P. 1
preuzmi

preuzmi

|Views: 496|Likes:
Published by Enes Rizvanovic

More info:

Published by: Enes Rizvanovic on Apr 30, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/09/2012

pdf

text

original

Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana. Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških. t. biomase. t od čega je 2. a na osnovu rezultata iz modula 2. U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika.i 9. stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . plan proizvodnje uglja do 2020. Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve.3 mil. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5.). godine. ekonomskih. i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja. te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje).. organizacionih. potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. hidro potencijal. Eksploatacione rezerve iznose 1. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije).. vjetar. programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama.) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje. transportnih mogućnosti. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). proizvodnja. strategija. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije).4 mil. Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula. u zavisnosti od zahtjeva tržišta.6 mil. U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve. strategiji i projektima.540. a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima. Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. investicionih.). troškovi.647. Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija.774. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo.

Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990. Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja. bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH.. godine. rudnici uglja. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31. Toplotnu vrijednost uglja. godine i planove radne nage do 2020. Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr. termoelektrane).2005.12. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika.2005. Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH).). i hidropotencijali. Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006. . godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. godine i planske veličine u periodu do 2020. Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“.opreme. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede. broj zaposlenih.. Ugalj kao resurs. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“. Rudnik i TE „Kongora“ Duvno. u periodu 2000. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). zaduženja. Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina. godini.

Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja.Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV .

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: . a i korisno je. a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI . treba.ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. rudarski i ekonomski faktori. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod. ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki. Pošto ima više ležišta. . izvršiti njihovo rangiranje. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. Programiranje. te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. Danas je me utim. uz ekonomski prihvatljive cijene. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja. Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru. Naime. situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. da su neobnovljivi resursi. Najvažniji. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički. izražen u jedinici toplote. planiranje. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora. Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i .ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. itd.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou. Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. . godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. koji su i predmet ovog izučavanja. Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu.ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. odnosno ugalj. slučaja: . ujednačenog kvaliteta. su geološki.

kvalitet i upotrebljivost uglja. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. široke i opšte potrošnje u BiH. s tim. interesantni za buduća termoenergetska planiranja. Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE).4 za RS. Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. automatizacije. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE). hidrogeološke uslove. poznavati stvarne rezerve uglja. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. rudarsko-geološke prilike. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3. dajemo prednost lignitu. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. dakle na granici rentabiliteta.3 za FBiH i 3. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. Često je to bio rezultat želja. donekle i potreba. mogućnost lokacije TE. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. ležišta. uglavnom teškim uslovima. geomehaničke parametre pratećih naslaga. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. ili sa gubicima. malog sadržaja sumpora. transporta i pripreme uglja. kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje. a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). zbog čistoće. mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. ali ne i mogućnosti. tj.a dijelom i izoze. zbog složenosti problematike. tako da se te procjene nisu realizovale. odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. uslove eksploatacije. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem. To je posljedica investicionih ulaganja. osnovne mehanizacije. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH . u geološko-ekonomskom smislu. u sadašnjem sistemu cijena. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. Glavne karakteristike basena. manjeg zagadjenja okoline. Ovaj rad. ali su značajni i za snabdijevanje industrije. Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija.treba. Od rudnika koji su. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan. odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. prije svega. Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite.

na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju. Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. Kakanj. oplemenjeni. "Djurdjevik".. ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka". te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići". Banovići. "Djurdjevik" do 10 m3/t. "Banovići“. "Stanari". kao i onih koja su približno poznata. pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. "Kamengrad"). Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva.Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu. Medjutim. "Zenica". "Kreka" do 4. Kod većine rudnika("Djurdjevik".942 m3čm/t. odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. U svijetu je takva praksa. U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi. Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. Breza. te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. tj. a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja. u Češkoj i Poljskoj 40 godina. "Gacko". u Rusiji 50 godina itd. "Bugojno". godine i poslije). još 15 godina. nije dovoljan. "Ugljevik" do 7. Sada se zna da period. Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan.14 m3čm/t. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju. "Breza". kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". "Ugljevik". Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t.). U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII . Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane. Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. "Zenica". što se može uporediti sa godišnjim potrebama. "Kakanj". Medjutim. "Banovićl". Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća. Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. To su kod lignita rudnici "Kreka". To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. "Kreka“. ranije računat 25 ili 30 godina. "Breza" i dr. "Djurdjevik". Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. ali zbog ograničenih rezervi. Sadašnje cijene uglja i električne energije. potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030. za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. Djurdjevik. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja.

stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. U rudnicima uglja u BiH je 2005.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija. Raniji veliki projekti razvoja. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX . odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. godine. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo. naravno finansijski položaj uopšte. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati.godine) preko 16. Ukupan nivo zaposlenih ima istina. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i.64 milijarde KM krajem te godine.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. a cca 3. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. godine proizvedeno cca 9. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. U Bosni i Hercegovini me utim. Primjera radi. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Naime.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje. godini. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka.

Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ. Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. itd. amortizacija.kontinuirani gubitci u poslovanju.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike.nepovoljna struktura zaposlenosti. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990.5 KM/GJ) i kreću se 4. godine. itd. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. godine 16. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: .11KM/GJ (Rudnik «Breza»). Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. itd. . Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X .668 otpada na radnike u FBiH a 2. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: .ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. itd. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. sadašnje cijene koštanja uglja (2005.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. . . . zdravstvo. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020.) i obaveze prema bankama.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. itd. Inače.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. .69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. veliki broj invalida rada.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. .tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti.hroničan nedostatak kapitala za investicije. . Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.517 na radnike RS). . Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica».185 radnika (od čega 13.

okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.000 346.900 183.900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015.000 405. FBiH RS BiH 222. 244. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.395.000 644.900 763.000 Ukupno 639. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.000 1.000 163. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI . 2020.000 400.500 180.Za realizaciju ovih.

.

................. Rudnik „Stanari“ u Stanarima .....2.4............. Jama „Bukinje“ .....4............1............................. 62 3............127 4............................ Rudnik „Gacko“.....................................1................................1................. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH ................................... Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ .1 Rudnik „Šikulje“ ........ Rudnik Mošćanica . ........3...............1........ 95 3............................. 85 3.............2.............2..3............ RS i BiH ...2..................... Studija DMT ...........................3. Proizvodnja uglja u F BiH.4.....................................................3......................................... Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995.......................... 23 3.... 38 3...................1......3.3...............1.....101 3... 64 3.................................. Separacija Zenica ............. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA .4...........................2............... Podzemna eksploatacija ........................................................................................................................................................3.............. Rudnik „Tušnica“ Livno ....... Rudnik mrkog uglja „Breza“ ..... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 .......................................3..4................................................ Jama „Mramor“ .2........................................3......................................2......................................... Podzemna eksploatacija ................................................2...................7..................... Podzemna eksploatacija – “Stara jama” ........................... Potencijalna ležišta uglja F B i H........................... Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” ..............................2........................................................6.1........................................... SADRŽAJ...............3.................... 25 3........................................2...............4.3...........5................................... 44 3...................................................2..................... Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila .................8..4........3............3................ RS i ukupno za BiH ...................... 85 3..........3............2. 105 3...........3.................................. Rudnik mrkog uglja „Zenica“ ...........................................11 2................................ Površinska eksploatacija ..... Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ....3... 41 3..................... 34 3.................3.. 88 3.........................6...........6.......... 104 3.. 1..1.................... Bugojanski ugljeni bazen ...........1........1..3................... 5 2................................................................................................................................. Separacija Bila ........3.................. 79 3....................................... 81 3.............................1 Rudnik Stara Jama Zenica ...........1. PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ...... 97 3......34 3...........................3...............5........ Rezerve uglja u F BiH.................................................... 114 3.......................... 70 3................................. 74 3....................................................................................3... 65 3....................3....................4....6..... 60 3....3..............1................3........................................... Rudnik Stranjani .......... Tehnološki proces separisanja uglja ..........SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK. 38 3............... Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK.............1.. 83 3....3.......9.......................3....................4...............3..................... 122 4..................................10 2.. 50 3...... do 2020............ 54 3...............3............... 100 3..........PK “Vrtlište” ...........3.......................................... RS i ukupno za BiH................. Rudnik „Dubrave“ .......3........1..... 93 3...................... 114 3....................................6..............4.............. Rudnici lignita Kreka u Tuzli ..................................................................................... Višća II) ..... Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ ..3........3..........................................47 3..................6..7....................................... Proizvodnja i plasman uglja BiH ........ POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE .....4.............................4........2.......................................................2........................... Rudnik Gračanica ............................3......3................................3... UVOD.... SAŽETAK..................................18 2......... Plasman uglja po potrošačima u F BiH.........................100 3.....1...... 117 3..3............................3..... Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel).. Separacija „Ćatići“ .....3......4................. Rudnik Raspotoćje .................... godine ....................2.... Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS.. Rudnik mrkog uglja „Banovići“ ............ 36 3....... Površinska eksploatacija ........................... 126 4...12 2........................ 26 3..........Montan Consulting Gmbh ......................108 3..... Rudni „Ugljevik“ ............. ..1........ 68 3.................................

..... 195 5...... 179 5.............4...2......................................... 142 5... Finansijski izvještaji .................................................2.1...3.............. Troškovi poslovanja ....... godine .......... Finansijski izvještaji ... 192 5.2...... godine ...2................. 171 5........... 178 5..................2.......................................6...3...... Finansijski izvještaj ...........3......... 188 5.....1.... Finansijski izvještaji ........ .. 186 5....... Sredstva i izvori sredstava ..................................... Potencijalna ležišta uglja RS ............. Plasman uglja ...........................................1..... Rudnici srednje Bosne: „Breza“......... Zaposlenost....... plaće i produktivnost . 167 5........ 154 5....... 193 5.............. Investicije ............ i 2006...................................3..................2.......... 130 4...........2...............3..2.................. Obaveze rudnika krajem 2005.............3.... 191 5....................................2....... 177 5...............................3............... 187 5.............3.2........ 175 5....6...2...1.1............................................................. plaće i produktivnost ........................ Sredstva i izvori sredstava ........ i 2006.....3....................3.......4............................2......1. 192 5.... Sredstva i izvori sredstava ..... Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“...5..... 163 5.............................. Kongora ................................2..................138 4.. Kamengrad .... Investicije .....................3..... 177 5..... 134 4................................................................ Zaposlenost..... 160 5................3...............................................................3......................7........................................... Troškovi poslovanja . 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 .Modul 8 – Rudnici uglja 4......5.. 174 5.............2........... godine .............. Zaposlenost..2........3. Zaposlenost............2...........3.........3...........1..................................1.....4..................................1.....7.......... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H .............. 179 5.......3.............. plaće i produktivnost ..... Sredstva i izvori sredstava . godine ........... 172 5..................................... 162 5.........1...3.....................................2.3...... „RITE Ugljevik“ ..2...4................ Investicije ...............6.3...........2..............1....................7.... Obaveze rudnika krajem 2005......... Miljevina............3...... 179 5........... 198 5. Plasman uglja ....................... 180 5.............. Obaveze rudnika krajem 2005..... „Kakanj“...............5.......... 163 5...................... i 2006....6............................................................3.................................. godine ......................................................3..............3................................................................. Plasman uglja ............2.....................1...............3....................2.......................2................3................................................................. Investicije .......1....... 166 5........................... Obaveze rudnika krajem 2005.............. 170 5........... plaće i produktivnost .2.2.......4... Sredstva i izvori sredstava ...............7.....2...2.................................2................ 194 5................7........ 153 5......3.... i 2006........2............................... Zaposlenost...........2...2...... 182 5................ „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila ..................................... 140 5.....................2.......3...........3.......1... 185 5... 185 5.................3..1......................................3.....................2............................. 160 5.2.......................................... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini .......... 153 5........................ Investicije ........................3...........................................1..1............... godine ....................2..........................3.... Obaveze rudnika krajem 2005....................................2.. 164 5.................1.. Troškovi poslovanja ....2............ Zaposlenost......2......3.........2................ Obaveze rudnika krajem 2005...2........................................... Plasman uglja . i 2006...2.1................. Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ ................5.. Finansijski izvještaji ........ „Banovići“ i „ ur evik“ . Plasman uglja . 169 5...................... 173 5..........1................... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI ..... Troškovi poslovanja .3.....................................................................................................1......................................2...2...138 5.... 187 5......... Sredstva i izvori sredstava .......... Rudnik „Stanari“ ...............3..2..................2......... 189 5...............3....... 153 5...... „RITE Gacko“ ..3.....................3................................... 158 5...................3..................1................1..............................3.......................... i 2006..............4..1............................... 183 5............................... plaće i produktivnost ..................... Troškovi poslovanja ..... Plasman uglja .5....1....... 194 5.......................2...................................... plaće i produktivnost ............................................2... Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS .....2........1................3. 172 5....2...............5...........2...2.....3....3....................................6...................... 196 5...................... Troškovi poslovanja .. 156 5..

.... Rudnici lignita „Kreka“........221 6.............................264 7.....209 6...................5...............3................................ Stanje i globalna ponuda uglja do 2030....3...........................215 6...................1.................1....6.....................................281 8.............1............5...................4.............................................4....................................................252 6...................................................................3......2............................1......... .................. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS......258 6............................... Rudnik „ ur evik“.... Rudnik „Bila“ .... godine ........................ Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu ..........232 6.................. Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije .......3.................3...2................................ Rudnik „Bukinje“ .2........238 6.........3.........2.. Finansijski izvještaji .........................1........5...............................................2.........279 8........................................ Rudnik „Gacko“................. Energetski i ugljarski trendovi u EU ..................................................4.....................3.....................................247 6............. 207 6.4...2.........................2............ Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH .1.... godine.......................................................................201 5.......204 6..................................... Rudnik „Ugljevik“ . 199 5.....4...............226 6....................9..............................7.......... Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine................ Rudnik „Mramor“ ......................................................... Rudnik „Breza“................. Rudnik „Tušnica“ ........1...... Rudnik „Banovići“ .........284 8....................250 6.....1..................235 6....................POPIS TABLICA....................255 6..... PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020................................................................................... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS ......... Rudnik „Dubrave“ .....................212 6.2.......................................................................................... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH..... Rudnik „Kakanj“ ..................276 8............290 8.......................................3.. Rudnik „Stanari“.......... ZAKLJUČNA RAZMATRANJA ........... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine .......................................... 301 11..... Rudnik „Gračanica“........................................ 201 5.................3................................................. 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ........ Rudnik „Šikulje“ ..295 10...................................................6..3........................293 9...277 8........ Rudnik „Zenica“ .............229 6...................2............. Globalna tražnja uglja do 2030..............................................270 8................2................................5.....................3...............7................................. GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ..............8........................275 8........ Investicije ..2............7......... Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija ................................3................................. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine ........................6..........2...........287 8.... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA ...................................2..................................................................................................261 6...................4.................................................244 6............ LITERATURA .....2........................218 6..........2.........................2.........207 6..........................................................8 Globalne perspektive uglja i tehnologija......1................... 200 5.................................................................................. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici............................2.....................................2..............................................4...241 6.....................................2..... GODINE............ Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja.............223 6...1...................

.............................................320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 ................ POPIS SLIKA .........................................313 13................................... POPIS KRATICA......................................................Modul 8 – Rudnici uglja 12.............................

UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .1.

vidi sliku 1. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje. sa površinskim kopom Tušnica. sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini. Primarni cilj je bio identificirati rudnike. Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići.D. posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije. TE «Kakanj» i TE «Tuzla».Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. mapa lokacije ležišta uglja.1. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. sa površinskom kopom Dimnjače. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . sa podzemnim rudnicima Stara jama. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride. Raspotočje i Stranjani.D. Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G. Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići. Mnogi od ovih rudnika. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. finacijske.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu. i informacije o tržištu. tehničkim i financijskim osobljem. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A.

sada ne radi i u stečajnom je postupku. Zato. sadržaja vlage. pepela i sumpora. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. sa brojnim varijacijama. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. godine. infrastrukturu i opremu. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. grijanja i domaćinstva. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. prodaju ugalj industrijskom tržištu. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. U slojevima koji su dovoljno ravni. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju. radu iz prehodnog perioda. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. pitanja i izazova. Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. Ipak. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. na mrkim ugljevima i lignitu. Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. stanju osnovne proizvodne oprme. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja. koristi se metod širokog čela. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. kako domaćem tako i u izvozu. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. a koja se planira izgraditi do 2013.

uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste. moguće izvore i uslove finansiranja. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu. Vakufa). Konačno. tehno . Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 . a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. te je nužno to posebno obraditi. To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik.294. potrebe investiranja u rudnike itd. Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D. troškove poogona i održavanje. lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. transportnih mogućnosti. tržište električne energije. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti. vodu. godine).tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina.Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono .ekonomske parametre. Tako npr. S ozirom da je postojeća Investiciono . prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora. odlaganje šljake i pepela. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1.7 miliona tona geoloških rezervi. Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja.Rudarski institut Tuzla 2006. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a. (Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”). mogućnost odlaganja otkrivke. nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge. te promjene u regulatornom i pravnom okviru. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno.tehničku dokumentaciju. ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato. kvaliteta i cijene uglja.

1.RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .

PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .Modul 8 – Rudnici uglja 2.

1.1.96 12.25 3.32 10.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ.01 11.51 10. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2.2. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju.56 13.53 45.78 24. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000. Proizvodnja u 1996. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000.56 4. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH.97 26.31 14.54 3.71 16.93 14. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla.30 10.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja.38 3. Tablica 2.43 15.19 10.73 Iz tabele 2.27 23.69 7. godina 21.41 3.15 4.66 13. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske.91 15.38 7.71 11.15 20.06 10.12 10. godina 10.26 6.29 2000.61 6. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996.68 6.98 18. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996.88 11.48 5.96 10. godine.49 3.69 9. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5.13 8.87 9.65 4.38 8.32 11.93 18.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 .92 1996.55 7.46 6.61 10. izvučeni su slijedeći zaključci: .78 5.1. godina) od 3. godine i nivo nakon obnove elektrana. TE Kakanj.15 4. TE Ugljevik i TE Gacko. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000.46 8. godinu.1) u BiH.47 4.

Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12. Tablica 2. odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ. 2. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte). Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku.god. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju. Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov.-2014. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014. Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava. Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston. godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH.2.2. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu.5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh.9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8. inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH. godine).K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 . ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti). Za period 2001. Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11.

Dubrave Kreka .2 1.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.1 36.2 0.6 2.0 5.1) 19.3 6.9 0.4 1.0 4.9 3.3 0.4 (5.5 22.7 9.0 45.3 29.2 27.5) Ukup.6 43.9 87.000 2.7 0.5 11.3 3.7 57.2 5. (milion tona) 94.300 13. zona lošeg kvaliteta itd.0 6.u ležištu A.3 1.0 22.900 12.5 11.5 3.1 20.4 70.2 17. Uzeti iz rezervi za ovu analizu.9 12.2 7.8 21. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost).1 6.6 1.400 10. B. UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.700 12.0 82.2 0.8 22.0 23.2 1.8 38.6 90% 97% 99% 11.600 16.0 30.6 11.5 15.9 50.3 0.1 112.9 4. Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona .9 6.2 na 1.0 11.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD.500 8.7 12. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.100 17.0 10.3 3.3.8 68. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 .3 0.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.2 2. C1 (milion 1) tona) 140.2 12.7 3.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.400 18.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.3 6.8 6.0 (2.000 15.9 2.000 13.2 11. C (milion tona) 126.9 9.2 11. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa.5 9.6 5.4 81.5 Napomena: 1) A.4 20.8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.100 16.0 9.4 65% 95% 90% 13.000 18.8 81.2 4.4 11.6 0.5 3.4 6.1 3.2 6.3 1.3 11.0 4. sumpor na suhu tvar. Abid Lolić-Grahovčići P.300 4.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.100 20.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik .2 3.5 15.000 18.3 4.400 14.3 68.izabrano područje rada Ukup.0)5) 5.0 48. Gračanica – Dimnjače 20.u ležištu A.5 (9.6 11.5 1.300 16.0 65% 95% 95% 13. B.9 76.3 11.2 2.000 16.2 7.8 9.0 15.6 0. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina.9 Iskor.0 4.3 25.2 8.6 0. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .Tablica 2.2 7.9 9.4 11.3 2.7 3. B.5 25. 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju.K.8 0.8 14.1 22.6 78.6 0.600 0.000 16.0 2. rud.6 0.6 4.8 1.400 18.8 4.

96 3.60 2.34 4288 746 475 42.42 364 - 2009 2172 616 22.47 3.44 2.52 182 - 2007 2176 624 22.31 4.31 4.49 4.72 16557 400 633 46.41 9338 734 475 43.04 125 2006 2016 599 23.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.48 3.46 0 206 134 73.98 3.46 0 694 475 44. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.88 3.42 10816 724 475 43.19 0 - 2014 2266 652 23.30 154 2004 1956 588 23.68 2024 679 475 44.03 4567 434 475 57.54 3563 203 141 41.30 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.30 4.55 1960 663 475 45.99 0 310 141 60. Rezime plana proizvodnje.75 2.59 3.61 9790 435 205 30.11 2. radne snage.52 929 2005 1988 592 23.36 0 - 2008 2251 643 22.36 11574 754 475 42.57 3583 231 142 41.32 1080 779 475 42.05 3.34 2.23 0 - 2010 2276 650 22.73 4.33 2.61 2.46 5.28 0 - 2011 2260 666 22.17 2057 412 151 58.90 2.42 14993 750 475 42.68 3551 361 148 62.58 4.12 1388 2003 1722 545 23.02 18890 450 366 34.93 5.99 2.08 2.68 3.93 16837 - 2002 1199 521 26.72 4.55 182 309 142 65.5 3.68 395 708 475 44.41 22853 706 475 44.86 3.11 3.13 182 - 2013 2270 665 23.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80.48 3031 448 475 56.70 3.91 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.91 12356 430 200 29.91 5. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom.50 4.4.93 2.53 4953 232 141 39.50 9279 475 635 60.48 2.22 0 - 2012 2235 656 23.02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 .24 4.61 19267 412 152 59.53 2.05 5.38 3290 720 475 43.75 3.55 2.36 4.10 1001 140 2001 947 536 28.05 3.

37 16.52 2.12 0 2003 957 363 61.37 49114 492 295 47.64 3.58 5447 - 2006 1097 389 63.95 7377 - 2011 1249 466 73.89 16731 228 295 62.64 2.31 2.64 14384 228 295 61.69 4544 223 295 62.77 3337 207 265 61.85 2.47 2.92 8649 - 2012 1238 484 78.18 6453 - 2014 1274 505 76.74 0 743 310 60.76 4.67 6099 - 2007 1180 419 68.53 14738 - 2005 1012 373 64.41 956 600 234 28.91 2.37 3.24 2.23 3.64 0 800 300 28.31 4186 - 2004 1015 362 60.14 6392 322 295 56.85 0 985 296 33.30 2.06 5347 460 265 46.08 3541 466 295 47.77 0 970 288 33.66 592 935 273 31.38 2.32 2.81 4.85 0 930 287 34.54 2.78 0 800 291 29.32 2475 198 611 107.64 4536 410 265 49. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.83 3383 - 2008 1277 441 68.00 2.72 1017 2001 801 320 57.15 2.01 7.93 2.95 8780 193 265 64.89 3011 - 2009 1207 447 73.29 8.94 2.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.40 2.82 0 925 296 36.91 5.01 12941 443 265 47.99 0 920 286 34. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.04 4.40 2.70 5990 700 269 31.79 0 900 286 35.80 3.62 4.89 0 970 294 34.54 2.48 4.38 6462 426 265 48.35 20748 990 280 30.58 3.88 3.38 3.82 4.76 0 960 277 32.99 5179 - 2013 1244 492 79.21 3.84 3.56 4.85 0 900 293 36.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 .97 12812 143 633 126.71 8215 405 295 50.93 4229 - 2010 1275 466 72.71 19117 424 265 48.93 3.86 21 416 265 48. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.33 22162 225 295 62.14 2.05 3.41 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.56 5.69 5.95 5.52 3.03 426 2002 801 322 58.80 4.64 2.89 2.

11 1012 330 893 90.48 0 220 532 82.05 0 250 295 56.05 0 250 295 57. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.38 5.15 455 2004 99 310 91.39 303 2013 230 310 58.21 3.57 122 555 427 47.85 1288 380 427 56.48 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.98 3.01 178 625 427 44.31 2.02 26097 2002 20 25 4.47 2.06 22448 2008 132 310 77.08 0 2009 141 310 74.05 100 475 427 52.95 2.40 1146 390 427 56. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.48 0 2006 115 310 84.64 3.05 4.Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom.19 155 575 427 46.94 2.93 0 2007 123 310 80.29 4.18 89 2012 220 310 60.13 4.23 3.68 3.38 3.46 3.85 3.01 3.60 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.79 3.95 186 585 427 46.73 114 545 427 48.88 1503 398 427 55.32 4646 625 427 44.16 4.76 792 360 427 59.11 242 2011 180 310 66.32 3.07 3905 2001 75 425 4.26 3.21 3.56 550 385 427 56.22 273 385 427 56. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7.11 1032 2010 150 310 71.35 182 2005 107 310 88.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 .94 255 2003 91 310 95.26 0 26 285 9.44 3.69 3.40 0 75 399 5.70 3.40 0 2014 191 310 63.89 305 545 427 48.21 3.95 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.70 2.

