60.1 305.7 91.8 310.8 109.5 115.9 21.6 57.4 52.4 2.1 47.7 3.8 2957.0 1148.8 39.5 1.5 5.4 9.8 1121.5 21.1 57.6 978.0 9.6 112.7 30.3% 1.8 51.1 8.9 2437. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .8 729.5 1150.2 604.2 206.1 1191.6 4.5 12.8 9.2 4.2 300.2% 0.8 5.9 2005 574.9 1674.3 12.1 38.4 12.2 97.8 5.3 87.7 94.6 111.0 7.0 2.1 13.7 1.7 5.0 12.7 2.6 103.4 22.2 4.1 2000 569.1 120.3 2.4 1077.3 36.2 536.9 20.3 2355.8 17.0 15.7 19.4 6.5 1095.0 29.4 5.8% 1.1 188.2 2.9 54.2 44.5 0.6 7.2 4.4 15.9 8.3 5.9 8.8 85.7 98.5 20.1 1115.2 22.1 3.0 32.1 13.3 7.1 3090.1 82.3 302.1% 0.6 25.7 7.7 11. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.7 49.4 154.2 8.9 21.4 48.2 25.6 1114.2 13.7 48.1 85.0 2002 552.1 536.8.0 21.5 100.5 13.7 560.0 106.2 2001 552.5 9.7 7.2 32.6% 0.5 50.1 89.3 28.8 92.3 52.9 6.8 14.4% 0.8 13.0 19.9 1169.5 2.1 615.6 21.4 169.0 4.0 2.7 12.6 11.1 37.3 237.4% 1.0 3. 18.6% 7.4 2.2 9.0 102.7 7.4 39.2 38.5 38.8 2.6% 0.5 8.1 89.0 6.8 46.1 16.9 93.0% 0.3% 0.

869GJ=1. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. godini. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030.1. godini. Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030.8% godišnje od 2015-2030. 2 Btu (British termal unit) = 0. »International Energy Outlook 2007«. str.429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.6% godišnje do 2015.2%do 2030. godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030.Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41. str. 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 . godine i 1. godine odnosno 2. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook . Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8.252 kcal ili 1 kcal = 3. godine.

423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030.2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook .3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook .5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8. Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3. 2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 .5 10 7.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16.364 milijarde KWh (2030). godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2. 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8. godine.5 5 2. 15 Bilion kWh 12.231 milijardi Kwh (2004) do 7.424 milijarde KWh (2004) na 30.

2% godišnje. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8.2 -0.6 2.0 1.1 2. unutrašnji transport.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3. produktivnost ugljenokopa. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2. Indija i SAD. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 .5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja.5% godišnje do 2030. International Energy Outlook. Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030). godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija.3 1. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030. 17 IEA. 8.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina.6 2004. raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja.5.

