Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

proizvodnja. U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve.. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja.4 mil. Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja. potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve.. godine.774. plan proizvodnje uglja do 2020. t. stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama.3 mil. strategiji i projektima. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste.).i 9. a na osnovu rezultata iz modula 2. biomase. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5. i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja.540. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije). Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine. transportnih mogućnosti. hidro potencijal. ekonomskih. t od čega je 2. Eksploatacione rezerve iznose 1. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije).6 mil. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo. vjetar.) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana. organizacionih. Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve. Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških. strategija. u zavisnosti od zahtjeva tržišta.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH.). troškovi. a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima. Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. investicionih.647. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine. te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje).

Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. Rudnik i TE „Kongora“ Duvno. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika. godini.. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). i hidropotencijali. godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. . godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“. godine.opreme. Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem. Toplotnu vrijednost uglja. godine i planske veličine u periodu do 2020. zaduženja. u periodu 2000.2005. termoelektrane). Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH). TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . godine i planove radne nage do 2020. Ugalj kao resurs. rudnici uglja. Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“.12. broj zaposlenih. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31.2005. Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja.. bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede. Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina. Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990. Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr.).

Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja.Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV .

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

Najvažniji. Naime. odnosno ugalj. izvršiti njihovo rangiranje. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI . slučaja: . Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. Programiranje. te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana. rudarski i ekonomski faktori. a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. . Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: .ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički. Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. planiranje.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor. ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki. godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. . gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i . Pošto ima više ležišta.sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije. a i korisno je.ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020. uz ekonomski prihvatljive cijene. izražen u jedinici toplote. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. Danas je me utim. ujednačenog kvaliteta. treba. da su neobnovljivi resursi. Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru. su geološki.ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou. itd. situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. koji su i predmet ovog izučavanja.

mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje. zbog čistoće. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija. uglavnom teškim uslovima. dakle na granici rentabiliteta. ali ne i mogućnosti. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja. izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. automatizacije. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. prije svega. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. ili sa gubicima. Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. rudarsko-geološke prilike. Ovaj rad. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. široke i opšte potrošnje u BiH. Glavne karakteristike basena. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. geomehaničke parametre pratećih naslaga. uslove eksploatacije. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan. a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). osnovne mehanizacije. odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. u sadašnjem sistemu cijena.treba. poznavati stvarne rezerve uglja. Od rudnika koji su. Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. hidrogeološke uslove. pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije. malog sadržaja sumpora. odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE). Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite. zbog složenosti problematike.3 za FBiH i 3. ležišta. transporta i pripreme uglja. u geološko-ekonomskom smislu. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3.4 za RS. a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. kvalitet i upotrebljivost uglja. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE). s tim.a dijelom i izoze. tj. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH . interesantni za buduća termoenergetska planiranja. dajemo prednost lignitu. mogućnost lokacije TE. Često je to bio rezultat želja. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. ali su značajni i za snabdijevanje industrije. manjeg zagadjenja okoline. donekle i potreba. tako da se te procjene nisu realizovale. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje. To je posljedica investicionih ulaganja. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem.

"Stanari". Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. oplemenjeni. "Ugljevik" do 7. ali zbog ograničenih rezervi. "Zenica". još 15 godina. To su kod lignita rudnici "Kreka". te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. Medjutim. kao i onih koja su približno poznata. Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. Medjutim. a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije. Banovići.. Kakanj. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. ranije računat 25 ili 30 godina. U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi. Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići".14 m3čm/t. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja. "Djurdjevik".Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu. odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. "Kreka“. "Gacko". U svijetu je takva praksa. "Djurdjevik" do 10 m3/t. "Bugojno". Breza. "Zenica". što se može uporediti sa godišnjim potrebama. kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". u Rusiji 50 godina itd. uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. "Breza". na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju. Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju. za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. godine i poslije). Sada se zna da period. "Kamengrad"). tj. Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. "Ugljevik". Kod većine rudnika("Djurdjevik". propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća.). "Banovići“. "Breza" i dr. "Kakanj". Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. "Banovićl". Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t. U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII . ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka". te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan. "Kreka" do 4. Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. nije dovoljan. Sadašnje cijene uglja i električne energije. u Češkoj i Poljskoj 40 godina. te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. "Djurdjevik". Djurdjevik. Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane.942 m3čm/t. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030.

Raniji veliki projekti razvoja. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX . Primjera radi. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. Naime. naravno finansijski položaj uopšte. U rudnicima uglja u BiH je 2005. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo. a cca 3. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. godine proizvedeno cca 9. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje. godine. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. godini.64 milijarde KM krajem te godine.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. Ukupan nivo zaposlenih ima istina.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. U Bosni i Hercegovini me utim. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan.godine) preko 16. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005.

) i obaveze prema bankama. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. . To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. Inače.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou. godine.185 radnika (od čega 13. . itd. sadašnje cijene koštanja uglja (2005. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X . itd.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. . .) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020.hroničan nedostatak kapitala za investicije.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). .668 otpada na radnike u FBiH a 2. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010. itd. . . Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.nepovoljna struktura zaposlenosti. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.kontinuirani gubitci u poslovanju. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. itd. .5 KM/GJ) i kreću se 4.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima.517 na radnike RS).redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu. itd.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. godine 16. veliki broj invalida rada. zdravstvo. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. amortizacija.

000 405.500 180.000 1. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010.Za realizaciju ovih.900 763. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.000 163.000 346.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.395. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI .000 400.900 183.900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015.000 644. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti. 244. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje. FBiH RS BiH 222.000 Ukupno 639. 2020.

.

.......................10 2...................1 Rudnik Stara Jama Zenica ..........................3.............................................3.......... 41 3.................6.....................4........................ 1................. RS i ukupno za BiH .............3.......... Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH ...........................3. Podzemna eksploatacija ........................ 85 3... Rudnik Raspotoćje .....4.................... Studija DMT ..... Separacija Bila .......................1 Rudnik „Šikulje“ ........34 3.......4..................2.............. 100 3......................... 105 3..11 2....3................................................1... SADRŽAJ... 114 3............... Rudnik Gračanica .................................. 64 3.................1...... Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel)........................... SAŽETAK......... 68 3. Bugojanski ugljeni bazen ................................................... RS i BiH .........................3............... Rudnik mrkog uglja „Banovići“ .......4....................3...100 3....................................................................2...........................4........... . 122 4.3................. Potencijalna ležišta uglja F B i H............Montan Consulting Gmbh ... 79 3.................................... Rudnik mrkog uglja „Zenica“ .........................7.......3.................108 3...........2...................................12 2.....1............................ 93 3..... Površinska eksploatacija .................................................................................1..3..................................... POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE ...4......................1.................... 117 3.............. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” .................. Rudnik „Stanari“ u Stanarima ........4............................1.........3.................. 81 3...4.......................3.................1...............5........... Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila ........................................................................3...6..............................................................................3...............................3.. ..3..............................3........................1.................... Plasman uglja po potrošačima u F BiH............ Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ ...3............................6... 126 4... 60 3........................................3........................................ Rudnik mrkog uglja „Breza“ ........................ Tehnološki proces separisanja uglja ... Površinska eksploatacija ..3....................3...... 70 3..........................................2..................................3..........................3....................... UVOD.............SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK.............................................................4....127 4............. Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ ...........................2..........................2....2............PK “Vrtlište” ............... 23 3.....3....... Rudnik „Dubrave“ .....2......2.....................1. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995.................. 34 3...................... 54 3.....2.............4.................3..1....................6..................................................3....................2............................ 36 3..........2.....2.........5................................... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 ............... 50 3... 95 3...... Separacija „Ćatići“ ....... 38 3..............3.....................2...... 97 3..................................................... Rudnik Mošćanica ... Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ...1........................................... Rudnik „Gacko“................ 104 3........................... Rezerve uglja u F BiH............. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS.............3...3........................ 5 2....... Jama „Mramor“ ............9.. 38 3............................3.................. do 2020...................1.......3...................18 2........................... Proizvodnja uglja u F BiH.....101 3......3........... 65 3...1.....................1..... Jama „Bukinje“ ........................3..............................4....... Višća II) ..................1.......6.....3.................................8................... Podzemna eksploatacija – “Stara jama” ............................... 25 3. Rudni „Ugljevik“ ........................................3............ Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK............................ godine .................4....... RS i ukupno za BiH......................................3....7....................47 3.....3.......... 62 3................................. 114 3....... 44 3................................ Rudnici lignita Kreka u Tuzli .............................. Separacija Zenica ......6...... 88 3................3..... Podzemna eksploatacija .............................2...........................................4..............1.... POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA ...... 26 3....................................................................... Rudnik „Tušnica“ Livno ....... Rudnik Stranjani ....... Proizvodnja i plasman uglja BiH ..................................................... 74 3............................... 83 3......................................................................... PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ............. 85 3.................................

.. Zaposlenost............................ Investicije ...................2.........................7....................... 153 5.. 134 4...... Rudnici srednje Bosne: „Breza“........................... 167 5.1............. Sredstva i izvori sredstava ................................. 156 5.......................................2..............6...............2............... 189 5.......2................2.2.4... 140 5..............4.......... 198 5......... i 2006....3........... Plasman uglja ......... plaće i produktivnost ............................. 162 5..3......3.....1...... Troškovi poslovanja .3.....3..3.........................7.....3.......138 4.............2................ 194 5....... Investicije ......1................... 171 5.....3.......... 178 5..... Rudnik „Stanari“ .....3........... 186 5...2..4.............. „RITE Gacko“ ..... Obaveze rudnika krajem 2005..6. 154 5........... Troškovi poslovanja .......2................................ 160 5..... Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“...... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini ...3.............2................................................2....3............. 185 5............................ Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H ................ Obaveze rudnika krajem 2005............... 170 5...............3... godine .................................. Sredstva i izvori sredstava ....................... 130 4..... 194 5..3..................... i 2006....................................2........ 173 5...............1..2.......... 177 5............. plaće i produktivnost ... Troškovi poslovanja .3......................... 187 5............... Miljevina...................... Investicije ....... Finansijski izvještaji ......................................................1.......3...................... „Kakanj“... 179 5..............................1......... 182 5.................... Zaposlenost....................3.... 174 5......1............1............2................. godine .......................................................................................................5..2..........................3...............2........................ 188 5...5..............2............................... Obaveze rudnika krajem 2005....3......... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI ...............6.........3.. 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 ..............2........................................2........3.............. Plasman uglja ...............2........1.........3................ Plasman uglja ..... Troškovi poslovanja ............. „Banovići“ i „ ur evik“ .................2...........................2........................... Plasman uglja ..........3........1...2.............4..... Obaveze rudnika krajem 2005..138 5...............3..2.....2......2............... 196 5......4......1.....................3............................... „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila ....1......................3............. Plasman uglja ..........3.....1................2. Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ .2......2. 172 5............... Sredstva i izvori sredstava ..1........................................... Zaposlenost...... 163 5.............................................2............................................................2.Modul 8 – Rudnici uglja 4...3..... i 2006............ 166 5....... 187 5. 164 5.............................. Finansijski izvještaji .......1...........2..........1..........2............................ Plasman uglja ..................................... 153 5... 185 5..................1.................................1...................................................5......................... 179 5........... Kongora ....... Finansijski izvještaji ........1.......3........... 163 5................3. Finansijski izvještaji ..............................................1..........2........ Investicije ..............3........................................2........................................... plaće i produktivnost ................... godine ........2............1.... 177 5.............. plaće i produktivnost .. Kamengrad ... 183 5..2...... Investicije ............. Sredstva i izvori sredstava ............ Obaveze rudnika krajem 2005.... plaće i produktivnost ..............3......3................7......... Zaposlenost..2......... „RITE Ugljevik“ ....................3........................1............6.................. Zaposlenost........2...............................................................3..... 180 5................................................... 160 5....1. Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS ............................................................... godine ...............2....1............................................... 191 5.............. Troškovi poslovanja .......1...................................... Sredstva i izvori sredstava .2....... 172 5...5... godine ........2......4..................... 142 5.......3....... Zaposlenost.......2.2.3........3.... Potencijalna ležišta uglja RS ............... 192 5........2.......... 193 5.................................1...............................2................2....................................2....................... i 2006...... 169 5...... Troškovi poslovanja ................................................. 192 5............. Obaveze rudnika krajem 2005.................................. godine ..... 153 5......3......5...3..................3..... 175 5.3................ 195 5............... 158 5..2.............................................. ......5.................... Finansijski izvještaj ................. i 2006...................3..........7..6.....2...................................... 179 5.................. i 2006.......3......... Sredstva i izvori sredstava ........ plaće i produktivnost ..................7..............................3.....................

................................... Rudnik „Zenica“ .............238 6...3.............223 6.................293 9.........................2.264 7........ Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH..................1.................................8 Globalne perspektive uglja i tehnologija......................................3.... Rudnik „Banovići“ .............. Investicije ............................4................................ 200 5..................255 6.............................9.....................................1....................................8..... GODINE....270 8........ Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine ........... godine .......................209 6..................2..................258 6......2.................7..4..................................... Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH ......... Rudnik „Gračanica“.................................5..........287 8........................................................... Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu ................. ZAKLJUČNA RAZMATRANJA ................................. 201 5................................1............3......................279 8. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine ........................244 6...............4..........1........261 6.............................. Rudnik „Kakanj“ .... Energetski i ugljarski trendovi u EU ......290 8. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020................ Rudnici lignita „Kreka“............. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS .......................204 6..... LITERATURA ..................235 6.........284 8.............1....................................... Rudnik „Stanari“.............................................................................................6.......................................295 10..............3......215 6.................2.............1.........2..............................1.............................................................................................................1.............................201 5.............................................................................2...........................................................................................................POPIS TABLICA............................2...212 6...218 6...2...3.............................229 6.........................................207 6..........................1....252 6............. Rudnik „Dubrave“ .............3...................276 8................ Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.........3.................... GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ...... godine.........................2......... Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija .....2............................................2.............7.... Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja...................3.............2........ Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine.................3............................................................................................................................. 207 6................................................................... 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ......281 8.............................2. 301 11...... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS........... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA ... Globalna tražnja uglja do 2030...... Rudnik „Bila“ .......................................................5.......5...................... Rudnik „Mramor“ . Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije ......... Rudnik „Šikulje“ .......................................4.....4........................6................3............. ....3................................ Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici................................... Rudnik „Tušnica“ .........247 6..2............................................7....................5.................................2.....2..................2.......3............................. Rudnik „Breza“............................... Rudnik „Ugljevik“ ....... Finansijski izvještaji ......................................................275 8............ Rudnik „Bukinje“ .................4...226 6........................................................ Rudnik „ ur evik“...............1.......4......241 6..2....232 6....................277 8........................2.....221 6........................... Rudnik „Gacko“.........................6..............250 6............ 199 5........

....................320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 .......................................................................................................... POPIS KRATICA............ POPIS SLIKA .............313 13.....................................Modul 8 – Rudnici uglja 12................................

1. UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .

Primarni cilj je bio identificirati rudnike. posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije. TE «Kakanj» i TE «Tuzla». tehničkim i financijskim osobljem. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. Raspotočje i Stranjani. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. sa podzemnim rudnicima Stara jama. Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G. a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. sa površinskim kopom Tušnica. sa površinskom kopom Dimnjače.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu.D.1. i informacije o tržištu. mapa lokacije ležišta uglja. a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave. Mnogi od ovih rudnika.D. vidi sliku 1. sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik.Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. finacijske.

Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. Ipak. grijanja i domaćinstva. na mrkim ugljevima i lignitu. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. kako domaćem tako i u izvozu. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona. Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. radu iz prehodnog perioda. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. godine. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. sadržaja vlage. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. Zato. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. a koja se planira izgraditi do 2013. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. pepela i sumpora. stanju osnovne proizvodne oprme. koristi se metod širokog čela. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. pitanja i izazova. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. sada ne radi i u stečajnom je postupku. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . U slojevima koji su dovoljno ravni. infrastrukturu i opremu. prodaju ugalj industrijskom tržištu. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. sa brojnim varijacijama.

uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 .7 miliona tona geoloških rezervi. potrebe investiranja u rudnike itd. tržište električne energije.ekonomske parametre. Konačno. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta.Rudarski institut Tuzla 2006. a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. godine). Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono . te je nužno to posebno obraditi.tehničku dokumentaciju. Tako npr. kvaliteta i cijene uglja. S ozirom da je postojeća Investiciono . Vakufa). predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. moguće izvore i uslove finansiranja. prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora. transportnih mogućnosti. tehno . Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D. Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti. neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu.tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste.Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja. mogućnost odlaganja otkrivke. odlaganje šljake i pepela. troškove poogona i održavanje. vodu. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a. lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik. te promjene u regulatornom i pravnom okviru. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1.294. (Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”).

1. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1.

PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .Modul 8 – Rudnici uglja 2.

31 14. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god.27 23.29 2000. izvučeni su slijedeći zaključci: .32 11. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11.46 8.56 4.15 4.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 . Proizvodnja u 1996. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996.13 8.78 24.97 26.1.65 4.96 10.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5. godina) od 3.68 6.88 11.38 3. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske. TE Kakanj. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000.47 4.1.56 13.98 18. godine i nivo nakon obnove elektrana.49 3.41 3. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2.48 5. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja.78 5.73 Iz tabele 2.93 14. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996. godina 21.38 7.69 9.30 10.43 15.06 10.69 7.92 1996. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000.51 10.93 18.25 3.38 8.71 11.12 10.91 15.15 4.71 16.46 6. Tablica 2.96 12.55 7. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW. TE Ugljevik i TE Gacko.19 10.61 10.26 6.53 45.54 3.87 9.66 13. godinu. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla. godine.2. godina 10.32 10.15 20.01 11.1.61 6.1) u BiH. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996.

Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti). Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov. Za period 2001.K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 . godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000. odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ. ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije.Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P.2.5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996. godine). Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2. inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH.2.god. Tablica 2. su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston. 2.9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte). Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu.-2014.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11.

000 18.6 0.0 15.2 0.3.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.3 1. B.3 11. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa.4 (5.2 11.000 15. (milion tona) 94.3 6.5 22.100 17. B.2 7.4 20. Abid Lolić-Grahovčići P.1) 19.400 18.0)5) 5.8 0.1 6.9 12.Dubrave Kreka .5 15.7 3.600 0. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.300 4.0 4. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost). UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52.8 68.6 2.0 48.u ležištu A.6 90% 97% 99% 11.0 65% 95% 95% 13.100 20.8 6.0 4.4 1.9 3.0 11.1 36.2 2.6 11. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič.8 4.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.2 4.5 (9.4 81.9 9.3 3.0 22.0 4.000 18. Uzeti iz rezervi za ovu analizu.400 10.7 12.5 25.6 0.1 22.8 14.0 82.8 9.5 1.3 0. C (milion tona) 126.5 11.600 16.8 22.4 6.izabrano područje rada Ukup.7 57.400 14.2 7. Gračanica – Dimnjače 20.6 4. sumpor na suhu tvar.9 87.7 0.5 9.2 6.8 81.3 0. Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona .8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.000 13.0 9.2 27.3 29.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.9 9.9 4.3 68.Tablica 2.2 17.500 8. C1 (milion 1) tona) 140.9 6.9 50.100 16.9 0.6 5.300 13.u ležištu A.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.2 12.2 1.6 0. B.3 6.5 3.3 4.6 0.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.0 30.3 25.0 45.700 12.5) Ukup.3 11.6 78.5 3.2 3.4 11.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik .2 8. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 . zona lošeg kvaliteta itd.3 3.2 na 1.0 10.2 7.400 18.7 3.0 6.3 2.0 23.8 1.9 Iskor.8 21.2 11.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .0 2.1 3.300 16.4 70.3 0.6 0.4 11.000 16.2 1.5 Napomena: 1) A.900 12.8 38.3 1.4 65% 95% 90% 13.0 (2. rud.2 0.000 16.6 11.6 1.1 112.5 11.7 9.9 2.9 76.5 15.6 43.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.K.2 2.1 20.2 5. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina.000 2.0 5. 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju.

02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 .42 10816 724 475 43.46 0 694 475 44.91 12356 430 200 29.68 395 708 475 44.17 2057 412 151 58.44 2.91 4.72 4.10 1001 140 2001 947 536 28.42 364 - 2009 2172 616 22.36 4.58 4.4.60 2.32 1080 779 475 42.46 0 206 134 73.53 4953 232 141 39.5 3.36 0 - 2008 2251 643 22. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.41 9338 734 475 43.52 929 2005 1988 592 23.04 125 2006 2016 599 23. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.91 5.30 154 2004 1956 588 23.61 19267 412 152 59.59 3.90 2.34 4288 746 475 42.68 3551 361 148 62.23 0 - 2010 2276 650 22.55 1960 663 475 45.41 22853 706 475 44.31 4.08 2.47 3.75 3.61 2.48 3031 448 475 56.22 0 - 2012 2235 656 23.57 3583 231 142 41.52 182 - 2007 2176 624 22.34 2.30 4.05 3.38 3290 720 475 43.11 2.70 3. Rezime plana proizvodnje.05 5.11 3.72 16557 400 633 46.73 4.49 4.50 9279 475 635 60.54 3563 203 141 41. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.28 0 - 2011 2260 666 22.31 4.55 182 309 142 65.61 9790 435 205 30. radne snage.99 2.48 3.55 2.05 3.88 3.13 182 - 2013 2270 665 23.93 5.86 3.24 4.02 18890 450 366 34.36 11574 754 475 42.68 3.48 2.93 16837 - 2002 1199 521 26.99 0 310 141 60.75 2.12 1388 2003 1722 545 23.19 0 - 2014 2266 652 23.30 3.53 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.98 3.42 14993 750 475 42.93 2.46 5.96 3.03 4567 434 475 57.33 2.68 2024 679 475 44.50 4.

52 2.94 2.89 2.80 4.92 8649 - 2012 1238 484 78.64 0 800 300 28.24 2. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.67 6099 - 2007 1180 419 68.76 0 960 277 32.93 4229 - 2010 1275 466 72.69 4544 223 295 62.77 3337 207 265 61.85 0 900 293 36.64 4536 410 265 49.99 0 920 286 34.84 3.31 2.93 2.29 8.72 1017 2001 801 320 57.77 0 970 288 33.00 2.23 3.64 14384 228 295 61. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.85 2.37 16.71 8215 405 295 50.41 2.30 2.40 2.95 8780 193 265 64.91 5.56 5.32 2475 198 611 107.95 7377 - 2011 1249 466 73.78 0 800 291 29.82 4.66 592 935 273 31.15 2.93 3.35 20748 990 280 30.08 3541 466 295 47. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.33 22162 225 295 62.58 5447 - 2006 1097 389 63.01 7.88 3.05 3.89 16731 228 295 62.41 956 600 234 28.76 4.89 0 970 294 34.81 4.79 0 900 286 35.85 0 985 296 33.64 2.47 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.64 2.71 19117 424 265 48.48 4.37 49114 492 295 47.03 426 2002 801 322 58.01 12941 443 265 47.04 4.70 5990 700 269 31.40 2.53 14738 - 2005 1012 373 64.62 4.95 5.06 5347 460 265 46.85 0 930 287 34.54 2.54 2.38 6462 426 265 48.21 3.38 3.69 5.58 3.74 0 743 310 60.97 12812 143 633 126.38 2.32 2.31 4186 - 2004 1015 362 60.83 3383 - 2008 1277 441 68.18 6453 - 2014 1274 505 76.56 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.14 2.37 3.12 0 2003 957 363 61.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 .82 0 925 296 36.89 3011 - 2009 1207 447 73.52 3.91 2.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.14 6392 322 295 56.99 5179 - 2013 1244 492 79.86 21 416 265 48.64 3.80 3.

21 3.48 0 220 532 82.23 3.39 303 2013 230 310 58.19 155 575 427 46.56 550 385 427 56.38 5.22 273 385 427 56.95 4.02 26097 2002 20 25 4.31 2.21 3.29 4.05 0 250 295 57.11 1012 330 893 90.98 3.95 186 585 427 46.68 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.06 22448 2008 132 310 77.40 1146 390 427 56.70 3.40 0 75 399 5.32 3.08 0 2009 141 310 74.01 178 625 427 44.70 2.57 122 555 427 47.32 4646 625 427 44.01 3.15 455 2004 99 310 91. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7.05 0 250 295 56.95 2.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 .Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom.21 3.05 100 475 427 52.13 4.26 3.40 0 2014 191 310 63.89 305 545 427 48.85 1288 380 427 56. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.85 3.94 255 2003 91 310 95.44 3.46 3.11 1032 2010 150 310 71.76 792 360 427 59.60 2.18 89 2012 220 310 60. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.11 242 2011 180 310 66.88 1503 398 427 55.48 0 2006 115 310 84.64 3.16 4.48 4.35 182 2005 107 310 88.38 3.26 0 26 285 9. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.47 2.79 3.73 114 545 427 48.93 0 2007 123 310 80. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.07 3905 2001 75 425 4.69 3.05 4.94 2.

RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54.36 25 125 95 48.58 4.14 231 2004 199 55.39 3. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem. 39 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.31 119 2013 199 55.93 4.93 4.36 25 125 95 49.85 4.36 25 125 95 47.20 766 2003 199 55.54 834 2010 199 55.64 100 72 95 55.59 4.39 3.36 25 113 95 46. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.54 4.29 4.36 25 125 95 49. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .47 5.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.54 697 2011 199 55.13 1843 2007 199 55.36 25 125 95 44.49 481 2012 199 55. pripreme i transport. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu.80 3. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.39 3.78 4.36 25 125 95 44.36 25 118 95 45.30 2004 2008 199 55.36 25 125 95 42.39 3.86 4.36 25 125 95 44.36 25 116 95 45.59 3.22 0 2001 199 55.39 3.39 3.64 4.35 1068 2002 199 55.07 268 2006 199 55.39 3.36 25 125 95 45.26 4. preteće ure aje.16 399 2005 199 55.05 4.39 3.39 3.07 73 2014 199 55.39 3.39 3.38 4.39 3.39 3.36 25 125 95 47.43 846 2009 199 55.36 25 125 95 50.