39 3.39 3.49 481 2012 199 55.RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54.39 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.26 4.86 4.38 4.36 25 125 95 45.47 5.78 4.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.93 4.39 3.64 4.20 766 2003 199 55.05 4. preteće ure aje.22 0 2001 199 55. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem.07 73 2014 199 55.59 3.36 25 125 95 47.36 25 118 95 45. 39 3.35 1068 2002 199 55.39 3.36 25 125 95 47. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.39 3.39 3.16 399 2005 199 55.54 4.64 100 72 95 55.36 25 125 95 48.39 3.80 3.39 3.29 4.36 25 125 95 44.36 25 125 95 50. pripreme i transport.31 119 2013 199 55.85 4.59 4.54 834 2010 199 55.14 231 2004 199 55.39 3.07 268 2006 199 55.39 3.39 3.36 25 125 95 42.39 3.36 25 125 95 49.93 4.30 2004 2008 199 55.13 1843 2007 199 55.36 25 125 95 44.36 25 116 95 45. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .36 25 125 95 49. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.54 697 2011 199 55.36 25 113 95 46.43 846 2009 199 55. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu.36 25 125 95 44.58 4.

koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća. Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje. godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002.02 KM/GJ. STUDIJA DMT . dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje.93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti. Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH. – zaposlenost do 2006.21 KM/GJ 3.-2015. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5. Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001.49 KM/GJ 4.39 KM/GJ 3. Tako se dobiva do godine 2015.-2015.-2015.Montan Consulting Gmbh (2002. za Srednju Bosnu 3.86 KM/GJ. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006.81 KM/GJ 3.06 KM/GJ 4.82 KM/GJ 3.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015.Modul 8 – Rudnici uglja 2. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 .) DMT.254 zaposlena. smanji za 7. DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13.40 KM/GJ 3.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr. dobiva se tako višak kapaciteta 20.35 KM/GJ 3.3.. U posmatranom periodu 2002.GOD.

Prema analizi DMT-MC do 2015.. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta. – 2015.5. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura. Montan Consulting GmbH). – 2012. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća). porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. 2006. 2013.5 – 2% godišnje. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 .5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. – 2005. 2003. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća. U 2001. – 2008. Trbovlje. Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica. 2009. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. 2000. može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja.

24 4.51 1163 1038 79118 68.75 2010 2748 2062 97468 35.99 3.60 3.15 4.03 1397 1169 82545 59.64 4.89 3.94 2008 2648 2152 106868 40.00 2009 2643 2065 99914 37.22 4.36 3.93 4560 3923 222889 48.86 3.66 5099 3928 230498 45.61 5225 3954 223703 42.65 3.71 3.77 4914 3924 225768 45.87 4.00 4.02 3.36 4.34 5488 3974 223763 42. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.69 1650 1127 92374 55.20 3.35 3.86 611 729 34601 56.12 486 710 32732 67.61 1724 1153 93662 54.04 3.83 4.32 7787 501125 64.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.39 4.81 1373 1091 83190 60.32 3.24 608 700 34294 56.64 3541 6297 211787 59.12 4375 4120 219383 50.69 3.98 3. 3.97 3.00 3.57 3.14 4.80 4.33 627 733 34535 55.82 522 1100 31675 60.02 4591 4117 226459 49.36 4.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .43 2004 2097 3080 104478 49.81 1150 2300 78471 68.35 4.56 3.39 3.09 4.80 3.08 3.65 483 807 33159 68.80 3.23 3.89 3.42 5356 3974 224331 41.54 4.80 1591 1108 90748 57.86 1498 1094 86140 57.53 3.64 3748 5691 208862 55.62 3.74 4.14 2015 3156 2084 95807 30.94 3.38 2013 3023 2080 98354 32.52 2011 2830 2059 98999 34.92 2976 7605 185655 62.99 3.3 4165 4030 212413 50.36 1300 1140 80121 61.25 62763 3050045 46. Pregled proizvodnje.04 3.68 4.23 2014 3079 2077 97422 31.88 3.48 2012 2965 2078 100822 34.30 558 721 40587 72.41 1118 1668 71950 64.28 586 733 40629 69.70 1534 1084 90301 58.04 532 775 38339 72.61 2003 1852 3276 101834 54.51 19132 1166900 60.89 4735 3907 223609 47.47 3.60 3.21 2006 2516 2245 100563 39.70 4.39 1138 1984 78019 68.90 1429 1087 85554 59.14 1067 1384 74707 70.35 4.86 3.98 5.6.64 551 1002 31934 57.03 4.5 3.99 4.99 544 730 39785 73.95 2005 2440 2524 103059 42.96 2007 2543 2168 100923 39.41 3990 4722 210925 52.24 546 759 37046 67.96 3.08 600 730 39375 65.01 UKUPNO 35844 1382020 38.88 3.91 5.48 533 906 32434 60.

78 1757 2238 97661 55.61 4.64 2008 954 874 41165 43.46 5.98 109 197 6885 63.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .40 4.46 538 521 27153 50.76 441 549 27382 62.74 3.04 2013 1084 802 39046 36.01 3.83 365 565 26643 72.90 360 583 26286 73.25 2011 1031 801 38829 37.7.07 3.86 2007 905 872 40774 45.73 3.81 3.40 4.47 3.65 480 492 25974 54.36 3.90 3.84 111 198 6921 62.94 3.07 2012 1040 786 38854 37.29 3.58 3.45 242 921 25277 104.93 2006 843 854 40222 47.35 1565 4829 89296 57.05 1674 2241 97592 58.38 442 525 26219 59.73 4.45 467 528 26043 55.43 3.31 3.60 4595 354261 78.09 3.40 543 535 28232 52.08 4.89 330 595 24560 74.02 3.38 2047 2119 100473 49.93 90 201 6639 73.36 305 605 23140 75.35 3.24 3.29 94 193 6693 71.83 UKUPNO 13204 551179 41.82 3.39 59 224 4517 76.46 95 201 6700 70.17 3.38 283 776 23884 84.26 102 195 6804 66.96 3.21 82 204 6823 82.74 3.08 3.69 1846 2235 98469 53.31 95 188 6710 70.65 509 532 28454 55.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.48 3.87 334 580 25333 75.67 358 855 22531 62.95 62 217 5603 90.59 3.11 25463 1361725 53.93 2014 1116 808 39385 35.63 4.09 3.63 3.71 4.81 381 576 26636 69.06 3.31 3.04 3.65 1830 2098 98508 53.58 3.11 3.02 104 193 6824 65.06 4.79 361 569 26564 73.92 3.77 198 6950 61.36 3.93 3.64 396 585 26693 69.77 2004 801 1208 38472 48.70 2.96 1365 4092 95001 69.46 82 211 7023 85.40 2096 2122 99727 47.79 3.25 543 516 26596 49. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.90 5.91 3.58 1974 2108 97892 49.94 4.39 4.04 3.29 3. Pregled proizvodnje.18 2206 2148 99981 45.59 1483 3232 93304 62.88 2015 1141 810 39600 34.93 320 604 24029 75.15 3.07 3.30 2.69 1902 2097 99074 52.89 2005 822 1031 39945 48.19 4.03 5.27 2150 2135 99538 46.21 5.90 5.14 556 518 26738 48.50 956 768 38166 39.64 3.32 3.02 3.73 3.65 259 1284 24677 95.08 6381 364346 57.51 381 702 24558 64.77 3.93 342 572 25745 75.49 3.39 299 1162 23366 78.Tablica 2.35 3.28 4.60 3.56 458 501 25967 56.71 4.17 1568 2749 ¸95210 60.32 4.01 2.10 3.49 3.66 3.35 2003 678 1545 39587 58.34 366 1009 25133 68.02 84 197 6848 81.49 317 1473 24794 78.72 91940 4.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene. mogu biti i znatno niže od procijenjenih. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. kao i moguće domete njegove potrošnje. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. godine. To je neekonomski i nesvrsishodan pristup. To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa. tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. u odredjenirci uslovima. PK "Gračanica-Gacko". zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne).To. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. ili u toku 10 godina. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. Izgradnja novih površinskih kopova.). obezbijede alternative. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. što nije ni moguće ni ispravno. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja. odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. Naime. je konzervacija uglja u najširem smislu. Naime. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 .. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. ove rezerve mogu biti i znatno niže. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd.te i za planiranje razvoja termoenergetike. Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno. doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice. One.70 %. Poseban problem. kako sa stanovišta postojećih potrošača. Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. PK "Šikulje"-Kreka. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman. konačno.7 % bilansnih rezervi uglja. Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi.

000. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 10% 2.2. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna. 1.7.704.000.000.442.9. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte.848.843.10.8. 15% 152. Prikaz rezervi uglja F BiH 568.946. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.335.000. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta. itd). 67% 124. 41% 497.321. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije. Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 .000. npr.000.1.473.

000.763.691.000.177. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .515. 44% 621.3. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.000.2. 45% 2.488.

126.69 2.139 235.16 6.865 120.944 173.411 1.84 32.593 769.172 961.946.339.525 23.274 112.407 0 0 127.335.756 206.635 1.085 60.07 14.99 22.746 11 15 13.715.834 618.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .433 68.241 5.0.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.244 179.102.23 4 4.373 0 1.604 0 721.839 28.08 1.4-3.7-9.354 0 0 1.146 440.5 22.503 10.051.38 38.06 24.765 677.843 26.183 256.954 194. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.004.49-42.111 0 3.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.653 1.619 14.105 0 1.657 77.75 30.09 9.30 1.722 0 0 323.32 24.808 10.839 1.000 1.723 1.540.437.369 25.7 16.65 17.330 2.411 2.689 2.43 27.192 2.488.833 13.236. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1.428 17.528 11.665 73.61 1.353 412.001 14.321 59.657 68.800 16.50 0.535 10.377 497.43 39 16.201 16.935 4.386.77 35.429 54.31 16.671 12.647.103 206.18 17.774.091 10.064.779.342 3.95 2.851 677.718 2.874 894.19 19.928 59.88 35.651 206.74 2.58 15.54 3.85 2.974 1.06 13.36 7.101.543 4.06 13 18 24.008 162.524 204.098 131.536 49.937 1.60 32.42 5.848 322.194 208.020 65.391 2.885 1.65 4. Br.312 18.61 12.657 76.873 456.632 1.736 11.14 25.411.280.5-16.95 12.294.143 62.355.704 1.003 11.963 56.893 129.931 10.512 996.

317 15.100 47.17 1.159 33.397 9.471 19.696 12.954 418.55 2.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .843 17.824 372.457 124.758 72.742 91.74 15.598 148.497 152.68 24.97 24.0 Red .Nastavak tabele 3.237 77. Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .473 269.9 18.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .842 56.874 73.657 31.174 11.744 568.07 5.8 32.080 326.200 385.141 105.83 4.646 10.800 88.442 65.287 9.761 207.221 278.10 50.75 37.271 253.7-14.380 40.544 107.540 21.mrki ugalj 1 2 3 4 186.08 0.761 37.698 845.100 521.061 346.lignit M .

533.028.483.266 1.845 0 0 5.913 1.652 8.445 1.186.509 2.145.521 7.119 344.382.328.432 0 0 5.468 353.302 747.600 200.954 18.093 139.002.370 382.970 1.300.596 438.000.331 2.575 1.142 31.929 198.631 128.981 81.982.197 50.000 13.087.582 942.842 196.226.015.2.042 9.752 80.717 490.291 2.1.733 289.237 221.220 0 3.1.310 0 0 4.695 30.420.154 323.917 1.555 967.874.281 152.960 59.373 2006 2.545 278.409.895 0 3.378 104.017.001.338 1.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.113.472 1.900.859 1.858.-2006.365 8.743.746.903 76.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.059 1.851 1.027 1.016.400 134.282 1.050 35.173 0 2.859 0 0 5.999 1.464 1.327.529 766. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 .763.430 231.795 26.890 641.743 1.563 1.941 230.826.012 308.044.280.735 171.168.445.867 920. RS i ukupno za BiH Tablica 3.652 94.440.216 1.755 2000 1.465 253.668 503.286 5.272 49.234.825 1.549 51.039 61.4.619 1.169 461.499. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.255 318.369 1.350.448.701.657 71. Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.979.346 58. Proizvodnja uglja u F BiH.302 486.951 280.091.695 0 3.411.223 166.2. RS i BiH ukupno za period 1990.567 391.195 683.751.797.006 7.842.488 512.703 0 0 5.687 31.313.720 1.271 2004 2.025.190 153.892.288 7.555 1.021.357 69.488. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.115 0 4.942 36.Modul 8 – Rudnici uglja 3.702 269.027 46. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.979.725.388.424 2005 2.659.073.317.335. 2000.114..714 1.808 0 0 5.486 48.214 116.383.850 282.544 291. Proizvodnja uglja u F BiH.808 0 3.428 903.941 0 0 4.334 996.801 2.038 1.746 221.178 9.087.472 3.

0 2.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.5 1.0 4.5 0.5 1.5.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.0 3.5.0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3.5 2.0 miliona tona 1.0 0.2000-2006.5 0. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 .5 miliona tona 3.2000-2006.0 1. Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990. godina 2.0 0.5 4.5.5 2.

350.074 1.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj . RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija.000 136.904 0 0 1. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.332. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.626 1.382.286 666.364 32.690 21.603 406.369.530 2.2.017 230.709.555 1.755 0 0 0 8. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 .107 61.746 0 0 4.455 113.857 Ostali 286.020 0 0 1.449 2.965 150.052.917.746 9.062 1.694.000 0 4.600 200.783 8.729 7.434.587 Rudnik 2006 TE 1.535 84.114 84.2.226 81.957 0 3.061 0 379.027. RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.097 61.2005 i 2006.085 1.942 156.895.687.999 481.069 0 232.547 923. RS i ukupno za BiH Tablica 3.979 7.557.140.852 0 3.005 0 0 4.248 1.953 27.647 12.450 1.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.683.281.339 953.581 122.890 141.710 1.049 52.428 341.483 116.000 547.958.008 26.975.202.000 212.358 1.948.Modul 8 – Rudnici uglja 3.774 60.050.864 64.611 963.1.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH.787 1.005 15.223 166.383 982.400 134.330 35.573 213.171 48.5.804 476.006 164.376 85.509 5.522.850 690.379 17.298 64.214 55.748.208 1.509 310.019.403.445 12.468 171.297.576 0 0 500.767 424.000 5.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.311 459.217 48.340 126.826.546.177.000 61.665 80.197 58.393 169.

500.500.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.000 500.000.5.000.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.5.2005 i 2006.4. godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 1.000 3.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.000 2.2005 i 2006.500. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .000 4.000 1.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.000 2.000.500.000.

008 RL Bukinje RL Mramor 68.podinski.151 34. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.937 32.RL Mramor 2.194 81.193 47. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.402 322. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.956 374.12. broj 1 1. 3.126. U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: .407 59. pliocenske starosti.043 96.431 - 6 659.PK Dubrave 3.166 169. U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3. Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m.glavni. . kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .465 56.790 91.236 27.prvi krovni i .386 94.359 91. – Elaborati o klasifikaciji.3.954 153. Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi.214 456.021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 . godine Tablica 3. U K U P N O: 581. U K U P N O: S V E U K U P N O: 162.2006.431 750.2): 1.3. 2.2. – Elaborati o klasifikaciji. EKSPL. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.RL Bukinje . podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH.794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.171 197. .087 178. 3.525 169.238 1. sa padom od blago nagnutog do strmog. 2.Modul 8 – Rudnici uglja 3. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije.429 743.407 375. (A+B+C1) POTENCIJ.PK Šikulje .833 59.1).921 83.* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1.drugi krovni sloj.166 7 290.1. Lignitski bazen Kreka. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu . Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.

84 5.35 % 21.200 52.53 7.54 2.30 3.81 2.060 12.17 % 2.36 50.85 35.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.4) Tablica 3.26 % 0.43 5.34 0.00 9.29 % 2.86 5.15 % 12.80 23.38 10.3) Tablica 3.23 27.37 18.32 Šikulje 50.76 Dubrave 30.6.89 25.80 5.39 kJ/kg 12.25 0.44 % 1. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .55 9.89 15.06 % 48.30 Elementarni sastav uglja % 31.52 48.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.4.80 8. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.64 0.48 12.73 28.51 9.60 1.00 % 1.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.23 1.34 % 25.48 2. materije Isp.320 53.66 23.18 0.88 9.00 39.03 0.05 % 0.32 20.05 4.17 0.59 29.60 % 16.55 % 6.47 16.38 % 24.40 20.14 39.99 % 39.71 % 7.83 41.19 9.33 % 0.20 0.73 0.48 19.76 7.08 10.94 22.63 2.000 Hemijski sastav pepela % 55.84 49.17 11.44 0.12 22. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.

4 351.311 92.499.101 82.531 83.917.616 11.917 1.892.396.043 500 2000 1.743 1.6 270.115 9. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.357 16.198.656 25.000 1.550 76.750 674 2005 2.193 257.018.000.000.683.701.975.866 2004 kJ/kg 9.4a.509 2.000.000.2 316.464 1.476 2002 1.371 44.266 1.748.661.049 83.936 3.547 86.091.796 82.000 Ukupan plasman 5.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4.000 2.611 84.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .8 408.286 292.687 64.736.815 1.031 40.137.9 318.8 1.583 718.979.668 260.268 230.369 1.000 TE 4.1 304.750 114. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.000 Proizvodnja (tona) 3.328 2006 2.282 1.312 1.298 2005 kJ/kg 9.126 1.000.868 23.926 2001 kJ/kg 10.043 6.7.000.735 257.631 72.701 2003 1.380 2004 2.383 60.087.331 2006 kJ/kg 9.320 251.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.569 22.000.671 226.224 2001 1.492 2000 kJ/kg 9.2 350.488.

a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č.m.1.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31. Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13.12. Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja.6. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“. otkrivke.0 m.ugalj 102 513 000 t .7.3. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11. . godinu i preiod od 20002006.m. a I krovni ugljeni sloj 6. sa periodom otvaranja. dobiveni su slijedeći rezultati: .5 i 3. . dao je slijedeće rezultate: .3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 .2 m. Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t. Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.m. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t.ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.m otkrivke.02 t/m3č.m. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa.71 m3č. godina je prikazan u tablici 3.otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č.55 m3/t.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja.m.otkrivka 522 017 000 m3 č. Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac.1.2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7.m. U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja . Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije.42 t/m3 č.koeficijent otkrivke 5. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6.09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu. . podijeljen na dvije faze razvoja.6% od ukupnih rezervi uglja. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj.otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3.

12.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3.m 2371903 2006 3 m č.r. god. 583095 690 739 2004 t.r. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red.u. 749 969 2005 t.r. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.r.r.K “Šikulje” Tablica 3. (A+B+C1) POTENCIJ.u. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.* 1. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t.K.m m č. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.K.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.5.8.m 5159088 2000 3 m č.r. EKSPL. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č.7.č.u.u. Ostvarena proizvodnja uglja na P.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. 566590 2001 t.r.u. 673 113 Tablica 3. 1452548 2000 t.m m č. t. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.u.u. Ostvarena otkrivke na P.K. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji.u.m m č.r.6. 2006.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 . 647 317 2006 t. Rezerve uglja na P. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.

300S sa pripadajućom samohodnom trakom. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja. Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU .86 5.38 10.59 29.48 19. te sabirnim. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Ukupna visina etaže od 21 m.63 2.89 15.19 9.73 0. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB . Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. transporta i skladištenja (klasiranja uglja). Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci.40 20. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 . Tablica 3. a satoji se od bagerovanja i utovara.8. transport i odlaganje. 55.25 0. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.6700 .20 0.66 Šikulje 23.0 9. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.14 39. do vanjskog odlagališta.200 Šikulje 52.8. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp.53 7.03 0. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani. odnosno 25 m. veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm.51 9.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.05 4.

Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja. Visina prve etaže iznosi 26 m.3.12. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987. sa prosječnom debljinom od 20. Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t. sekundarno sijanje. odnosno 4 me uetaže. Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. Prema tome. dok je visina druge etaže 35 m. godine je prikazan u tablici 3.12.5 m. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005.12.12.2. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 . I krovni i glavni sloj.12.95% od ukupnih rezervi uglja. primarno sijanje.m.2006 893 868 3. i 2006. dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu.). otkrivke. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n.10 i 3. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006. Tablica 3. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3.m. te otpremu sa klasirnice. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5.14 t/m3č. 2006.9.12.11.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter. U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni.1. godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31.2005 908 31. drobljenje. godini dat je u tablici 3. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice. godinu i preiod od 20002006.Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže.12 .12.m.2005 31.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10.9.2005 31. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31. Ugao završne kosine odlagališta je 9°.

m 5700488 2000 3 m č.u.K.u. 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t. Tablica 3.u.12.K “Dubrave” Tablica 3. 832148 2006 t.u.9. EKSPL.r. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č.11. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.10.u.č.r. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.13.m m č. 824806 2005 t.Tablica 3.m 3570908 2006 3 m č. 432817 2004 t. Ostvarena proizvodnja uglja na P. broj 1.* red.u.r. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.13.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č.r.u.r. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.otkrivka(m3. Ponderisani kvalitet za P.u. Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.m m č.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3. t.K.r. 756063 Tablica 3.r. 947 883 2000 t.r. 334507 2001 t. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.m m č. (A+B+C1) POTENCIJ. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 .K.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) .

32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m.17 11. Širina bloka zavisi od parametara bagera.30 3. transport i odlaganje. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže. Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže.89 Dubrave 25.34 0.23 27. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora.n. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30.80 8.80 23.83 41. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. a satoji se od bagerovanja i utovara. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 . U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500.81 2. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom.m. Otkrivka se putem transportnih traka.60 na otkrivci. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje.84 49.80 5.48 2. a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju.64 0. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.55 9320 Dubrave 53.94 22.60 1.47 16.

Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja.12.1.5 km2). te otpremu sa klasirnice. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice.6º.12.K.3. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’.12.2005 31. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline. padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005.12.35 m.2006 922 929 3. Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja".31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 .2005 934 31. Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30. i 2006. Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. drobljenje.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31.Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.08 m i nagib od 2º . odnosno 4 me uetaže. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter.2005 31. sekundarno sijanje.2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.14. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en.12.12. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13.3. “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31.14. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama. godini dat je u tablici 3. primarno sijanje. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. "Mramor" i "Marići". Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8. Tablica 3. Radna snaga na P.

Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja.44 5.151 47.16.71 9.15.76 Tablica 3.99 35. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.34 22.021 *– Elaborat o klasifikaciji.5 2000 ' m 4. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza. godina.15. Materije Isp.17.60 12.15 10. (A+B+C1) POTENCIJ.26 0.111 2004 ' m 3. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 .643 2005 ' m 3. Tablica 3. RL Mramor 94.123 2006 ' m 1.05 0.39 12.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi .16.55 7.* 1.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom .043 56.35 18.00 1. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584.38 20. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.30 28. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu.33 0. nižeg stepena karbonifikacije. Ostvarena šira priprema za period 1990. Tablica 3. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.506 2001 ' m 3.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3. EKSPL.17 2.171 178. kako slijedi iz tabele 3. Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.411 4.000 50. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red.06 48. dobijen je prosječan kvalitet uglja.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3.29 5.937 27.

Tablica 3. transport uglja. t.u.18. otkopavanje uglja. Procenat isporuke % 63.u.u.r.9 18.r. 322.Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3.19. 500.10.r. 388.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. 482. 345.130 475.r. provjetravanje jame. t. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".u. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 .u.4 0.19.202 2005 t.935 2006 t.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) .5 17. 2000 t.2 100. godina.r. Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t.r. snabdijevanje pogonskom energijom. Tablica 3. Proizvodnja uglja za period 1990.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.463 496.u. odvodnjavanje jame.u.r.r.950 2001 t. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.u.

12. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.2006 1057 1107 3.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala. Tablica 3. Normativ materijala. RL Bukinje 68.3. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.20. Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3. a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”.21. mazivo i gorivo.2005 1150 31.12. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu . Broj zaposlenih na dan 31. (A+B+C1) POTENCIJ.465 32.236 197.12.33°. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° .1.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 .21.2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.2005.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31.4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. električne energije i dr.2005 93 31. Od materijala najznačajni su: drvena gra a. eksplozivna sredstva.193 *– Elaborat o klasifikaciji.4.* 1. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.386 96. troše se različiti materijali i vrste energije. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta.12. čelična podgrada. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma.12. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31.12.20) Tablica 3. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.2005 31. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. debljinom sloja 13. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale. godine (tablica 3.087 34. EKSPL.12.

73 2.12 21.u.r. 252. t. Ostvarena šira priprema za period 1990. godina. Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.24. 2000 t.22.u. t.48 48.645 16.37 39.17 12.85 0.289 Objekat Bukinje - 1990 t.08 Tablica 3.84 31.u.r. godina.36 7. Proizvodnja uglja za period 1990.88 24. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.965 2005 t.r.u.u.u. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35. 37.54 0.32 0. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1.060 55.): Tablica 3.00 16.123 43. Materije Isp.r.r.44 12.870 2001 t.039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3.76 2.52 25.23 1. 91.r. 221. 146.r.23.43 1.r.u.18 6.095 2004 ' m 1.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 . 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.882 2006 t.u.22.

12. odvodnjavanje jame.12.11.12.12. transport gra e i repromaterijala.12.25. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.2005 352 31.12. Tablica 3.2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. transport uglja. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31. otkopavanje uglja.2005 126 31. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100. a obra en je Tablica 3.12. snabdijevanje pogonskom energijom.2005 478 31.2006 117 Broj zaposlenih 31.12. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.25 .26.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. godine (tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. provjetravanje jame.2005. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 .2005.2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.

Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .Slika 3.12.

ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica. što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“. Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”. Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. plići i pri kraju eksploatacije. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km. Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Put M . Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu. Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. na serpentinskom osnovnom gorju. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina.4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. Selo Istok. Na Površinskom kopu Turija. Budući površinski kop Breštica. po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. “Turija” i “Grivice”.2. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena. Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. povezuje sjeverni i južni dio zemlje. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. Povezanost ovih Rudnika sa termo . odnosno izvorišnog dijela Draganja. Kao centar općinskog područja. Regija. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima. se pristupilo ponovnom aktiviranju.3. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 . U njemu su egzistirale jame: Radina. kulturnog i administrativno – upravnog karaktera. Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. Južni dio bazena je manji. dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani. nakon perioda odložene eksploatacije.energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj. Mušići i Čubrić. a put M–18.

07 70.40 56. Tablica 3. 43.93 29.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 . godina. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.27.60 100. 2000-2005 god.27 i 3. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god.13.00 100. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.28.Slika 3.

369 130.002.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.267.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.483 98.517 66.668 963.742 2001 1.738 1990 2.319 72.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .001.500.876 298.8 149.000.002 68.097 261.28.7 143.430 770.027 982. Plasman uglja po godinama 1990.500.000 500.154 728.9 133.191 1.055 Godina 2002 2003 1.000 Tona 1.445.8 365.421 249.000 Ukupan plasman TE 2.14.30 . Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.596 869.797 2.000 1. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.482 76.062 2000 1.302 923.6 126.7 232.169 953.767 43.29.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.234.280.000.370 846. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30.467 2005 1.281 66.5 159. 2006.327.347 93. god.303 65.804 2006 1.07 1.408 71.503 2004 1.685 225.328.383.