00 0.93 0.Tabela 8.48 4.10 0.31 0.08 1.00 0.00 2.44 1.00 0.06 6.19 0.00 6.67 3.54 1.71 1.66 0.00 0.00 1.05 0.00 0.00 0.22 0.10 0.00 0.31 0. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.16 0.08 0.07 0.00 0.27 0.22 0.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.31 0.47 0.47 1.00 0.28 0.26 0.11 1.73 0.24 0.17 2. U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.00 0.37 0.25 0.02 0.00 1.70 0.92 0.00 0.07 1.18 0.80 3. godini su bili Australija.35 7.00 1.00 1. referentni slučaj 2005.16 0.10 0.41 1.00 0.29 0.00 0.26 1.84 1.19 0.29 2.04 0.36 0.02 0.00 0.02 1.00 1.44 2015 3.14 0.00 0.00 0.02 0.57 3.04 1.35 3.03 0.10 2.15 0.00 0.27 0.04 0.29 0.23 1.03 0.00 0.20 0.00 0.88 0.66 0.10 0.70 1.00 0.41 0.00 0.28 0.17 0.07 3.02 0.66 1.06 6.00 1.08 1.66 0.73 1.42 4.18 0.33 16.09 13.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.44 0.00 0.43 0.04 0.90 11.03 0.03 0.00 1.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.54 0.15 0. U projekcijama.16 3.00 0.00 1.08 0.13 1.01 0.41 0.03 0.00 0.00 0.16 4.08 0.61 0.55 0.03 0.26 0.58 0. str.00 0.79 0.12 0.63 0.13 1.53 0.07 0.54 0.44 1.00 1.00 0.25 0.97 6.00 1.00 4.00 0.02 0.03 0.17 0.57 0.56 3.00 0.11 0.00 0.22 22. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.11 0.76 1. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama. 2015.22 0.60 4.00 0.00 0.01 0.00 0.43 5.05 0.40 0.00 0.00 0.27 0.00 0.13 0.52 1.13 0.03 0.00 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.43 1.00 0.00 0.24 0.96 0.33 0.76 0.00 0.02 0.10 0.00 4.13 0.42 5.93 0.03 0.00 0.00 0.01 0.00 0.01 0.03 0.00 0.27 0.56 1.07 2.00 0.64 0.07 1.96 1.58 0.93 2.42 0.00 0.64 0.00 1.98 0.01 0.56 0.00 1.13 0.84 0.43 4.11 0.72 0.00 0.00 1.6.06 0.03 0.37 0.69 1.62 0.00 0.00 0.77 0.46 2030 3.41 1.00 0.29 0.16 4.31 Izvor: EIA.03 0.89 0.07 0.00 0.00 5.15 0.10 0.43 6.02 0.62 0. str.31 0.00 0.00 0.61 0.01 0.13 2. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.00 0.46 5.83 0.03 0.38 2.28 2.00 1..00 0.07 0.23 0. Kanada i SAD.00 0.14 0.00 1.88 8.58 0.00 0.00 0.73 0.77 0.28 2.00 0.01 1.00 0.79 15.80 4.33 0.37 0.35 0.39 0.07 0.36 1. Indonezija.35 0.33 0.04 0.04 0.41 0.08 1.33 0.76 0.03 0.86 0.00 0.77 0.00 0.01 0.71 0.43 0.00 0.28 3.00 0.00 0.42 0..21 0.54 0.00 0.00 0.80 4.00 2.00 0.10 0.84 0.00 0.86 0.03 18.41 2.00 0.63 0. »International Energy Outlook« 2007.70 1.38 0.65 0.66 9.19 0.81 0.76 0.54 0.00 0.00 0.40 0.00 0.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 .00 0.35 2.46 3.01 0.00 0.86 0.00 0.00 0.08 0. Ipak.33 4.00 0.13 0.10 0.20 0.57 12.93 0.66 0.77 0. godine ostati iste zemlje.30 2. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija.26 18.47 0.00 0. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.00 0.68 26. March 2007.35 0.01 0.17 2.90 0.25 0.91 4.00 0.10 3.16 0.43 7.04 1.61 5.77 0.77 0.13 0.00 2.33 0.52 10.28 2.34 0.46 0.86 0.16 3.00 0.09 9.42 0.00 0.10 0.18 0.80 4.00 0.

65 »Coal Magazine«. Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020). 19 20 »Global Power Review«. jeftinom radnom snagom itd. Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. godini najveći svjetski uvoznik uglja. Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu. reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. March 2007. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. Južne Afrike. Značajan izvoznik uglja do 2030. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . godine. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1.. Rusije itd. Indonezija). Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD).2 kvadriliona Btu). str. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija. Venecuela. Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030. Kine. Vijetnam itd. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom.1 a uzoz 3. Octobar 2005. Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije. Globalno. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije. SAD. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije. Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Prema projekcijama EIA. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva. Kanada.

7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50.1 41. 2007.3 NA NA NA 61. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 .2 42. American Coal Council.6 Izvor: EIA. ekološka regulativa.6 35.00 35.4 46.51 31.0 Britanija SAD 28.6 10.1 75.6 2000 32. intenzitet padavina. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA.0 41.5 GODINE 2002 34.4 70. Kratkoročno posmatrano me utim.6 37.7 2005 80.87 36.7 21. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.10 70.6.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006. nesreće u rudnicima uglja.4 27.3 31. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8.5 65.93 Uvozne cijene 34.8 38.2 44.0 79.5 44.44 35.3 25.8.2 43.0 42. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama.61 37.5 33.10 21 »Coal Trading«.2 44.0 47. August 2007.97 40. Izvozne cijene 36. hladne zime.4 18. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su.3 72.3 NA NA 38. Tabela 8.52 74. August 2007.3 2006 63. 1998 34.45 37.7 32. cijene drugih energenata itd.9 45.9 32.98 54.3 42.7 16.11 67.26 30.5 28.8 28.71 49.52 46. transportne kongestije.