254 zaposlena. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH. smanji za 7.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006. za Srednju Bosnu 3.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001. U posmatranom periodu 2002.81 KM/GJ 3. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr.40 KM/GJ 3.39 KM/GJ 3.06 KM/GJ 4. Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH. Tako se dobiva do godine 2015.02 KM/GJ.49 KM/GJ 4.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište. koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća.3.-2015.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5.Modul 8 – Rudnici uglja 2.21 KM/GJ 3.-2015. Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3.) DMT.93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3.35 KM/GJ 3.82 KM/GJ 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 .GOD.86 KM/GJ. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti. DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13. Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje.Montan Consulting Gmbh (2002. dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna.-2015. dobiva se tako višak kapaciteta 20. STUDIJA DMT . – zaposlenost do 2006.. godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2.

– 2005. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. 2009. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. 2000.5. 2003. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta.. U 2001. 2013. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica. može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja. – 2008. Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. 2006. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura. porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća).5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. Montan Consulting GmbH).5 – 2% godišnje. Trbovlje. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika. – 2012. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij. – 2015. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 .Prema analizi DMT-MC do 2015.

64 3541 6297 211787 59.32 7787 501125 64.68 4.42 5356 3974 224331 41.04 3.86 1498 1094 86140 57.6.98 3.39 4.14 2015 3156 2084 95807 30.83 4.23 3.92 2976 7605 185655 62.89 3.99 544 730 39785 73. Pregled proizvodnje.32 3.97 3. 3.61 2003 1852 3276 101834 54.39 1138 1984 78019 68.20 3.62 3.00 3.87 4.23 2014 3079 2077 97422 31. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.41 1118 1668 71950 64.12 4375 4120 219383 50.03 4.82 522 1100 31675 60.61 5225 3954 223703 42.36 4.04 3.70 1534 1084 90301 58.94 2008 2648 2152 106868 40.77 4914 3924 225768 45.01 UKUPNO 35844 1382020 38.15 4.03 1397 1169 82545 59.61 1724 1153 93662 54.89 4735 3907 223609 47.36 4.24 4.98 5.53 3.35 3.00 4.51 19132 1166900 60.64 551 1002 31934 57.66 5099 3928 230498 45.81 1150 2300 78471 68.91 5.86 3.96 2007 2543 2168 100923 39.48 2012 2965 2078 100822 34.3 4165 4030 212413 50.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .65 3.39 3.57 3.30 558 721 40587 72.36 3.99 3.71 3.38 2013 3023 2080 98354 32.96 3.80 3.24 546 759 37046 67.02 4591 4117 226459 49.86 611 729 34601 56.80 3.56 3.86 3.35 4.64 3748 5691 208862 55.02 3.35 4.12 486 710 32732 67.54 4.41 3990 4722 210925 52.99 3.93 4560 3923 222889 48.22 4.94 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.60 3.34 5488 3974 223763 42.08 600 730 39375 65.25 62763 3050045 46.24 608 700 34294 56.09 4.70 4.69 1650 1127 92374 55.89 3.88 3.43 2004 2097 3080 104478 49.04 532 775 38339 72.00 2009 2643 2065 99914 37.80 1591 1108 90748 57.95 2005 2440 2524 103059 42.08 3.99 4.5 3.33 627 733 34535 55.65 483 807 33159 68.52 2011 2830 2059 98999 34.90 1429 1087 85554 59.48 533 906 32434 60.69 3.74 4.28 586 733 40629 69.80 4.51 1163 1038 79118 68.14 1067 1384 74707 70.88 3.21 2006 2516 2245 100563 39.14 4.47 3.81 1373 1091 83190 60.64 4.36 1300 1140 80121 61.60 3.75 2010 2748 2062 97468 35.

32 3.02 104 193 6824 65.74 3.32 4.73 4.07 3.93 342 572 25745 75.01 3.65 1830 2098 98508 53.65 480 492 25974 54.31 3.79 3.09 3.35 3.95 62 217 5603 90.36 305 605 23140 75.36 3.91 3.83 UKUPNO 13204 551179 41.29 3.79 361 569 26564 73.59 3.15 3.94 4.17 1568 2749 ¸95210 60.96 1365 4092 95001 69.71 4.38 2047 2119 100473 49.77 3.40 543 535 28232 52.08 4.08 3.64 396 585 26693 69.69 1902 2097 99074 52.72 91940 4.50 956 768 38166 39.01 2.76 441 549 27382 62.65 259 1284 24677 95.63 3.26 102 195 6804 66.07 3.29 94 193 6693 71.56 458 501 25967 56.02 84 197 6848 81.60 4595 354261 78.27 2150 2135 99538 46.24 3.81 3.09 3.73 3.94 3.14 556 518 26738 48.73 3.58 1974 2108 97892 49.30 2.65 509 532 28454 55.35 3.11 25463 1361725 53.18 2206 2148 99981 45.31 3.83 365 565 26643 72.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .10 3.93 320 604 24029 75.06 3.46 538 521 27153 50.84 111 198 6921 62.64 3.61 4.90 5.35 1565 4829 89296 57.59 1483 3232 93304 62.66 3.93 3.40 2096 2122 99727 47.90 360 583 26286 73.19 4.74 3.70 2.11 3.36 3.39 59 224 4517 76.43 3. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.21 82 204 6823 82.Tablica 2.58 3.04 3.31 95 188 6710 70.25 2011 1031 801 38829 37.48 3.45 242 921 25277 104.40 4.29 3.35 2003 678 1545 39587 58.06 4.77 198 6950 61.87 334 580 25333 75.82 3.98 109 197 6885 63.46 95 201 6700 70.77 2004 801 1208 38472 48.02 3.46 82 211 7023 85.93 2006 843 854 40222 47.38 442 525 26219 59.92 3.88 2015 1141 810 39600 34.86 2007 905 872 40774 45.69 1846 2235 98469 53.03 5.60 3.81 381 576 26636 69.45 467 528 26043 55.21 5.67 358 855 22531 62.08 6381 364346 57.49 317 1473 24794 78.58 3.49 3.47 3.64 2008 954 874 41165 43.05 1674 2241 97592 58.89 330 595 24560 74.46 5.49 3.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.39 299 1162 23366 78.96 3.39 4. Pregled proizvodnje.90 3.78 1757 2238 97661 55.7.34 366 1009 25133 68.07 2012 1040 786 38854 37.90 5.28 4.02 3.17 3.93 2014 1116 808 39385 35.04 3.71 4.38 283 776 23884 84.93 90 201 6639 73.25 543 516 26596 49.51 381 702 24558 64.04 2013 1084 802 39046 36.40 4.63 4.89 2005 822 1031 39945 48.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni. ili u toku 10 godina. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi. je konzervacija uglja u najširem smislu. Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom. obezbijede alternative. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama. konačno. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. u odredjenirci uslovima. što nije ni moguće ni ispravno. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. kako sa stanovišta postojećih potrošača. Naime.. sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. Naime.70 %. One. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa.). To je neekonomski i nesvrsishodan pristup. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 . Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. kao i moguće domete njegove potrošnje. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno.te i za planiranje razvoja termoenergetike. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65. nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd.7 % bilansnih rezervi uglja. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata. ove rezerve mogu biti i znatno niže. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. godine. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja. zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne). planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. Izgradnja novih površinskih kopova. Poseban problem. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance.To. PK "Gračanica-Gacko". PK "Šikulje"-Kreka. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene. mogu biti i znatno niže od procijenjenih. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman.

335. Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 .848. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.1.442.8.321.7.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna.946.000. npr. 1.843. 41% 497. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta.2.000. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.704.10.9. 15% 152.000.473. 10% 2. Prikaz rezervi uglja F BiH 568.000. 67% 124. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije.000.000. itd).

000.488.691. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.2.000.515. 45% 2. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .177.000.763.3. 44% 621.

172 961.111 0 3.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.355.95 2.524 204.008 162.051.779.874 894.873 456.619 14.54 3.354 0 0 1.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .07 14.000 1.101.411.126.08 1.49-42.7 16.85 2. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.851 677.65 17.931 10.75 30.19 19.139 235.4-3.098 131.946.885 1.536 49.525 23.330 2.407 0 0 127.274 112. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1.339.16 6.540.839 1.194 208.774.43 39 16.848 322.429 54.064.65 4.001 14.935 4.280.722 0 0 323.974 1.61 12.373 0 1.928 59.103 206.236.937 1.7-9.653 1.944 173.411 2.38 38.99 22.004.335.671 12.386.74 2.105 0 1.003 11.085 60.593 769.715.102.14 25.5 22.833 13.689 2.244 179.834 618.30 1.433 68.411 1.69 2.18 17.839 28.635 1.61 1.647.32 24.77 35.865 120.192 2.808 10.84 32.36 7.723 1.353 412.95 12.294.746 11 15 13.42 5.632 1.143 62.604 0 721.0.31 16.58 15.503 10.963 56.020 65.88 35.657 77.43 27.428 17.241 5.146 440. Br.893 129.342 3.23 4 4.50 0.543 4.06 24.657 68.437.60 32.201 16.765 677.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.800 16.756 206.512 996.843 26.183 256.091 10.06 13.704 1.665 73.657 76.736 11.528 11.377 497.651 206.06 13 18 24.5-16.391 2.321 59.369 25.954 194.312 18.535 10.488.09 9.718 2.

97 24.080 326.Nastavak tabele 3.473 269.174 11.7-14.598 148.10 50.141 105.159 33.83 4.100 521.380 40.271 253.954 418.442 65.540 21.843 17.457 124.744 568.17 1.397 9.237 77.800 88.287 9.824 372.8 32.200 385.221 278.742 91.544 107.646 10.758 72.842 56.68 24.471 19.657 31.874 73.696 12.74 15.698 845. Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .55 2.07 5.9 18.100 47.061 346.0 Red .317 15.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .761 37.761 207.lignit M .75 37.mrki ugalj 1 2 3 4 186.08 0.497 152.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .

951 280.801 2.015.850 282.168.-2006.2.1.631 128.725.383.154 323.302 747.735 171.555 1.365 8.448.286 5.445 1.652 94.006 7.115 0 4. Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.472 3.867 920.044.982.720 1.420.659.859 0 0 5.970 1.327. RS i ukupno za BiH Tablica 3.941 230.929 198.173 0 2.521 7.797.913 1.373 2006 2. Proizvodnja uglja u F BiH.388.050 35.334 996.012 308.087.903 76.430 231.842.424 2005 2.234.942 36.445.695 0 3.382.073.288 7.702 269.582 942.488.328.432 0 0 5.743.093 139.000 13.752 80.440.652 8.038 1.000.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.468 353.533.751.851 1.763.021.087.214 116.701.488 512.335..114.874.142 31.186.039 61.028.346 58.338 1.Modul 8 – Rudnici uglja 3.714 1.272 49.464 1.842 196.917 1.223 166.808 0 0 5.596 438.300.999 1.281 152.825 1.563 1.619 1.357 69.411.755 2000 1.195 683.808 0 3.941 0 0 4.310 0 0 4. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.190 153.746.890 641.979.575 1.743 1.703 0 0 5.017.216 1.042 9.291 2. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 .826.001.226.197 50.1.237 221.746 221.733 289.255 318.280.657 71.549 51.016.954 18.892.900.895 0 3.220 0 3. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.027 1.178 9.859 1.002.350.555 967.113.313.266 1.331 2.370 382.960 59.4. 2000.2.282 1.025.545 278.845 0 0 5.145.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.486 48.119 344.059 1.027 46.979. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.499.529 766.567 391.509 2.428 903.858.687 31.600 200.302 486.544 291.465 253. RS i BiH ukupno za period 1990.271 2004 2.717 490.483.169 461.409.795 26.369 1.981 81.695 30.668 503.472 1. Proizvodnja uglja u F BiH.317.091.400 134.378 104.

0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 .0 3.5 1.0 0.0 miliona tona 1.5 0.0 1.5 2.5 0.0 0. Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.5.0 2.5.5 4.5 1.0 4.2000-2006.5 miliona tona 3.5.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.2000-2006. godina 2.5 2.

603 406.107 61.445 12.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.957 0 3.755 0 0 0 8. RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.339 953.687.330 35.953 27.748.555 1.895.826.097 61. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 .683.709.942 156.509 310.804 476.017 230.587 Rudnik 2006 TE 1.904 0 0 1.5.890 141.509 5.214 55.783 8.382.114 84.049 52.000 212.774 60.000 0 4.248 1.020 0 0 1.694.573 213.576 0 0 500.281.340 126.450 1.449 2.383 982.787 1.965 150.600 200.400 134.767 424.208 1.061 0 379.522.008 26.729 7. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.403.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.864 64.917.530 2.177.005 0 0 4.000 61.140.483 116.019.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH.546.376 85.311 459.958. RS i ukupno za BiH Tablica 3.979 7.948.710 1.006 164.2.005 15.297.050.223 166.226 81.350.000 5.197 58.455 113.2005 i 2006.611 963.850 690.975.1.852 0 3.857 Ostali 286.085 1.286 666.690 21.Modul 8 – Rudnici uglja 3.217 48.171 48.062 1.547 923.369.2.332.434.557.298 64.428 341. RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.999 481.000 136.202.746 9.393 169.358 1.364 32.647 12.069 0 232.626 1.074 1.746 0 0 4.379 17.535 84.027.665 80.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj .052.468 171.000 547.581 122.

500.000.000 2.500.000. godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 500.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.2005 i 2006.000.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.5. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .2005 i 2006.4.000 2.500.000.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.500.000 1.000 1.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.5.000 4.000 3.

Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.429 743.2.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 2.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1.1).* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490.3.1.126. broj 1 1.RL Bukinje .407 59. .171 197. . Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi.214 456.525 169.431 - 6 659.921 83.794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.glavni. pliocenske starosti.359 91. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.465 56. U K U P N O: 581.236 27.790 91.954 153.PK Dubrave 3.021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 . (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije.PK Šikulje .193 47. 2. Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m. – Elaborati o klasifikaciji.podinski.2006. sa padom od blago nagnutog do strmog. godine Tablica 3.043 96. U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3. (A+B+C1) POTENCIJ.008 RL Bukinje RL Mramor 68.151 34.prvi krovni i .937 32. EKSPL. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH. – Elaborati o klasifikaciji. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.3.12. U K U P N O: S V E U K U P N O: 162. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu . U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: .402 322.087 178. Lignitski bazen Kreka.386 94.166 7 290.drugi krovni sloj.194 81.833 59. 3.238 1. podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3.166 169.431 750. 3.RL Mramor 2.407 375.956 374. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .2): 1.

32 Šikulje 50. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .44 0.6.23 1.48 12.00 9.060 12.84 49.34 % 25.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.4) Tablica 3.66 23.37 18.40 20. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.35 % 21.80 8.44 % 1.000 Hemijski sastav pepela % 55.34 0.84 5.54 2.12 22.25 0.85 35.00 39.63 2.52 48.14 39.60 1.76 Dubrave 30.26 % 0.55 9.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.05 4.86 5.59 29.47 16.3) Tablica 3.89 15.15 % 12.60 % 16.33 % 0.05 % 0.73 0.38 10.200 52.53 7.23 27.73 28.17 0.00 % 1.76 7.83 41.99 % 39.81 2.38 % 24.48 2.89 25.320 53.30 3.06 % 48.55 % 6.80 23.17 % 2.64 0.80 5.36 50. materije Isp. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.18 0.48 19.29 % 2.20 0.32 20.88 9.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.03 0.19 9.08 10.30 Elementarni sastav uglja % 31.43 5.4.51 9.94 22.39 kJ/kg 12.71 % 7.17 11.

661.031 40.6 270.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.000 Proizvodnja (tona) 3.547 86.926 2001 kJ/kg 10.701 2003 1.488.000.000.750 674 2005 2.979.815 1.091.369 1.4 351.492 2000 kJ/kg 9.743 1.396.616 11.748.750 114.000.000.499.936 3.320 251.8 408.569 22.000.328 2006 2.476 2002 1.371 44.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.000.357 16.683.049 83. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .796 82.917 1.043 6.2 316.000 1.656 25.509 2.018.866 2004 kJ/kg 9.868 23.8 1.583 718.892.7.101 82.137.000 Ukupan plasman 5.531 83.312 1.000.687 64.2 350.380 2004 2.701.917.735 257.087.550 76.193 257.000 2.671 226.331 2006 kJ/kg 9. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.631 72.268 230.4a.266 1.1 304.668 260.126 1.000 TE 4.198.286 292.464 1.115 9.311 92.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4.9 318.224 2001 1.043 500 2000 1.975.611 84.383 60.282 1.298 2005 kJ/kg 9.736.

0 m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.42 t/m3 č.2 m.2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7.ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3. Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č.koeficijent otkrivke 5. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“. godinu i preiod od 20002006.ugalj 102 513 000 t .m. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj. a I krovni ugljeni sloj 6.m. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4.m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31.09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu. U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja .m otkrivke.71 m3č. Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3.m. . . Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13.6% od ukupnih rezervi uglja. . a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja.6. podijeljen na dvije faze razvoja.55 m3/t.3. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11.m. Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”.m. Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja.1.3.12.otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č. Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.m.02 t/m3č. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 .7. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa. otkrivke.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6. godina je prikazan u tablici 3.5 i 3.1. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac.m. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t.otkrivka 522 017 000 m3 č. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije. dobiveni su slijedeći rezultati: . sa periodom otvaranja. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3.otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č. dao je slijedeće rezultate: .

u. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.u. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.č. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t. 583095 690 739 2004 t.m 2371903 2006 3 m č.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. EKSPL.u.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red.m m č.r.m m č. 647 317 2006 t. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 . 566590 2001 t.K.u.u.m 5159088 2000 3 m č. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.K.u. 673 113 Tablica 3. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji.u.r. (A+B+C1) POTENCIJ. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31. god.r. Rezerve uglja na P. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.r.7.u.12.5.m m č.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č.r. 2006. t.8.r.r.K.6. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. 749 969 2005 t.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3.* 1.K “Šikulje” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja na P. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č. 1452548 2000 t.r. Ostvarena otkrivke na P.

Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci.03 0. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.53 7.6700 . odnosno 25 m. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.86 5. te sabirnim.51 9.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.63 2.20 0.05 4. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja. Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU . transporta i skladištenja (klasiranja uglja). Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani. do vanjskog odlagališta. Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50.14 39.66 Šikulje 23.73 0.25 0.89 15.8. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). 55.0 9.200 Šikulje 52. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 .38 10.8.40 20. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB . Tablica 3. transport i odlaganje.19 9.59 29. Ukupna visina etaže od 21 m. a satoji se od bagerovanja i utovara.48 19. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp. veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm.300S sa pripadajućom samohodnom trakom.

sa prosječnom debljinom od 20. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. primarno sijanje.).Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže.5 m.10 i 3. Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom.12. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31.2005 31. godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja.12. I krovni i glavni sloj.9. godini dat je u tablici 3. Tablica 3. Visina prve etaže iznosi 26 m.m. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°.9. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t. Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena.12 .m. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n. 2006. Prema tome.12. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.1. godine je prikazan u tablici 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 . Ugao završne kosine odlagališta je 9°. dok je visina druge etaže 35 m.14 t/m3č.2005 31.95% od ukupnih rezervi uglja. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987. odnosno 4 me uetaže. sekundarno sijanje.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.3.11.2006 893 868 3.12. godinu i preiod od 20002006.2.m. dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice. otkrivke. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006. U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni.12. i 2006.12. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. drobljenje.2005 908 31.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. te otpremu sa klasirnice. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31.12.

EKSPL. Ostvarena proizvodnja uglja na P.r. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č.u.č.u. Ponderisani kvalitet za P. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P. 832148 2006 t.u.u.m m č.u. 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3.otkrivka(m3.11.r.u.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č. 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t.12. Tablica 3. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) .r.r.m 5700488 2000 3 m č. (A+B+C1) POTENCIJ.10.m m č.r.13. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.m m č. 334507 2001 t.r.r.K.K. 947 883 2000 t. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 . Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.K.9.m 3570908 2006 3 m č. broj 1. 432817 2004 t.r.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3.K “Dubrave” Tablica 3. t.u.u.* red.13. 824806 2005 t. 756063 Tablica 3.Tablica 3.

transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. Širina bloka zavisi od parametara bagera. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine.83 41.80 23.n.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30.30 3. transport i odlaganje. a satoji se od bagerovanja i utovara.55 9320 Dubrave 53.60 na otkrivci. Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.34 0. Otkrivka se putem transportnih traka.48 2.89 Dubrave 25. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu.17 11. Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže.81 2.80 8.94 22.23 27.60 1.47 16.32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.80 5. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 . a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom.64 0. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže.84 49.m. U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402.

te otpremu sa klasirnice. godini dat je u tablici 3. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’. Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama.12. i 2006.2005 31. "Mramor" i "Marići".2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.12. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13.31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 . sekundarno sijanje.1.2005 934 31.2006 922 929 3. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice.6º. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30. odnosno 4 me uetaže.14. primarno sijanje.3.2005 31.3.5 km2). Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter.12.12.14. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj.Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm. Radna snaga na P. drobljenje. Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja". padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º. Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31.08 m i nagib od 2º .12.12.35 m. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi.K. Tablica 3. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6. “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline.

nižeg stepena karbonifikacije. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584. (A+B+C1) POTENCIJ.643 2005 ' m 3. kako slijedi iz tabele 3.171 178.00 1.05 0.29 5.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja.15.021 *– Elaborat o klasifikaciji. RL Mramor 94.17.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 . Tablica 3. Tablica 3. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.26 0.17 2. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39.* 1. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red.15 10. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj. EKSPL. Materije Isp. Ostvarena šira priprema za period 1990.111 2004 ' m 3. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva.38 20.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom . Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.35 18.55 7.33 0.15.16.60 12.34 22.99 35.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi . godina. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza.30 28.000 50.16.71 9.043 56.44 5. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima.123 2006 ' m 1.411 4.506 2001 ' m 3.151 47.5 2000 ' m 4.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3.39 12.06 48.937 27. dobijen je prosječan kvalitet uglja.76 Tablica 3. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.

godina. t. 500. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".u. Tablica 3.18.r. Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. t.r.u.950 2001 t. Proizvodnja uglja za period 1990.u.Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 .r.9 18.u.4 0.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t. 345.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 482. transport uglja.u. snabdijevanje pogonskom energijom.r. 322.r.5 17. 388. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) .r.10.19.935 2006 t. odvodnjavanje jame.u.202 2005 t. Procenat isporuke % 63.463 496.r. 2000 t.u.2 100. provjetravanje jame.19.r. otkopavanje uglja.Tablica 3.u.130 475.

12.12. eksplozivna sredstva. (A+B+C1) POTENCIJ.12.3. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale. a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.4. RL Bukinje 68.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala.193 *– Elaborat o klasifikaciji. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .12. mazivo i gorivo. Normativ materijala.20.1.2005 31.* 1. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.2005 93 31. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. EKSPL.12. godine (tablica 3.2006 1057 1107 3. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red. Od materijala najznačajni su: drvena gra a. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle. čelična podgrada.20) Tablica 3.465 32.087 34.12.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 . broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° . Broj zaposlenih na dan 31. troše se različiti materijali i vrste energije. Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma.236 197.21.2005 1150 31.386 96.33°.12.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. debljinom sloja 13. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Tablica 3.2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.21. električne energije i dr. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31.2005.

039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3. 146.u. 252.882 2006 t. 2000 t.060 55. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35.22.u. 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.645 16. Materije Isp.88 24.18 6.24.17 12.965 2005 t.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.37 39.): Tablica 3. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1.r. Proizvodnja uglja za period 1990.23.84 31.r.u.22.76 2.08 Tablica 3.r. godina.54 0.73 2. godina.44 12.48 48.r.u. t. 91.32 0.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 .r.u.36 7.r.870 2001 t. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.u. Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.095 2004 ' m 1.23 1. 221. Ostvarena šira priprema za period 1990.43 1.85 0. t.52 25.12 21.289 Objekat Bukinje - 1990 t.00 16.r. 37.u.123 43.u.r.

2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. odvodnjavanje jame.12.2005 352 31. transport gra e i repromaterijala. godine (tablica 3.2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.26.12. otkopavanje uglja. provjetravanje jame.25 .2005. snabdijevanje pogonskom energijom.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12.12.12.2005 126 31. transport uglja. a obra en je Tablica 3.12. Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.2005 478 31.2006 117 Broj zaposlenih 31. Broj zaposlenih na dan 31. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.2005. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100.12.11.12. Tablica 3.25. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 .

Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .Slika 3.12.

Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. se pristupilo ponovnom aktiviranju. Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio. “Turija” i “Grivice”. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. Regija. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. Povezanost ovih Rudnika sa termo . Budući površinski kop Breštica. Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. na serpentinskom osnovnom gorju. Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Mušići i Čubrić. Južni dio bazena je manji. Put M . Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. nakon perioda odložene eksploatacije. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica.3. što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. a put M–18. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu. povezuje sjeverni i južni dio zemlje. Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“. Kao centar općinskog područja. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 . dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani.4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH.energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj.2. U njemu su egzistirale jame: Radina. odnosno izvorišnog dijela Draganja. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km. kulturnog i administrativno – upravnog karaktera. Selo Istok. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena. plići i pri kraju eksploatacije. Na Površinskom kopu Turija. ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”.

43. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.00 100.60 100.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 . 2000-2005 god.27 i 3. godina.Slika 3.13. Tablica 3.40 56. i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.28.93 29. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990.07 70.27.

055 Godina 2002 2003 1.685 225.000 500. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.303 65.596 869.000 Ukupan plasman TE 2.500.234.000 Tona 1.002.668 963.767 43.797 2. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.191 1.482 76.267.154 728.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .169 953. Plasman uglja po godinama 1990.408 71.30 .500.5 159.445.29.347 93.8 365.369 130.001.28.383.738 1990 2.467 2005 1.503 2004 1.876 298. 2006.517 66.097 261.07 1.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.370 846.483 98.327.281 66.14. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30.062 2000 1.000.7 143.6 126.319 72.000.280.328.804 2006 1. god.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.8 149.421 249.9 133.7 232.027 982.742 2001 1.000 1.002 68.302 923.430 770.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.

