Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje).647. a na osnovu rezultata iz modula 2. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5. strategiji i projektima.. stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve.).6 mil. proizvodnja. U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika. Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija. t od čega je 2. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. investicionih.. transportnih mogućnosti. u zavisnosti od zahtjeva tržišta. organizacionih. Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana. Eksploatacione rezerve iznose 1. godine. Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo. a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve. strategija. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije). ekonomskih. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije). Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula.i 9. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve. troškovi. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama.). potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine. vjetar. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških.540. biomase. na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja.4 mil. t. hidro potencijal. i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja.774.3 mil.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine.) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje. plan proizvodnje uglja do 2020.

. broj zaposlenih. bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH.. rudnici uglja. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“.). . Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH). TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. godini. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). zaduženja.opreme. Rudnik i TE „Kongora“ Duvno. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31. Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990.12.2005. u periodu 2000. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede. godine i planske veličine u periodu do 2020. godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006. godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina. Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja. godine i planove radne nage do 2020. Toplotnu vrijednost uglja. Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr. Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem. Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“. godine.2005. termoelektrane). Ugalj kao resurs. Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. i hidropotencijali.

Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV .Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju.

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

ujednačenog kvaliteta. Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. a i korisno je. Naime.ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. Najvažniji. godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki. te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor. Danas je me utim.ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. Programiranje. koji su i predmet ovog izučavanja. Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu. rudarski i ekonomski faktori. Pošto ima više ležišta. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI . odnosno ugalj. Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja. .sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije. a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. izvršiti njihovo rangiranje. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja. gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i .ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020. slučaja: . planiranje. . U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru. situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod. uz ekonomski prihvatljive cijene. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: . treba. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. su geološki. itd. izražen u jedinici toplote. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. da su neobnovljivi resursi. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou.

a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. rudarsko-geološke prilike. a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. ali ne i mogućnosti. Često je to bio rezultat želja. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. dakle na granici rentabiliteta. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. ili sa gubicima. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. malog sadržaja sumpora. izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE). odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. zbog složenosti problematike. ležišta. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. dajemo prednost lignitu. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. tako da se te procjene nisu realizovale. Od rudnika koji su. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem. zbog čistoće. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. To je posljedica investicionih ulaganja. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje.4 za RS. ali su značajni i za snabdijevanje industrije. u sadašnjem sistemu cijena. u geološko-ekonomskom smislu. automatizacije. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE). Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH . kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje. geomehaničke parametre pratećih naslaga. prije svega. široke i opšte potrošnje u BiH. donekle i potreba. manjeg zagadjenja okoline. interesantni za buduća termoenergetska planiranja. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan. osnovne mehanizacije.treba. uglavnom teškim uslovima. tj. mogućnost lokacije TE. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. uslove eksploatacije. Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. poznavati stvarne rezerve uglja. nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3. I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija. hidrogeološke uslove.3 za FBiH i 3. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. s tim. Glavne karakteristike basena. transporta i pripreme uglja.a dijelom i izoze. kvalitet i upotrebljivost uglja. odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. Ovaj rad. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije.

potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. nije dovoljan. "Kreka“. on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane. a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije. "Zenica". te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići". za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. "Zenica".942 m3čm/t. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća. propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". što se može uporediti sa godišnjim potrebama. Kod većine rudnika("Djurdjevik". Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030. "Ugljevik" do 7. Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. Medjutim.). odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja. "Stanari". Medjutim. "Djurdjevik". kao i onih koja su približno poznata. To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. "Banovićl". "Gacko". "Kakanj". Kakanj. "Breza". Breza. U svijetu je takva praksa. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja. na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju. Djurdjevik. To su kod lignita rudnici "Kreka". "Banovići“. oplemenjeni. Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. "Ugljevik". ali zbog ograničenih rezervi. pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan. Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. u Rusiji 50 godina itd. tj. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju. Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t. Sada se zna da period. "Bugojno". U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi. u Češkoj i Poljskoj 40 godina. Sadašnje cijene uglja i električne energije. Banovići. godine i poslije). "Djurdjevik".Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu. "Djurdjevik" do 10 m3/t.14 m3čm/t. "Kreka" do 4.. "Kamengrad"). uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. ranije računat 25 ili 30 godina. Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. još 15 godina. "Breza" i dr. ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka". U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII .

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX . Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. Naime. Ukupan nivo zaposlenih ima istina.godine) preko 16. odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. U Bosni i Hercegovini me utim. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. godine proizvedeno cca 9. a cca 3.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. godine. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora.64 milijarde KM krajem te godine. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija. U rudnicima uglja u BiH je 2005. Raniji veliki projekti razvoja. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. naravno finansijski položaj uopšte. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje. godini. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i. Primjera radi.

Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. . sadašnje cijene koštanja uglja (2005.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). godine. zdravstvo. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. itd.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. itd. .nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.668 otpada na radnike u FBiH a 2.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. itd.185 radnika (od čega 13. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. . Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.kontinuirani gubitci u poslovanju.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990.5 KM/GJ) i kreću se 4. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X .hroničan nedostatak kapitala za investicije.nepovoljna struktura zaposlenosti. veliki broj invalida rada. Inače. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . . itd. . itd. amortizacija. godine 16. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.517 na radnike RS). godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti.) i obaveze prema bankama.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». . . . Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.

900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015.900 763. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.000 405. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.000 Ukupno 639. 244.500 180.000 644. FBiH RS BiH 222. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.395. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI .000 1.000 163.000 346. 2020.000 400.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.900 183. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010.Za realizaciju ovih.

.

....................................................4..........4.................................................. 117 3.. Rudnik „Stanari“ u Stanarima ............................11 2.................................10 2.......... 83 3.............................................................. ................................ SADRŽAJ................. 23 3........4....................................4.......... Rudni „Ugljevik“ ......3..............1.3........3............... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 .......................................4..2.........................2... RS i BiH ..................................... POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA .....................................3.............. 93 3........... 1..................................1....................... 114 3......................................... Rudnik Gračanica ................ Jama „Mramor“ ..................................4. Jama „Bukinje“ ......................................1.. Podzemna eksploatacija .... 60 3................3...............3....................... Rudnik „Gacko“....... 38 3....................... 114 3............................................................ Rudnik mrkog uglja „Banovići“ .................. 85 3................................ Proizvodnja uglja u F BiH.... Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS................. Studija DMT ........................................ 5 2.........................1.. RS i ukupno za BiH............. Rezerve uglja u F BiH.................3............................................... RS i ukupno za BiH .....SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK....1................2..6....................................................................1..............6...................3........................................ Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995........................................................4.............................. 34 3............ Rudnik „Tušnica“ Livno ...2...... Višća II) ...................................... Rudnik „Dubrave“ . 50 3.................. Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ .. 122 4.............................................................9............... PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ............................................................1.......... 97 3.... Rudnik Stranjani ..... 44 3..2.....4.............................................. 26 3.................................101 3..................................6............4....... 104 3..... Rudnik Raspotoćje ................ 79 3.................................................. Tehnološki proces separisanja uglja . Separacija Bila ........................6... Površinska eksploatacija ............................................ 85 3............................. Separacija Zenica ..............3. 54 3........2....2................3...............12 2...........3..1....................... Proizvodnja i plasman uglja BiH ..1..............4...............7.........................3........ Plasman uglja po potrošačima u F BiH.........3....................................................... Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ......3................... Podzemna eksploatacija ........... 38 3................................................ Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila ...........2............3... Rudnik mrkog uglja „Zenica“ .. 36 3......... do 2020.....................100 3..PK “Vrtlište” ....................................3........ Podzemna eksploatacija – “Stara jama” ..........................47 3.. Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK......3...3........ Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ ..........................................3......................... Rudnici lignita Kreka u Tuzli .......3........3................ 68 3........ SAŽETAK.......1..... godine .....................3................................................ 95 3..5................2................ 62 3.........8............3....3............... Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH ..............2.............................. 88 3..............3......................127 4......... Površinska eksploatacija ...........................1............... 65 3................... POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE ..5.............. 70 3..............................3.................................1...........3......................................2......3................ Rudnik Mošćanica .......................................................................... 81 3........................................108 3................... Separacija „Ćatići“ ...................3..........2....................1...............3...................................2........3...... Potencijalna ležišta uglja F B i H..........7...3.......3......Montan Consulting Gmbh ....3....... 74 3............1 Rudnik „Šikulje“ .................4.......... ........................... Rudnik mrkog uglja „Breza“ ..........1.....3...................6.................6................................................................ 41 3....... 126 4................... 64 3...1........1 Rudnik Stara Jama Zenica .....4.......18 2.................................................3...4................... Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel)..........3...................................................... Bugojanski ugljeni bazen ...... 105 3............. 100 3..........2....... 25 3......1..........................34 3....2......3......... Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” ... UVOD.............................................

..................1......1... 193 5.... 180 5.............................. 191 5....... godine ........................................................ Rudnici srednje Bosne: „Breza“..... Plasman uglja ......2.........................3...........................1... 187 5. godine . plaće i produktivnost .............Modul 8 – Rudnici uglja 4......2..... Sredstva i izvori sredstava ................................ Troškovi poslovanja .......5............... Troškovi poslovanja ..3..... plaće i produktivnost ..1..........3........... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H ................2...................3...........2......... 189 5.. Sredstva i izvori sredstava ...............................3.........2...... Finansijski izvještaji ....2.3.... Obaveze rudnika krajem 2005. 185 5..... 172 5..... Obaveze rudnika krajem 2005..6..... 177 5.............................2.................2................................................3.....6...........3.............1..........................................5...........3...........................1............................2....... 179 5..... godine ....... 175 5... Plasman uglja ............. „Kakanj“...........3......2..1........................2.....3. plaće i produktivnost .... Zaposlenost.............................7.................... „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila ............ 196 5.......3.. 172 5...2...... godine ...........1..... 178 5..........................2... Sredstva i izvori sredstava .................................................. 164 5..................... Obaveze rudnika krajem 2005.......................... 188 5...................... 169 5... 160 5.....................................2..............2..... 160 5..... plaće i produktivnost ........ 198 5..2..2.4...........2........3.2............... Investicije .................. 179 5......3...........................2........................ 194 5................. 153 5......2.... 192 5...........................5...2............................... Investicije .........2... 174 5............. 195 5.......1..................3.............5..................7................................................................... 166 5.......................1.............................2.. i 2006....... 192 5.............. 173 5....3.... plaće i produktivnost .............. 130 4....................................4..........................................................2.................................... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini .......... Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ ....... Investicije ...........2..... Plasman uglja ............... Zaposlenost........3............. 167 5......... Obaveze rudnika krajem 2005.............2.. Troškovi poslovanja ..................................2.......3.................2............... Troškovi poslovanja ...........................2..............2............................ Zaposlenost.............3......3..................2...........2. „RITE Gacko“ .5......1..................3..1....7.........3.......................... 142 5.............. 194 5....1......................... 156 5...........................2......................................................2................. 185 5......................... 163 5................. Troškovi poslovanja ..............6....2......................1...................1..... Plasman uglja ........ 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 ............... Miljevina.....3.......6....... 153 5.................2.... Zaposlenost......138 4..... 158 5...........2.........................3...................3....1.............3.................. Troškovi poslovanja .............................2..............................................3...1....4... Sredstva i izvori sredstava ............... i 2006....................2...... i 2006.............. i 2006............7......3.............................2. godine .......... Obaveze rudnika krajem 2005.... 162 5...................2...........2.......... Finansijski izvještaji .....3. Finansijski izvještaj ........... Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS .........................3..................4.....2............ 177 5....................................1...3......................4.........7..2................................. Investicije ...................... 134 4............................2........................ Sredstva i izvori sredstava .....................2.................. Potencijalna ležišta uglja RS .. Kamengrad ..........1...3.....3............................ Zaposlenost.................. 153 5............3..........................................3......................... 170 5............................. „Banovići“ i „ ur evik“ .......1.2....................2.....1..............................................................3..................3............... Zaposlenost........ Obaveze rudnika krajem 2005.......................... Kongora ....... Sredstva i izvori sredstava ...1.............................................. Plasman uglja ...................................... Plasman uglja .. Rudnik „Stanari“ . 171 5......................................... 183 5..............3........ Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“....... 187 5................ godine .................... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI ...... 154 5..3.............................. Finansijski izvještaji ...5.............................................. 182 5.1...........................................3........ i 2006......... „RITE Ugljevik“ ..................................................3...............................1.. 179 5......................... 140 5..........138 5....3...6..........4...... 186 5............. Finansijski izvještaji .1..1..... i 2006.......... plaće i produktivnost .3........... 163 5............3..............................................2.. Investicije ..... ...........

........................................252 6............................................... Finansijski izvještaji .................. Rudnik „Bila“ .................................................. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH...................................................................................................7........3..... Rudnik „Šikulje“ ...................................5..................................................................4....................212 6................................. 201 5...... GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ..264 7.......................... Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici........................................276 8................................. 301 11............275 8..................4....... Globalna tražnja uglja do 2030.................1........3..........2......................... Rudnik „Bukinje“ ........270 8....201 5............ Rudnik „Kakanj“ .................3..........................2.... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS.......................1........................................................................4........ Rudnik „Banovići“ . Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine......1......................................................................................................4........229 6...........................................7...................................................... godine...............2.......................................................................................250 6..................... Rudnik „Gračanica“...........9...............2... Rudnici lignita „Kreka“...3...........................5....................................2.................3.............. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja.5....... 199 5.............................................. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine ..........................3......................255 6.....................2...............................3................... Rudnik „Dubrave“ .........3........... 200 5..... Investicije ................................................................................ Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS ....2...............2..................................................... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA ..........................218 6............................ Rudnik „Tušnica“ ....................................................287 8................................. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH .....1..............261 6................3....279 8......................204 6............................................................2...................6..............2................................6. GODINE........................ PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020........8 Globalne perspektive uglja i tehnologija... Rudnik „Ugljevik“ .. LITERATURA ... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine ........244 6................2....3................247 6........1.........................2..........207 6..... Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije ...............1............2........... Rudnik „Mramor“ ....................... Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu ........................290 8................................................ Rudnik „Gacko“.281 8............2.. godine .....................4.............4...........................................................8.. 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ........... Rudnik „Stanari“.....................238 6........................................2...........284 8................................................................................................... Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija .2...............3.. Rudnik „Breza“..209 6.... Energetski i ugljarski trendovi u EU ........................................241 6.... Stanje i globalna ponuda uglja do 2030..........................6..2......2.............232 6............1.................................................1........................ .1.....................258 6.....5....................................235 6............277 8................215 6.................................7.........226 6........221 6......................223 6...293 9.....3...... ZAKLJUČNA RAZMATRANJA .....POPIS TABLICA...1.........................4.... Rudnik „Zenica“ ............................... 207 6........... Rudnik „ ur evik“...2.......................295 10....

....................... POPIS KRATICA..............313 13......................................................Modul 8 – Rudnici uglja 12........ POPIS SLIKA ..................................................................320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 .......................................................

1. UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .

1. posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije. sa površinskim kopom Tušnica. vidi sliku 1. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave. Raspotočje i Stranjani. Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje. Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini.Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. i informacije o tržištu. Mnogi od ovih rudnika. mapa lokacije ležišta uglja. TE «Kakanj» i TE «Tuzla».D. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride. sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. finacijske. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. Primarni cilj je bio identificirati rudnike.Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A. a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . tehničkim i financijskim osobljem. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići. sa površinskom kopom Dimnjače.D. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. sa podzemnim rudnicima Stara jama.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. sa brojnim varijacijama. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. na mrkim ugljevima i lignitu. prodaju ugalj industrijskom tržištu.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. a koja se planira izgraditi do 2013. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. infrastrukturu i opremu. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. godine. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. radu iz prehodnog perioda. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju. pitanja i izazova. Zato. stanju osnovne proizvodne oprme. U slojevima koji su dovoljno ravni. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. kako domaćem tako i u izvozu. Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. Ipak. pepela i sumpora. Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja. u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. grijanja i domaćinstva. sadržaja vlage. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. koristi se metod širokog čela. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. sada ne radi i u stečajnom je postupku. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 . uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a. prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora. godine). ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno.tehničku dokumentaciju. a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja.tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina. potrebe investiranja u rudnike itd. nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge. Konačno. predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta. RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik. (Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”). moguće izvore i uslove finansiranja. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja. vodu. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti.294. transportnih mogućnosti. kvaliteta i cijene uglja. tehno . To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D. Tako npr.Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono . lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. odlaganje šljake i pepela. Vakufa). troškove poogona i održavanje. tržište električne energije.Rudarski institut Tuzla 2006. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1. S ozirom da je postojeća Investiciono .ekonomske parametre. mogućnost odlaganja otkrivke. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu. te promjene u regulatornom i pravnom okviru.7 miliona tona geoloških rezervi. te je nužno to posebno obraditi.

Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .1.RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1.

PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .Modul 8 – Rudnici uglja 2.

32 10.2. godina 21.01 11.26 6.1. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju.15 20.53 45. godine. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god. godine i nivo nakon obnove elektrana. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja.97 26.29 2000.93 18.88 11. godina) od 3.65 4. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996.1) u BiH.46 6.46 8.1.56 13.19 10.47 4. Proizvodnja u 1996. izvučeni su slijedeći zaključci: .30 10.71 16. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW.1. godina 10.32 11.73 Iz tabele 2.96 12. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla.98 18.78 5. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000.13 8.51 10.92 1996.49 3.15 4.31 14.91 15. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996.56 4.61 6.71 11.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11.96 10.69 9. Tablica 2.69 7.68 6.93 14.78 24.15 4.12 10. godinu.66 13.54 3.61 10.43 15.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ.25 3.48 5. TE Ugljevik i TE Gacko. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima.41 3.87 9.27 23.38 3.06 10.38 8. TE Kakanj.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 .38 7.55 7.

-2014.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P. ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11.K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 . Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2. Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte). Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava. Tablica 2. godine).god.2. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000. 2. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu. Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston. godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH.9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8.5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh. inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH. Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov. odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ. su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014.Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12.2. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti). Za period 2001. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju.

700 12.4 (5.5 3.8 6.5 15.7 9.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik .2 11. Gračanica – Dimnjače 20.0 11.9 0.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.0 45.3 0.2 2.0 48.5 15.3 25.400 18. Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona . B.300 4.500 8.2 4.8 4.1 112.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.9 50.8 9.300 13.2 11.5 (9.3 3. Uzeti iz rezervi za ovu analizu. C (milion tona) 126.3 4.6 90% 97% 99% 11.7 57.6 11.2 5.100 17.8 21.3 68.2 0.0 4. sumpor na suhu tvar.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .5 9.1 6.3 2.9 87. 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju.6 1.Dubrave Kreka .9 9.4 81.000 15.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.7 3.300 16.2 1.600 16.4 11.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 .3 0.8 38.7 12.2 17.0 23.5) Ukup. (milion tona) 94.2 6.3 0.3 3.5 11.4 11.6 5.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.6 0.6 0.2 7.6 0.2 12.2 27.0 65% 95% 95% 13.2 7.2 3.3 6.0 15.100 16.2 8.K.1) 19.6 4.9 12.7 3.5 11.0 22.6 78.9 9.u ležištu A. B.400 18.3 11.000 18.9 6.5 1. B.6 2.0 30.0)5) 5.000 16.2 1.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.0 (2.0 2.8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.000 18.3.8 14.2 7.Tablica 2. Abid Lolić-Grahovčići P. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič.4 6.1 3. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost).izabrano područje rada Ukup.000 16.5 3.0 4.8 0.0 10.6 0.5 25. UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52.3 1.9 Iskor.1 22.3 29.0 82.0 5.4 1.4 20.2 na 1.6 11.3 11.1 36.3 6.000 2.6 0. rud.4 65% 95% 90% 13. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.9 76.8 1.100 20.5 22.8 68. C1 (milion 1) tona) 140.400 14.0 6.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.2 2.600 0.u ležištu A.0 4.7 0.2 0.000 13.5 Napomena: 1) A.6 43.900 12.1 20.4 70. zona lošeg kvaliteta itd.9 4.9 2.8 22.3 1.8 81. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa.0 9.9 3.400 10.

55 1960 663 475 45.22 0 - 2012 2235 656 23.59 3.96 3.68 395 708 475 44.60 2.91 12356 430 200 29.11 3.53 4953 232 141 39.46 0 206 134 73.98 3.12 1388 2003 1722 545 23. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.58 4.52 929 2005 1988 592 23.55 2.32 1080 779 475 42.55 182 309 142 65.03 4567 434 475 57.19 0 - 2014 2266 652 23.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.53 2.46 0 694 475 44.99 2.73 4.4.42 14993 750 475 42.04 125 2006 2016 599 23.72 4.75 3.41 9338 734 475 43.23 0 - 2010 2276 650 22.13 182 - 2013 2270 665 23.91 4.50 9279 475 635 60.02 18890 450 366 34.49 4.70 3.93 2. radne snage.61 9790 435 205 30.90 2.30 3.93 16837 - 2002 1199 521 26.05 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.91 5.5 3.68 3.34 4288 746 475 42.52 182 - 2007 2176 624 22.86 3.61 2.72 16557 400 633 46.08 2.28 0 - 2011 2260 666 22.36 0 - 2008 2251 643 22.34 2.38 3290 720 475 43.44 2.47 3.93 5. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 .30 154 2004 1956 588 23.11 2.31 4.99 0 310 141 60.46 5.36 4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.05 5. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80.68 3551 361 148 62.24 4.41 22853 706 475 44.42 364 - 2009 2172 616 22. Rezime plana proizvodnje.30 4.31 4.36 11574 754 475 42.42 10816 724 475 43.54 3563 203 141 41.68 2024 679 475 44.75 2.17 2057 412 151 58.33 2.61 19267 412 152 59. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.50 4.57 3583 231 142 41.10 1001 140 2001 947 536 28.05 3.48 3031 448 475 56.48 3.48 2.88 3.

64 4536 410 265 49.31 2.58 3.88 3.76 4.56 4.95 5.69 4544 223 295 62.54 2.64 2.82 4.62 4.71 8215 405 295 50.81 4.95 7377 - 2011 1249 466 73.93 4229 - 2010 1275 466 72.48 4.01 7.08 3541 466 295 47.38 2.92 8649 - 2012 1238 484 78.93 3.91 5.52 2.67 6099 - 2007 1180 419 68.53 14738 - 2005 1012 373 64.84 3.93 2.37 3.01 12941 443 265 47.40 2.89 0 970 294 34.37 49114 492 295 47.30 2.21 3.47 2.03 426 2002 801 322 58.64 3.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 .38 3.64 2.40 2.14 6392 322 295 56.77 0 970 288 33.69 5.15 2.41 2.32 2475 198 611 107.79 0 900 286 35.35 20748 990 280 30.70 5990 700 269 31.78 0 800 291 29.66 592 935 273 31.89 3011 - 2009 1207 447 73.91 2.12 0 2003 957 363 61. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.52 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.14 2.23 3.37 16.85 0 930 287 34.86 21 416 265 48.89 2.80 3.24 2.64 14384 228 295 61.76 0 960 277 32.99 5179 - 2013 1244 492 79.99 0 920 286 34.80 4.33 22162 225 295 62.32 2.04 4.94 2.85 0 985 296 33.41 956 600 234 28.29 8.38 6462 426 265 48.71 19117 424 265 48.58 5447 - 2006 1097 389 63.64 0 800 300 28.83 3383 - 2008 1277 441 68. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.31 4186 - 2004 1015 362 60.85 2.89 16731 228 295 62.82 0 925 296 36.77 3337 207 265 61.00 2.72 1017 2001 801 320 57.74 0 743 310 60.18 6453 - 2014 1274 505 76. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.54 2.97 12812 143 633 126.56 5.05 3.85 0 900 293 36.06 5347 460 265 46.95 8780 193 265 64.

26 3.18 89 2012 220 310 60.88 1503 398 427 55.Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom.85 1288 380 427 56.64 3.40 0 75 399 5.46 3.07 3905 2001 75 425 4.70 2.23 3.69 3.11 242 2011 180 310 66. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.44 3.95 4.38 3.08 0 2009 141 310 74.40 0 2014 191 310 63.01 3.39 303 2013 230 310 58.40 1146 390 427 56.21 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.95 2.89 305 545 427 48.21 3.15 455 2004 99 310 91.13 4.57 122 555 427 47.11 1012 330 893 90.76 792 360 427 59.70 3.31 2.48 0 220 532 82.68 3.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 .48 0 2006 115 310 84.93 0 2007 123 310 80.22 273 385 427 56.47 2.60 2.73 114 545 427 48.11 1032 2010 150 310 71.29 4.16 4.05 0 250 295 57.32 3.05 0 250 295 56.01 178 625 427 44. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.05 100 475 427 52. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7.19 155 575 427 46.21 3.26 0 26 285 9.94 255 2003 91 310 95.95 186 585 427 46.48 4.35 182 2005 107 310 88.79 3. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.02 26097 2002 20 25 4. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.98 3.56 550 385 427 56.38 5.32 4646 625 427 44.05 4.94 2.06 22448 2008 132 310 77.85 3.

39 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.36 25 125 95 44.54 697 2011 199 55.49 481 2012 199 55. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu.39 3.39 3.RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54.86 4.29 4.36 25 125 95 44.54 4.36 25 125 95 49.35 1068 2002 199 55.59 4.26 4.36 25 118 95 45.39 3.43 846 2009 199 55.39 3.36 25 113 95 46.47 5.39 3.36 25 125 95 44.14 231 2004 199 55.36 25 116 95 45.30 2004 2008 199 55. pripreme i transport.36 25 125 95 48.39 3.07 268 2006 199 55.58 4.36 25 125 95 50.80 3. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.31 119 2013 199 55. preteće ure aje. 39 3. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem.36 25 125 95 47.93 4.64 4.59 3.20 766 2003 199 55. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .93 4.16 399 2005 199 55.39 3.39 3.39 3.78 4.22 0 2001 199 55.13 1843 2007 199 55.64 100 72 95 55.36 25 125 95 45.36 25 125 95 47.38 4. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.39 3.39 3.07 73 2014 199 55.36 25 125 95 49.39 3.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.54 834 2010 199 55.85 4.36 25 125 95 42.05 4.

Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3. za Srednju Bosnu 3.Modul 8 – Rudnici uglja 2.82 KM/GJ 3. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006.-2015. dobiva se tako višak kapaciteta 20.21 KM/GJ 3. – zaposlenost do 2006.) DMT.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2.02 KM/GJ. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH.35 KM/GJ 3. U posmatranom periodu 2002. godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002.. koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća.39 KM/GJ 3.3.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015.86 KM/GJ.40 KM/GJ 3.06 KM/GJ 4. Tako se dobiva do godine 2015. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5.254 zaposlena. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 . Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje. smanji za 7.GOD.81 KM/GJ 3.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište.-2015. DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13. Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje.-2015.Montan Consulting Gmbh (2002. STUDIJA DMT .93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3.49 KM/GJ 4. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti. dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5.

2000. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. 2013. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje. Montan Consulting GmbH).5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta. – 2015. 2006. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. Trbovlje. Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. – 2005.. – 2012. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij. U 2001. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 . 2003. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1.Prema analizi DMT-MC do 2015. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura. kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća). Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. – 2008.5. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika. 2009.5 – 2% godišnje.

77 4914 3924 225768 45.88 3.65 3.80 4.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.36 4.61 2003 1852 3276 101834 54.57 3.74 4.00 2009 2643 2065 99914 37.48 533 906 32434 60.68 4.98 3.39 4.99 3.91 5.42 5356 3974 224331 41.25 62763 3050045 46.35 3.51 1163 1038 79118 68.71 3.70 4.12 4375 4120 219383 50.80 3.95 2005 2440 2524 103059 42.80 3.94 3.35 4.14 4.04 3.41 1118 1668 71950 64.86 1498 1094 86140 57.64 3748 5691 208862 55.39 3.33 627 733 34535 55.30 558 721 40587 72.99 544 730 39785 73.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .75 2010 2748 2062 97468 35.69 1650 1127 92374 55.02 3.92 2976 7605 185655 62.86 3.23 2014 3079 2077 97422 31.3 4165 4030 212413 50.38 2013 3023 2080 98354 32. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.43 2004 2097 3080 104478 49.00 3.96 2007 2543 2168 100923 39.93 4560 3923 222889 48.35 4.86 3.54 4.36 1300 1140 80121 61.14 1067 1384 74707 70.12 486 710 32732 67.60 3.65 483 807 33159 68.36 4.47 3. 3.90 1429 1087 85554 59.96 3.23 3.98 5.6.04 532 775 38339 72.39 1138 1984 78019 68.89 4735 3907 223609 47.97 3.41 3990 4722 210925 52.87 4.03 1397 1169 82545 59.14 2015 3156 2084 95807 30.89 3.60 3.66 5099 3928 230498 45.24 4.69 3.89 3.56 3.64 4.5 3.64 3541 6297 211787 59.01 UKUPNO 35844 1382020 38. Pregled proizvodnje.02 4591 4117 226459 49.24 546 759 37046 67.28 586 733 40629 69.36 3.48 2012 2965 2078 100822 34.32 7787 501125 64.81 1150 2300 78471 68.80 1591 1108 90748 57.99 3.82 522 1100 31675 60.70 1534 1084 90301 58.52 2011 2830 2059 98999 34.04 3.81 1373 1091 83190 60.61 1724 1153 93662 54.20 3.32 3.64 551 1002 31934 57.34 5488 3974 223763 42.21 2006 2516 2245 100563 39.03 4.61 5225 3954 223703 42.86 611 729 34601 56.53 3.99 4.51 19132 1166900 60.62 3.00 4.15 4.94 2008 2648 2152 106868 40.22 4.24 608 700 34294 56.08 600 730 39375 65.88 3.83 4.09 4.08 3.

Tablica 2.90 5.71 4.17 3.35 3.35 2003 678 1545 39587 58.83 UKUPNO 13204 551179 41.86 2007 905 872 40774 45.32 3.30 2.93 3.04 2013 1084 802 39046 36.17 1568 2749 ¸95210 60.51 381 702 24558 64.32 4.90 3.96 1365 4092 95001 69.65 1830 2098 98508 53.38 283 776 23884 84.64 3.08 3.91 3.83 365 565 26643 72.29 94 193 6693 71.58 3.24 3.79 361 569 26564 73.08 6381 364346 57.02 84 197 6848 81.14 556 518 26738 48.7.45 467 528 26043 55.73 3.46 82 211 7023 85.19 4.10 3.64 2008 954 874 41165 43.01 3.93 2014 1116 808 39385 35.26 102 195 6804 66.46 5.69 1846 2235 98469 53.65 480 492 25974 54.06 3.02 104 193 6824 65.49 3.98 109 197 6885 63.73 3.96 3.89 2005 822 1031 39945 48.11 25463 1361725 53.87 334 580 25333 75.94 3.58 3.58 1974 2108 97892 49.40 2096 2122 99727 47.02 3.93 342 572 25745 75.21 82 204 6823 82.81 3.31 3.71 4.07 2012 1040 786 38854 37.81 381 576 26636 69.35 3.79 3.90 360 583 26286 73.07 3.45 242 921 25277 104.04 3.40 4.38 442 525 26219 59.56 458 501 25967 56.70 2.39 299 1162 23366 78.28 4.29 3.82 3. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.90 5.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.65 259 1284 24677 95.66 3.09 3.72 91940 4.48 3.92 3.95 62 217 5603 90.67 358 855 22531 62.65 509 532 28454 55.39 4.34 366 1009 25133 68.36 3.78 1757 2238 97661 55.46 538 521 27153 50.25 2011 1031 801 38829 37.63 3.38 2047 2119 100473 49.60 4595 354261 78.06 4.93 320 604 24029 75.89 330 595 24560 74.27 2150 2135 99538 46.94 4.39 59 224 4517 76.77 198 6950 61.63 4.60 3.49 3.84 111 198 6921 62.93 90 201 6639 73.25 543 516 26596 49.07 3.73 4.59 3.46 95 201 6700 70.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .49 317 1473 24794 78.77 3.64 396 585 26693 69.29 3.36 3.05 1674 2241 97592 58.08 4.15 3.31 95 188 6710 70.61 4.11 3.03 5. Pregled proizvodnje.77 2004 801 1208 38472 48.43 3.88 2015 1141 810 39600 34.69 1902 2097 99074 52.50 956 768 38166 39.74 3.01 2.93 2006 843 854 40222 47.36 305 605 23140 75.04 3.21 5.74 3.76 441 549 27382 62.35 1565 4829 89296 57.09 3.40 4.18 2206 2148 99981 45.59 1483 3232 93304 62.40 543 535 28232 52.47 3.02 3.31 3.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. Naime. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. što nije ni moguće ni ispravno. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 . Poseban problem. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. To je neekonomski i nesvrsishodan pristup.7 % bilansnih rezervi uglja. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja.te i za planiranje razvoja termoenergetike. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. One. zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. ove rezerve mogu biti i znatno niže. mogu biti i znatno niže od procijenjenih. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. Izgradnja novih površinskih kopova. neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. ili u toku 10 godina. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. godine. PK "Gračanica-Gacko". doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno. kako sa stanovišta postojećih potrošača. To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. je konzervacija uglja u najširem smislu. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. u odredjenirci uslovima. odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom.To. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. Naime. a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr. Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi.70 %. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa. kao i moguće domete njegove potrošnje. zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne). nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd. Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65.. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. konačno. obezbijede alternative. PK "Šikulje"-Kreka.).

843.000. 1. 15% 152. itd).442.000.1.7. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.2.000.848.335.321.8.9. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije. 10% 2. npr.000. 67% 124.704.946.000.000. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta. Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 . Prikaz rezervi uglja F BiH 568.10.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.473. 41% 497.

177. 45% 2.000.000.763.000.3.488.691.2. 44% 621. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .515.

411 1.06 13.001 14.342 3.647.657 77.411 2.528 11.65 4.49-42.524 204.715.95 2.0.08 1.31 16.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .085 60.139 235.354 0 0 1.665 73.09 9.88 35.091 10.808 10.632 1.5-16.18 17.06 24.111 0 3.657 76.7 16.74 2.051.937 1.774.874 894.244 179.321 59. Br.736 11.946.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.935 4.848 322.69 2.335.14 25.373 0 1.183 256.893 129.36 7.84 32.865 120.873 456.61 12.604 0 721.312 18.07 14.931 10.833 13.543 4.651 206.433 68.355.885 1.386.99 22.236.540.75 30.722 0 0 323.60 32.369 25.5 22.779.536 49.839 1.488.765 677.671 12.974 1.851 677.928 59.593 769.000 1.38 38.30 1.50 0.172 961.723 1.77 35.098 131.16 6.4-3.653 1.064.353 412.105 0 1.85 2.32 24.274 112.020 65.746 11 15 13.525 23.192 2.800 16.95 12.126.689 2.101.428 17.704 1.43 27.330 2.535 10.429 54.718 2.756 206.43 39 16.42 5.61 1.194 208.143 62.839 28.102.411.954 194.635 1.339.65 17.06 13 18 24.503 10.146 440.280.004.407 0 0 127.294.54 3.944 173.241 5.512 996.19 19.23 4 4.003 11.008 162.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.834 618.377 497.58 15.657 68.201 16.437.103 206.619 14.7-9.843 26.963 56.391 2.

08 0.lignit M .200 385.874 73.317 15.9 18.0 Red .100 521.471 19.540 21.497 152.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .75 37.10 50.mrki ugalj 1 2 3 4 186.843 17.744 568.174 11.544 107.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .824 372.696 12.061 346.07 5.74 15.287 9.473 269.380 40.698 845.598 148.457 124.271 253.7-14.758 72.100 47.657 31.17 1.83 4.237 77. Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .761 37.97 24.954 418.159 33.842 56.55 2.080 326.68 24.397 9.Nastavak tabele 3.442 65.141 105.761 207.8 32.646 10.742 91.221 278.800 88.

575 1. RS i ukupno za BiH Tablica 3.025.2.801 2.720 1.050 35.272 49.746.657 71.619 1.038 1.464 1. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.383.012 308.382.044.544 291.529 766.468 353.695 30.555 967.091.338 1.016.702 269.941 0 0 4.695 0 3. Proizvodnja uglja u F BiH.Modul 8 – Rudnici uglja 3.465 253.842 196.313. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.1.960 59.302 486.509 2.735 171.755 2000 1.472 1.424 2005 2.087.411.1.317.545 278.440.483.237 221.220 0 3.797.300.002.115 0 4.169 461.917 1.795 26.-2006.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.000 13.420.903 76.970 1.365 8.430 231.178 9.874.982.746 221.472 3.448.858.027 1.714 1.890 641..021.223 166.941 230.087.028.388.751.445. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.582 942.214 116.400 134.291 2.001.226.555 1.145.668 503.113.743 1. Proizvodnja uglja u F BiH.093 139.652 94.255 318.370 382.288 7.378 104.234.563 1.842.328.2.999 1.951 280.913 1.701.197 50.168.271 2004 2.195 683.659.954 18.432 0 0 5.073.059 1.334 996.350.327.428 903.981 81.119 344.851 1.687 31.015.281 152.114.282 1.631 128.895 0 3.717 490.186. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 . Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.808 0 3.190 153.808 0 0 5.892.027 46.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.826.142 31.600 200.369 1. 2000.445 1.373 2006 2.286 5.216 1.867 920.335.752 80.302 747.000.979.652 8.703 0 0 5. RS i BiH ukupno za period 1990.006 7.042 9.743.017.900.173 0 2.357 69.733 289.929 198.310 0 0 4.825 1.266 1.763.486 48.039 61.533.567 391.845 0 0 5.859 0 0 5.488 512.409.549 51.850 282.4.346 58.280.859 1.154 323.521 7.331 2.725.596 438.488.942 36.979.499.

5 miliona tona 3. godina 2.0 0.0 miliona tona 1.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.2000-2006.5 0.5 0.5 1.5 2.0 4.0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3.2000-2006. Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.0 0.0 1.5.5 2.0 3.5.5 4.5 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 .0 2.5.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.

140.005 0 0 4.298 64.005 15.455 113.683.826.979 7.710 1.Modul 8 – Rudnici uglja 3.379 17.400 134.177.783 8.483 116.000 5.000 547.555 1.052.509 5.350.864 64.958.214 55. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.226 81.626 1.774 60.787 1.171 48.530 2.434.202.286 666.535 84.069 0 232.074 1.953 27. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3. RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija.557.850 690.000 0 4.085 1.746 9.223 166.942 156.687.019.890 141.428 341.746 0 0 4.000 136. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 . RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.5.573 213.281.217 48.767 424.358 1.804 476.107 61.330 35.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.369.895.393 169.450 1.000 61.000 212.017 230.729 7.006 164.904 0 0 1.999 481.382.468 171.061 0 379. RS i ukupno za BiH Tablica 3.948.2.114 84.957 0 3.748.965 150.546.197 58.917.587 Rudnik 2006 TE 1.1.340 126.364 32.008 26.332.050.857 Ostali 286.403.755 0 0 0 8.208 1.547 923.665 80.576 0 0 500.603 406.097 61.445 12.248 1.509 310.611 963.690 21.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj .062 1.852 0 3.376 85.647 12.449 2.383 982.600 200.522.311 459.975.297.049 52.709.694.2005 i 2006.581 122.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.339 953.020 0 0 1.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH.2.027.

godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 1.500.500.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990.000.2005 i 2006.000 2.000 4.000.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.500.000 500. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .4.000 1.5.5.000 3.2005 i 2006.000 2.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.000.500.000.

193 47.214 456. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu .194 81. (A+B+C1) POTENCIJ. podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3.* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490.RL Mramor 2. . (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 .525 169.937 32.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1. U K U P N O: S V E U K U P N O: 162. – Elaborati o klasifikaciji.PK Šikulje .407 375.1). (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.238 1. godine Tablica 3. 2. – Elaborati o klasifikaciji.794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.087 178. Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.12.RL Bukinje . 2. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH.3. EKSPL.drugi krovni sloj.2006.166 7 290. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .407 59.2): 1.171 197.429 743.465 56.1. U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: .3.PK Dubrave 3.podinski.2.Modul 8 – Rudnici uglja 3.043 96. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.833 59.956 374. . Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m.236 27. 3. Lignitski bazen Kreka.008 RL Bukinje RL Mramor 68.386 94.402 322. U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3. sa padom od blago nagnutog do strmog. pliocenske starosti.glavni.954 153.790 91.151 34. Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi.921 83. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije. 3. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31. U K U P N O: 581.prvi krovni i .431 750.431 - 6 659.126. broj 1 1.359 91.166 169.

40 20.83 41.81 2.05 % 0.17 0.47 16.63 2.320 53.38 % 24.30 Elementarni sastav uglja % 31.53 7.17 % 2.15 % 12.51 9.84 49.06 % 48.71 % 7.25 0. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.85 35.35 % 21.00 % 1.60 % 16.76 Dubrave 30.23 1.55 % 6.48 12.44 0.48 2.94 22.32 Šikulje 50.84 5.08 10.000 Hemijski sastav pepela % 55.66 23.3) Tablica 3.32 20.89 15.14 39.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.64 0.29 % 2.55 9.80 5.4.80 23. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.200 52.19 9.03 0.89 25.18 0.80 8.00 9. materije Isp.54 2.48 19.39 kJ/kg 12.73 28.6.43 5.34 % 25.20 0.86 5.00 39.26 % 0.23 27.05 4.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.34 0.4) Tablica 3.99 % 39.52 48.44 % 1. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .73 0.17 11.36 50.33 % 0.38 10.60 1.12 22.30 3.59 29.060 12.37 18.76 7.88 9.

8 408.569 22.735 257.743 1.661.464 1.000.2 350.4 351.031 40.748.357 16.547 86.000.815 1.000 2.509 2.736.224 2001 1.282 1.616 11.2 316.979.631 72.583 718.396.499.000.000 Proizvodnja (tona) 3.7. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.126 1.000.018.091.917.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4.043 500 2000 1.668 260.286 292.087.8 1.671 226.369 1.000.531 83.000 Ukupan plasman 5.193 257.1 304.917 1.796 82.266 1.320 251.311 92.550 76.383 60.701 2003 1.750 114.380 2004 2.328 2006 2.701.687 64.866 2004 kJ/kg 9.049 83.611 84.683.488.000.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.298 2005 kJ/kg 9.656 25.331 2006 kJ/kg 9.101 82.198.750 674 2005 2.043 6.476 2002 1.000 TE 4.6 270.9 318.936 3.312 1.115 9.268 230. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.892.000 1.975.137.492 2000 kJ/kg 9.371 44.926 2001 kJ/kg 10.868 23.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.4a.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .000.

otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č.02 t/m3č. U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja . .m. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11. Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.koeficijent otkrivke 5. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 .otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.0 m.2 m. . otkrivke. sa periodom otvaranja.m. .m.m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31. podijeljen na dvije faze razvoja.1. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac.otkrivka 522 017 000 m3 č. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa.55 m3/t.7.ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj.m. a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č.ugalj 102 513 000 t . Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4. godina je prikazan u tablici 3.m. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t.m otkrivke.6.5 i 3. godinu i preiod od 20002006. dao je slijedeće rezultate: .09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6.12. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”. dobiveni su slijedeći rezultati: . Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja.1.42 t/m3 č. Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja.m.2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7. Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13.3.71 m3č. a I krovni ugljeni sloj 6.6% od ukupnih rezervi uglja.3. Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č.m.

EKSPL. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.8. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red.K. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Ostvarena proizvodnja uglja na P.u.u.m m č. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.* 1.u. Ostvarena otkrivke na P.5. Rezerve uglja na P.č. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č.7.K. 673 113 Tablica 3. 647 317 2006 t. (A+B+C1) POTENCIJ.K “Šikulje” Tablica 3. 749 969 2005 t.u.r.r. 2006. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.r.6.K. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji.r. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 .u.12. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.u.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3.m 5159088 2000 3 m č.u.r.m m č. god.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č.r.r. t.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3. 583095 690 739 2004 t.r. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.m 2371903 2006 3 m č. 566590 2001 t.u.m m č. 1452548 2000 t. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.

Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. transport i odlaganje.66 Šikulje 23. odnosno 25 m.63 2. 55. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. te sabirnim.200 Šikulje 52. Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.20 0.51 9. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp.8.19 9. Tablica 3.53 7.59 29. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani. do vanjskog odlagališta.6700 .Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. transporta i skladištenja (klasiranja uglja).14 39.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU . Ukupna visina etaže od 21 m.86 5. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB .300S sa pripadajućom samohodnom trakom.25 0.03 0.40 20. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom).0 9.05 4. Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50.38 10.48 19.8.89 15.73 0. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja. a satoji se od bagerovanja i utovara. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 .

12.Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže. U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005. te otpremu sa klasirnice.m. sekundarno sijanje.2005 31.1.11.2. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.9. otkrivke. primarno sijanje. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 . dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu. Visina prve etaže iznosi 26 m. godinu i preiod od 20002006. dok je visina druge etaže 35 m. 2006. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°.).3. Ugao završne kosine odlagališta je 9°. godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja. odnosno 4 me uetaže.12 .12.14 t/m3č. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.12.95% od ukupnih rezervi uglja.2006 893 868 3. drobljenje. Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom.12. Prema tome. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t.2005 908 31. godine je prikazan u tablici 3.5 m. i 2006. Tablica 3.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31.m. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n. Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena.9. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h.m. sa prosječnom debljinom od 20. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č.12.2005 31.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. godini dat je u tablici 3.10 i 3. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter.12. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31.12. I krovni i glavni sloj.

m m č.10.K “Dubrave” Tablica 3. 432817 2004 t.* red.m 5700488 2000 3 m č.m 3570908 2006 3 m č.u.u.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) .u. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.r.K. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č.u.m m č. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.r.r. Tablica 3. 947 883 2000 t. 832148 2006 t.Tablica 3.m m č.u.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č. Ostvarena proizvodnja uglja na P. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 . 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t.K.r.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.K.13.u. 756063 Tablica 3.č. Ponderisani kvalitet za P.u. 824806 2005 t. Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3.u.r. broj 1. EKSPL.r.11.r.12. 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3.otkrivka(m3. t.9. 334507 2001 t.r. (A+B+C1) POTENCIJ.13.

34 0. Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.m.83 41.60 na otkrivci. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500.23 27.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani. Širina bloka zavisi od parametara bagera.80 5.30 3.89 Dubrave 25. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje. a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom. a satoji se od bagerovanja i utovara. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.60 1. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora.32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.17 11.80 8. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30.80 23.81 2.47 16.55 9320 Dubrave 53. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine. Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže. Otkrivka se putem transportnih traka.64 0. transport i odlaganje.48 2. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 .n.84 49.94 22.

Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h.12. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter. godini dat je u tablici 3.2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’.14. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice. padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º.12.K. Tablica 3. Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. Radna snaga na P.12. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline.1.14.12. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže.35 m. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6.2005 31.2005 31. primarno sijanje.2006 922 929 3.2005 934 31.5 km2). i 2006. Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja". odnosno 4 me uetaže.3.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. "Mramor" i "Marići".31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 . sekundarno sijanje.3. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en. drobljenje. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama. Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8. te otpremu sa klasirnice. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi.6º.08 m i nagib od 2º .12.Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.12.

38 20.33 0.111 2004 ' m 3. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.16. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima. Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj.021 *– Elaborat o klasifikaciji.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom .60 12.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3.06 48.506 2001 ' m 3.29 5.30 28. Tablica 3. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu.26 0.15.00 1.123 2006 ' m 1. RL Mramor 94.15. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.411 4.05 0.000 50. godina.76 Tablica 3. Ostvarena šira priprema za period 1990.99 35.16.643 2005 ' m 3. dobijen je prosječan kvalitet uglja.55 7.937 27.71 9.151 47. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 .5 2000 ' m 4.17.* 1.17 2. EKSPL.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja.44 5.39 12. kako slijedi iz tabele 3. Tablica 3.34 22.15 10. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi .043 56. nižeg stepena karbonifikacije.35 18. Materije Isp. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3.171 178. (A+B+C1) POTENCIJ.

u.463 496. Procenat isporuke % 63. Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. Tablica 3.r.202 2005 t. t.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.r.u. transport uglja. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".Tablica 3.r. t. otkopavanje uglja.r.935 2006 t.4 0.r. 345. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. snabdijevanje pogonskom energijom.u.r. odvodnjavanje jame.r.u.u. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 .Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3.19.9 18. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t. provjetravanje jame. 388.10.18. Proizvodnja uglja za period 1990.r.u.19.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) . 482. 2000 t. 322.u.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u. godina.2 100.950 2001 t. 500.5 17.130 475.

12. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu . Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3. mazivo i gorivo.465 32.4.087 34.20. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 .2005 1150 31.12.* 1.2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Normativ materijala. Tablica 3. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.12.12.193 *– Elaborat o klasifikaciji. Broj zaposlenih na dan 31.4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.2005. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° . (A+B+C1) POTENCIJ. debljinom sloja 13. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle.236 197. eksplozivna sredstva.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.2005 31.1.386 96. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala. a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”.3. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. električne energije i dr. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma.20) Tablica 3.2005 93 31.21.33°.2006 1057 1107 3. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red. troše se različiti materijali i vrste energije. EKSPL. RL Bukinje 68. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta.12. čelična podgrada. godine (tablica 3.21.12. Od materijala najznačajni su: drvena gra a.12.

r.039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3.060 55.289 Objekat Bukinje - 1990 t.24.u. 252.r. 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.23 1. 91.u.r. godina.645 16.37 39.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.85 0. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.870 2001 t. Ostvarena šira priprema za period 1990. Proizvodnja uglja za period 1990.r.84 31. t.23.36 7.52 25. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35.48 48.u.18 6.): Tablica 3.73 2.r.123 43.965 2005 t.17 12.u. 2000 t.22.095 2004 ' m 1.u. 146.u. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1. godina.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 .12 21. Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.u.54 0.43 1.32 0.00 16.22.r.88 24.r.76 2. 221.u.44 12. 37. t.r.882 2006 t.08 Tablica 3. Materije Isp.

2006 117 Broj zaposlenih 31. Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.25. Tablica 3. transport uglja.26.2005 352 31. Broj zaposlenih na dan 31.2005 126 31.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 .12.12.2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.2005 478 31.25 . a obra en je Tablica 3. snabdijevanje pogonskom energijom.12.12. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.11. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. godine (tablica 3. provjetravanje jame.2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3. odvodnjavanje jame. otkopavanje uglja.12.12.12.2005.2005.12. transport gra e i repromaterijala.

12.Slika 3. Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .

povezuje sjeverni i južni dio zemlje. ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“.3. Na Površinskom kopu Turija. “Turija” i “Grivice”.2. plići i pri kraju eksploatacije. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. U njemu su egzistirale jame: Radina. Kao centar općinskog područja.energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina. Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. kulturnog i administrativno – upravnog karaktera. što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima. Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 . Povezanost ovih Rudnika sa termo . Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora. na serpentinskom osnovnom gorju. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena. Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija. Južni dio bazena je manji. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. Selo Istok. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. a put M–18. odnosno izvorišnog dijela Draganja. nakon perioda odložene eksploatacije. Mušići i Čubrić. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica. Budući površinski kop Breštica. Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu.4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH. Regija. Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”. se pristupilo ponovnom aktiviranju. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. Put M .

27.28. 43. Tablica 3.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 . i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990.27 i 3.40 56. 2000-2005 god.07 70.Slika 3. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.60 100. godina.00 100.13.93 29.

027 982. Plasman uglja po godinama 1990.000.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.500.28.097 261. god.500.797 2. 2006.055 Godina 2002 2003 1.467 2005 1.000 Tona 1.000 500.482 76.062 2000 1.191 1.002.738 1990 2.002 68.517 66.303 65.14.369 130.8 365.430 770.234.6 126.281 66.347 93.804 2006 1.483 98.421 249.7 232.328.596 869. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30.5 159.000.154 728.445.29.267.07 1.685 225.668 963.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.876 298.280.001.742 2001 1.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.319 72.503 2004 1.000 1.327.767 43.383.302 923.000 Ukupan plasman TE 2. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.408 71.8 149. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.9 133.370 846.30 .7 143.169 953.