30 48.53 28.68 55.92 29.76 1998 32.01 1996 41.godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.58 37.80 29.76 42. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42.01 1992 38.18 31.96 36. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 . To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.00 1999 28.82 55.51 50. Naime.74 34.65 32. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju.66 47. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene.58 49.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje.52 38. June 2006.86 1997 38. 22 »Coal Magazine«.91 63.47 56.67 62. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007.53 40.71 43.79 31.33 93.77 54. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8.34 62.07 70.96 89. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu. Venecuela. 50. 1.57 60.2 CO2.14 2006 63.83 39. godina) usljed različitih uzroka.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu.90 64. Indonezija itd.45 45.85 1994 37.72 1995 44.90 34. stopu inflacije itd.74 2002 31.29 2000 35.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora. Me utim.29 49.68 29.25 29.00 31.45 57.74 51.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006.26 51.90 2001 39. Primjera radi.54 45.50 27. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija.69 41.95 2003 42.51 35.33 42. znatno veće oscilacije.53 1993 33.99 29.01 41.48 2004 71.).33 2005 61.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 . maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD.00% 6.godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi. Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8.00% 23.4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006.5. to nije slučaj.00% 74.00% 94. Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8. kod uglja globalno posmatrano.00% 77.26.

zbog političkih.6.72 naf ta-9.Modul 8 – Rudnici uglja 10. U tom cilju. Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije. godine: N. je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: . . London.0 ugalj-2.veće investicije u nove kapacitete i tehnologije.0 0.7. osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta. 8. U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu.0 4. godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene.0 8. . . 2006.0 2.37 gas-6. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate. ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena.više interkonekcije izme u članica EU.više diversifikovane energetske izvore i . 28th September.višu energetsku efikasnost. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030.75 nuklearno gorivo-1. Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.63 6. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 .0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8.

1 53.8 47. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 . Rumunija. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67. Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa. Češka.8 0.5 0.2 0.3 60 40 0 1990 -0.7.5 -0.5 62.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0.6 0.1 44.Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. Što se uglja tiče.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8. »Le Monde« Paris.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V. U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007. relativno posmatrano na 27%. prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija. biomasa itd. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora.8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. 24 25 »Euracoal« May. Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja. septembre 2007. nuklearna energija i »čisti« ugalj.). Me utim. 2005.

09+42. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16.33+20.dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2.61+17. 26 »Euracoal« 2005. uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.58+10.2+18. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno.3% 12.29+5% 11.21-0.65+84. 2007) 8.98+89. NOx . u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“.8% 12.Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V. robotizacija ugljarstva itd. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. transportne tehnologije.5% 15.77+36% 6.500 kWh od kojih je 1. otkrivanje ležišta.7+63% 10.3% 14.9% 14.54+18. Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj.9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007.2% 9. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata.).8% 8.1% 8. Me utim. prešine .3% 14.9% 14+49.04+12. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: .poboljšanje energetske efikasnosti . oprema.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8.8% 10. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 .8.88+70.redukciju SO2.

5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020. 2006.. 1 Septembre 2007. 2007. Vol 7. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030. Hu. Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. Jiang. 33 »Le Monde«. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije.). Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD. December 2005. U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT. str. godine. April 2. September 2006. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju. 31 K.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . dubokim sonim akviferima itd. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2.3 i 0. 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«. September 2005. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. »Mining Magazine«. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi. X. Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje. naftnim ili gasnim bušotinama.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29. No3. »Coal Magazine«. Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme.249 32 »The New York Times«. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010.

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. U ovom dijelu svijeta je već završen. Zemlje u razvoju. regionalizovana. izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. 4. Tržišta uglja u svijetu su danas. neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. Zbog svega toga. itd. Taj proces je. proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. pa je neophodno osigurati. U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju. odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove. 2.korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja. . čim prije. Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata. neekonomična tehnologija.Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: . odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa.definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH. . Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora. manje-više. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima. u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture. . osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . najtežu fazu svog razvoja. Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi. 3.) . Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova . ili se privodi kraju. reducirana tražnja uglja. me utim. vjerovatno. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1. me utim. ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja.