13935157. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br. 93% Bilansne Vanbilansne Slika 3. 7% 194085463.Tablica 3. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 .30. 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona.15.

r. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 .257.882.41 6.u.000 803.000 201.000 59.m.000* UGALJ (t.u.079.788. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č.000 37.314.r.428.000 154.000 110.502.) 10.87 11.12.642.m.788.2006.000 154 257 000 227 375 000 1.059.2006.2006.493.57 13.064.31.353.23 7.Tuzla (07.00 817.44 13.12. .) 4.32.47 3 Tablica 3. godine Tablica 3.000 31.000 507.2 6.2000.u) 2./t.000 32.428.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.12. god.761.) 10.20 6.958.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .r.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t.000* 13.000 13.44 8.000 27.m.000 189.143. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č.31. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.178.m.000 16 761 000 33 086 000 148.018.u) 2.213.) 4.702.471.000 261.000 Ko (m č.958.9 9.000 16.70 9. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.375 Ko (m č./t.r.

34.04 1.34.98 46.28 0.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10.70 10. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.2005.2006 god.56 10.05 24. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31. godine (tablica 3.70 39. 3.) Broj zaposlenih na dan 31.12.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3.816 30.12 0.07 1.) Tablica 3.2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.33.67 13.85 21.33.12. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24.46 13.03 29.12.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31.) Tablica br.2005.12.80 34.70 3. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 .trans.10 1. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj. Broj zaposlenih na dan 31.12 54.90 8.

u.3.s. Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990.Modul 8 – Rudnici uglja 3.u.12.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.s.2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.u. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3.u.16.u.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t.Otkrivka (m3. godinu i period 2000-2006.u.35. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. t.s. 267108 551762 Ostvareno.35. 729124 1023397 200006 2000 t. 128643 559549 476320 Do 31.u. godina (tablica 3.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 .2.u. 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990.s.s.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.s. t. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t. 249936 777349 201562 2006 t. godinu i period 2000-2006.u.s.s.č.s.1. Tablica 3. godina prikazan je u tabeli 3. t.36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) .

m i m 2886760 3362320 3 2003 m č. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta). 2000-2006. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red. godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č.37. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 .K. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije.m i m 3652132 4139397 3 2005 m č.Tablica 3. Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P. Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport.36. Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3.

222700 2006 t.41.7 2004 ' m 534.3.godina.8 2002 ' m 484.) Tablica 3. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.u. godina.u. Ostvarena šira priprema za period 1990.39. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3.r.38. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.12. broj 1.2005. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja.r. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 .2005 996 31.4 2003 ' m 161.u.jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena.u.41.u.465 9. Tablica 3. Tablica 3. Podzemna eksploatacija .42. 228820 Tablica 3. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40. godine (tablica 3.u. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3.r.38. 360800 2000 t.10 1283.12. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t. 195080 2001 t. Tablica 3. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31.7 2005 ' m 1774.u.4 2006 ' m 379. 145059 178820 2004 t.r.r.r. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red.12.42.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31.4 Proizvodnja uglja za period 1990. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH.7 334. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r. 3.u.2. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru. Broj zaposlenih na dan 31.33.40.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova. i 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br.40. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718. 3. t.2005.2.435 0 13.39.r.12.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. 187630 2005 t.

168091 2004 t. 176269 2005 t.u.s. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.2005.12. transport uglja.u. troše se različiti materijali i vrste energije. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala. drvena gra a (rudničko drvo). provjetravanje jame. Omazići 327500 2000 t. odvodnjavanje jame. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.u.u.s.u.43.u.u. električne energije i dr. - Normativ materijala. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. mazivo i gorivo.1990 t. gra e i opreme. komprimiranim zrakom.u. 183560 2001 t.s.s. 144526 2002 t. Broj zaposlenih na dan 31. eksplozivna sredstva. snabdijevanje pogonskom energijom.s. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 .17. otkopavanje uglja. 216821 2006 t. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3. 132848 2003 t.s.s.s. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.

12. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 . (Kocka. Sitni II.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Grah). godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31.3. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm.3. 3.43.2. Kotlovski. Orah.2005 577 Broj zaposlenih 31.12.

2.3. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata.K. 3.'' UR EVIK'' J. Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1. EKSPL.3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red. (A+B+C1) 4 POTENCIJ. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL.2005. „ ur evik II“ i „Potočari“. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica. godine su date u tabeli 3.K. „Potočari“ i P. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 .12. J.* 8 1 1. sa izgra enim površinskim kopovima P.44 Tablica 3.'' UR EVIK'' II J. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“.3.44. 2. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija. (C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT.

64 12. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.45.12 20.10 7.53 6.89 18.70 8.88 11.50 3.68 KOCKA 43.92 3.96 SITNI 0-15 59.45): Tablica 3.90 8.24 SRASLAC 53.83 2.01 3.59 SITNI 0-15 49.18.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.57 2.25 1.97 4.51 14.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 .1 SRASLAC 33.51 7.35 ORAH 54.68 ORAH 44.20 8.11 16.45 12.80 20.98 1.88 15.59 5.47% 65.50 6.05 4.42 4.46 6. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.70 19.88 1.20 9.19% 30.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40.80 22.45 1.42 5.53 6.94 0.74 15.04 KOCKA 54.03 KOMAD 51.00 9.60 21.07 10.72 1. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.11 1.93 54.97 2.68 14.

Tablica 3.375 2004 kJ/kg 14.48.47.000 700.298 63. Plasman uglja 1990.108 30.000 900.000 100.117 91.590 2006 kJ/kg 16.329 2003 kJ/kg 15. 2000-2006.4 84.000.46.000 1.Maloprodaja Izvoz 1990 1.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.400.000 1.48.421 74.339 88.733 34.1 64.914 1. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .549 415.034 2001 kJ/kg 15.000 600.698 949 438.000 300.200.000 1.46) Tablica 3.0 30.000 1.9 35.352 2002 kJ/kg 15.000 500.642 2005 540.600.Široka potrošnja .402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.47 i 3.404 200 2001 323.807 2000 kJ/kg 15.932 2.532 2005 kJ/kg 14.850 403.1 45.000 1.291 1.000 1.529 185.4 31.581 76.332.604 45. Analiza plasmana uglja Tabela 3.160 2000 231.947 786 2004 461.647 29.809 299 Godina 2002 2003 382.500.483.000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.384 20.85 150.100.19.000 400.194 90.000 tona 800.748 442.107 63.000 200.285 822 2006 508.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.3 45.710 89. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.583 351.925 80.574 42. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .446 476.450 83.300.935 92.302 292.975 90.

142 241. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č. t.50. 89. 309.680 251.u.710 2000 t.r.380 62. Pad sloja varira od 200 – 300.K. godina je prikazan u tabelama 3.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine. godine iznosio 5. Tablica 3.930 69. 2000-2005 god.85 88. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005. 3.000 632. t.r.52.m/t za PK „Potočare“ i 6.r.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".u.657 m3čm/t za PK „Višću“.51. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj. 700. Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č.3. U promatranom periodu od 2000 – 2005.080 50.230 2006 t.r.u.490 48.239 Tablica 3.u.00 100.s.1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK.834 305. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005.51. 299.730 2005 t. 146.r.u.111 72. otkrivke. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3. 700.739 251.834 63.m.3.476 68. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja.83 10.003 m3č. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P.s.r.u.s. t. t. t.760 227.180 Tablica 3.951 2006 t.s. godine. 217.m. 156. 316. godine.u.u.49. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.u. t. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 .r.u.u.17 100. 1.r.760 287. Smješteni su blizu jedan drugog.770 72.49. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006. otkrivke.091 241.188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.370 53.u.s.763 50.u.s.981 63. t.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.u.50 i 3.710 2000 t.s.169 69.3.s.u.547 57.980 73.u. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla. 214. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja.15 11.000 632.

674.000.m 727.122 252. Višća) Tablica 3.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č.000 1.20.000.080 342. 2. br.690 233.000.204.690 7.m 1.000 6.52.380 549. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.955 2005 3 m č. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.516.230 2003 3 m č.m 6.000 Ugalj (tona) .600 2.645.000.000. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.m 1.mm) 5.000.695 1.473.m 1.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3.000 2000 3 m č.000 4.Otkrivka (m3č.310 2004 3 m č.m 1.000.510 621.157.910 2002 3 m č.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari. 1.000 2.486.m 1.m 728.675 2001 3 m č.057.960 2006 3 m č.000 3.390 483.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .

Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa.53.jama “ ur evik” .3.3 km. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. -bagerovanja-utovara otkrivke. Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3.3. ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad . odvija se kroz prijem rovnog uglja. drobljenja i sekundarnog sijanja. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. -bušačko minerskih radova na otkrivci. Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu. -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“.5 . -bagerovanja-utovara uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa. te otpremu sa klasirnice.jama “ ur evik II” . Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena.jugoistok. U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku. Tablica 3. Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. i 2006. Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: . dužine oko 5.jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . -transport otkrivke na vanjska odlagališta.53.2. na klasirnici „Višća. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom. primarnog sijanja.5 km i promjenjive širine od 1. godini dat je u tablici 3. -bušačko-minerski radovi na uglju.

jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama. Slika 3.54. sa stanjem 31.21. mart 2002 godine. Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever .12.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 . Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“. Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3. Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik.ur evik.Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m. .54.2000 godine".

2000 – 2005 godina Tablica 3.r. Tako je gornji dio sloja 4 .694 2001 t. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara.85 2241.r. 56.r.7 1210.834 2002 t.05 2006 m' 2355. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990.u.2 2049. 91. 46. bez tragova organske strukture. 2000 – 2005 godina Tablica 3. 139.r.u. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t.86 2286. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t.u. 212. Prosječni kvalitet (Tablica 3.r.r.u.u.r. godina.45.r.u.u. godina.u.r.275 2003 t.u.363 2005 t.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira.687 2004 t.u.r. 102. 126.851 2001 t.03 2695. 144. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva. 2. 104.r. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.u.u.839 2003 t. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja.r.399 2005 t.r. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.55.049 2002 t.086 2000 t. 150.581 2000 t. 95.56.'' UR EVIK'' J.r. 63.u.u. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J. dosta visokog stepena karbonifikacije.57.r.'' UR EVIK'' II J.25 Proizvodnja uglja za period 1990. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma.Modul 8 – Rudnici uglja Red. 3.u. 36. 111.550 Tablica 3. br.976 2004 t.r.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 .563 2006 t.u. 68.5 m predstavljen organskom materijom.139 2006 t.3 1471. Upojedinim dijelovima ur evičkog basena. 154.

odvodnjavanje jame.250. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31. transport uglja.58.2005.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 . Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.000 100. provjetravanje jame. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. transport gra e i repromaterijala.22.12.000 50.000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150. Broj zaposlenih na dan 31.000 200. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ).12.2005 368 31.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3. snabdijevanje pogonskom energijom.12.

K.4. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 .23. Slika 3. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići).Modul 8 – Rudnici uglja 3. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu. RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju. RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P.K. Vrtlište i jami Haljinići. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P.3.

1997.521 440.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. "Vrtlište" P.737 18. Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P. Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja.902 18.557 190.507 27. 6.913 EKSPLOAT.859 256.784 34.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve . Knjiga I – tekst (2007.025 17.937 49.. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P.733 5. godine) (rudarsko tehnološki.2001.846 45.665 25.Površinska eksploatacija 1. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31.715 204. godine RMU "Kakanj".149 13.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.536 9. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red. ekonomsko finansijski dio). . Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji.823 51698 157.055 38..Tablica 3.878 43.K.234 11.425 89. sloj-podinski U K U P N O: 1.173 71.788 56.631 39.369 20. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997.797 72. "Vrtlište" (2001.536 33. Rezerve uglja za Moščanicu.028 16. nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja.231 37.Podzemna eksploatacija 1.K.234 11. 7. (C2+D1+D2) 5 13.043 83. EKSPL.599 7.077 70.113 5.064 5.366 8.173 71. moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika.774 59. 2. Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište". godine. Glavni slojStara jama Glavni sloj2. (opšti dio – tehničko rješenje).407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42.* 8 60.874 127. 4.000. Dugoročni program razvoja P.758 113. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 .604 105.300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74.12.525 29. godina). (A+B+C1) 4 POTENCIJ.K.12. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja. (A+B+C1) 7 60. Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj".508 17. "Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2.837 17.K. Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18. 3. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61. sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3. "Vrtlište".430 67.934 22.613 VANBIL.011 92.062 29.59. Modrinje U K U P N O: 1. godina) Knjiga II – crtani prilozi. 5. sa stanjem na dan 31. Moščanice i Greben).

moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika.24. 29% 256.000. 58% 56. Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići . Rezerve uglja za Staru jamu. 127..Bištrani") jame "Seoce". RMU "Kakanj" (2002.000.000. izdvojene posebno. Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6.Bištrani".525. Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići . Program Restrukturiranja RMU "Kakanj".. sa stanjem 31.600. 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.536. godine).Modul 8 – Rudnici uglja 2.000 tona. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 .604.000.000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1.2003.60): Tablica 3. 4. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3.60. 3. kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj".12. 5.. godine. bazen Trstionica.

61.06 4.56 26.93 0.81 0.87 12.70 32.32 7.) Tablica 3.68 0.30 0.61 68.40 1.71 42.44 7.42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.94 19.07 61.74 51.28 38.93 12.29 2.21 1.17 42.963 13.66 2. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.92 Hemijski sastav pepela 32.085 Hemijski sastav pepela 39.12 2.00 62.57 64.33 3.46 6.89 64.13 10.75 49.31 12.71 25.67 10.57 2.33 55.09 3.34 11.92 10.81 1. S-ukupni.722 45.30 2.15 3.70 37.66 22.27 21.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 .54 1. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.32 0.71 32.11 35.37 1.54 7.299 40.614 13.59 20.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.21 1.23 10.51 19.92 9. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.85 11.53 27.28 46.51 51.16 15.46 25. "Vrtlište" kod Kaknja.32 39.07 1.27 17.39 0.60 3.04 14.00 7.90 34.78 0.15 9.50 63.16 9. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.48 1.88 6.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.63 40.36 54.69 1.78 40.073 32.37 4.60 2.53 0.76 29.35 9.73 10.33 2.07 12.36 0.71 6.70 24.62 1.13 10.41 26.177 8.19 64.68 21.01 34.44 31.72 2.19 0.58 49.74 11.29 3.47 1.01 2.69 10.62 50.67 14.33 Elementarni sastav uglja 35.16 17.68 21.83 29.98 0.19 55.14 27.95 3.68 28.68 3.75 5.54 24.18 Elementarni sastav uglja 40.K.92 5.03 23.61.55 24.83 8.32 1.97 13.39 3.85 16.49 37.

9 38.023 3.114.63.017.65 100.603 93. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.777 Tablica 3.130 2001 kJ/kg 13.9 95.006 93.989 45.2001.64 Tablica 3.242 Godina 2002 2003 942.62.449 2005 kJ/kg 11.034 2004 kJ/kg 12.Široka potrošnja .114 118.156 1.442 903.598 27. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .296 2000 766. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.895.000 94. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj".946 97.746 1.746 62.223 2001 747.2 46.godine.62) Tablica 3. 2000-2005 god.477 13.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .8 61.098 1.125 1.465 709.567 747.009 93.342 37.735 953.969 1.Maloprodaja Izvoz 1990 2. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.864 2005 996.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. 93.2000 – 2006.00 100.360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12.861 95. Plasman uglja 1990. sa stanjem 31.7 57.2 64.706 2006 1.5 19.012 846.35 6.003 54. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.942 2.818 3.0 28.444 2000 kJ/kg 13.9 122.100 1.729 58.1 4.12.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.061 2004 967.63 i 3.717 1.246 97.850 920.955 2006 kJ/kg 11.64.321 18.050.544 913.123 94.

2006 2. Površinska eksploatacija . Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad.4. Površinski kop Vrtlište.500. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31.500.2005.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. Separacija.o.75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d.Ukupan plasman (tona) 2.godine (za čitavo preduzeće-tablica 3.2005 31.75 km.65) Tablica 3.3.25. Održavanje.o.000.000. Društveni standard.000 Tona 1.000 TE 2. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.221 2.000 500. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika.65. S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne.1. 3.000 1. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 .12.12. Jama Haljinići. Maksimalna dužina ležišta je oko 3.PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja.05.

m.s.957 3. Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv.351 2006 3 m č. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P.559 2000 t.610 2000 3 m č. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.68.67. godina je prikazan u tabelama 3.u.m 3.u.r.r.u. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. Lokalitet P.u.638.059 2005 3 m č.620 2006 t. Kakanj.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 . otkrivke. godinu i preiod od 20002006.951 653.840.800 555."Vrtlište" 1990 t.u.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode.r. t.68.u. 615.r.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.u. Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja.r. 494.s.027.462.55 m3č.251 2. 590.550 1.r.07). 585.096 Tablica 3.m 3. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P.s.K.220. t. 3. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja."Vrtlište" 1990 t.952.632 595. Karaula. t. oraškog ugljenog sloja.67 i 3. na udaljenosti oko 1 km. t.r. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica.560 2005 t. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D.u.692 2006 t.523 607.66.m m č.u.m m č. Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P."Vrtlište" 1990 3 m č.u. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.u. Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005.u.m 1.s. 721.s.m 1. sa manjim seoskim naseljima Ćifići.000.733 564.K. 501.K.u.m 3. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta. 1.573 665. t.K. 1.594 2000 t. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.66.s.u.godine iznosio 3.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3.r. t. Pope i Kuburići. 706.m m č.godine. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj.944.264 603. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.383 2. Tablica 3.u.665. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja.u. t.s.s.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.163.

000 1."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.000 2.000."Vrtlište"-separisani ugalj P.500. Tablica 3. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31.12.000.5 m .69.4. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj.7 m.K.000. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9. -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar).3.12.000 2.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.500.K."Vrtlište"-rovni ugalj P.K. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 .3.500.K. Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m.000 500. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m.000 3.000 1.2006 P. cca 5 km od TE “Kakanj“.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.»Vrtlište» 462 486 3. a Podinskog 2.5 – 2.2.26. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj).69.2005 31. -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima). Proizvodnja uglja i otkrivke na P. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju.

t. 113. . gumeni transporter).r.978 191.076 247.r.u.u. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH.u.održavanje infrastrukturnih objekata i .u.r. Ostvarena šira priprema za period 1990. da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.234 2006 ' m 2.odvodnjavanje jame.r.789 Tablica 3. 801. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.r. 115.117 2000 t.izradu jamskih priprema.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1. t.r.590 2005 ' m 3. t. t.u.u. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4.768 2006 t.godina.r. 181. 780.u.održavanje jamske mehanizacije.godina. .276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1. 2000 – 2005 godina Tablica 3.u.232 2000 t.Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300.443 2006 t.provjetravanje jame. 2000 – 2005 godina Tablica 3.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji). .r. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .376 174.transport uglja (grabuljar.u.r. t.717. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali. Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89. .u.196 294. 419.71. t.otkopavanje uglja (široko čelo ). .u. 365.snabdijevanje pogonskom energijom.r.632 251. 184.u. B i C rezerve.72.256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.u.801 2005 t.845 1.u. Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”.r.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: .r. .u.082 Proizvodnja uglja za period 1990.r.351 288.70. Rezerve uglja su kalsirane u A.transport gra e i repromaterijala.u. t.969 356.r.r. 407.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.552 1. .r.

cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj.000 100. Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”.000 300.000 700.3. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.27.4.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) .73.12. Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja).000 200.godine Tablica 3. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi). Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993.900. Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150.12. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 .3.000 400.2005.000 600.2005 31. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća.000 800.12.2006 801 828 3.000 500. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31.Priprema (m') Slika 3.

u.469 101.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 . t.76.u.r. t.000 150.r. - Tablica 3.668 100.466 99.77) Tablica 3.617 2005 t.546 2000 t. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1. t.28.godina.r.r.536 97.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.398 2001 ' m 2.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.u.u.r. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31.76) Tablica 3.r.029 83. 2000 – 2005 godina (tablica 3. 70.12.u.r.12.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005.12. 36.u.u.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3.74) Tablica 3.u.111 2.74.2005.u. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.godina.77.r.u.r.619 85.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.u. t.godine (tablica 3.r. 2000 – 2005 godina (tablica 3. - 250. 37.347 2006 t. 65.r. 66.75.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.r. 71.u. t. i 3. t.r.933 1.780 2005 ' m 1.75.2005 31.r.r. 237.u.000 50.041 2000 t.074 2006 t.u.u.000 100.272 2000 ' m 1. 243.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990.r.311 2005 t.

Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice). god. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja.78) Tablica 3.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 . Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima.000 tona / godišnje. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja. br. Utvr ene rezerve su klasificirane kao A. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35.80. a svoju prošlost ima od 1907.79 i 3.500. godine sa projektovanim kapacitetom 2. te zajedničkom separacijom.12.3.5. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno. glavni i podinski (povlatni) sloj. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik. B i C1 i date su u tabeli 3. Tablica 3. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Breza Red. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954.12.80.2005 31.4.12. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31.4.79. Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).3. Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.2005.godine (tablica 3.2000. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.2006 304 320 3.78.12. Broj zaposlenih na dan 31.3.

391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6.99 52.29.84.16 31.2 291255 308237 282545 2005 t.s.61 30. Materije Isp.82. 221950.s.74 2. t. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82.s.u.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3.41 33627 2001 253119.u. 490867 2000 t. Tablica 3.07 32.83.u.59 60.2 252006 99. godina.s.s. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3. Tablica 3.34 47053 2005 171733 164393 95. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.u. 253119. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.56 1113.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 .5 212468 95.82.72 9482. t. 171733 2006 t.u.u. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.81.83.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.34 19380 308237 264116 85.s.s.81.) Tablica 3.5 Analiza plasmana uglja za period 1990.68 44121 2004 282545 235492 83.u. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3.71 84850 2000 391468 357841 91.s. t.72 7340 2006 221950.u.

48 100.2005.2005 58 31. provjetravanje jame. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.29 8.Tablica 3.30. otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda).2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. snabdijevanje pogonskom energijom.12.2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31.12. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima). Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.84.71 91.12.00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. 82.12.52 17.00 100. transport gra e i repromaterijala.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 .12.2005 1267 31. 2000-2005 god.85) Tablica 3.85.12.12. godine (Tablica 3.2005 60 31. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31. odvodnjavanje jame.

Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani). Rezerve uglja . BiH čeliku. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god.86.86. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod. u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica.) Tablica 3.) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj. I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 . Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3.3.6. posebno u Loznicu.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari. grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom. Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod.

) Tablica 3. polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod.87.Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3.87.. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 . I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat.

193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.554-761 S.630 44.281 67.643 78.233.673 27.850.369.170.88.067 430.794 11.339.354.033 5.875.354.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16.643 145-765.443 7.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.425.281 20.171.o. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.939 19.458 9. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .150 26.444 5.219 20.247 13.250.Modul 8 – Rudnici uglja .443 7.920 13.369.899.536.770.337.939 19.131 37.536.067 430.920 13.233.247 13.170. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4.320.o.062. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.337.899.125.630 44.770.369 26.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji. polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.444 9.616.

) Tablica 3.75 1.01 3.Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3.70 11. avgust 2000.51 45. god.34 0. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 . Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp. 19% 59931000. 6% 721369000.11 32.89.36+1.89.80 16. 179843000.31.58 22.65 17619 39.53 45.19 54.90 3. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.94 10.0 1.19 4.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12.32 65.98 13.

00 100.8 80.849 177. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.000 25 322. godine (tablica 3.903 209.214 368.973 59.32.) Tablica 3.52 100.078 930 2006 287.800 205 Tablica 3.2000-2006.000 400.92.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.251 578 211.543 - 2001 312.3 125.360 62.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3.000 200.4 125.780 108 2005 295.12.761 - Godina 2002 2003 308.5 125.00 1.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.6 135.839 143.595 61. Plasman uglja po potrošačima 1990.102 171.951 53.000.000 100.171 57.6 115.000 900.90.000 300.3 125.2005.000 2000 334.92.2000-2006.214 230.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 . Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31.179 169.758 24 2004 269. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. godina u tabeli 3. 2000-2005 god. Tablica 3.91.91.000 godina 600.097 59.088 56.000 700.90. 25 58.000 800.377 130.93. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005.802 182.000 500.48 75 41.

Rezerve uglja (tablica 3.26 20.) Tablica 3. Kvalitet uglja (tablica 3.77 56.43 IIl podinski 16.31 69. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova.85 71. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.96.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13.05 32.00 21. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31.24 55.25 12.63 61. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m.12.73 23. pritiska i sadržaja metana.36 25t91 49.95.14 16.81 37. Zbog dubine. godina. % % povlatni 16.45 59.93.2005 31.26 53.83 54.28 12 166 4.13 34.95. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25.90 15. U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.18 VII podinski 10. Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja.03 71.43 33. godina (tablica 3.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880.5 do 10 m.17 19. Sagor. koji ima debljinu izme u 9.0 m3 na minutu. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3. površinski objekti.41 29. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.30 66.24 17946 4. Rezerve uglja “Stara jama” red.5 do 3. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.82 V podinski 14. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare.94.52 VI podinski 14.5 do 14 m.72 26. 9.77 - Eksploatac.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990.91 33.87 18 321 5.31 II podinski 10.96 34.40 31. Pritok vode u rudnik je oko 2.62 37.) Tablica 3.44 21248 3. 2000 – 2005. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom.96.51 50. Pad ležišta je prema jugu.51 5.18 52.30 I podinski 14. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela.11 49. C-fix Koks% vlaga % % mater. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši.55 69.2006 1567 1516 3.72 glavni 12.19 34. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.25 II predpod.79 19 356 5. % mater.55 35. rudnik je sklon gorskim udarima.92 65. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.55 16 956 4.94.05 37.6.3. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 .10 46.92 24.90 20 665 4.32 44.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145.14 37.12.45 30.) Tablica 3.Tablica 3.