93% Bilansne Vanbilansne Slika 3. 13935157. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 . 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona.15.30. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br.Tablica 3. 7% 194085463.

788.353.00 817.213.r. godine Tablica 3.761.000 27.12.44 13. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.Tuzla (07.958.000 154 257 000 227 375 000 1.2000.375 Ko (m č. god.000 110.41 6.143./t.059.12.r.000 507.000 59.788.31.000 154.000 37.r.23 7. .000 31.2 6.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .) 4.471.2006.000 13.70 9.2006.31.882.428.) 10.r.702.000 803. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č.m.000 16 761 000 33 086 000 148.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t.) 4.958.000 201.642.000* UGALJ (t.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.u) 2.000* 13.) 10.000 261.57 13.178.12.079.m.32.493.u) 2.m./t.2006.000 16.428. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č.87 11.u.9 9.064.47 3 Tablica 3.257.m. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 .20 6.018.502.44 8. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.314.000 32.000 189.000 Ko (m č.u.

34.70 39.) Broj zaposlenih na dan 31. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24.85 21.) Tablica 3. 3.2005. godine (tablica 3.03 29.) Tablica br.816 30.70 10.07 1.2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.12.12.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10.28 0.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31.70 3.12 54.33. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 .34.12.90 8.2006 god. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.80 34.67 13. Broj zaposlenih na dan 31.04 1.05 24.trans. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3.56 10.46 13. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj.98 46.12.10 1.12 0.33.2005.

s. 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.u.u. 249936 777349 201562 2006 t.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 .35.u. t.2.3.s.u.35.s.č. t. 128643 559549 476320 Do 31.s. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990.2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.s. godina (tablica 3. 267108 551762 Ostvareno. Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990.s.Modul 8 – Rudnici uglja 3.u.s. godinu i period 2000-2006.u.36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) .s.s.16. godinu i period 2000-2006.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.12. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice. Tablica 3.1. t. godina prikazan je u tabeli 3.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.u. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t.u. 729124 1023397 200006 2000 t.u.Otkrivka (m3.

godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č.Tablica 3. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta).m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č.36.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije. Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport. 2000-2006.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č.K.m i m 2886760 3362320 3 2003 m č. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše.37.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č. Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 . broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije.m i m 3652132 4139397 3 2005 m č. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990.

godine (tablica 3.12. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.u.godina. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3.2005. i 3.40. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r. Ostvarena šira priprema za period 1990.4 2006 ' m 379. 187630 2005 t.39. 3.42. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3. broj 1.2005. 195080 2001 t. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31.10 1283.u.33.u.r.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova.40.r.42.u. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru.7 2004 ' m 534.465 9. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 .2. t.38. Tablica 3. godina.41. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red.) Tablica 3.2005 996 31. Tablica 3.r. 222700 2006 t. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718.12. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH.3.r.12.u. 3.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31. 360800 2000 t. Broj zaposlenih na dan 31. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t.4 2003 ' m 161.r.7 2005 ' m 1774.7 334.r.8 2002 ' m 484. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja.39.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. Tablica 3.jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena.4 Proizvodnja uglja za period 1990.2.41.435 0 13.u. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40.38. 145059 178820 2004 t.r. 228820 Tablica 3.u.u. Podzemna eksploatacija .12.

2005. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. provjetravanje jame.u.u.u. 183560 2001 t.u. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala. električne energije i dr.1990 t.s.s.17.s. snabdijevanje pogonskom energijom.u. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.s. transport uglja.u. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije.u. 176269 2005 t. komprimiranim zrakom. 132848 2003 t. mazivo i gorivo. odvodnjavanje jame.12. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.s. - Normativ materijala. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. 216821 2006 t. drvena gra a (rudničko drvo).s.43. Omazići 327500 2000 t. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3. 168091 2004 t. Broj zaposlenih na dan 31. otkopavanje uglja. troše se različiti materijali i vrste energije.u. 144526 2002 t.s.s. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 . eksplozivna sredstva. gra e i opreme.

43. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.2005 577 Broj zaposlenih 31.3.2. (Kocka. 3.3. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna. Sitni II. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm. Grah). Orah.12. Kotlovski. godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31.12. Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.

J.44. „ ur evik II“ i „Potočari“.2005. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL.'' UR EVIK'' J. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata. 2. sa izgra enim površinskim kopovima P. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. 3.K. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija.12.'' UR EVIK'' II J.44 Tablica 3. Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31.* 8 1 1.3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red. godine su date u tabeli 3. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1.K. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 . „Potočari“ i P. (C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT. (A+B+C1) 4 POTENCIJ. 2.3.3. EKSPL. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“.

93 54.89 18.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40.88 15.45 1. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.24 SRASLAC 53.47% 65.74 15.20 8.10 7.68 14.35 ORAH 54.04 KOCKA 54.51 14.11 16. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.45): Tablica 3.60 21.07 10.70 8.1 SRASLAC 33.53 6.01 3.59 5.97 2.59 SITNI 0-15 49.46 6.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 .18.72 1.57 2.50 6.50 3.05 4.97 4.98 1.90 8.94 0.20 9.45.68 KOCKA 43.92 3.12 20.53 6.51 7.83 2.88 11.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.42 4.25 1.80 22.70 19.80 20.88 1.03 KOMAD 51.64 12.96 SITNI 0-15 59. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.68 ORAH 44.19% 30.00 9.42 5.45 12.11 1.

291 1. Tablica 3.46.000 1.000 300.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.47.710 89.733 34.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.1 64.000 1.583 351.100.117 91.604 45.400.850 403.421 74.000 200.647 29.19.947 786 2004 461.748 442.300.339 88. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .590 2006 kJ/kg 16.034 2001 kJ/kg 15. Plasman uglja 1990.000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.600.529 185.375 2004 kJ/kg 14.450 83.298 63.3 45.925 80.332.698 949 438.352 2002 kJ/kg 15.000 400.500.000 500.48.404 200 2001 323.807 2000 kJ/kg 15.194 90.446 476.000 tona 800.975 90.000 900.Maloprodaja Izvoz 1990 1.9 35.914 1.4 84.160 2000 231.000 1.46) Tablica 3.200.000 1.809 299 Godina 2002 2003 382.47 i 3. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .107 63.108 30. 2000-2006.000 1.549 415.302 292.Široka potrošnja .581 76.0 30.000.932 2.935 92.000 100.642 2005 540.000 1.574 42.384 20.48.285 822 2006 508. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.85 150.532 2005 kJ/kg 14.000 600. Analiza plasmana uglja Tabela 3.1 45.4 31.402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.483.000 700.329 2003 kJ/kg 15.

1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK. 309.657 m3čm/t za PK „Višću“. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.r.380 62.490 48.834 63.730 2005 t. otkrivke.760 227. 316. otkrivke.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.476 68. godina je prikazan u tabelama 3. Tablica 3.547 57.111 72. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č. 299.u.u. 3. Pad sloja varira od 200 – 300.r.142 241. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005.u. 217.230 2006 t.080 50.17 100.49. t.s. t.3.3. 214.000 632.m/t za PK „Potočare“ i 6.981 63.3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 . 1.50 i 3.u.u.760 287. 156. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja.710 2000 t.000 632.180 Tablica 3. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja.u.85 88.u.r.u. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.770 72.r. 2000-2005 god. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.83 10.51.50.u. Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č.u.003 m3č. 146.u.r. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3.49. 700. t.s. godine. t. 89.s.980 73.52.u.239 Tablica 3.m.00 100.169 69. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine.r. t. U promatranom periodu od 2000 – 2005.u.5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla.710 2000 t.15 11.s. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.s.m.s.u.u. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.370 53.834 305.s.51.739 251. Smješteni su blizu jedan drugog. 700.091 241.680 251.K. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. t.r.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t. t. godine iznosio 5.r. godine.951 2006 t.930 69.u.s.763 50.

000 1.000.000 6.m 1.m 1.910 2002 3 m č.000.600 2.000 2000 3 m č. 2.310 2004 3 m č.000.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č.486.m 6.000 3.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.m 728. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.000.674. Višća) Tablica 3.157.675 2001 3 m č.000 Ugalj (tona) .000 4.695 1. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.m 727.000.000 2.516.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .473.000. br.52.690 7.510 621.122 252.390 483. 1.mm) 5.m 1.m 1.000.080 342.690 233.380 549.m 1.645.Otkrivka (m3č.057.230 2003 3 m č.960 2006 3 m č.204.20.955 2005 3 m č.

3 km. godini dat je u tablici 3.5 km i promjenjive širine od 1. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku. te otpremu sa klasirnice. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu. Tablica 3.5 . Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“. -bagerovanja-utovara otkrivke. Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena. Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski.2. ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad .53. drobljenja i sekundarnog sijanja. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. -bušačko-minerski radovi na uglju.jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3. Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h. Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: . -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. -bušačko minerskih radova na otkrivci. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t.jugoistok. Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa. primarnog sijanja. na klasirnici „Višća. -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“.3. -bagerovanja-utovara uglja.3. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.jama “ ur evik II” .53.jama “ ur evik” . -transport otkrivke na vanjska odlagališta. dužine oko 5. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3. i 2006. odvija se kroz prijem rovnog uglja.

12. Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m.jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama. Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever . sa stanjem 31.54. Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija.2000 godine". . Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3. mart 2002 godine.ur evik. Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 .Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Slika 3.54.21.

2000 – 2005 godina Tablica 3.r. 154.7 1210. 91. Prosječni kvalitet (Tablica 3. 36.u.u. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.r.2 2049.r.r.u.086 2000 t.u. 95. 3. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.45.u.3 1471.'' UR EVIK'' II J. 144.694 2001 t. 111. dosta visokog stepena karbonifikacije.r.851 2001 t. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990. godina. 63.u. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t.u. 46. Upojedinim dijelovima ur evičkog basena.r. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja.399 2005 t. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t. 212. 104.r.05 2006 m' 2355.Modul 8 – Rudnici uglja Red. 68.55.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira.u.u. godina.563 2006 t.687 2004 t.56. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara.581 2000 t. bez tragova organske strukture.r. 2.r. 139.839 2003 t.85 2241. 126.r. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.86 2286.03 2695.25 Proizvodnja uglja za period 1990.r. br.u.u. 56. 102.r.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 . 150.834 2002 t.r.u.u.976 2004 t.u.57.5 m predstavljen organskom materijom.049 2002 t. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva.363 2005 t. Tako je gornji dio sloja 4 . NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J.139 2006 t.u.'' UR EVIK'' J.u.r.275 2003 t.r. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma.r.550 Tablica 3. 2000 – 2005 godina Tablica 3.

000 50.2005.000 100.12.22. odvodnjavanje jame. transport uglja.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 .12.000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150.58. transport gra e i repromaterijala.2005 368 31.12. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3.250. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31. Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3.000 200. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ). provjetravanje jame. Broj zaposlenih na dan 31. snabdijevanje pogonskom energijom.

4. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu.3. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju.Modul 8 – Rudnici uglja 3.K. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 . RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići). Slika 3.K.23. Vrtlište i jami Haljinići. RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P.

823 51698 157. 3.2001.173 71.077 70.878 43. Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište".599 7.521 440. "Vrtlište".604 105. Dugoročni program razvoja P. Moščanice i Greben).1997.173 71.536 9. Modrinje U K U P N O: 1. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red.508 17.113 5.902 18.507 27.369 20.934 22. 2.525 29. moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika.59.758 113. Glavni slojStara jama Glavni sloj2.000.737 18.557 190. (opšti dio – tehničko rješenje). godina) Knjiga II – crtani prilozi.234 11. EKSPL. "Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2. ekonomsko finansijski dio). godine) (rudarsko tehnološki. sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3.12.613 VANBIL.Podzemna eksploatacija 1.Tablica 3.064 5. Knjiga I – tekst (2007. 5.430 67.425 89.797 72. Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18. 7. godine.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ.407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42.846 45.. Rezerve uglja za Moščanicu.774 59..715 204.062 29.011 92.Površinska eksploatacija 1.784 34.788 56. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.K.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve .K.234 11.231 37. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P.631 39.665 25. "Vrtlište" (2001.149 13. Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.733 5. "Vrtlište" P. (A+B+C1) 7 60. nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja. Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji. 4.366 8.025 17.837 17.913 EKSPLOAT.12. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 . (C2+D1+D2) 5 13. Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja. sloj-podinski U K U P N O: 1. sa stanjem na dan 31. godine RMU "Kakanj". .055 38. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61.K.* 8 60. godina).874 127.028 16.K.300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74.859 256. Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj".937 49.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.043 83.536 33. 6.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja.

Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići .12.000. moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika. 3. godine. sa stanjem 31.Bištrani") jame "Seoce". 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.Bištrani".. 127. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3.60): Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja 2.000.. izdvojene posebno. RMU "Kakanj" (2002.536. 29% 256.525. kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj". Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6.000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1. 4. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 .24. godine).60.604. Rezerve uglja za Staru jamu. bazen Trstionica.000..000. 58% 56. 5.2003. Program Restrukturiranja RMU "Kakanj". Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići .000 tona.600.

16 15.00 62.37 4.13 10.71 32.07 61.41 26.27 17.72 2. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.36 0.75 5.71 42.63 40.56 26.85 11.28 38.62 1.33 Elementarni sastav uglja 35.88 6.57 2.09 3.60 2.19 55.71 25.73 10.87 12.21 1.93 0.70 24.61.23 10. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.177 8.67 14.46 6.35 9.15 9.97 13.66 22.27 21.74 51.68 21.67 10.44 31.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 .K.58 49.98 0.71 6.62 50.963 13.69 1.49 37.14 27. "Vrtlište" kod Kaknja.37 1.57 64.13 10.51 19.722 45.46 25.073 32.70 37.75 49.53 0. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3.51 51.16 9.19 0.68 3.78 40.19 64.12 2.32 39.90 34.17 42.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.92 9.06 4.39 0.66 2.07 12.42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.085 Hemijski sastav pepela 39.78 0.85 16.31 12.76 29.32 0.34 11.94 19.30 0.83 29.01 2.15 3.81 1.92 Hemijski sastav pepela 32.54 24.40 1.36 54.61.30 2.21 1.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.01 34.54 7.07 1.83 8.61 68. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.47 1.69 10.93 12.48 1.74 11.33 2.) Tablica 3.29 3.32 7.11 35.39 3.95 3.54 1.81 0.55 24.18 Elementarni sastav uglja 40.59 20.44 7.16 17.04 14.92 10.60 3.614 13.92 5.299 40.68 28.50 63.68 0.00 7.89 64.68 21. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.70 32.03 23.32 1.53 27.28 46.33 3.29 2. S-ukupni.33 55.

246 97.023 3.00 100.746 62.969 1.729 58.63.5 19.114.706 2006 1.64.603 93.342 37. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.850 920.717 1.65 100.123 94.465 709.567 747. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj". Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.godine. 2000-2005 god.156 1.35 6.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.Maloprodaja Izvoz 1990 2. sa stanjem 31.989 45. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.321 18.130 2001 kJ/kg 13.242 Godina 2002 2003 942.861 95.9 38.360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12.223 2001 747.8 61.64 Tablica 3.017.006 93.946 97.2000 – 2006.2 46.449 2005 kJ/kg 11.735 953.125 1.2001.818 3.62) Tablica 3.034 2004 kJ/kg 12.050.864 2005 996.7 57.895.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .2 64.62. Plasman uglja 1990.444 2000 kJ/kg 13.100 1.942 2.746 1.296 2000 766.955 2006 kJ/kg 11. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.000 94.1 4.114 118.9 95.061 2004 967.003 54.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.012 846.477 13.442 903.12.009 93.0 28.9 122.098 1. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .544 913.Široka potrošnja .63 i 3.777 Tablica 3.598 27. 93.

75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1.Ukupan plasman (tona) 2.2005.o. Održavanje.000 1. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika.2005 31. Separacija.4.1.05.o.PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja.12. Jama Haljinići.65) Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.godine (za čitavo preduzeće-tablica 3.3.65. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31. S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne. Površinska eksploatacija .000 500.500.75 km. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 . Maksimalna dužina ležišta je oko 3. 3.2006 2.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.000. Površinski kop Vrtlište.221 2.000. Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad.25. Društveni standard.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d.000 Tona 1.500.000 TE 2.12.

632 595.u.r.692 2006 t.733 564.000. Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P.67.573 665.351 2006 3 m č. 585.m m č.m m č. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.638.K.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.462.u.u.m 3.u.67 i 3. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962. 494.m 3.383 2. t.800 555. na udaljenosti oko 1 km.07). Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č. t.u.r.665. Karaula.096 Tablica 3. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.r.s.523 607. godina je prikazan u tabelama 3. Lokalitet P. oraškog ugljenog sloja.m 3.s.251 2. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja.s.952. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta.u.K. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj.264 603.s. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.K.m 1. t.951 653.u.u."Vrtlište" 1990 t. Kakanj.r.68.163. t.594 2000 t.u.u. 590. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P. Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja.55 m3č.027.u.550 1.K."Vrtlište" 1990 3 m č.66.godine iznosio 3.220.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3.s. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja. t. 1.66. Pope i Kuburići.u.r.r. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.u. 501.m m č.u.m 1.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. godinu i preiod od 20002006. otkrivke.559 2000 t.s.957 3. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D.godine.68. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.r.620 2006 t. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P.u. Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005.059 2005 3 m č. 615. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. t.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 . 706."Vrtlište" 1990 t.560 2005 t.u.s. sa manjim seoskim naseljima Ćifići.944.840. t. Tablica 3.s.r.610 2000 3 m č. 3.m. 1. 721.

2005 31. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju. a Podinskog 2.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P.000 2.000 2. -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar). -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.K. cca 5 km od TE “Kakanj“.26.3.3."Vrtlište"-rovni ugalj P."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.000.5 m .69.500. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9.12.000 1.69. Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj.4.500.7 m. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.5 – 2.2.000 3.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.K.000 500. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 .500.000 1.12.K.»Vrtlište» 462 486 3.000. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m.2006 P."Vrtlište"-separisani ugalj P. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj). -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima). Tablica 3.000. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31.K.

.u.234 2006 ' m 2. t.r. 113. gumeni transporter).u.r.snabdijevanje pogonskom energijom. .443 2006 t.590 2005 ' m 3. 365.u. t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t. .196 294.70.082 Proizvodnja uglja za period 1990.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1. .r.r.godina. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .u.768 2006 t. Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”. 2000 – 2005 godina Tablica 3.351 288. 184.u. t.održavanje jamske mehanizacije. t. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4. da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.u.r.održavanje infrastrukturnih objekata i . 2000 – 2005 godina Tablica 3.276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1.godina.Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300.552 1. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.u.r. t.969 356. t.izradu jamskih priprema.717.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji). 801. .u.r.u.72.376 174. .232 2000 t.provjetravanje jame.r.r.845 1.transport gra e i repromaterijala.u.odvodnjavanje jame.632 251.transport uglja (grabuljar.076 247. 181.otkopavanje uglja (široko čelo ).u. t.r.r. 115. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH.256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t. 407. B i C rezerve. Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89.u.r. 780. Rezerve uglja su kalsirane u A.u.r. .789 Tablica 3.u.r.71.801 2005 t.u.u. Ostvarena šira priprema za period 1990.r.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: .117 2000 t.978 191.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.r. 419.

12.2005.3. Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja.000 400.000 100.27. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća. Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom.2006 801 828 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 .4.12.2005 31. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) .73.000 200.12.000 700.Priprema (m') Slika 3.000 600.3.000 300.900.000 800. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi).godine Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.000 500. Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja). Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”. cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj.

398 2001 ' m 2.u.u. 37.347 2006 t. 36.75. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1. 243.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.u.617 2005 t.111 2.272 2000 ' m 1. i 3.u.u.r.r.28.12. 2000 – 2005 godina (tablica 3.780 2005 ' m 1.546 2000 t.668 100.godina.536 97.u. t.u. 237.r.r.godina. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31. - 250.000 100.r. t.469 101.r.u.r.u.u.r.2005.76.u.77. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.000 50.r. t.u.933 1.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 . 66. t.041 2000 t. 2000 – 2005 godina (tablica 3.74.466 99.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3.u.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.619 85.76) Tablica 3.029 83. t.r.12. 65. 70.u.074 2006 t.godine (tablica 3.r.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.r. t.000 150.u.u. 71.r. - Tablica 3.311 2005 t.75.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005.12.r.r.77) Tablica 3.r.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.2005 31.74) Tablica 3.

12.3.12.2000. godine sa projektovanim kapacitetom 2. Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima.4. Tablica 3.80.12.12. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno.500. Utvr ene rezerve su klasificirane kao A.2005 31.2006 304 320 3. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954.3. Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).godine (tablica 3. br.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 .78) Tablica 3. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja. Broj zaposlenih na dan 31. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31. Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.5.3. glavni i podinski (povlatni) sloj. god. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35. Rezerve uglja rudnika Breza Red. B i C1 i date su u tabeli 3. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. a svoju prošlost ima od 1907.79.79 i 3.78. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik.80. Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice).2005.4.000 tona / godišnje. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja. te zajedničkom separacijom.

s. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3.5 Analiza plasmana uglja za period 1990.s. t.s.2 291255 308237 282545 2005 t.84. godina. t.68 44121 2004 282545 235492 83.81.72 7340 2006 221950.u.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.u. Tablica 3.u. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.82.s.74 2.82.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 . 171733 2006 t.34 19380 308237 264116 85.) Tablica 3. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82.34 47053 2005 171733 164393 95.u.83.u.61 30.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.99 52. 391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.s. 490867 2000 t. 221950.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3.56 1113. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6.83. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.81.u.s.71 84850 2000 391468 357841 91.2 252006 99. 253119.5 212468 95.u.59 60.s.u.s.07 32. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.41 33627 2001 253119.72 9482. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.29. Materije Isp. t. Tablica 3.16 31.

48 100.2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.71 91. odvodnjavanje jame.00 100. Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.52 17. godine (Tablica 3.85) Tablica 3. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.2005 60 31.2005 1267 31.2005 58 31.30. transport gra e i repromaterijala. snabdijevanje pogonskom energijom.12.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 .85.12. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima). otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda). 82.Tablica 3. 2000-2005 god.00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12.2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. provjetravanje jame.12.29 8.12.2005. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31.12.12.84.

86. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3. Rezerve uglja .) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god. posebno u Loznicu. Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani). grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari. Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880. BiH čeliku.Modul 8 – Rudnici uglja 3. I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 .3.86.6. u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica. Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone.) Tablica 3. Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti.

polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod.) Tablica 3. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 . I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.87.Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat.87..

219 20.770.339.425.170.170. polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.458 9.899.281 67.171.354.247 13.193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.875.033 5.320.354.770.939 19.673 27.920 13.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16.369 26.Modul 8 – Rudnici uglja .337. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.233.444 5.o.131 37.88.250.o.630 44.443 7.150 26. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.067 430.630 44.337.369.125.643 78.616. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .233.899.067 430.062.536.554-761 S.247 13.794 11.920 13.643 145-765.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.281 20.536.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji.850.939 19.443 7.444 9.369.

51 45.01 3.11 32.80 16. 6% 721369000.19 54.89. 19% 59931000.75 1.32 65. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 .70 11.31. avgust 2000.58 22.36+1.34 0.19 4.Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3.0 1.65 17619 39. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12.53 45.98 13.90 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp. 179843000.) Tablica 3. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.89.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“.94 10. god.

00 100.000 25 322.000 godina 600.802 182.92.32.214 368. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31.48 75 41.973 59. Plasman uglja po potrošačima 1990. 2000-2005 god.000 800.3 125.102 171.839 143.000 2000 334.6 135. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.000 700.93.000 400. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005.088 56.00 1.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.595 61. godina u tabeli 3.214 230.91.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 .951 53.903 209.000 900.90.90.000 100.2000-2006. Tablica 3.2000-2006.52 100.) Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.000 200.000 300.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3. Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.92.800 205 Tablica 3.849 177. godine (tablica 3.000 500.543 - 2001 312.360 62.758 24 2004 269.251 578 211.377 130.4 125.097 59.000.6 115.078 930 2006 287.761 - Godina 2002 2003 308.179 169.12.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.5 125.780 108 2005 295.171 57.2005.91. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.8 80. 25 58.3 125.

Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja.31 II podinski 10.18 VII podinski 10. % % povlatni 16. Pad ležišta je prema jugu. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase.51 50.) Tablica 3.94.0 m3 na minutu.12.36 25t91 49.18 52.96.43 IIl podinski 16. godina (tablica 3.79 19 356 5.30 I podinski 14.12.45 30.77 - Eksploatac.2006 1567 1516 3.85 71.51 5.40 31. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25.52 VI podinski 14.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13.95. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela.5 do 3.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145.55 35. Pritok vode u rudnik je oko 2.77 56.55 16 956 4. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 .62 37.95.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. koji ima debljinu izme u 9. Sagor. C-fix Koks% vlaga % % mater.32 44. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši.25 12.43 33. rudnik je sklon gorskim udarima.00 21.) Tablica 3.72 26.94.24 17946 4.31 69.63 61.81 37.82 V podinski 14. U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m.41 29.90 15.87 18 321 5.91 33. Rezerve uglja “Stara jama” red.05 32.96 34. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare.10 46.14 16. Kvalitet uglja (tablica 3.17 19.05 37.28 12 166 4. Rezerve uglja (tablica 3. godina.92 65. površinski objekti.90 20 665 4. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3.72 glavni 12.3. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.96. 9.26 20.26 53. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.45 59.73 23.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880.93.25 II predpod. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice. pritiska i sadržaja metana.03 71. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31.5 do 10 m. % mater.) Tablica 3.55 69.11 49. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali. Zbog dubine.44 21248 3. 2000 – 2005.2005 31.13 34.Tablica 3. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom.14 37. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice.24 55.5 do 14 m. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.6.83 54.92 24. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.30 66.19 34.

t. provjetravanje jame. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 .u. godina (tablica 3.r. transport uglja. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t.r. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).u.u. t.u.u.r.u. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3.u.97. transport gra e i repromaterijala.r. 342977 2000 t.s. odvodnjavanje jame. i 3.r. 349836 2000 t.u. snabdijevanje pogonskom energijom. 105252 2006 t.u. t. 131034 Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990.33.u. 2000 – 2005.) Tablica 3. 107357 2006 t.97.u.r.u.s. 134427 101105 114698 2005 t. t.s.s. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.u.98. 131791 99124 112449 2005 t.98.r.s. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t.s. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda). 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u. 98866 2001 t.r. 100843 2001 t.s.s. godina.u.

100. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa. električne energije i dr.) Tablica 3. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok . Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac. godine (tablica 3. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva. troše se različiti materijali i vrste energije. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI. drvena gra a (rudničko drvo). Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera.) Tablica 3.101.101. Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne. VII i VIII tektonska terasa.2006 471 412 3.zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 . Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame.2005 31.40°.3. Rezerve uglja jama“Raspotočje” red.5 . Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31. Broj zaposlenih na dan 31. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.6.2.100.99. donje toplotne moći 20768 KJ. Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci. koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline. Rezerve uglja (tablica 3. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35.0 m sa oko 18% jalovih umetaka. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 .12. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. Normativ materijala.) Tablica 3. eksplozivna sredstva. Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 .99.70 m na kojima leži posljednji.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452.2005.povlatni.12.9.- održavanje jamske mehanizacije. najmla i ugljeni sloj . mazivo i gorivo.12. Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi.700 Vanbilansne (A+B+C1) 28. Kvalitet uglja (tablica 3.

93 20.r.07 63.104.r.65 II podinski 6.) Tablica 3.102.s. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3.u.87 29.u.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj.83 4. 2000 – 2005.u.63 36. 2000 – 2005. i 3.102. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.u.s. 118880 69675 108688 2005 t. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 .s. % glavni 6.u.30 30.u.103. 181977 2001 t.40 C-fix % 35. t.r.godina. 185616 2001 t. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990.57 1.u.30 23.s.u.24 Ostvarena šira priprema za period 1990.s.44 VI podinski 14. % mater.63 61. 149051 2006 t.) Tablica 3.godina (tablica 3.r.u. 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.u.45 53.u.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55. godina.67 41. vlaga % % mater. 265446 2000 t. 152032 2006 t.s.70 31. 260241 2000 t.86 75.u.83 4. t.r.34.104.r. t.21 61.u.r.05 56.103.u. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.u.s.s.80 III podinski 6. 149700 Tablica 3. 116549 68309 106557 2005 t.36 21. t.75 51. 139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.92 24. godina (tablica 3.18 5. Sagor.41 29.r.u.73 40.

dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. odvodnjavanje jame. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom. nalazi se do Stare Jame. Rezerve uglja jama“Stranjani” red. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31.3.106. transport gra e i repromaterijala. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 .) Tablica 3.106. sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame.2005. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik.2005 31. električne energije i dr.12.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). provjetravanje jame. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.12.) Tablica 3. Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase. transport uglja.125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.2006 452 437 3. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.105. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Broj zaposlenih na dan 31. Normativ materijala. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja. troše se različiti materijali i vrste energije. eksplozivna sredstva.105.12. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37. Rezerve uglja (tablica 3. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9. otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela). godine (tablica 3. drvena gra a (rudničko drvo). klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Debljina Krovnog sloja varira od 4.5 do 5.5 m. snabdijevanje pogonskom energijom.3. mazivo i gorivo. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.6.

50 S-uk % 3.60 74.40 35.107. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac.36 6.u.107.35.r.u.s. 35354 2006 t. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. godina (tablica 3.u. 72354 2001 t.u. 59351 2005 t.r.32 12.110. % mater.u.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3.r.56 21.74 37.u.30 30.s.110.90 61. I i II podins.u.s. t. polje PARAMETAR Sagor. 5786 Tablica 3.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990.87 3.29 39. 135133 2000 t.u. 73801 2001 t.u. godina (tablica 3.89 10.65 9. 72032 54678 2004 t.godina.) Tablica 3.s. Koks% mater.) Tablica 3.80 41. 2000 – 2005.57 26.58 26.11 49.u.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp. % % 38.89 26.82 5.s. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.r. i 3.u.72 36. 2000 – 2005. 36061 2006 t.28 18. 70620 53606 2004 t.u.57 22.47 63.godina.u.109.) Tablica 3.r. 60538 2005 t.s. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .80 33r60 48.50 47.14 4.71 63.108. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.r.s.93 55.108.u.r.u.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.109. t.76 58. C-fix Isparlj. 137836 2000 t.38 63.30 11.r. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3.79 13.s.

. drvena gra a (rudničko drvo). Rezerve uglja (tablica 3.održavanje jamske mehanizacije. .112. troše se različiti materijali i vrste energije.snabdijevanje pogonskom energijom. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79. . Normativ materijala. .provjetravanje jame. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. mazivo i gorivo. Kvalitet uglja (tablica 3.2006 202 234 3. C-fix Koks% mater.12.882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85.Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza .4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok.982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.111. mater. 6 i 9 m. eksplozivna sredstva.transport uglja. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.3.113. Rezerve uglja “Mošćanica) red. . Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.transport gra e i repromaterijala. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.klasiranje uglja .6.12.2005. Sagor. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.112.111.održavanje infrastrukturnih objekata i .) Tablica 3.2005 31. ovi slojevi imaju debljinu 5. Broj zaposlenih na dan 31. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj. Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 .otkopavanje uglja (komorna metoda). električne energije i dr. vlaga % % % % % Eksploatac. .odvodnjavanje jame.izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). .150 Vanbilansne (A+B+C1) 7.12.113) Tablica 3. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju. godine (tablica 3.) Tablica 3.

Cijena ovakvog transporta je 1.12.25 64.88 42. godine (tablica 3.52 55.5 m.6.3.43 30.114.2005. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” .5. Broj zaposlenih na dan 31. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5. postao samostalan rudnik.7. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom. tako e poznat kao Bila. Rezerve uglja rudnik “Bila” red. NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 . Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31.3. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj.09 3.5 KM/t. Sa rudnika Stara jama nema transporta. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji. Debljina me usloja je 35 do 40 m.115.Bila Rudnik Abid Lolić.5 do 6.2006 147 140 3.115.2005 31.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3.68 26.Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami.) Tablica 3. u kojima se izvode radovi. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi).55 23. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena.07 52. B i C1 i date su u tabeli 3.30 25. bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999. Utvr ene reserve su klasificirane kao A.15 35.12. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona. Ležište strmo pada na jug. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.56 3.12. Tablica 3.65 61.5 m a Glavnog od 7 do 7.46 6.114.

17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.08 59.3%.118.s.117. 71842 71842 2006 t. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t. 76941 76941 Tablica 3.u. 41% 26808.u.116. t. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354.u.u.u.s.51 22.118) Tablica 3.s.86 4.s.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3.117.s. t.41 30.u.) : Tablica 3. ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1.116.s. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.72 20.u. t. 42% 10373.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 . i 3. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice . 47869 68326 116195 2000 t. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.s.36.93 47.s.u.

75434 75434 2006 t.16 76831 61375.2 85 6731.u.r.27 40045.121.8 46842.u.u.u.16 63 24396.r.) Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.r. 2000-2005 god.58 55000 59875 41485. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3.u.120.2000-2006.319 74714.17 66551.42 26.u.119.63 79 15455.5 69 18322. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.119.) Tablica 3.r.2000-2006.137 53910. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t.r. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.2 69 18389.66 100.40 48049.00 100.121.u.godina.37 Tablica 3. t.479 42155.120. 49305 71742 121047 2000 t. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.58 73.r.1 59784. 52. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3. t.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t. Plasman uglja po potrošačima 1990. t..24 64 26665.u.67 42344.34 47. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.3 90 5873.r.873 60726. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .r. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990.

Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima. provjetravanje jame. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t). Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20. otkopavanje uglja (komorna metoda).000 tona. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 . Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ . suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine.122.. transport gra e i repromaterijala.12.12. uključujući i prevoz do TE Kakanj.2005.Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. Cijena transporta je 7.140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3. odvodnjavanje jame.12. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god.godine (tablica 3. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona.122) Tablica 3.2005 31. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.2006 269 284 3. snabdijevanje pogonskom energijom.1. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).7.37. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31.3.7 KM/t na 100 km.

u. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas. Produktivna površina ležišta iznosi oko 0.u. na prostoru sela Rosulje. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977.548 m3č. tj. 136755 390964 156262 683981 2000.r.5 m.8 km2.godini iznosio c. u tabeli 3. 2000 – 2005. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m. Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990.683 t (period 2000 . 52330 52917 27730 132978 2005. 128687 140254 2003 t. 59887 30198 23041 113126 2001. godine. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002. 20%.8.rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t.c. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.m .124. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno.u. Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P.a.r. Tablica 3.m 687025 687025 2004 3 m č.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806. 153695 153695 2005 t. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004.K: „Dimnjače“.986.r.m . Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 .125. 302168 302168 2001 3 m č.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č.m 555387 555387 2003 3 m č. 80050 80050 2001 t. Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939.125.r.m 1048120 1048120 2006 3 m č. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno. Plasman uglja Tablica 3.123 i 3. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 .9 m3čm/t uglja. 683981 683981 2000 t.u. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m.m 996399 996399 2005 3 m č.u.m otkrivke.r.124. 2003.m 397449 397449 2002 3 m č.38° na jugoistočnom dijelu ležišta.123.r. 94942 94942 2002 t. 230346 230346 Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja 3.r.2005 godina) otkopano je 3. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19. 196272 196272 2006 t.u.u.u. 139142 139142 2004 t. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok. 2000 3 m č. godina.3.r.

godine iznosile (Tablica 3. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88.800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990. Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3.1988. Tablica 3.11.127.K. Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17. 2005.126. godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3.12. br.12. Ukupno TE Slika 3. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 . Rezerve uglja na P. 2001. 2000.). Godina 2003.2005.127.126. Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31. 2004.38. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red. 2002. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Rezerve su sa stanjem 31.).127. godine. Tablica 3.1987.

Tabela 3.27 52.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager.48+0. godine i 31.12. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.) Tablica 3.129.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3.88 0.2006.128. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.628 6.129.00 10.77 1.84 0. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.42 0.12.73 16. godine dat je u tabeli 3.2005.56 4.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 .20+0.2005 207 31.15 2.128.95 0.12 34.12.12.99 35.23 31.62 1.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h).52 30.93 48.28 18.92 3.

370 109.353 t/m3č. a eksploatacija lignita 1974.u.210 9.703 30.130.808 2006 t. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.r. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”.221 9. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini.714 22. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n.u.000 Tablica 3.. 29.683 24. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište.u.r.r.u.m.3.m m č. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.861 25. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888. t.495 2006 3 m č. u jugoistočnom rubnom području.471 45.9.120 31.538 2004 3 m č.020 6. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja.41.r. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom.u.946 t/m3č. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.432 2005 t. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.833 9.m.781 47.m 10. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.859 81. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.714 108.130.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t.941 2001 t. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu. godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone.u.r.223 7.824 12.m 36.m 2000 3 m č.r. U Livanjskom ugljenom bazenu. 2000 t. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”.692 2005 3 m č.100 36.644. 27. Tablica 3. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 . Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č.629 26.m 60. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja.487 20.435 58.403 Ostvareno. godina je prikazan u tablici 3.131.m 70.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č.216 5.131. 42.007 179. t. 26. Na slici 3.12. otkrivke.m.m 22.424 28.12.m.r. Do 31. i 3.638 17. 30.m * ** 2001 3 i m č.m.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č.3. otkrivke. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja.108 35.r.u.321 49. godine. razvijena je Prološka ugljena zona.u.312 5. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja.759 19. 2000-2006. u centralnom dijelu ugljenog bazena.310 Ostvareno. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31. 26.845 31. Unutar Livanjskog krškog polja.m.

005 53.020 2006 59. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t.400 2000 32.436 kJ/kg 14.400 0 81.320 13.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004.335 25. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81.822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.366 24.4 27.124 80.133.543 23.9 8.597 2001 kJ/kg 12.) Tablica 3.766 35.892 76.746 32.000 10.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.013 2005 47. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13.12. U periodu od 2004 do 31.904 4.133.000 Ukupan plasman TE Tona 50.2006.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3.746 74.3 9.000 80.244 28. prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja.923 2005 kJ/kg 12.102 2001 31.000 70.530 72. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.211 Godina 2002 2003 38.969 2004 kJ/kg 13.000 40.2 6.428 2004 32. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3. godine otkopano 84 223 t uglja.9 3.322 73.8 12. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.000 20.132. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”.372 90.39.000 60.000 30.909 32. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 .816 73. 2000-2006 godinu Tablica 3.424 23.4 10.

506 93.40.505 91415000.946 t/m3 č. otkrivke sa odnosom 1:2.183 18.485 79.m. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.134. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja.m.485 68.434 68. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3.415 0 47 47 1.135. Tablica 3. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 .919 20 68.645 11.12. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni. br. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3.139 75.134.141 91.Do 31.865 318 2. 2% 1111000. 98% 2183000. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red.2006.274 75.

23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3. Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima.33 2. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16. bagerovanje (utovar). miniranje.45 32.16 65.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: . a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice. transport i odlaganje otkrivke. Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.96 17.78 4. Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 .135. transport i odlaganje otkrivke. odnosno odlagališta.00 13.. Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).28 50.40 18. Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar). klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi). Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.00 46.Elaborat o kategorizaciji.65 28.03 15 067 Mrki Lignit 39.64 1. transport i klasiranje uglja.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table .

Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom.12. godine. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 .136. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. Separacija je puštena u pogog 1985. 119 Broj zaposlenih 31.136.12. Tablica 3.2006.2005.

41.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3. Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .

2000 do 31.12. godina je prikazan u tablici 3. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1.r.u..r.m 3 569 061 2001 3 m č.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .u.u.138. 2 044 445 2006 t.u. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13. godina Tablica 3.r.m 4 387 290 2000 3 m č.m.u. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.m 2 624 553 2005 3 m č.6 2004 1743 216 1723 832 98. 1 763 472 2001 t. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno).92 t/m3č.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja.137. Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99. 1 979 575 Tablica 3.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3.4 1 982 563 1955 526 98. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta.139. godina U promatranom periodu od 01.r. 2 382 555 2000 t. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.138.2000. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.r.4.2006. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B.m 4 475 914 2006 3 m č.2 2001 1797 825 1775 425 98. Tablica 3.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.u.137 i 3. 1 797 825 Ostvareno. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. otkrivke (za isti period). 1 743 216 2005 t. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006.m 3 492 369 Ostvareno.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č.r.r.u.01.r.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120.m m č.4.3.2 2006 1979 575 1958 358 98.9 2005 2044 445 2027 248 99.rovni ugalj 2002 2003 t. t.u.1.m. 1 420 970 1 982 563 2004 t. 2000-2006.

5 kJ/kg. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red.140) Tablica 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. god. Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006.141.god). eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 . godina iznosi 8178. Tablica 3.12. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3.140. godini (tablica 3.141.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.2003.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005.42.

sloj 37.12 0.12 15.97 15.59 0.27 12.63 0.10 0.46 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .47 17.54 1.92 7.59 0.71 1.79 35.142.85 11.83 I pod.99 1.20 1.64 36.45 II pod.17 5. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.96 1.22 2.26 1.46 1.38 12.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.45 1.83 30.11 14.18 11.56317000.13 34.68 45.12 Prosjek za basen 22.30 0.142 Tablica 3. 15% 37380000. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.40 0.49 21.37 1.90 27.35 5.41 51.64 13.22 0.20 32.62 7.54 18.83 11. godina od 1792082 tona.60 1.60 24.91 13.43.43 42. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.33 53.89 Povlatna zona 34.46 1.38 16.8 4.67 0.82 0. sloj 16.93 0.96 1. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.m. 10% 278539550. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp.56 35.9 7.56 1.17 8.97 17.52 10.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.

12.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.66 m3č. magistralnih i odlagališnih transportera. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2.12.813 t uglja.143. 2000-2006. godina U promatranom periodu.315. od 2000 – 2006. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja. sistem etažnih. 547 Broj zaposlenih 31. 661 3.864.2006. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion.m.447 m3č. pretovarivač. otkrivke. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom. odlagač. godine. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“.m/ t. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. dolinom rijeke Janje. Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani.143 Tablica 3. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4. zatim preko Priboja.4. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. Prostire se od sela Džemata prema jugu. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove. buldozer. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 . transport i odlaganje. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. hidrauličnim bagerima. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište.2. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager.2005. a sastoji se od bagerovanja i utovara.

m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.r.145.6 2005 t..145.otkrivka 2002 2003 3 3 m č.144. 1052774 58942 1111716 2006 t. godinu (tablica 3. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t.r. 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t.2006.u.m m č. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.2000 .Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.m 4838551 2001 3 m č. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 . t. 1138064 56031 1194095 2005 t.7 1313281 1145928. t.u. 1193381 31231 1224612 2001 t.146) Tablica 3.5 2006 t.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t.146. godina je prikazan u tablici 3.u..u.r. 1826890 2000 t.u.m 6186600 Ostvareno.r. Tablica 3.m 5819450 2005 3 m č.44.r. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č.u.r.144 i 3.r. t.r. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t. 1533488 Tablica 3.m 5910041 2006 3 m č.m 5866200 5491500 2004 3 m č.u. t.m 12561772 2000 3 m č. 1186549 Ostvareno.u. 1826890 1826890 2000 t. 1073701. 1168486 1226377.

2. 69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.45.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3. godini (tablica 3.147. POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4.147) Tablica 3. 7% 186544000.148. 8. 5. 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red. 24% 17657000. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006.148. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000. Tablica 3. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . 7. 6.

a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.Istok.46-19.91 16. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog.57 3.12 3.64 2. unutrašnjeg odlagališta.39 17.13 6.01-0.65 11.83 52.79-21.84 Vlaga Pepeo Sagor.39-1.50 39.13-25.15 8.44 O/10.87 0.28 7.149.97 37.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3.60 7.Svodni Elaborat o klasifikaciji.00-41. .72-27.34 11.91 8. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani.74-44.83-39.65 23.27-23.27 28.48 29. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .20 47. .10 6.58 0.01-3.3794. Materije Isp.20-1.97-29.68 21.36-4.63 3.29 23. a sastoji se od bagerovanja i utovara.13 0.01 1. utovar.76 30.53 30. bagerovanje.09-4.99-12.90 3.22 4.24 53.Elaborat o klasifikaciji.149 Tablica 3.78 17.27-3.44 5. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.75-4.22-0. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0.74 Ugljevik – Istok 33.45 41.71 0.07 0. transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 .05 Elementarni sastav uglja 27.44 2.28-40.53-22.59 10.05 1.Elaborat o klasifikaciji. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever.07-2.17 O/14.38 6.53 4. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.75 11419 20.11-35.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23.07-6.68 0.46 11.59 0. transport i odlaganje. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug.20-20.97 28.19 17.75 N/0.54 18.52 0. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces.14 28.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29.

Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. Ukupna visina etaže na uglju je 10 m.150. Tablica 3. 31.12.2006.12. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 . Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.2005. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja.150. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m.

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10. 53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4.Guvna.494. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno).43 %.756.40 %.028.32. koks……………… 38. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse.24 % S-ukupni………….28. sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture). 2. preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil.200 tona (tj.471 tona.. -pepeo………………….83 %.88 %.294.239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81. proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije. koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona.000 radnih sati/god.660 kcal/kg. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa). -C-fix……………………19.480 t/god.99 % GTE………………12.. diferencijalni i eksploatacijski). -isparive materije………. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja. 11% 452864405. specifični utrošak topline=10. što se vidi izvjesno..19.00 kJ/kg DTE…………… 11. Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga………….359.00 kJ/kg zaprem. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno). gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi.masa……… 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 .1. Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi . 2.88 %. U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).141612221. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj. -sagorive materije………49.).m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta. odnosno za planiranih 6. ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova.139. 36% 664714045.

Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137.484.093 t EKSP.230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.781 t 396.354.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13.2.483. REZERVE 11.298.098.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3. REZERVE 3.459.043 t EKSP.133. REZERVE 959.140 t Slika 4. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 .807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999.197.198 t EKSP.883 t 761.

“Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo). Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991.1. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm. a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom. sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C.P. Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m. Klima je kontinentalnog tipa. «Geoinstitut» Ilidža 4. Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983.Sarajevo – Geoinstitut. Kongora.3. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja. (max: 350 C.god). dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm. Lipa. s visinskim oscilacijama do 15 m. Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g.2.n.m. Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m). odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu. Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 . Slika 4. godine («Geoinstituta» Ilidža). Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. a min: -210 C).• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” . juli 1989. godinu D.

Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju. Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 . 1976. Sarajevo. 1978.Duvno u 1975.4. Geoinženjerig Sarajevo.Institut za geologiju.. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama. Elaborat o klasifikaciji. Od tada je u više navrata istraživano šire područje. poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija. 1978. do 1964. do 1978. Sarajevo.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. Republički sekretarijat za privredu. Sarajevo. Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna.1976. Sarajevo. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1. Geoinženjering – Sarajevo .Institut za geotehniku i hidrogeologiju. Geoinženjering Sarajevo . godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora .12.1978.. Sarajevo. izvještajima i naučnim radovima.Institut za geotehniku i hidrologiju. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956. 1976. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno. te od 1975.

Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31. Pregled. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina. 1986.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno. maj1998. godine. Sarajevo.1.06 Sumpor Suk % 2. Mostar.72 31. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje. te hidrogeološki podaci o ležištu. godine). prikazane u tabeli br.2. Institut za rudarska istraživanja Tuzla. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno. ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 .47 27.06 1. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”.11 35.39 24. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”. 1978. juna 1998.50 Vlažnost W % 33.44 38. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga.22 0.55 36. Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study .Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka. (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu.87 1.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. koja slijedi: Tabela 4.

Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 . Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve.5. da sva jalovina debljine do 0.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.5 m se tretira kao ugljeni sloja. Ugljeni sloj je definisan.

Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg.Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 . Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj. Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani.22 kg uglja za 1 kWh neto energije).Sanski Most .48 godina ~ 36 godina.1. u Prijedoru. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg). vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. vlaga W = 33. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4.Sanski Most.podinskog sloja.4. Uz navedene godišnje potrebe za ugljem. 4. 14% 765810000.6. Tabela 4.3. Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000. godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku.3. pepela A = 28.Lušci Palanka . Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe. Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje.3. Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW). Asfaltnim putevima Bosanska Krupa . (1.78%. te Prijedor . 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4.

648 20.432 12. REZERVE EKSPL.44 12.655 12.13 DTV KJ/kg 11.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.043 2.952 VANBILAN.77 3.461 30.44 22. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.3 24.47 23.18 21.5.505 10.54 22.595 12.84 4. 9% 12246200.57 4.03 24.000 3.45 19.124 27.599 7. U tabeli 4.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.908 4.08 5.609 48.365 28.000 27.26 22.154 6.45 21. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999.26 23.26 4.03 23.88 25. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31.65 24. GUB.183 10.671 68.257 25.4.89 3.09 24. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.283 8.461 85.13 5.145 576 3.16 13.111 13.425 662 4.524 2.11 25.22 24. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.96 26.48 3.722 1.001 10.16 24.065 12303000.000 VLAGA % 25.062 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .874 46.843 16.786 13.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.78 21.303 1.246 15.4.32 4.461 10.19 25.731 14.09 25. REZERVE x 1000 t EKSPL.588 12.27 24.003 13.91 KVALITET PEPEO S % % 23.17 14.32 12.889 12.7.111 12.64 21.96 21.462 22.73 4.28 4. Tabela 4.37 4.13 4.6 23.744 25. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.400 17.953 68.449 4.786 13.149 3.875 16.01 24.000 122.029 113.97 15.58 4.81 13.83 4.

21 13.33 kiseonik+azot % 14.012.30 20.80 2.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.57 11.98 32.500. i 4.600 14.02 33.13 20.59 26.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.00 12.000 81.876.Tabela 4.09 % 3.92 2.71 2.000 20.000 58.19 25.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15. Tabela 4.67 13.73 23.000 35.092.815 15.000 39.878.458 15.000 51.410 17.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.565 12. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.91 23.49 39.23 2. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .88 2.63 pepeo % 8.03 % 3.481.000 5.01 25.80 12.83 sumpor sagorivi % 1.98 1.7.000 4.54 17.65 31. prikazana za period 1981 do 1996 godina.939.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.519 13.37 ugljenik % 38.6.28 33.840.000 25.90 133.02 2.37 12.500.562.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18.828.779.59 33.99 32.62 14.32 1.39 % 39.000 3. 4.000 78.66 1.03 13.15 3.769 Tabela 4.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.916.608 12.8.8.68 39.435.105 13.154 18.623.93 % 13.7. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.78 3.000 1.5.62 2.35 3.523.000 9.06 14.27 13.36 1.000 45.955 sitni 23.716.050 15.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.09 12.37 vodonik % 3.000 29.603.217. Tabela 4.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.59 32.79 17.219 13.32 33.43 32.000 10.02 % 9.6.07 2.901 14.54 1. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.023.056 12.122 12.092.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14.146 11.

241 401.927 73. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3.800 128.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta.483 401.282 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .137 144.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.675 238. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700.966 262. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2.302 1.100 134. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335.300 6.000 t uglja i cca 2.600 127. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.128 226.675 178.720 249.300 127.532 173.795 89.515 439.757 37.605 99.000 m3 otkrivke.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300.702 264. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja. bili su „Incel“-Banja Luka. „Šipad-Pilana“ Sanski Most.5 do 2.859 117.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena.128 263. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1.716 346.702 264.000 t.716 346.000 BROJ ZAPOSLENIH 1. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja.000.000.

odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče). Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11. I u pomenutom periodu otkopano je c.2 24.8. a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline. do 2000.83 Vlaga (%) 24.1 mil.9: Tabela 4. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4.2 mil. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama.9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947.7-14.t.1 6 15. 20% 21.t. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka.c. 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 .1. Ugljeno . Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine. Tabela 4.8 Geološke rezerve 77.10.2.4. 27% 40. Tektonika bazena Miljevina je veoma složena. laporca i pješčara.9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva.2 Potencijalne rezerve 40.a. 7168000 tona uglja.10. Potencijalna ležišta uglja RS 4.2.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2.t.8 mil. godine.1 Vanbilansne rezerve 15.

Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4.godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 . Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.11.9. do 2000.

EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .5.

Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. 2. . Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi. finansijskih. poslovni rezultati. . Naime. zaposlenost itd. ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije. Analizu potencijalnih rudnika u BiH. ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020.1.). Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 .analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava. Me utim. Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu. marketinških i drugih informacija. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje. Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja.analizu uspješnosti poslovanja (prihodi. Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. godine i 3. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede.Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama. troškovi. itd.). investicije. 5. Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: .analizu tržišta i plasmana uglja. kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. U fokusu ove analize su dakle.

134 2.247 2003.141 10.639 3.229 3.579 2.617 4.263 2004.726 1.220 9. RS i BiH u 2005.586 1.1.029 8.916 2002.354 1.552 3.125 8.023 18.606 2.491 9.296 2.447 2.139 Bosna i Hercegovina 9.742 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.305 1.005 4.016 1.185 4. 13.895 4. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990.826 2. Federacija BiH 5.227 2.140 4.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.422 7.893 5. 5.mrki i ukupno) za FBiH.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori. i period 2002-2006.526 2. Tabela 5.232 4.279 4. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.419 3.993 3.248 3.955 5.072 3.449 2006.799 4.278 2005.246 1.256 1.691 4. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 .391 2.070 1.225 7. 5.785 3.885 3.1.123 Republika Srpska 3. 5. 5.

2. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja. FBiH i RS 2005.995 8.2. 105 EIA. Makedoniju. Češku Republiku.. Zbirna tabela plasmana uglja BiH. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.924 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi. godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1.izvoz BiH 9. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. 2006.142 93 152 5 BiH 9.mrki i ukupno) za FBiH.579 79 934 276 2006. Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije. neravnomjernost toka realizacije itd.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti.721 84 1.789 4. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.787 81 1. str. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .370 3. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu. FBiH 5.381 135 RS 4. Bugarsku. FBiH 5.071 3.159 7.086 281 RS 3. RS i BiH u 2006.482 85 1. »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 .

RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .256 797.214 12.640 31.102 277.753 227.3-a.222 116. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme). zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.585 389.740 40.978 2.286.115 233.2005.220 402.248. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005.143 1.162.635 13.004.gra evine .111 845.737 1.505 206.386 13.zemljište .ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26.657 224.689 497.475 202. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.341 550.548 1.374 920.667.857 1.324.956 4.455 4.642.093 13.043 31. godine u F * BiH. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 .430 656.oprema .239 273.759 1.328 187.548 17.12.625.177 19.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava.874 783.568 3.228.582 3. Tabela 5. Osim toga.102 1.172 1. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005.013 187.206.3.521 24.714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.863 842.367 1.478 1. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.060 4.492 914.911 614.

331 769.334 3.317. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.388 1.571.209 345.251 4.gra evine .300.221 15.806 195.187 532.830 1. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.903 647.252.557.368 181.201 238.379.432 11.830 16.690 3.197 799.616 195.881 2.12.5.013 473.3-b. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.847 905.658 589.585 43.187 264.223.398 4.622 350.oprema .000 268.645 116.zemljište .ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.537 4.413 5. godini u F BiH.916 191 757.917 898.732.767 12. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.468 1. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .759 31.4.589 196.778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS. godine Tabela 5.351 996 802.995 21.199.138 2.2006.978 1.801 216. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005.027.327 1. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .416 11.281 224.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.589 5.187 1.

3.2006.718 13.712 321.512 536.029 271.463 31.277 99. struktura zaposlenih.616 2.2005.994 275 811 46 9 16.304 1.12.517 Zaposleni 31.364 179 633 37 7 13. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.12.813 933. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu.955 1. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1. Zaposleni 31.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2.215 186.408 183 605 37 7 13.222 295. 4. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.645 3.311 49. onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5.809 785. sudeći prema prikupljenim podacima.4. BiH FBiH RS 1.427 115.732 2.803 1. Obaveze 2. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005. 9. i 2006.751 905. Dugoročne obaveze 2.12.626 1. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti.2006.5.874.116 51.318.Vlastiti kapital 2. i 2006. Struktura izvora sredstava na kraju 2005.686 9.315 141.2.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje.214 968.828 169. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.056 220.324 790. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.574 340.741 44.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora.407 555. 7. Toga se.154 811 5.912 272 782 48 8 16. BiH 2.626 0 13.483 440. 2.008 775 5.188 831 6.343 871 6.321 495. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 . fluktuacija. Tabela 5.492 437. 6. BiH 2.731 1.536 44. 3. iskorištenje radnog vremena itd. 5.552 3. 8.12.112 FBiH 2.281.690 1.185 FBiH 2.2005. BiH FBiH RS 1.955 0 9. Dr.731 528. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH.406 1.817.1. dinamika ukupnog broja zaposlenih. Tekuće obaveze 2.086 884.

Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici. godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Što se ostvarenih plaća tiče one su. itd. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005.7. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«. Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 .6. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.

122 58.584 370. i 2006.446 29.428 15.697 25.624 76.6.444 8.443 407.591 7.430 2.079 7.584 487.443 525.610 169.635 195.632 0 117.076 8. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. stepen ekonomičnosti poslovanja. predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju.Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore.634 30.930 32.653 24.972 192.097 19.695 19.276 34.331 62.793 6.354 2.936 38. nivo produktivnosti itd.025 26. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005.236 51. FBiH 2006. Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja.236 23.488 0 116. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad.570 6. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal.466 26.248 227. sirovine.489 51. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje.033 57. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore.319 43.093 8. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.751 99 98 108 63.844 50.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 .114 8. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje.223 21 1. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih).467 31.095 38. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59.924 38 10.287 54.002 42.932 75. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5.

tehničku opremljenost. godinu Veličina. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima.Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. iskorištenje tehničkih kapaciteta. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja.9. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5.sirovine. kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 .sirovine. Pored toga. RS i BiH za 2006. RS i BiH za 2005.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.8.

BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005.036 1. zdravstvo.167 5. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi.685 59.942 4.788 107.12. Pregled obaveze na dan 31.162 35.815 50.2005.406 21.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1. i 31.465 53.). proizvodnost rada itd.191 6. dinamike.2005. poravnanja 5. Bilans stanja sa 31. Tabela 5. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31. Dug sa 31.892 3.162 68.2006. i 2006. Od njenog volumena. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr. itd. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike.622 114.624 7. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka.037 13. štete i sl.471 40.7.846 61.000 2.) enormno visoki.zaposlenih. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr.738 124.428 57. i 31.12.2006.270 62. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 . procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka. razumljivost.819 505.2005.481 186. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72.167 57. Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti. rente i 109. uporedivost itd.12. važnost. najčešće ovise poslovni rezultati. Uopšteno rečeno. Obaveze prema bankama 135. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska.2006. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja. štete.194 588 187. obaveze 3.12.12.12. 161. br. UKUPNO 545.216 145.8.754 Eksproprijacije.348 514. Kao što je poznato priznavanje. pouzdanost.702 21.931 1. ročnosti. Obaveze prema dobavljačima 66.782 161.886 479.

13.843 521. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3.490 207. Upisani a neuplaćeni kapital B.168 37.820 364.484 145.315 340.2005.714 1.778 39.740 1.109 425 3.483 220.068 1.874.751 89. FBiH 801.695 9.955 52.780 26.788 2.392 594 10.636 148. OPIS BiH 31.580 27.029 44.877 549.636.727 0 A.823 2. FBiH AKTIVA 822.777 RS 3.961 339.286 131. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1.398 1.874.320 28.542 103.036 0 31.207 1.701 9.239 11.321 536.306 306 968. 8.154 71 933.723 85.407 115.817. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu.569 188.12. i 2006.873 793.786 4.2006.086 495.552 1.777 31.360 185.813 1.152 6.622 320.477 539.681 41.960 10. Kapital B. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme.937 1.574 44.520 58.552 97.090 2. gotovine 4. 15.712 49.281.215 44.563 75. 11.414 229 11.022 46.068 845. i 2006.197 799.626 1.626 905.464 69.486 115.643 86.345 48.834 81.Modul 8 – Rudnici uglja Red.650 5. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije.210 32.401 RS 802.421 45.495 96.445 4. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2. Finansijska sredstva C. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1.401 31.274 333.835 39.718 13. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 .999 52.117 774 28.277 141.146 108.297 102.513 1.991 9. 12.487 14.282 213.740 1. Tabela 5.2005. Materijalna sredstva 3.698 25. 10.741 295.616 22.467 29. 7.397 552 884.116 271.463 790. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.968 24.029 13.764 94.751 PASIVA 528.353 1.894 59.009 37.12.944 38.311 0 968.351 117.536 0 933.324 440.404 74.783 2.086 74.863 842.788 41.198 10.686 9.595 202.814 55. 9.463 0 BiH 1.456 2. FBiH 31. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.160 11 35. 6.809 437.590 996 81. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005.668.427 169. i 31. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema. remont mašina i ure aja.787 97.056 51.567 8.214 89.145 96.820 14.2005. 4.731 555.779 46.12.798 15.787 2.057 185.604. Tekuća sredstva 1.214 1.551 623 1.111 56.924 294.651 3.801 109. Zalihe 2.828 321.047 7. 5.512 99.157 2. broj OPIS BiH 3.046 1.12.448 83. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482.410 15. 3.12.167 8.968 6.246 905.008 349 24.955 884.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«.2006. 2.525 46.307 201 786.9. Bilans uspjeha sa 31.757 285.137 92.492 186. Stalna sredstva 1.2006.430 6.120 42.532 22. 14.913 3.339 19.586.254 18.422 60.529 90. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu.12.955 1.763 3.682 1. Nematerijalna sredstva 2.318.817.727 785.837 297.736 1.675 332.222 9.813 74.

511 42.800 5.094 1.482 3.795 21.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.008 86 Oprema 45.339 3. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.182 42.309 56. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.660 1. Tabela 5.815 1. i 2006 GODINI Opis 2005.749 21. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1.809 13.567 2. i 2006. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.155 16.251 6.425 4.954 71. itd.453 55. Imajući me utim. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005.937 4.425 1.ekološko investiranje.352 27.481 45.734 B.350 3.10.075 10.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2.316 4.795 15.075 7.677 6 UKUPNO 55.823 78 5.683 2.056 36.374 286 2.646 28.863 1. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5.509 32.898 35.284 13.118 35.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 .000 Usluge trećih lica 3.901 5.535 6. 2006.227 8.828 10.284 34.255 3.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.809 35.

mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija.2.izvoz 2005.1.8% ukupne proizvodnje u 2006.5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990.) Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 5. itd. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka». Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5.2. gasifikacija nekih prostora.44 miliona tona uglja.93 miliona tona uglja što je za 1. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 . godini na tržište plasirali cca 3. Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6. 3. godini). Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka». 3.11. godine kada je na tržište plasirano 8.10. «Banovići» i « ur evik») su u 2006.2. Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta.987 3. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . Banovići i ur evik u 2005.928 3.1.1. godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«.124 78 588 275 2006. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka».114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. «Banovići» i « ur evik» 5.

Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006.117 52. Tabela 5. Potraživanja 2.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%).Stalna sredstva 2.445 37. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31. Ulaganja 2.12.2.1. i 2006.2005.2. godini 5.2.4. Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno. Banovići i ur evik u 2005.11.12. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Tekuća sredstva 2.3. 380.931 56.648 6 14. 368. Gotovina Ukupno aktiva: 31. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 .12. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%.081 114.243 97.348 61 7. «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1. Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona.1.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. godini rudnika: «Kreka».364 495.919 465. Struktura sredstava u 2005. Zalihe 2.949 43.2006.

115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .13.12.789 42. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.342 76 1. u odnosu na prethodnu godinu.280. godinu u rudnicima „Kreka“.12.572 85 73. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.897 22.973 176.12.071 26 2.246 939 2.099 335.121 1.930 81.465. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3.977 939 354.zemljište .739 169.2006. i 2006.928 1 516 2.254.874 27 99 2. godinu u rudnicima „Kreka“. i 2006 godini za rudnike: «Kreka».gra evine . „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.167 73.258.135 95 19.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.257.449.2005.oprema .288 (u 000 KM) 31.167 0 696.967 353.167 691.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.079 74. Struktura stalnih sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» 31.167 73. Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 .489 516 336.323 73. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.13. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.114 18.

21 0.10 5. Ukupno: 31.948 876 87 442 25 6 7.1.45 1. godine (cca 21 miliona KM).00 Broj 744 338 3.200 radnika krajem 2006. godini za rudnike: «Kreka». 4. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV.685 52 243.2005.695 15 72 2. % 9. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31. i 2006.31 0.2006.32 0. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje.1.00 1. 5. Tabela 5.030 100 465. 6. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. (8.460 1.12.2005.2006.2. Obaveze 258. 3.48 24.66 4. Broj 855 367 3. odnosno 2006.018 % 10.066 32 171.3.12. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka». U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju. 9. Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih.18 5.08 100.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002.059 52 90 2.345 48 222.42 4. (8.629 48 94 2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 .901 31. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4.65 11.Vlastiti kapital 236.2. SSS. Zaposlenost. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1.151 radnik) i narednim godinama. Dr. Struktura izvora sredstava u 2005.09 1. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001.875 918 95 418 25 5 8.59 43. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005.28 43.12.688 94 94 5. 7. bilo zaposleno 8.39 11. Tekuće obaveze 159.15 23. % % Index 1.14.619 20 71.06 100.196 radnika). 2. a nakon toga VKV radnici.15. (cca 18 miliona KM) do 2006. 31. Dugoročne obaveze 99.435 1.58 0.018 odnosno 7. Tabela 5. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005. Po pojednim preduzećima posmatrano.teret kapitala).364 108 108 Ukupno pasiva 495. godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004.901 radnika različitih profila.12. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih. iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006. 8.

«Banovići» i « ur evik za 2006. «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 .15.Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005. godini 663 KM («Banovići»).192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».14. i 603 KM u 2006.godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5.godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka». Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1. «Banovići» i « ur evik za 2005. Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5.16. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». godini).

183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005. zatim troškovi osnovnih materijala. »core business«-a (transport. iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje.).431 21. 32. 1.4. Tabela 5. metoda otkopavanja. 5. amortizacija itd. 30. energenti.284 106. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.585 4.135 1. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».742 29.2.330 8.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005.866 36.476 16. U Rudniku »Kreka« ona npr.17.1. 1.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006.045 122.277 7. 375 320 420 79 - 2006. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima. Zajedničko im je me utim. društveni standard.517 9.647 27. starosti opreme itd.584 241.717 25.Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 . sirovine. administracija itd.953 28.443 267.233 750 713 890 2006.

19 3.7 67. Tabela 5.07 72. 2006.18.06 2.27 57. 42.46 4.46 -0.20 1.02 0.14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005.16 6.84 3.33 4.89 5.67 -1. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.99 3. 2006. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.45 61.19 67.94 0.51 2005.82 -1.52 69.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 .18 -18.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5. Index 57.92 3.sirovine.66 -25.47 4.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal. 38.85 0.16.85 -2. interna realizacija. vanredni prihodi i sl.93 56. Index 62.32 4. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».52 70. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta. i 2006.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006.16 4.77 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja.25 3.

185 16.12. godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima. 6. Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju.2006.2005. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 .279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2. 4. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima.19. 5.650 217.2005.12. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31.6. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima. i 31.121 73. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM). zdravstvo. Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br.2. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006. Pored toga.941 22. Obaveze rudnika krajem 2005. godine u rudnicima: «Kreka». U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006. 1. 3. Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda.639 69.853 3. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.2006. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91. 5. štete. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan.556 22.5.2. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala.12. odnosno 2005. Obaveze na dan 31.349 221.12.249 2.526 30. i 2006.1. Doprinosi (PIO. godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala.1. 106.5. Vrsta obaveza 31.

212 21. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 .364 465. Ulaganja Gotovina i 4.019 243.688 222.182 213. 2005.749 3. 7.445 37.066 495.030 2.243 27 364.911 23. 6. broj OPIS 31.030 83. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A.781 14. 15. sredstva 2. % AKTIVA A.629 243.490 2. Tekuća sredstva 1. 5.12.892 16.619 159.059 761 7.954 2.850 311 7.949 43.348 61 7. % Index 380.685 99.164 114. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».200 29.2005. 10.941 2.12.554 197.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005. Potraživanja 3. Finansijska sredstva C. godini poslovali s gubitkom. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re.183 18. 222. 205.467 97. 12.20. 8. Kapital B.734 224.2006. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31. Upisani a neuplaćeni capital B. Dugoročne obaveze 2. Zalihe 2. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1.195 2.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368.12.059 71. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».688 72. Obaveze 1.983 2.751 31.12.695 171.21. 13.638 19.117 52.648 6 14. 9. 4. i 2006. Tabela 5.738 11 19.364 495. 3. 2006.919 465. Materijalna sredstva 3.030 236.345 258.464 4.931 56.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. 11.081 25 363. Stalna sredstva Nematerijalna 1.655 21.699 4. 14. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.

2. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». Tabela 5.1.746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2.654 50 3.269 75 18. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12.252 8 2.373 100 24.289 91 90 Usluge trećih lica 3.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23. godina % 2006.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.560 10 204 UKUPNO 16.22.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 . Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.287 100 3.368 100 149 B.660 27.7.5.327 10 83 2. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A.

Modul 8 – Rudnici uglja 5. 1.17. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 .23.1. Kakanj. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine).2. I pored toga.334 86 221 1 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja. Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza». 1. «Kakanj». Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.2. a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%.699 1. Rudnik «Breza» 45%. prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%.izvoz 2005. Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje. «Kakanj».2. Tabela 5.2. Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%).556 1. «Kakanj».494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja. maloprodaja) . Rudnici srednje Bosne: «Breza». Zenica i Bila u 2005.

«Kakanj».295 33.504 3 19. Ulaganja 2.624 80. Kakanj.345 86 . Zenica i Bila u 2006.2006. % % Index 1.ostalo 344. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.24. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».147 0 .2.12.631 7 117 2.377 161.2006. Tekuća sredstva 23.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 . godini 5. Tabela 5.974 110.174 10.2.760 410.828 397.433 5 134 2.oprema 209.392 178. Potraživanja 14.zemljište 110.905 58 955. Struktura sredstava u 2005.317 10 11. godini rudnika: «Breza».643 11.815 3 razgraničenja UKUPNO 970.731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955.857 58 944.289 1.691 5 27.18. 31.052 2 85 2. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.849 72 291. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31.12. i 2006. «Kakanj».391 93 95 2.1.147 113.379 87 216.599 100 419.4.2005. Zalihe 8. Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.146 0 132 Ukupno aktiva: 434.316 2 7.12.655 48 323.831 75 . «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31.483 380.2.974 0 113. Tabela 5.838 27.Stalna sredstva 410.2005.gra evine 290.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza». 31.3.664 72.12.25.2.502 60 .908 95 391.750 391. Gotovina 871 0 1.179 50 Dugoročna 12.

«Kakanj». Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 . godinu u rudnicima Breza». Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.26. godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005. Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica». «Breza» i RMU «Abid Lolić». «Kakanj». «Kakanj». Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». godinu u rudnicima Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006. Tabela 5.20.19. Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj».

268 65.12.143 798 480 79 169 12 2 5. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.754 179.99 9.02 100.206 435 2.34 0.48 3.04 100.Vlastiti kapital 2. Obaveze 2. 3. Dugoročne obaveze 2.) Tabela 5.12. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr. 8. Broj 1.23 0.228 168. 5.1.2006.21. Kakanj.2006. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd. Dr. plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5.22 39. 31.12. 239. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.17 40. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1.022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5.34 9.324 % 22.675 113.23 0. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. Zenica i Bila za 2005. «Kakanj».45 15.371 64.00 Broj 1.593 419. 6.514 434.02 1.2. Zaposlenost.204 31.12.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 .2005.177 428 2.17 0.2.3.62 8.2.27. 7.25 14.19 1.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. % 22.053 798 478 83 174 12 1 5.Naziv izvora 1.599 % 61 39 15 24 100 31. 4. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.59 3. 266. 2.2005.65 8.857 103. 9.

Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova. 2006. dok su u preostala dva rudnika još niže.22. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Primjera radi.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima. 223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora. nivoa opremljenosti rudnika itd. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005. zatim energenti itd.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.28. Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006. U «Kaknju» je 2006.29. proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću. 5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom.2. Zenica i Bila za 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 .4. Kakanj.2. «Kakanj». godini). i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili.

943 114.23.936 12. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 .964 % 13 10 8 52 11 1 5 100.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.651 1.908 6.041 10.211 12.283 13. sirovine.236 673 5.465 125. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal. i 2006.194 11. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.911 12.343 58. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 15. 13. «Kakanj».sirovine.705 65.536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006.

tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou.79 3.99 105 3. godine u rudnicima: «Breza».10 «Kakanj» 2006.2006. poravnanja 5.70 110 77 78 101 -65. rente i 104.472 15 85 3. različite domaće banke itd.1 89 -4. Porez na promet i ostale obaveze 45.6 4. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2.41 115 4.69 4.001 16 38.2.18 113 3.347 24 78. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005. 65.33 -2.53 106 5. i 2006.2006. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi. «Kakanj». U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006.69 4.42 -2.36 57 -40.27 -38.2. UKUPNO 277.3 116.2005.2005.6 100 8. štete.30.90 -0.12 91 -1. Obaveze na dan 31.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005. i 2006.). zatim ekotroškovi. zdravstvo.5 4 Index 127 2005.65 97 -11 -36 328 3.352 9 107 6.5. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53. Obaveze prema dobavljačima 21. Japanski kredit.31. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila. 46. % Index Doprinosi (PIO.5 45 5.7 5. 67.502 8 23.12.11 6.42 «Zenica» 2006.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 . osiguranje 67.49 105.53 59 -2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br. Tabela 5.3 1 «Breza» 2006. 2006.743 31 117 1. % 31.12. bankarski krediti (Pariški i Londonski klub.1 -0.64 Inde x 103 2005.375 23 55 4.88 -39. x 66 42 64 89 57.85 4.05 58 -11.25 54.12. Obaveze rudnika krajem 2005.00 94 106. Obaveze prema bankama 39.329 100 253. 77. 31.04 118. i 31.15 -6. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5.063 14 55.416 38 57. 47. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.36 53 -0.12. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni.52 96 6.54 81 4.204 22 141 Eksproprijacije.18 6.

Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».022 1. Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A.052 19.316 2 14.599 100 1. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica». Upisani a neuplaćeni kapital B. Finansijska sredstva C.857 15 103. Tabela 5. Stalna sredstva 1.816 27.2.12.860 92 11. 2006.268 65.391 63 380.5.504 3 0 0 871 0 434.593 419. % 31.731 0 397. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 . Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti. 2. Zalihe 2.146 419. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006.512 10. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4. 0 391.433 0 1. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti.228 61 168. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31.022 239. «Kakanj».675 113. Nematerijalna sredstva 2.32. godini poslovali na granici rentabiliteta.691 5 8.514 24 434. Tekuća sredstva 1. Materijalna sredstva 3. 2005.317 3 23.371 39 64.908 95 1.631 7.599 100 PASIVA 266. Potraživanja 3.12.6. Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja. Kapital B.754 179.098 1.2.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100. Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH). Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410. gotovina UKUPNA AKTIVA A.

325 17.2.863 70 127 UKUPNO 6. godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2. 2006. 8. uglavnom u opremu.644 1. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo.157 318 1. 6. «Kakanj».617 11.12.777 18. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza».062 100 8.487 109 13 151 50 2. 11. 10.638 229 6.458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3. i 2006.34. Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».789 31.136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.979 95. 13. 5.178 23.7. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1.169 33 1. 96. 7.174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 .611 100 6.203 829 9.584 6. 14.2006. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005. 9.4 miliona KM. 4. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.789 6.673 15.2005.33.12.613 16. 12.712 38 15.504 108. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2. 3.940 594 6.2.529 83 7.513 10.164 266 1. 80.673 79.243 97. «Kakanj».102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.323 100 272 B.815 58 4. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A. 5. 15.320 20. dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH .

Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf . Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5. Tabela 5. Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj. 246 121 49 125 2006. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .24.1. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.25.3. godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 .Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990. i 2006.3. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica». Plasman uglja u 2005. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5.5.2.35. Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju.2.izvoz 2005.

41.122 % 82 18 8 9 1 0 100 31.703 2.gra evine .252 7. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.833 34.376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.12. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.12.888 2. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31.Modul 8 – Rudnici uglja 5.835 8.12.873 8.2.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.36.12.367 101 102. i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .2005.817 7. Zalihe 2.951 20.zemljište .3.741 0 31.961 2. i 2006. Tekuća sredstva 2.Stalna sredstva 2.941 1.37.2006.313 0 34.575 22.1.2. 31.673 6.542 8.26.210 10 89 48.3.533 2.646 300 71 39. Gotovina Ukupno Aktiva 31.948 7. Struktura stalnih sredstava u 2005. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.2.591 0 41. Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima. Potraživanja 2.4.174 3.2005.804 1.873 39.394 4.157 3.oprema .472 50.224 41.961 21.307 1.309 0 103. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 .2006. Tabela 5. Struktura sredstava u 2005.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31. Ulaganja 2.

Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31.3. 5.: Struktura izvora sredstava u 2005.3.12. 33.579 48.640 8.1.2.950 4.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1. Dr.39. 2. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1.371 4. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31.2006. 9.426 14. 25. 3.12.2006.12. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima. i 2006.751 13. 31. 7. Zaposlenost.2005. 4.27. 8.Vlastiti capital 2.122 % 66 34 12 22 100 31. Tabela 5. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH. Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Obaveze 2. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 .38.731 39. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. godine).12. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika. 6.2005. i 2006.2.371 10. Dugoročne obaveze 2.

godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.28.godinu 5. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5. i 2006.29. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova.40.2.3.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5. Ostvareni rashodi u 2005.4.