65.Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015. Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki.Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: . odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 . opet. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu. otkupe. godine. zamjenu itd.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. godine i vremenski značajnije rastu. Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405. kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji. neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera. odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo. te 644.000. godine. Naime. otkrivku. za što su.Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje. godine.18.0miliona KM do 2020. fiskalna reakcija. Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: .). Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte. potrebna ogromna sredstva u dugom roku.900. . Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou. Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća.0 miliona KM do 2010. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta.000. Me utim. ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije. . godine i 346. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom. .komplementarne industrije. 5.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja. .1. Naime. godine iznosili preko.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance.0 miliona KM do 2015. Oni su 2005. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala. . u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja.317 miliona tona uglja godišnje. opremu.Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka. od onih iz 1991. uticaji na stanovništvo itd. Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni.Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %.

georezervi ili poznatih. 9. Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. cijene rada itd. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji.). po ugledu na razvijene ugljarske privrede. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije. rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja. Problem je. tehnologije. a što manje intuitivno. Prema tome. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. kao i u mnogim drugim zemljama. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima. da cijena iskorištene toplote uglja. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. 6. izme u ostalog. Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. To je. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. čim prije restrukturirati. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. dakle. u kvantifikacijama. U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. uvozni energenti isl. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. tj. racionalna odluka. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja. 8.Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. 7. već u svijetu uhodanih. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje. što se tiče obima uvoza energenata. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije.

Ovu proizvodnju. Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine. investicije. rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti. Da bi se to postiglo. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. naime. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije.ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. Potrebno je dakle. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 . itd. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla. 10. vjerovatno. tehnologija.) moraju tako e biti dugoročno definisani.

.

LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .10.

// Instituta za elektroprivredu Sarajevo. godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 . rudarstvu i metalurgiji. 10. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000. 13. Beograd. 2. 2000. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995. godine. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000. Tuzla 1990. Missouri. 3. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. 6.Modul 8 – Rudnici uglja 1. 2002. 1994 8. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“. godine. // Rudarski institut u Tuzli. do 2020. 12. do 2000. 23. // Beograd 1987. II savjetovanje o razvoju EP BiH.godine sa vizijom do 2030. godine sa vizijom razvoja do 2020. 5. 7. // Zbornik radova. // Članak. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. // Kakanj.10. Sarajevo 1997. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli. // Doktorska disertacija Mr. 1989. // Energoprojekt Entel doo. godine. Inc St. 15. // Beograd. 16. // JP Elektroprivreda BiH. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. Opatija 1988. 1988. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije . 1996. SFRJ do 2000. 4. Direkcija za naučno-istraživački rad. 1989. godine. godine.1989. 14. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. godine sa projekcijom razvoja do 2030. 1997. // SI.Luis. godina. Vladimir Zrelec. 1989. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. 11.list BiH. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH).// JUGELA-Rl Beograd. godine sa vizijom do 2020. // Marston&Marston. 9. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986.// Bechtel Consulting. 1988. 1997. Studija: Program razvoja energetike 2020. Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji.

1975.godine odnosno 2010. 22. Stanara itd. 25. Dimitrijević dr. // Sarajevo. 21. Opatija.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. Kaknja . Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. Čičić . 1980. 20. // Beograd. Kongora i Bugojno. 24. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo. Gacka. 19. Investicioni programi. 1976. Popović. i 1984. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . prof. 1981. // Rudarski institut Tuzla 23. prof. u izgradnji i u pripremi. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije. Dokumentacija EP BiH. Kreke.17.Bugojna. Mineralne sirovine BiH . 1985. D.ležišta uglja. : Ugalj Jugoslavije. P. TE Tuzla.godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995.dr N. Nikolić.dr. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006. godinu. Duvna. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. Banovića. // Geoinženjering-Sarajevo. godine.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH. Livna. projekti termoenergetskih objekata u radu. 18.

POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .Modul 8 – Rudnici uglja 11.

godina. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P.32. Tablica 3. Tablica 3.K. Tablica 3. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990.0. Tablica 2. Tablica 3.K.K.5.3. Tablica 3.Tablica 2. Tablica 3.30. Tablica 3. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje. Tablica 2. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31. Tablica 3. Tablica 3.29.1.K. Tablica 3.35. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P.12. “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P. Tablica 3.24.20.8. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje. radne snage.2005. Tablica 2.25 Tablica 3.26. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.12. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990. Tablica 2.godina. troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje. Tablica 3.godina.8.15.22.10. Tablica 3. Tablica 3.34. Tablica 3.9.2. Tablica 3.2005.a. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990. Tablica 3.a.17.11.6. Tablica 3.13.4.7.19.21.K.9. “Dubrave” 46 Radna snaga na P.5. Tablica 2. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.27. Tablica 3.K. Tablica 2.K.14. RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH.12. Tablica 3.23. Tablica 2. Tablica 3.1.4. Tablica 3. Tablica 2. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje.3. Tablica 3. RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006.18. Tablica 3. godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P.10.2006. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 .1.31.4.33. Tablica 2. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006. Tablica 3.16. “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.godina.28.12.2.7.6.