Tablica 3. 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona.15. 13935157. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 . 93% Bilansne Vanbilansne Slika 3. 7% 194085463.30. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br.

00 817.257.) 4.000 37. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 .000 Ko (m č.375 Ko (m č.) 10.143.213.000 27.958.642.u.882.41 6. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.428.064.12.2006.000 154 257 000 227 375 000 1. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č./t.428.000 31.079.31.059.44 13. .018.87 11.471.47 3 Tablica 3.000 110.000* UGALJ (t.000 154.2006.70 9.u) 2.u.958. godine Tablica 3.000 189.502.r.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.000 16 761 000 33 086 000 148.r.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t.m.788.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .000 16.31.000 32.2006.Tuzla (07. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.702.r.) 10./t.2000.m.788.23 7. god.761.20 6.000 261.r.314.000 13.2 6.44 8.493.000 803.000 507.178.m.32.353.000 59.12.) 4.9 9.12.57 13.000* 13.000 201.m.u) 2.

34.33.12.46 13. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj.05 24.2006 god.) Broj zaposlenih na dan 31.90 8.12.12 0.04 1.) Tablica 3.56 10.07 1.33.10 1.trans.85 21.12.70 39. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.80 34.98 46.2005.12 54.67 13. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 .34.2005. godine (tablica 3.12.2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.03 29.) Tablica br.70 3.816 30.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31. 3. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31.70 10.28 0. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10.

2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t.s. godina (tablica 3.u.Otkrivka (m3.u. t. godinu i period 2000-2006.u. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t. 128643 559549 476320 Do 31.u.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t.36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) . Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990.1. Tablica 3.u.u. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.u.č.12.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 .u.s.3.2.16.s.s. 249936 777349 201562 2006 t. godinu i period 2000-2006.u. 729124 1023397 200006 2000 t.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.s.s.35. 267108 551762 Ostvareno.s.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3. godina prikazan je u tabeli 3. t. t.35. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990.s.s. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice.Modul 8 – Rudnici uglja 3.

Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja. godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č. Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. 2000-2006.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č.37.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše.36.m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 . Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta).m i m 3652132 4139397 3 2005 m č.K. Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije.m i m 2886760 3362320 3 2003 m č.Tablica 3. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.

Tablica 3. Podzemna eksploatacija .12.7 2004 ' m 534.4 2003 ' m 161.7 2005 ' m 1774.8 2002 ' m 484.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3.465 9. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.u.r.u.41.r.4 2006 ' m 379.3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 .2005.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.12. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja. 195080 2001 t.41.r. broj 1. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru.r. 3.godina. 187630 2005 t.2.r. 228820 Tablica 3.r.42.u. t. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.38.u. 3.33.u.12.jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena. Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3.r.40. i 3. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31.2005. Tablica 3. godine (tablica 3.39.7 334.10 1283.r. godina. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40.2005 996 31. 145059 178820 2004 t. 222700 2006 t.39.u. Ostvarena šira priprema za period 1990.u.u. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova. 360800 2000 t. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red.4 Proizvodnja uglja za period 1990.40.12.435 0 13.38.2.42.) Tablica 3.

gra e i opreme.s. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3. mazivo i gorivo.2005. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. 216821 2006 t.s. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3.u.u.s. 144526 2002 t.s. eksplozivna sredstva. Broj zaposlenih na dan 31.s. transport uglja.u. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 . Za potrebe procesa proizvodnje uglja. 132848 2003 t.s.u.u. otkopavanje uglja.u.12. snabdijevanje pogonskom energijom.u. Omazići 327500 2000 t. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. - Normativ materijala.u. troše se različiti materijali i vrste energije. 168091 2004 t. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala.s. komprimiranim zrakom.s. 176269 2005 t. drvena gra a (rudničko drvo). Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. odvodnjavanje jame. električne energije i dr.43. provjetravanje jame.1990 t. 183560 2001 t.17. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.

43.3. 3.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.12.3. Kotlovski. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 . Orah.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.12. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna. Sitni II. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.2.2005 577 Broj zaposlenih 31. godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31. Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća. (Kocka. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja. Grah).

J. godine su date u tabeli 3. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica.* 8 1 1.2005. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1.'' UR EVIK'' II J. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL.3. 3.44 Tablica 3.3. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.K.3.44.K. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla. „Potočari“ i P. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 . 2. Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31. 2.'' UR EVIK'' J. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata. EKSPL. (C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT. „ ur evik II“ i „Potočari“.12. sa izgra enim površinskim kopovima P.

72 1.88 11.45 1.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 . Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.88 15.42 4.50 3.20 9.97 2. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.88 1.07 10.25 1.03 KOMAD 51.94 0.90 8.04 KOCKA 54.45 12.96 SITNI 0-15 59. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.24 SRASLAC 53.68 KOCKA 43.53 6.18.11 16.20 8.80 20.68 ORAH 44.53 6.1 SRASLAC 33.80 22.50 6.64 12.00 9.19% 30.42 5.35 ORAH 54.12 20.68 14.45): Tablica 3.46 6.10 7.01 3.51 7.51 14.59 SITNI 0-15 49.89 18.70 19.70 8.11 1.74 15.98 1.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.45.60 21.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40.83 2.47% 65.59 5.57 2.92 3.97 4.05 4.93 54.

581 76.000 1.446 476.339 88.590 2006 kJ/kg 16.549 415.85 150.298 63.925 80.1 45.000 1.000 400.375 2004 kJ/kg 14.000 200.3 45.0 30.332.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.604 45.000.Široka potrošnja .710 89.000 600.48.1 64. 2000-2006.000 300.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.46) Tablica 3.698 949 438.483.194 90.300.402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.500.384 20.160 2000 231.9 35.47 i 3.47.Maloprodaja Izvoz 1990 1.914 1.529 185.108 30.000 500.809 299 Godina 2002 2003 382.850 403.450 83.733 34.329 2003 kJ/kg 15.302 292.400.46.600.352 2002 kJ/kg 15.200.100.000 100.000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3. Plasman uglja 1990.532 2005 kJ/kg 14.48.932 2.034 2001 kJ/kg 15.947 786 2004 461.574 42.4 31.000 1. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .117 91.975 90.000 1.583 351.291 1.19.647 29.807 2000 kJ/kg 15. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .748 442.000 700.935 92.000 1. Analiza plasmana uglja Tabela 3.000 1.107 63.000 tona 800.4 84. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.404 200 2001 323.642 2005 540.285 822 2006 508.421 74.000 900. Tablica 3.

142 241.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u.760 227. 214.51.000 632. 2000-2005 god.r.3.3.r.17 100. t.490 48.49.s.s.u.180 Tablica 3.r.u. 309.51.u. 3.370 53.49.239 Tablica 3.50 i 3. Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č.m.188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.739 251.u. otkrivke. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK. t. U promatranom periodu od 2000 – 2005.169 69.s.u.380 62. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.u. t.K. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P.u.u. t. 156. 217. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006.980 73. Pad sloja varira od 200 – 300. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t. 89. godine iznosio 5.u.5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla.u.15 11. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005.m/t za PK „Potočare“ i 6. t. t.52.s.760 287.50.r. godine.111 72. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja. godina je prikazan u tabelama 3.657 m3čm/t za PK „Višću“.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.003 m3č. 299.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla". 146. 316.r. Smješteni su blizu jedan drugog.3.s.547 57. 1. godine.u. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3.r.230 2006 t.r. Tablica 3.770 72. 700.u.091 241. t.00 100.680 251.u. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja.951 2006 t.834 305.930 69. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.u. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj.83 10.710 2000 t.834 63.m.s.981 63. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine.000 632. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č.u.r. otkrivke.763 50. 700.080 50.s.710 2000 t.s.85 88.476 68.730 2005 t. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 .

000.m 6.m 1.000 6.m 1.675 2001 3 m č.000.000.000 2000 3 m č.mm) 5.000 2.695 1.390 483.000 1.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .674. Višća) Tablica 3.000.204.20. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.310 2004 3 m č.230 2003 3 m č.000.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.000.Otkrivka (m3č. 2. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.52.m 1.510 621.645.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3. br.955 2005 3 m č.910 2002 3 m č.380 549.473.122 252.516.690 7.000.690 233.486.m 727.000 3. 1.000 Ugalj (tona) .080 342.960 2006 3 m č.m 1.m 1.057.157.000 4. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.m 728.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č.600 2.

U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. Tablica 3.3.3. dužine oko 5. drobljenja i sekundarnog sijanja. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. -bagerovanja-utovara uglja. odvija se kroz prijem rovnog uglja. -bušačko minerskih radova na otkrivci.3 km. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu. i 2006. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom. -bušačko-minerski radovi na uglju.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.53. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3. Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena. Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa.53.5 . primarnog sijanja. na klasirnici „Višća.jama “ ur evik II” . godini dat je u tablici 3. -transport otkrivke na vanjska odlagališta. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku.jama “ ur evik” . Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h.jugoistok. -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“. Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“. te otpremu sa klasirnice.jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: .5 km i promjenjive širine od 1. -bagerovanja-utovara otkrivke. ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad .2.

2000 godine". Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik.ur evik.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija.jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama.54. Slika 3.Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m. . sa stanjem 31. Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 .12.21. Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“.54. Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3. Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever . mart 2002 godine.

r.86 2286.r. 63. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.45. 144.581 2000 t. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma.563 2006 t.u.r.u.u.r. 2.399 2005 t. Tako je gornji dio sloja 4 .r.851 2001 t.r.839 2003 t. 102.u.05 2006 m' 2355. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.049 2002 t. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J.r. 46.r. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja. godina. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva.'' UR EVIK'' II J.275 2003 t. 3.u.u. 150.85 2241.u.u.u. godina.u. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990. bez tragova organske strukture. 111.976 2004 t.u. 212.5 m predstavljen organskom materijom.r.r.r. Prosječni kvalitet (Tablica 3. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.55.086 2000 t.56.r.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira. 126.u.363 2005 t. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara.Modul 8 – Rudnici uglja Red. dosta visokog stepena karbonifikacije. 2000 – 2005 godina Tablica 3.r. 154.3 1471.834 2002 t.u. 91.25 Proizvodnja uglja za period 1990.139 2006 t.'' UR EVIK'' J.2 2049.687 2004 t.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 . Upojedinim dijelovima ur evičkog basena.550 Tablica 3. 95.03 2695.7 1210. 36. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t.57. 104.694 2001 t. 2000 – 2005 godina Tablica 3.u. 139. 68.r. 56.r. br.u.r.u.

2005. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ). Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31.000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150. transport uglja.12.58. Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.000 50.250. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3.12.000 100.22. Broj zaposlenih na dan 31.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 . provjetravanje jame. odvodnjavanje jame. transport gra e i repromaterijala.000 200. snabdijevanje pogonskom energijom. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3.12.2005 368 31.

RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu.K. RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P.23. Slika 3. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju. Vrtlište i jami Haljinići. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 .3. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići).Modul 8 – Rudnici uglja 3.K.4. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P.

(A+B+C1) 7 60.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ.12.425 89. sa stanjem na dan 31. 4. (opšti dio – tehničko rješenje). TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 .113 5.521 440. Glavni slojStara jama Glavni sloj2.758 113. 7. Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P..536 9.055 38.* 8 60.025 17.028 16.Površinska eksploatacija 1. godina).K.062 29. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.784 34. Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj"..149 13. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61.K. godine RMU "Kakanj".733 5. EKSPL. Knjiga I – tekst (2007. 5. sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3.234 11. godine. Dugoročni program razvoja P.823 51698 157.665 25. (C2+D1+D2) 5 13.407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42.934 22. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.913 EKSPLOAT.173 71. ekonomsko finansijski dio).043 83.613 VANBIL.874 127.231 37.Tablica 3.300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997. Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18.604 105.557 190. godine) (rudarsko tehnološki.902 18.846 45.430 67. nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja.234 11.859 256. Rezerve uglja za Moščanicu.788 56. 6.59. 2.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve .837 17. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P. "Vrtlište".173 71.011 92.797 72.12.000.737 18.064 5. 3.631 39. "Vrtlište" P.715 204.937 49.Podzemna eksploatacija 1.774 59. .507 27. Moščanice i Greben). godina) Knjiga II – crtani prilozi. Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište".369 20.K.599 7. Modrinje U K U P N O: 1. sloj-podinski U K U P N O: 1. Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.525 29. Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja. moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika.1997.K. "Vrtlište" (2001.077 70.366 8.536 33.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red.878 43.508 17. "Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2.2001.

. 29% 256.60.604.600. bazen Trstionica. Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići .000.525. 127. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3.. 5.000. godine. RMU "Kakanj" (2002.Modul 8 – Rudnici uglja 2.536..000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1. 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. Rezerve uglja za Staru jamu. 4.2003. Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6. sa stanjem 31. moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika.000.24.Bištrani". kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj".60): Tablica 3. godine).Bištrani") jame "Seoce". Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 .000.000 tona. 58% 56. Program Restrukturiranja RMU "Kakanj". izdvojene posebno. 3.12. Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići .

75 5.614 13.03 23.61.53 27.85 16.93 12. "Vrtlište" kod Kaknja.18 Elementarni sastav uglja 40.36 0.00 7.54 24.92 10.50 63.15 3.92 5. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.83 8.23 10.31 12.40 1.39 0.01 2.36 54.17 42.085 Hemijski sastav pepela 39.21 1.71 42.71 32.07 12.04 14.07 61.55 24.51 51.71 25.28 46.27 17.37 4.30 0.76 29.177 8.47 1.68 28.12 2. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.68 21.35 9.33 55. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.33 2.57 2.98 0.74 51.69 1.67 10.92 Hemijski sastav pepela 32.57 64.66 22.59 20.28 38.85 11.37 1.61.30 2.70 32.32 1.49 37.14 27.K.073 32.90 34.75 49.11 35.97 13.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.60 3.61 68.70 24.29 2.62 1.74 11.70 37.07 1.81 1.13 10.58 49.32 0.83 29.87 12.93 0.16 9.44 31.78 40.09 3.13 10.89 64.963 13.92 9.06 4.33 Elementarni sastav uglja 35.15 9.16 17. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 .72 2.54 7.88 6.) Tablica 3.62 50.34 11.63 40. S-ukupni.46 6.69 10.73 10.27 21.60 2.19 64.32 7.299 40.00 62.66 2.68 21.68 3.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.33 3.94 19.67 14.41 26.01 34.19 55.32 39.71 6.46 25.44 7.722 45.81 0.39 3.54 1.51 19.21 1.95 3. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.16 15.56 26.68 0.19 0.48 1.42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.78 0.53 0.29 3.

223 2001 747.1 4.2 64.942 2.2 46.7 57.034 2004 kJ/kg 12.895.442 903. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.9 95.746 1.003 54.65 100.777 Tablica 3. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.8 61.62.296 2000 766.35 6.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.444 2000 kJ/kg 13.63.850 920.009 93.818 3.321 18.64 Tablica 3.861 95.989 45. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači . 93.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .000 94.5 19.63 i 3.050.12.123 94.00 100.098 1.946 97.2000 – 2006.864 2005 996.130 2001 kJ/kg 13.125 1.2001.246 97.017.9 38.342 37.746 62.449 2005 kJ/kg 11.061 2004 967.544 913.100 1.242 Godina 2002 2003 942. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.156 1.62) Tablica 3.012 846.567 747.Maloprodaja Izvoz 1990 2. 2000-2005 god.955 2006 kJ/kg 11. Plasman uglja 1990.735 953.465 709.969 1.Široka potrošnja .717 1.706 2006 1.477 13.godine.360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12.114. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj".023 3.9 122.598 27.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.603 93.114 118.64.729 58.006 93. sa stanjem 31.0 28.

05. S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne.godine (za čitavo preduzeće-tablica 3.000.000 Tona 1. Separacija.Ukupan plasman (tona) 2.2006 2.75 km.000 1.o. Društveni standard.2005.500. Održavanje. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.65. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 .PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja.221 2. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika.000 TE 2. Maksimalna dužina ležišta je oko 3.75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1.000. Površinska eksploatacija .000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.000 500.500.2005 31.25.12. Površinski kop Vrtlište. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31.1. Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad.65) Tablica 3.o.3.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d.4. 3. Jama Haljinići.12.

u.m m č. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P. Tablica 3. Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica. t.u. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja.800 555.610 2000 3 m č.560 2005 t.K. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta. t.957 3.264 603. 1.s. na udaljenosti oko 1 km. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv. 501.u.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.620 2006 t.godine.s.godine iznosio 3.K.462.m 3. t.u. oraškog ugljenog sloja.r. Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005. Karaula.000.573 665. t.m 1.220.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.665.u.s. 615.u.07). Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P.u. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja. godina je prikazan u tabelama 3.u.u.059 2005 3 m č.027. 706.68. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. 721.163. 1.733 564.550 1.u.u.r. t. Kakanj.66.K.383 2. otkrivke.u. Lokalitet P.r.m m č. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj. sa manjim seoskim naseljima Ćifići.s.m m č. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.u. 494.638.r.r.s.66.351 2006 3 m č.m.68. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.K."Vrtlište" 1990 t.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 .692 2006 t.251 2.559 2000 t. Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č.u.u. 590.67.m 1.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. godinu i preiod od 20002006.s.r.67 i 3.944. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.096 Tablica 3. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P. 3.840. t.632 595.s.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode.m 3.594 2000 t.55 m3č.952. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.r. Pope i Kuburići.951 653.u. 585. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962."Vrtlište" 1990 t. t.m 3.s. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D."Vrtlište" 1990 3 m č.r.523 607.

000 2.K. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj). Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju. a Podinskog 2.K. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 .000 1. Tablica 3. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9.7 m.000 1. -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima).000. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m.»Vrtlište» 462 486 3. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.4.5 m .000 500."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.2.500.500.K.69.2006 P.3.5 – 2.12. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31.000.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P. -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar).12.000 3.000.2005 31.000 2.500.3. Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m."Vrtlište"-separisani ugalj P.69."Vrtlište"-rovni ugalj P.K. cca 5 km od TE “Kakanj“.26.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.

B i C rezerve.552 1.590 2005 ' m 3.801 2005 t.276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1.r.r.r.r. .u.969 356. .443 2006 t.u.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u.71.789 Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300.r.r.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji).u. 115.odvodnjavanje jame. 2000 – 2005 godina Tablica 3.717.u.076 247. . 365.632 251.u.256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1.r.232 2000 t.godina.u. .godina. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4.u.u. t.u. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH. 184. t.snabdijevanje pogonskom energijom. 407.transport gra e i repromaterijala.u. 113.u.196 294.u.u.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: .r. 419.r.768 2006 t.r.održavanje infrastrukturnih objekata i . Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.082 Proizvodnja uglja za period 1990.r. . t.234 2006 ' m 2.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3. Rezerve uglja su kalsirane u A. t. gumeni transporter).70. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t. Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”.978 191. t.izradu jamskih priprema.72. t. 801.transport uglja (grabuljar. 780. 181.održavanje jamske mehanizacije. Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.351 288. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .u.r. .845 1. t.r. Ostvarena šira priprema za period 1990.376 174.u.otkopavanje uglja (široko čelo ).provjetravanje jame.117 2000 t.r. da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”. .r.

2005. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31.000 800. Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”.4. Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) .12.000 500. Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja).godine Tablica 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 .000 700. Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993.73.900. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.3.000 300.000 400.12.Priprema (m') Slika 3.000 100. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom.000 200.12.27. cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj.2006 801 828 3. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća.2005 31.000 600.3. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi).

65.398 2001 ' m 2.r.u.u.12.619 85.77) Tablica 3. - Tablica 3.u.75. 36.r.u.r.u.617 2005 t. - 250. t.466 99.000 50. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31. 237. 71. 66.r.75.u. 70.godina.u.r.272 2000 ' m 1. t.r.u.u.godine (tablica 3.r. t. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31.2005. i 3.r.u.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005. 243.74.r.76) Tablica 3.668 100.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.r.536 97.2005 31.77.780 2005 ' m 1. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1.111 2. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.347 2006 t.074 2006 t. 2000 – 2005 godina (tablica 3.u.933 1.r.u. 2000 – 2005 godina (tablica 3.28.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.546 2000 t.041 2000 t.469 101. t. t.76.000 150. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.r.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3.74) Tablica 3.u.u.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3.029 83. 37.311 2005 t.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 .r.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.r.r.godina.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. t.u.u.12.r.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990.000 100.12.

12. br.78) Tablica 3.2006 304 320 3.80.78. Rezerve uglja rudnika Breza Red.4.79 i 3. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja.2005 31. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno.3. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35. Broj zaposlenih na dan 31. a svoju prošlost ima od 1907.000 tona / godišnje.79.12.4.3. Tablica 3. god. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik.80. Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice). Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).2000.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 . Utvr ene rezerve su klasificirane kao A.3.12. B i C1 i date su u tabeli 3.2005. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954.500. glavni i podinski (povlatni) sloj.5. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3.godine (tablica 3. godine sa projektovanim kapacitetom 2. Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja. Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.12. te zajedničkom separacijom. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31.

59 60.68 44121 2004 282545 235492 83. 171733 2006 t. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3.u. Tablica 3.99 52. 221950.u.2 252006 99.41 33627 2001 253119. 490867 2000 t.71 84850 2000 391468 357841 91.u.s.83.u. Tablica 3. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82.84.56 1113. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6.) Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 .07 32.72 9482.s. 391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3.83.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93.82. 253119.s.34 19380 308237 264116 85.2 291255 308237 282545 2005 t.s.16 31. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.s.34 47053 2005 171733 164393 95.u.82.s.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.s.s.5 Analiza plasmana uglja za period 1990.81.61 30.u. t.29.u. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.81.72 7340 2006 221950.u.74 2. t. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. Materije Isp. t. godina.5 212468 95.

12.2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.Tablica 3.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 . snabdijevanje pogonskom energijom. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.85) Tablica 3.12.71 91. 82.2005 60 31. odvodnjavanje jame.12.2005 1267 31.2005 58 31. transport gra e i repromaterijala.00 100.48 100. otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda).2005.00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).12. provjetravanje jame. 2000-2005 god.29 8.85.84.52 17.12.12.2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. godine (Tablica 3.30.12. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31.

Modul 8 – Rudnici uglja 3.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3. posebno u Loznicu.) Tablica 3.) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj. Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880. Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone.6. BiH čeliku. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.3. u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god.86. Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani). grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom. I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 . Rezerve uglja . Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti.86.

Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat..Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3.87.87.) Tablica 3. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 . polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.

88. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .443 7.770.616.443 7.125.369 26.630 44.062.233.770.630 44.247 13.536.850. polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.o.458 9.170.219 20.673 27.150 26.425.875.171.369.354.247 13.131 37.250.170.554-761 S.939 19.643 145-765.281 20.536.354.794 11.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji.233.939 19.369.339.067 430.899.643 78. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4.281 67.899.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja .067 430.337.920 13.444 9.o.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16.337.920 13.193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.320. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.033 5.444 5. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.

31.36+1.70 11. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“.98 13. god. avgust 2000.34 0. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12.32 65.80 16.0 1.) Tablica 3. 6% 721369000.90 3.01 3.94 10.89.58 22. 19% 59931000. 179843000.19 54. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.89. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 .53 45.75 1.51 45.Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3.65 17619 39.19 4.11 32.

214 230.2005.00 100.6 115.2000-2006. godina u tabeli 3.951 53. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.000 800.973 59.802 182.3 125.088 56.93.102 171.543 - 2001 312. Plasman uglja po potrošačima 1990.32.000 2000 334.2000-2006.839 143. godine (tablica 3.849 177.6 135.171 57.903 209.179 169.000 400.780 108 2005 295. Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.5 125.000 200.000 500.000 900.000 300.90.12.92.214 368.800 205 Tablica 3. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005.52 100.3 125.000 25 322. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.595 61.000 godina 600.8 80.000.078 930 2006 287.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.761 - Godina 2002 2003 308.097 59.000 100. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.758 24 2004 269.00 1.91.377 130.251 578 211.360 62. 25 58.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.90.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3. 2000-2005 god.) Tablica 3.91. Tablica 3.4 125.92.48 75 41.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 .000 700.

5 do 10 m.14 16.81 37.03 71. površinski objekti.92 24.96.6.62 37.55 16 956 4.90 15.92 65.82 V podinski 14. Rezerve uglja “Stara jama” red.77 - Eksploatac. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13.3.79 19 356 5. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25.36 25t91 49.87 18 321 5. % mater.93.26 53.13 34. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice.32 44.Tablica 3.43 IIl podinski 16.05 32.11 49.72 glavni 12.2006 1567 1516 3. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela.) Tablica 3.55 35. % % povlatni 16.72 26.96 34.91 33.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990.30 66.) Tablica 3.45 59.30 I podinski 14.00 21.95.40 31.90 20 665 4. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova. pritiska i sadržaja metana.77 56.14 37. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice.96.5 do 3.0 m3 na minutu.19 34.45 30. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.18 VII podinski 10. U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m.25 II predpod.63 61.26 20.43 33.31 II podinski 10.83 54.55 69. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. 2000 – 2005. godina.41 29.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880.24 55.17 19. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31. C-fix Koks% vlaga % % mater. Sagor.) Tablica 3. 9. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.12.12.28 12 166 4.2005 31.94. koji ima debljinu izme u 9.85 71. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3. Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja. Rezerve uglja (tablica 3. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145. Pritok vode u rudnik je oko 2. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.73 23.05 37.24 17946 4.10 46. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare.51 50.31 69. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase. godina (tablica 3. rudnik je sklon gorskim udarima.94. Kvalitet uglja (tablica 3.95. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom. Zbog dubine.51 5.44 21248 3. Pad ležišta je prema jugu.18 52.5 do 14 m.25 12. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 .52 VI podinski 14.

t. t.r.r. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3. provjetravanje jame.u. godina.r.s. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).u. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 107357 2006 t.u.s. snabdijevanje pogonskom energijom. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t.97. transport uglja.r.33.r.97.r.s. 98866 2001 t.r.98.s.) Tablica 3. t. transport gra e i repromaterijala.u.u.u. 131791 99124 112449 2005 t. 100843 2001 t. 105252 2006 t.s.u.u. godina (tablica 3. i 3. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 .s. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda).u. 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.r.98. t. 349836 2000 t. odvodnjavanje jame.u.u.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990. 134427 101105 114698 2005 t.s.u.u. 342977 2000 t.u.u. 2000 – 2005. 131034 Tablica 3.s.