2000 – 2005.s.) Tablica 3. transport uglja.97.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t. 98866 2001 t. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).u.r. 134427 101105 114698 2005 t.u.u.r. i 3. t.u. 100843 2001 t.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t.s. 105252 2006 t.s.r. 349836 2000 t. 131791 99124 112449 2005 t. 342977 2000 t.u.98. godina (tablica 3.97. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.s.r.33.s.u. odvodnjavanje jame.u. snabdijevanje pogonskom energijom. 107357 2006 t.r. provjetravanje jame.r.u. 131034 Tablica 3. t. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 .r.s.u.s.98. t. 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.u.u. godina. transport gra e i repromaterijala.u. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda).u. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3.r.s. t.

2. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.100. Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne. Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac.40°.100.12.- održavanje jamske mehanizacije. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici.101. Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Rezerve uglja jama“Raspotočje” red.9.) Tablica 3. električne energije i dr. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 .0 m sa oko 18% jalovih umetaka.) Tablica 3.2005. eksplozivna sredstva. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok . koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva. Broj zaposlenih na dan 31. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa.povlatni.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452. najmla i ugljeni sloj . a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.2006 471 412 3.700 Vanbilansne (A+B+C1) 28.3.12. Kvalitet uglja (tablica 3. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.99.5 . Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6.zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 . Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 . Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera. godine (tablica 3.101. Normativ materijala. Rezerve uglja (tablica 3.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI. mazivo i gorivo. VII i VIII tektonska terasa.2005 31. drvena gra a (rudničko drvo).70 m na kojima leži posljednji. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci.12. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.6.) Tablica 3.99. Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi. troše se različiti materijali i vrste energije. donje toplotne moći 20768 KJ.

185616 2001 t. Sagor. i 3.40 C-fix % 35.s. 139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.73 40. t.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55.r.104.s.u.u.s.r.u.63 61.70 31.r.83 4.u.07 63. godina.21 61.r. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990.s. 116549 68309 106557 2005 t.u.67 41.s.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj.80 III podinski 6.34.s.102. 2000 – 2005.u. 149700 Tablica 3. 149051 2006 t.30 23.93 20.41 29.u.18 5. t.s. 260241 2000 t.) Tablica 3.r.u.86 75.u.65 II podinski 6.103.24 Ostvarena šira priprema za period 1990.36 21.u. 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. vlaga % % mater.104. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 .r. t.u.63 36.s. % glavni 6.u.r. % mater.godina. 118880 69675 108688 2005 t.83 4.45 53. 265446 2000 t. 152032 2006 t.75 51.) Tablica 3.44 VI podinski 14.godina (tablica 3.30 30.57 1.102.u. t.u.r.u.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.103.05 56. 2000 – 2005.92 24. godina (tablica 3. 181977 2001 t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.87 29.

3.) Tablica 3. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme. troše se različiti materijali i vrste energije. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase. Broj zaposlenih na dan 31. Normativ materijala.125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). snabdijevanje pogonskom energijom. otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela).12.5 m. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 .105. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima.106. dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. nalazi se do Stare Jame. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m.12. transport uglja. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja. sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.106.6.105.3. drvena gra a (rudničko drvo). Rezerve uglja jama“Stranjani” red. eksplozivna sredstva.2005. transport gra e i repromaterijala. provjetravanje jame.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37.) Tablica 3. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.2005 31. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom. godine (tablica 3.5 do 5. mazivo i gorivo. Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir. Rezerve uglja (tablica 3. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik.12.2006 452 437 3. električne energije i dr. Debljina Krovnog sloja varira od 4. odvodnjavanje jame.

2000 – 2005.32 12.35. 137836 2000 t.s. Koks% mater.s.36 6.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990.r.r.s.u.u.79 13.) Tablica 3.107.u.57 26. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11. t. % % 38.godina. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.89 10.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990.r. 70620 53606 2004 t. 73801 2001 t.109. 2000 – 2005. 60538 2005 t.u.godina. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.u.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp. I i II podins. 72354 2001 t.108.28 18. polje PARAMETAR Sagor.40 35.u. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .72 36.r.u.u.u.u. i 3.) Tablica 3.) Tablica 3.u. C-fix Isparlj. 36061 2006 t.50 47.u.93 55. godina (tablica 3.s.30 30.80 33r60 48.57 22.u.109.50 S-uk % 3.71 63.s.38 63. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.89 26.58 26.u.r.14 4.u.s.110.29 39. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t. 59351 2005 t.110. 135133 2000 t.11 49. godina (tablica 3.r.107. 72032 54678 2004 t.s.108.r.80 41.76 58.r. 5786 Tablica 3.56 21.30 11.90 61. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3.65 9. % mater.74 37. t.87 3.60 74.82 5.s. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac.u. 35354 2006 t.47 63.

2005 31. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.održavanje jamske mehanizacije. eksplozivna sredstva. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.transport gra e i repromaterijala.snabdijevanje pogonskom energijom.150 Vanbilansne (A+B+C1) 7.Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza .112. . Broj zaposlenih na dan 31. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79. Normativ materijala. Rezerve uglja “Mošćanica) red.2006 202 234 3.3. .6.113.otkopavanje uglja (komorna metoda).4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok.111. . drvena gra a (rudničko drvo). mater. vlaga % % % % % Eksploatac. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj.2005. električne energije i dr. C-fix Koks% mater. mazivo i gorivo. Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 .12. .odvodnjavanje jame.transport uglja. Sagor.održavanje infrastrukturnih objekata i .) Tablica 3. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju.12.111.) Tablica 3. 6 i 9 m. ovi slojevi imaju debljinu 5.provjetravanje jame.982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.12. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. troše se različiti materijali i vrste energije. . Rezerve uglja (tablica 3.klasiranje uglja . .izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). Kvalitet uglja (tablica 3. .113) Tablica 3. godine (tablica 3.112.

tako e poznat kao Bila. Rezerve uglja rudnik “Bila” red. B i C1 i date su u tabeli 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31. u kojima se izvode radovi. godine (tablica 3.2005 31.25 64.115. Debljina me usloja je 35 do 40 m.15 35. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” .2006 147 140 3.3. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji. Ležište strmo pada na jug. bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999.115.Bila Rudnik Abid Lolić. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova.5 m a Glavnog od 7 do 7. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi).Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8.65 61. Tablica 3.68 26.5 KM/t.) Tablica 3.Cijena ovakvog transporta je 1.5. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.30 25.5 do 6.12. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami. postao samostalan rudnik. Broj zaposlenih na dan 31.7.114. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom.52 55.2005.55 23.114. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona.12. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj.07 52.6. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom.88 42.46 6. NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 .56 3. Sa rudnika Stara jama nema transporta.5 m. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5.43 30.3.09 3. Utvr ene reserve su klasificirane kao A.12.

ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1.3%. 71842 71842 2006 t.93 47.s.51 22. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice .s.41 30. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. t.s.118. i 3.u. t. 42% 10373.86 4.) : Tablica 3. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t.s.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354. 17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.116.u.u. 47869 68326 116195 2000 t. 41% 26808.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 .117.u.116.u. t.s.117. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3.s.08 59. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%.s.72 20.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor. 76941 76941 Tablica 3.36.u.u.s.u.118) Tablica 3.

u. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.u.42 26.121.r.873 60726. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. t. t.58 73.8 46842.137 53910.119.u.5 69 18322.67 42344.r. 52.16 63 24396. Plasman uglja po potrošačima 1990.120.u.u.63 79 15455.3 90 5873. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.r. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3.r.16 76831 61375.r.u. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990.) Tablica 3. t.00 100.) Tablica 3.u.479 42155.17 66551.120.58 55000 59875 41485.r.34 47.u.2 85 6731. 75434 75434 2006 t.27 40045. 2000-2005 god.2000-2006.24 64 26665.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .119..2000-2006.121.66 100. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.319 74714.godina. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t.2 69 18389.1 59784.37 Tablica 3.r.40 48049. 49305 71742 121047 2000 t.r.

Cijena transporta je 7.122.2006 269 284 3.7.3. Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god. otkopavanje uglja (komorna metoda). Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ .2005. Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona.12.122) Tablica 3. odvodnjavanje jame.37. suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine.12. snabdijevanje pogonskom energijom.godine (tablica 3.000 tona. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t).2005 31. uključujući i prevoz do TE Kakanj. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 .140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3.1. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31.Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. provjetravanje jame. transport gra e i repromaterijala. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).7 KM/t na 100 km..12.

139142 139142 2004 t. Tablica 3.godini iznosio c. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. 196272 196272 2006 t.u.124.m 1048120 1048120 2006 3 m č. Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002.u.m 555387 555387 2003 3 m č. 2000 – 2005. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas. 153695 153695 2005 t. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806.r.125.986. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4.m 996399 996399 2005 3 m č. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 . Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno. 94942 94942 2002 t.u.r. godine. 59887 30198 23041 113126 2001.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 2000 3 m č. Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939. Produktivna površina ležišta iznosi oko 0. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19.r. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990.r.9 m3čm/t uglja.rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m. 20%. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno.r.u.548 m3č.2005 godina) otkopano je 3.124.125.8 km2.m 397449 397449 2002 3 m č.m otkrivke. 683981 683981 2000 t.3.m .K: „Dimnjače“. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m. 230346 230346 Tablica 3.u.c. na prostoru sela Rosulje.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č.5 m. 128687 140254 2003 t.123 i 3.8.r. tj.123. 2003.m 687025 687025 2004 3 m č.38° na jugoistočnom dijelu ležišta. Plasman uglja Tablica 3.u. 302168 302168 2001 3 m č. godina. 80050 80050 2001 t.u.r. u tabeli 3. 136755 390964 156262 683981 2000.m .r.a. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 . 52330 52917 27730 132978 2005. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977. Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P.u.683 t (period 2000 .

Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31.800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red.126. Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3. 2000.127.2005.38.).127. 2005. Ukupno TE Slika 3. Tablica 3. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. godine. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88.1988. Rezerve uglja na P. 2001.11.12. 2002.1987. godine iznosile (Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 . br.126. Rezerve su sa stanjem 31. 2004.127. Tablica 3.12.).K. Godina 2003. godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3.

godine i 31.93 48.62 1.128.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 .129.15 2.128.27 52.95 0.56 4.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h).12.99 35.12 34.73 16. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.48+0.92 3.52 30.12. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.12.84 0. godine dat je u tabeli 3.2006.20+0.129.28 18. Tabela 3.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager.00 10.2005 207 31.12.2005.23 31. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.77 1.628 6.) Tablica 3.88 0.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3.42 0.

2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.m.692 2005 3 m č.131.m.000 Tablica 3.m 2000 3 m č. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”. razvijena je Prološka ugljena zona. otkrivke.r. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.495 2006 3 m č. Do 31.487 20. 27.r. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom. a eksploatacija lignita 1974.131. 42.310 Ostvareno.u.216 5. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja.833 9. 26. Na slici 3. 2000 t.108 35. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.m 60. Tablica 3.845 31.9.007 179. 29.130. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t.020 6..m. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.12. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m.m 70.r.m * ** 2001 3 i m č.629 26.u.m 22.861 25.3.r. 2000-2006. 30. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 . t. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č. godina je prikazan u tablici 3. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu.r.u.41. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.3. godine.m.941 2001 t.312 5. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”.471 45.m 36.435 58.703 30.683 24.714 108.u.12.538 2004 3 m č. u centralnom dijelu ugljenog bazena.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č.638 17.m.714 22.m 10.424 28. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2. u jugoistočnom rubnom području. godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone. otkrivke.210 9.r. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.824 12.644. U Livanjskom ugljenom bazenu.u.353 t/m3č.r.u.370 109.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č.u. Unutar Livanjskog krškog polja.946 t/m3č.432 2005 t. 26.859 81.808 2006 t.u.m. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini.321 49.100 36.781 47.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31.r. i 3.221 9.m m č.120 31.759 19.403 Ostvareno. t.223 7.130.

909 32.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3.4 27.436 kJ/kg 14.923 2005 kJ/kg 12.39. U periodu od 2004 do 31.424 23.020 2006 59.9 3.133. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.000 80.000 30.000 70.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.892 76.102 2001 31.124 80.400 0 81.746 74.530 72.013 2005 47.2 6. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.244 28.335 25.372 90.904 4.9 8.543 23.) Tablica 3.4 10.005 53.132. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13.000 20. godine otkopano 84 223 t uglja.3 9.000 60. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 .746 32.12.000 10.211 Godina 2002 2003 38.2006.822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13.366 24.133.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3.597 2001 kJ/kg 12.969 2004 kJ/kg 13. prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81.766 35.8 12.000 Ukupan plasman TE Tona 50.400 2000 32. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.428 2004 32.320 13.816 73. 2000-2006 godinu Tablica 3.000 40.322 73.

m.Do 31. 98% 2183000. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni.134. 2% 1111000.865 318 2.485 79.919 20 68. br.134.274 75.505 91415000.434 68. Tablica 3. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja.2006.40. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 .183 18.141 91. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t.m. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3.135. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č. otkrivke sa odnosom 1:2.645 11.139 75. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.12. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16.946 t/m3 č.485 68.415 0 47 47 1.506 93.

odnosno odlagališta.135. Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju. Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).33 2.78 4.45 32.00 46. Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 .65 28. a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table .64 1. Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16.Elaborat o kategorizaciji.16 65.28 50. Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi).40 18.00 13. transport i odlaganje otkrivke. bagerovanje (utovar).96 17. miniranje.. transport i klasiranje uglja.03 15 067 Mrki Lignit 39. transport i odlaganje otkrivke.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: .23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3.

12. 119 Broj zaposlenih 31. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu.Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom.2005. Separacija je puštena u pogog 1985. Tablica 3.12.136. godine.136.2006. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 .

Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3. Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .41.

92 t/m3č.r. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B.4.m 3 569 061 2001 3 m č.138.2 2001 1797 825 1775 425 98. 2 044 445 2006 t. 1 743 216 2005 t.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č.3.m 4 387 290 2000 3 m č. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3.m 3 492 369 Ostvareno.r.u.r.137 i 3.137.2006.u. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t.2000.4 1 982 563 1955 526 98.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .m 4 475 914 2006 3 m č.. 2000-2006.01.r.m. Tablica 3. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13.r. godina Tablica 3. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1.u.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 2 382 555 2000 t. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98.2000 do 31.u.u.4.u.6 2004 1743 216 1723 832 98.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č. 1 797 825 Ostvareno. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.1. t.2 2006 1979 575 1958 358 98.m.rovni ugalj 2002 2003 t.139. 1 763 472 2001 t.12. 1 420 970 1 982 563 2004 t. Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99.9 2005 2044 445 2027 248 99.m 2 624 553 2005 3 m č. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno).r. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta. godina je prikazan u tablici 3.r.138.m m č.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.u. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. otkrivke (za isti period).u.r. 1 979 575 Tablica 3. godina U promatranom periodu od 01.

141. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 . Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji. godina iznosi 8178. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.141. Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006. eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006.12.5 kJ/kg.2003.42. god.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005.god). kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31.140) Tablica 3. godini (tablica 3.140.

35 5.37 1.m.49 21.83 30.96 1.11 14.52 10.89 Povlatna zona 34.45 1.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.97 17. sloj 16.59 0.8 4.18 11.54 1. sloj 37.12 15. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp.64 13. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.17 5.9 7.63 0.96 1. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.20 1.27 12.82 0.40 0.13 34.59 0.17 8.92 7.26 1.99 1.60 1.83 I pod. 15% 37380000. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.33 53.83 11.90 27.22 0.45 II pod.12 0.142.38 16.46 1. godina od 1792082 tona.79 35.54 18.22 2.41 51.46 1.47 17.71 1.12 Prosjek za basen 22.20 32.91 13. 10% 278539550.85 11.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.43.46 1.62 7. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .56317000.142 Tablica 3.67 0.43 42.56 35.68 45.93 0.38 12.60 24.64 36.56 1.30 0.10 0.97 15.

Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4. od 2000 – 2006. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. godine.813 t uglja. dolinom rijeke Janje. sistem etažnih. hidrauličnim bagerima. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. 547 Broj zaposlenih 31. a sastoji se od bagerovanja i utovara. otkrivke. godina U promatranom periodu.4. transport i odlaganje. buldozer. Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2.12. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 .315.12. 2000-2006. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.2005. 661 3. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani. Prostire se od sela Džemata prema jugu.66 m3č. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja.2. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove.2006. zatim preko Priboja.m/ t.447 m3č.m. odlagač.143.864. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. pretovarivač. magistralnih i odlagališnih transportera. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice.143 Tablica 3. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište.

m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.r.Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.m 4838551 2001 3 m č.r. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t.44. godina je prikazan u tablici 3. godinu (tablica 3. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. 1052774 58942 1111716 2006 t.u.146.r.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.u.r.. 1186549 Ostvareno.m 12561772 2000 3 m č. Tablica 3.u.2006. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.145.u. 1826890 2000 t.r. 1168486 1226377.u. t. t. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t..m 6186600 Ostvareno.6 2005 t.r.r.5 2006 t. 1533488 Tablica 3. 1193381 31231 1224612 2001 t.r.146) Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 . t.m 5866200 5491500 2004 3 m č.144 i 3.u. 1073701.7 1313281 1145928.u.145.u. 1826890 1826890 2000 t.m m č. t.m 5910041 2006 3 m č.2000 . 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t. 1138064 56031 1194095 2005 t. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č.m 5819450 2005 3 m č.144.

2. 69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. godini (tablica 3. 6. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red.45. 8.147.148.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000. POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3.147) Tablica 3. 24% 17657000. Tablica 3. 7% 186544000.148. 5. 7. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1.

57 3.46 11.13-25.72-27.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23.22 4.149. transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom.64 2.48 29. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.05 1. utovar.20-1.27 28.05 Elementarni sastav uglja 27. bagerovanje.97-29. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug.87 0.20 47. .75 N/0.13 6.39 17.65 23.24 53.28 7.07-2.10 6. transport i odlaganje.59 10.39-1. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani.52 0. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever.74-44.53 30.38 6.54 18.15 8. a sastoji se od bagerovanja i utovara. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces.75 11419 20.50 39.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .3794.44 2.45 41.75-4.17 O/14.01-3. .58 0.09-4.00-41.68 21.97 37.22-0.Elaborat o klasifikaciji.71 0.12 3.13 0.46-19.91 8.11-35.07 0.68 0.78 17.63 3. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.01-0.84 Vlaga Pepeo Sagor.20-20.27-23.90 3.91 16. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.60 7.01 1.19 17. unutrašnjeg odlagališta. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m.36-4.53-22.79-21.07-6.Istok.27-3. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 .83 52.53 4.34 11.28-40.14 28.Elaborat o klasifikaciji.74 Ugljevik – Istok 33.97 28. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog.29 23.Svodni Elaborat o klasifikaciji.65 11.44 5.44 O/10.99-12. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.149 Tablica 3.83-39.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29. Materije Isp.76 30.59 0.

12.12. Ukupna visina etaže na uglju je 10 m. 31. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31. Tablica 3.150.2006. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 . Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.150.2005.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m.

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4.32. proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni. U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).). sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture). odnosno za planiranih 6. koks……………… 38.83 %.000 radnih sati/god. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno). ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova.141612221. -pepeo………………….139.43 %.24 % S-ukupni………….756.480 t/god. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa). -isparive materije……….200 tona (tj.294. gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi.32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1. Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga………….359. specifični utrošak topline=10.88 %.00 kJ/kg zaprem. -sagorive materije………49. 11% 452864405.494.471 tona. 2.99 % GTE………………12.239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81.. diferencijalni i eksploatacijski).19.28. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10.1.Guvna.masa……… 1. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno).660 kcal/kg.00 kJ/kg DTE…………… 11.. koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona. 36% 664714045. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 . Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi . -C-fix……………………19. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije..40 %. što se vidi izvjesno.028.m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta. 2.88 %. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja. preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil.

459.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13.483.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3.043 t EKSP. REZERVE 3.883 t 761.484.197.093 t EKSP.807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999. REZERVE 11.140 t Slika 4.Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137.354. REZERVE 959.198 t EKSP.230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.781 t 396.298.098.133. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 .2.

Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. (max: 350 C. Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m). Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. godinu D. odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu.• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” . Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 .1. sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C.n. “Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo). Slika 4. Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja. s visinskim oscilacijama do 15 m. Lipa. «Geoinstitut» Ilidža 4. Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani. Kongora. a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom.P. godine («Geoinstituta» Ilidža). Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m. Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983.Sarajevo – Geoinstitut.2. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm.3. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991.god).m. Klima je kontinentalnog tipa. juli 1989. dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm. a min: -210 C).

Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju. Sarajevo. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956.Institut za geotehniku i hidrologiju. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno. izvještajima i naučnim radovima. Sarajevo. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna. Sarajevo.Institut za geologiju. poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija. Elaborat o klasifikaciji. 1978. Sarajevo. do 1964.4. Sarajevo. godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora . Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 .Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.Institut za geotehniku i hidrogeologiju.. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1. 1978. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god.1976. Republički sekretarijat za privredu. te od 1975.1978. 1976. do 1978. Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. Geoinženjerig Sarajevo. Geoinženjering Sarajevo . Geoinženjering – Sarajevo .12. 1976.Duvno u 1975.. Od tada je u više navrata istraživano šire područje.

39 24.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje. 1978. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”. Mostar. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno. Sarajevo. maj1998.1.87 1.47 27. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31. prikazane u tabeli br.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno. Institut za rudarska istraživanja Tuzla. Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study .55 36. juna 1998. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina. godine. godine).06 1. koja slijedi: Tabela 4.50 Vlažnost W % 33.Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka. te hidrogeološki podaci o ležištu.2. Pregled.11 35. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina.22 0.72 31.06 Sumpor Suk % 2. ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 . 1986. (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu.44 38.

Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 . Ugljeni sloj je definisan.5. Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve. da sva jalovina debljine do 0.5 m se tretira kao ugljeni sloja.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.

3.Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine. Asfaltnim putevima Bosanska Krupa .6.4. Uz navedene godišnje potrebe za ugljem. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg).Sanski Most .78%. godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona. Tabela 4.3. 14% 765810000. Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000. vlaga W = 33.podinskog sloja. (1. Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani.Lušci Palanka . Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku. u Prijedoru. Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW).Sanski Most. Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe. pepela A = 28. Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg.1. Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj. vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 .3. 4. te Prijedor .48 godina ~ 36 godina. Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje.22 kg uglja za 1 kWh neto energije). 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4.

96 21. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja.875 16.671 68.37 4.065 12303000.88 25.17 14.44 12.48 3.3 24.432 12. REZERVE EKSPL.043 2.843 16.461 85.595 12.731 14. GUB. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31.26 23.000 3. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999. U tabeli 4.13 5.08 5.57 4.84 4.001 10. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .01 24.22 24.786 13.303 1.96 26.111 13.400 17.91 KVALITET PEPEO S % % 23.149 3.81 13.77 3.722 1.32 12.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.4.000 122.505 10.461 10.7.599 7. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.45 21.11 25.09 24.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji.97 15.655 12.425 662 4.54 22.145 576 3.908 4.44 22.609 48.83 4.786 13.47 23.461 30.5. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.154 6.111 12.03 23.462 22.889 12.18 21. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.6 23.28 4.246 15.4.874 46.000 27.029 113.09 25.000 VLAGA % 25.744 25.062 1.26 22.78 21.257 25.124 27.003 13.16 24.13 DTV KJ/kg 11. Tabela 4.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.19 25.648 20.26 4. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.449 4.27 24.64 21.588 12. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.65 24.283 8.13 4. REZERVE x 1000 t EKSPL.45 19.32 4.524 2.16 13.03 24.183 10. 9% 12246200.953 68.58 4.952 VANBILAN.89 3.365 28.73 4.

07 2.716.105 13.02 2.37 12.939. Tabela 4.154 18.523.955 sitni 23.092.000 20. i 4.828.769 Tabela 4.88 2.7.98 32.32 33.779.01 25.000 25.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14.43 32.458 15.000 3. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.8.217.80 2.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.37 vodonik % 3.5.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.916.79 17.57 11.435.219 13.840.28 33.93 % 13.98 1.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.000 5.410 17.66 1.80 12.600 14.608 12.481.519 13.000 51. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.500. 4.878.62 14.13 20.815 15.27 13.54 1.03 % 3.500.68 39.565 12.02 % 9.91 23.35 3.000 45.092.000 35.09 12.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.54 17.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.000 29.62 2.023.012.000 10.32 1.39 % 39.33 kiseonik+azot % 14.623.09 % 3.122 12. Tabela 4.Tabela 4.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.02 33.000 81.90 133. prikazana za period 1981 do 1996 godina.37 ugljenik % 38.19 25.000 39.78 3.6.15 3.67 13.63 pepeo % 8.59 26.03 13. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .49 39.59 32.30 20.146 11.23 2.050 15.876.92 2.73 23.000 4.71 2. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.000 78.83 sumpor sagorivi % 1.056 12.59 33.8.562.65 31.000 9.00 12.901 14.000 58.000 1.6.36 1.7.99 32.21 13.603.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15.06 14.

0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta.000 t.300 127. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3.137 144.128 226.716 346.927 73. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.282 1.515 439.241 401. „Šipad-Pilana“ Sanski Most.600 127.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.128 263.605 99.757 37.966 262.000.716 346. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700.720 249.302 1.100 134. bili su „Incel“-Banja Luka.859 117.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .800 128.532 173.675 178.702 264.300 6.000 BROJ ZAPOSLENIH 1.000 m3 otkrivke. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.5 do 2.702 264. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1.675 238.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“.795 89. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2.000 t uglja i cca 2.483 401.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59.000. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena.

t.9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947.8.2 mil.83 Vlaga (%) 24. 20% 21. laporca i pješčara.8 Geološke rezerve 77.1 mil. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine.4.t.9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21. Ugljeno . odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče). a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama. 27% 40.1.2.t.10.2. 7168000 tona uglja.1 6 15. I u pomenutom periodu otkopano je c. Tektonika bazena Miljevina je veoma složena. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4. Tabela 4.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2.7-14. Potencijalna ležišta uglja RS 4. godine. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 . 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.10.8 mil. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku. Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina.2 24.c.1 Vanbilansne rezerve 15. Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11.2 Potencijalne rezerve 40.a. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije. do 2000.9: Tabela 4.

godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 .9.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4. do 2000. Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.11.

5. EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .

. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 . poslovni rezultati. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi.analizu uspješnosti poslovanja (prihodi. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede. Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu.Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama. finansijskih. troškovi. 2. . Naime.1. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije. Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. Analizu potencijalnih rudnika u BiH. Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja. godine i 3.analizu tržišta i plasmana uglja. ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu. 5. marketinških i drugih informacija. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća. Me utim. kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje.). ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih. U fokusu ove analize su dakle. investicije. Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: . Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH. itd.analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava.). zaposlenost itd.

134 2.029 8.447 2.691 4.895 4.229 3.141 10.185 4.1.491 9.023 18.916 2002.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.246 1. 5.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori.354 1. 5.419 3.993 3.885 3.227 2.247 2003. i period 2002-2006.579 2.278 2005.125 8.mrki i ukupno) za FBiH.296 2.617 4.742 4.305 1.893 5. 5.263 2004.552 3.391 2.606 2.422 7.248 3.016 1.639 3.279 4. 5. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.072 3. RS i BiH u 2005.139 Bosna i Hercegovina 9.256 1.586 1.070 1.123 Republika Srpska 3.449 2006. Federacija BiH 5.220 9. Tabela 5. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990.799 4.005 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.225 7.1.726 1.785 3.826 2.526 2. 13. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 .232 4.140 4.955 5.

FBiH 5. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.086 281 RS 3.995 8.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. str.071 3. godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1.370 3.721 84 1. Češku Republiku.2.142 93 152 5 BiH 9. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.482 85 1. Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .579 79 934 276 2006. »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 . Bugarsku. 105 EIA.mrki i ukupno) za FBiH.381 135 RS 4.787 81 1. Tabela 5. FBiH i RS 2005.2. neravnomjernost toka realizacije itd.789 4. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu. Makedoniju.. RS i BiH u 2006. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«. FBiH 5. 2006.924 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti.159 7.izvoz BiH 9. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.

286. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.585 389.374 920. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme).478 1.521 24.004.zemljište .2005. Osim toga.143 1.220 402.043 31.582 3.177 19. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005. godine u F * BiH.455 4.667.625.3-a.256 797.oprema .759 1.102 1.222 116.367 1.857 1. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26.753 227.640 31. RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .102 277.324.430 656.911 614.642.013 187.956 4.475 202.328 187.737 1.214 12. Tabela 5.568 3.657 224.228.248.548 1.714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.239 273.874 783.386 13.111 845. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava.689 497.492 914. zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.863 842.740 40.060 4. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.gra evine .115 233.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima.172 1.978 2.162.505 206. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 .12.3.341 550. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju.206.093 13.548 17.635 13.

847 905.12.138 2. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.199.830 1.589 5.690 3.806 195.187 1.978 1. godine Tabela 5.732. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.903 647.351 996 802. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.zemljište .187 532. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .334 3. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .000 268.317.398 4.281 224.368 181. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.585 43.801 216.209 345.gra evine .251 4.197 799.3-b.252.995 21.881 2. godini u F BiH.379.537 4.916 191 757.759 31.027.013 473.187 264.oprema .658 589.4.388 1.589 196.616 195. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.413 5.557.468 1.571.221 15.327 1.432 11.778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.830 16.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.201 238.223.622 350.300.331 769.2006.645 116.5.416 11.767 12.917 898.

809 785.517 Zaposleni 31.483 440.304 1.343 871 6. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.751 905.008 775 5. iskorištenje radnog vremena itd.731 1.324 790.616 2.5.574 340.214 968. 5.318.536 44.311 49.222 295.12. 2.12.029 271. Tekuće obaveze 2.185 FBiH 2.215 186.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005.626 0 13.2006.364 179 633 37 7 13.828 169. BiH 2.645 3. i 2006.718 13.512 536. 3.712 321. BiH FBiH RS 1.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2.154 811 5.406 1. Dr.408 183 605 37 7 13. onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5. BiH 2. dinamika ukupnog broja zaposlenih.112 FBiH 2. 9.803 1.321 495.2006. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 .2005.492 437. 6.463 31.817.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2. i 2006.116 51. sudeći prema prikupljenim podacima.912 272 782 48 8 16.188 831 6.427 115.732 2. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.955 0 9.690 1. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora. 7.281. struktura zaposlenih. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1.056 220. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31. Dugoročne obaveze 2.086 884. BiH FBiH RS 1. 8. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH.731 528.2.3. Obaveze 2. 4. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih. fluktuacija. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti.407 555.874.552 3.12.955 1.277 99.12. Struktura izvora sredstava na kraju 2005.4.315 141. Zaposleni 31.813 933.994 275 811 46 9 16. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Tabela 5.Vlastiti kapital 2.626 1. Toga se.686 9.1.741 44.2005.

Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 .6. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. Što se ostvarenih plaća tiče one su.Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima).7. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«. itd. godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću.

predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju.033 57.354 2.751 99 98 108 63.632 0 117.936 38.930 32. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore.635 195. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5. i 2006. sirovine. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal.697 25. Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja.467 31.443 407.932 75.584 487.844 50.319 43. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59.287 54. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih).236 23.634 30.610 169. nivo produktivnosti itd.793 6.6.428 15.653 24.248 227.002 42. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.276 34.430 2. stepen ekonomičnosti poslovanja. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata.079 7.122 58.972 192.236 51.025 26.488 0 116.443 525. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.584 370.114 8.591 7. FBiH 2006.093 8.695 19. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad.924 38 10.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 .570 6.331 62.Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore.466 26. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje.489 51.076 8.624 76.223 21 1.097 19.446 29.444 8.095 38.

rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 .Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5.9. iskorištenje tehničkih kapaciteta. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja. RS i BiH za 2005. godinu Veličina. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. tehničku opremljenost. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima. Pored toga.sirovine.8. RS i BiH za 2006.sirovine.

i 31.036 1.942 4.7. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska. dinamike. Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije.892 3.). Obaveze prema dobavljačima 66. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja. obaveze 3.216 145. Bilans stanja sa 31. Uopšteno rečeno.162 68.738 124. zdravstvo.846 61. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr.2005. Tabela 5.481 186. poravnanja 5.702 21.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005. br.) enormno visoki.270 62.788 107.12. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72. razumljivost. i 2006.12. štete i sl. najčešće ovise poslovni rezultati.2005. Dug sa 31.zaposlenih. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO.471 40. i 31. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31. Obaveze prema bankama 135. procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost.000 2.12. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi. itd.194 588 187.465 53.406 21. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka.624 7. 161.037 13.348 514. proizvodnost rada itd.167 57.782 161.886 479.428 57.2005. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 . rente i 109.685 59.12.819 505. važnost. uporedivost itd.931 1. štete. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka. Pregled obaveze na dan 31.754 Eksproprijacije. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5. Od njenog volumena. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike.12.2006.2006.815 50.167 5.12. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje. UKUPNO 545.162 35.8. Kao što je poznato priznavanje.2006. ročnosti.622 114.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1. pouzdanost.191 6.

580 27.764 94.421 45.448 83. Tabela 5.991 9.274 333.513 1.2005.12.282 213.552 97.786 4.536 0 933. i 31.751 89.777 31.567 8.817.111 56.484 145.137 92.675 332.835 39. 6.763 3. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.353 1.12.210 32.778 39.2005.837 297.463 790.817.727 785.008 349 24.215 44.490 207.525 46.407 115. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. Zalihe 2.813 1.701 9.414 229 11.397 552 884.057 185. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005.483 220.731 555.718 13.168 37.009 37. Stalna sredstva 1.877 549.12.595 202.254 18.467 29.477 539.779 46.036 0 31.029 44.306 306 968.090 2.392 594 10.214 1. FBiH 801.809 437.401 31.780 26.463 0 BiH 1.650 5.239 11.109 425 3.723 85. FBiH AKTIVA 822. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije.783 2.643 86.047 7.814 55.712 49. i 2006. 9.2006.345 48.318.757 285. 12.12.351 117.9.117 774 28.167 8.456 2.626 905.944 38.622 320.320 28.681 41. 3. Bilans uspjeha sa 31.651 3.788 2. broj OPIS BiH 3.823 2. 14.740 1.068 845.207 1. 15.563 75.410 15.430 6.668.029 13. Finansijska sredstva C. 8.297 102. Upisani a neuplaćeni kapital B.874.529 90.197 799. Tekuća sredstva 1. 10. Kapital B.626 1.339 19.2006.843 521.12.422 60.Modul 8 – Rudnici uglja Red.736 1.404 74.586.495 96.246 905.154 71 933.324 440.214 89.863 842. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme.894 59.682 1.636 148. FBiH 31. gotovine 4.116 271.616 22.698 25.401 RS 802. 2.311 0 968.445 4.955 52.068 1.636.520 58.307 201 786.955 1.873 793. Nematerijalna sredstva 2.960 10.157 2.741 295.464 69.813 74.022 46.146 108.961 339.12.160 11 35.487 14.924 294.828 321. Materijalna sredstva 3.999 52.2006.686 9.788 41.427 169.486 115. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu. i 2006.834 81. remont mašina i ure aja.727 0 A.086 495.787 2.913 3.787 97.145 96. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1. 11.2005.398 1.222 9.590 996 81.046 1.820 14.937 1.321 536. 13.120 42.056 51.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«.569 188.551 623 1.574 44.532 22.968 6.604.801 109.281. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema.542 103.955 884.360 185. 7. OPIS BiH 31. 5.968 24.315 340.740 1.798 15. 4.714 1.820 364. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482.086 74. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1.512 99.492 186.198 10.552 1.777 RS 3.277 141.874.286 131.152 6. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 .751 PASIVA 528.695 9.

795 21.284 34.227 8.425 4.ekološko investiranje.828 10.316 4.182 42.374 286 2.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.898 35.482 3.677 6 UKUPNO 55. i 2006 GODINI Opis 2005. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1.251 6.535 6.809 35.000 Usluge trećih lica 3. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.056 36. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5.425 1.749 21.734 B.094 1.800 5.795 15. Tabela 5.901 5.481 45.309 56.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.937 4. 2006.567 2. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita. itd.815 1.511 42.075 7.863 1.823 78 5.10.155 16.809 13.255 3.118 35.646 28. Imajući me utim.008 86 Oprema 45. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.509 32.284 13.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 .453 55. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.350 3. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.660 1.352 27.954 71. i 2006.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2.075 10.339 3.683 2.

2. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5.124 78 588 275 2006. «Banovići» i « ur evik» 5. 3. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 .1. Banovići i ur evik u 2005. Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006. «Banovići» i « ur evik») su u 2006.928 3.987 3.2. godine kada je na tržište plasirano 8.8% ukupne proizvodnje u 2006. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka».izvoz 2005. Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta.114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija. godini na tržište plasirali cca 3.11.1.2.10. 3.44 miliona tona uglja. gasifikacija nekih prostora.5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».93 miliona tona uglja što je za 1. itd. Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«.) Tabela 5.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka». godini).

368.931 56.117 52.2.949 43.081 114.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31.3. «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1.919 465. Zalihe 2.1. Gotovina Ukupno aktiva: 31.11. 380. Banovići i ur evik u 2005. Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006. Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno.364 495.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%).4. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 .12.12. Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona.445 37.2005.2006.2. Potraživanja 2.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Tekuća sredstva 2.1.Stalna sredstva 2.243 97.348 61 7. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja. godini 5. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. godini rudnika: «Kreka».2. Ulaganja 2.12.648 6 14. Struktura sredstava u 2005. i 2006. Tabela 5.

oprema .930 81.121 1.167 0 696.2006. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.gra evine . Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 . godinu u rudnicima „Kreka“. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».099 335.167 73.342 76 1. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.977 939 354.465. u odnosu na prethodnu godinu. Struktura stalnih sredstava u 2005.973 176.13.789 42.071 26 2.12.12.928 1 516 2.449.323 73.874 27 99 2.2005.12. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.167 73.897 22.258.489 516 336.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.967 353. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.zemljište .254.13.079 74. «Banovići» i « ur evik» 31.288 (u 000 KM) 31. „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.280.257.135 95 19.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. godinu u rudnicima „Kreka“.246 939 2. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.114 18.572 85 73. i 2006.115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .739 169.167 691.

15 23. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje.08 100. 6.Vlastiti kapital 236. Struktura izvora sredstava u 2005. U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju. godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004. Dr.14. i 2006.2005. Ukupno: 31. Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih.059 52 90 2. (8.151 radnik) i narednim godinama.15. 3.629 48 94 2. godini za rudnike: «Kreka». (8.2. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001.2.619 20 71.695 15 72 2.1.901 31.65 11. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.59 43.06 100. Tabela 5.200 radnika krajem 2006.21 0.48 24.345 48 222. Dugoročne obaveze 99.00 Broj 744 338 3.00 1.196 radnika).018 % 10. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31.364 108 108 Ukupno pasiva 495.32 0. odnosno 2006.12.66 4.58 0. Broj 855 367 3.948 876 87 442 25 6 7. Obaveze 258.39 11. Tekuće obaveze 159.2006. a nakon toga VKV radnici.460 1. godine (cca 21 miliona KM).45 1.28 43. 2.12.030 100 465.18 5.435 1.3.09 1.688 94 94 5. 7.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002.10 5. SSS. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka». % % Index 1. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1. % 9.066 32 171. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 . iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006.12.12.2005. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005.901 radnika različitih profila. 31.teret kapitala). bilo zaposleno 8.018 odnosno 7.42 4.2006.1. Tabela 5. 8. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih.31 0. Zaposlenost. (cca 18 miliona KM) do 2006.875 918 95 418 25 5 8. 5. 9. Po pojednim preduzećima posmatrano. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV. 4. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4.685 52 243.

«Banovići» i « ur evik za 2005.16.godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5. godini 663 KM («Banovići»).15. 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005.godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». godini).14. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5. i 603 KM u 2006. Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1. «Banovići» i « ur evik za 2006. «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 .

2. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.284 106. U Rudniku »Kreka« ona npr. administracija itd.647 27.). amortizacija itd.135 1.585 4. zatim troškovi osnovnih materijala.277 7.443 267. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje. iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju. sirovine.4.183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal.330 8.045 122. starosti opreme itd.1. 30.953 28.517 9. metoda otkopavanja. 375 320 420 79 - 2006.866 36. 1.476 16. 32.431 21.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005. energenti. društveni standard. 5.717 25.742 29.584 241.17.233 750 713 890 2006.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 .Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova. 1. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006. Tabela 5. »core business«-a (transport. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka». Zajedničko im je me utim. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima.

02 0. 2006.93 56.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 . vanredni prihodi i sl.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja. 2006.66 -25. interna realizacija.18 -18. Index 57. 42.14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.25 3.06 2.16 6.92 3.16 4.89 5.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.7 67.33 4.07 72.99 3.85 0.16.27 57.77 0.19 3.19 67.52 70.46 4.32 4.82 -1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005.67 -1.46 -0.85 -2. i 2006. Index 62.20 1.47 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».18.52 69.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006. Tabela 5. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta.84 3. 38. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.94 0.51 2005.sirovine.45 61.

556 22. Obaveze rudnika krajem 2005.2.650 217.2. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala. Pored toga.5. godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima.1. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima. zdravstvo. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006. 1.12. Doprinosi (PIO. 4.249 2. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan.279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2.19. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006.185 16. godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala.526 30.2005.349 221.121 73.639 69.12. i 31.5. Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda. 3. Tabela 5.12. Vrsta obaveza 31. 6. godine u rudnicima: «Kreka». Obaveze na dan 31.6.2006. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM). Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju. štete. 5. 5.1. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006. i 2006.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31.12.2006. U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004.941 22. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 .853 3. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima. odnosno 2005. 106. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.2005.

10. 6. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».619 159. Obaveze 1. Kapital B.749 3. Tabela 5.850 311 7.751 31. i 2006.059 71.734 224. 14. 2006.941 2. 15.738 11 19. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1.030 236. Finansijska sredstva C.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005.2005.12. godini poslovali s gubitkom.030 83.688 72.345 258.949 43.117 52.12.348 61 7.781 14. 3.066 495. Ulaganja Gotovina i 4. Zalihe 2. Potraživanja 3.195 2. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31.685 99.081 25 363.019 243.490 2.12.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368. 12.467 97. 9.183 18. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.919 465.688 222.911 23.695 171.699 4. sredstva 2.364 495. 4.364 465.892 16. 5. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.182 213.638 19. % Index 380. 222. 2005. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».030 2.059 761 7. 7.648 6 14.2006.243 27 364. Stalna sredstva Nematerijalna 1.629 243. Materijalna sredstva 3. Upisani a neuplaćeni capital B.212 21.20. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A.655 21. 13.464 4.445 37.200 29. 11.554 197.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re.954 2. Dugoročne obaveze 2. Tekuća sredstva 1. 8. broj OPIS 31.983 2. 205. % AKTIVA A.12.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2.21.931 56.164 114. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 .

746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2.289 91 90 Usluge trećih lica 3.654 50 3. Tabela 5.660 27.327 10 83 2. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. godina % 2006.287 100 3.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23.252 8 2.373 100 24.368 100 149 B. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3.269 75 18. Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1.7.2.5.560 10 204 UKUPNO 16.22.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 . Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka».1.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7.

I pored toga.699 1. Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza». «Kakanj». Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%). Kakanj. prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%.17.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje.494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Zenica i Bila u 2005.556 1. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».23.2. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5. Rudnici srednje Bosne: «Breza». 1.1.2.334 86 221 1 2006. «Kakanj».izvoz 2005. Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine). «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja. maloprodaja) . Tabela 5.2. a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 . Rudnik «Breza» 45%. 1.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja.

664 72. Gotovina 871 0 1.760 410.502 60 .gra evine 290. Zalihe 8. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31. «Kakanj». Zenica i Bila u 2006. Tekuća sredstva 23.052 2 85 2.18.345 86 . Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.974 0 113.179 50 Dugoročna 12.433 5 134 2.316 2 7.655 48 323.908 95 391.483 380.147 0 .377 161. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».815 3 razgraničenja UKUPNO 970.12.zemljište 110.3. godini rudnika: «Breza».25.317 10 11.2.974 110.146 0 132 Ukupno aktiva: 434. godini 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza». Struktura sredstava u 2005.147 113.12.624 80.Stalna sredstva 410.750 391.849 72 291.oprema 209.599 100 419.838 27.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%. Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.289 1. «Kakanj».391 93 95 2.905 58 955.379 87 216.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.691 5 27.2006.2005. Kakanj. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi.731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955. 31.1. i 2006.643 11.857 58 944. Tabela 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.2.295 33. Potraživanja 14.2.2006.631 7 117 2. % % Index 1. 31.ostalo 344.4.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 .12.2. Ulaganja 2.2005.12.504 3 19.828 397.24.174 10. Tabela 5.831 75 .392 178.

«Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Breza» i RMU «Abid Lolić». Tabela 5. Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006.26. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». godinu u rudnicima Breza». «Kakanj». godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. «Kakanj». Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005.19. «Kakanj». Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica».Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 . Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj». godinu u rudnicima Breza».20.

514 434.593 419. 6.1. 9.02 1. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.2.Naziv izvora 1.34 0.45 15.59 3.206 435 2.22 39. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31. Zenica i Bila za 2005. 239. 2. Dr.857 103.143 798 480 79 169 12 2 5.2006.2.12.04 100.053 798 478 83 174 12 1 5.2.228 168.Vlastiti kapital 2.00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.34 9. 5.3.65 8. Dugoročne obaveze 2. 8.19 1.204 31.99 9. 3.17 40.25 14.12.62 8.23 0. «Kakanj».268 65. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr.754 179. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».599 % 61 39 15 24 100 31.022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. % 22. Zaposlenost.21. 4.371 64.675 113.48 3.23 0. Broj 1. 7.) Tabela 5. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd.177 428 2. plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5. 266. 31.12. Obaveze 2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1.00 Broj 1.324 % 22. Kakanj.17 0.2005.2006.12.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 .27.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina.02 100.2005.

223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora. Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. zatim energenti itd. godini). proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću.4.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 . Kakanj. nivoa opremljenosti rudnika itd.22. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005. Zenica i Bila za 2006. U «Kaknju» je 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. «Kakanj».2. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». dok su u preostala dva rudnika još niže. Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili. Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006. i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. 5.29. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom. 2006. Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova. Primjera radi.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima.28.

i 2006. «Kakanj».194 11. sirovine.283 13.00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.651 1. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 . Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».23.sirovine.964 % 13 10 8 52 11 1 5 100.211 12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.911 12.465 125.041 10.936 12. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 13.943 114.236 673 5.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.705 65.908 6.343 58.536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006.Naziv grupe troška Utrošeni materijal. 15.

375 23 55 4. Porez na promet i ostale obaveze 45.15 -6.7 5. U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006.001 16 38.05 58 -11.2005. Obaveze prema dobavljačima 21.329 100 253. i 31.33 -2.502 8 23. Obaveze prema bankama 39.1 89 -4. rente i 104. Japanski kredit.36 57 -40. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila.54 81 4. % 31.204 22 141 Eksproprijacije. osiguranje 67.1 -0.5. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5.12.2. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi.12 91 -1.2006. Obaveze rudnika krajem 2005.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005.53 59 -2.41 115 4.79 3.12.64 Inde x 103 2005.53 106 5.11 6. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.69 4.49 105.99 105 3. zatim ekotroškovi. 46. i 2006.00 94 106. različite domaće banke itd.04 118.347 24 78.42 -2. tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou. 77. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni.352 9 107 6.063 14 55. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2.6 100 8.2006. Tabela 5. «Kakanj». bankarski krediti (Pariški i Londonski klub.12. godine u rudnicima: «Breza». 47. Obaveze na dan 31.90 -0. zdravstvo.69 4. 2006.743 31 117 1.18 6.10 «Kakanj» 2006.3 116.31.5 4 Index 127 2005.30.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 .).85 4. poravnanja 5. i 2006. 65. 67. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53.36 53 -0.52 96 6. % Index Doprinosi (PIO.3 1 «Breza» 2006.6 4. x 66 42 64 89 57.25 54.18 113 3.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005.416 38 57.42 «Zenica» 2006.472 15 85 3.65 97 -11 -36 328 3. 31.88 -39.12. UKUPNO 277.70 110 77 78 101 -65.2005.27 -38. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br. štete.2.5 45 5.

2005.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100.12.514 24 434. Kapital B.316 2 14.731 0 397.098 1.504 3 0 0 871 0 434. godini poslovali na granici rentabiliteta. % 31. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 .631 7.022 239. Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja.599 100 1. Potraživanja 3.12. Tabela 5. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006.599 100 PASIVA 266.593 419.022 1. 0 391.371 39 64. Materijalna sredstva 3. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti.675 113.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica». Tekuća sredstva 1.908 95 1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Finansijska sredstva C. gotovina UKUPNA AKTIVA A.052 19. Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike.391 63 380. 2.433 0 1.857 15 103. Upisani a neuplaćeni kapital B. «Kakanj».691 5 8. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410.5.228 61 168.2. Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti.146 419. Zalihe 2. 2006.816 27.6.268 65. Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH). Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».512 10.754 179.32.2. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4.317 3 23. Nematerijalna sredstva 2.860 92 11. Stalna sredstva 1.

504 108. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2. 5. 2006.584 6.613 16.320 20. 8.243 97. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo. 15. 10.12.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.617 11. 13.638 229 6.513 10. godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2.2005. 12.4 miliona KM.712 38 15.487 109 13 151 50 2. 11. 9.323 100 272 B.325 17.789 6. 5.169 33 1.789 31.164 266 1. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». Tabela 5. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. «Kakanj».7. 80.178 23. uglavnom u opremu.940 594 6.2. 6.2006.863 70 127 UKUPNO 6.33.979 95.203 829 9.34. 14.529 83 7. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 96.102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3. dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH .644 1.777 18.136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.157 318 1. 3. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1. i 2006.062 100 8. 4.815 58 4. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A.2.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. 7.611 100 6.12.673 15.174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 . «Kakanj».458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005.673 79.

Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.24. Plasman uglja u 2005. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5. godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5.1. Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf .izvoz 2005.35.5. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica».25.2.3. Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5.Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990. Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj.3. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 . Tabela 5. Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. 246 121 49 125 2006.2. i 2006. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .

174 3. Potraživanja 2.817 7.873 39.37.873 8.2.533 2.367 101 102.26.646 300 71 39.2006.961 21.210 10 89 48. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. Struktura sredstava u 2005.zemljište .224 41. Ulaganja 2.307 1.4.673 6. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.2005.Stalna sredstva 2.951 20. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima. Tabela 5. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 .36.252 7.948 7.3. 31.376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.542 8.575 22.oprema .961 2.804 1.472 50. Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima.313 0 34.3. Zalihe 2.12. Gotovina Ukupno Aktiva 31.1.394 4.157 3.835 8.2005.741 0 31.591 0 41.833 34.888 2.2.12. 41.2006. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.309 0 103.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.122 % 82 18 8 9 1 0 100 31. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31. i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .941 1. Tekuća sredstva 2.703 2.Modul 8 – Rudnici uglja 5.gra evine .12.12.2. i 2006.

38. 4.3. Tabela 5.2005. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.950 4. Tabela 5.39.12. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima.: Struktura izvora sredstava u 2005.3. Dr. 3.122 % 66 34 12 22 100 31.2006. 31.371 10. 9. 6. Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Dugoročne obaveze 2. 2.Vlastiti capital 2.12. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH. Zaposlenost.371 4. Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31. 5. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006. Obaveze 2.2006.12. godine).640 8.579 48.2. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5.731 39. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika. i 2006.1. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31. 25. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1.426 14.27. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. 7. i 2006. 8.12.751 13.2. 33. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 .2005.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.

4.2. i 2006.3. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005.28.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.40.29. Tabela 5. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.godinu 5. Ostvareni rashodi u 2005.