48.57.53. 2000 – 2006. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.61. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.71. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3.84.55. godina Tablica 3.72.44. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.77.78. Zbirni plasman uglja Tablica 3.49. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3. 2000-2006.56.43. Plasman uglja u TE Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3.70.52. Plasman uglja 1990.75.39.79. Rovni ugalj Tablica 3.76.68.82. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 . Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3.63. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.42.64.62. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3. godini Tablica 3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3. Broj zaposlenih Tablica 3.45. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990.83.81.40.74.46. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3.73. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3. Separisani ugalj Tablica 3. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3.37.12.41.86.51.87. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3.54. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.67.60.66.88. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3.38. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3.2005. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3. Plasman uglja 1990.65.50. Broj zaposlenih Tablica 3.69.80. godina Tabela 3.59. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3.58.85. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3.godine Tablica 3. 2000-2006. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.36. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.47. godina Tablica 3.

123. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3.120.K. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3.104. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3.107. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3. Tablica 3.114. godina Tablica 3.127. 2000-2006. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3.137.119. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3. Dimnjače Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3.117. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3.95. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.140. godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.99. Plasman uglja po potrošačima 1990. Tablica 3. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3. Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.118.128. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3.97.108. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3.122.138.100. Tablica 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 . 2000-2006.109. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3.111. Kvalitet uglja Tablica 3. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3.133. Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3.132.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3.101. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3.102. Zbirni plasman uglja Tablica 3.91.98.89.136. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3.139.92.124.131. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3.126. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3.94.103.110.116. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.125.113. godina Tablica 3.93. godina Tablica 3.130.115. 2000 . Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.96. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.134.106. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3.129.135.90.112.105. 2000-2006. Rezerve uglja na P. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3.2006. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3.121.

13. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005. Bilansne rezerve uglja Tabela 4.1. godine u rudnicima BiH Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 .142. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».2005.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4. godine u rudnicima BiH Tabela 5. i 2006.9. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5.2006. Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».3-a. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.146. Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4.14.10.153. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.148.152. godine u rudnicima u BiH Tabela 5.16. i 31. godini Tabela 5. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3.7.157.3-b. Struktura izvora sredstava u 2005. godini u rudnicima u BiH Tabela 5. i 2006.12.144. i 2006.2. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4. godini rudnika: «Kreka». godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. i period 2002-2006. Bilans uspjeha sa 31. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3.2006. i 2006. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».151. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4.11. i 31. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005. Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3.155.8. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.10.156.15.4. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».17. i 31.147. Karakteristike uglja Tabela 4. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3. Pregled obaveze na dan 31.6.12. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3.2. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.12. Bilans stanja sa 31. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».2005.12.5. godine u rudnicima BiH Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.8. godini za rudnike: «Kreka».12.150.2005. Struktura stalnih sredstava u 2005.6. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.145. godini za rudnike u BiH Tabela 5. i 2006.1. godina Tabela 5.3.149. i 2006. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5.141. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.11. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3.2006. FBiH i RS Tabela 5. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4.5.143. Struktura sredstava u 2005.12. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3.4.154.7.158.9.12. Struktura izvora sredstava u 2005.

Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5. i 31.49. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.12. i 2006. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».33. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 .2005. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Ostvareni rashodi u 2005. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.35.43. Struktura stalnih sredstava u 2005. i 2006.24. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5.38. Struktura sredstava u 2005. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». i 2006. i 31. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5.23.40.37. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza».21.20. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5.31. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».12. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. godine u rudnicima: «Breza».19. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza». Struktura sredstava u 2005. «Kakanj». i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. «Kakanj».12.Tabela 5.28. «Kakanj». Obaveze na dan 31.12.2006.44. «Kakanj». godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. godine u rudnicima: «Kreka». i 2006. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. i 2006. «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.22. Struktura sredstava u 2005.2006.12. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».27. «Kakanj».29.32.12. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5.36. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5.25.26.18. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. godini rudnika: «Breza». i 31.34.39. Bilans stanja preduzeća sa 31.45. «Kakanj».12. i 31.30.2006. «Kakanj». Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5. «Kakanj». Struktura stalnih sredstava u 2005. Obaveze na dan 31.2005.2006.2005. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».41. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza».12. «Kakanj». Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5.42. i 2006.2005. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5.12. Bilans uspjeha sa 31.12.48. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5.47. Pregled obaveze na dan 31. Plasman uglja u 2005. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». i 31.46. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5.2006.2005.