99. Kvalitet uglja (tablica 3. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. drvena gra a (rudničko drvo). broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci. Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera. Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame. Normativ materijala. VII i VIII tektonska terasa. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI.2005. godine (tablica 3. Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici. Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi.0 m sa oko 18% jalovih umetaka.100.12. Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 . najmla i ugljeni sloj .6.5 .2.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok . Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6.3. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 .700 Vanbilansne (A+B+C1) 28. Rezerve uglja jama“Raspotočje” red. mazivo i gorivo. donje toplotne moći 20768 KJ.povlatni. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.) Tablica 3. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa.- održavanje jamske mehanizacije.100. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.2006 471 412 3.zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 . Rezerve uglja (tablica 3. koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452.12.) Tablica 3. električne energije i dr.12. eksplozivna sredstva.101. Broj zaposlenih na dan 31. troše se različiti materijali i vrste energije. Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne.40°.9.101.70 m na kojima leži posljednji.) Tablica 3.99.2005 31.

139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.103. Sagor.36 21. 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 2000 – 2005.u. godina (tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t. 152032 2006 t.s.63 36.s.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55.r.104.80 III podinski 6.18 5.30 23.103. 149700 Tablica 3.104.07 63.r.86 75.) Tablica 3.r.godina. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 .57 1.05 56.24 Ostvarena šira priprema za period 1990.63 61.s.44 VI podinski 14. vlaga % % mater.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj.s.u.r.45 53.87 29.83 4.u. 260241 2000 t.u.r.u.u.41 29.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.92 24. 185616 2001 t. t.r. godina.67 41.u. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990.u. i 3.65 II podinski 6.30 30.75 51.u. t.s. 116549 68309 106557 2005 t.102.73 40. 118880 69675 108688 2005 t.u. % glavni 6.godina (tablica 3.21 61. t. 265446 2000 t. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3.) Tablica 3.r.93 20. 181977 2001 t.u.r.s.u.u.s.40 C-fix % 35.70 31.s.34.102. 149051 2006 t.u. % mater.u.83 4. 2000 – 2005. t.

dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela). broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31.105.2005 31. drvena gra a (rudničko drvo).125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. godine (tablica 3.12. sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. Debljina Krovnog sloja varira od 4. Normativ materijala.5 m.3. snabdijevanje pogonskom energijom. Broj zaposlenih na dan 31. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. provjetravanje jame. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m.2006 452 437 3. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase.) Tablica 3. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik.105.) Tablica 3.3. eksplozivna sredstva.2005.106. troše se različiti materijali i vrste energije. nalazi se do Stare Jame.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). električne energije i dr. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37.12.12. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir. Rezerve uglja jama“Stranjani” red.106. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. transport uglja. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 .5 do 5. Rezerve uglja (tablica 3. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja.6. odvodnjavanje jame. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. transport gra e i repromaterijala. mazivo i gorivo.

110.108. 60538 2005 t.s. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.57 26.30 30. 2000 – 2005.r.14 4.82 5.r.u. 72032 54678 2004 t.30 11. godina (tablica 3.u. 59351 2005 t.56 21.r.u.godina.u. 70620 53606 2004 t.109. Koks% mater.s. 135133 2000 t.u.r.r. polje PARAMETAR Sagor. % mater.107.godina.47 63. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3.93 55. t.s. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .u. i 3. t.r.32 12.s.35.s. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac.u.90 61.50 S-uk % 3.s.58 26. 72354 2001 t. C-fix Isparlj. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.28 18.65 9. 2000 – 2005.11 49.r.87 3.u.u.50 47. 137836 2000 t. 5786 Tablica 3.) Tablica 3.) Tablica 3.u.) Tablica 3. I i II podins.u.u. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.u.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3.38 63. % % 38.80 41.36 6.s.57 22.40 35.71 63.r. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990. godina (tablica 3. 36061 2006 t.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990.60 74. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.108.110.u.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp.107.u.80 33r60 48.76 58.72 36.89 10.89 26.29 39.109.s.79 13. 73801 2001 t. 35354 2006 t.u.74 37.

882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79.odvodnjavanje jame. mater. mazivo i gorivo. vlaga % % % % % Eksploatac. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj.4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok. . Broj zaposlenih na dan 31.održavanje infrastrukturnih objekata i . Kvalitet uglja (tablica 3. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju.snabdijevanje pogonskom energijom.2005 31. troše se različiti materijali i vrste energije. .otkopavanje uglja (komorna metoda).) Tablica 3.2006 202 234 3.111. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.2005. Rezerve uglja (tablica 3.3.) Tablica 3. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.12.150 Vanbilansne (A+B+C1) 7. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.klasiranje uglja . Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. Rezerve uglja “Mošćanica) red. . Normativ materijala.111.provjetravanje jame. 6 i 9 m. . Za potrebe procesa proizvodnje uglja.transport gra e i repromaterijala. drvena gra a (rudničko drvo).izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).112. eksplozivna sredstva. godine (tablica 3. . .12.113) Tablica 3.982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza . ovi slojevi imaju debljinu 5. Sagor.113.12.112. električne energije i dr. C-fix Koks% mater.transport uglja. Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 . .održavanje jamske mehanizacije.6.

30 25.115.25 64. B i C1 i date su u tabeli 3.5. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji. NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 .Bila Rudnik Abid Lolić.5 do 6.7. Broj zaposlenih na dan 31.12.2006 147 140 3. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.114.65 61. postao samostalan rudnik.12.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3.43 30.56 3.) Tablica 3.3. Sa rudnika Stara jama nema transporta. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi).46 6.12.Cijena ovakvog transporta je 1. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami.52 55. Debljina me usloja je 35 do 40 m.2005 31. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona.6.114. Ležište strmo pada na jug.5 m. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj. Rezerve uglja rudnik “Bila” red. godine (tablica 3. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom. Utvr ene reserve su klasificirane kao A.15 35.115. Tablica 3. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom.Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8.55 23. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” . bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999.68 26. u kojima se izvode radovi. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.2005.88 42.3.09 3.07 52. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova.5 m a Glavnog od 7 do 7.5 KM/t. tako e poznat kao Bila.

3%.s. 47869 68326 116195 2000 t.118. 17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.s.u.116.s. 71842 71842 2006 t. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.51 22. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice .u.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354.116.s. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1.117. t.72 20.93 47.s.u. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.08 59.) : Tablica 3.118) Tablica 3. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%.u. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor.u.86 4.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3. 41% 26808.u. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3.s. 76941 76941 Tablica 3.u. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 .117.s.u. t. t.36.s. 42% 10373. i 3.41 30.

16 63 24396. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t. t. 52. 49305 71742 121047 2000 t.873 60726.00 100. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .17 66551..r.66 100.40 48049.67 42344. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.63 79 15455.24 64 26665. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.u.) Tablica 3.58 73.1 59784.u.r.) Tablica 3.u.120.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.42 26.r. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.r.16 76831 61375.r.2000-2006.u.r.r. 2000-2005 god.58 55000 59875 41485.119.u. Plasman uglja po potrošačima 1990.137 53910.121.8 46842. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990.27 40045.godina.r.2 85 6731.121.2000-2006.120.5 69 18322.u.2 69 18389.3 90 5873. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3.37 Tablica 3.34 47.479 42155. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. t.319 74714.u.u. 75434 75434 2006 t. t.119. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3.

12. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju.7 KM/t na 100 km.2005 31.12. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god.3. otkopavanje uglja (komorna metoda). uključujući i prevoz do TE Kakanj. transport gra e i repromaterijala.37. Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31.7. snabdijevanje pogonskom energijom. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona. Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima.2005.. Cijena transporta je 7.2006 269 284 3. provjetravanje jame.godine (tablica 3.1.140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3.Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.12. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima). TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 .000 tona.122. odvodnjavanje jame. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t). suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine.122) Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ .

Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990. 153695 153695 2005 t.c. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m.Modul 8 – Rudnici uglja 3.m .683 t (period 2000 . 139142 139142 2004 t.8 km2. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.5 m.8.r. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002.125.r. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m.u. 20%.u.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806.r.124.123 i 3.m 996399 996399 2005 3 m č.3.godini iznosio c. 80050 80050 2001 t. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4.124.123. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004.m 555387 555387 2003 3 m č. godine. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%. 94942 94942 2002 t.38° na jugoistočnom dijelu ležišta. 136755 390964 156262 683981 2000.r.9 m3čm/t uglja. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990.u.rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t. na prostoru sela Rosulje. tj.m 687025 687025 2004 3 m č.u. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno.r. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 . 2003. Plasman uglja Tablica 3. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977. 302168 302168 2001 3 m č.548 m3č. Tablica 3. 2000 3 m č. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3.r.u.986. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno.r. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19. Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939. 683981 683981 2000 t.m 1048120 1048120 2006 3 m č. Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P. godina. 59887 30198 23041 113126 2001.2005 godina) otkopano je 3. 128687 140254 2003 t. u tabeli 3. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990.u. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 . 2000 – 2005. Produktivna površina ležišta iznosi oko 0. 230346 230346 Tablica 3. 52330 52917 27730 132978 2005.u.m 397449 397449 2002 3 m č. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok.125.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č.m otkrivke. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas.m .a. 196272 196272 2006 t.K: „Dimnjače“.u.r.

12. 2004.127.800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990. Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17.2005.127. Tablica 3. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 . Godina 2003.126. Rezerve uglja na P. Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31.38. Tablica 3. 2000.). godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3. Ukupno TE Slika 3. godine iznosile (Tablica 3.1988. 2002. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88.11.). br.126. Rezerve su sa stanjem 31.12. 2001. godine. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.K. Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3.127. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red. 2005.1987.

77 1.20+0.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.95 0.2005.48+0.129.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h).628 6.88 0.27 52.128. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.62 1. godine dat je u tabeli 3.28 18.12.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.00 10.73 16.23 31.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 .92 3.42 0.2006.12. Tabela 3.56 4.128.15 2.52 30.2005 207 31.12.12 34.12.93 48.84 0.129.) Tablica 3.99 35. godine i 31.

629 26.487 20.861 25. Tablica 3.321 49.r. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište.223 7. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m. Unutar Livanjskog krškog polja.u. otkrivke.471 45.m 70. otkrivke. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.u.946 t/m3č.3.644. 42. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja.424 28.m 22.r.781 47.u. Na slici 3.312 5.538 2004 3 m č.u.m 10. U Livanjskom ugljenom bazenu..r. u centralnom dijelu ugljenog bazena. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č. Do 31.703 30.r.310 Ostvareno. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.m.r. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini.12. 29.9.692 2005 3 m č.216 5.m. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja.403 Ostvareno.m.120 31.370 109.759 19.638 17.824 12.007 179.353 t/m3č.m.u. t. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”.833 9.714 108. 2000 t.683 24. i 3.808 2006 t.12. u jugoistočnom rubnom području.41. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja. 26.221 9.u. godina je prikazan u tablici 3.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom.r. a eksploatacija lignita 1974. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č.941 2001 t. 26. 27. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”.3.000 Tablica 3.020 6.r.108 35.u.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t.131.130.m 60.435 58.100 36. razvijena je Prološka ugljena zona.m.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.845 31.u.m * ** 2001 3 i m č. 2000-2006.m 36.432 2005 t. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godine.r.131. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 . godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone. t.m 2000 3 m č. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom.m m č.714 22. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č.495 2006 3 m č.130. 30.m. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t.859 81.210 9.

prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja.000 60.8 12.005 53.816 73.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004.969 2004 kJ/kg 13.428 2004 32. U periodu od 2004 do 31. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 .013 2005 47.133.543 23.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81.9 8.366 24.12.766 35.000 70.211 Godina 2002 2003 38. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.400 2000 32.530 72.102 2001 31.39.132.335 25.000 20.4 27. 2000-2006 godinu Tablica 3.322 73.892 76.320 13.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3.746 32.124 80.244 28.9 3.2006.372 90.000 30. godine otkopano 84 223 t uglja.597 2001 kJ/kg 12.923 2005 kJ/kg 12.822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13.000 10. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t.000 80. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.133.020 2006 59.2 6.909 32.904 4.) Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13.400 0 81.4 10.3 9.746 74.436 kJ/kg 14. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.424 23. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3.000 40.000 Ukupan plasman TE Tona 50.

2% 1111000.139 75.946 t/m3 č.135.506 93. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red.m. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.274 75.40.645 11. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 .485 79.505 91415000.183 18.134.m.865 318 2. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja. br.434 68.485 68.12.919 20 68. otkrivke sa odnosom 1:2.141 91. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni.415 0 47 47 1. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3.134. 98% 2183000. Tablica 3.2006. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t.Do 31. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č.

transport i odlaganje otkrivke. miniranje.23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3.Elaborat o kategorizaciji.78 4. odnosno odlagališta.135.65 28. bagerovanje (utovar)..40 18.64 1. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16.33 2. klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi).03 15 067 Mrki Lignit 39. transport i klasiranje uglja. transport i odlaganje otkrivke. a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice.28 50.16 65. Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table . Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.00 46.96 17. Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.45 32. Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: .00 13.

Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom. Separacija je puštena u pogog 1985.2006.136.2005. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 .12.12. 119 Broj zaposlenih 31. godine. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu.136. Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31.

Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3.41.

1 797 825 Ostvareno.r. 1 979 575 Tablica 3. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.4 1 982 563 1955 526 98.6 2004 1743 216 1723 832 98.u. 1 763 472 2001 t. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č.m.2 2006 1979 575 1958 358 98. t. 2 382 555 2000 t.137.m 3 492 369 Ostvareno.u.r.r.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.rovni ugalj 2002 2003 t. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m.137 i 3. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.01.r.m 4 475 914 2006 3 m č. Tablica 3.m 3 569 061 2001 3 m č.2006.u.u. Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99.r. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja.u.92 t/m3č.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98.r.2 2001 1797 825 1775 425 98. 1 743 216 2005 t.12.r.m 2 624 553 2005 3 m č. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.m.. 2000-2006.9 2005 2044 445 2027 248 99.138. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. godina je prikazan u tablici 3.139. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno).2000 do 31.u. godina U promatranom periodu od 01.2000. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120.u.138.4.u.3.m 4 387 290 2000 3 m č. 2 044 445 2006 t. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t. 1 420 970 1 982 563 2004 t.4. otkrivke (za isti period). godina Tablica 3.r.m m č.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č.1.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .

2003.140) Tablica 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31. eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006.5 kJ/kg. godina iznosi 8178. Tablica 3.141. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji.140.141.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 . Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red.god). god.42. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3.12. godini (tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.

10% 278539550.9 7.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.45 1.47 17.26 1.83 11.17 5.10 0.91 13.56 1.64 36.43. godina od 1792082 tona.12 0.8 4.85 11.30 0.52 10.89 Povlatna zona 34.40 0. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.12 15.60 1.13 34.68 45.18 11.41 51.46 1.38 16.67 0. sloj 37.99 1.35 5.56 35.54 18.79 35.43 42. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .49 21.46 1. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.64 13.142 Tablica 3.45 II pod.83 I pod.71 1.56317000.59 0.96 1.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.83 30.22 2.46 1.82 0.22 0. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.17 8.63 0.m.38 12.11 14.97 15.93 0.60 24.37 1.62 7.96 1.20 32.92 7.97 17. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.27 12.54 1.20 1.59 0.142.90 27.12 Prosjek za basen 22.33 53. 15% 37380000. sloj 16.

godine. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja. odlagač.143. 547 Broj zaposlenih 31.2005. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion.m. otkrivke. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. buldozer. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8.143 Tablica 3.447 m3č. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani.12.2.813 t uglja. sistem etažnih. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. 2000-2006. Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. pretovarivač. a sastoji se od bagerovanja i utovara. od 2000 – 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 .315. Prostire se od sela Džemata prema jugu. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. hidrauličnim bagerima. 661 3. godina U promatranom periodu. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41.2006. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice.12. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani. transport i odlaganje. magistralnih i odlagališnih transportera. zatim preko Priboja. dolinom rijeke Janje.m/ t. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.4.864. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager.66 m3č. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“.

m 5910041 2006 3 m č.m 5819450 2005 3 m č.u. 1826890 1826890 2000 t.u.146) Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.r.2006. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3..6 2005 t.m m č. t.r. 1826890 2000 t.m 6186600 Ostvareno. 1052774 58942 1111716 2006 t.r.7 1313281 1145928. 1193381 31231 1224612 2001 t. 1073701.145.44.144 i 3.Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. Tablica 3. 1138064 56031 1194095 2005 t. 1533488 Tablica 3.m 5866200 5491500 2004 3 m č.145.otkrivka 2002 2003 3 3 m č. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t.5 2006 t.u.146.u.r.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 .r. t. 1168486 1226377. godinu (tablica 3.m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 1186549 Ostvareno.m 4838551 2001 3 m č.r.u. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t.. godina je prikazan u tablici 3. 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t. t.u.u.m 12561772 2000 3 m č.r.144. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č.2000 .r. t.u.

6. 3.147) Tablica 3. 69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 24% 17657000.148. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000. 7. 2. 5. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . godini (tablica 3. POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4. 7% 186544000. Tablica 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3.147.45. 8.148. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1.

transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces.59 0. transport i odlaganje.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29.64 2.22 4.68 21.91 16.22-0. unutrašnjeg odlagališta.45 41.Elaborat o klasifikaciji.29 23.78 17.38 6.90 3.54 18.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3.39-1.44 O/10. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug. a sastoji se od bagerovanja i utovara. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.76 30.07-2.01-3.75 N/0.58 0. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.27-3.53 30. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever.79-21. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.74-44. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog.53 4.46-19. bagerovanje. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0.68 0.75-4.50 39. transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani.52 0.28 7.84 Vlaga Pepeo Sagor.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .91 8.53-22.Svodni Elaborat o klasifikaciji.59 10.60 7.65 23.01-0.44 2.07 0.71 0.20-20.65 11.28-40.13 0.19 17.11-35.05 Elementarni sastav uglja 27.13-25. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 .72-27.87 0.74 Ugljevik – Istok 33.27 28. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo.Elaborat o klasifikaciji.01 1.44 5.14 28.07-6.3794.10 6.63 3.17 O/14. utovar.97-29. Materije Isp.75 11419 20.Istok.99-12.36-4. .34 11.24 53.15 8.97 37.05 1.83 52.48 29.09-4.27-23.149 Tablica 3. .00-41.12 3.13 6.57 3.83-39.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23.149. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m.20 47.20-1.97 28.39 17.46 11.

12.150.150. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31. Ukupna visina etaže na uglju je 10 m. 31.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m.2005. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. Tablica 3.12.2006. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 .

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

koks……………… 38. 2. 2.m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta. -isparive materije……….200 tona (tj.43 %.28. što se vidi izvjesno.99 % GTE………………12.. -C-fix……………………19. gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi. -pepeo…………………. sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture).19. Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi .471 tona. preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno).480 t/god. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 ..239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81. diferencijalni i eksploatacijski). proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni.32.00 kJ/kg DTE…………… 11. U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).028. 11% 452864405. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10.359.32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1.756. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa).88 %.494. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije. 36% 664714045. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse.000 radnih sati/god. 53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4. Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga………….masa……… 1. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno).1.139. specifični utrošak topline=10. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj.660 kcal/kg.83 %. -sagorive materije………49.88 %.00 kJ/kg zaprem.141612221.. ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova.Guvna.).24 % S-ukupni…………. odnosno za planiranih 6.294. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja.40 %. koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona.

883 t 761.354.197. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 . REZERVE 11. REZERVE 959.140 t Slika 4.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13.459.781 t 396.133.098.093 t EKSP.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3.298.2.Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137. REZERVE 3.198 t EKSP.043 t EKSP.484.230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.483.807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999.

1. «Geoinstitut» Ilidža 4. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm. a min: -210 C). Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m.Sarajevo – Geoinstitut. Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m). Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 .n. Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983. Kongora.3. Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani. sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C. Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu. godine («Geoinstituta» Ilidža). a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g.• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” .m.P. Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991. (max: 350 C. juli 1989. “Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo). Lipa. s visinskim oscilacijama do 15 m. godinu D. Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja.2. dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). Slika 4. Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. Klima je kontinentalnog tipa.god).

Duvno u 1975. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god. Sarajevo.12. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama. 1978. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1.1976.Institut za geologiju. Geoinženjerig Sarajevo. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956. 1976. do 1978. Republički sekretarijat za privredu. Sarajevo.. Geoinženjering – Sarajevo . Sarajevo. izvještajima i naučnim radovima.4. godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora . Od tada je u više navrata istraživano šire područje. Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju.. Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. Geoinženjering Sarajevo .1978. poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno. Sarajevo. 1976. te od 1975. do 1964. Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 . Elaborat o klasifikaciji. Sarajevo. 1978.Institut za geotehniku i hidrologiju.Institut za geotehniku i hidrogeologiju.

44 38. Sarajevo. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga.87 1. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”.72 31.50 Vlažnost W % 33. Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study . Mostar. te hidrogeološki podaci o ležištu. juna 1998. prikazane u tabeli br.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno. Institut za rudarska istraživanja Tuzla.2. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”. maj1998.55 36. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina.06 Sumpor Suk % 2.47 27.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup. (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu. koja slijedi: Tabela 4. 1986.11 35.22 0.06 1. godine.39 24.Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka.1. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno. ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 . Pregled. godine). 1978.

Ugljeni sloj je definisan. Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve.5 m se tretira kao ugljeni sloja.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. da sva jalovina debljine do 0.5. Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 .

3. godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona. Asfaltnim putevima Bosanska Krupa .3.22 kg uglja za 1 kWh neto energije). vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4.Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine.3.podinskog sloja. Tabela 4. Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg. (1. Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW).Lušci Palanka . Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani.1. Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj. 4. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 . Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku. 14% 765810000.4.Sanski Most .Sanski Most. Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje. Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. Uz navedene godišnje potrebe za ugljem. vlaga W = 33. pepela A = 28. 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4. Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000. u Prijedoru. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg).6.78%.48 godina ~ 36 godina. te Prijedor .

REZERVE x 1000 t EKSPL.449 4.000 27.89 3.57 4.03 24. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja.78 21.595 12.19 25.6 23.671 68.81 13.111 13.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.154 6.462 22.461 30.44 22.32 4.786 13.26 22.599 7.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.953 68.32 12.722 1.17 14.47 23. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.7.44 12.73 4. 9% 12246200.16 13.97 15.27 24.183 10.524 2.03 23.88 25.28 4.065 12303000.3 24. GUB.731 14.45 19. REZERVE EKSPL.22 24.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji.58 4. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.45 21.001 10.588 12. Tabela 4.08 5. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31.000 122.111 12.365 28.84 4.37 4.303 1. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.889 12.655 12.5.432 12.648 20.874 46.16 24.26 23.257 25.09 24.26 4.400 17.145 576 3.246 15.908 4. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999.13 5.875 16.65 24.54 22.01 24.609 48.18 21.91 KVALITET PEPEO S % % 23.4.09 25.48 3.13 DTV KJ/kg 11.64 21.4. U tabeli 4.952 VANBILAN.461 85.744 25.96 21.000 3.000 VLAGA % 25.843 16. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .11 25.505 10. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.283 8.043 2.003 13.83 4. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.124 27.77 3.425 662 4.029 113.149 3.96 26.13 4.062 1.461 10.786 13.

66 1.000 58.49 39.83 sumpor sagorivi % 1.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.878.35 3.600 14.6.500.36 1.8.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14. 4.54 17.37 12. Tabela 4.00 12.8.78 3.000 4.000 10.43 32.30 20.98 32.7.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.050 15.146 11. Tabela 4.65 31.000 45.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.07 2. i 4.32 1.000 1.154 18. prikazana za period 1981 do 1996 godina. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.779.59 26.000 39.219 13.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.410 17.716.000 81.32 33.99 32.93 % 13.092.5.62 2.769 Tabela 4.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.939.27 13.09 12.03 13.6.98 1.91 23.03 % 3.481.023.01 25.68 39.000 5.012.000 35.000 29.28 33.000 78.67 13.13 20.435.37 ugljenik % 38.79 17.62 14.916.000 20.876.519 13.19 25.02 33.828.608 12.39 % 39.23 2. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.815 15.06 14.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15.Tabela 4.02 % 9.500.603.901 14.54 1.955 sitni 23.63 pepeo % 8.59 33.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .000 25.73 23.092.565 12.000 3.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.37 vodonik % 3.02 2.15 3.21 13. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.09 % 3.458 15.217.80 12.523.71 2.840.80 2.000 51.33 kiseonik+azot % 14.90 133.122 12.056 12.92 2.7.623.59 32.562.88 2.000 9.105 13.57 11.

000.927 73. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.302 1.137 144.716 346.757 37.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“. bili su „Incel“-Banja Luka.000.483 401.966 262.128 263. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.795 89.720 249. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.859 117.800 128.716 346.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59.000 m3 otkrivke.605 99.100 134.000 t uglja i cca 2.5 do 2.241 401.675 238.675 178.000 t.300 6.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300.600 127.702 264.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.282 1. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena.300 127. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su.128 226.515 439.0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta.532 173. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .000 BROJ ZAPOSLENIH 1.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6.702 264. „Šipad-Pilana“ Sanski Most.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335.

Tektonika bazena Miljevina je veoma složena.9: Tabela 4.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka. 20% 21.10.2. Ugljeno .1 mil. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije. 7168000 tona uglja. a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline. laporca i pješčara. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 . do 2000. Potencijalna ležišta uglja RS 4.7-14.1 6 15.2 mil.2 Potencijalne rezerve 40.t. Tabela 4. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama.8 mil. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine.8 Geološke rezerve 77.t.83 Vlaga (%) 24. I u pomenutom periodu otkopano je c. odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče).9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21.1 Vanbilansne rezerve 15. Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina.4.2 24.t. godine.9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947.2.8. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2.1. Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11.a. 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.c. 27% 40. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4.10.

Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4.9.11. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4. do 2000.godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 .

EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .5.

). Analizu potencijalnih rudnika u BiH. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje. godine i 3. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020. 5. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. . poslovni rezultati. ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu. U fokusu ove analize su dakle.). Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede. Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. investicije. Me utim. Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja. Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: . ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih. .Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije. Naime. Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH. zaposlenost itd. troškovi.1. Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja. marketinških i drugih informacija. itd. kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. 2.analizu uspješnosti poslovanja (prihodi. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 .analizu tržišta i plasmana uglja. finansijskih.analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava.

354 1. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 .278 2005.140 4.606 2. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990. 5. RS i BiH u 2005. 5.639 3.070 1.029 8.447 2. Federacija BiH 5.232 4.491 9.246 1.691 4.552 3.526 2.016 1.826 2.993 3.mrki i ukupno) za FBiH.248 3.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori.256 1.247 2003.220 9.955 5.072 3.785 3.895 4.005 4.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.225 7.227 2. 13. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.726 1. 5.1.123 Republika Srpska 3. i period 2002-2006.579 2.185 4.279 4.229 3.296 2.139 Bosna i Hercegovina 9.023 18. Tabela 5. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.885 3.134 2.742 4. 5.125 8.419 3.617 4.263 2004.305 1.422 7.391 2.1.141 10.799 4.893 5.916 2002.449 2006.586 1.

godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1. neravnomjernost toka realizacije itd.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 .086 281 RS 3.381 135 RS 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi.2. Bugarsku.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti. 2006. str.924 4.579 79 934 276 2006.789 4.071 3. FBiH 5.142 93 152 5 BiH 9.izvoz BiH 9. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu.995 8.370 3. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.787 81 1. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja. Tabela 5. Češku Republiku. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.482 85 1. Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije.721 84 1. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. FBiH i RS 2005.mrki i ukupno) za FBiH.159 7.2.. FBiH 5. Makedoniju.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. RS i BiH u 2006. 105 EIA.

2005.3.374 920.286. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava.568 3. RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .102 277.060 4. godine u F * BiH.386 13.585 389.505 206. Tabela 5.714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.172 1. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 .256 797. zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.328 187.143 1.548 1. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju.978 2.043 31.657 224. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.740 40.004.220 402.635 13.430 656.737 1.367 1.324.3-a.102 1.759 1.239 273.548 17.111 845.863 842.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima.689 497.667.zemljište .582 3.206.gra evine .625.478 1.642.492 914.475 202. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005.228.12.911 614.115 233. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.455 4.753 227.013 187. Osim toga.177 19.248.214 12. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme).ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26.222 116.162.341 550.093 13.857 1.640 31.521 24.oprema .874 783.956 4.

187 264. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .223.12.5.690 3.187 1. godine Tabela 5. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .571.3-b.801 216.327 1.334 3. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005.978 1.251 4.537 4. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.732.589 196. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.806 195.oprema .zemljište .379.589 5.221 15.197 799.000 268. godini u F BiH.2006.413 5.432 11.368 181.767 12.778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.281 224.468 1.616 195.138 2.300.830 16.4.847 905.gra evine . Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.645 116.199.027.903 647.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.416 11.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.759 31. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.881 2.013 473.351 996 802.622 350.252.916 191 757.585 43.331 769.209 345.830 1.398 4.187 532.201 238.917 898.995 21.557.388 1.658 589.317.

116 51. iskorištenje radnog vremena itd.874. BiH 2.732 2.029 271.645 3.185 FBiH 2.731 1. i 2006. BiH FBiH RS 1.912 272 782 48 8 16. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.492 437.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora. 6. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih.Vlastiti kapital 2.463 31.5. 2.994 275 811 46 9 16.324 790.2. Struktura izvora sredstava na kraju 2005.086 884.343 871 6.817. 8. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005.12.321 495.277 99.616 2.690 1. onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5. 5.056 220.718 13.483 440. BiH FBiH RS 1. Tekuće obaveze 2. i 2006.008 775 5. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 .2005. Obaveze 2.828 169.3.188 831 6. 9.626 0 13. sudeći prema prikupljenim podacima. Tabela 5.741 44.803 1.2005. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu.112 FBiH 2.315 141.731 528.318.809 785.304 1.686 9.751 905.955 1.813 933. 7.407 555. Dugoročne obaveze 2.311 49.712 321.4.2006. 4.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje.215 186.214 968.626 1.281.408 183 605 37 7 13.955 0 9.2006.12.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2. struktura zaposlenih.517 Zaposleni 31. dinamika ukupnog broja zaposlenih.574 340. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH.536 44.154 811 5.364 179 633 37 7 13.406 1.12.222 295. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1. Dr. 3. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.552 3. Toga se.512 536. fluktuacija. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2.427 115.1. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti.12. BiH 2. Zaposleni 31.

godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«.6. Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici. Što se ostvarenih plaća tiče one su. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 . broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«.7. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima). Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. itd.

095 38. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje.002 42.319 43.443 407.276 34.076 8.443 525.634 30.6. sirovine.430 2.488 0 116.930 32. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore.635 195.466 26.844 50.936 38.428 15.287 54.248 227.610 169.924 38 10.444 8. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005. FBiH 2006.097 19.025 26.584 370.114 8. Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja.697 25.033 57.932 75. nivo produktivnosti itd. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad.751 99 98 108 63.972 192.570 6.223 21 1. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59.446 29.331 62. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.079 7. predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal.793 6.653 24. stepen ekonomičnosti poslovanja.489 51.122 58. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.354 2.632 0 117.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 .584 487.236 23.Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata.093 8.695 19.467 31.624 76.236 51.591 7. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih). i 2006.

rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal.9. Pored toga. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima. tehničku opremljenost.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.8. RS i BiH za 2005. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja. RS i BiH za 2006.sirovine. godinu Veličina. kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 .sirovine. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. iskorištenje tehničkih kapaciteta.

zaposlenih.191 6. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO. Dug sa 31. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike.942 4. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska.782 161.12.216 145.428 57.000 2.12. Od njenog volumena.). Tabela 5.348 514. uporedivost itd.788 107. ročnosti.167 57. zdravstvo. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr.2005.465 53. Bilans stanja sa 31.162 35.815 50.846 61. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje.819 505. 161.2006.167 5.8.037 13. i 2006. pouzdanost. Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005.892 3.406 21. procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost.12.2005. Obaveze prema dobavljačima 66. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr.738 124. štete i sl.12.702 21. razumljivost. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31.754 Eksproprijacije.2006.7. obaveze 3.931 1. važnost. br.622 114. štete.270 62. i 31. Kao što je poznato priznavanje. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja. rente i 109.036 1.12. poravnanja 5. i 31.2005.) enormno visoki. najčešće ovise poslovni rezultati.194 588 187.162 68.471 40.2006. proizvodnost rada itd. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5.481 186. Obaveze prema bankama 135. Pregled obaveze na dan 31. itd. Uopšteno rečeno.886 479.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1.624 7. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka. UKUPNO 545. dinamike.685 59. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi.12. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 .

445 4.111 56. 10.780 26. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.351 117.210 32.574 44.401 31.281.616 22.718 13.467 29.407 115.401 RS 802. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2.320 28.311 0 968.777 RS 3.495 96.643 86.817.116 271.068 845.430 6.2006.036 0 31.532 22.937 1.944 38. OPIS BiH 31. Zalihe 2.636 148. Kapital B. 3.167 8. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu.306 306 968. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3.650 5.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«.741 295.999 52.682 1.590 996 81.12.968 6. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1.727 785.512 99.563 75. 4. 14. 12.022 46.404 74.586.873 793.757 285.297 102.723 85. 2.12. 11.456 2.828 321.321 536.814 55.360 185. Tabela 5.109 425 3. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu.207 1. Nematerijalna sredstva 2.090 2.778 39.2006.315 340.029 44.009 37.154 71 933. FBiH 31.788 2.874. FBiH 801.551 623 1. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.12.787 2. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482.874.414 229 11.307 201 786.068 1.057 185.12.626 905.552 1.339 19.668.464 69. FBiH AKTIVA 822.698 25.622 320. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije.120 42.924 294. Bilans uspjeha sa 31.529 90.2005.145 96.254 18.046 1.486 115. 9. 8.763 3. i 31. Finansijska sredstva C. i 2006.542 103.567 8. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema.580 27.961 339.086 495.397 552 884.215 44.863 842.686 9.525 46.913 3.029 13.282 213.788 41. i 2006.246 905.392 594 10. 6.047 7.483 220. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1.9.604.651 3.152 6.427 169.286 131. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 .552 97.626 1.809 437.Modul 8 – Rudnici uglja Red. gotovine 4.117 774 28. Stalna sredstva 1.736 1.764 94.783 2. 5.813 1.12.731 555.877 549.712 49.198 10.798 15.2005.2005.835 39.695 9.12.318.421 45.595 202.222 9.960 10.137 92.422 60.160 11 35.843 521.410 15. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005.714 1. 15.727 0 A.056 51.008 349 24.569 188.779 46.894 59.675 332. Tekuća sredstva 1.324 440.477 539. Materijalna sredstva 3.345 48.991 9.487 14.636.786 4.398 1.681 41.492 186.787 97.086 74.168 37.274 333.740 1.777 31. Upisani a neuplaćeni kapital B.197 799.823 2.955 884.751 89.513 1.751 PASIVA 528.955 1. 13.463 0 BiH 1.520 58.740 1.834 81.813 74.701 9. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme.146 108. broj OPIS BiH 3.2006.820 14.353 1. 7.448 83. remont mašina i ure aja.157 2.463 790.820 364.837 297.214 1.214 89.968 24.277 141.955 52.239 11.484 145.490 207.801 109.817.536 0 933.

ekološko investiranje. Imajući me utim. 2006.008 86 Oprema 45. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita.227 8.425 1.683 2. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.155 16.251 6.749 21.056 36.374 286 2.815 1.800 5. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.10. i 2006. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.350 3.075 7.863 1.482 3.828 10.339 3.898 35.425 4.352 27. Tabela 5.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.901 5.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 . itd.284 13.309 56.660 1.075 10.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5.182 42.481 45.000 Usluge trećih lica 3.567 2. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.453 55.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.734 B.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.795 15. i 2006 GODINI Opis 2005.284 34.646 28.809 13.795 21.954 71.118 35.809 35. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1.535 6.316 4.937 4.823 78 5.509 32.511 42.255 3.677 6 UKUPNO 55.094 1.

10.11. «Banovići» i « ur evik» 5.114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.928 3. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .2.) Tabela 5.2. Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka».93 miliona tona uglja što je za 1.2.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.1. «Banovići» i « ur evik») su u 2006.44 miliona tona uglja. godini).1. godini na tržište plasirali cca 3. godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«. mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija. 3.izvoz 2005.5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990. Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6. Banovići i ur evik u 2005.8% ukupne proizvodnje u 2006. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka». 3. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka». gasifikacija nekih prostora. itd.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godine kada je na tržište plasirano 8. Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 .987 3.124 78 588 275 2006. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5.

445 37.2. Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona.4.1. Gotovina Ukupno aktiva: 31. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%.2006.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.12. i 2006. Tabela 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.081 114. Ulaganja 2.243 97.2.364 495.648 6 14.3.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31.949 43.2.2005. Tekuća sredstva 2.11. Banovići i ur evik u 2005. Zalihe 2. «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1. 368.931 56.117 52. Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006.12.Stalna sredstva 2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 . Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%). godini rudnika: «Kreka».1.919 465.348 61 7. Potraživanja 2. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja. Struktura sredstava u 2005.12. 380. godini 5.

973 176.254.gra evine .280. godinu u rudnicima „Kreka“.13.12.489 516 336.874 27 99 2. i 2006.288 (u 000 KM) 31.099 335.167 0 696.121 1.oprema .572 85 73.258.967 353. „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.114 18.12. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu u rudnicima „Kreka“. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.167 73.449.zemljište .897 22. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».323 73.167 691. Struktura stalnih sredstava u 2005.246 939 2.115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .12. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Banovići» i « ur evik» 31.079 74.135 95 19.928 1 516 2. Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 .930 81.789 42.167 73. u odnosu na prethodnu godinu. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.739 169.071 26 2. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.977 939 354.465.2006.257.2005.13.342 76 1.

U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju.32 0. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».685 52 243.09 1. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih. iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje.12.00 1.2006.3.196 radnika). 5.629 48 94 2. Broj 855 367 3. 4.48 24.65 11. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005.364 108 108 Ukupno pasiva 495.2.1.12. Dugoročne obaveze 99.18 5. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002.59 43. 7.31 0.42 4.12. SSS.Vlastiti kapital 236. Zaposlenost.2006.435 1. % 9. i 2006. 3. 2. Tabela 5.875 918 95 418 25 5 8. Tabela 5.10 5.018 % 10. Po pojednim preduzećima posmatrano. 31.14. Ukupno: 31. (8. (cca 18 miliona KM) do 2006.teret kapitala). 6.066 32 171. Obaveze 258. (8.45 1. a nakon toga VKV radnici. % % Index 1. odnosno 2006. 8.345 48 222.200 radnika krajem 2006.059 52 90 2.2005.018 odnosno 7. bilo zaposleno 8. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 .58 0.28 43.901 radnika različitih profila.66 4.15.695 15 72 2. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005.2.901 31.460 1. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001.948 876 87 442 25 6 7. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. 9. Struktura izvora sredstava u 2005.619 20 71.2005.151 radnik) i narednim godinama. Dr.12.21 0. godine (cca 21 miliona KM).06 100. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31.688 94 94 5. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV. Tekuće obaveze 159.030 100 465. godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004. godini za rudnike: «Kreka». Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih.1.00 Broj 744 338 3.15 23.39 11.08 100.

14.15. godini 663 KM («Banovići»). godini).16. i 603 KM u 2006. Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5. «Banovići» i « ur evik za 2005.192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima.Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005. «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 .godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5. «Banovići» i « ur evik za 2006. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1.godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».

717 25. 32. metoda otkopavanja. »core business«-a (transport.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006. 1.277 7.17.1.2. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal.).742 29. 5. U Rudniku »Kreka« ona npr.330 8. iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju. amortizacija itd.647 27. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka». energenti.284 106. starosti opreme itd. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima.443 267. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje.866 36. društveni standard.584 241.517 9.135 1.585 4. zatim troškovi osnovnih materijala. 1. 375 320 420 79 - 2006.953 28.233 750 713 890 2006.4. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. administracija itd.476 16. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv. Zajedničko im je me utim.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 .431 21. Tabela 5.045 122.Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005. sirovine.183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005. 30.

16.18 -18.85 -2.02 0.66 -25.33 4. 2006.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006.16 4. 42.sirovine.51 2005. vanredni prihodi i sl.45 61.85 0.52 69.06 2.7 67. Index 57. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta.25 3.46 4.16 6.93 56.84 3.99 3.19 3. Tabela 5. interna realizacija.27 57.20 1.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja. i 2006.92 3.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.67 -1.32 4.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 .14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».77 0.19 67. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.18.07 72.46 -0. Index 62.82 -1.89 5. 2006.94 0.52 70.47 4. 38.

2. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.19. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan. Obaveze rudnika krajem 2005.2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 . Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda.12.5. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006.526 30. Vrsta obaveza 31. Doprinosi (PIO. Pored toga. godine u rudnicima: «Kreka». 106.12. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91.650 217.12. U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006.249 2. štete.2006. 1. odnosno 2005.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31. 5. 5. zdravstvo. Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju.121 73.2005.556 22. 6.2006.185 16. godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala.639 69. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala.349 221. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM).5. 3. godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima.853 3.1.6.941 22. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br. 4.1.2005. Tabela 5.279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2. i 31. Obaveze na dan 31. i 2006. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća.12.

954 2.117 52.2006.364 465.195 2.490 2. 12.348 61 7. 6.699 4. 13.688 222. 5. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1.983 2.12. 222.059 71.059 761 7.751 31.030 83. i 2006.911 23. Potraživanja 3. % AKTIVA A. 14.688 72. Upisani a neuplaćeni capital B. broj OPIS 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31.941 2.164 114.619 159. 7.734 224.081 25 363.12.2005.030 2.467 97. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. 2006. 4. 205.030 236. Zalihe 2.445 37.183 18. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re.554 197.21.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368. Finansijska sredstva C. Materijalna sredstva 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 .629 243. 3.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005.243 27 364. sredstva 2. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A. godini poslovali s gubitkom. Tabela 5.685 99. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».200 29. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».345 258. 2005.931 56. 8.20. Stalna sredstva Nematerijalna 1. 15.066 495. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.182 213.695 171.892 16.648 6 14.638 19. Ulaganja Gotovina i 4.464 4.655 21.019 243.919 465.212 21.364 495. % Index 380. 10.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2. Tekuća sredstva 1.738 11 19. 11.12.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. 9. Kapital B.749 3.850 311 7.12. Dugoročne obaveze 2. Obaveze 1.949 43.781 14.

269 75 18.287 100 3. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.7.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1.1.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 .22.252 8 2. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A.368 100 149 B.5.373 100 24.327 10 83 2. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3.660 27.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7.289 91 90 Usluge trećih lica 3. Tabela 5. godina % 2006.2. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23.654 50 3.746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2. Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.560 10 204 UKUPNO 16.

«Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja. maloprodaja) .2. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».699 1.2. Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%). I pored toga.334 86 221 1 2006.2. «Kakanj». Kakanj.Modul 8 – Rudnici uglja 5.izvoz 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 . Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza». Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine). 1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.2. Rudnici srednje Bosne: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja.23. «Kakanj».494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%. prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%. Tabela 5. Zenica i Bila u 2005. Rudnik «Breza» 45%. «Kakanj». Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje.1.556 1.17. 1.

289 1.18.052 2 85 2.zemljište 110. «Kakanj».12.2.3.974 0 113. 31.147 113. Tabela 5. Gotovina 871 0 1.631 7 117 2.12. Tekuća sredstva 23.908 95 391.179 50 Dugoročna 12.664 72.147 0 .1.643 11.831 75 . Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».815 3 razgraničenja UKUPNO 970. Kakanj.12.2005.146 0 132 Ukupno aktiva: 434.316 2 7. 31. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.2005.2.828 397.379 87 216.25. godini 5. Struktura sredstava u 2005. % % Index 1.599 100 419.24.502 60 .433 5 134 2.Stalna sredstva 410.oprema 209. «Kakanj».ostalo 344.377 161.317 10 11.2.974 110.gra evine 290. Zalihe 8. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31.295 33.12.655 48 323. Ulaganja 2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31.760 410.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%.2006.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.174 10. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza».391 93 95 2.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 .750 391. Potraživanja 14.345 86 . Tabela 5.2.483 380.4.857 58 944.624 80.2006.691 5 27.504 3 19.905 58 955. Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955.392 178. Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.838 27. i 2006.849 72 291. Zenica i Bila u 2006. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi. godini rudnika: «Breza».

«Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 . godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Breza» i RMU «Abid Lolić». godinu u rudnicima Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».26. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005. «Kakanj». «Kakanj». Tabela 5.19. godinu u rudnicima Breza». Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj». Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila.Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica».20. «Kakanj».

675 113.02 1.17 0.19 1.2.23 0.00 Broj 1.12.2006. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr.21. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. 8.17 40.45 15. 3. 7.1. Zenica i Bila za 2005.Naziv izvora 1. 239. 4.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina.25 14.022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5. 9.65 8.27. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5.2.324 % 22. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. Dugoročne obaveze 2.02 100.04 100.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1. 266.59 3.857 103.599 % 61 39 15 24 100 31.3.593 419.2005. 5. Kakanj. Zaposlenost.22 39.62 8.206 435 2.2005.12. Obaveze 2.48 3.34 0.204 31.00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. % 22.371 64. 31. «Kakanj». Dr. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.99 9.Vlastiti kapital 2.143 798 480 79 169 12 2 5.12.228 168. 2.268 65.12.) Tabela 5.34 9. 6. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.053 798 478 83 174 12 1 5. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd. Broj 1.754 179.23 0.514 434.2006.177 428 2.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 .

zatim energenti itd. godini). Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006. 5.2. Zenica i Bila za 2006. Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005. i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili. Primjera radi. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 .4.28.29. nivoa opremljenosti rudnika itd. dok su u preostala dva rudnika još niže.22. 2006.2. Kakanj. proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. 223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom. Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. U «Kaknju» je 2006.

00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.283 13.236 673 5.908 6. sirovine. 15.964 % 13 10 8 52 11 1 5 100. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 .705 65.194 11.343 58. «Kakanj».23.Naziv grupe troška Utrošeni materijal. 13. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.211 12. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».943 114. i 2006.936 12.911 12.536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006.465 125.sirovine.651 1.041 10.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.

2.6 4.18 113 3.42 -2. osiguranje 67.36 53 -0.18 6.53 106 5.3 116.2006.375 23 55 4. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.12.2.5 45 5.99 105 3.416 38 57.204 22 141 Eksproprijacije.12.3 1 «Breza» 2006.347 24 78. štete.743 31 117 1.69 4. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53.12 91 -1.42 «Zenica» 2006.65 97 -11 -36 328 3. tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou. % 31. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi.15 -6. godine u rudnicima: «Breza». različite domaće banke itd.5.502 8 23. 65.00 94 106.25 54.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 . rente i 104. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni.).Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005. zatim ekotroškovi. zdravstvo. 2006. i 31.2005.2005.472 15 85 3. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br.1 -0.54 81 4.10 «Kakanj» 2006. Japanski kredit.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005.30.69 4. «Kakanj». 77. 47. Obaveze rudnika krajem 2005. Obaveze prema bankama 39.70 110 77 78 101 -65.04 118. Tabela 5.12.53 59 -2.329 100 253. 46.2006.88 -39.5 4 Index 127 2005.7 5.41 115 4.12.352 9 107 6. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5. Obaveze prema dobavljačima 21. i 2006. 67.79 3. UKUPNO 277.52 96 6.33 -2. % Index Doprinosi (PIO.11 6. i 2006. poravnanja 5.063 14 55.001 16 38.85 4. Obaveze na dan 31.49 105. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2.31.36 57 -40. 31.1 89 -4.64 Inde x 103 2005.05 58 -11. bankarski krediti (Pariški i Londonski klub. U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006. Porez na promet i ostale obaveze 45. x 66 42 64 89 57. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila.6 100 8.27 -38.90 -0.

Tabela 5.316 2 14.391 63 380.857 15 103. % 31. 2006.022 1.317 3 23.6. «Kakanj».754 179. Finansijska sredstva C. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 .5. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006.022 239.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100.268 65.731 0 397.816 27. Zalihe 2.512 10.908 95 1. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti.631 7. godini poslovali na granici rentabiliteta. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410. Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja. 0 391.599 100 1.675 113.12. Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti. gotovina UKUPNA AKTIVA A. Upisani a neuplaćeni kapital B. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4.2.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A. 2. Materijalna sredstva 3.228 61 168.146 419. Stalna sredstva 1. Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike. Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH).504 3 0 0 871 0 434.691 5 8. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica».12. Potraživanja 3. Tekuća sredstva 1.514 24 434. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».593 419.2.32.098 1.860 92 11. 2005.433 0 1. Nematerijalna sredstva 2.052 19.599 100 PASIVA 266. Kapital B.371 39 64.

136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.617 11.2.584 6. 96.7.12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1.613 16. 10.458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3. 14.33. Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005.863 70 127 UKUPNO 6. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4.712 38 15.789 6. 11. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo.487 109 13 151 50 2.062 100 8. i 2006.529 83 7. 3. 5.12. godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2.157 318 1.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. 15.513 10. 7. 9.673 79. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.644 1. 12. 4.2. 2006.102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3.611 100 6.2006.203 829 9.504 108. 8.2005.979 95. 6.34. Tabela 5.164 266 1.178 23. «Kakanj».174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 .323 100 272 B. uglavnom u opremu.940 594 6. 13.4 miliona KM.325 17. «Kakanj». OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. 5.789 31.673 15.777 18. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». 80.320 20. dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH . «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.243 97.638 229 6.815 58 4.169 33 1.

godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .5.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.35. Plasman uglja u 2005.2. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. 246 121 49 125 2006. i 2006.24.1. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 .izvoz 2005.25. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5.3. Tabela 5. Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica».Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990. Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5. Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj.2. Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf . godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5.

Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. Struktura stalnih sredstava u 2005.26.376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.2006. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 . Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima.12. Potraživanja 2.961 2.2. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31.122 % 82 18 8 9 1 0 100 31.2.2005.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31.36.oprema .12.3.873 8.174 3.157 3. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima.941 1. Zalihe 2.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2005.961 21. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.888 2.12.951 20.Stalna sredstva 2.833 34.252 7.472 50.533 2.12.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.3. Gotovina Ukupno Aktiva 31.37.673 6.542 8.307 1. 31. 41. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.804 1.703 2.2.4.zemljište .309 0 103.873 39.835 8.575 22.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Struktura sredstava u 2005.1. Tabela 5.313 0 34.2006.646 300 71 39. Tekuća sredstva 2.224 41. Ulaganja 2.367 101 102.948 7.817 7.394 4. i 2006.591 0 41.gra evine . i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .210 10 89 48.741 0 31.

12. 33.Vlastiti capital 2.: Struktura izvora sredstava u 2005.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5.12. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.38.751 13. 31. 6.950 4.731 39. 3.2005. 7. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.2006.371 4. Obaveze 2. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 .39.579 48.3.371 10. Tabela 5. godine). Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31.12. Dr.1.3. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima. Zaposlenost. 25. i 2006. 8.2006.12. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1.426 14.640 8. 4. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika.122 % 66 34 12 22 100 31. 2.2005. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1. i 2006.2. Tabela 5. 5.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.27. Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31.2. Dugoročne obaveze 2. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006. 9.

Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Tabela 5.40. Ostvareni rashodi u 2005.28.3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 .2.29.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.godinu 5. i 2006.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.4.

rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. 2006.34 4.24 6.316 2.005 0.25 -0.30. sirovine.07 77 75 69. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5.Naziv grupe troška Utrošeni materijal. i 2006.3.08 4.03 4. i 2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005.godina 3.86 43.12 -9.225 3. Index 47.649 13.24 68 6. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100.sirovine.35 4.407 1.222 4.88 91 47.31 92 3. Index 78.41.00 2006.008 983 4.875 334 107 1. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 .059 238 371 14.28 4.53 104 4.12 60.80 91 0. Obaveze rudnika krajem 2005.2.06 0.64 - 5.89 81 0.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100.93 43.godina 4.008 Rudnik «Tušnica» 2005.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5.52 104 0.5.066 2. 2006.

2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.157 3. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br.2006. 13.2005. Obaveze 1. Stalna sredstva 1. Materijalna sredstva 3. Tekuća sredstva 1.751 13.12.490 0 1.530 9. Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4.122 5.2.319 66 34 12 22 100 33.056 249 0 4. Zalihe 2.371 4. 2. i 31. Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Bilans uspjeha sa 31.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 . 1.12.2005. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.828 3 7.673 111 41. Bilans stanja preduzeća sa 31.559 3 6.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.12.640 8. Pregled obaveze na dan 31.210 10 89 48. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.668 297 31. Potraživanja 3.2006.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5.731 39. 1.906 1. i 31.2005.12.6. štete. 5.646 300 71 39.122 PASIVA A. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41.950 4.531 1.283 11.12.770 1.12. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.2005 31. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.12.174 3. Dugoročne obaveze 2.12. 6. Kapital B.394 4.948 117 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25.42.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A. 3.44.371 10.565 1.622 8.43.186 6.579 48. 1. 4. Nematerijalna sredstva 2.2006. zdravstvo.2005.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100. Finansijska sredstva C.810 2.426 14.3.12. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.200 6. Upisani a neuplaćeni capital B.2005.2006.703 2.12.12. 11. i 31.12.

9. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 . 6.7. 11.189 468 0 958 0 332 158 - 12. 12. 8.207 0 1.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5. 5.3.2. i 2006. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» .076 0 1. % 2006. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo. TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10.809 0 721 0 1. 13. i 2006. % Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. 3.45. 10. 14. i 2006 GODINI Opis 2005. 15. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. 7.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005. 4. Investicije Tabela 5.2.

26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz.31. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986.054 95 59 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . 1.1. godine.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine.571 1.6 miliona KM (2006. Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu.523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5. U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387.46.3.5% u periodu 2000-2006.1. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5.113 1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005. 1. Manje količine (cca 3. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani. Tabela 5.3. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .izvoz 2005.3.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.1. »RITE Ugljevik« 5.

32.7 miliona KM.528 11.603 133.5% a objekata 39%.2005.12. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1.033 13. Tekuća sredstva 2.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006.236 453. Potraživanja 2.zemljište .253 241. Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17.3.583 59 4.2005.1.799 24.3.2006.127 0 4.380 52 19. i 2006. Tabela 5.gra evine .432 11.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 .862 % 95 5 5 0 0 0 100 31.4.12.456 398.2.Stalna sredstva 2.340 19.47.441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1.1.564 51 1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. Gotovina 2.212 1.182 39 596. godini je cca 61% i to opreme 59. godini.473 218.063 21.340 218. 398.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .001 429. Tabela 5.473 19. Struktura stalnih sredstava u 2005.48. Ostalo Ukupno aktiva: 31.962 610. Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%.12. 429.oprema . i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31.2.2006. Zalihe 2.843 33. Struktura sredstava u 2005. godini 5.127 4.626 261.598 19.507 541 517 432.374 537 (u 000 KM) 31. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006.12.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.432 4. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838.603 136.262 19. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860.

Tabela 5. godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.49. godini učestvuje sa čak 97%. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 . i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864. godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna.375 429.303 398.34. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.33.843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. Struktura izvora sredstava u 2005. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu.799 50 843.

godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika.8 1.3. Dr. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1.986 25.4 100. 387.106 13. 4.7 14.) radnika.2 1. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31. Tekuće obaveze 2.12.2006.8 0.9 4. 2.613 44.35. 5. otkrivka.50.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 .2 4.635 (2006. 3.1.) odnosno 1. Obaveze 2. 8. 9.3. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1.6 14. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.2.876 55.000 14.Vlastiti kapital 2.7 0.626 453. Dugoročne obaveze 2.3. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja.2 58.828 20.3 0. priprema i prateće održavanje) 2006. Zaposlenost.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5.6 0.12. 397. % 5.1.2006. 6.631 (2005.873 9.12. 7.862 % 88 12 6 4 2 100 31.2 100. 31.Naziv izvora 1.254 17. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5.2005. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5.2005.9 57.6 15.12.955 432.9 13.

4.766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 . 1% 36.451 47.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.219 13.1. godine što tako e pogoršava ovaj problem.3. U »RITE Ugljevik« je 2006.) odnosno 2. problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991.) odnosno 46% (2006.516 8.343 13.302 5. 4.51.455 t/zaposlenom (2005.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1.36. 14% 437.088 8. 0% 7.245 13. sirovine. 5% 2.Modul 8 – Rudnici uglja 118.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.156 3. 4.549 3.).222 33 44. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 1% 42.070 t/zaposlenom (2006.620 15. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih. 16% 108. 5. godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%. Pored toga. 57% 9. 6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5.

00 0. Troškovi rada 9.00 0. Ostali promjenjljivi troškovi 5.00 0.702 8. Pomjenljivi troškovi 2.03 0.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10.01 0. Amortizacija 7.00 0.568 894 233 31. ELEMENTI 1.627 12.690 t Ukupno KM/t % 13.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5.30 (2005.00 0. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.02 0.00 0.620 4.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006. i 2006. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 . Investiciono i tekuće održavanje 8.709 5.01 0.380 0. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.sirovine.413 14.01 0.108 6. Porezi i doprinosi 11.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal.67 pf/KWh (2006. Nafta 3.00 0.) odnosno 7.082 t Ukupno KM/t % 13. Negativne kursne razlike 10. Ostali stalni rashodi 12.071 8.52.056 899 323 34.695 12.). Pripadajući dio troškova RZ 13.01 0.343 4.831 1 191 8.01 0.00 0.01 0.01 0. Ulje i mazivo 4.278 12.01 0.571. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.400 53. Ostvarena proizvodnja uglja 1.37. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1.01 0.00 0.00 0.594 336 3. Stalni troškovi 6. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005.067 50.00 0.833 0.00 0.112.

212 1. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB.876 55. 5. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.564 51 1.3.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31.626 453.).6.95 KM/GJ (2005. Tekuća sredstva 1.236 453. pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«. Obaveze 1.97 KM/t (2005. 2006.839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009.1.219 4. 5.9 miliona KM. Finansijska sredstva C. Zalihe 2.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47.5.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3.862 397.104 15. 2005.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A.2006.) i 3.12. Tekuće obaveze 3. Stalna sredstva 1.1. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 .23 KM/GJ (2006.986 25. 398. Materijalna sredstva 3. 2004. AKTIVA 429.613 44.53.).3.) u (000)KM Stanje 31. Nematerijalna sredstva 2. . godini u odnosu na prethodnu godinu. godina.063 21.254 17.799 429.000 14. godine) cca 3.106 13.873 9. Istina.843 398. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima. Dugoročne obaveze 2. Kapital B.033 13.) i 32.36 KM/t (2006.441 387. godina. Upisani a neuplaćeni capital B.370 473 33. Obaveze rudnika krajem 2005.262 537 24.222 2.12.598 19. gotovina 4. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. Tabela 5. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl.12.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006.507 541 517 432.54. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: .955 432.828 20. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015. godine 3. i 2006.

860 92. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3. 81.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2.019 2. Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1.096 269 967 91.682 1.12. 10. 12.2005. 9. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A.530 100 B.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 . 5.56. 15.155 31. 13.7.945 2. 4. 14.750 373 1.981 1.056 180 11.5 miliona KM.851 93. Tabela 5. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.1.383 1.126 143 132 80. 11. 93. godina % 2006. 7.55. 3.498 774 1.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4.12. projektovanje i sl.2006. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta. rekultivacija.3.208 14. 5. 8. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina. Tabela 5.449 2. 6.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0.

027 99 17 2006.izvoz 2005.2.2.2. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo. 1.57.Modul 8 – Rudnici uglja 5. 2.3. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 .044 2. Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz.3. »RITE Gacko« 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.39. Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . Tabela 5. godini 5. Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo.1.2.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.d.980 1.38.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006. godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a. i 2006. Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%.

12. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376.Tabela 5.2005.59.206 218. Zalihe 2. 377.719 132.oprema . i 2006 godini za »RITE Gacko« 31.135 0 735 419.Stalna sredstva 2.802 43.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema.570 17. Ulaganja 2. i 2006.40.965 % 93 7 4 2 0 1 100 31.1.110 523 377.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31.3. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391.265 20. Gotovina Ukupno aktiva: 31.870 0 212 421. Struktura sredstava u 2005.zemljište .306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5.232 27. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.907 574 392.4. 392.12. Tekuća sredstva 2.072 212.2005.2.821 10. Potraživanja 2. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 . Struktura stalnih sredstava u 2005.12.2006.722 21.733 18.422 24.863 8.58.504 18.2006.gra evine . 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: . godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.582 134.12.

godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006.3. Obaveze 2. Zaposlenost. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31. Dugoročne obaveze 2. Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 . godini u odnosu na 2005.2006.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. i 2006.61.12.2.574 28.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5.12. 547 428 128 237 83 1.2005. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao. Tabela 5.1.592 52.2005. Struktura izvora sredstava u 2005. 661 415 129 244 83 1.12.62. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«.576 57.714 24.389 26. 362.140 421.60.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika.2.Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006.2006.965 % 86 14 6 8 100 31.423 31.458 30.41.931 419. 368. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1.3.Vlastiti kapital 2. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.12.

16.423 % 4. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.04 27.24 32.98 2. 13.39 0.18 5.35 8. 17.2006. Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1. 31. 14.78 0. 12. 18.43.2005. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005. 15.15 0.4 23.12. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 . % 3. Dr.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1.77 5.80 20.42.12.75 26.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.2 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006.07 100 Broj 31. 11.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006.Redni broj 10.56 0.55 8.47 26.

Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2.61 KM/t (2005.34 KM/GJ (2006.738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006.44 KM/t (2006. % Index Utrošeni materijal.). godine iznosili cca 92.) i 3.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. i 2006.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća. 6 2.44.286 16 11.501 100 54. .995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3.614 18 13.8 miliona KM.766 5 73 3.sirovine.2.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28.3. Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.010 5 1. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: .).) i 27. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.991 7 8.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27. godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005. i 2006.ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3.010 15 201 Amortizacija 9.47 KM/GJ (2005. % 2006.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3. Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.792 48 16.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 . 5.63.4.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. sirovine.

Potraživanja 3.2005. 4.036 1.846 12.3. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. Nematerijalna sredstva 2. Obaveze na dan 31.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 .920 21.722 523 43. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005.965 362.306 368.65.2005.576 57.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.265 574 27.931 419.592 52.64.863 8. Upisani a neuplaćeni capital B.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću.12.12.714 24. 1.389 26. Tabela 5. Kapital B.5.135 735 0 419. 2005. i 31.421 21.504 18.232 393 391. Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Materijalna sredstva 3. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br. Zalihe 2. Tekuća sredstva 1. AKTIVA A.5.208 38. 2006. i 2006.733 18. i 2006.422 24. 3. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392.12.3.279 34. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.6.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća.802 557 376. Obaveze 1.66.2. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme.12.140 421.870 212 0 421. 6. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.2006. Tabela 5.574 28.754 6.216 1. Finansijska sredstva C. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. štete.2. Dugoročne obaveze 2.458 30. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«. Obaveze rudnika krajem 2005. 477 2. 5.2006. zdravstvo. 2. 584 4. Tabela 5.12. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu.12. Stalna sredstva 1.

487 4.464 54. 12.806 1.822 794 95.2005.2006.878 4. 15. 7.816 34. 5.908 80.170 197 92.382 90.702 337 95. 4. 8. 10.422 59.3. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. 9.2.240 167 174 59 89 2.320 2. 13.759 35. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.861 7.692 22.801 20.877 40. 14. 5. 97.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15. 11. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15. 98. 3. god % 2006. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15.340 52 2.Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1.487 100 4. Tabela 5. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.67.487 100 4.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 .12.220 645 3.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1. 6.12.675 26. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća.7.297 428 2.685 702 94.421 100 29 B.109 31.

izvoz 2005. Tabela 5.957 29 152.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.852 41 306.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.069 4. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 . Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje. 520. godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.45. 213.897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.3.781 2006.3.68.164 3.016 213.5.46.026 60. Rudnik »Stanari« 5. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .1.

808 1.300 2.954 31. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .gra evine .12. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima.138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.2.827 2.12. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.12.3.3.2005.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.521 46. Struktura sredstava u 2005.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5.164 1. i 2006.492 1.023 1.4.640 14 60.3.2.271 1.009 17.808 6.333 2.542 2.833 55. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1.470 54.817 63 1.oprema .ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.47.Stalna sredstva 3.70.160 18.2006. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. Ulaganja 3.69.114 12 62. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 .2005. Potraživanja 3.zemljište . 3.1.885 1.2006.917 1. Zalihe 3.12. Tekuća sredstva 3. Upisani a neuplaćeni kapital 2.138 4.668 23.539 24.498 60 1. 26.068 23. Gotovina Ukupno aktiva: 31. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina.683 4. Tabela 5.456 1% 26.807 1.830 35 644 30.759 56 51.137 22.757 10 1.213 317 317 5.Modul 8 – Rudnici uglja 5.

636 100 30.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31.12. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala. Struktura izvora sredstava u 2005.25 4. 5.60 41.55 0. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.72. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1.3.00 0.33 20. Tabela 5. 9.955 95 29.681 5 1. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25.80 7.48.12.673 5 100 2.673 5 100 Ukupno pasiva 31.2006.3.29 1.2005. 8.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.980 100 98 5.26 1. % 19.26 0.307 95 98 2.39 20. Dr. 31. 4.2. i 2006. % % Index 1. Tabela 5. Zaposlenost.2005.38 0. 6. Tekuće obaveze 1. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat.12.50 4.681 5 1.55 0.71.00 100.93 4. 31.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 . Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2.3. godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31.2006. 3.66 6.Vlastiti kapital 29.25 0 100. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele. 7. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. 2.12. Obaveze 1.1.

godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu.3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu.3. 5.godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5.50.49.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.4. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 .

74.73.sirovine. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005.40 -1.6 3. godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.51.018 1. 36.396 2.20 43.110 0 49 0 18.10 37. sirovine.3 -0.766 3.37 -7.027 0 10. 1.830 0 2.689 % (u 000 KM) Index 9 1. 107 2.3 3.6 4.710 3.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. 36.17 3.7 -0.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 . Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.7 Rudnik »Stanari« 2006.923 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.Tabela 5.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.767 1. i 2006.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006.131 5.

rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Tabela 5.77. 4.830 644 35 30. Upisani a neuplaćeni capital B. 6.636 29. % 2005.213 70 0 0 4.2006. zdravstvo. i 2006.2005.3.Modul 8 – Rudnici uglja 5. 2. Stalna sredstva 1.164 4 1. Tekuća sredstva 1. 5. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. (u 000 KM) Dug sa 31.885 15 1. 111 350 0 0 1.681 0 1.12. Kapital B. 2006.76.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.673 30. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. 3.954 10 31.12.12. gotovina 4.307 1.640 24. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.2005. godine u Rudniku »Stanari« Red br. i 2006.807 1. Zalihe 2.12. Nematerijalna sredstva 2. Materijalna sredstva 3.955 1.220 1. AKTIVA 3. Dugorčne obaveze 2.498 0 4. štete.470 5 22. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 . % Index 159 579 0 0 912 1.12. godine Prema raspoloživim podacima za 2005.980 29.2006.12. Obaveze rudnika krajem 2005.5. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi.757 5 6 1. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A. 26.673 0 1. Obaveze 1.75.3.681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5.683 75 1.636 0 100 95 5 0 5 100 31. Obaveze na dan 31. i 31.333 2. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5.068 10 23.681 31.138 1. Finansijska sredstva C. 1.

15.535 76 1.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1. 3. 11. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.075 17 2.78. 12.935 34 3. 18.3.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16.2005.504 5.7.849 9.082 18. 4. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.313 100 23 B. godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9.211 3. 9.924 1. 5.12. 7. 8.000 39 1. Investicije Tabela 5.494 100 3. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006.Redni broj 1. 6.300 7.12. 13.318 24 20 2.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 . 14.2006.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14. 8. 5.919 381 549 8. godini iznosila: (u 000 KM) A.453 57 95 UKUPNO 2.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1.010 100 2. Opis 2005.082 -276 17.806 18. 10.3.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.269 31.

85 3.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.05 42 43. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42.4.41 4.18 5.32 4.07 3.93 46.12 Cijena koštanja (KM/t) 57.54 116.33 2. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005.00 105.47 -2.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ. Ovakva cijena.51 -0.7 0. i 2006.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5.08.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25.52 72.93 0.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane.46 4.79.20 56.06 54.05 -39.5 0.2006.08 -9.36 -38.49 77. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.01 -0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18.53 4.16 3.79.35 6.01 0.52 47.66 69.53 5. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.93 78.04 65.14 0.7 4. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.45 57.25 118.19 1.90 -4.31 106.69 3.42 -2.52 4. bez obzira na to što se smatrala privremenom.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.46 -6.10 53.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.Modul 8 – Rudnici uglja 5.07 -0.70 78 43.54 6.15 -65.52 6. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23. 5.99 -11.77 4.36 -2.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .27 62.84 3.6 4.65 -36 0.94 57.67 4.80.14 -0.02 4.1 0.82 3.1 4. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t.80 69. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4.27 -40.6 4.69 8.92 3. i 5.99 4.12 -0.18 61.25 0.88 60.18 4.19 67.5.80) : Tabela.4.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.16 4.34 6. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.11 6.79 3.85 4.88 -11 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.85 70.3 77 47.42 66 47.89 3.64 67.53 -2.33 -1.

65 -36 Slika 5.47 -2.07 Tušnica Tušnica -9.12 -50 -40.24 3.19 Banovići 1. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza .33 2.52. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.25 ur evik 0. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.88 -65.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.05 -39.08 -6.46 0.53.36 kakanj ur evik zenica Bila -38.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.15 -11 0. godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25.

godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 .54.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«.36 Slika 5.5 -0.42 Slika 5.55. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0. str.1 Gračanica Breza 0.51 Banovići ur evik -0. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«.12 -2.14 2.33 -4. Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.65 0.07 kakanj zenica Bila -0.14 0.93 0.01 Tušnica 0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0.9 -1.53 -0.25 -2.

2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu.91 Materijal za održav.00 Učešće u % 40.36 Troškovi plata % 7.58 1.76 58.884 194.421.rastur.34 1.120 157.63 1.00 10.76 3.24 1.28 Ostali troškovi % 7.97 28.82. lom i analiza % 55.03 Prevoz uglja % 6.95 3.05 2.681.-2006.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.94 2.684. godina) 5.826.415. 2.89 1.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja.92 6. 2006.01 Usluge održavanja % 0. 2002.44 1.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.18 7.85 6.21 14. % Vodopr.935.68 8. Troškovi uglja.13 60.99 3. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.52 2.36 1.kalo. godini iznosile (tabela 5.kalo.64 7.40 1.46 11. Ukupni troškovi i rashodi KM 156.47 4.74 14.27 7.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .75 1.59 6.13 13.38 6. 2001.37 5.618 2000.63 59.09 3.00 20.46 63.268 231.72 1.God.00 0. naknade % 1.659.41 Vodopr.71 1.83.00 60.50 2.82. 2003.63 2.95 5.4.61 43.00 50.61 9.20 Cijena koštanja (KM/t) 47.01 1.47 2.83 2.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2.68 1.96 63.893 222. i 5.69 1.86 70.68 5.51 8. 2004.91 Amortizacija % 16.) : Tabela.11 62.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.56.21 16.17 1.00 30. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.29 1. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000.5. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav. 2005.606 240. naknade % Amortizacija % Slika 5.97 11.83 1. i 2006.92 7.11 1.r astur.448 194. Te cijene su u 2005.

83. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.58. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.44 37.34 3. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 .7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.3 Gacko -10 -7.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.10 Cijena koštanja (KM/t) 32.36 27. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela.23 3. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5.57.

7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 3 Cijena (KM/GJ) 2.5 0 Ugljevik -0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godinu 4 3. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 .5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0.5 1 0.59.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 Stanari Razlika Gacko -0.60.5 2 1.

.

kao što je već navedeno. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja. Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće. .nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama. zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. Sumarno posmatrano. . to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH . . . igrati važnu ulogu u tome. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: . imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa.struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . a naročito u F BiH.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje. me utim. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti. treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti.1. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem. opet treba preispitivati.6. Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. Ugalj će. To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH. . Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje. u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu. Naime. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. Sigurno je. Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu.rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano. Ono što je me utim. itd.planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. me utim. Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije. sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte. GODINE 6.

1. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena.-2020. tona ili svega 49. godine samo 9. Da bi se sve ovo ostvarilo. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme. Tabela 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 .1 Procijenjena proizvodnja. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima. godine inosila 18. Osim toga. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532.4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6. U tabeli 6.8 4621. kvaliteta uglja. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti. neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija. a 2005.37 mil. a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje.113 mil.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. tona uglja. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji.75 %. dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990.

godine. . Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. godini samo 43. Raniji veliki projekti razvoja.2.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005.3 prikazana je procjena proizvodnje.32% od ostvarene proizvodnje u 1990. niskog korištenja kapaciteta itd. potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije).2.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020. godine. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. . godine. U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: . Iz tabele 6.6. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi. Pokazalo se tako e. utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. Neophodno. vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima. S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora.proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020. Navedeni pokazatelji. je naravno. U tabeli 6. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 . Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni. Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu. Osim toga. viška zaposlenih. proizvodnja. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020. godini.

2 Procjena proizvodnje.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.-2020.8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547. Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6.4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 . kvaliteta uglja.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218.

68 44 33.29 8.88 5.9 0 4.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.96 64.19 1.96 64.69 4.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.88 5.74 0.9 0 0 0 19506380 27.18 3.8 9.8 33.77 23.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.96 64.03 0 0 0 155574519.68 28.9 0 4.77 23.32 1.67 2.68 28.18 3.29 8.43 4.19 1.03 0 10.43 4.32 1.32 1.69 4.03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.18 3.4 15.74 0.2 0 31620390 27.77 23.4 15.Tabela 6.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.29 8.43 4.03 0 10.18 3.63 1.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.88 5.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.69 4.77 23.69 4.29 8.4 15.63 1.19 1.67 2.9 0 0 0 17081832 27.74 0.67 2.4 15.8 9.67 2.63 1.8 33.8 9.3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.96 64.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .19 1.2 0 40033130 27.63 1.43 4.74 0.88 5.32 1.8 9.68 35 33.

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 . Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi .-2020. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3.2.4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.1.3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 4. 10. 3. 11. 5. 7. 9. 2. 6.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 . godine (000 KM) R/br. 1.. 8.-2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine Tablica 6.

82 61.-2020.18 5. godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godine R/br.6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.10 4.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.09 57.-2020.33 4. 4.65 2020 36.43 4.Modul 8 – Rudnici uglja .61 6.6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020. 3. godine Tablica 6. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44.76 40.62 4.59 48.60 4. 1.27 Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 .82 3. 2.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.32 45.99 2015 42.

1. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3.1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 .-2020. 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.6.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 1. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.2. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.

8. godine Tablica 6. 9. 3. 2.8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . 10. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina . 7. 11. 4.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 . 5.2020. 6. godine(000 KM) R/br.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1.

87 2015 41. 4.56 3.36 46. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.Tablica 6. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38.41 44.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godine R/br.04 2010 41.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2020. 3.28 4.77 2020 36.37 4.35 45. 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 .27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.31 4.61 4.85 40.44 4. 2.39 5.76 4.-2020.

Rudnik “Šikulje” . 5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3. 1.2.Modul 8 – Rudnici uglja 6.1.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 .

11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. 5. 10. godine(000 KM) R/br. 7. 8. godine Tablica 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 .12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 11. 4. 1. 2.2020. 3. 6. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 9.

24 2010 31.14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja .54 2020 23.59 28. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 .90 2.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.98 3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3.96 2. godine Tablica 6.53 4.54 2015 31.77 3.43 36. 1. godine R/br.43 36.-2020.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40. 4.42 3.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.96 3.40 45.42 3. 4.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.

14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 8. 2. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3. godine Tablica 6.13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br. 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1.3. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 9.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 6. godina . 5. 1. Rudnik “Bukinje” . 10. 3.1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 4. 11.6.2.-2008. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 . godine(000 KM) R/br.

Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240.82 19. 4.18 242.22 13. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 . godina .32 13. 1. 3.-2008. godine R/br.54 167.72 Slika 6.15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.61 19. 2.36 2010 165.16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.2010. godine Tablica 6.17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.

4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.-2008. godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.1.-2020. 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 .KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3. 6.18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. Rudnik “Mramor” .4. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2. 420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

5.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 8. 6. 2. godine Tablica 6.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 . 4. godine(000 KM) R/br. 1. 11. 3.2020. 7. 9.

2.18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.93 4.81 4. 3.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6. 1.63 3.2020.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.46 4.93 4.63 3.2020. godine Tablica 6.90 48.93 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 .63 3.77 57.90 48.90 48.01 2015 47.01 2020 47. godine R/br.89 2010 47.

Modul 8 – Rudnici uglja 6. Rudnik “Banovići” .2. 2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 . 560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020. godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6. 2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3.22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005.2.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.

20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 . 4.2020. 5.23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 1. 8.. 2. 11. 9. 3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 6. 10. godine ( 000 KM) R/br.

85 64.68 4.38 4.-2020. 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005.82 4.55 4. 2.-2020.18 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61.Modul 8 – Rudnici uglja .47 72.67 75.08 2010 71. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 .32 4. 3.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godine Tablica 6.95 2020 68.70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godine R/br.91 2015 72.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.02 4. 1. godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.20 3.72 76.