52 104 0.sirovine. Obaveze rudnika krajem 2005.06 0.89 81 0.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100.93 43.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.35 4. sirovine.008 983 4.2.5.64 - 5. i 2006.316 2.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5.25 -0.875 334 107 1.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.12 -9.28 4. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.649 13.31 92 3.225 3.08 4.godina 3. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.12 60.41. 2006.066 2. Index 47.008 Rudnik «Tušnica» 2005. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5.03 4.407 1.059 238 371 14. Index 78.88 91 47.53 104 4.3. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 . i 2006.34 4.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100.07 77 75 69.222 4.00 2006.24 6.24 68 6.86 43.godina 4.005 0.30.80 91 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005. 2006.

Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4. Pregled obaveze na dan 31. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. 3.6. Obaveze 1.426 14. Bilans stanja preduzeća sa 31.2005. zdravstvo.490 0 1.948 117 31. 1.12.210 10 89 48.673 111 41. Stalna sredstva 1.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 .2006.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. Zalihe 2.531 1.2006.2005.2005.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5.12. i 31. 13.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A.2.3. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31.770 1.12. 1.668 297 31.186 6.122 PASIVA A.283 11. Materijalna sredstva 3. štete.530 9.2005 31.44.731 39.42. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO. Finansijska sredstva C.12.43.157 3. Kapital B.565 1.906 1.174 3.2005.2006.559 3 6. 11.950 4.12. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br. Bilans uspjeha sa 31. Upisani a neuplaćeni capital B.828 3 7.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100. Potraživanja 3.12.640 8.12. i 31. 1.703 2.646 300 71 39.12.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.12.056 249 0 4.12.2005.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31.12. 6.371 10.810 2. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.579 48.751 13.394 4. Nematerijalna sredstva 2. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. 2. Dugoročne obaveze 2.622 8.12.200 6. Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. i 31. 5. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25. Tekuća sredstva 1. 4.2006. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41.122 5.319 66 34 12 22 100 33.371 4.

i 2006.207 0 1. 8.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5.jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo.076 0 1.7. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005. 10. % 2006.2. TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10. 13.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005.2. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» .45. Investicije Tabela 5. i 2006 GODINI Opis 2005. 3. 7.189 468 0 958 0 332 158 - 12. 6. 9.3. i 2006. 12. 11.809 0 721 0 1. 5. 4. 14. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. 15. % Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 .

523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5.46. Tabela 5. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1.5% u periodu 2000-2006.1.1.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine.izvoz 2005. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387. Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu. U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1.571 1. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5.3. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .Modul 8 – Rudnici uglja 5. 1.31.1.3. »RITE Ugljevik« 5. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.113 1. Manje količine (cca 3.3. godine. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . 1.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz.6 miliona KM (2006. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani.26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.054 95 59 2006.

7 miliona KM.2.2.12. i 2006.2005.432 4.033 13. Struktura sredstava u 2005.236 453.2006.212 1.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.862 % 95 5 5 0 0 0 100 31. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .799 24.12.oprema . Ostalo Ukupno aktiva: 31.Stalna sredstva 2.473 19.456 398.001 429.gra evine .507 541 517 432.32.564 51 1.182 39 596.253 241.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006.528 11. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. Tabela 5.603 136.262 19. 429.127 4. Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%.340 19.1.441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1.598 19.12. godini.3.962 610.2006. godini 5. Zalihe 2.063 21. godini je cca 61% i to opreme 59.340 218.473 218.374 537 (u 000 KM) 31. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1.47.2005. Tekuća sredstva 2. Struktura stalnih sredstava u 2005.432 11. Tabela 5.4.1.843 33.48.3. 398. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860. Potraživanja 2.583 59 4. Gotovina 2.zemljište .380 52 19.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 . Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006.12.5% a objekata 39%.626 261.603 133.127 0 4.

799 50 843.843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna. godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006.34. godini učestvuje sa čak 97%. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 .375 429.49.33. i 2006. godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864.303 398. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.

631 (2005.1.626 453.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5.986 25. % 5.7 14. Zaposlenost.9 13. 3.955 432.000 14. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1.876 55.635 (2006.50.Vlastiti kapital 2.3.106 13.2 4.4 100.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 .3.6 0. 387.3.2006.2006. Dr. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5. 4.862 % 88 12 6 4 2 100 31.6 15.Naziv izvora 1. 5.2005. Obaveze 2.7 0.2 58.) odnosno 1.613 44. Dugoročne obaveze 2. 9.828 20.2 1.8 0.12.2005.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31. otkrivka.6 14. 6.12.254 17.) radnika. 31. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31. godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika.873 9.12.12. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.8 1. 8.35. 397.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5. 7. priprema i prateće održavanje) 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja.2. 2.3 0.2 100.9 4. Tekuće obaveze 2.9 57.1.

problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991. 5% 2.).620 15.4. 6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5.51.766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 .) odnosno 2.3. 4.) odnosno 46% (2006.343 13. godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%.219 13.088 8. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005.070 t/zaposlenom (2006.156 3.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006.451 47. 0% 7. 14% 437. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.302 5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1. sirovine.245 13.549 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006.455 t/zaposlenom (2005.Modul 8 – Rudnici uglja 118.36. 4. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih. 57% 9.1. 1% 36.516 8. 16% 108. U »RITE Ugljevik« je 2006.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.222 33 44. godine što tako e pogoršava ovaj problem. 5. 1% 42. Pored toga.

).571.833 0.01 0.702 8.343 4.690 t Ukupno KM/t % 13. i 2006. Ostali promjenjljivi troškovi 5.413 14.02 0.709 5. Pomjenljivi troškovi 2.067 50.01 0. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1.00 0.071 8. ELEMENTI 1.sirovine.568 894 233 31.30 (2005. Nafta 3.) odnosno 7.01 0.380 0.112.00 0. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.00 0.831 1 191 8. Ulje i mazivo 4.594 336 3.627 12.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal.00 0. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br.03 0.00 0.108 6.620 4.082 t Ukupno KM/t % 13.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006. Pripadajući dio troškova RZ 13.00 0.00 0.01 0. Stalni troškovi 6.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5.00 0. Negativne kursne razlike 10.01 0.01 0. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.00 0.00 0. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 .01 0.00 0. Ostali stalni rashodi 12. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10.056 899 323 34. Ostvarena proizvodnja uglja 1.01 0.278 12.695 12.01 0.52. Amortizacija 7. Investiciono i tekuće održavanje 8.37.400 53. Porezi i doprinosi 11.00 0.67 pf/KWh (2006. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005. Troškovi rada 9.

) i 32. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.212 1.).1.) i 3. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006. Tekuća sredstva 1.) u (000)KM Stanje 31. Tabela 5. 2004.3.2006. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća.626 453.843 398.236 453.6. Obaveze 1.5. gotovina 4.3. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. godina. 2006. godini u odnosu na prethodnu godinu. Materijalna sredstva 3.828 20.219 4.12.955 432.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 . 398.36 KM/t (2006.876 55. 5. Tekuće obaveze 3. Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5.873 9. Nematerijalna sredstva 2.986 25.12.12. pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«.97 KM/t (2005.370 473 33. Stalna sredstva 1. 2005. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Obaveze rudnika krajem 2005.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3.).1.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1.613 44. Kapital B. Dugoročne obaveze 2.53. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015.441 387. i 2006.507 541 517 432.9 miliona KM.799 429. 5. Istina. godine 3.063 21.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31. Zalihe 2.95 KM/GJ (2005.222 2.033 13.262 537 24. Upisani a neuplaćeni capital B.598 19. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB.104 15.23 KM/GJ (2006. .54. godina.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47.106 13. Finansijska sredstva C.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: .839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009.254 17. godine) cca 3.564 51 1. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006. AKTIVA 429.862 397.000 14.

155 31. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3.860 92.7.750 373 1. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina.019 2. 10.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 . Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1.056 180 11.981 1. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A. 8.208 14. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. 3. 9. godina % 2006.55.530 100 B.56.2006. 4. 81. 5.2005.945 2.3.498 774 1. Tabela 5. 13.096 269 967 91.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2. 15.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4.12.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0.682 1. 5. rekultivacija. 7. 6.5 miliona KM.851 93. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 12. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta. projektovanje i sl.1. Tabela 5.383 1. 93. 14.126 143 132 80. 11. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4.12.449 2.

Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .d.3. Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo.38.izvoz 2005.027 99 17 2006.2.39. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.980 1.2. Tabela 5. 1. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo.1. »RITE Gacko« 5.57. Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a.044 2.3. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 . godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.2. Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz.3.2. 2. i 2006. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%. godini 5.

232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .58. 392.719 132.12. i 2006 godini za »RITE Gacko« 31.40.582 134. Zalihe 2.12. i 2006. Struktura sredstava u 2005.821 10.722 21.12.2.2006.2005.2005.422 24.zemljište .Stalna sredstva 2.802 43. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376.306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5. Struktura stalnih sredstava u 2005. 377.870 0 212 421.Tabela 5. Potraživanja 2. Ulaganja 2. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 .504 18. 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.570 17.3.907 574 392. godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.1.gra evine . Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.135 0 735 419.12.733 18.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema.072 212.110 523 377.206 218.59.863 8.oprema .965 % 93 7 4 2 0 1 100 31.232 27. Tekuća sredstva 2.2006.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31. Gotovina Ukupno aktiva: 31.4. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391.265 20.

Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.3.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.931 419. Tabela 5. Dugoročne obaveze 2.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika.574 28.576 57. plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao.12. 362. Obaveze 2.2005.61. godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5.2005. Zaposlenost.458 30.965 % 86 14 6 8 100 31. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1. Tabela 5.12.60. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 . Struktura izvora sredstava u 2005.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006.62. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«.41. i 2006.592 52.1.2006.389 26.12. 368. 661 415 129 244 83 1.2006.423 31.140 421. 547 428 128 237 83 1.714 24.Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.3.Vlastiti kapital 2.2. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31.12.2. godini u odnosu na 2005.

Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1.78 0.423 % 4.2006.12. 14. 17.75 26. 13.35 8. 16.77 5.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1.2005.04 27.80 20.4 23.07 100 Broj 31.24 32.15 0.39 0. 31. 18.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. % 3.55 8. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.56 0.Redni broj 10.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006.12. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 .42. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005. 15. 12. 11.98 2.47 26. Dr.18 5.2 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.43.

) i 27. . 5. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.34 KM/GJ (2006.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28. sirovine.61 KM/t (2005.792 48 16.47 KM/GJ (2005. % 2006.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.010 15 201 Amortizacija 9.44. Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća.sirovine.286 16 11. 6 2.010 5 1. i 2006.995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3.766 5 73 3.Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2. % Index Utrošeni materijal. Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.4. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 .rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.501 100 54.) i 3.ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3.8 miliona KM.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27. godine iznosili cca 92.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58.3. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: .2.44 KM/t (2006.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3.63.).738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini.991 7 8.). i 2006.614 18 13.

rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.458 30. 2006. zdravstvo.592 52.2.421 21.733 18. AKTIVA A.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31. 4.12.3. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392. i 2006. 5.12. Obaveze 1.265 574 27.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377.965 362.66.216 1.12. Upisani a neuplaćeni capital B. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005.279 34. Materijalna sredstva 3.863 8.714 24.65. Obaveze na dan 31. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 . 2.036 1.3.574 28. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4. Tabela 5.576 57. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu. 6.504 18. Potraživanja 3. Kapital B. i 31.931 419.846 12. 584 4. Tekuća sredstva 1. 1.12. štete.140 421. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme.12.2006.208 38. Finansijska sredstva C. 2005.2005.232 393 391. Tabela 5.306 368.802 557 376. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.5.12. Nematerijalna sredstva 2. Obaveze rudnika krajem 2005. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.422 24.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.64.722 523 43.870 212 0 421. 3.389 26.5.6. Dugoročne obaveze 2.754 6. Tabela 5.2005.2006. 477 2. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. Zalihe 2.135 735 0 419.920 21. i 2006.2. Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31. Stalna sredstva 1. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br.

3.422 59.816 34. 4. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15. 3. 6.487 100 4.12.692 22.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1. 8.702 337 95.861 7.297 428 2.109 31.675 26.382 90.878 4. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.806 1. 15.67.240 167 174 59 89 2. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15.487 4.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15.320 2. 11. 97. 7. 13.340 52 2.487 100 4. 9. 5.685 702 94.7. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. 12.170 197 92.2005.822 794 95. 98. Tabela 5. 14.Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 .220 645 3.12. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.877 40.908 80. 10.421 100 29 B. 5.801 20.464 54. god % 2006.2006.2.759 35. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća.

46.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.957 29 152.5.1. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 .897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. 520.781 2006. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH.45.68. 213.izvoz 2005. Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje.3.016 213. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.3. Rudnik »Stanari« 5.069 4.026 60.852 41 306.164 3. Tabela 5.3. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.

542 2.12.333 2.2005.4. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima.807 1.213 317 317 5. Tekuća sredstva 3.2006.640 14 60. Struktura sredstava u 2005.954 31.492 1.114 12 62.757 10 1.2006. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1. 26. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina.12. Tabela 5. 3.668 23.300 2.817 63 1.138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.456 1% 26.160 18.12.1. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1. Upisani a neuplaćeni kapital 2. Zalihe 3.917 1.830 35 644 30.12.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5.oprema .70.521 46.833 55.137 22.3.zemljište .271 1.827 2.47.2. Struktura stalnih sredstava u 2005.808 6.gra evine .2.023 1. Potraživanja 3. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1.885 1.498 60 1.Stalna sredstva 3.009 17.808 1.69. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 . i 2006.3.164 1. Gotovina Ukupno aktiva: 31.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.2005. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5.068 23.3.683 4.759 56 51.539 24.138 4. Ulaganja 3.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .470 54.

29 1. Dr. 8.2005. Zaposlenost. 31.55 0.2005.681 5 1.38 0.980 100 98 5.Vlastiti kapital 29.48.00 0.2006. 3. Tekuće obaveze 1. Struktura izvora sredstava u 2005. Obaveze 1.26 0.39 20. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1. Tabela 5. 4. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele. godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31.12. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31. 6.66 6.673 5 100 Ukupno pasiva 31.307 95 98 2.2006.93 4. Tabela 5. 2.681 5 1. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25.33 20. i 2006. 31.3.60 41. 9.00 100. % 19. Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2.25 0 100.80 7.2.12.71.12.673 5 100 2.50 4.25 4. % % Index 1.3. 7.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 .12.55 0. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.1.72.26 1. 5. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala.3.955 95 29.636 100 30. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.

50.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5.3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.3. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu. 5. Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu.godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5.49.godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006.4. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 .

51.710 3. godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.131 5.sirovine.37 -7.7 -0.923 4.10 37. 107 2.40 -1.830 0 2.396 2.7 Rudnik »Stanari« 2006. i 2006. Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal. 36.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.74.20 43.3 -0.6 4.766 3.6 3. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.767 1.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 .018 1.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006.Tabela 5. sirovine. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005.3 3. 36. 1.110 0 49 0 18.73.027 0 10.17 3.689 % (u 000 KM) Index 9 1.

2006. 5.307 1.75. štete.757 5 6 1. i 2006.77. godine u Rudniku »Stanari« Red br. 26. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi.636 0 100 95 5 0 5 100 31. 2.2005.12.5.673 30.640 24.138 1.636 29. (u 000 KM) Dug sa 31. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. Finansijska sredstva C. i 31. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A.498 0 4.164 4 1. 111 350 0 0 1. godine Prema raspoloživim podacima za 2005. Dugorčne obaveze 2.333 2.76.830 644 35 30. 1.681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5. Tekuća sredstva 1.807 1. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31.954 10 31. 3. 2006.12.885 15 1. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.12. % Index 159 579 0 0 912 1.12.3. Stalna sredstva 1. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 . Nematerijalna sredstva 2. Obaveze rudnika krajem 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.2006.955 1.470 5 22.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A.220 1. Zalihe 2. % 2005.12.068 10 23. Materijalna sredstva 3.673 0 1.980 29. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5. zdravstvo. Obaveze na dan 31. i 2006.681 0 1. Kapital B. AKTIVA 3. Upisani a neuplaćeni capital B.12. 4.2005. 6. gotovina 4.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.3.213 70 0 0 4. Tabela 5.683 75 1. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.681 31. Obaveze 1.

849 9.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16.082 -276 17. 18.Redni broj 1. 5.075 17 2. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.919 381 549 8.504 5.313 100 23 B.000 39 1.494 100 3. 9. godini iznosila: (u 000 KM) A. Opis 2005.78.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 . 11.453 57 95 UKUPNO 2. 12.318 24 20 2.010 100 2. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.2005. godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9. 15.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1.7. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006.806 18.2006.12. 10.300 7.082 18.269 31. 14.535 76 1.935 34 3.3.12.924 1. 4.3. 5.211 3. 6. 8. Investicije Tabela 5. 7. 13. 8.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1. 3.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14.

Ovakva cijena.05 42 43.15 -65. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5.11 6.93 46.25 118.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6.88 -11 0.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.85 4.54 6.19 1.07 3.79. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.12 -0.14 -0. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu.01 0.5. i 2006.19 67.84 3. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.70 78 43.32 4.93 0.69 3.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.5 0.94 57.6 4.00 105.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23.51 -0. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42.1 0.49 77.12 Cijena koštanja (KM/t) 57.67 4. i 5.53 4.80.10 53.99 -11.79.80) : Tabela.05 -39.08.16 4.46 -6.47 -2.36 -38.33 -1.4.25 0.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.16 3.27 62.52 6.18 61. 5.99 4.65 -36 0.53 5.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela.45 57.06 54. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38.04 65.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005.85 3.77 4.36 -2.42 -2.18 5.3 77 47.89 3.14 0. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.34 6.07 -0.1 4.02 4. bez obzira na to što se smatrala privremenom. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ.79 3.18 4.93 78.33 2.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5.31 106.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane.85 70.69 8. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t.42 66 47.7 4.20 56.7 0.52 72.46 4.80 69.2006.90 -4.82 3.4.88 60.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.64 67.92 3. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.08 -9.54 116.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .66 69.27 -40.35 6.53 -2.52 4.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.6 4.52 47.01 -0.41 4.

15 -11 0.47 -2. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza .46 0.33 2.99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.08 -6.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.36 kakanj ur evik zenica Bila -38. godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25.65 -36 Slika 5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.12 -50 -40.25 ur evik 0.07 Tušnica Tušnica -9.24 3.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.05 -39.19 Banovići 1.52. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.53.88 -65.

53 -0.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 .36 Slika 5.9 -1.14 0.12 -2.51 Banovići ur evik -0.33 -4. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.93 0. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.01 Tušnica 0.07 kakanj zenica Bila -0. str.42 Slika 5.25 -2.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0.7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.65 0.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«. Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5.55. godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije.5 -0.1 Gračanica Breza 0.54. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.14 2.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«.

rastur.606 240.91 Materijal za održav.00 60.92 7.415. % Vodopr.28 Ostali troškovi % 7.71 1.86 70.83 1.82. Troškovi uglja. godini iznosile (tabela 5.83.20 Cijena koštanja (KM/t) 47.36 1.01 1.47 4.09 3.21 16.11 1.61 43.91 Amortizacija % 16. godina) 5.-2006.00 30.83 2.95 3.51 8.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.29 1. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000.00 0. 2005.God.893 222.63 2.69 1.68 5.5.659.56.72 1.421.00 50.74 14.884 194.37 5.kalo.75 1.03 Prevoz uglja % 6. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav. Ukupni troškovi i rashodi KM 156.85 6.24 1. 2001.36 Troškovi plata % 7.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .40 1. naknade % Amortizacija % Slika 5.38 6.41 Vodopr. lom i analiza % 55.89 1.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.59 6.268 231.44 1.684.05 2.00 Učešće u % 40. i 5. naknade % 1.) : Tabela.2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu.27 7.61 9.13 60.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.21 14.17 1. 2.4.64 7.13 13. 2003.681. 2002.58 1.47 2.68 8.18 7.120 157.826.00 10.63 1.618 2000.50 2.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2.92 6.r astur.448 194.kalo.68 1.76 3.95 5.76 58. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.46 63.00 20.96 63.94 2.11 62. i 2006.63 59.935.99 3. 2006.82. Te cijene su u 2005.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.01 Usluge održavanja % 0.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja. 2004.52 2.97 28.34 1.97 11.46 11.

godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36.58. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.10 Cijena koštanja (KM/t) 32.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.44 37. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.83. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.5.34 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 .57.3 Gacko -10 -7.7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.23 3.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1.36 27.

godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 .7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.5 1 0.5 Stanari Razlika Gacko -0.5 3 Cijena (KM/GJ) 2. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0.5 0 Ugljevik -0.59. godinu 4 3.5 2 1.60.

.

. treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja.planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH.nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama. kao što je već navedeno. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte. Sumarno posmatrano.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . me utim. Naime. Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće.6. to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa. naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. .struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. igrati važnu ulogu u tome. Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja. Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. opet treba preispitivati. Ugalj će. . Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. itd. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti. GODINE 6. Ono što je me utim.rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: . Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu. Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje. me utim.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje. a naročito u F BiH. u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu.1. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH . . Sigurno je. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. .

U tabeli 6.1. godine samo 9.-2020. dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja. godine inosila 18. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 .113 mil. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. Tabela 6. Osim toga. tona ili svega 49. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990. neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove. tona uglja. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532.75 %.1 Procijenjena proizvodnja.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima.4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6. Da bi se sve ovo ostvarilo.37 mil. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme. a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje.8 4621. a 2005. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. kvaliteta uglja.

S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. . vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima.2.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020. Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. Pokazalo se tako e. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. Navedeni pokazatelji. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti. . utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. godine. je naravno.2. Neophodno. proizvodnja. godine. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora. Osim toga. viška zaposlenih. a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu. godini samo 43. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa.6. Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. godine. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. niskog korištenja kapaciteta itd. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 . potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije). U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: .proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020.32% od ostvarene proizvodnje u 1990. godini. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi. Raniji veliki projekti razvoja. U tabeli 6. Iz tabele 6.3 prikazana je procjena proizvodnje.

4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766.2 Procjena proizvodnje.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno. Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 . kvaliteta uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.-2020.8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020.

69 4.74 0.63 1.68 35 33.68 44 33.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.2 0 40033130 27.19 1.88 5.32 1.67 2.29 8.9 0 4.32 1.32 1.43 4.43 4.19 1.4 15.2 0 31620390 27.9 0 0 0 19506380 27.8 9.43 4.18 3.63 1.29 8.8 9.43 4.03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.77 23.96 64.4 15.03 0 0 0 155574519.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.74 0.9 0 0 0 17081832 27.18 3.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.67 2.77 23.74 0.63 1.29 8.67 2.68 28.88 5.68 28.67 2.88 5.9 0 4.03 0 10.29 8.32 1.63 1.3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.96 64.Tabela 6.19 1.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.4 15.96 64.8 33.19 1.03 0 10.18 3.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.8 9.69 4.96 64.18 3.77 23.8 33.4 15.88 5.69 4.8 9.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.69 4.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .77 23.74 0.

1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 .3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi . 479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br.2.1. godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.

10. 9.4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 7.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6.. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 . 6. 3. godine (000 KM) R/br. 2.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. 5. 8. 4.-2020. 1. 11.

godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.62 4.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja . 1.-2020.99 2015 42.82 61.10 4.61 6.43 4. 2.18 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 . 4.09 57.-2020.76 40.6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.27 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.65 2020 36.59 48.6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020.82 3.33 4.32 45. godine R/br. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44. 3.60 4. godine Tablica 6.

1.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2.7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 . 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.6. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.-2020.1.Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.

godine(000 KM) R/br. 11.8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 2. 6.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. 10.8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1. godina .Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6. 8. 5. 9. 4. 7. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 .Modul 8 – Rudnici uglja .2020. 3.

Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38.87 2015 41. 4.76 4.37 4.35 45. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 .Tablica 6. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.39 5.56 3.77 2020 36.04 2010 41. 2. 1.36 46.-2020. godine R/br.28 4.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. 3.44 4.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.41 44.61 4.-2020.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.31 4.85 40.

2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 1. 5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.1. Rudnik “Šikulje” .2.Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.-2020.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 . 713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.

10. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 . 2. 11. 3. 5. 9. 1. 6. godine Tablica 6. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 7.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.2020. 4. 8. godine(000 KM) R/br.11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020..12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.

godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.90 2. 4.54 2015 31.43 36.54 2020 23.53 4.77 3. 1.-2020.-2020.42 3. godine Tablica 6.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.40 45.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.24 2010 31. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 .96 2.42 3.14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40. 3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.98 3.43 36.96 3.59 28.Modul 8 – Rudnici uglja . godine R/br. 4.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4. 1. godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.6. godine Tablica 6.1.13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br. 2.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.2. 5. 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. 4. 11.3. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina .14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 3. 10. 6. 7. Rudnik “Bukinje” .Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 8. godine(000 KM) R/br. 9.-2008. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 .

16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2008.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.36 2010 165.54 167.2010. godine R/br.61 19. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240.32 13.72 Slika 6.15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4. 1. godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 .22 13.18 242.82 19.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3. 2. godina .

11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3.-2008.1.-2020.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 . 420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 1.4.2. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem. Rudnik “Mramor” . 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

1.Modul 8 – Rudnici uglja . Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine(000 KM) R/br. 7. godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 .Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. 5. 3. 8. 11.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 2. 4. 10. 9.2020.

2020.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.2020.93 4. 2.93 4.89 2010 47.90 48. 3.63 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.90 48.63 3.90 48.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. 1.81 4. godine R/br.77 57.01 2015 47. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.-Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.93 4.46 4.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 .63 3. godine Tablica 6.01 2020 47.

2. 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 . 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3.Modul 8 – Rudnici uglja 6.2. Rudnik “Banovići” . 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. 2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.

7. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.. 5. 8. 10. 6. 1. 9.2020.23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005. 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 . 3.20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine ( 000 KM) R/br. 11. 4.

47 72.95 2020 68.02 4.18 4.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005.38 4.68 4.32 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3.70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 .25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. 1. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61.82 4.72 76.20 3.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.08 2010 71. godine R/br. 4.55 4.-2020.91 2015 72.85 64.-2020.67 75. godine Tablica 6. godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja . 2.

22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3.6. 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Rudnik “ ur evik” .2.2020. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 .26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005.

Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 . 8. 3. 10.2020. 2. 9.Modul 8 – Rudnici uglja . godine ( 000 KM) R/br. 7.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 4.23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godina .27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. 5. 11. 6.

11 3.24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.94 3.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.91 3.77 61. godine R/br.29 2020 51.05 2010 57. 1.89 3. godina 4.15 3. 2.03 53.5 1 0.5 4 3.5 3 KM/GJ 2.-2020.84 2015 48. 3.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.5 2 1.-2020.20 3.17 56 3.54 61. 4.22 4.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .

448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3.-2020. Rudnik uglja “Kakanj” .4.30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6.25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 . 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Modul 8 – Rudnici uglja 6.2. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.

godine Tablica 6. godine(000 KM) R/br. 5. 9. 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 . 3. 8.31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. 1.2020. 11. 10. 2. 7.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.

godine R/br.88 2010 49.57 3.67 3.35 2015 40. godine Tablica 6. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 .27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.69 59.12 49.Modul 8 – Rudnici uglja .89 4. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.godine. 2.25 4.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.80 2020 40.81 Slika 6.09 49. 3. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4.24 3.-2020.76 56.52 4.22 3.59 3.-2020. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57.

godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.6. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. Rudnik uglja “Zenica” . 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.-2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. 1. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 .2. 184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.5.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

-2020.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4. 7. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 . 10. godine(000 KM) R/br. 9. 2.Modul 8 – Rudnici uglja . Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 11. 5. 6. 3. 8. godine Tablica 6. godina .43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.

50 4. 3. 2.33 2020 67.26 4.22 69.26 4.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. 1.50 4.7 80.22 69.45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.22 69.44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.50 4. 4.-2020.26 4. godine R/br.34 5.33 2015 67.-2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 .36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Tablica 6. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.95 2010 67. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5.

947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik uglja“Gračanica” .37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 . 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.8.2. 1.

Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. 7. 8. 1.2020. 11. 5. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 2.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005.38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine(000 KM) R/br. godine Tablica 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . 4. 10. 3.. 6.

76 4.68 2010 44.-2020.21 4.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.24 49. godine R/br.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 . 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47. godine Tablica 6.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja . 2.70 4.34 51.55 4.12 48. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.28 4.59 2020 41.48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.73 2015 43.57 4.86 4.90 45.00 3.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1.

2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. Rudnik uglja“Tušnica” .6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 .8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.-2020. 1.2.40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.9. 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3.

41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 10.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 2. Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 8. 1. 5. 4.Modul 8 – Rudnici uglja . godine (000 KM) R/br. godina .2020. 3. 9.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Tablica 6. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . 7. 11.

2.72 62.64 2010 66. godine R/br.4 KM/GJ 6.8 6.69 5.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.6 6.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.80 6.-2020.72 Slika 6.Tablica 6.2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6.68 6.6 5.03 82.69 5.2 6 5. 3.4 5.06 2015 62.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.06 66.72 62.-2020.8 5. 4.96 5.68 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 .96 5.72 2020 62. godina 6. 1.

84 mil. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW).rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz. ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka. Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina.8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani.K. Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno. Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije.Modul 8 – Rudnici uglja 6. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020. Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina. Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH. u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. tona eksploatacionih. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve. godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta. Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari». optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je.7 mil. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti.568. U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om».20 miliona tona uglja od čega će se 2. Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima. Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . Naime. naravno. Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti.3. Tako. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na . Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo.

04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.04 3.6 0 19447500 6. kvaliteta uglja.67 0 23997000 7.67 0 23997000 7.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.95 3.godine 2005 Rudnik 2010 El.5 0 175644000 Tabela 6.76 26 19.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.49 1.18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.45 1.125 3.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.44 Procjena proizvodnje.33 27 19.04 3.35 0 11256399 6.Tabela 6.45 1.13 3.2 26 16.33 27 19.

3.1. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6.54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.-2020. godina 6. Rudnik uglja “Ugljevik” . godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 . 765 800 godine Proizvodnost 5. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. godinu su samo za tu godinu R/br.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1.

46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11. 6.2020. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4. 8. 5. godine Tabela 6. 9. 7. 2. 10.56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 . godine (000 KM) R/br. 1. 3..

godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 .57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. godina 4.28 2020 38.19 32. godine R/br.-2020.5 3 KM/GJ 2.06 42. godine Tabela 6.06 2010 32.28 44.47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.89 3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.10 3.5 4 3.19 2015 44.89 3.56 4.5 2 1.10 3.42 4. 4.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 1.5 1 0.42 4.66 38.Modul 8 – Rudnici uglja . 3.56 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.

Rudnik uglja “Stanari” .2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 1. 2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3. 330 450 godine Proizvodnost 5. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.-2020.3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 .6. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.

60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 3. 11. 2. 10.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 . 5. 8. 4. 9. godine Tabela 6.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. 1. 7.2020. godine (000 KM) R/br. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja .

52 39. godina 5 4.32 2010 29 3.50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5 1 0.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. 1.-2020.61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020..5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.05 2015 28 2. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31. godine R/br.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.5 KM/GJ 3 2.71 4.95 2020 27 2.95 28 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 . godine Tabela 6.05 29 3.74 3. 4.84 27 2.5 2 1. 2.-2020.5 4 3. 3.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.3.3.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 547 720 godine Proizvodnost 5.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 1. 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 . Rudnik uglja “Gacko” . godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.-2020.

godine Tabela 6. 2. 10. 4.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.2020.64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 9. 7. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 5. 8.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. godine (000 KM) R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 . 11. 1. 3..

78 3. 1.78 3.94 2020 25. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28.53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 3.5 3 KM/GJ 2.48 2010 30.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja .5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.-2020.62 2015 25.94 25.62 30.02 2. 2. godine Tabela 6.48 28.94 25.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.5 2 1.62 3. godine R/br.02 2.62 3. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.02 2. 4.02 2.5 1 0. godina 4 3.

hroničan nedostatak kapitala za investicije. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja.) i obaveze prema bankama. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. . sadašnje cijene koštanja uglja (2005.6.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990. Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa.2 miliona tona uglja (od čega cca 5.64 milijarde KM krajem te godine. . Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». U rudnicima uglja u BiH je 2005. godini. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005.517 na radnike RS). Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja.kontinuirani gubitci u poslovanju. itd. Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO.5 KM/GJ) i kreću se 4.668 otpada na radnike u FBiH a 2. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. .4.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). itd. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. Inače. godine proizvedeno cca 9. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 . .nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze.nepovoljna struktura zaposlenosti. godine 16. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. zdravstvo. godine. Primjera radi. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. itd. a cca 3.185 radnika (od čega 13. amortizacija. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. itd. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: . veliki broj invalida rada.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8.

godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. 2020.900 Period 2010-2015.238. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. . Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: .9 16. itd.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.000.0 10.000. 2015.55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010.395.900 183.3 3.213. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.8 6.0 180.000. 5. . Bugojno u F BiH. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba.388.7 9.4 10. U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.113. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.0 11. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.500. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. . 222.000 405. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 .628.0 FBiH RS BiH Napomena: .0 400. .0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P.000.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.0 7.725. .54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005.025.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih.596.0 763.5 6.900.0 1.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje.0 644.500.900. Za realizaciju ovih.0 Period 2015-2020. 2010. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.0 4.8 17. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6.524.0 Ukupno 632.108. godine.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.704.895. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6. FBiH RS BiH 222. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.000. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010.0 346.Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. 166.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente.K.

60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.00 0.10 5.00 4.00 0.68 5.20 7.67 4.29 8.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.71 3.20 6.01 2.00 7.49 23771000 346000 2.00 2.92 19846500 644000 6.57 3.56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.00 0.14 4.33 8.00 8.83 6.55 2.00 6.00 0.67 5.19 4.87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .00 0.67 10.2010 godina Investicije date u 2015.79 0. godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.89 3.35 9.33 2.58 32.Tabela 6.33 8.75 7.71 0.00 0.00 0.00 8.54 8.00 3.86 9.09 7.89 6.00 1.00 0.53 0. godini su za period 2016 . godini su za period 2011 .50 8.60 8.11 10.43 0.00 6.00 0.63 11. godini su za period 2006 .00 1.00 5.11 6.91 Napomena: .25 4.67 5.95 5.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3.67 0.00 0.00 0.56 1.00 8.58 11736000 405900 6.00 0.2015 godina Investicije date u 2020.Investicije u 2005.44 4.33 0.26 7.40 5.

daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020.5. pretpostavljen je isti rast BDP. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije. godini. godine bio 2. godini za 10. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%.6 puta u nižem scenariju. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. odnosno 2. za faktor 1. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. godine. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. Potrošnja motornih goriva brzo raste. Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte. Potrošnja ugljena u industriji raste. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju.Modul 8 – Rudnici uglja 6. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. koji bi do 2020. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1. pa je potrošnja finalne energije u 2020. a u kućanstvima se smanjuje. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje. Potrošnja ugljena U tabeli 6. predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu. potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. koji preko uvoznih i licencnih tehnologija. Me utim. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a. a ukupno u svim scenarijima lagano raste. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije.7% niža nego u referentnom scenariju. U nižem scenariju S1. Do 2020. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje.8 puta u referentnom scenariju. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020. i za zemlje u regiji. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka.63. godine porasla čak za 3. Me utim. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. U odnosu na referentni scenarij S2. za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem.5 puta veći nego u 2005. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. je nešto viša nego u referentnom scenariju.

58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:.Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.Tablica6.59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 .57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 . Tablica 6.

domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6.62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 .61 i 6.Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6. 6.60.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .

Tabela 6.60.S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .

62 S1.Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .Tabela6.

FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .Modul 8 – Rudnici uglja 7.

pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. nije značajni predmet me unarodne razmjene. me utim. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. Došlo se. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. savremeniji. Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. -Globalno posmatrano. No. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost. po našem mišljenju.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. Me utim. ukoliko cijana. marginalni pristup. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. sve više socijalizira i politizira. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. Pošto ugalj. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije. naime. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. istraživanje. U suprotnom. i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. Ona se. Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije. bez obzira na to. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. naime.Neuskla enost ponude i tražnje uglja. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 . izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. izme u ostalog. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća. što će se ogledati u slijedećem: . ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. kao segment ukupne ekonomske politike. To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje.

Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu. za šta. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. 1997. 6 Svjetska banka. Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 . To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta.u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati. . Sarajevo. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. Ministarstvo energije. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA). S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0. Španija. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». avgust 1999. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj. u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija. me utim. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja. nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. u nekim evropskim zemljama (Njemačka. pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane. uz porast od 0. USAID.stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i . postoje i neki drugi uzroci. ovisno o regionu potrošnje. 5 Marston and Marston. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju.7% godišnje. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF. dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak. 2000. Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH.7% godišnje iza 2000. tj.Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina.6 Komparacije radi. u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim. Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: .4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. itd. po pravilu. uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja.. «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine. godine.

Oni. po njima. Nakon toga bi. Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. dakle. Po njima. bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije.). treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja. Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr).Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21.). Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH. što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. 7 Svjetska banka. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. po njima. (prevod). mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl. naime. str. Eksperti iz Velike Britanije. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH. London.. boljim menadžmentom.79. Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti.45 KM/GJ. vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. smatraju da bi u kraćem roku. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja. pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. kako smatraju pomenuti eksperti. imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH. 1997. procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji. u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». Pri izradi ove studije trebalo bi. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh. koju. 2000. baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH. Svi američki eksperti. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. Eksperti «Bechtel Consulting-a». ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta. 8 National Economic Research Associates.8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije». ovakav pristup u potpunosti opravdan. potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost.

odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti. manja redukcija radne snage itd. brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva.). moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. prije svega. Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja. dakle. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 . Kroz nju se.). Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta. Po našem mišljenju. prelamaju dinamika. odnosno projektovanim tržišnim performansama. a imajući u vidu .

GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 . GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030.8.

February 2007. 28.Modul 8 – Rudnici uglja 8. unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja. znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. 11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera». naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla. 15.10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora. 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 . Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. » «Le Monde». Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju.2006. u Francuskoj je 2006.1. 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007. Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima. Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006.5%. Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje. godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«.08. Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida. Osim ugljarstva. Primjera radi.8%). odnosno. 12 «Power Engineering International». Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4. BBC Russian com. »povratak autsajdera«.11.2005. Ruski autori11 npr. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije. u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim.

2% 1.73 388.28 276.51 68.6% 0.61 11.04 8.11 80.36 5.62 35.85 1.10 1314.99 34.37 10.1% 0.06 3.25 314.12 55.39 95.36 72.85 414.18 1.75 2002 73.05 3.17 171.47 Učešće u 2005.57 77.74 0 222.69 285.34 9.1% 17.61 12.81 5.84 77.40 42.66 21.77 3258.7% 0.1% 55.67 1295.27 9.03 11.94 264.73 2156.87 2.55 1296.66 4.82 226.06 81.22 3.53 273.80 232.22 0.73 1308.29 5.87 3.11 7.73 76.19 0.97 106.22 6096.48 4.34 57.02 2196.3% 1.75 1333.89 1112.37 4.76 178.93 4.11 70.53 6.73 2862.1.89 65.50 1215.79 4.93 78.58 0.12 252.05 70.77 5.44 1545.5% 4.32 36.81 2003 68.53 70.67 33.58 1071.10 75.82 1521.77 4.02 84.90 16.27 4.29 14.17 269.5% 1.17 167.87 127.03 6489.18 234.25 32. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.91 3608.23 1837.00 35.53 227.96 222.76 250.46 29.30 33.03 4949.60 5.63 340.13 276.19 401.25 0 6.37 35.96 1.91 3.34 87.41 62. 1.11 1271.65 179.92 29.13 85.25 3.0% 0.50 83.15 0.37 8.4% 37.1% 43.0% 227.61 1162.20 76.47 248.25 33.65 1.67 43.1% 0.66 93.69 1217.43 370.41 6.59 25.06 338.89 0 229.66 1161.14 1.21 21.05 3.16 71.2% 0.29 320.75 68.67 102.45 67.51 28.51 67.99 34.99 2.50 10.04 0.38 2006 69.33 9.96 59.1% 1.65 31.3% 20.47 81.00 6.59 180.92 68.71 3.25 3.67 3.03 30.89 0.85 3.13 62.27 2505.10 1195.33 8.07 2406.1% 0.13 234.36 2.44 7.4% 1.60 376.85 55.74 68.55 95.09 28.79 33.26 1409.59 5.69 27.45 1.86 2.09 69.74 77.06 33.56 41.52 0.45 71.21 12.42 15.39 1.76 18.27 1204.68 5.96 27.37 7.19 5.36 2001 77.46 23.94 269.03 1.02 19.76 64.15 0.31 66.63 267.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.4% 7.30 473.66 5129.99 257.12 38.11 1094.01 7.70 2.61 80.52 6.84 63.05 28.55 36.13 15.41 270. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.7% 5.45 295.13 255.62 0.49 7.89 2280.50 497.16 73.5% 18.01 2430.82 30.58 2620.5% 0.15 284.48 8.56 81.90 59.1% 0.37 12.8.02 3.9% 0.20 145.60 85.68 14.80 30.4% 1.64 20.25 263.19 28.52 3.27 178.12 23.74 85.91 1.78 NA NA NA NA 6.2% 0.34 5656.06 114.11 0. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.05 36.0% 0.47 362.86 2004 72.92 3.70 70.79 53.23 47.904 0.11 4.52 10.54 4.0% 1.40 30.79 69.26 35.80 5. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.4% 0.50 1073.3% 2.88 2.99 273.11 73.36 81.18 186.03 70.12 1.86 1131.0% 3.1% 0.40 5. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.79 4.25 29.99 65.61 24.60 8.02 1.61 14.55 12.63 1.78 0 5.24 12.1% 0.42 12.08 0 5.51 1127.34 245.05 84.75 10.83 3.78 3.1% 0.56 1.89 0 5.40 9.47 3.61 32.44 174.44 1243.52 22.22 68.0% 0.5% 2.61 419.82 1275.77 390.92 58.86 31.65 51.00 0 4.12 65.55 425.57 4.5% 0.17 180.36 6.57 19.75 1.36 1063.11 21.13 NA NA 4.10 3.97 53.2% 0.75 1150.63 8.20 68.92 10.3% 272.89 26. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.38 455.86 1458.85 26.41 32.85 32.83 2000 76.74 2005 72.86 1158.41 29.83 5268.53 22.28 1179.2% 0.80 3.0% 4.50 3.74 72.2% 1.35 9.0% 0.35 377.71 8.04 298.92 229.39 1.52 5242.05 46.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .47 10.31 3.17 5.57 17.

0 0. September 7.4% 72.7 2.1 4.1 6.4% 0.2 2.4 91.5% 2.9 * 5.9 8.7 131.0 0.4 0.1 11.8 1.3 1.4% 3. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.3 0.3 * 7.3% 3.9 4.9 51.0 0.6 12.0 10.0 22. Izvor: Energy Information Administration.4 13.6% 2.7 94.3 0. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1.1 167.7 13.0 * 8.4 7.2 24.8 143.5 33.4 26.0 7.5 10.4 25.2 13.7 10.1 7.1 -0. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2. 2007.6 27.6% 1.9 0.0 9.7 0.1 0.1 1.2%.0 9.2 4.8 2.2% 5.6 55.6 1.8 0.3 37. Tabela 8.7 11.2 5.1 4. 2007 (adaptirano). Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006).2% 1.4 30.9 183.9 13.2.9% -1.252 kcal ili 1 kcal = 3.9% 55.4 12.1 0.5 3.1 7.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24.2 0.0 10.2 43.9 2.6 10.6 116.9 70.1 6.1 0.0 0.7% 0.4 0. str.1 3.3% 1.International Energy Outlook.4 8.3 10.0 0.7 93.9 136.4 8.3 29.4 64. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri.6 11. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .6 12.3% 7.5 1.3 11.5 0.1 120.4 12.4 83.0 0.3 * 8.5 5.7 199.4 2.7% 1.7 0.3 8.5 5.968 Btu Izvor: EIA. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine.6 105.8 113.0 105.1 7.Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907.2 4.7% 1. godini dati su preliminarni podaci.0% 3.2% * manje od 0.9% 3.4 33.7 0.5 0.9 0.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.6 44.7 2.6 56.2 0.9 2.2 kg ** U 2005 i 2006.9% 8.3% 2.9 4.0 7.9 5.1 82.7 74.3 4.5 11.1 2.1 47.8 4.7 1.5 8.0% 2. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.2 46.0 0.7 152. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0. SAD.6 * 8.6 9.1 8.1 40.1 * 7.8 9.9 2.0 28.1 7.2 3.

1% 0. 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 . godine.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2.1% 0. Južnoj Africi itd.7% 0. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu. Tabela 8. Meksiku.1% 0.7% 0.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA.3. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030. Bugarsku.. International Energy Outlook 2007. 8. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34. Kanadi. str.6% ♦ 0. i 2003.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030). godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine. one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti.1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1.4% 0.i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj. Latinskoj Americi. Rusiji.2% 0.4% 3.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove.7% 0. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja. Srbiju. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27. godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta. Crnu Goru. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006.3. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004. Australiji . godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama.

30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit.3 Btu/tona.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.8% ♦ 2. Rusiji. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.6% 31.8 % po težini). Primjera radi.6% 10. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja.7% 100% 3.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8.1% 0.4% 0.1% 17.Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 .3% 0.2% 0.5% 3.1% 0. str. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj.1% ♦ ♦ 32.5% 0.9% 41. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene. 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5.5% ♦ 0.1% 0.3% ♦ 0.1% 0. prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4.6% 12.1% ♦ 5.

2 97.6 1.0 27.7 30.9 88.3 2. 18.0 297.2 4.6 8.6% 7.5 45.1 3090.9% 1.8 2.0 20.5 20.7 5.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.0 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .9 21.4.6% 1.3 3.6 1114.4 22.9% 0.9 93.6 7.0 1206.2 9.5 2.3 36.3 21.3 172.3 52. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.5 1095.8 1121.5 12.9 9.1 57.2 4.7 12.9% 37.0 9.9 222.2 25.5 121.5 54.0 7.7 8.4% 2.3 73.3 7.2 9.3 667.8 591.0 4.1 57.1 0.9 6.0 2384.8 42.8 14.3 2355.8% 0.2 2632.7 7.9% 0.7 15.3 13.7% 38.4 12.3 82.2% 0.3% 1.7 7.6 4.7% 0.3 28.6 540.9 1169.5 0. »Coal Fact.8 46.6 43.0% 0. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.2 32.2 GODINE 2003 2004 562.0 102.9 112.7 22.4 106.1 16. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.5 20.1 13.1 1115.5 9.0 1148.9% 58.4% 0.0 12.1 20.7 27.0 6.8 85.4 169.1 51.2 38.3 6.9 7.6 58.8 332.0 12.3 87.6 4.8 92.9 853.3% 3.4 8.3 43.9 54.4 1077.7 7.9 21.5 21.4 154.3 1160.6% 17.2 536.5 306.7 119.0 4.6 590.8 17.7 2.8 2.5 30.8 18.9 520.5 83.8 39.6 5.5 527.7 55.1 32.2 4.5 21.5 100.6 2364.0 53.3% 1.4 29.8 51.7 3.3 8.5 1150.9 1674.5 89.0 6.8 2957.9 20.0 60.4 7.3 21.4 1792.7 49.8 39.0 38.4 52.7 103.7 2.2 1115.7 46.7 98.2 81.0 21.0 603.7 560.6 978.1 2805.6 9.9% 0.2 8.0 1171.3 25.7 19.2% 1.2% 0.3 611.5 5.7 5.0 38.7 11.8 39.1 6.1 82.7 46.2 19.9 2.7% 0.8 729.0 23.8 17.7 18.8 8.1 47.2% 0.0 106.0 29. 2006 Edition«.7 94.0 32.1% 0.2 13.7 91.8 566.3% 0.6% 0.9 4.5 4.1 36.2 1122.8 5.2 8.5 3.3 5.2% 3.1 305.0 106.1 3.0 9.3 1533.4% 1.0 23.7 42.4 17.8 181.6 111.9 2005 574.3 7.1 1191.5 1.3% 19.1% 0.5 9.4 23.0% 100% 9.0 17.2 13.8 1365.2 564.4 84.5 Učešće 2006.4 2.6 9.1 35.5 552.3% 1.1 8.5 8.8 21.4 6.0 28.8 302.6 103.0 2002 552.2 206.4 39.8 13.8 5.4 3.2 26.0 2.6 12.3 6.0 44.1 37.0 19.3 2.4 2.8 47.1 13.2 40.4 9.1 26.0 15.7 7.9 7.4 5.7 2006 567.1 120.5 8.8 109.2 8.5 13.1 89.2 19.2 32.3 2.3 49.2 9.3 35.7 33.2% 1.0 7.3 12.1 38.5 8.4 48.1% 0.2 2.8% 1.6 13.9 21.2 25.2 300.6 57.2 4.6 112.9 56.6 46.0 2.6 21.0 31.5 58.6 681.7 89.3 237.9 8.1 2000 569.6% 0.8 20.4 20.7 7.8 3.1 6.9 527.3 713.8 2.4 6.8 11.6 45.0 2.9% 3.1 85.7 51.4 40.4 89.0 7.6 11.2 109.4 18.8 19.6 25.4 48.5 64.8 39.5 58.5 9.1 30.7 1.4% 1.2 2001 552.6 601.0 .0 23.7 48.4 19.5 8.7 80.4.9 8.1 615.5 18.9 84.4 9.6 8.2 22.9 2437.5 115.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.8 36.8 310.9 9.3 52.1 89.5 50.9 1.8 38.2 2.5 38.8.2 44.1 188.8 9.6% 0.7% 8.3 2.0% 0.3 302.4 15.9 20.0 4.5 7.1 536.7 3.0 9.8 103.2 604.3% 81.

429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.2%do 2030. godine i 1. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030. Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8. »International Energy Outlook 2007«. godini. str.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 .252 kcal ili 1 kcal = 3. godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030.Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41.869GJ=1. godini. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030. 2 Btu (British termal unit) = 0.6% godišnje do 2015. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook . 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2. str.1. godine. godine odnosno 2.8% godišnje od 2015-2030. Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030.

231 milijardi Kwh (2004) do 7.5 10 7.3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook . Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3. 2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 .2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook . 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030. godine.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16.5 5 2.423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030. godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2.424 milijarde KWh (2004) na 30.364 milijarde KWh (2030).5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8. 15 Bilion kWh 12.

2% godišnje.6 2004. godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj.3 1. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija. Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030).5% godišnje do 2030.5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. International Energy Outlook.1 2.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina. 17 IEA.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3.2 -0. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030.5.6 2. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3. unutrašnji transport.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2. Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja. produktivnost ugljenokopa. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1.0 1. 8. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8. Indija i SAD. raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 .