77.64.12.3. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6.9.2006. i 2006.55. Tabela 5.51. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.70. Tabela 5.62.67. godine Tablica 6. Tabela 5. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 5. i 2006. Tabela 5.82. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.57.76.2005. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. kvaliteta uglja. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 5. Procjena proizvodnje. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31. godine (000 KM) Tablica 6. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.73.83. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005. Tabela 5. Tabela 5.5.80. Tabela 5.52. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 . zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005. godine Tablica 6. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.7.4.10. Tabela 5. godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005. kvaliteta uglja.12. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5.68. Tabela 5. Tabela 5.53. i 2006. Tabela 5.1.71. godine Tabela 6. Tabela 5.11.79. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020. Tabela 5.12.65.2005. Tabela 5. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005.6. Tabela 5. Tabela 5.8.60.69. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005.2006.12. Tabela. i 2006.54.72.8.5. i 31.59.50.61. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Tabela 5.74.2.58. Tabela 5. godine Tablica 6.75.66. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020.63. i 31. Tabela 5.56. i 2006. Tabela 5.12. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006. godine Tablica 6. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. godine Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. godine Tablica 6. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.78. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 6.

Tablica 6.41. Tablica 6.28. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.32.55.44.36.43. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.18. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6.17.50. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. kvaliteta uglja.20. Tablica 6.57.29. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.58. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.34. Tablica 6.15. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.30.35. Tablica 6.47.49.37. Tablica 6. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.46.45. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tabela 8. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.62. Tablica 6. Tablica 6.61.59. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.48. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tabela 8.52. Tablica 6. Tablica 6. Tabela 6.54. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje. Tablica 6.53.2.19. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.14. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.33. Tablica 6.1. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.Tablica 6.26. Tablica 6.42.23. Tablica 6.60.51. Tablica 6.25. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tabela 6. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 .13. Tablica 6.24.31.27. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.39.21. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.40.16. Tablica 6. Tablica 6.22.38.56. Tablica 6.

Tabela 8. godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. Tabela 8. godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 .9.4. 2015. godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.6. Tabela 8. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. Tabela 8. Tabela 8.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8. Tabela 8.3. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.8. referentni slučaj 2005.5.7.

POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .12.

Slika 3.1. 2000-2006.41. Slika 3. Slika 3. Slika 3.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.9.31. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.5. Slika 2. Slika 3. Slika 3.25.3.-2006. Slika 3. Slika 3.40. Slika 3.27.K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.35. Slika 3. Slika 3.26.39. 2000-2006.38.44. 2000-2006. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1. Slika 3.43. Slika 3.28.5.12.11.45.24. Slika 3.21. RS i BiH ukupno za period 1990.20.1. Slika 3. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH. Slika 3.16.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 .b Slika 3.2. Slika 3. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.42. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990. 2000. 2000-2006.32. Slika 3. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.10.36. Slika 3.c Slika 3.17.1.33.4.13. Slika 3. Slika 3.37. Slika 3. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.22. Slika 3. Slika 3.6.5.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari. Slika 3. Slika 3. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990. Slika 3. Slika 3.19.5.29. Slika 3. Slika 3. Slika 3.18. Slika 3.8. Slika 3. Slika 3.d Slika 3.. Slika 3.15.30.14. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.34.5. Slika 3. Slika 3.a Slika 3.7.23. Slika 3. Slika 3. Slika 3. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990. 2000-2006.