3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.3.6. Rudnik “ ur evik” . 15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3. 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 . 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005.22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.2020. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

2. godina . 8. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 . 10. 6.27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. 7.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. 9.2020.Modul 8 – Rudnici uglja . godine ( 000 KM) R/br. 1. 11. 3.

05 2010 57.-2020.29 2020 51.54 61.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.03 53. godine R/br.5 4 3. godina 4.5 1 0. 1.17 56 3.-2020.84 2015 48.Tablica 6.28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.11 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.5 2 1. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.15 3.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 3 KM/GJ 2. 4.20 3. 2. 3.91 3.22 4.77 61.89 3.94 3.

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 .Modul 8 – Rudnici uglja 6. 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.4. godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.-2020. Rudnik uglja “Kakanj” . 448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1.2.

8. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 . 5. 3. 1.31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 6. 4. godine(000 KM) R/br. 11. 2. 7. 9.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6. 10..2020.

69 59.Modul 8 – Rudnici uglja . godine Tablica 6.12 49.25 4.59 3.22 3.35 2015 40. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.godine.24 3.81 Slika 6.67 3.09 49. 4.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.57 3. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 2.-2020.27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.52 4. godine R/br. 3.32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 .76 56.80 2020 40.88 2010 49.89 4. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57.-2020.

godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 . 184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2.6. 1.34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Rudnik uglja “Zenica” . 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.5.-2020.

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

2. 3. 6. godine(000 KM) R/br.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 9. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 . 4.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7.43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005. 10.-2020. 5. godina .Modul 8 – Rudnici uglja . 8. godine Tablica 6. 11.

50 4.-2020.26 4.22 69.45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.33 2015 67.26 4.22 69. godine R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 .-2020. 3.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.26 4.33 2020 67.50 4. 1.34 5.22 69. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5.44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.7 80.50 4. 4.36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Tablica 6. 2.95 2010 67. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.

Rudnik uglja“Gračanica” .37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 . godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.8.Modul 8 – Rudnici uglja 6.2020.46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 1. 11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3. 2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.2.

godine(000 KM) R/br. 7. 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . godine Tablica 6.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 6. 10. 1. 2. 11.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. 5. 8.

12 48.90 45.86 4.76 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47.73 2015 43.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Tablica 6.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.70 4.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1.21 4. godine R/br. 3.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.55 4. 4.48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja .-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 .59 2020 41.24 49.68 2010 44.-2020. 2.34 51.28 4. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.57 4.00 3.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.-2020.6. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.9. 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47.2. 1. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik uglja“Tušnica” .40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 .50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.

5.Modul 8 – Rudnici uglja . godina . 10.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.2020. 3. 8. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . godine (000 KM) R/br. 11. 1. 2.41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 7.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Tablica 6. 6. 9.

godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 . 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6.6 5. 1.96 5. 4. godina 6.8 6.2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.72 62.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.06 66. 2.2 6 5.4 KM/GJ 6.96 5.64 2010 66.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.06 2015 62.72 62.6 6.69 5.8 5.68 6.03 82.68 6.Tablica 6.4 5.72 Slika 6. godine R/br.72 2020 62.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.69 5. 3.80 6.-2020.-2020.

8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om». „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta. Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari».84 mil. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve.Modul 8 – Rudnici uglja 6. tona eksploatacionih.rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao. Naime. optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW). Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418.568.3. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno. u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na . godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH. Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti.20 miliona tona uglja od čega će se 2. Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima. Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti.7 mil. Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina. Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P. Tako. naravno. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije.K. Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je. Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina.

33 27 19.04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.35 0 11256399 6.45 1.44 Procjena proizvodnje.95 3.6 0 19447500 6.5 0 175644000 Tabela 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.76 26 19.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.2 26 16.18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.67 0 23997000 7.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.Tabela 6.33 27 19.13 3.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.godine 2005 Rudnik 2010 El. kvaliteta uglja.04 3.04 3.125 3.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .45 1.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.67 0 23997000 7.49 1.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3. godinu su samo za tu godinu R/br.54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005. Rudnik uglja “Ugljevik” . 765 800 godine Proizvodnost 5.1. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. godina 6.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 .-2020. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.3.

46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5. 4. 2. 1. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine (000 KM) R/br. 10. 7. 3.56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. godine Tabela 6. 11. 8.. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 . 6.

2.66 38.-2020.42 4.Modul 8 – Rudnici uglja .-2020.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 .89 3.5 2 1.19 2015 44.56 4.10 3.06 42.47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1. godine Tabela 6. 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.42 4. 4.19 32.56 4.5 1 0. godina 4.89 3.28 44.5 4 3.06 2010 32.57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 3 KM/GJ 2.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.28 2020 38. godine R/br.10 3.

Rudnik uglja “Stanari” .6. 2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.3.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 . 330 450 godine Proizvodnost 5.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.-2020.2. 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 1. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.

9.Modul 8 – Rudnici uglja . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 . 8. godine (000 KM) R/br. 10. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 6. 1.60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. 7. godine Tabela 6. 5. 11. 4.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 2.

95 28 2.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005.74 3. godine R/br.61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.5 4 3.05 29 3. 3.05 2015 28 2.5 KM/GJ 3 2. godina 5 4.84 27 2.-2020.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.71 4.52 39.-2020. godine Tabela 6.5 2 1. 1. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31.5 1 0. 2.95 2020 27 2. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 .32 2010 29 3..

-2020.3.51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. Rudnik uglja “Gacko” . godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 .3.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 547 720 godine Proizvodnost 5. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3.

godine Tabela 6. godine (000 KM) R/br. 8. 7.2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 . 6. 1. 10. 5. 3. 11.. 2. 4. 9.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005.

53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.94 25.62 30.62 3.65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .-2020.Modul 8 – Rudnici uglja .94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godine R/br.5 2 1.5 1 0.94 2020 25.02 2. godine Tabela 6.48 2010 30. godina 4 3. 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.78 3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 3 KM/GJ 2.02 2.48 28.62 2015 25. 4.94 25.-2020.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005. 1.62 3.78 3.02 2.02 2.

Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.kontinuirani gubitci u poslovanju. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8.hroničan nedostatak kapitala za investicije.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica».nepovoljna struktura zaposlenosti. Primjera radi. itd. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. .8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005.) i obaveze prema bankama. godine. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. U rudnicima uglja u BiH je 2005.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). zdravstvo. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. itd. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava.668 otpada na radnike u FBiH a 2. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. itd. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. itd. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 . Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4.6.185 radnika (od čega 13.517 na radnike RS). . Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. . godine proizvedeno cca 9. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. a cca 3.4. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. godine 16.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990. sadašnje cijene koštanja uglja (2005. Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja.5 KM/GJ) i kreću se 4. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. veliki broj invalida rada. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005.64 milijarde KM krajem te godine. . godini.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Inače. amortizacija.

895.000.900. . .113.524.000.596. .Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta.900. 2010. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. 2015.000 405. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6.5 6.725. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.0 Ukupno 632. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . 222.K.388.0 11.000.4 10. Za realizaciju ovih. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje.900 183.7 9. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. 166. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.628.000.025.500.500.3 3.704.54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005.8 17. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6.238.0 10. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. 2020.0 644. .9 16.U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ. U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010. 5.0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.0 7.213.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015.000.900 Period 2010-2015.0 400.0 346.0 763. .0 Period 2015-2020. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.108.0 180. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.8 6.395. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 .0 FBiH RS BiH Napomena: .0 4.0 1. FBiH RS BiH 222. itd. godine. Bugojno u F BiH.

87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.00 3.43 0.00 1.00 0.92 19846500 644000 6.67 4.00 0.00 0.56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.00 0.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3.71 3.68 5.00 0.2015 godina Investicije date u 2020.86 9.00 6.49 23771000 346000 2.83 6.89 6.75 7.20 7.11 6.00 8.40 5.71 0.63 11.11 10.35 9.54 8.00 0.00 0.53 0.60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.56 1.00 4.79 0.33 8.89 3.00 2.26 7. godini su za period 2006 .00 8.33 2.67 5.01 2. godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.09 7.00 8.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .2010 godina Investicije date u 2015.00 0.20 6.10 5.00 0.33 0.50 8.58 11736000 405900 6.00 6.58 32.55 2.00 0.95 5.Tabela 6.00 5.67 10.29 8.25 4.00 0.60 8.14 4.00 0.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.44 4.19 4.67 0. godini su za period 2016 .33 8.00 7. godini su za period 2011 .67 5.Investicije u 2005.57 3.00 1.91 Napomena: .

godine. koji preko uvoznih i licencnih tehnologija. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020.5 puta veći nego u 2005. Potrošnja ugljena U tabeli 6. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta.6 puta u nižem scenariju. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. odnosno 2. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija.Modul 8 – Rudnici uglja 6.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. a ukupno u svim scenarijima lagano raste. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. Me utim. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. Potrošnja ugljena u industriji raste. U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. U nižem scenariju S1. godini. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. godine bio 2. a u kućanstvima se smanjuje. a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka. predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. i za zemlje u regiji. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1. U odnosu na referentni scenarij S2. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020. je nešto viša nego u referentnom scenariju. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje. za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. koji bi do 2020. Me utim. pretpostavljen je isti rast BDP. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte.7% niža nego u referentnom scenariju. za faktor 1.63. godine porasla čak za 3. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije. potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. godini za 10. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020.5. pa je potrošnja finalne energije u 2020.8 puta u referentnom scenariju. Do 2020. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje. Potrošnja motornih goriva brzo raste.

59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 .Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 .58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:. Tablica 6.Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.Tablica6.

Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .61 i 6.60.62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 . domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6. 6.

S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .60.Tabela 6.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .

Tabela6.Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .62 S1.

Modul 8 – Rudnici uglja 7. FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .

savremeniji. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. naime. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća. ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. marginalni pristup. U suprotnom. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje. TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 . Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. Me utim. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. bez obzira na to. kao segment ukupne ekonomske politike. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja. što će se ogledati u slijedećem: . Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. istraživanje. ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. sve više socijalizira i politizira. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. me utim. Ona se. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. No. Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije. naime. po našem mišljenju. Došlo se. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji.Neuskla enost ponude i tražnje uglja. nije značajni predmet me unarodne razmjene. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. izme u ostalog. ukoliko cijana. Pošto ugalj. -Globalno posmatrano. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost.

ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA).stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i . za šta. 6 Svjetska banka. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: . uz porast od 0. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta. To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini. Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina. uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja. pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata.7% godišnje iza 2000.. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati. dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak. itd. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 . Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju.4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. u nekim evropskim zemljama (Njemačka.u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. avgust 1999. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja. Španija. ovisno o regionu potrošnje. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. USAID. . projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). Ministarstvo energije. nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. godine. po pravilu. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba. 2000. u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. postoje i neki drugi uzroci. tj.6 Komparacije radi. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF. baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0.Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. 1997. Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH. me utim.7% godišnje. 5 Marston and Marston. Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim. Sarajevo. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana.

pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. 2000. (prevod). vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. naime. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. ovakav pristup u potpunosti opravdan. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». po njima. ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja. u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH. mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl. Svi američki eksperti. 7 Svjetska banka. Eksperti iz Velike Britanije. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta. koju.).45 KM/GJ. Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH. direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. Oni. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr). a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH.. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti. prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. Pri izradi ove studije trebalo bi. selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh.79. Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine. Nakon toga bi. smatraju da bi u kraćem roku. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. London. bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije.Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21.8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije». što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. dakle. a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja. 1997. potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost. kako smatraju pomenuti eksperti. baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH. 8 National Economic Research Associates. str.). Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. boljim menadžmentom. procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji. Eksperti «Bechtel Consulting-a». U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. po njima. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. Po njima.

brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja.). a imajući u vidu . dakle. Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja.).Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. Kroz nju se. Po našem mišljenju. manja redukcija radne snage itd. moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. prije svega. prelamaju dinamika. te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima. odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja. odnosno projektovanim tržišnim performansama. Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 .

GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 . GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030.8.

Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje. Osim ugljarstva. Ruski autori11 npr. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim.1.2006. BBC Russian com. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida.Modul 8 – Rudnici uglja 8. 28. 15. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. odnosno. February 2007. Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju. 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007. Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi. unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja. Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006. godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«. naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana. Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4. u Francuskoj je 2006. u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa.5%. godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla. 11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera». znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima.8%).2005. » «Le Monde».10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora. »povratak autsajdera«. 12 «Power Engineering International». 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 . Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina.08.11. Primjera radi. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije.

25 3.50 10.59 5.67 3. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.05 70. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.22 6096.03 6489.86 1158.34 57.31 66.30 33.99 257.79 33.92 68.51 1127.12 38.7% 5.19 28.63 267. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.36 2001 77.86 2004 72.55 425.34 5656.58 0.10 75.1% 0.35 377.73 76.67 102.92 229.60 8.29 5.19 5.20 76.46 23.75 10.04 0.25 3.59 180.87 127.55 36.1% 55.6% 0.3% 20.55 1296.25 29.60 85.79 4.22 0.74 2005 72.2% 0.09 69.12 55.36 81.33 9.19 0.53 22.51 67.2% 0.80 232.14 1.65 1.0% 4.05 3.45 295.08 0 5.94 264.96 222.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.64 20.36 6.99 65.66 4.37 35.03 4949.27 9.65 51.1% 0.75 2002 73.68 14.11 1094.56 81.11 73.25 33.32 36.0% 0.12 23.0% 1.0% 227.54 4.60 376.99 34.68 5.44 7.92 58.86 31.00 35.5% 0.09 28.80 3.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .59 25.50 83.61 1162.76 64.904 0.66 21.76 250.58 1071.4% 1.55 95.92 3.89 0 229.16 71.15 0.20 68.7% 0.1% 0.1% 17.35 9.0% 0.55 12.45 71.89 65.41 270.67 1295.75 1333.27 178.76 18.17 180.19 401.89 2280.22 68.84 77.97 53.63 340.27 4.37 4.10 1195.01 2430.70 2.52 22.79 53. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.5% 2.15 284.53 227.5% 1.69 285.36 5.1.53 6.47 10.2% 1.85 1.17 269.37 12.39 95.40 5.13 276.01 7.61 24.61 11.11 0.76 178.42 12.99 2.44 1243.03 1.43 370.33 8.30 473.34 245.39 1.17 167.83 3.91 3608.18 186.75 1150.06 3.77 4.61 12.25 263.36 2.74 0 222.1% 0.58 2620.52 0.05 84.92 10.37 7.38 2006 69.8.28 1179.18 234.4% 0.42 15.5% 0.60 5.03 70.52 5242.13 NA NA 4.00 0 4.99 273.12 1.78 0 5.62 35.99 34.53 273.21 21.73 2156.52 6.69 1217.51 28.4% 37.87 2.44 174.0% 3.57 4.75 1.66 1161.47 81.1% 43.27 1204.16 73.62 0. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.11 70.26 35.06 81.66 5129.80 30.74 68.25 0 6.44 1545.90 59.85 26.96 59.4% 7.52 3.85 55.61 80.78 NA NA NA NA 6.27 2505.93 78.61 32.83 2000 76.73 2862.65 31.92 29.57 19.12 252.29 320.20 145.89 0.17 5.23 1837.1% 0.86 2.1% 1.41 6.50 1073.41 62.06 338.45 1.39 1.71 3.79 69.89 26.15 0.06 33.04 298.61 14.10 3. 1.1% 0.91 1.13 255.77 5.88 2.9% 0.63 8.28 276.13 234.02 19.47 362.81 5.05 28.96 1.73 1308.77 3258.67 33.56 41.07 2406.75 68.11 21.89 0 5.36 72.57 17.06 114.94 269.69 27. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.50 1215.3% 2.2% 0.45 67.13 62.47 Učešće u 2005.87 3.82 30.13 85.02 3.70 70.97 106.12 65.85 414.82 1521.34 87.74 85.3% 272.18 1.24 12.77 390.90 16.37 10.11 4.03 30.47 3.25 314.05 36.48 4.05 3.63 1.78 3.40 42.40 9.41 29.66 93.5% 18.36 1063.11 1271.80 5.91 3.57 77.83 5268.29 14.86 1131.96 27.02 2196.02 1.79 4.4% 1.48 8.00 6.17 171.89 1112.50 3.0% 0.85 3.86 1458.23 47.71 8.34 9.10 1314.13 15.56 1.50 497.2% 0.22 3.52 10.49 7.1% 0.02 84.31 3.74 77.05 46.73 388.11 7.81 2003 68.67 43.85 32.65 179.53 70.3% 1.93 4.0% 0.74 72.26 1409.11 80.41 32.25 32.61 419.21 12.03 11.04 8.38 455.2% 1.82 1275.40 30.37 8.47 248.51 68.84 63.5% 4.46 29.82 226.

1 -0.3 29. September 7.9 136.1 6.7 1.2 24.International Energy Outlook.2% 5.6 116.4% 3.3 0.4 25.9 2.9% 55.0 0. Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006). 2007.4 0.1 4.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0.2 4.7% 1.0 105.0% 2.9 51.1 4. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.7 131.1 1.4 26.4 8.0 9.9 5.1 11.7% 0. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24.8 0.0 10.4 7.9 4.0 9.4 0.4 64.1 2.6 11.3 * 7.4 12.0 0.0 10. str.9 0.252 kcal ili 1 kcal = 3. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1.5 0.1 167.6 105.7 2.0 0.0 0.1 * 7.5 11.4% 0.1 47.3 11.2 kg ** U 2005 i 2006.8 2.0 0. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri.6 27.9 2.1 40.5 0.Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907.5 10.0% 3.8 143.7 152.2%.2 2.1 8.4 13.7 11.3 1.1 7.6 * 8.8 113.4 33.7 94.9 8.1 0.3 10.7 0.7 0. Tabela 8.6 12.2 43.2 46.5 8.2 13.3% 1.6% 1.0 0.5 5.5 33.3 0.4 2.0 22.2 5.7 13.1 0.3% 7.3 8.9 2. 2007 (adaptirano).8 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .9 4.9% 8. Izvor: Energy Information Administration.0 * 8. SAD.0 28.9 * 5.9 183.4 83.6 1.6 9.0 0.3 37.5 1.4 12.5 3.7 199.7 10.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.2% 1.6 44.8 9.7 2.6 12. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine.3 4.7 93.6 56.1 120.3% 3.7 0.1 3.5% 2.7% 1.6 10.1 0.4 91. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2.0 7.2 0.2 3.7 74.9 70.0 7.1 7. godini dati su preliminarni podaci.8 4.3% 2.1 6.4% 72.2.2 4.4 8.3 * 8.9 13.1 7.9 0.9% 3.6% 2.2 0.968 Btu Izvor: EIA.9% -1.4 30.1 82.6 55.5 5.1 7.2% * manje od 0.

Srbiju. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34.1% 0.2% 0. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove.. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030.3. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006. godine. 8.1% 0. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27.1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja. Australiji .7% 0. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. Meksiku. Rusiji.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA. Latinskoj Americi. Crnu Goru. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004. Bugarsku.i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. Južnoj Africi itd. Tabela 8. godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta.7% 0. International Energy Outlook 2007.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030). Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj.3. i 2003. 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 . one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005. Kanadi. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu.7% 0. godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama.4% 0.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2.1% 0. str. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije.4% 3.6% ♦ 0. godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.

1% 0. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.1% ♦ ♦ 32.3% ♦ 0.3 Btu/tona. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 . prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4.5% ♦ 0.1% 0.1% ♦ 5.6% 12.6% 31. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja.5% 0.1% 0.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5.6% 10.8% ♦ 2. str.Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1.1% 17.4% 0.5% 3. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj.7% 100% 3.1% 0. Rusiji.8 % po težini). 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene.2% 0. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8.3% 0. 30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit. Primjera radi.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.9% 41.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12.

3 237. »Coal Fact.2% 0.2 1122.7 7.8 181.4 5.0 3.6 21.5 115.1 38.9 21.9 8.2 9.2 8.0 28.7 560.2 97.7% 0.9% 3.4 1077.7 91.2 44.4 29.4 2.9 112.9 20.8 39.6 111. 18.3 172.3% 3.6 58.3% 81.4 22.0 106.4.6 1114.5 9.2 1115.7 42.7 5.0 7.8 2.3 1160. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .6 12.5 552.0 6.0 44.7 2.3 713.6 7.0 2384.1% 0.4 48.6% 0.4 39.1 89.5 20.5 2.5 45.7 11.4 7.7% 0.3 82.7 2006 567.0 603.8 2.8 591.0 9.6 11.8 20.1 0.9 9.4 52.0 29.9 853.3 52.7 27.1 57.3 73.8 1365.3 2355.6 57.0 2.0 2.1 6.7 3.2 109.3 7.1 51.5 3.6 601.8 14.0 32.3% 1.6 46.2 4.4 106.5 21.2 564.7 1.6 540.1 13.8 5.4 23.4 48.2 40.2 4.0 12.7 22.2 9.0 9.7 12.7 19.8 19.7 3.0 20.4 154.2 2.4 17.7 2.3 8.1 37.4 12.1 57.8 109.0 23.9% 0.6 103.1 32.0 60.1 2805.6 45.1 1191.1 120.1 8.3 667.9% 0.3 36.4 19.3 6.0 17.5 9.7 94.3 7.7 51.8 1121.8 17.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.5 30.6 1.7 8.7 89.2 13.9 21.8 39.0 7.6 9.4 1792.9 520.0% 100% 9.5 83.0 2.0 1171.1 615.2 25.9 2005 574.8 2.4 6.3 2.4 20.2 38.5 64.6 4.7 103.1 82.3 3.2 300.0 23.7 7.8 11.8 46.7 7.5 7.8 566.0 4.9 54.9 527.7 7.8 39. 2006 Edition«.2 32.6% 7.3% 0.9% 37.9 20.9 1.0 106.9 93.2 2.7 80.1% 0.5 5.4 9.5 12.9 21.9 4.7% 8.5 58.1 26.1 2000 569.6 590.6 8.6 4. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.4 3.0 1148.2 2632.2 81.2 4.2 206.8 9.2 9.7 48.0 7.9 2437.2% 1.5 1095.5 306.5 50.2 536.9% 1.7 46.3 21.5 4.2 4.8 8.3% 1.9 56.0 4.0% 0.1 3090.5 58.5 13.1% 0.8 36.3 13.3 52.8 5.3 2.3% 1.0 2002 552.5 38.8.3 611.5 9.7 5.3 12.8 38.9 1169.9 7.5 527.0 4.9 8.3 2.8% 0.7 15.5 8.0 23.3 21.1 6.5 54.9 2.1 89.2 8.0 53.8 13.8 729.1 188.4 84.6% 0.6 112.5 21.2 19.0 31.7 49.2 8.7 119.7% 38.9 222.4 15.8 21.6 9.6 2364.1 3.4% 1.4% 0.8 47.4 8.3 28.4 40.0 1206.1 305.8 18.7 30.0 19.0 9.9 84.7 7.5 18.2% 0.4 18.8 310.9 6.2% 0.6% 1.6 13.3 49.6% 17.3 302.8 17.2 2001 552.1 13.5 0.8 3.5 8.2 22.8 332.8 302.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.5 1150.3 87.5 100.6 5.5 121.5 8.5 20.0% 0.0 102.4 169.2 32.9 7.5 1.2 13.8 92. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.6 43.7 33.1 20.8 42.4 6.0 .7 18.2 604.1 85.9% 58.8 2957.4 89.6 25.0 15.7 46.9 88.0 27.2 GODINE 2003 2004 562.0 38.9 1674.1 35.1 30.5 Učešće 2006.5 89.0 297.3 6.1 536.9% 0.3 35.2 19.1 16.6 978.3 2.8 103.4 9.3% 19.2 26.8 51.6 681.3 5.3 43.2 25.0 21.8 39. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.3 25.4 2.1 47.9 9.1 36.4% 2.7 98.0 12.5 8.6% 0.7 55.0 6.2% 1.2% 3.8 85.0 38.3 1533.1 1115.4% 1.6 8.8% 1.4.

godini. Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030.2%do 2030. godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 . »International Energy Outlook 2007«.869GJ=1. godine odnosno 2. str. 2 Btu (British termal unit) = 0.429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41. str. godine.6% godišnje do 2015.1. 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2. godini. Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8.252 kcal ili 1 kcal = 3.8% godišnje od 2015-2030. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook . godine i 1. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030.

2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 . Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3.5 10 7.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16.423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8.5 5 2.3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook . godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2.364 milijarde KWh (2030).2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook . 15 Bilion kWh 12. 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030.5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8.424 milijarde KWh (2004) na 30.231 milijardi Kwh (2004) do 7. godine.

2 -0. godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja. produktivnost ugljenokopa. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 . Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja. Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030).5. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8.6 2.5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd. 8.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2.1 2. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030.0 1. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1.5% godišnje do 2030.3 1. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3.2% godišnje.6 2004. International Energy Outlook. 17 IEA. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija. unutrašnji transport. Indija i SAD.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina.