005 0. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.008 983 4. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 .24 6.30.5.222 4.53 104 4.41.407 1.80 91 0.sirovine.316 2. 2006.649 13.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.86 43.12 -9. i 2006.24 68 6.93 43. Obaveze rudnika krajem 2005.03 4.3.25 -0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5. 2006.godina 4.35 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.31 92 3. i 2006. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5. sirovine.00 2006.52 104 0.008 Rudnik «Tušnica» 2005. Index 47.07 77 75 69.875 334 107 1.28 4.12 60.059 238 371 14.88 91 47.225 3.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100.89 81 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005.06 0.godina 3.64 - 5.2.34 4.066 2.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100.08 4. Index 78.

2. Bilans stanja preduzeća sa 31. Potraživanja 3.530 9.2006.646 300 71 39.12.810 2.12.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31. Finansijska sredstva C. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31.44.3.640 8.703 2.200 6.2.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5.751 13. Kapital B.2005. Dugoročne obaveze 2.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.579 48. Stalna sredstva 1. i 31.948 117 31.2005. i 31.12.2006. 1. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.559 3 6.12. 13. Obaveze 1. Tekuća sredstva 1. štete. Upisani a neuplaćeni capital B. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41. Nematerijalna sredstva 2.770 1. i 31.950 4.210 10 89 48. Pregled obaveze na dan 31. zdravstvo. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.186 6.12.2006.43.2005.371 4.622 8.673 111 41.2005 31.2005. 1.122 PASIVA A. Zalihe 2. Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja.12. 11.122 5.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100.42.565 1.2005.319 66 34 12 22 100 33.426 14. 5.283 11. Materijalna sredstva 3.2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.906 1.394 4.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 . Bilans uspjeha sa 31. 3.731 39. Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4. 4.12.12.056 249 0 4.6.828 3 7.12.490 0 1. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.12.174 3. 1. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br.531 1.157 3.12. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.371 10. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25.668 297 31.2006. 6.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.12.

% Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. 4. 9.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005.45. i 2006 GODINI Opis 2005. 11. 5.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5. TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10. 6. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.189 468 0 958 0 332 158 - 12.2. 10. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» . godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. 8. % 2006.076 0 1. 15. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.3.809 0 721 0 1. 3. Investicije Tabela 5.jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo. i 2006. 14. i 2006. 7. 12. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 .7.2.207 0 1. 13.

054 95 59 2006.1. 1.3. »RITE Ugljevik« 5. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986. Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu.523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5. Tabela 5. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani.31. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . godine. 1.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz.6 miliona KM (2006.3.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.571 1.113 1. Manje količine (cca 3. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1.26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.3.5% u periodu 2000-2006.46.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine.1.izvoz 2005. U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1.

2.063 21.432 4.033 13.626 261. Struktura stalnih sredstava u 2005. Potraživanja 2.598 19.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .32.Stalna sredstva 2.oprema .2006.583 59 4.380 52 19.262 19.12.2005. 398.182 39 596.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006.1.2005.212 1.127 0 4. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838. godini.12.zemljište .473 19.799 24.236 453. Struktura sredstava u 2005. godini je cca 61% i to opreme 59.340 218.432 11.2.507 541 517 432.473 218.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 .564 51 1.862 % 95 5 5 0 0 0 100 31.528 11.1. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860.3.47.603 136. godini 5.374 537 (u 000 KM) 31.340 19.603 133.001 429.7 miliona KM. Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%. 429.48. i 2006. Zalihe 2.5% a objekata 39%.12. Gotovina 2.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.gra evine . Tabela 5. Tekuća sredstva 2.456 398. Tabela 5. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006.962 610. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1.12. Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17.253 241.441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1. Ostalo Ukupno aktiva: 31.2006.4.127 4. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31.843 33.

godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu. Struktura izvora sredstava u 2005.34. Tabela 5.799 50 843.49. godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006. i 2006. godini učestvuje sa čak 97%. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna.303 398.33. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 .843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.375 429. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864.

3.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5.2 100. % 5.1. Obaveze 2.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5.873 9.2 1.7 0. 397. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. 31.1.8 1.12.613 44.2 58.2. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.862 % 88 12 6 4 2 100 31.3.6 15.626 453.955 432. 4.6 0.7 14. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1. godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika.2005.876 55.635 (2006.12. 387.2006. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5.254 17.106 13.Vlastiti kapital 2.12. Tekuće obaveze 2.9 13.3.) odnosno 1.9 57.9 4. Dr.35. 6. 9. otkrivka. 2. 7.8 0.2005.631 (2005. 8.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5.50.6 14.) radnika. Zaposlenost.Naziv izvora 1. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.000 14.12. 3.986 25.828 20.2 4. 5. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 . Dugoročne obaveze 2.3 0. priprema i prateće održavanje) 2006.4 100.2006. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1.

6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5. problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.516 8. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal. godine što tako e pogoršava ovaj problem.) odnosno 2. Pored toga.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.451 47.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%. 1% 42.3. 5% 2. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1.549 3.245 13.766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 . Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005.51.219 13.).620 15. 57% 9.222 33 44. 4.Modul 8 – Rudnici uglja 118. 4. 0% 7. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 5.) odnosno 46% (2006.455 t/zaposlenom (2005. sirovine.36.4. 16% 108.343 13.088 8.302 5.156 3.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006.070 t/zaposlenom (2006. 1% 36. 14% 437.1. U »RITE Ugljevik« je 2006.

00 0.00 0.01 0.568 894 233 31.01 0.00 0. Ostali stalni rashodi 12. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 .00 0.00 0.00 0.400 53.709 5. Porezi i doprinosi 11.690 t Ukupno KM/t % 13.082 t Ukupno KM/t % 13. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1.67 pf/KWh (2006. ELEMENTI 1. Investiciono i tekuće održavanje 8.594 336 3.108 6.620 4.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br. Troškovi rada 9. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005.01 0. Ulje i mazivo 4. Negativne kursne razlike 10.sirovine.00 0.30 (2005. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.627 12.01 0.) odnosno 7. Nafta 3.112.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5.343 4.067 50.056 899 323 34.01 0.00 0.01 0. Amortizacija 7. Ostvarena proizvodnja uglja 1.00 0.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal.01 0.). Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.278 12.01 0. i 2006.03 0.695 12.380 0.702 8.833 0.00 0. Pripadajući dio troškova RZ 13. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10.00 0.02 0. Ostali promjenjljivi troškovi 5.00 0.571. Stalni troškovi 6.37.01 0. Pomjenljivi troškovi 2.071 8.831 1 191 8.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.52.413 14.

Istina.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: . 5. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća.9 miliona KM. Nematerijalna sredstva 2. Upisani a neuplaćeni capital B. . 2005.6.106 13. godine 3.12.1. Stalna sredstva 1.95 KM/GJ (2005.799 429.97 KM/t (2005.986 25.3.370 473 33.5. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.3.2006.212 1.254 17.12.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3. Finansijska sredstva C.000 14. godine) cca 3.54.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31.1. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB. 2006.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A.063 21. Tekuće obaveze 3.839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009. i 2006. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015.36 KM/t (2006.598 19. Obaveze 1.) i 32. Dugoročne obaveze 2.613 44. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. godini u odnosu na prethodnu godinu. 2004.236 453.). pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1.955 432.626 453.222 2.843 398. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006. Tabela 5. gotovina 4.12.876 55.441 387. Kapital B. Zalihe 2.862 397. Obaveze rudnika krajem 2005. godina.) u (000)KM Stanje 31.564 51 1. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.507 541 517 432. 398.219 4. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 .828 20. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl.53.) i 3.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47.). Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5.873 9.104 15.262 537 24. 5. Tekuća sredstva 1.033 13. godina.23 KM/GJ (2006. AKTIVA 429. Materijalna sredstva 3.

55. Tabela 5.851 93.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2.945 2. godina % 2006. 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4. 14. 81. 3. 12. Tabela 5.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4.682 1. 7. Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1.2005. 10. rekultivacija.7. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 13.56.126 143 132 80. 15.2006. 93.981 1. 6.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 .056 180 11. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.5 miliona KM. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina.530 100 B. projektovanje i sl.3.155 31.12. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta.12.383 1.449 2.019 2. 5. 5.208 14.750 373 1.498 774 1. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3.1.860 92. 8. 9.096 269 967 91. 11.

Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a.044 2. Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%.2. godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.980 1.2. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.1.027 99 17 2006.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. godini 5. »RITE Gacko« 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006. 2.3.izvoz 2005.3. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 .39. Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo.3.2.57. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo.d. 1.2. Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz. i 2006. Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005.38.

392.2005.135 0 735 419.802 43. Ulaganja 2.719 132.4. godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema.722 21. Gotovina Ukupno aktiva: 31.12.232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .58.733 18.306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5.110 523 377. Struktura sredstava u 2005.2006.Tabela 5. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391.504 18.2.232 27.2005.gra evine .2006.Stalna sredstva 2.870 0 212 421.965 % 93 7 4 2 0 1 100 31.907 574 392.821 10.570 17.265 20.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. i 2006 godini za »RITE Gacko« 31.1. 377.59.oprema . Struktura stalnih sredstava u 2005. Potraživanja 2.206 218.12.072 212.40.12. Zalihe 2. i 2006.3.422 24.582 134. 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Tekuća sredstva 2.zemljište . Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 .12.863 8.

Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 .2006.965 % 86 14 6 8 100 31.2. i 2006. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao.389 26. Dugoročne obaveze 2.41.3. godini u odnosu na 2005.423 31. 362. 661 415 129 244 83 1.60. Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005.2.1. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31. godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5.Vlastiti kapital 2.576 57.2006.574 28.61.62. 547 428 128 237 83 1. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«.2005.Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.931 419.12. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006.458 30.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika.2005.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.12.12.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5. 368.140 421. Zaposlenost. Obaveze 2.3. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31.714 24. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1. plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006.592 52.12. Tabela 5.

4 23. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006.18 5.2 3.56 0. % 3. 11.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1. Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1.35 8.47 26.80 20. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.2005. Dr. 18. 17.12.42. 31. 14.04 27. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005.24 32.98 2.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006.07 100 Broj 31.75 26.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.78 0.39 0.Redni broj 10. 12. 16.12.15 0.43. 13. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 . 15.2006.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.423 % 4.77 5.55 8.

i 2006. i 2006.4.3.010 15 201 Amortizacija 9.Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2.614 18 13.61 KM/t (2005. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: .63.ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3. sirovine.995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28. godine iznosili cca 92.8 miliona KM. % 2006.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58.) i 3. Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.34 KM/GJ (2006.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3.501 100 54. .991 7 8.47 KM/GJ (2005. 5. 6 2.010 5 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 .2.738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini.44 KM/t (2006.286 16 11. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006. godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005. % Index Utrošeni materijal. Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.sirovine.).) i 27.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10.792 48 16.). Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.766 5 73 3.44.

458 30.12.2.576 57. Materijalna sredstva 3.12.3. 2005. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.265 574 27. 2006.2005. Dugoročne obaveze 2.5. 1.12. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br.421 21. 584 4. Kapital B. 5.965 362. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392. Tabela 5.135 735 0 419.036 1. i 2006. Obaveze 1. i 31.870 212 0 421.592 52.2005.422 24.722 523 43.279 34.232 393 391. Zalihe 2.3. 4. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća. Tabela 5. štete.504 18.6. Tekuća sredstva 1.12. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. 6.733 18. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. Upisani a neuplaćeni capital B. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«. 2.846 12.802 557 376.65.306 368. Finansijska sredstva C. Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.2006.574 28.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću.863 8. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005.931 419.389 26.714 24.12.2. i 2006.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.920 21. 477 2.208 38. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu.66.216 1. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4. Stalna sredstva 1. Potraživanja 3. Obaveze rudnika krajem 2005. Nematerijalna sredstva 2.2006.64. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 .754 6.140 421.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31.5.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377. Obaveze na dan 31. Tabela 5.12. 3. AKTIVA A. zdravstvo.

Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1.822 794 95.382 90.67.487 100 4.464 54. 4.421 100 29 B. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15. 8.861 7.170 197 92. 98. 6. 7. god % 2006.12. 5.878 4. 11.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1.2006. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.675 26. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.759 35.12.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15. 13.2005.487 4.3. 12.702 337 95. 14. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća.220 645 3. 5.685 702 94.297 428 2. 9. 97.240 167 174 59 89 2.340 52 2.320 2.2. 3.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 .801 20. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. 15. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15.908 80.7. Tabela 5. 10.806 1.877 40.487 100 4.422 59.816 34.692 22.109 31.

781 2006.5.3.1.852 41 306.3.3.164 3. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH.016 213.3. 213. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 . Rudnik »Stanari« 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.957 29 152. Tabela 5.45. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .069 4. 520. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006. godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje.izvoz 2005.68.026 60.46.

114 12 62.70.138 4.47. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.4.009 17. Zalihe 3. Gotovina Ukupno aktiva: 31.gra evine .271 1.757 10 1.69.oprema . 3. Potraživanja 3.068 23.2.827 2.164 1. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 .954 31.808 6.539 24. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.808 1.zemljište .759 56 51.470 54.300 2. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5.885 1. 26.2006.668 23.2006.160 18.683 4. Struktura stalnih sredstava u 2005.12. Ulaganja 3.817 63 1. Upisani a neuplaćeni kapital 2. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina.3.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.12.2005. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31.Modul 8 – Rudnici uglja 5.833 55.333 2. i 2006.830 35 644 30.Stalna sredstva 3.023 1. Tekuća sredstva 3.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .3.640 14 60.12.498 60 1.456 1% 26.2005.521 46. Tabela 5.137 22. Struktura sredstava u 2005.12.2.807 1.138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.1.492 1.3.542 2.213 317 317 5. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1.917 1.

55 0. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.3.00 100.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31.980 100 98 5.12. 2.673 5 100 2.2006. 4. Tabela 5.955 95 29.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.71. 8.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 .38 0. 31. Dr. 3.39 20.60 41.681 5 1.12. Tabela 5. 31.80 7.33 20.681 5 1. 7.1.25 4.00 0.66 6.25 0 100. i 2006. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat.2006.12.72. 6. Tekuće obaveze 1.Vlastiti kapital 29. 9. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1.55 0.3.2005. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2.2. % % Index 1.26 1. Obaveze 1.2005. Zaposlenost. % 19. godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31.12.3. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25.48. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele. Struktura izvora sredstava u 2005. 5.29 1.636 100 30.673 5 100 Ukupno pasiva 31.93 4.50 4.26 0.307 95 98 2.

Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5.50.49.3. Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu.godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006.3. 5.4.

godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.3 -0.923 4.689 % (u 000 KM) Index 9 1.3 3. i 2006.830 0 2.018 1. 107 2. sirovine.37 -7.51.710 3.110 0 49 0 18. 36.Tabela 5.7 -0.766 3. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005.767 1.17 3. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.396 2.6 3.74.7 Rudnik »Stanari« 2006.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006. 36. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.10 37.027 0 10.40 -1. 1.73.sirovine.20 43.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 . Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal.6 4.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.131 5.

673 0 1. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5.681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5.2006. Nematerijalna sredstva 2.77.12.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A.830 644 35 30.220 1. 5.3. Kapital B.3. % Index 159 579 0 0 912 1. (u 000 KM) Dug sa 31. 1. Materijalna sredstva 3. zdravstvo. 2. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi. Stalna sredstva 1.640 24.955 1. % 2005. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.885 15 1. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.470 5 22.636 0 100 95 5 0 5 100 31. štete. 2006. godine Prema raspoloživim podacima za 2005. Obaveze rudnika krajem 2005.2006.307 1.138 1. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A.12. Obaveze na dan 31.673 30.636 29.807 1. Upisani a neuplaćeni capital B.683 75 1. Finansijska sredstva C.498 0 4. i 2006.333 2.12.75. 3. godine u Rudniku »Stanari« Red br.76.681 31. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. Tekuća sredstva 1. 26.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 .2005. gotovina 4.12. 111 350 0 0 1. AKTIVA 3. Obaveze 1. i 31. 6. i 2006. Tabela 5. Dugorčne obaveze 2.2005.12. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.757 5 6 1.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.5.681 0 1.12.980 29.068 10 23. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. 4.213 70 0 0 4.954 10 31.164 4 1. Zalihe 2.

494 100 3. godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9.082 18.935 34 3.806 18.082 -276 17. godini iznosila: (u 000 KM) A. 3.12. Investicije Tabela 5.453 57 95 UKUPNO 2. 18.2005.075 17 2. 10.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1.2006. 9.924 1.269 31.010 100 2. 8.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16.3.12.318 24 20 2. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.78.849 9.Redni broj 1. 15.919 381 549 8. Opis 2005. 5.000 39 1. 7.313 100 23 B.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 . 14. 4. 5.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1. 12. 6.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006.3.504 5. 8.211 3. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.7.535 76 1. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.300 7.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14. 13. 11.

36 -38.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.6 4. i 2006.49 77.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.67 4.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.85 4.77 4.88 60.85 70.85 3.53 -2.34 6.53 4.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela.14 0.79.99 -11. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38.80.41 4.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5.6 4.66 69.08 -9.12 -0.54 6.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.15 -65.18 5.93 46.7 0.46 -6.42 -2. Ovakva cijena.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25.36 -2. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18.90 -4.84 3.32 4.3 77 47. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42.1 4. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.94 57.01 0.08. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.4.00 105.16 4.79.92 3.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.14 -0.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.52 72.31 106.5 0. i 5.51 -0.05 -39.65 -36 0.35 6.25 118.89 3.27 62.25 0.10 53.42 66 47.07 3. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t.02 4.33 -1.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.1 0.07 -0.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane.20 56.01 -0. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu.05 42 43.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .93 78.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6.64 67.5.53 5.70 78 43.69 8. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.16 3. 5.12 Cijena koštanja (KM/t) 57.46 4. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.52 47.80 69.54 116.47 -2.18 4.99 4.80) : Tabela.27 -40.79 3.52 6.4. bez obzira na to što se smatrala privremenom.2006.19 1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4.82 3.33 2.18 61.52 4.04 65.06 54. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.7 4.45 57.93 0.88 -11 0.19 67.69 3.11 6.

19 Banovići 1. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza .46 0.12 -50 -40.52.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.53.99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.25 ur evik 0.05 -39.24 3.33 2. godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.08 -6. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.07 Tušnica Tušnica -9.47 -2.15 -11 0.36 kakanj ur evik zenica Bila -38.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.88 -65.65 -36 Slika 5.

14 2.01 Tušnica 0.51 Banovići ur evik -0.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0.9 -1. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.07 kakanj zenica Bila -0.7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1. godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije.33 -4.25 -2.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0.5 -0.65 0.42 Slika 5.55.93 0.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 . Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006. str.36 Slika 5.54.1 Gračanica Breza 0.14 0.53 -0.12 -2. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«.

68 1.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.76 58.415. Te cijene su u 2005.21 16.99 3.51 8. naknade % Amortizacija % Slika 5.59 6.76 3.618 2000.kalo.rastur.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2. 2002.r astur.61 9.68 5.684.37 5.36 Troškovi plata % 7.00 0.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.kalo.893 222.82.85 6.God.74 14. lom i analiza % 55.28 Ostali troškovi % 7.91 Materijal za održav.00 50. 2005.935.-2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.00 60.47 2.71 1.38 6.11 1.00 Učešće u % 40.00 10.606 240.92 6.268 231.82. i 5.95 3. 2.27 7.83.40 1.29 1.50 2.5.63 1.97 11. naknade % 1.00 30.86 70.46 11.89 1.884 194. godina) 5.83 2. 2001.44 1.13 13.01 1.18 7. % Vodopr. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .11 62.92 7.63 2.2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu. i 2006.681.72 1.4.17 1.91 Amortizacija % 16.64 7.120 157.34 1.58 1.24 1.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.75 1.09 3.52 2.05 2. 2003.69 1.826. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000.01 Usluge održavanja % 0.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.94 2.00 20. 2004. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja.21 14. Troškovi uglja.83 1.63 59.03 Prevoz uglja % 6.20 Cijena koštanja (KM/t) 47. 2006.41 Vodopr.448 194.36 1. Ukupni troškovi i rashodi KM 156.659.96 63.13 60. godini iznosile (tabela 5.) : Tabela.46 63.68 8.97 28.95 5.47 4.56.61 43.421.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela.57.10 Cijena koštanja (KM/t) 32.23 3.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1.83.36 27. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.3 Gacko -10 -7.7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 . godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.34 3.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.58.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.44 37.5.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.

60.5 1 0.5 0 Ugljevik -0. godinu 4 3.5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 3 Cijena (KM/GJ) 2.7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 Stanari Razlika Gacko -0.5 2 1.59. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 . Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.

.

To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH. Sumarno posmatrano. Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu. Naime. Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije.struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. .nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa.1. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti. Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. opet treba preispitivati. itd. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja. me utim. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: . a naročito u F BiH. . u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru. naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. me utim. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH .planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje.rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano. GODINE 6. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. Ugalj će. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem. Ono što je me utim. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu. kao što je već navedeno. Sigurno je. . igrati važnu ulogu u tome. zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje.6. . PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. . to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu.

neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove.37 mil.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. tona ili svega 49.-2020.8 4621. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima.4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 . zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990. dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja. tona uglja. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. Da bi se sve ovo ostvarilo. godine samo 9. Tabela 6. a 2005. Osim toga.1 Procijenjena proizvodnja.75 %. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija.113 mil. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. godine inosila 18. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena.1. a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje. U tabeli 6. kvaliteta uglja. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora.

Raniji veliki projekti razvoja. niskog korištenja kapaciteta itd. je naravno. proizvodnja. utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu. godine. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. godine. potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije). Neophodno. Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora. U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: . Navedeni pokazatelji. U tabeli 6.proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi.2. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005. godini samo 43. godine.6. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 . Iz tabele 6. vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima. viška zaposlenih. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa. . Osim toga. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada. S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje.32% od ostvarene proizvodnje u 1990. .3 prikazana je procjena proizvodnje.2. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. Pokazalo se tako e. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti. godini.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020.

zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. kvaliteta uglja.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218.2 Procjena proizvodnje. Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 .8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.-2020.

88 5.68 44 33.32 1.4 15.43 4.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.77 23.9 0 4.03 0 10.4 15.29 8.29 8.03 0 0 0 155574519.88 5.96 64.4 15.96 64.4 15.74 0.32 1.74 0.9 0 0 0 17081832 27.74 0.8 33.88 5.19 1.8 9.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.67 2.29 8.63 1.8 9.68 35 33.69 4.8 33.88 5.8 9.2 0 40033130 27.19 1.67 2.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.68 28.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.8 9.69 4.9 0 0 0 19506380 27.68 28.77 23.67 2.96 64.19 1.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .43 4.96 64.18 3.29 8.Tabela 6.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.18 3.77 23.2 0 31620390 27.69 4.03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.19 1.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.18 3.3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.74 0.67 2.18 3.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.32 1.63 1.32 1.77 23.03 0 10.69 4.43 4.63 1.63 1.43 4.9 0 4.

2. 479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 . 1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi . 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3.3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.1. godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

10. 11. 1. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4. 2.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. 9. godine (000 KM) R/br.4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 8. 7.-2020. 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 . 3. 5. godine Tablica 6..

6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.61 6.Modul 8 – Rudnici uglja .82 3.60 4.10 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.62 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 .6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44.-2020. 4. godine Tablica 6.32 45. 2.-2020. 1. 3.82 61.09 57.33 4.43 4.76 40.27 Slika 6. godine R/br.59 48.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.18 5.99 2015 42.65 2020 36. godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.

1. 1.Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.2.1. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 . 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3.6.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.

11. 4.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. 1. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 . 6. godine(000 KM) R/br. 8.2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. 7. 2.8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. 9.8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina . 10.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . godine Tablica 6.

-2020.35 45. 4.39 5. godine R/br.87 2015 41. 1. 2. 3.85 40.31 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38.27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.56 3.76 4.44 4.37 4.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020.77 2020 36.Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 .61 4.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.28 4.41 44.04 2010 41. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.36 46.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.

1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 .-2020.Modul 8 – Rudnici uglja 6.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik “Šikulje” . 2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.2. 1.Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.2. 713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

godine Tablica 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5. 7. 9. godine(000 KM) R/br. 11.12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 10. 4.11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. 8.. 1.2020. 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 . 6. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.

-2020.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.98 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 .96 3.24 2010 31.42 3.43 36. 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.59 28.54 2020 23.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 3.43 36. godine R/br.40 45.54 2015 31. 1.Modul 8 – Rudnici uglja .77 3. godine Tablica 6.90 2. 4.96 2.42 3. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.53 4.

10. 1. 3. 9.-2008.2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4. godina . 6. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. Rudnik “Bukinje” . 8. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine(000 KM) R/br. godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. 11.6. godine Tablica 6. 2.3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 .13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br. 5. 7. 4.14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3.1.

61 19.-2008.72 Slika 6.2010. 3. godina .15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 2. 1.54 167.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godine R/br.18 242. godine Tablica 6.22 13. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 .32 13. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240.82 19.36 2010 165.17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.

420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.2.-2008. 4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 1. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 . Rudnik “Mramor” .4.-2020.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem. 6. 11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3.1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005.

6. 8. 3. 7.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.2020. 9.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11. godine(000 KM) R/br. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 . 4. 5.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine Tablica 6. 10. 2.Modul 8 – Rudnici uglja . 1.

93 4.63 3.63 3. 3.77 57.93 4.81 4.90 48.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.90 48.2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 .46 4.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6. godine Tablica 6. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.63 3.01 2020 47. 1.2020. godine R/br.89 2010 47.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.01 2015 47. 2. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6. 4.93 4.18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.90 48.-Procjena cijene koštanja uglja do 2020.

2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.2.2.-2020. 560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik “Banovići” . 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 . godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.

2. 4. 3. 10. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 .20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9..23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.2020. 6. 7. godine ( 000 KM) R/br. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 5. 8. 11. 1.

3.38 4.72 76. 2.-2020.82 4.70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja .95 2020 68.47 72.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1.02 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.68 4.85 64. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61. godine Tablica 6.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 .91 2015 72.-2020.20 3.32 4.67 75. 4.18 4.08 2010 71. godine R/br.55 4.