06 0..07 0.00 1.66 9.04 0.29 0.00 0.27 0.93 0.00 0.29 0.26 1.37 0.93 0.58 0.22 22.02 0.02 0.91 4.08 1.00 0.10 0.41 1.33 0.97 6.25 0.00 0.05 0.13 0.39 0.28 2.03 0.01 0.07 1.01 0.07 0.57 12.46 2030 3. March 2007.27 0.15 0.66 0.77 0.54 0.00 0.47 0.76 0.00 0.03 0.41 2.80 3.00 0.13 0.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 .24 0.79 0.00 0.00 0.16 0.70 0.84 0.01 0.62 0.47 0. Ipak.43 7.00 4.98 0.00 0.00 0.10 0.08 0.00 6.84 0.64 0.10 2.33 4.01 0.77 0.53 0.15 0.93 0.00 0.03 0.27 0.21 0.02 0.88 0. Indonezija.19 0.46 5.00 0.00 0.96 0.00 0. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.12 0.03 0.10 0.48 4.00 0.36 1.00 0.73 0.00 0.00 2.00 0.57 3.68 26.18 0. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija.33 16.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.56 0.42 5.29 2.00 0.43 5.00 0.00 0.61 5.40 0.17 2.30 2.33 0.90 11.20 0.26 0.35 0.89 0.77 0.02 1.37 0.16 0.00 1.42 4.02 0.96 1.77 0.28 3.00 1.40 0.64 0.00 4.31 0.00 0.03 0.16 3.86 0.31 0.17 0.41 0.01 0.16 3.42 0.13 0.01 1.00 0..17 2.35 2.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.00 0.11 0.03 0.00 0.00 0.00 0.84 1.00 0. 2015.00 0. referentni slučaj 2005.43 1.28 2.00 1.71 1.65 0.93 2.13 1.00 0.00 0.00 0.00 1.01 0.00 0.46 0.02 0.10 0.43 6.00 1.16 4.23 0.03 0.00 0.79 15.07 3.Tabela 8. godini su bili Australija.23 1.00 0.00 0.69 1.43 4.08 0.10 3. str.10 0.00 0.00 0. Kanada i SAD.00 0.10 0.00 0.42 0.25 0.00 0.03 0.41 1.66 1.00 0.11 1.56 1.54 0.00 1.00 0.00 0.28 0.35 0.41 0.00 0.00 0.04 0.47 1.13 2.13 0.38 0.58 0.04 0.00 5.31 0.07 2.00 0.15 0.03 0.13 0.00 0.72 0.00 0.00 0. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.22 0.77 0.17 0.00 0.03 0.04 1.70 1.80 4.35 3.26 0.14 0.00 0.04 1.86 0.20 0. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.05 0.66 0.03 0.60 4.42 0.63 0.00 0.6.00 0.01 0. godine ostati iste zemlje.57 0.61 0.08 1.44 1.00 0.76 0.11 0.54 0.13 0.35 0.00 1.73 1.00 0.80 4.71 0.43 0.19 0.08 0.29 0.06 6.52 10.00 0.35 7.00 2.10 0.00 1. U projekcijama.16 4.52 1.88 8. »International Energy Outlook« 2007.54 1.09 9.22 0.25 0.44 0.76 1.00 0.00 0.00 0.00 0.43 0.61 0.03 18. str.00 0.70 1.07 0.22 0.56 3.86 0.08 0.03 0.77 0.00 0.02 0.00 1.00 0.00 0.67 3.80 4.73 0.54 0.00 0.00 0.86 0.00 0.33 0.03 0.27 0.00 1.00 0.13 1.00 0.16 0.44 1.00 0.14 0.00 0.00 0.63 0.66 0.44 2015 3.81 0.00 0.28 2.26 18.55 0.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.38 2.00 0.01 0.11 0.00 1.41 0.01 0.34 0.00 0.02 0. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.06 6.00 0.00 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.18 0. U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.76 0.31 0.00 0.92 0.03 0.07 0.07 0.00 1.83 0.62 0.36 0.00 1.33 0.18 0.10 0.00 2.09 13.00 0.66 0.00 0.46 3.19 0.33 0.00 1.00 0.37 0.24 0.10 0.04 0.90 0. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.00 0.04 0.07 1.58 0.08 1.31 Izvor: EIA.28 0.

March 2007. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije. Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. Kine. Prema projekcijama EIA. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . SAD.1 a uzoz 3. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030. Kanada. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1. godini najveći svjetski uvoznik uglja. Octobar 2005. 19 20 »Global Power Review«.2 kvadriliona Btu). Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030. jeftinom radnom snagom itd. Vijetnam itd. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom. Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD). Venecuela. Južne Afrike. Rusije itd. Značajan izvoznik uglja do 2030. Indonezija). zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija.65 »Coal Magazine«. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020).. Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. str. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se. Globalno. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije. godine.

8 28.0 42.4 18.0 47. American Coal Council. Kratkoročno posmatrano me utim. Izvozne cijene 36.00 35.26 30. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.7 32.4 27.6 10.0 79.5 33.5 GODINE 2002 34.52 74.52 46.93 Uvozne cijene 34.6 35.97 40. 2007. cijene drugih energenata itd.98 54.5 65.4 70.6 Izvor: EIA.0 41. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 .2 44.2 43. hladne zime.3 25.3 42. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.0 Britanija SAD 28.3 NA NA 38.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama.6. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta.7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA.3 31.4 46.10 21 »Coal Trading«. August 2007.1 41.45 37.3 2006 63.2 44. August 2007.3 72. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su. nesreće u rudnicima uglja. 1998 34.8.9 32. intenzitet padavina. transportne kongestije. ekološka regulativa.3 NA NA NA 61.71 49.44 35.6 2000 32.8 38.87 36.9 45.7 21.6 37.7 2005 80.5 28.1 75.51 31.61 37. Tabela 8.5 44.11 67.2 42.10 70.7 16.

68 55.91 63.48 2004 71. Indonezija itd. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju.99 29.53 1993 33.95 2003 42.52 38.34 62.54 45. 50.74 2002 31. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija. To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.74 34.66 47.58 49.25 29.86 1997 38.33 93. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003.00 31.72 1995 44.01 1992 38. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora. godina) usljed različitih uzroka. Primjera radi. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 .77 54.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006. 22 »Coal Magazine«.50 27.53 40. 1. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene.82 55.45 57.47 56. Me utim.51 50.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu.00 1999 28.29 2000 35. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca.96 89.65 32.90 64.80 29.18 31.68 29. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007.71 43.2 CO2.).79 31.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu. znatno veće oscilacije.83 39.godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.67 62.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu.92 29.90 34. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42.51 35.29 49.76 1998 32.33 2005 61.76 42. June 2006.57 60. stopu inflacije itd.74 51.58 37. Venecuela.26 51.01 1996 41.01 41. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim.45 45.30 48.90 2001 39.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje.33 42.69 41.85 1994 37.14 2006 63.07 70. Naime.96 36.53 28.

4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.5. to nije slučaj.00% 6. maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD.26.godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 . Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8.00% 74.00% 77.00% 23.00% 94. kod uglja globalno posmatrano.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8.

72 naf ta-9.0 2.75 nuklearno gorivo-1.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima.više diversifikovane energetske izvore i . . . 28th September. U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu.višu energetsku efikasnost.0 8. zbog političkih. ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate.37 gas-6.0 0. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena. je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: .63 6. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030.6.veće investicije u nove kapacitete i tehnologije.0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta. godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene. Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 10.0 ugalj-2. U tom cilju. godine: N. . Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije.7.0 4. London. osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu. 8.više interkonekcije izme u članica EU. 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 .

Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa.5 0. Rumunija. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja.8 0. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 .5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67.3 60 40 0 1990 -0. Češka.7. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8.8 47.5 62. Što se uglja tiče. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska.1 53.1 44.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0.6 0.5 -0.2 0.

Me utim. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. »Le Monde« Paris. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. 24 25 »Euracoal« May. biomasa itd. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija.8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007. nuklearna energija i »čisti« ugalj. Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja.). septembre 2007. prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V. 2005. relativno posmatrano na 27%. To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora. Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8.

transportne tehnologije.61+17. Me utim.9% 14+49.2+18. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16. uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V.65+84.09+42. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 .500 kWh od kojih je 1.33+20.dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2.9% 14.1% 8.04+12. robotizacija ugljarstva itd. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno. oprema. otkrivanje ležišta.8% 12.3% 14. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: . prešine .5% 15.3% 14.21-0.88+70. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3.redukciju SO2.29+5% 11.7+63% 10.54+18.58+10. 2007) 8. Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj.2% 9.8% 10.).8% 8.300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“.poboljšanje energetske efikasnosti .3% 12.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode.98+89. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata.8. u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.77+36% 6. 26 »Euracoal« 2005. NOx .9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007.

»Coal Magazine«. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije. dubokim sonim akviferima itd. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. naftnim ili gasnim bušotinama. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2. Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti. 2007. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010. Hu. September 2006. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020. 2006. 33 »Le Monde«. Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama. U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT.. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi.249 32 »The New York Times«.). 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«. 31 K. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju. Vol 7. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29.5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012.3 i 0. Jiang. December 2005. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje. April 2. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje. »Mining Magazine«. September 2005.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. str.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. X. No3. 1 Septembre 2007. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030. godine. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD.

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

U ovom dijelu svijeta je već završen. ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj. 2.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju. ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora. me utim.korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. . ili se privodi kraju. regionalizovana. manje-više.definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije. . pa je neophodno osigurati. me utim. . 4. Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova . vjerovatno. proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: . Tržišta uglja u svijetu su danas. čim prije. 3. odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa. neekonomična tehnologija. Zemlje u razvoju.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve.Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. najtežu fazu svog razvoja. odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove. izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. reducirana tražnja uglja. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1. itd. Taj proces je. neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja. Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama. Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. Zbog svega toga. Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH.) . U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima.predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata.

Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte. Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja. kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji. Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405.). Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki.Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta. . odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 . Me utim.000.Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015. Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: . za što su. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom.000. neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera. godine.900.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance. 5. ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije. uticaji na stanovništvo itd. . . Naime. . .65. fiskalna reakcija. godine iznosili preko. Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni. potrebna ogromna sredstva u dugom roku.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. od onih iz 1991.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou. otkrivku. u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine. te 644.komplementarne industrije. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala. opremu. odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo.Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: . godine i 346.1.0 miliona KM do 2010.18. Oni su 2005. godine i vremenski značajnije rastu. godine. Naime. zamjenu itd. opet.317 miliona tona uglja godišnje. godine.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća. Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %.0 miliona KM do 2015. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu.0miliona KM do 2020. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja.Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje. otkupe.Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka.

Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija. To je. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. 7. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. dakle. kao i u mnogim drugim zemljama. 6. tehnologije. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje. racionalna odluka. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. već u svijetu uhodanih. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima. rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. 8. izme u ostalog. mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji. što se tiče obima uvoza energenata. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . da cijena iskorištene toplote uglja. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. cijene rada itd. Problem je. po ugledu na razvijene ugljarske privrede.). Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja. Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. 9. a što manje intuitivno. Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. u kvantifikacijama. Prema tome. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. uvozni energenti isl. čim prije restrukturirati. bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. tj. U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. georezervi ili poznatih. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja.

rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 . Potrebno je dakle. odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije. tehnologija. 10.ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. investicije. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. vjerovatno. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire. Da bi se to postiglo. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou.) moraju tako e biti dugoročno definisani. Ovu proizvodnju. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine. naime. itd.

.

LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .10.

2000. Inc St. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. // Doktorska disertacija Mr. Tuzla 1990. 15. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000. Direkcija za naučno-istraživački rad. Vladimir Zrelec. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. 23. // Kakanj. 12. II savjetovanje o razvoju EP BiH. Missouri. Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji. // Instituta za elektroprivredu Sarajevo. 10. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“.10. 1997. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije . godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 . 9. // Marston&Marston. 11. godine sa vizijom razvoja do 2020. do 2020.godine sa vizijom do 2030. 1989. 3. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. do 2000. 1994 8. SFRJ do 2000. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. 16. 1989. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995.list BiH. 1988. godine. Opatija 1988. // JP Elektroprivreda BiH. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986.Luis. // Rudarski institut u Tuzli. 14. 7. 2. Sarajevo 1997. godine sa vizijom do 2020. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000.// JUGELA-Rl Beograd. Beograd. 13. godina. godine.// Bechtel Consulting. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH). 5. // Članak. // Energoprojekt Entel doo. 1989. 1997. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli. 1996. godine.Modul 8 – Rudnici uglja 1. godine. 4. rudarstvu i metalurgiji. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. godine sa projekcijom razvoja do 2030. // Beograd. Studija: Program razvoja energetike 2020. 1988. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. // Beograd 1987. 2002.1989. // Zbornik radova. // SI. 6. godine.

// Rudarski institut Tuzla 23.17. 1981. : Ugalj Jugoslavije. P. D. 24. Livna. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . Duvna. 1976. 1980. Popović. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. 1985.godine odnosno 2010. prof. // Beograd. Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. Dimitrijević dr. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006. Investicioni programi.dr.dr N. i 1984. Kongora i Bugojno. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. godinu. 22.ležišta uglja.Bugojna. 21. prof. // Sarajevo. TE Tuzla.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. 1975. Kreke. u izgradnji i u pripremi.godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995. Gacka. 25. 20. Banovića. Kaknja . Nikolić. // Geoinženjering-Sarajevo. 18. Dokumentacija EP BiH. Stanara itd. projekti termoenergetskih objekata u radu. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo. godine.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH. Opatija. Čičić . 19. Mineralne sirovine BiH .

Modul 8 – Rudnici uglja 11. POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .

5.12. Tablica 3.15.K. Tablica 2. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje.3. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31.1.12. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P.K. Tablica 3.K. Tablica 3. radne snage. Tablica 2. Tablica 3. Tablica 2.K. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje. Tablica 3.9.20.8.a. Tablica 2.7. Tablica 3. Tablica 3.18. Tablica 3.29. Tablica 3.26.10.godina. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH. Tablica 3. Tablica 3.godina.2005.16.0. “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P. troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje.31.2. Tablica 3. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990.K.24. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990.30.9. Tablica 3.23.13.11. Tablica 3.4.a. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 . “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P. Tablica 3. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.10.21. Tablica 3. Tablica 3.35.32. Tablica 3.4.godina.8.3. Tablica 3. Tablica 3.Tablica 2.33. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 2.K. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990. Tablica 2.14.19. Tablica 2.7.2. Tablica 3.godina. RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006.1. Tablica 3.28.34. Tablica 3. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990.25 Tablica 3. godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P.2006. RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH. Tablica 3.2005.17.12. Tablica 3.22. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.1. Tablica 3. Tablica 3.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990. Tablica 3.5. Tablica 3.27. Tablica 3. Tablica 3. “Dubrave” 46 Radna snaga na P.K. Tablica 2.6.4. Tablica 3. Tablica 3. Tablica 2.6. Tablica 3.12. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje.

41.72.37.65. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 . Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.59.42. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3.88. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3.67.73. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3. Rovni ugalj Tablica 3.76.2005.12.49.36.godine Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3.51.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.75. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3.52.43. Zbirni plasman uglja Tablica 3.74. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3.40. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3.77. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006.54. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3.82. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.70. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.79. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3.63. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3.66.84. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3.56.62.69. godini Tablica 3.78.81.45. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.85.64.39. 2000 – 2006.44. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3.46.47. Separisani ugalj Tablica 3.71. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.38.60.83. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3. 2000-2006. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3.53. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3. godina Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3. Plasman uglja u TE Tablica 3.61.58. Broj zaposlenih Tablica 3. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3.68. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. 2000-2006. godina Tabela 3.87. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3. godina Tablica 3. Plasman uglja 1990.50. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Broj zaposlenih Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.48. Plasman uglja 1990. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.86. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.57.80. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3.55. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3.

110.98.118.117. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3.108.97.113. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.K.114. godina Tablica 3.2006.92.105. Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.94.115.125. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3.132. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3. Plasman uglja po potrošačima 1990. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3.135. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3.100.140.89.90. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3.112. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. godina Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3.122.109. godina Tablica 3.111.116.104. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3. 2000-2006. Dimnjače Tablica 3.130. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3. Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Tablica 3.121.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.131. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3.99.128.138. 2000 . Rezerve uglja na P. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3.96. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3. godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.133. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3.124.127.95. Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990.101. Tablica 3.134. 2000-2006.93.126.136. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3.137.123. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3. 2000-2006. Zbirni plasman uglja Tablica 3.102. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3.106. Kvalitet uglja Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 . Tablica 3.107. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3.120. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3.139.119.103.91.129. Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.

Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3.10.5. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. i 2006. i 31.12.155. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.151. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005.7.11. godini za rudnike u BiH Tabela 5.154. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3. i 2006.2005.14.144.6.12. godini u rudnicima u BiH Tabela 5.13.156.9. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4.158. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3.153.145. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3.15.17. i 2006. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.4. godini rudnika: «Kreka». i 31. i 2006.150. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. FBiH i RS Tabela 5. Struktura sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.12.7. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 . Bilans stanja sa 31.12. Struktura stalnih sredstava u 2005. i period 2002-2006.2006.8. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3. godina Tabela 5. Bilansne rezerve uglja Tabela 4.1. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3. Struktura izvora sredstava u 2005. godine u rudnicima u BiH Tabela 5. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990. Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3.6. godini za rudnike: «Kreka».2006.3.5. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005.1. Pregled obaveze na dan 31. godine u rudnicima BiH Tabela 5.152. Bilans uspjeha sa 31. Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4.16. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3.149.147.143. i 2006 godini za rudnike: «Kreka». Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006. godine u rudnicima BiH Tabela 5. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3. godini Tabela 5.148. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4.4.2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.2.142. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.11.3-b. Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.2005. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4.10.12. Karakteristike uglja Tabela 4.3-a. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka». i 2006. i 2006.2006. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka». Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».12.157. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.2. i 31.9.8.146. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.12. godine u rudnicima BiH Tabela 5. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4.141.

12.29.2005. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza».45.12.12. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5.22. Struktura izvora sredstava u 2005.12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5.41.23. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».37.19. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». Struktura sredstava u 2005. i 2006.12. «Kakanj».12.28. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5.2006.42. Struktura stalnih sredstava u 2005.2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5.38. i 2006. i 2006. i 31. i 2006.35. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka». Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5. Struktura stalnih sredstava u 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5. «Kakanj». i 2006. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza». Ostvareni rashodi u 2005. godine u rudnicima: «Kreka». Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka».44. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». godini rudnika: «Breza». i 2006.49.36. Struktura izvora sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».2006.40.26. i 31.2005.46.34.Tabela 5. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 .12. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.12. Bilans stanja preduzeća sa 31.31. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5.25. «Kakanj». godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5. i 31. Obaveze na dan 31. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5. i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5.12. i 31.43. Struktura sredstava u 2005. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».21. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5.2006. «Kakanj». godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza».24. godine u rudnicima: «Breza».18. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. Struktura sredstava u 2005. «Kakanj».2006. Plasman uglja u 2005.20. i 2006.47.27. Bilans uspjeha sa 31. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. i 2006. «Kakanj».33. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.12. Pregled obaveze na dan 31. «Kakanj». Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. i 31. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5. i 2006.2005. Obaveze na dan 31. «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5. «Kakanj».30.32.48. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5. «Kakanj».39.2006. «Kakanj».

70. Tabela 5.73. godine Tablica 6. Procjena cijene koštanja uglja do 2020.5. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5.8. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005.65. godine Tablica 6. Tabela 5. i 31. Tabela 5. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje.55. Tabela 5. i 2006. Tabela 5.8. i 2006. godine Tablica 6. Tabela 5.5.1.62.60. kvaliteta uglja. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005.57.58.11. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. godine Tabela 6. Tabela 5.2005.52.2005. i 31. Tabela 5. Tabela 5. i 2006.78.83. Tabela 5. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31.82. godine Tablica 6.59. Tabela 5.10. Tabela 5. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.12.50.12. Tabela 5. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.6. godine Tablica 6. godine Tablica 6. Tabela 5.69. Tabela 5. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.56.61. Procjena proizvodnje. Tabela 5. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. i 2006. Tabela 5. i 2006. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005. Tabela 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.12. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005. Tabela 5.51. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005.74. Tabela 5.66. Tabela.12.64. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 .79.9. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020.2. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020. Tabela 6. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.80. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31.12.4.71. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005. Tabela 5.2006. Tabela 5.2006.67. Tabela 5.53. Tabela 5.75. Tabela 5. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.72. godine (000 KM) Tablica 6. kvaliteta uglja. Tabela 5.3. Tabela 5.68. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6.77.7.54.76. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006. Procjena cijene koštanja uglja do 2020.63.

Tablica 6.34. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.53. Tablica 6.2.28. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.38. Tabela 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.41. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.27. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.52.15.58.61. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.21.56.51.40.49. Tablica 6.32.54. Tablica 6. kvaliteta uglja. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.45. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6.44. Tablica 6. Tabela 8. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.35.59.48.47. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.46.33. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.55. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.43.39. Tabela 6. Tablica 6. Tablica 6.60.57.30. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.19.25.42. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 .1.29.13.18. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6.22. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.36.50. Tablica 6.31. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.23. Tablica 6.Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.17.16. Tablica 6.14. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.62. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.20. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tabela 8. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.26.24. Tablica 6.37. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.

godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.4.3. godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006. 2015. Tabela 8. Tabela 8.5.6. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006.7.9. Tabela 8. Tabela 8.8. godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. Tabela 8. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 .Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8. referentni slučaj 2005. Tabela 8.

12. POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .

19. Slika 3. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990. Slika 3.5.34.40.15. Slika 3. Slika 3.1. Slika 3.11. Slika 3.39. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.2. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić. Slika 3.d Slika 3.5. RS i BiH ukupno za period 1990.4..K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. Slika 3.22.20. 2000-2006. Slika 3. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.b Slika 3.30. 2000-2006. Slika 3. Slika 3.21.5. Slika 3. Slika 3. Slika 3.38. Slika 3. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990. Slika 3.42.35. Slika 2. Slika 3. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.32. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3. Slika 3. 2000-2006.23. Slika 3.-2006.44.31. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.c Slika 3.17. Slika 3.25. Slika 3. Slika 3. Slika 3.24.3. Slika 3.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 . Slika 3. Slika 3. Slika 3. Slika 3.a Slika 3.45. Slika 3.28.13.33.9. Slika 3.5. Slika 3. 2000-2006. Slika 3.12.18.14. 2000.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.16.6.7.8. Slika 3.36.29. Slika 3. Slika 3.1. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.10.37.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1.43. Slika 3.1. Slika 3.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.41.26.5. Slika 3. Slika 3.27. 2000-2006.

21. Zenica i Bila za 2006. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 5. Zenica i Bila u 2006. Slika 5. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.7.2. Zenica i Bila za 2005. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Zenica i Bila u 2005.13. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.17. godinu u rudnicima „Kreka“. godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Slika 5. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947.6.15. Slika 5. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Kakanj.9.18. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005. „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.4. Slika 4. Slika 5.9.12. Slika 3. RS i BiH za 2006.7. Slika 4.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.22. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006. Slika 4. Slika 5. «Kakanj». Slika 5.2. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 . godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.23. Slika 5. Kakanj. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Slika 5.6.1.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. Banovići i ur evik u 2005. Slika 5. Slika 5.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». RS i BiH u 2006. Slika 5.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 5.3.5. do 2000. RS i BiH za 2005. i 2006. i 2006. «Kakanj». Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5. «Kakanj». Slika 5. Kakanj. godinu u rudnicima «Breza». godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 4.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».19. Banovići i ur evik u 2005.24.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».20. godinu u rudnicima „Kreka“.11. «Banovići» i « ur evik za 2005.mrki i ukupno) za FBiH.Slika 3. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.mrki i ukupno) za FBiH.16. «Banovići» i « ur evik za 2006. RS i BiH u 2005.46. Slika 5.1.3.8. Slika 5.5. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Slika 5. Slika 4. godinu u rudnicima «Breza».4. Slika 4. Slika 4. Slika 4. Slika 5.47. Kakanj.10.8.14. Slika 4. Slika 5.

i 2006. Slika 5. Slika 5.29. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.34. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.44. Slika 5.46. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.40.39. Slika 5.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.54.53.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005. Slika 5.42.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.36. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006.27. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.41. Slika 5. Slika 5. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. Slika 5. Slika 5.48.52. Slika 5. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.28. i 2006. Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.31. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.30.35.26. Slika 5. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 .godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005. Slika 5. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.37. Slika 5. Slika 5. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.51.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005.43. Slika 5. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005. i 2006.38. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.50. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. i 2006. Slika 5.45.47. Slika 5. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5. Slika 5.49.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006.25.33. Slika 5.32. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.

Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2020.60. godina 221 Slika 6.-2020.-2020. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.9.-2020. godinu 206 Slika 5. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godinu 203 Slika 5.5. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006.10. godina 225 Slika 5. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. godina 212 Slika 6.-2008.58.18. godina 208 Slika 6. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.15. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godina 218 Slika 6.56. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.7.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.14.17a. godina 224 Slika 6.-2020.6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.11. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. godinu 205 Slika 5. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 223 Slika 6. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina 214 Slika 6.-2020.-2008. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.55. godina 220 Slika 6. godina 217 Slika 6. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.-2020.-2020.-2020.-2020. godina 210 Slika 6. godina 219 Slika 6. godina 216 Slika 6.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 .-2020. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. godinu 206 Slika 5.20.-2008. godina 222 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2010.1.57. godina 223 Slika 6.16. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. godina) 204 Slika 5.4.13. godina 217 Slika 6.3. godina 215 Slika 6.8. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.17. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. godina 214 Slika 6.12. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina 213 Slika 6. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.-2020.59.-2020.19.uglja BiH za 2005. godinu 207 Slika 6.. godina 222 Slika 6.2.-2020.-2020. godina 220 Slika 6.

44.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.42. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005.23.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.24. Slika 6. Slika 6.-2020.-2020.22. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. Slika 6. Slika 6. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.34. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. Slika 6.36.-2020.-2020.-2020.29.35.-2020.-2020. Slika 6. Slika 6.27. Slika 6.-2020. Slika 6. Slika 6.30.28.41. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005.43. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.-2020.48.21. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.40. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 . godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020.46.25.32.-2020.26.-2020.38.-2020.45. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005.39. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6. Slika 6. Slika 6.47. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6. Slika 6. Slika 6.-2020. Slika 6.37. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.33. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.31.-2020.-2020.

Slika 8.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 6. Slika 6. Slika 8.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.51. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.9.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020.2.61. Slika 8.-2020. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.6.-2020. Slika 8. Slika 8.-2020.65. Slika 6.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.60. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.500 kWh od kojih je 1.64.58.-2020. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook.66. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.-2020.-2020.56.-2020.52.59.54.53.-2020.8. Slika 6. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6. Slika 8. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. Slika 8.5. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 6.57. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“.-2020. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.49.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005.62. Slika 8. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.4. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. Slika 6. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Slika 6.-2020. 2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.-2020. Slika 6. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 . godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3.55.50.3. Slika 6.7. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook. Slika 6.63.Slika 6. Slika 6.1. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.

Modul 8 – Rudnici uglja 13. POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .

Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.R.J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction.

Okoliš Modul 14 .Plan investicija i opcije financiranja .Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 . potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 .Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom. proizvodnja.Modul 1 .Energetske rezerve. štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 .