07 1. »International Energy Outlook« 2007.58 0.06 0.10 0.43 0.16 3.57 12.00 0.64 0.02 1. referentni slučaj 2005.35 2.43 5. Ipak.77 0.17 2.83 0.41 2.00 2.00 0.42 0.07 0.10 0.28 2. str.00 0.84 1.08 0.28 3.00 0.42 5.00 0.35 0.76 0.25 0.00 0.48 4.00 1.00 0.00 0.16 4.27 0.29 2.36 0.43 4.00 0.80 4.01 0.13 0.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 . U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.00 0.05 0.00 0.00 0.63 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.01 1.03 0.07 0.10 0.36 1.58 0.29 0.00 1.00 0.22 0.00 1.00 0.05 0.47 0.04 0.42 0.23 1.42 0.07 1.41 1.00 0.02 0.41 1.08 0. Indonezija.62 0.03 0.86 0.18 0.16 4.00 0.27 0.08 1.66 1.21 0.02 0.13 0.00 0.00 0.00 0.86 0.00 0.13 2.27 0.01 0.71 1.03 18. godini su bili Australija.43 6.03 0. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.10 3.09 9.37 0.27 0.33 0.33 16. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.14 0.46 5.61 0.89 0.66 9.70 1.07 2.88 8.77 0.09 13.18 0.01 0.00 0.02 0.84 0.77 0.52 1.93 0.00 0.03 0.39 0.00 1. 2015.81 0.01 0.63 0.26 0.54 0.04 1.00 1.93 2.56 1.00 0.00 0.00 0.11 0.02 0.92 0.41 0.22 0.00 4.69 1.29 0.56 0.66 0.90 11.04 0. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.17 0.00 1.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.00 0.00 0.62 0.56 3..07 0.02 0.35 0.08 1.00 0.13 1.07 0.31 0.10 0.22 22.41 0.00 0.70 0.37 0.26 0.00 1.90 0.46 2030 3.00 1. U projekcijama.33 0.01 0.00 0.31 0.13 0.44 2015 3.72 0.Tabela 8.00 1.04 0.13 0.10 0.00 0.04 0.17 2.14 0.46 0.00 0.03 0.54 1.16 0.33 4.13 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.33 0.80 4.00 0.08 0.29 0.77 0.20 0.66 0.46 3.77 0.79 0.52 10.00 0.35 0.00 0.67 3.00 0.41 0.24 0.22 0.00 0.01 0.00 1.28 0.88 0.28 2.28 0.00 0.35 7.84 0.70 1.19 0.86 0.73 0.19 0. Kanada i SAD.54 0.00 1.03 0.44 1.00 1.57 0.00 0.25 0.00 0.01 0. March 2007.00 0.61 0.26 1.00 0.15 0.03 0.08 1.06 6.00 0.47 1.30 2.00 0.31 0.12 0.80 4.10 0.73 1.65 0.00 0.38 0.03 0.61 5.00 0.00 4.00 6.66 0.77 0.33 0. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.10 0.00 0.76 0.01 0.38 2.44 0.47 0.00 0.03 0.00 0.00 0.44 1.53 0.01 0.18 0.03 0.80 3.00 0.28 2.54 0.00 0.93 0.00 0.00 0.26 18.00 0.00 1.00 0.07 0.33 0.11 0.00 5.40 0.58 0.00 0.02 0.00 0.00 0.00 0.00 0.24 0.10 0.04 1.31 Izvor: EIA.00 0.00 0.00 0.00 0.73 0.25 0.03 0.00 0..16 3.16 0.43 7. godine ostati iste zemlje.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.16 0.66 0.64 0.71 0.00 0.96 1.96 0.06 6.86 0.23 0.55 0.07 3.6.00 2.98 0.08 0.00 0.57 3.35 3.11 1.00 0.40 0.97 6.54 0.31 0.00 0.00 0.00 0.13 0.13 1.15 0.19 0.00 0.11 0.10 2.79 15.00 0.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.34 0.68 26.43 1.17 0.76 1.03 0.00 1.43 0.76 0. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija. str.15 0.10 0.00 0.37 0.60 4.91 4.02 0.04 0.93 0.00 0.03 0.03 0.00 0.00 0.00 2.00 1.42 4.00 0.20 0. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.

Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se. Rusije itd. Globalno. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom. SAD. reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. Kine. Vijetnam itd. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. Indonezija). March 2007. Prema projekcijama EIA. godine.. jeftinom radnom snagom itd. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije. Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju.2 kvadriliona Btu). Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. Kanada.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija. Južne Afrike. Octobar 2005. zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Venecuela. 19 20 »Global Power Review«. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije.1 a uzoz 3. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1. Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020). godini najveći svjetski uvoznik uglja. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje. Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD). Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu. Značajan izvoznik uglja do 2030.65 »Coal Magazine«. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030. str.

2007. Tabela 8.2 44.10 70.7 32.5 33.4 18.6.51 31.0 42.45 37.6 35.5 GODINE 2002 34.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama.26 30.0 79. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8.2 43. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA.0 Britanija SAD 28.2 42. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta. Izvozne cijene 36.1 75.7 21.0 41.5 65. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su.97 40.3 NA NA NA 61. ekološka regulativa.4 27.3 NA NA 38.3 42.8 28. nesreće u rudnicima uglja.52 74.1 41.8 38.5 44.3 72.44 35.10 21 »Coal Trading«.7 2005 80.5 28.7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50. cijene drugih energenata itd.61 37. 1998 34.0 47.2 44.71 49. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 .6 2000 32.3 31.3 25. transportne kongestije. Kratkoročno posmatrano me utim.87 36.7 16. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama.4 46. August 2007.11 67.8.3 2006 63.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.00 35. intenzitet padavina.4 70. American Coal Council.52 46. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima.9 45.6 37. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.93 Uvozne cijene 34.98 54.9 32.6 Izvor: EIA. August 2007. hladne zime.6 10.

29 2000 35.95 2003 42.74 2002 31.25 29. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 .92 29. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija.26 51.67 62. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju.01 41.90 64.90 2001 39.74 51.90 34.82 55. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007.34 62.74 34.76 1998 32.01 1992 38. znatno veće oscilacije.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano.69 41.00 31.77 54.48 2004 71.50 27.72 1995 44.86 1997 38.29 49.53 28. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu.76 42.65 32.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje. godina) usljed različitih uzroka.85 1994 37.33 93. Me utim.58 49. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora. June 2006.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu.96 89.45 57.68 29.79 31.18 31.14 2006 63.51 35. stopu inflacije itd.53 40.45 45.33 42.96 36.91 63.83 39.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca. To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.07 70.57 60.66 47.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim. Primjera radi. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8.54 45. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003. 1.68 55. 22 »Coal Magazine«.33 2005 61.52 38.51 50. Venecuela. Indonezija itd.53 1993 33.58 37.00 1999 28.80 29.2 CO2.71 43.99 29.30 48.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42. Naime.01 1996 41.47 56. 50.).godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.

5. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 .4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“. maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD. to nije slučaj.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8.00% 77. Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8.00% 74.godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi. kod uglja globalno posmatrano.00% 23.00% 6.00% 94.26.

veće investicije u nove kapacitete i tehnologije. London.7.više diversifikovane energetske izvore i . U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu. godine: N. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 .6. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je. ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima.višu energetsku efikasnost. 8. Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta. . 2006.više interkonekcije izme u članica EU. Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate. je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: .37 gas-6.0 2. . osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu.0 ugalj-2. 28th September.75 nuklearno gorivo-1. zbog političkih. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima.0 4.Modul 8 – Rudnici uglja 10. U tom cilju.0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8.0 8.0 0. .72 naf ta-9.63 6. godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene.

1 44.Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. Rumunija.5 0. Češka. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8.8 0.3 60 40 0 1990 -0.5 62. Što se uglja tiče.5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67.7.8 47.1 53.6 0.5 -0. Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 .2 0. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.

8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora. Me utim. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija. 24 25 »Euracoal« May. To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. nuklearna energija i »čisti« ugalj. biomasa itd. »Le Monde« Paris. Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja. prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2. septembre 2007. 2005. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . relativno posmatrano na 27%. Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V.). U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007.

58+10.5% 15.9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007.).65+84. robotizacija ugljarstva itd.Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V.29+5% 11. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno.dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2. otkrivanje ležišta.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8.9% 14+49. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode.300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“. 2007) 8.61+17. u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.3% 14. Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: . TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 . NOx .98+89.09+42.21-0.7+63% 10.9% 14.redukciju SO2. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata.33+20. 26 »Euracoal« 2005.54+18. Me utim. transportne tehnologije.2% 9.8% 12.1% 8.500 kWh od kojih je 1.8% 10.poboljšanje energetske efikasnosti . oprema.8% 8.77+36% 6. prešine .2+18.04+12.88+70. uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.3% 14.8.3% 12. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16.

2007. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2. »Mining Magazine«. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020. 2006. naftnim ili gasnim bušotinama. 1 Septembre 2007.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi. X.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013.3 i 0. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2.). December 2005. April 2. Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti.5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012. Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030. 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. 33 »Le Monde«. »Coal Magazine«. dubokim sonim akviferima itd. No3. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje. str. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije. 31 K. September 2005. September 2006. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije. Vol 7. Jiang.249 32 »The New York Times«. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. Hu. godine.. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju. U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT.

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove. me utim. čim prije. Zemlje u razvoju. Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova .korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture.) .Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. itd. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja. proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. najtežu fazu svog razvoja. Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama. izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. . pa je neophodno osigurati. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja. ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora. U ovom dijelu svijeta je već završen. U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: . ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj. neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. 4. 3.predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. . Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. reducirana tražnja uglja. Taj proces je. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata. me utim. Tržišta uglja u svijetu su danas.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve. 2. vjerovatno. Zbog svega toga. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima. regionalizovana. neekonomična tehnologija. . odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa. osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja. manje-više.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju. ili se privodi kraju. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1. Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH.definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije.

Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća. Oni su 2005. od onih iz 1991. odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 . kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji. Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405.0 miliona KM do 2015. otkupe. godine. godine. .Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: . godine i 346.). . u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine. ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom. 5. Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte. . Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni.000. Naime.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance. neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera.900. Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. uticaji na stanovništvo itd.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. godine. Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja.65. opremu. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta. godine iznosili preko. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja.Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %. za što su.317 miliona tona uglja godišnje. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala. Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: .0 miliona KM do 2010.1. opet. . fiskalna reakcija.000.Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu.Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje.18. otkrivku. .Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja.0miliona KM do 2020. te 644.komplementarne industrije. potrebna ogromna sredstva u dugom roku. godine i vremenski značajnije rastu. Me utim. Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki. Naime. zamjenu itd. odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo.

Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji. Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje.Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja. racionalna odluka. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. da cijena iskorištene toplote uglja. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. izme u ostalog. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. po ugledu na razvijene ugljarske privrede. u kvantifikacijama. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. tehnologije. georezervi ili poznatih. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije. rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani. čim prije restrukturirati. cijene rada itd. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. 8. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. što se tiče obima uvoza energenata. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. 9. U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima.). Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. 7. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. već u svijetu uhodanih. To je. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. dakle. bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. kao i u mnogim drugim zemljama. tj. uvozni energenti isl. 6. a što manje intuitivno. Problem je. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. Prema tome.

Ovu proizvodnju. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou. vjerovatno. itd. investicije. Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 .ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti. naime. rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. Potrebno je dakle. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. Da bi se to postiglo. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. tehnologija.) moraju tako e biti dugoročno definisani. 10. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla.

.

LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .10.

do 2020. Studija: Program razvoja energetike 2020. 16. 3. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH). // Beograd 1987. 1989. 1994 8. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli. godine. 5. Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. godine. // Rudarski institut u Tuzli. 23.// Bechtel Consulting. SFRJ do 2000. 11. 7. Sarajevo 1997. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. 1989. // SI. 1988. do 2000.Modul 8 – Rudnici uglja 1. 9. 1996. // Doktorska disertacija Mr. Missouri. // Članak. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986.list BiH. 1997. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. Beograd. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000.10. 4. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. 1997. 13. 14.Luis. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“. 1988. 1989.// JUGELA-Rl Beograd. godine. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. godine sa vizijom do 2020. 2. Opatija 1988. godine sa projekcijom razvoja do 2030. // Energoprojekt Entel doo.godine sa vizijom do 2030. // Beograd. godine. rudarstvu i metalurgiji. Direkcija za naučno-istraživački rad. // Kakanj. // Instituta za elektroprivredu Sarajevo. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. Vladimir Zrelec. 2002. Tuzla 1990. // JP Elektroprivreda BiH. 15. godine sa vizijom razvoja do 2020. 12.1989. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije . Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji. godine. 6. 2000. Inc St. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000. godina. II savjetovanje o razvoju EP BiH. godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 . 10. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. // Zbornik radova. // Marston&Marston.

Opatija. 1981. Dimitrijević dr. 1985. prof.dr N. Mineralne sirovine BiH . prof. Kongora i Bugojno. // Beograd.ležišta uglja. D. Banovića. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . 19. // Geoinženjering-Sarajevo. // Sarajevo. Investicioni programi. 21. P. Kreke. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. godine. Kaknja . 20.godine odnosno 2010. // Rudarski institut Tuzla 23. Gacka. 25.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. u izgradnji i u pripremi. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo. 22. projekti termoenergetskih objekata u radu. Stanara itd.dr.17. 1976. i 1984. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije. 1980. Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. Popović.Bugojna. 24. Nikolić. Duvna. TE Tuzla.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH. Čičić . 18. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006. Livna. godinu. Dokumentacija EP BiH.godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995. 1975. : Ugalj Jugoslavije.

Modul 8 – Rudnici uglja 11. POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .

Tablica 3. Tablica 2. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.17. Tablica 2.33. Tablica 3.26.11. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.20.2.K. Tablica 3.34.4. Tablica 3. Tablica 3.8.14.6. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990.a.1.K.godina. Tablica 3. godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P. Tablica 3.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990.19.16.3. Tablica 3.23.21. Tablica 3. Tablica 2. Tablica 3. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P. “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.2005.1.Tablica 2.5.15. Tablica 3.12. radne snage. Tablica 2. Tablica 3. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P.K. Tablica 3. “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P.K.12.1.7.30.9. Tablica 3.24. Tablica 3. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.5. Tablica 3. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje.35.32.7. Tablica 3. Tablica 3.2. Tablica 3.6. Tablica 3. Tablica 2. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P. Tablica 3.29.13.4. Tablica 3.12.25 Tablica 3. Tablica 2.28. Tablica 2. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990.a. Tablica 3. RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH.10. Tablica 2.0. troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje.godina. Tablica 3.10.12. Tablica 3.godina. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 . RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006. Tablica 3.31. Tablica 3.K.9.K. Tablica 2.2005.godina.8. Tablica 3.22. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31. Tablica 3.K.2006. Tablica 3. Tablica 3.18. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990.3.27. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990. “Dubrave” 46 Radna snaga na P. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje.4.

Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3.52. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3.83.68.56. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.82.71.65.12.78. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3. Rovni ugalj Tablica 3. 2000-2006. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.79. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 .70. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.41. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.74.84. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.42.85.72. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3.43. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.81. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3.57. godina Tabela 3.63. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.46. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3. Broj zaposlenih Tablica 3. Plasman uglja 1990. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3.75.80.39.45.58. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3.86. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3.2005.50. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.66. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3. Plasman uglja 1990. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3.53.88.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.godine Tablica 3. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.36. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3. Broj zaposlenih Tablica 3. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3.61. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3.48. godina Tablica 3.62. Plasman uglja u TE Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3.76.40. godina Tablica 3. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3.69. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Separisani ugalj Tablica 3.77.55.38. 2000 – 2006.59.47.73.44. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.64.37. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3.51. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990.67.60. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3. godini Tablica 3.87.49. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. 2000-2006. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3.54. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.

Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.112.104. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3.K. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.95. Dimnjače Tablica 3.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3. 2000-2006.110.96. godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3.102.136. Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3.108. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3.129.130. Tablica 3. Tablica 3.117. 2000-2006. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3.120.89.124.91. Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3. godina Tablica 3. 2000-2006.101.90. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.122.100. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3.135. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3.92.111.126.132.138. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3.94.139. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3. godina Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.93. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3.105. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 .116. Kvalitet uglja Tablica 3.131. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3.99.140. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3.113. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3.123.125.127. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3.118. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3.128.106. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3.98. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Rezerve uglja na P. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.103. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3.114.109.107. Plasman uglja po potrošačima 1990. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3.121.97. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3.134.133. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3.115.119.2006. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3. godina Tablica 3.137. 2000 . Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3.

147.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.2. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3. Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3.12.1. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».7. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3.8. i 2006. godini u rudnicima u BiH Tabela 5. godini za rudnike u BiH Tabela 5.12.3-b. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4.8.4.6. Pregled obaveze na dan 31. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4.155. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.158.9.16.12. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5.11. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005. i 2006. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4. Karakteristike uglja Tabela 4.154. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4.144. godine u rudnicima u BiH Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».145.151. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3.2006. godine u rudnicima BiH Tabela 5.7.157. i 2006.141.149. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Struktura sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.6. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.12. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3. Bilans stanja sa 31. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3.3-a. Bilans uspjeha sa 31. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».2006.5.2. i 31.2005.3. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4.17. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3.9. godine u rudnicima BiH Tabela 5.153. i 31. FBiH i RS Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.1.11.2005.12. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 . Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.156.12.4. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3. Struktura izvora sredstava u 2005. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3. Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3. Zbirna tabela plasmana uglja BiH. i 2006.15. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. godini Tabela 5.142. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».146.152. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.148. godini za rudnike: «Kreka». Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4.143. godini rudnika: «Kreka». Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005. i 2006. Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3.13. i period 2002-2006.2006. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.10. Bilansne rezerve uglja Tabela 4. godina Tabela 5.2005. i 2006. Struktura stalnih sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.5.10.150. i 31. Struktura izvora sredstava u 2005. godine u rudnicima BiH Tabela 5.14.12.

Struktura izvora sredstava u 2005. i 2006. i 31. i 31. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5.12. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5. «Kakanj». i 2006. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». «Kakanj».2006.Tabela 5. i 2006.34. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5. Struktura sredstava u 2005.35. Struktura sredstava u 2005.12.24. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5. i 31.47. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. Struktura stalnih sredstava u 2005.40. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». godine u rudnicima: «Kreka».26. «Kakanj». Bilans stanja preduzeća sa 31.2005. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5.36. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5.42.21. i 2006.2005.45. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5. «Kakanj». Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. «Kakanj». Struktura sredstava u 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.12. i 2006.41.25. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5.12.29. i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.2005.39.23.33. Struktura izvora sredstava u 2005. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Struktura stalnih sredstava u 2005. Plasman uglja u 2005. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 . Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». Bilans uspjeha sa 31.44.19.2006. «Kakanj».27. «Kakanj». Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. Obaveze na dan 31.43. «Kakanj».2006.22. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.12.20. Ostvareni rashodi u 2005. i 2006. Obaveze na dan 31.12. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka».49.32.2006. i 31.2006. godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».31.38. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5.2005.12.48.18. i 31. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5.12. «Kakanj».37. godine u rudnicima: «Breza». godini rudnika: «Breza».2005. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza». «Kakanj».28. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».12.46. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. i 2006. i 2006. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza». Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».12. Pregled obaveze na dan 31.30.

godine Tablica 6.12.7. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020.52. Tabela 5. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.53.12.3. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005.2005. godine Tablica 6. Tabela 5.71. Tabela 5.56. i 31. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 . i 2006.12. godine Tablica 6. Tabela 5. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31.8. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje. Tabela 5. Tabela 5.60.76. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. i 2006. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005. godine Tabela 6. Tabela 5.2006. Tabela 5.11.82. godine (000 KM) Tablica 6. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5.2005. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 5.58.67.62.73. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. i 31.59. Tabela 5.78. Tabela 5. Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.54. Tabela 6. Tabela 5. Tabela 5.83. i 2006.68. godine Tablica 6. Procjena proizvodnje. Tabela 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6. Tabela 5. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31. godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005.12. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.4.70. Tabela 5.63.2006.6.9. godine Tablica 6. Tabela.50.12. Tabela 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020.80.74. i 2006.77. kvaliteta uglja. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005. Tabela 5. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005.10.57. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.61.64. Tabela 5.66.1. Tabela 5.5. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.55. Tabela 5.75. Tabela 5. i 2006. godine Tablica 6.72.2. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020.8.69.51. Tabela 5.79. kvaliteta uglja. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.65. Tabela 5.

20. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.27.37. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.34. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.21.24.54. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.44.18. Tablica 6.16.43.40. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.45. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.60. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.29. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.22.56.52. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.15. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020. Tablica 6.28. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.50.57. Tablica 6. Tablica 6.36. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6.17. Tablica 6.31.46. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 . Tablica 6.55. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.58. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje.49. Tablica 6. Tablica 6.33. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.1. Tablica 6. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.61. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.19.47. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tabela 6. Tablica 6.2. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 8.32.41.53.26.59. kvaliteta uglja. Tabela 8. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.51.38.48.42. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Tablica 6.30.39. Tablica 6.13.14. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 6.35.25.23.62. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.

7. Tabela 8. referentni slučaj 2005.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8. Tabela 8. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. 2015. godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. Tabela 8.8.6. Tabela 8.5. Tabela 8.9.4. godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama. Tabela 8.3. godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 .

POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .12.

.11.38. Slika 3. Slika 3.23. 2000-2006.3. Slika 3.-2006.39.45. Slika 3.5.7. Slika 3.37.28.1.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1.42.15.41.6. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.26. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.29. Slika 3. Slika 3.44. Slika 3. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.20.14.a Slika 3.17. Slika 3. Slika 3. Slika 3.K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3.34.18.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.5. Slika 3.5. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. Slika 3. Slika 3.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.43. 2000-2006. Slika 3. Slika 3. 2000. Slika 3. Slika 3. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.8. Slika 3.19.22.5. Slika 3. Slika 3. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. Slika 3. Slika 2. Slika 3.33.35.c Slika 3.16.30. Slika 3. 2000-2006. Slika 3.32.36. Slika 3. Slika 3.13. 2000-2006.25. Slika 3.5.27. Slika 3.21. Slika 3. Slika 3.1. Slika 3. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.4.12.24.1. Slika 3.9. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH. Slika 3.31.b Slika 3.2.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 .d Slika 3. Slika 3. Slika 3. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990. Slika 3. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.40. RS i BiH ukupno za period 1990. Slika 3.10. 2000-2006.

47. Banovići i ur evik u 2005. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.23. Slika 5. Slika 4. Slika 4. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.12. Zenica i Bila za 2006. Slika 5.8. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. «Banovići» i « ur evik za 2005.15. Slika 4. Slika 5.mrki i ukupno) za FBiH. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 . Slika 4. godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 5.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.22. RS i BiH u 2006. Kakanj. Slika 5. Slika 5. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. «Banovići» i « ur evik za 2006. Slika 5. Zenica i Bila za 2005.16. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Banovići i ur evik u 2005.1.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».20. Slika 5. Slika 5.4. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.46.6. RS i BiH u 2005. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. i 2006.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. i 2006.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».8. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005. godinu u rudnicima «Breza». «Kakanj».21.17. Slika 5.24. Slika 5.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. «Kakanj». Slika 4.5.4.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Slika 5. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.7. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Slika 4. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Slika 5.2. Slika 5. Kakanj. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Slika 5. Slika 3.13. godinu u rudnicima «Breza».3. Slika 5. godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Slika 5. Slika 5.6. godinu u rudnicima „Kreka“. Kakanj.11.2. Slika 5. Zenica i Bila u 2006.5. Slika 5. Slika 4. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005. RS i BiH za 2005.3. do 2000. Slika 5. «Kakanj».14. godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.1.10. RS i BiH za 2006.Slika 3.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka». Slika 4.mrki i ukupno) za FBiH. Slika 5. Slika 4. Kakanj.18. godinu u rudnicima „Kreka“.9. Zenica i Bila u 2005.19. Slika 5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.9.7.

Slika 5.33.26.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5. Slika 5.30.48.50.29.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. Slika 5. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. Slika 5.46. Slika 5.52. Slika 5.31. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. Slika 5.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.32. i 2006. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.44.53. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.37.25.38. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 .godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005. Slika 5. Slika 5. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005.39. Slika 5.40. Slika 5. Slika 5. Slika 5.43. Slika 5. Slika 5. Slika 5.47. Slika 5. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.45. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005. Slika 5. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. Slika 5.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006. Slika 5.42. Slika 5.34. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.28. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.35. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 5. i 2006.49.27.54.36. i 2006. Slika 5.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.41. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.51. i 2006. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.

Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 216 Slika 6. godina 213 Slika 6.-2020.3. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.10.-2020. godina 223 Slika 6. godinu 205 Slika 5.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.-2020.-2020. godina 219 Slika 6. godina) 204 Slika 5. godina 222 Slika 6.-2020.58. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006.17. godinu 206 Slika 5. godina 215 Slika 6. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.20.5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.1.-2020. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 208 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.14.60. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina 212 Slika 6. godina 223 Slika 6.6.16.8. godina 222 Slika 6. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005.-2008.12. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2020.-2020.11.19.15.7. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.59.9. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2010.-2020.17a. godina 210 Slika 6.55.-2020. godina 218 Slika 6. godina 220 Slika 6. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.57. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.18.-2008. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006.-2020.4. godinu 203 Slika 5. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godinu 207 Slika 6.2.-2020. godinu 206 Slika 5.13. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 220 Slika 6. godina 217 Slika 6. godina 221 Slika 6. godina 217 Slika 6. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.-2020.uglja BiH za 2005.. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina 224 Slika 6.-2020.-2008.56. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 . godina 214 Slika 6.-2020. godina 225 Slika 5. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 214 Slika 6.

Slika 6.-2020. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005. Slika 6.25.28.36. Slika 6.32. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.35. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.44.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.43. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.29. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020.-2020.27. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 .-2020.21.40. Slika 6. Slika 6. Slika 6. Slika 6. Slika 6.42.46.-2020.-2020.45.38. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020. Slika 6.-2020.-2020.-2020.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. Slika 6.-2020.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.30.37.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.26.31.48.41.-2020. Slika 6.39.23. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020.-2020.22. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.24. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. Slika 6.33.-2020. Slika 6.47.34.-2020.

2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook.-2020.-2020. Slika 8.55. Slika 8. Slika 6. Slika 6. Slika 6. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 .-2020.-2020.3.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005. Slika 8.65. Slika 6.1. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. Slika 6.49.-2020.-2020. Slika 8. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6.62. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3.5. Slika 6.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. Slika 6. Slika 8.61. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.63. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook.50.58.66. Slika 6. Slika 8. Slika 8.51.-2020.Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.9.-2020.56.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.60.54. Slika 6.-2020.-2020.-2020. Slika 6.-2020. Slika 8. Slika 6. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.52.64. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006.4.6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“. Slika 6.53. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.59.8.-2020.-2020.-2020.57. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.2.500 kWh od kojih je 1. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.7. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.

Modul 8 – Rudnici uglja 13. POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .

Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction.R.

štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 .Plan investicija i opcije financiranja .Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 . potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 .Okoliš Modul 14 .Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom.Modul 1 .Energetske rezerve. proizvodnja.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->