Rudnik “ ur evik” .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.2020. 3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.2.26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. 15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 . godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6. 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.3.6. 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.

10.Modul 8 – Rudnici uglja . Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godina .27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. 7. 11. 4.2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 9. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 .23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 8. 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 3. godine ( 000 KM) R/br. 1. 5. 2.

5 4 3. 3.-2020. godina 4.24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.15 3.22 4.54 61. godine R/br.03 53.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.Tablica 6.77 61.5 3 KM/GJ 2.91 3.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.29 2020 51. 4.84 2015 48.89 3.17 56 3.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.05 2010 57.5 1 0.20 3. 1.11 3.5 2 1.94 3. 2.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.

godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1. Rudnik uglja “Kakanj” . 448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 . Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Modul 8 – Rudnici uglja 6.25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3.4.

2.31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 1. 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 . 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.2020. 3. 4. 8. 5. godine Tablica 6. 9. 7.. godine(000 KM) R/br. 10.

Procjena cijene koštanja uglja do 2020.godine. godine R/br.22 3. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.57 3. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57.76 56.52 4.81 Slika 6. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 .32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.25 4.35 2015 40.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja .09 49.27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020. 2. 3.69 59.88 2010 49. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.24 3. 1. 4.67 3.59 3.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.89 4.12 49. godine Tablica 6.80 2020 40.

1.-2020. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 . 184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.6. 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. Rudnik uglja “Zenica” .5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.2.34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

8.Modul 8 – Rudnici uglja . Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 6. 9. 3.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.-2020. 2. godine(000 KM) R/br. 5. godine Tablica 6. 11. 1.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005. 10. 7. godina . 4. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 .Procjena cijene koštanja uglja do 2020.

22 69.22 69.45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.7 80.50 4.26 4.-2020. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 4.33 2020 67.95 2010 67.Tablica 6.50 4.50 4.-2020. 1.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 .44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.26 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5.22 69.26 4.33 2015 67. godine R/br.34 5. 3.

2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3.37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.8. 1. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.2. Rudnik uglja“Gračanica” . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 .46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 6.2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

godine Tablica 6. 8. 2. 10.38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godine(000 KM) R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . 4.2020. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.. 5. 9. 6. 7. 1.

2. 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 .86 4. 3.34 51.76 4.-2020.73 2015 43.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godine R/br.55 4.12 48. godine Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja . 1.59 2020 41.70 4.68 2010 44.24 49.90 45. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47.28 4.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020.00 3.57 4.21 4.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.

2.50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 .6. 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3. 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020.40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.9. Rudnik uglja“Tušnica” .8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47.

Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godine (000 KM) R/br. 3.41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 7. 9. 4. godina .Modul 8 – Rudnici uglja . 6. 2.2020. 10. 8. 11. godine Tablica 6. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . 1.

06 66.96 5. 4.-2020.2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.68 6.72 62.4 5.8 6.96 5.72 62. 3. 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 .68 6. 2.4 KM/GJ 6.72 2020 62. 1.69 5.2 6 5.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.6 5.03 82.06 2015 62.80 6.8 5.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.72 Slika 6.69 5. godine R/br.Tablica 6.64 2010 66.6 6.-2020. godina 6.

rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz.3. U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om». Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti. Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari». Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina.84 mil. naravno. Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020.568. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na . Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima.20 miliona tona uglja od čega će se 2. optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala.8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani.7 mil. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno. tona eksploatacionih.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH. Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo. Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW). Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P. Tako.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka. u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH. Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418. „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta. Naime. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve.K. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti.

13 3.godine 2005 Rudnik 2010 El.76 26 19.35 0 11256399 6.67 0 23997000 7.6 0 19447500 6. kvaliteta uglja.95 3.Tabela 6.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5.45 1.49 1.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.04 3.125 3.2 26 16.33 27 19.44 Procjena proizvodnje.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.5 0 175644000 Tabela 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.67 0 23997000 7.33 27 19.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.04 3. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.45 1.04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.

765 800 godine Proizvodnost 5. Rudnik uglja “Ugljevik” . godina 6. godinu su samo za tu godinu R/br.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.-2020.54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1.3.1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 .

godine (000 KM) R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 . 4. 8. 11. 3. 5. 6. godine Tabela 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020..56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.2020. 10. 2. 7. 9. 1.

66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 . godine R/br.28 44.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.-2020. 2.10 3.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.19 32.42 4.5 3 KM/GJ 2. godine Tabela 6.10 3.89 3.57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja .28 2020 38. godina 4.56 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.89 3.06 42. 3. 4. 1.5 4 3.42 4.-2020.56 4.5 2 1.66 38.19 2015 44.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 1 0.06 2010 32.47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.

2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 . 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.-2020. 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 330 450 godine Proizvodnost 5. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1.3. Rudnik uglja “Stanari” .

10.60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 7. 8. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 .2020. 6. godine (000 KM) R/br. 5. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 3.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. 1. godine Tabela 6. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . 2. 4.

50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 KM/GJ 3 2. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 .95 2020 27 2.95 28 2.-2020.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6..52 39.84 27 2. godina 5 4.74 3.5 1 0. 2.-2020. 3.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.5 2 1. 1.71 4. godine Tabela 6.05 29 3.32 2010 29 3.5 4 3.05 2015 28 2. godine R/br.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.-2020. Rudnik uglja “Gacko” . 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 547 720 godine Proizvodnost 5. godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 .Modul 8 – Rudnici uglja 6.3. 1. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.3.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3.

10.64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 8. 4.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 . 11. godine (000 KM) R/br. 9. 5.2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tabela 6. 7. 3. 2. 6.

48 28.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina 4 3.62 30.65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.94 25. 4.78 3.94 2020 25. godine R/br.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.62 3. 3. godine Tabela 6.02 2.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.5 2 1.-2020. 1.Modul 8 – Rudnici uglja . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .94 25.02 2.5 3 KM/GJ 2. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28.-2020.78 3.5 1 0.94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.48 2010 30. 2.02 2.62 3.62 2015 25.53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.02 2.

godine proizvedeno cca 9. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH.4. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005.185 radnika (od čega 13. itd. U rudnicima uglja u BiH je 2005.517 na radnike RS). zdravstvo. . Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja.6. a cca 3. godine.5 KM/GJ) i kreću se 4.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1.kontinuirani gubitci u poslovanju.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 .69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.668 otpada na radnike u FBiH a 2. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. .11KM/GJ (Rudnik «Breza»). godine 16. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava.64 milijarde KM krajem te godine.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Inače. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. . Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja.hroničan nedostatak kapitala za investicije. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. itd. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. sadašnje cijene koštanja uglja (2005. godini. Primjera radi. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. .8 miliona tona otpada na rudnike FBiH.nepovoljna struktura zaposlenosti. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. amortizacija. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». itd. itd. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005.) i obaveze prema bankama. veliki broj invalida rada.

.500. .3 3.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. Za realizaciju ovih.8 6.108.0 400.725.0 1. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH.900. FBiH RS BiH 222. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou. 2020.0 FBiH RS BiH Napomena: . 2010.0 180. .000.0 346.5 6.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015.0 763.000.704.0 Period 2015-2020.628.0 644.9 16. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.500.900 Period 2010-2015.000 405. 166.025. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6. .ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. 2015.900.8 17. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.113.213.0 10.7 9.596.K. Bugojno u F BiH.0 Ukupno 632.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.0 11.Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta.0 7. itd. 222. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6.388.000. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.895.395.524. 5.4 10. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih.000. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba. godine.900 183. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 .55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010. . U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P.000.0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.0 4.238.

00 0.33 8.00 0.56 1.58 32.71 3.00 0.10 5.67 4.63 11.92 19846500 644000 6.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.79 0.33 8.09 7.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.00 0.55 2.20 7.33 0.14 4.00 8.54 8.00 0. godini su za period 2011 .33 2.53 0.89 6.00 2.75 7.00 1.87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3. godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.68 5.00 0.Tabela 6.60 8.43 0.49 23771000 346000 2.57 3.00 1. godini su za period 2016 .25 4.95 5.11 10.50 8.83 6.89 3.29 8.Investicije u 2005.67 0.00 3.00 0.00 5.2015 godina Investicije date u 2020.2010 godina Investicije date u 2015.67 10.01 2.44 4.00 7.00 0.58 11736000 405900 6.19 4.11 6. godini su za period 2006 .00 6.00 6.00 4.00 0.67 5.67 5.00 0.86 9.60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.00 0.00 8.40 5.00 0.00 8.35 9.20 6.71 0.26 7.91 Napomena: .

Do 2020. Me utim. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1.Modul 8 – Rudnici uglja 6. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020. Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. godine porasla čak za 3. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. godine bio 2. koji preko uvoznih i licencnih tehnologija. pa je potrošnja finalne energije u 2020. potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020.8 puta u referentnom scenariju. je nešto viša nego u referentnom scenariju.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta. Potrošnja ugljena u industriji raste. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje.6 puta u nižem scenariju.7% niža nego u referentnom scenariju. Me utim.5 puta veći nego u 2005. Potrošnja motornih goriva brzo raste. koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka. za faktor 1. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. odnosno 2.63. a u kućanstvima se smanjuje. U odnosu na referentni scenarij S2. predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu. godini za 10. a ukupno u svim scenarijima lagano raste. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%. a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. Potrošnja ugljena U tabeli 6. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju. godini. pretpostavljen je isti rast BDP. U nižem scenariju S1. za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem. godine. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija. koji bi do 2020. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. i za zemlje u regiji.5.

Tablica 6.57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 .Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 .58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:.59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .Tablica6.Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.

62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 .61 i 6. 6.Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji.60. domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6.

S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .Tabela 6.60.

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .

Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .62 S1.Tabela6.

Modul 8 – Rudnici uglja 7. FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .

i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. kao segment ukupne ekonomske politike. Me utim. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja. Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. po našem mišljenju. izme u ostalog. pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. Došlo se. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 . bez obzira na to. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. istraživanje. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena. sve više socijalizira i politizira. savremeniji. marginalni pristup. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. nije značajni predmet me unarodne razmjene. Pošto ugalj. Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. -Globalno posmatrano. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća. što će se ogledati u slijedećem: . naime.Neuskla enost ponude i tražnje uglja. me utim. No. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. Ona se. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. ukoliko cijana. naime. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. U suprotnom. To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje.

Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH. Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju. me utim.Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. 2000. Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina. pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0. 1997. uz porast od 0. . po pravilu. projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija. Ministarstvo energije.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata. postoje i neki drugi uzroci. Sarajevo. Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu. Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba. avgust 1999. godine. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj.4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene. Španija. ovisno o regionu potrošnje. To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane. dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak. za šta. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija. u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: . «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta. 6 Svjetska banka.u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. USAID. uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 . u nekim evropskim zemljama (Njemačka.. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja. itd.7% godišnje iza 2000. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja.stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i .6 Komparacije radi. S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0.7% godišnje. nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). tj. 5 Marston and Marston. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati.

Po njima. Nakon toga bi.79. po njima. vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. 7 Svjetska banka. ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta.8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije». konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh. po njima. potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost.). Eksperti «Bechtel Consulting-a». 8 National Economic Research Associates. kako smatraju pomenuti eksperti. ovakav pristup u potpunosti opravdan. naime. dakle. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. boljim menadžmentom. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. London. Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . Eksperti iz Velike Britanije.45 KM/GJ. baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH. Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. 2000.). selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine. Svi američki eksperti. a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja. Oni. 1997. Pri izradi ove studije trebalo bi. a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti. str. (prevod). direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora. smatraju da bi u kraćem roku. ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja. treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH.. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije.Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21. U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr). procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji. mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl. koju. imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH.

te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva.). Kroz nju se. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima. prelamaju dinamika. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 .Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. odnosno projektovanim tržišnim performansama. Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta. moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. prije svega. a imajući u vidu . brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti.). Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja. dakle. Po našem mišljenju. manja redukcija radne snage itd.

8. GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030. GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 .

Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006. godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«. Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida.8%). Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima.2005. Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina. 11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera». 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007. 15.Modul 8 – Rudnici uglja 8.5%. 12 «Power Engineering International». Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje. Primjera radi.11. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije. naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana. znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla. Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4. u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa.2006.08. February 2007. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. BBC Russian com. u Francuskoj je 2006.10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim. Osim ugljarstva. » «Le Monde». 28. odnosno. Ruski autori11 npr.1. »povratak autsajdera«. 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 . unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi.

67 33.37 35.17 5.56 81.60 5.62 35.5% 0.7% 5.18 234.21 21. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.85 1.74 85.30 473.41 62.21 12.08 0 5.44 174.4% 37.25 263.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .37 10.44 7.27 1204.36 81.2% 0.85 26.62 0.38 2006 69.40 9.37 8.87 2.57 77.68 14.03 1.67 102.34 9.50 83.77 4.91 3.1% 1.29 14.59 5.52 3.74 72.86 1158.92 68.01 7.56 41.05 46.13 62.82 30.73 2156.80 3.05 28.53 6.47 81.1% 0.75 1150.24 12.42 15.55 12.48 4.85 55.5% 1.86 1458.89 0.67 3.50 1073.66 93.74 68.06 338.80 30.05 3.36 2.77 390.50 1215.57 17.79 4.54 4.99 65.41 270.36 72.61 80.80 5.46 23. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.03 70.63 8.96 1.47 248.39 1.93 78.4% 1.37 7.73 2862.33 8.65 1.12 1.89 65.61 14.60 85.76 178.12 252.1% 0.29 5.11 80.89 1112.1% 0.78 3.83 3.33 9.11 1094.75 1333.73 76.35 377.31 66.39 1.36 5.65 51.38 455.25 32.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.70 2.04 298.77 3258.55 1296.76 18.99 34.05 36.27 178.89 2280.74 0 222.50 10.65 179.91 1.1% 0.81 2003 68.2% 1.00 0 4.76 250.32 36.11 1271.18 186.53 227.25 33.66 5129.55 36.99 2.00 35.02 1.40 30.85 414.63 267.88 2.66 1161.17 180.36 1063.42 12.2% 0.20 145.52 22.1% 0.50 497.45 1.03 30.2% 0.05 3.58 1071.37 4.58 2620.12 23.60 8.17 171.31 3.86 31.0% 0.25 29.86 2004 72.05 84.87 127.03 6489.28 1179.0% 1.79 33.69 285.12 55.53 273.1.78 NA NA NA NA 6.64 20.50 3.5% 4.7% 0.02 84.44 1545.06 3.15 284.94 264. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.71 3.75 2002 73.10 1314.69 27.12 38.92 3.45 71.55 425.53 70.0% 0.86 1131.10 75.30 33.20 68.17 167.76 64.34 57.61 24.3% 20.13 15.26 35.25 314.03 11.97 106.13 276.37 12.09 69.01 2430.51 1127.56 1.63 340.74 2005 72.4% 0.23 1837.82 1275.57 4.19 401.67 1295.25 0 6.59 180.35 9.23 47.13 85.83 5268.51 28.26 1409.79 53.27 4.57 19.28 276.99 34.48 8.89 0 229.29 320.49 7.47 10.75 1.75 68.70 70.81 5.11 21.83 2000 76.19 28.93 4.22 3.69 1217.02 2196.73 1308.80 232.89 26.78 0 5.61 12.14 1.0% 227.84 63.86 2.92 58.61 32.52 10.89 0 5.61 11.82 226.40 42.77 5.16 71.41 6.34 87.43 370.91 3608.45 295.10 3.13 NA NA 4.3% 2.65 31.92 29.51 68.34 245.06 33.39 95.61 419.11 7.47 3.27 9.82 1521.87 3.15 0.10 1195.67 43.73 388.19 0.13 255.71 8.1% 0.27 2505.58 0.1% 17.59 25.60 376.11 0.85 3.66 21. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.11 73.36 6.52 0.79 69.25 3.92 10.45 67.90 16.04 0.47 Učešće u 2005.11 70.92 229.40 5.05 70.74 77.99 257.75 10.0% 0.13 234.63 1.5% 0.0% 0.94 269.16 73.90 59.79 4.34 5656.41 32.2% 1. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.03 4949.904 0.06 81.46 29.5% 18.55 95.06 114.99 273.22 6096.1% 0.0% 3.20 76.4% 1.52 5242.8.96 27.12 65.1% 55.47 362.53 22.44 1243.09 28.18 1.22 0.22 68.15 0.9% 0.97 53.11 4.41 29.96 59.4% 7.17 269.2% 0. 1.07 2406.84 77.00 6.96 222.3% 1.04 8.19 5. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.02 19.25 3.6% 0.5% 2.36 2001 77.51 67.66 4.02 3.0% 4.68 5.85 32.61 1162.52 6.3% 272.1% 43.

968 Btu Izvor: EIA.0 7.1 7. September 7. Tabela 8.9 183.0 0.7 2.9 5.8 2.6 55.7 0.9 2.1 6.5 11.8 0.1 82.6 116.5 5.7% 1.0% 3.0 22.4 30.1 40.9% -1.7 1. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine. godini dati su preliminarni podaci.2 4.2 4.9 51.9 0.9 136.4 8. str. SAD.1 6.9 13.3 0.9 * 5. Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006).9 2.4 64.5 5.5 1.6 9.4 8. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.0 0.3 4.7 13.9 2.2.5% 2.7 0.0 0.8 143.3 37.2 2.9 4.1 120. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.4 2.8 9.9 70.1 47.4 25.2% 1.4 0.7 94.2 13.4 83.1 7.6 11.3 * 8. Izvor: Energy Information Administration.7% 0.4 13.0 7.1 167. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .9% 3.0 0.1 0.1 0.3 29.0 * 8.4 12.0 28.7% 1.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24.1 2.1 4.2 5.6 56.1 0.1 3.1 -0.6 44.2 0.3 11.2 24.9 4.0 0.7 93.4 91.1 11.2 kg ** U 2005 i 2006.9% 55.4 0.1 8.5 0.0 105.4 12.5 0.6 10.6 1.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.4% 0.3% 2.6 12.0 0.7 131.1 1.2 43.0 10.9 8.3 1.3% 1.5 8. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. 2007 (adaptirano).2% * manje od 0.7 152.0 0.6 12.8 113.3% 3.3% 7.8 4.2% 5.8 1.3 10.7 10.4% 72.9 0.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0.0 9.2 46.6 27.2 0.6 * 8. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2.3 0.1 * 7.7 2.3 * 7. 2007.2%.5 10.1 7.9% 8.7 11.6% 2.2 3.7 199.252 kcal ili 1 kcal = 3.0 10.4 26.5 33.6% 1.4 33.0 9.7 0.4 7.Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907.6 105.International Energy Outlook.3 8.7 74.1 7.4% 3.5 3.0% 2.1 4.

Meksiku. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34.1% 0. godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu.6% ♦ 0.4% 3. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006. godine. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja. International Energy Outlook 2007.7% 0.2% 0. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005.7% 0.1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002.1% 0.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA. Južnoj Africi itd. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. Srbiju. Latinskoj Americi. Rusiji.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030). one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti. Bugarsku.7% 0. 8. Crnu Goru. Australiji . 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 .i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. i 2003. Tabela 8. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0.3. godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004. Kanadi.1% 0.. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.3. str. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj.4% 0. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije.

1% 0. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 .Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1. Rusiji.5% 3.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja.8 % po težini).3% ♦ 0.2% 0.1% 0.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12.1% 0.1% 17.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5.3% 0. prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4.1% 0.9% 41. 30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit.6% 12.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.8% ♦ 2.6% 10. 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene. Primjera radi.1% ♦ ♦ 32.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8.3 Btu/tona. str.7% 100% 3. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj.4% 0.5% 0.1% ♦ 5.6% 31.5% ♦ 0.

0 297.2 9.9 20.5 3.8 5.8 2957.4 20.8 109.7 560.4 2.6 590.9 8.0 27.4 6.3 713.6 8.4 17.5 83.2 2.9 7.9 2.1 82.5 527.1 16.8 51.7 98.3% 81.7% 38.5 306.4 40.7 1.5 20.9 1674.2 44.4 12.6 21.7 5.7 3.1 89.5 5.3 12.8 13.8 8.7 48.4 9.1 37.7 22.4 1077.1 6.9 93.5 9.0 .7 7.3 43.0 1206.9 56.7 42.8 46.3 302.4 48.5 Učešće 2006.7% 8.2 32.5 89.8 20.2 9.7 2.6% 0.9% 0. 18.2 604.1 51.1 1115.3 6.0 7.3 7.3 73.6 4.1 13.8 92.8% 1.2% 1.1 57.4 19.5 0.8 591.6 681.4 6.7 103.0 4.8 21.0 60.2 1115.6% 0.0 12.6% 7.2 13.4% 1.0 9.4 18.6 46.0 29.5 8.8 19.6 11.0 2384.2 8.7 5.7 2.5 12.0% 100% 9.5 8.0 7.8 566.3 82.0 106.6 12.3 87.8.5 58.9 2005 574.7 51.9 222.5 64.0 19.5 21.3 7.5 9.4 154.2 2632.6 25.8 1121.5 115.2% 0.8 3.6 57.1 3090.4% 0.7 19.6 58.2 1122.6% 0.0% 0.9 7.7 55.9 520.1 188.7 18.1 47.0 1148.0 603.5 100.2 81. 2006 Edition«.3 1160.0 28.8 2.4% 1.8 332.5 38.8 302.6 9.8 85.8 310.2 4.0 44.4 169.3% 3.2% 3.8 2.3 2.8 18.6 4.7 7.9 84.0 15.1 0.3 52.6 1.0 38.0 17.3% 19.3 2.2 19.1 2805.0 12.4 29.9 9.8 47.7 33.0 4.7 15.3 667.3 172.3% 1.1 2000 569.4 3.6 103.4 23.2 25.1 13.7 8.3 6.9 21.1 536.5 1.9% 0.1 1191.6 9.3 21.3% 0.6 112.2 4.9 21.0 23.6 1114. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .0 2.3 28.5 2.8 2.6 2364.9 1.1% 0.2 40.5 7.8 9.9 4.2 25.4 2.0 3.7 46.8 42.2 32.6% 17.7 3.4 22.3 2.0 6.8 39.4 89.0 7.5 54.2 38.0% 0.0 4.0 20.7 94.2% 0.9% 3.4 52.3 36.1 615.7 7.5 8.8 39.3 49.4 15.4 5.8 5.1 30.3 21.6 8.1 120.8 17.6 540. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.9% 1.7 91.1% 0.3% 1.3 3.7 27.8 181.7 12.1 6.5 58.2 2.9 6.3 8.0 38.6 5.6 111.8 729.1% 0.0 32.0 23.3 2.2 26.3 5.2 9.9 853.1 305.9 20.8 17.2% 0.4 84.3 13.5 1095.4 1792.1 3.0 2.4.7 7.0 2002 552.4 9.8 39.0 106.2 4.8 1365.4 39.2% 1.6 43.0 6.9% 37.4.3 2355.1 38.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.5 20.6 7.1 35.0 102.9 527.2 97.6% 1.9% 58. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.0 31.0 9.2 GODINE 2003 2004 562.9 9.1 89.4 106.4% 2.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.9 112.2 8.7 80.7 46.5 30.1 26.2 13.9 21.2 564.6 45.5 9.9 88.5 13.9% 0.1 36.5 4.5 1150.1 85.1 20.0 2.4 48.7 89.5 18.3 25.2 19.5 21.8 38.3 35.7 30.7% 0.8 11.7 119.9 54.8 36.8 103.3 1533.2 109.6 13.5 8.3 611.2 536.0 23.4 8.5 552.2 206.0 1171.8 39.2 8.5 45.2 4.7 49.0 53.1 57. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.3 237.9 8. »Coal Fact.2 2001 552.5 50.9 2437.1 32.0 21.4 7.7 2006 567.7 7.3% 1.2 300.1 8.5 121.2 22.8% 0.3 52.6 978.7 11.9 1169.0 9.6 601.7% 0.8 14.

8% godišnje od 2015-2030. godini.429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.2%do 2030. Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8.869GJ=1. godine. Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030. godini. 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2. »International Energy Outlook 2007«.1. godine odnosno 2.252 kcal ili 1 kcal = 3.Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030. 2 Btu (British termal unit) = 0.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 . str. godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030. godine i 1. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook .6% godišnje do 2015. str.

2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 .5 5 2. godine.5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8.424 milijarde KWh (2004) na 30.423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16.2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook . 15 Bilion kWh 12. 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8. godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2.5 10 7.3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook .231 milijardi Kwh (2004) do 7.364 milijarde KWh (2030). Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3.

raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd. Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja.6 2004. 17 IEA.6 2.5. unutrašnji transport.5% godišnje do 2030. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja.3 1. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija. International Energy Outlook. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina.2% godišnje. Indija i SAD. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 . Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030). 8.1 2. produktivnost ugljenokopa. godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3.5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1.2 -0.0 1.