Slika 4. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005.10.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Slika 4.mrki i ukupno) za FBiH. Slika 5. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. Kakanj.21. godinu u rudnicima „Kreka“. Slika 5. Slika 5.46.7. godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Slika 5.20. Slika 4.12. Zenica i Bila za 2006.2. Slika 5. Slika 5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». RS i BiH za 2005.4. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 . «Banovići» i « ur evik za 2006. Slika 5.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.8. Kakanj. Slika 3.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka». Banovići i ur evik u 2005.14. i 2006. Slika 5. Slika 5. «Kakanj».16. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Zenica i Bila za 2005. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.13.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 5.1. «Kakanj». RS i BiH u 2006. Slika 4. Slika 4. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Slika 5. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. «Banovići» i « ur evik za 2005. Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005. «Banovići» i « ur evik“ za 2005. Banovići i ur evik u 2005. RS i BiH za 2006. Zenica i Bila u 2005.23. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.6.19. Kakanj.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».11.18. Slika 4.2.9. Slika 5.22. Slika 4.4. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Slika 5. Slika 5. godinu u rudnicima «Breza». Slika 5. Kakanj.3. i 2006.3. Slika 5. Slika 5.6. Slika 5. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu u rudnicima «Breza».47. godinu u rudnicima „Kreka“. Slika 5.7. godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Slika 5. Slika 5.9.17. Slika 4. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. do 2000.Slika 3. RS i BiH u 2005.24. «Kakanj». Slika 5. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.8.1. godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006.5.15.5. Slika 4.mrki i ukupno) za FBiH. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Zenica i Bila u 2006.

godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.33. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.34. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.52.28. Slika 5. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. Slika 5. Slika 5.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006.49. Slika 5.39. Slika 5. i 2006. Slika 5.54.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. Slika 5.godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. Slika 5.29.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005. i 2006.50.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005.25. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 . Slika 5. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.38.35. Slika 5. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.48.47. Slika 5.53. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. Slika 5. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005.27.51.42.37. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.26.41. Slika 5.36.40.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5.44. Slika 5.45. Slika 5.30. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. Slika 5. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006. Slika 5. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. i 2006. Slika 5. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.31.46.43. Slika 5. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. Slika 5. Slika 5.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.32. i 2006.

-2008. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006.-2010. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2020. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.17.-2020. godina 220 Slika 6.-2020.-2020.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2020. godina 223 Slika 6.59.-2008. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005.-2020.-2020.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.2. godinu 205 Slika 5. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.11.20. godina 224 Slika 6. godinu 203 Slika 5.18. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.9.-2020.5.55. godina 212 Slika 6. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.57. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.19. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 . Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godina 215 Slika 6. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.-2020.-2020.8.16.-2020. godinu 206 Slika 5. godina 210 Slika 6.12.-2020.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina) 204 Slika 5. godina 216 Slika 6.58. godina 220 Slika 6.4. godinu 207 Slika 6. godina 225 Slika 5. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006.17a. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005..-2020.6.56. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.-2008. godina 219 Slika 6. godinu 206 Slika 5.60. godina 217 Slika 6.14.7. godina 218 Slika 6. godina 223 Slika 6. godina 214 Slika 6. godina 213 Slika 6. godina 208 Slika 6. godina 217 Slika 6.13. godina 214 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina 221 Slika 6. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.10.15. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005.1.-2020. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 222 Slika 6. godina 222 Slika 6.uglja BiH za 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.3. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.

24. Slika 6. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6.27. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020. Slika 6.44. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6.48.34. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 .21. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.-2020.32. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6.39.38. Slika 6.40. Slika 6.29. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005. Slika 6. Slika 6. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020.42. Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.33.22. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.23. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.36. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020.-2020.46.-2020.35.25.37.-2020.-2020.-2020.-2020.-2020.-2020.28.-2020. Slika 6.47.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.41.-2020. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005.45.43. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005. Slika 6.26.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005.-2020.-2020.30.31. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.

Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.62. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.56.Slika 6. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.63. Slika 8. Slika 6.49.65. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.66. Slika 6. Slika 8.-2020.-2020. Slika 6.-2020.-2020.55. Slika 8.59.3.-2020.54.-2020.6.-2020.-2020. Slika 8.8.51. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“.50.2.61. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.7. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 . Slika 6.-2020. Slika 6. Slika 6.52. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.500 kWh od kojih je 1. Slika 6.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.-2020.-2020.-2020. Slika 6.9. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. Slika 6.-2020.53. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 8. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020.-2020.58. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook. Slika 6.1. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.5. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. Slika 6.-2020. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Slika 8.4.64. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 6. Slika 8. Slika 6.60. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.57.

POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .Modul 8 – Rudnici uglja 13.

Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction.R.CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.

Plan investicija i opcije financiranja .Okoliš Modul 14 . proizvodnja.Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom.Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 .Modul 1 . potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 . štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 .Energetske rezerve.