18 0.04 0.00 0.00 0.00 0.58 0.11 0.01 0.54 0.06 0. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.08 1.07 0.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.00 0.16 0.67 3.41 1.31 0.00 4.02 0.70 0.03 0.00 0.23 1.92 0.28 0.00 0.01 0.00 0.02 0.17 0. March 2007. godini su bili Australija.00 1.00 0.55 0.00 0.00 0.00 2.93 2.15 0.43 0.35 0.16 0.00 1.01 0.11 0.00 0.62 0. Indonezija.00 1.77 0.08 0.10 0.00 0.66 9.13 1.54 1..10 0. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.66 0.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 .00 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.00 0.62 0.44 1.88 8.03 0.26 1.24 0.00 0.56 0.41 0.01 0.08 1.16 3. »International Energy Outlook« 2007. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.28 0. str.25 0.15 0.76 0.79 0.00 0.00 0.00 0.46 5.03 0.00 0.00 0.14 0.93 0.52 10. U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.03 0.84 1.00 0.00 0.86 0.24 0.00 1.00 0.00 0.00 0.26 18.13 0.61 0.93 0.03 0.10 0. 2015.33 0.93 0.43 7.01 0.00 0.00 0.00 1.00 0.00 0.03 0.35 7.16 0.07 2.04 1.00 0.01 0.00 0.64 0.21 0.72 0.29 0.04 1.08 1.80 4.05 0.56 1.00 1.54 0.09 13.46 2030 3.00 0.84 0.27 0.48 4.00 2.23 0.86 0.27 0.20 0.56 3.71 1.00 5.10 0.42 0.64 0.15 0.00 0.00 0.77 0.54 0.54 0.35 3.20 0.42 0.00 0.26 0.6.43 1.00 0. Ipak.84 0.71 0.16 4. U projekcijama.65 0.57 0.77 0.25 0.37 0.17 0.05 0.91 4.07 1.26 0.10 0.61 0.14 0.28 2.00 0.13 0.00 0.00 0.29 0.07 0.13 0.13 0.10 0.44 2015 3.36 1.33 0.00 1.40 0.33 0.77 0.37 0.22 0.41 0.73 0.00 1.02 0.11 0.33 4.00 0.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.00 0.33 0.96 1.80 4.70 1.63 0.00 0.12 0.01 0.96 0.Tabela 8.02 0.11 1.33 0.00 0. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.41 1.38 0. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija.77 0.39 0.02 1.70 1.02 0.41 0.00 0.03 18.17 2.07 1.69 1.00 1.13 2.00 0.76 0.00 0.18 0.03 0.46 0.00 0.27 0.03 0.47 0.07 0.10 0. str.00 1.04 0.88 0.03 0.00 0.17 2.00 0.43 6.00 0.13 0.66 0.07 0.47 1.00 0.58 0.38 2.00 2.16 3.00 0.04 0.00 0.31 0.00 0.13 0.73 0.30 2.00 1.22 0.02 0.61 5.00 0.00 0.00 0.01 0.86 0.01 0.00 0.00 0.00 0.31 0.33 16.00 1.66 0.43 5.90 11.04 0.76 1.00 0.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.53 0.60 4.00 0.52 1.63 0.00 0.01 1.80 4.03 0.00 0. Kanada i SAD.00 0. referentni slučaj 2005.10 0.47 0.06 6.79 15.00 4.89 0.00 1.86 0.66 0.77 0.97 6.09 9.43 4.29 2.00 0.03 0.00 0.44 0.40 0.19 0.06 6.90 0.00 0.66 1.08 0.00 0.04 0.19 0.57 12.00 0.58 0.19 0.31 Izvor: EIA.03 0.07 3.44 1.80 3.03 0.00 0.00 0.22 0.00 0.10 2.10 0.42 4.00 0.13 1.00 0.73 1.35 0.16 4.00 0.28 3.98 0.35 2.28 2.83 0.29 0.43 0. godine ostati iste zemlje.10 3.42 0.35 0.25 0.31 0.37 0. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.00 0.08 0.07 0.34 0.22 22.00 0.02 0.42 5.00 1.18 0.00 0.41 2.00 1.00 0.00 0.76 0.27 0.57 3..81 0.00 0.00 6.00 0.28 2.03 0.68 26.08 0.00 0.36 0.46 3.

Rusije itd. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu.2 kvadriliona Btu). Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. Južne Afrike. March 2007. Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030. Kine.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija. reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. Octobar 2005. godini najveći svjetski uvoznik uglja. jeftinom radnom snagom itd. SAD. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030. Kanada. Indonezija). Prema projekcijama EIA.1 a uzoz 3. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije. Venecuela. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020). Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva. Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje.. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1. Vijetnam itd. zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Globalno. 19 20 »Global Power Review«. Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD). str. godine. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje. Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. Značajan izvoznik uglja do 2030. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije.65 »Coal Magazine«.

97 40. transportne kongestije.1 41. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 . hladne zime.2 44.3 42.6 Izvor: EIA. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA. Izvozne cijene 36.7 2005 80. American Coal Council.98 54.6 35. cijene drugih energenata itd.00 35.45 37.2 42. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima.5 33.3 2006 63.4 46.3 31.4 27.7 32.6 37.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8.51 31.6 10.11 67.0 47.1 75.5 GODINE 2002 34.61 37.52 46.0 41.9 32.10 70.6.26 30. August 2007. August 2007.0 Britanija SAD 28.9 45.44 35.8.3 25.3 NA NA 38. intenzitet padavina. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.3 72.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama. 2007.4 70.4 18.5 28. nesreće u rudnicima uglja.87 36.5 65. ekološka regulativa.5 44. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su.8 28.0 42.2 44.52 74.7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50.71 49.3 NA NA NA 61. 1998 34.93 Uvozne cijene 34.8 38.2 43.10 21 »Coal Trading«.0 79. Kratkoročno posmatrano me utim.6 2000 32. Tabela 8.7 16.7 21.

83 39. Indonezija itd.00 1999 28.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006.2 CO2.65 32.47 56.godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.86 1997 38.85 1994 37. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 .68 55. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu.14 2006 63.67 62.76 42.52 38. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija. To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.45 57.90 34. 50. Primjera radi. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim.18 31.90 64.68 29.00 31. Naime.53 40.58 49.33 42.01 1992 38.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu.96 36. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene. 1.69 41.58 37. Me utim.57 60. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu.33 93. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca.26 51.51 35.).25 29.91 63.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42.74 34.79 31. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007.80 29.45 45. June 2006.66 47.74 51.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano.92 29.34 62.01 1996 41.01 41.54 45.29 49.51 50. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003. 22 »Coal Magazine«. stopu inflacije itd.50 27.71 43.96 89.99 29.72 1995 44.48 2004 71.74 2002 31.82 55.53 28.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje. znatno veće oscilacije.77 54.90 2001 39.53 1993 33. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8.76 1998 32.30 48. Venecuela. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora. godina) usljed različitih uzroka.29 2000 35.07 70.33 2005 61.95 2003 42.

Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8.godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi. maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD.00% 23. to nije slučaj.00% 77.26. kod uglja globalno posmatrano.00% 6.4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006.00% 94.5.00% 74. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 . Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8.

više interkonekcije izme u članica EU. Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije.75 nuklearno gorivo-1. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je.0 0. zbog političkih.7.više diversifikovane energetske izvore i .72 naf ta-9.63 6.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima.0 2. godine: N. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030. je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: . .6.37 gas-6.Modul 8 – Rudnici uglja 10.veće investicije u nove kapacitete i tehnologije.0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta. osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 . . ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate.višu energetsku efikasnost. London. godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene. . U tom cilju.0 8. 8. U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu.0 ugalj-2. Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena. 2006.0 4. 28th September.

Što se uglja tiče. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture.5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67.7.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.3 60 40 0 1990 -0. Rumunija.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8.8 0.6 0.5 62. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 .Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija.2 0.8 47.1 44.5 -0. Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa.5 0.1 53. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja. Češka.

prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2. septembre 2007. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora. relativno posmatrano na 27%. 24 25 »Euracoal« May. nuklearna energija i »čisti« ugalj. 2005. biomasa itd.8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. Me utim.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V. To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija.). Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8. Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja. »Le Monde« Paris. U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007.

Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V.8% 8.8% 10.9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007.dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2.3% 14. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: . robotizacija ugljarstva itd. 2007) 8. otkrivanje ležišta. u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.).8. prešine .88+70.2% 9. Me utim. uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.poboljšanje energetske efikasnosti .1% 8. NOx .7+63% 10. 26 »Euracoal« 2005.09+42.77+36% 6.21-0.98+89. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj.5% 15. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode.300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“.3% 14.04+12. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 .54+18. oprema.33+20.58+10.redukciju SO2.3% 12. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16.9% 14.2+18. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno.9% 14+49.29+5% 11.8% 12.65+84. transportne tehnologije.500 kWh od kojih je 1.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8.61+17.

Jiang.). Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti. »Mining Magazine«.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29. X. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva.249 32 »The New York Times«. September 2005. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2. 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«. No3. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. str. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. 2006. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD. 1 Septembre 2007. 31 K. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. »Coal Magazine«. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje. 2007. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030. godine. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi. naftnim ili gasnim bušotinama. Vol 7. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. September 2006. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije. Hu. Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka.5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012. April 2. December 2005. 33 »Le Monde«. Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme.3 i 0.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013. dubokim sonim akviferima itd..

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova . ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora. Taj proces je. Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. pa je neophodno osigurati. U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima. Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama. Zemlje u razvoju.) . Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi. odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata.korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. me utim.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve. . ili se privodi kraju. neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. neekonomična tehnologija. osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture. se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. vjerovatno. . . regionalizovana. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja. čim prije. Tržišta uglja u svijetu su danas. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: .definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije.predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja. reducirana tražnja uglja. izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. 4. ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju. manje-više. Zbog svega toga. proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. U ovom dijelu svijeta je već završen. najtežu fazu svog razvoja. itd.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH. 3. 2. Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». me utim. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1.

kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja.0 miliona KM do 2010. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %. odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo. za što su.65. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta. neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera. Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala. Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: . ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije. potrebna ogromna sredstva u dugom roku. .1. Naime. godine. Me utim.Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja. . fiskalna reakcija. Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća. te 644.0 miliona KM do 2015.000.317 miliona tona uglja godišnje.Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka. godine i vremenski značajnije rastu. Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki. Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja. zamjenu itd. . Oni su 2005.Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: .0miliona KM do 2020.Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015. otkupe. uticaji na stanovništvo itd.komplementarne industrije.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 .Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje. godine. Naime. Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance. godine. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom. . otkrivku. Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405.18. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu.). . u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. od onih iz 1991.000.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou. 5. godine i 346. godine iznosili preko. Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja. opet.900. opremu.

izme u ostalog. kao i u mnogim drugim zemljama. 9. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. 6.). U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. 8. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. tehnologije. u kvantifikacijama. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima. čim prije restrukturirati. mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. Prema tome. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije. po ugledu na razvijene ugljarske privrede. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . da cijena iskorištene toplote uglja. cijene rada itd. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. georezervi ili poznatih. Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja. tj. već u svijetu uhodanih. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. uvozni energenti isl. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. a što manje intuitivno. dakle. Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. To je. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja. što se tiče obima uvoza energenata. Problem je. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. racionalna odluka. bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. 7. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani.Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija.

itd. rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu.ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 . vjerovatno. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. 10. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla. odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije. Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine. Potrebno je dakle. Ovu proizvodnju. Da bi se to postiglo. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou. investicije.) moraju tako e biti dugoročno definisani. naime. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. tehnologija.

.

10. LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .

godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. godine sa vizijom razvoja do 2020.// JUGELA-Rl Beograd. Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji. 1989. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000. 1988. // Kakanj. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. Studija: Program razvoja energetike 2020. 1997. godine sa projekcijom razvoja do 2030. godine. SFRJ do 2000. godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 .list BiH. godina. do 2020. Vladimir Zrelec. 15. 3. 2002. Inc St. 1997. 11. Direkcija za naučno-istraživački rad.godine sa vizijom do 2030. godine. godine. godine sa vizijom do 2020.10. 14. 7. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. godine. 2. Tuzla 1990. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH). // Zbornik radova. // JP Elektroprivreda BiH. Missouri. 13. rudarstvu i metalurgiji. // Beograd. Beograd. 23. // Doktorska disertacija Mr. 1994 8. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“. 6. 4. // Rudarski institut u Tuzli. II savjetovanje o razvoju EP BiH. // Energoprojekt Entel doo. Sarajevo 1997. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000.Luis. godine. // SI. 9. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. 5. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. // Instituta za elektroprivredu Sarajevo. 16.1989. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. // Članak. 1996. 10. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995. 1989. Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. do 2000. Opatija 1988.// Bechtel Consulting. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986.Modul 8 – Rudnici uglja 1. 2000. 1989. // Marston&Marston. 12. 1988. // Beograd 1987. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije .

Nikolić. Opatija. 1981. 22. 25. Dokumentacija EP BiH. 20. P. 24. TE Tuzla. 1976. u izgradnji i u pripremi.Bugojna.17. prof. godine. prof. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije.ležišta uglja. Čičić . Investicioni programi. Gacka. projekti termoenergetskih objekata u radu. Mineralne sirovine BiH . : Ugalj Jugoslavije. godinu. Popović. // Rudarski institut Tuzla 23. 21. Duvna. Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. Banovića. Kreke. i 1984. Kongora i Bugojno. // Beograd. Kaknja . D. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . // Geoinženjering-Sarajevo. 18. 19. Livna. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. // Sarajevo.godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995.dr N. Dimitrijević dr. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo.godine odnosno 2010. 1980.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH.dr. 1975. 1985.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. Stanara itd. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006.

POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .Modul 8 – Rudnici uglja 11.

2005.4.10. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje. Tablica 3. Tablica 3.23. Tablica 2.2005. Tablica 2. Tablica 2. Tablica 3. Tablica 3.8. Tablica 3. godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P.1. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990.28. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.3.9.35. Tablica 3.19. Tablica 3.17.a. Tablica 3.a.26.2006.20.Tablica 2. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31.24. Tablica 3.31.godina. Tablica 3. Tablica 3.6.33. Tablica 3.1. Tablica 3.1. Tablica 3.12. Tablica 3.27. “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P. Tablica 3. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31. RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.7.4. Tablica 3. Tablica 3.K.18. Tablica 3. Tablica 3.8.30. Tablica 2. Tablica 3.16. Tablica 3.4.K. Tablica 3.32.21.15. Tablica 3. Tablica 2.3. “Dubrave” 46 Radna snaga na P. Tablica 3.22. Tablica 3.12.K.0.10.K. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P.godina.godina.12.12.K. RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 .14.11.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990.5.5.2. Tablica 2. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990.13. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje. Tablica 2. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P.K. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.34. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990. troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990. Tablica 2.25 Tablica 3.K.godina. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3. radne snage.7. Tablica 3.6. Tablica 3.2. Tablica 2.29. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P. “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.9.

64.44.79. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3.66. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.45. Plasman uglja u TE Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3.76.82.47. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.54.73. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3.80. godina Tablica 3.57.70. Broj zaposlenih Tablica 3. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3.67. 2000-2006. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3.78.86.55.51.59.81.63. Zbirni plasman uglja Tablica 3.50. Broj zaposlenih Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3.39. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3. 2000-2006. Plasman uglja 1990. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3. Rovni ugalj Tablica 3. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3.85. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.46.84. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3. godini Tablica 3.43.48. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.71.83. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.56.60. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.88. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.62. 2000 – 2006.77.72. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 .53. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.58.40.52.65.87. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3.61.37. godina Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.74.12.42.49. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3.68.36.38. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. godina Tabela 3.2005.75. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.godine Tablica 3.69. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3. Plasman uglja 1990.41. Separisani ugalj Tablica 3.

123.116.110.96. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3. Tablica 3. 2000 . Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3.133. Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.124. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.132.114. Plasman uglja po potrošačima 1990. godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.109. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3.103. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3. Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3.122. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3.126. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3. godina Tablica 3.102.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3.111.129. 2000-2006.106. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3.113.91. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3.89. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3.2006.100. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3.136. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3.94. godina Tablica 3.128. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3.125. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3.130.137. Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.134. Kvalitet uglja Tablica 3. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3.97.107.127. 2000-2006.93. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.118. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3.140. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3. Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3.131.135.90. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3.105. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3.101.K.99.119.112. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 . Rezerve uglja na P. godina Tablica 3.117.120. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3.108. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.139. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. 2000-2006.98.104.121.95.115.138. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3. Dimnjače Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3.92.

Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. godini rudnika: «Kreka». i 2006. i period 2002-2006. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3.3-b. i 2006.153. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». i 31.12.9.16. i 31. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3.150.2. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4.156. Struktura izvora sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka». godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5.2.12. Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3.145. godine u rudnicima u BiH Tabela 5.15. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.12.154. godina Tabela 5. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005. godini u rudnicima u BiH Tabela 5. Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3.8.158.143. Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3.8.149.157.6. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 .6. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3.142. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3.2006. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».17. i 2006.1. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3.3-a. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.12. godine u rudnicima BiH Tabela 5. i 2006.5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Bilans uspjeha sa 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.12. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.3. i 2006. Karakteristike uglja Tabela 4.7. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3. godini Tabela 5.9. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.13. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4.148.151.7.155. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5. Bilans stanja sa 31. Struktura sredstava u 2005. godine u rudnicima BiH Tabela 5. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. FBiH i RS Tabela 5.144.1. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».141.4. godini za rudnike u BiH Tabela 5. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.14. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3. i 31.152. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.146.2005. Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3. Struktura izvora sredstava u 2005. Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.147.10.12. godine u rudnicima BiH Tabela 5.2005.2006.2005. i 2006.4.11. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. Bilansne rezerve uglja Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.2006. Pregled obaveze na dan 31. Zbirna tabela plasmana uglja BiH. godini za rudnike: «Kreka».5.11.12.10. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».

Struktura sredstava u 2005. «Kakanj». «Kakanj». i 31. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. godine u rudnicima: «Breza».12. i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5.2006.31.12. Ostvareni rashodi u 2005.2006.25.12. Obaveze na dan 31. i 2006. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5.26.47. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.33.23. i 2006.44. Struktura stalnih sredstava u 2005. Bilans uspjeha sa 31. «Kakanj». «Kakanj». Plasman uglja u 2005.43. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5.49.46.34. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».2005.Tabela 5. i 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5. i 2006.20. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza». godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. «Kakanj».42. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5.22. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5.48. i 31. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.2006. i 2006. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5.12. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka». Struktura stalnih sredstava u 2005.38. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.40. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka». i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza».18. godini rudnika: «Breza». Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. godine u rudnicima: «Kreka». Struktura izvora sredstava u 2005. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 .32. Struktura sredstava u 2005. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5. «Kakanj». godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5.12.2005.27.19. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5. i 31.12. i 2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5. «Kakanj».12. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».2006.39. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza».35.2006. i 31.36.29. Bilans stanja preduzeća sa 31. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza». i 2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5. i 2006.2005.12. Struktura sredstava u 2005. i 2006.12. Obaveze na dan 31.24. i 31. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.28. «Kakanj».41. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5.2005.30.21.37. «Kakanj». Pregled obaveze na dan 31.2005. godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».45.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Tabela 5. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005. Tabela 5.3.1. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 5. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005. Tabela 5. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5.82.8. Tabela 5.2006.71. Procjena proizvodnje.10.62. Tabela 5. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005. Tabela 5. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. Tabela. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006. Tabela 6.4. i 2006.12. Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020.53. i 31.80. godine Tablica 6. i 2006. kvaliteta uglja. i 2006.57.60. godine Tablica 6.65.69.56. godine (000 KM) Tablica 6.12.58. Tabela 5.73. godine Tablica 6.51. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020.50. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31.5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. i 2006. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. i 2006.64.59. Tabela 5.52.12. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 .78. Tabela 5. Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005. kvaliteta uglja. Tabela 5.5.8.67. Tabela 5.55. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje. godine Tablica 6.79. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.2006. godine Tablica 6.70. Tabela 5. Tabela 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6.7. i 31.2005.11.63.77. Tabela 5. Tabela 5. godine Tablica 6.9.12. Tabela 5. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.12. godine Tabela 6.2005. Tabela 5.61.66. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005. Tabela 5.68.6.72.54. Tabela 5. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005. Tabela 5.2.83. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020.75. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020. godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005.74. Tabela 5.76.

godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.44. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.14. Tablica 6.40. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.58.27. Tablica 6.23. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006. Tabela 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. Tabela 8. Tablica 6. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.1.37. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 .33.62.22. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. Tablica 6. Tablica 6.53.50. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.45. Tablica 6.43. Tabela 8.54. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.39.18. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.17.Tablica 6.57.32. Tablica 6.20. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6.55. Tablica 6.19.15.2.30.49.48. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.36.46.24.35. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6.25.51. Tablica 6.61. Tablica 6. Tabela 6. Tablica 6.31.38.41. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.60. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. Tablica 6.28.16. Tablica 6. Tablica 6.42. Tablica 6.59. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.47. Tablica 6.34. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.29.56. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.13. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.21. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje. kvaliteta uglja. Tablica 6. Tablica 6.26. Tablica 6.52. Tablica 6.

Tabela 8. Tabela 8.4.5. godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006. godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.3. referentni slučaj 2005. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. Tabela 8. 2015. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.7. Tabela 8.8.9.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8. godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. Tabela 8.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 . Tabela 8.6.

12. POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .

Slika 3. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990. Slika 3.40.35.11. Slika 3.15.23. Slika 3. Slika 3.30.d Slika 3. Slika 3. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 . 2000-2006.43. 2000-2006.-2006.20. 2000.13.17. Slika 3.29.34.5. Slika 3. Slika 3.33.19.31. Slika 3.a Slika 3.c Slika 3. Slika 3.2. Slika 3. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.25. Slika 3. 2000-2006. Slika 3. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.24. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990. Slika 3.1.42.4. Slika 3.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. Slika 3.10. RS i BiH ukupno za period 1990. Slika 3. Slika 3.1. 2000-2006. Slika 2.16. Slika 3.7.28. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH.5. Slika 3. Slika 3.22. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990. Slika 3. 2000-2006. Slika 3.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1.5.5. Slika 3. Slika 3.27.32.5.K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.6. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.38.18.b Slika 3.3.26. Slika 3.1. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.45.44..39. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990. Slika 3. Slika 3. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.21.36. Slika 3.41. Slika 3. Slika 3. Slika 3.37. Slika 3.8.9.14. Slika 3. Slika 3.12. Slika 3. Slika 3.

Slika 5. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.7. Slika 3.19.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006. do 2000. Slika 5. RS i BiH u 2006. godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. RS i BiH za 2005.13. Slika 5. godinu u rudnicima „Kreka“.mrki i ukupno) za FBiH. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005.17. Slika 5. Slika 5.12. i 2006. «Banovići» i « ur evik“ za 2005. Slika 4. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.18. godinu u rudnicima „Kreka“. «Banovići» i « ur evik za 2006.10. Slika 5.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka». godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.9. Slika 5.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. «Kakanj». Slika 5. RS i BiH za 2006. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.9. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.7. RS i BiH u 2005. Slika 5. Zenica i Bila u 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.6. Slika 5. Zenica i Bila za 2006.3.23. Slika 4.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza». godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 4.Slika 3.11.16. Slika 5. Slika 5. Slika 4. Kakanj. «Banovići» i « ur evik za 2005.2.20. godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Slika 5. i 2006.8. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.15. godinu u rudnicima «Breza». Kakanj.14.5. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 .22. Slika 4. Zenica i Bila u 2005.47. Banovići i ur evik u 2005.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.2. Slika 5.24. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Slika 5. Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 4.mrki i ukupno) za FBiH.46.21. «Kakanj». Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. Slika 5. Slika 5.5. Slika 5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.1. Slika 4.8. Slika 5.3. «Kakanj». Kakanj. Zenica i Bila za 2005. Slika 5. Slika 5. Banovići i ur evik u 2005.4.6. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5.4.1. godinu u rudnicima «Breza». Slika 5. Slika 4. Slika 4. Kakanj. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.

35. Slika 5. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006.41.godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006. Slika 5.28. Slika 5. i 2006. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.40.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006.33.44.54. Slika 5. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.34.53. Slika 5. Slika 5.31. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005.43.32. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.49.42. Slika 5. Slika 5.37. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 .godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.29. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.26. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005. Slika 5.30. Slika 5. Slika 5. i 2006.51.45. Slika 5. i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5.36. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. Slika 5.47.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.38.39.46.godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5.52. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 5.27.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.25.50. Slika 5.48. i 2006. Slika 5. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006. Slika 5.

13. godinu 206 Slika 5. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005. godina 218 Slika 6.-2020. godina 213 Slika 6.1.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina 224 Slika 6.15. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 210 Slika 6.18.uglja BiH za 2005.-2020. godinu 205 Slika 5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godinu 203 Slika 5.. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.-2020. godina 223 Slika 6.14. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.-2020. godina 219 Slika 6.20. godina) 204 Slika 5.3.-2020.-2020. godina 222 Slika 6.5.17a.-2020.-2020.-2020. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 .-2020.-2020. godina 220 Slika 6. godina 223 Slika 6. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 214 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005.16.10. godina 217 Slika 6.11. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 208 Slika 6. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005.55. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.60. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.58.12.59.2.6. godina 214 Slika 6.-2010. godina 217 Slika 6. godina 220 Slika 6. godina 216 Slika 6. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godina 215 Slika 6.-2020.8. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006. godinu 207 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 212 Slika 6.-2020. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 222 Slika 6.19. godina 225 Slika 5. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2008.57.7.-2008.-2020.-2020. godinu 206 Slika 5. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godina 221 Slika 6.4.9.56. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.17.-2008. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.

27. Slika 6. Slika 6.46. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.32.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.21. Slika 6.41. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005.30.42. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.36. Slika 6. Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 . Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6.38.37.48. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.22. Slika 6. Slika 6.-2020.31.-2020.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. Slika 6.-2020.43.-2020.-2020.44. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.33.-2020. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6.-2020. Slika 6.35. Slika 6.24.-2020.-2020.-2020.45. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.-2020. Slika 6.39. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.47. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.28.25.23. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020.40. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005.34.-2020.26. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.-2020.29. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Slika 6.

57.4. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija.52.60. 2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.5. Slika 8. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 6.53.2.-2020. Slika 8. Slika 6. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 .64. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005. Slika 6. Slika 8. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. Slika 6.-2020.-2020.55.7. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.56. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.9. Slika 6. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.3. Slika 6. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. Slika 6. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006.-2020. Slika 6.1.500 kWh od kojih je 1. Slika 6.63. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.8. Slika 6.54.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.51. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook. Slika 6.-2020.Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. Slika 6.65.-2020.-2020.-2020. Slika 8.62. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.58.-2020.59. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. Slika 6. Slika 6. Slika 6.6. Slika 8.-2020. Slika 8.-2020.-2020.66. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005.49. Slika 8.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.61.50. Slika 8.-2020.

Modul 8 – Rudnici uglja 13. POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .

CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction. Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .R.

Okoliš Modul 14 .Plan investicija i opcije financiranja .Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom. proizvodnja.Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 . potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 .Energetske rezerve. štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 .Modul 1 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful