Modul 8 – Rudnici uglja

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I

NACRT KONAČNOG IZVJEŠTAJA
Naziv projekta: Šifra projekta: Zemlja: Konzultant: Studija energetskog sektora u BiH BHP3-EES-TEPRP-Q-04/05 WB Bosna i Hercegovina Konzorcij: Energetski institut Hrvoje Požar, Hrvatska Soluziona, Španjolska Ekonomski institut Banjaluka, BiH Rudarski institut Tuzla, BiH Kontakt osobe: Telefon: Fax: e-mail: Haris Boko ++ 385 1 6326 165 ++ 385 1 6040 599
hboko@eihp.hr

Davor Bajs ++385 1 6326 102 ++ 385 1 6040 599
dbajs@eihp.hr

Datum izvještaja: 31.01.2008.

Autori izvješća: Goran Granić (vo a tima), Mladen Zeljko (ekspert za električnu energiju), Idriz Moranjkić (ekspert za ugljen), Jose Andres Martinez (ekspert za plin i naftu), Marisa Olano (ekspert za obnovljive izvore), Željko Jurić (ekspert za zaštitu okoliša)

Voditelj modula Idriz Moranjkić, dipl.inž.rud., RI Autori - Dr.sci. Hadžić Esad, dipl,inž.rud., RI - Dr.sci. Knežiček Željko, dipl.inž.rud., RI - Prof. Dr.sci. Ibreljić Izet, dopl.ecc., Ekonomski fakultet - Prof.dr. sci. Alibašić Hamid, dipl.ecc, Ekonomski fakultet - mr. sci. Novalija Selma, dipl.ecc., Ekonomski fakultet - mr.sci. Pirić Rasim, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Karadžin Zvjezdan, dipl.inž rud., RI - Zolotić Ervin, dipl.inž.rud., RI - Hadžić Sead, dipl.inž.rud., RI - Selmanović Mirsad, dipl.inž.rud., RI - Ibrišimović Akif, dipl.inž.rud., RI

Suradnici - Nermin Bijedić, dipl.inž.el., RI - mr. sci. Zećo Sead, dipl.inž.maš., RI - mr. sci. Isabegović Jasmina, dipl,inž.rud., RI - Moranjkić Jadranka, dipl.inž.rud., RI - Husejnagić Lejla, dipl.inž.rud., RI - Žabić Merima, gra .teh., RI

Povijest revizije Verzija Datum

Komentar

PROJEKTNI ZADATAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH I .

a prema podacima sa rudnika i sadašnjim saznanjima. t čine bilansne rezerve uglja na ležištima koja su otvorena ili imaju dokazane rezerve prema zakonu o geološkim istraživanjima (rezerve A+B+C1 kategorije). na bazi planiranih potreba za električnom energijom iz uglja. Eksploatacione rezerve iznose 1. godine.Modul 8 – Rudnici uglja Ciljevi modula Sektor uglja predstavlja važan segment u sektoru energije i ekonomske strukture u BiH. Modul 3 (Pregled postojećih termo elektrana. Prijedlog mjera i zaključci Kroz zaključke i preporuke biće dati inputi za prognozu potraženje za ugljem do 2020 godine. • Izrada ovog modula je usko vezana za izradu Modula 1 (Energetske rezerve. potražnja za ugljem kao gorivom za termoelektrane do 2020 godine.. transportnih mogućnosti.647.3 mil.4 mil. • Pristup i metodologija Cilj izrade plana za sektor uglja predstavlja definisanje položaja uglja u ukupnim energetskim resursima za slijedećih 15 godina (drvo. Ukupne geološke rezerve uglja prema podacima sa rudnika iznose 5. U ovom dijelu će se razmatrati tri scenarija definisana na bazi prikupljenih informacija. proizvodnja. Modul 2 (predvi anje potrošnje električne Energije). U okviru Modula 8 – Rudnici uglja Rudarski institut iz Tuzle pripremiti će slijedeće: • analizu sadašnjeg stanja svih rudnika uglja u BiH u cilju obezbje enja inputa za definisanje potreba za ulaganjem koja će voditi ka unapre enju proizvodnje u postojećim rudnicima i/ili otvaranju novih rudnika. strategiji i projektima. t od čega je 2. strategija.6 mil. Analiza prikupljenih podataka Analiza svih prikupljenih podataka kao podloga za završnu izradu ovog Modula. te potrebe investiranja u sektor rudarstva. U tom smislu potrebno je definisati sadašnji položaj rudnika uglja (rezerve.i 9.). Aktivnosti Provesti aktivnosti kojima će se doći do ciljeva ovog modula kroz slijedeće: • • • • • Pregled svih potrebnih studija.) Investiciona ulaganja u Rudnike Ovaj dio će biti baziran na prikupljenim podacima sa svakog rudnika kao osnova pri definisanju pojedinačnih investicija potrebnih za obezbje enje planirane proizvodnje. u zavisnosti od zahtjeva tržišta.. hidro potencijal. organizacionih. Ovo rezerve uglja predstavljaju značajnu osnovu za proizvodnju električne energije uz korištenje postojećih (konvencionalnih) i novih tehnologija sagorijevanja. investicionih. i za definisanje potreba za ulaganjem u sektor uglja. biomase.540. Posebna pažnja pri izradi prognoze potražnje za ugljem će se dati u segmentu plasmana uglja u termoelektrane kao najznačajnijeg tržišta za domaće ugljeve. te mogućih novih elektrana) i Modul 9 (Centralno grijanje).). a na osnovu rezultata iz modula 2. programa koje su do sada ura ene U ovom dijelu će biti ura ena analiza svih podataka i preporuka koje su date u studijama. Predvi anje potreba za ugljem do 2020 godine.774. t. Veoma je važno dati ocjenu mogućnosti snabdjevanja ugljem sa aspekta vrste. Prikupljanje podataka sa Rudnika U ovom dijelu će se raditi analiza svih tehničko-tehnoloških. kvaliteta i cijene uglja (postojećih i novih kapaciteta). ekonomskih. okolišnih informacija pojedinačno za svaki rudnik uglja. vjetar. Od ukupnih energetskih potencijala zemlje na ugalj otpada cca 90%. stanje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja II . troškovi. plan proizvodnje uglja do 2020.

godine.opreme.. Uz sagledavanje sadašnjeg stanja potrebno je dati i prognozu potrošnje električne energije da bi se dao plan potreba za ugljem i ulaganja u narednih 15 godina. Ugalj kao resurs. kao i preporukama i sugestijama dobijenih pri kontakata sa relevatni predstavnicima Rudnika. što se planira postići u saradnji sa relevantnim kontaktima (elektroprivrede. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH III . Rudnik i Termoelektrana „Bugojno“. zaduženja. u periodu 2000. • stanje opreme pojedinih faza rada rudnika • primjenjene metode eksploatacije uglja • pregled postrojenja za pripremu/preradu uglja • stanje uposlenika na dan 31. Rudnik i Termoelektrana „Gacko II“. Toplotnu vrijednost uglja. godine i planske veličine u periodu do 2020. Ekonomska konsolidacija rudnika na kraći rok Dugoročna ekonomska konsolidacija rudnika i očekivani efekti Primjenjeni pristup i metodologija dijelom bazirati i na iskustvima prethodno izra enih studija i petogodišnjih planova poslovanja rudnika koje su po zakonu bili obavezni da izrade (u Federaciji BiH). bi trebali biti primarni energetski resursi u BiH. godini. Na bazi dosad ura enih istraživanja i Studijskih rješenja dati pregled potencijalnih ležišta i novih Rudnika uglja u cilju snabdjevanja novih i postojećih Termoelektrana (kao npr. i hidropotencijali.2005.12..).2005. . Da bi realizovao plan za sektor uglja potrebno je izvršiti tehničko-tehnološku i ekonomsku analizu svih objekata za prozvodnju uglja. godine i planove radne nage do 2020. godine • investiciona ulaganja u objekte i opremu • potencijalno novi objekti Ekonomska analiza Postojeće stanje • Tržište i plasman uglja • Visina i struktura kapitala • Kreditna zaduženost i neizmirene obaveze • Investiciona problematika • Troškovi osnovnih repromaterijala • Ostali troškovi poslovanja • Analiza bilansa stanja i bilansa uspjeha u periodu 2005 -2006. broj zaposlenih. Rudnik i Termoelektrana „Ugljevik II“. Termoelektrana „Stanari“ sa postojećim ležištem. termoelektrane). godina Mjere i aktivnosti • • • • • Konsolidacija u oblasti proizvodnje i zaposlenosti Mjere aktivnosti u oblasti troškova Efektivnost investiranja u rudnike uglja. Za potencijalna ležišta i Rudnike dati slijedeće podatke: • • Rezerve uglja za planiranog objekta. Tehničko-tehnološka analiza Kritički sagledati funkcionisanje tehnoloških cjelina u okviru proizvodnih objekata sa posebnim težištima na: • ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke u 1990. rudnici uglja. Kod izrade ovog Modula uzeće se u obzir scenariji bazirati na zahtjevima i rezultatima Modul-a 2 (prognoza potražnje za energijom). Rudnik i TE „Kongora“ Duvno.

Mogući efekti Kroz tehničko – tehnološku i ekonomsku obradu podataka vezanih za proizvodne objekate (Rudnik) u Federaciji BiH i Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini dati cijenu koštanja tone uglja u usporedbi sa cijenom uvoznog uglja. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja IV .Modul 8 – Rudnici uglja • • Planiranu godišnju proizvodnju.

SAŽETAK TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH V .

a tu je potrebno mnogo opreznije pristupiti procjeni energetskog potencijala. gdje postoji rudarska tradicija i gdje je rudarski rizik manji i . ujednačenog kvaliteta.ležišta gdje je moguće otvaranje novih rudnika. a i korisno je. te da se mora spuštati eksploatacija na veće dubine kako bi se obezbijedio kontinutiet eksploatacije za potrebe termoelektrana. U tom kontekstu primarni je zadatak svjetskog ugljarstva da postepeno eliminiše problem «staklenika» koji je postao globalni pa su sve učestalija i globalna upozorenja na ovu temu i česte antipolutantske kampanje što posebno utiče na konkurentnost uglja i nameće niz pitanja na relaciji ugljarski biznis versus ekogolizam. a zatim vršiti prvo eksploataciju onih ležišta gdje su potrebna manja investiciona ulaganja i gdje će biti jeftiniji budući proizvod. Za preciznu ocjenu mogućnosti razvoja energetike na bazi korištenja uglja u bazenima BiH Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VI . situacija što se tiče uglja dobrim dijelom drugačija. Planovi za razvoj novih i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u jugoistočnoj Evropi su značajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u ovom geoprostoru. rudarski i ekonomski faktori.ležišta u kojima se već vrši eksploatacija uglja. zbog čega svako ležište nije prihvatljivo za budući termoenergetski objekat. izvršiti njihovo rangiranje. projektovanje i izgradnja novih termoergetskih objekata limitirani su nizom faktora. U Bosni i Hercegovini je tako e za očekivati da će ugalj i dalje igrati ključnu ulogu za sigurnost i energetsku efikasnost ove zemlje pogotovo u oblasti proizvodnje elektroenergije. Ekološki procesi u proizvodnji uglja kao i posljedice tih procesa kontinuirano se analiziraju pa im se posebno danas naučno prilazi. U velikoj mjeri su na bazi uglja gra eni ekonomski potencijali mnogih zemalja što treba imati u vidu kada se procjenjuje dinamika njegovog razvoja za 21 stoljeće. uz ekonomski prihvatljive cijene. Najvažniji. U takvim uslovima eksploatacija postaje sve skuplja. planiranje. Činjenica je da su ležišta uglja ograničenog vijeka. Naime. Savremeni ugljarski sektor u većini zemalja karakterišu prije svega slijedeće tendencije: . Očekuje se da će se ovaj razvojni limit ugljarskog sektora u dogledno vrijeme riješiti sa mogućnošću korištenja tehnologije «čistog» uglja pa poznati svjetski eksperti prognoziraju «povratak autsajdera» odnosno još važnije učešće uglja u svjetskom energetskom miksu. Kod razmatranja bosanskohercegovačkih ugljenih ležišta moraju se razlikovati dva. su geološki. Danas je me utim. Osnovni uslov za gradnju nove termoelektrane je obezbjedjenje potrebnih količina uglja. treba. . ekonomski i ekološki pa tek onda tehnološki. izražen u jedinici toplote. slučaja: . godine realno očekuje samo na Srednjem istoku i OECD Evropi klasična koncepcija rudnika uglja kao zalihe bogatstva u mnogim industrijskim zemljama traži u ovo vrijeme ponovno razmatranje. odnosno ugalj. itd. Pošto ima više ležišta.sve brže uvo enje nove tehnike i tehnologije u proces proizvodnje radi podizanja nivoa konkurentnosti u odnosu na ostale energoresurse i zaustavljanje procesa deindustrijalizacije pri čemu se koriste dostignuća savremene informatičke odnosno tehnološke revolucije.sve veći intenzitet i obim ulaganja u ekološke projekte radi zaštite ekosistema na globalnom i lokalnom nivou. Programiranje. Ekonomska atmosfera u proizvodnji uglja iz ranijih vremena nije danas aktuelna a problemi u njegovoj proizvodnji su odavno postali prvenstveno politički. koji su i predmet ovog izučavanja. .Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj je već odavno tradicionalno gorivo i veoma važan energetski izvor.ogromna koncentracija kapitala i proizvodnje mada u mnogim zemljama još egzistiraju manji ugljenokopi i rudnički kapaciteti sa nižom proizvodnjom i manjim ekonomskim efektima što predstvalja njihov značajan ekonomski potencijal. da su neobnovljivi resursi. mada redukcija učešća uglja u svjetskom energetskom bilansu zasad nije aktuelna obzirom da se pad proizvodnje uglja do 2020.

zbog čistoće. uslove eksploatacije. ali su značajni i za snabdijevanje industrije. kao i korištenja uglja u blizini basena za dobijanje električne energije u termoelektrana. interesantni za buduća termoenergetska planiranja. kao i visina specifičnih ulaganja i troškova proizvodnje. razmatra ravnopravno mrki ugalj i lignit jamsku i površinsku eksploataciju a rezultati istraživanja treba da daju prednost povoljnijem. ako se tako usmjeri razvoj proizvodnje. prije svega.treba. a i potencijala rezervi (specifična ulaganja u termoelektranu za koju se moraju ugradjivati uredjaji za odsumporavanje veća su za najmanje 23 % od one za koju to ne treba). nabavke savremene opreme i izbora povoljnijih ležišta za ovakvu eksploataciju. specifične investicije i troškove proizvodnje uglja i električne energije u zavisnosti od kapaciteta. Mora se imati u vidu i stalno povećanje potrošnje i pomjeranje cijena na tržištu energije. izgradnjom savremenih optimalnih kapaciteta sve modernije tehnologije. konkurentnost uglja drugim oblicima raspoložive primarne energije. dakle na granici rentabiliteta. dajemo prednost lignitu. odnosno mehanizovanih visokoproduktivnih kompleksa u podzemnoj eksploataciji. Lokacije rudnika opredijeljene su samim ležištima. ali ne i mogućnosti. rudnika sa karakteristikama uglja za energetiku te ocjene rudnika date su u tačci 3. I pored toga mora se konstatovati da se intenzivno razvija površinska eksploatacija. Mogućnosti razvoja i unapredjenja proizvodnje vrlo su različite. donekle i potreba. malog sadržaja sumpora. troškove pripreme uglja za potrošače (ovdje TE).4 za RS. mogućnost lokacije TE. pripreme i dužine transporta u odnosu na specifične troškove proizvodnje električne energije. tako da se te procjene nisu realizovale. osim rudnika Rudnik "Stanari" koji je privatizovan. široke i opšte potrošnje u BiH. manjeg zagadjenja okoline.a dijelom i izoze. ležišta. geomehaničke parametre pratećih naslaga. uglavnom teškim uslovima. Ova kompleksna istraživanja treba da daju potpuniji odgovor na granične mogućnosti razvoja proizvodnje i potrošnje uglja. Od rudnika koji su. hidrogeološke uslove. osnovne mehanizacije. s tim. u sadašnjem sistemu cijena. Kratak pregled po postojećim rudnicima uglja u F BiH i RS koji predstavljaju elektroenergetski potencijal na području BiH dat je u narednim poglavljima. rudarsko-geološke prilike. Ocjene mogućnosti razvoja proizvodnje uglja su približne i podliježu promjenama zavisno od priraštaja rezervi sa realizacijom programa istraživanja sirovinske baze. ali se i pored toga pojavio višak uglja na tržištu i rudnici imaju velike probleme s njegovim plasmanom. pomjeranja ekonomske granice eksploatacije. treba da bude obezbijedjen i element sigurnosti i strategije razvoja. odnosno ekonomski parametri odredjuju kriterijume prednosti. Rudnici u RS koji proizvode ugalj isključivo za termoelektrane "Gacko“ i "Ugljevik" u sastavu su Elektroprivrede RS. odnosno otvaranje novih površinskih kopova. Eksploatacija u rudnicima uglja BiH vrši se u različitim. tj. mogućnost razvoja jeftinije površinske eksploatacije. u geološko-ekonomskom smislu. Često je to bio rezultat želja. Ocjenjivanje mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u i BiH u ranijim periodima vršili su sami rudnici uglja. ili sa gubicima.3 za FBiH i 3. na lokacijama ležišta otvoreni su rudnici. Svi aktivni rudnici uglja u F BiH rade uglavnom za potrebe Elektroprivrede BiH . mogućnost primjene savremene osnovne mehanizacije na površinskim kopovima. Ovaj rad. poznavati stvarne rezerve uglja. Činjenica je da nisu ostvarena planska predvidjanja u pogledu povećanja proizvodnje. transporta i pripreme uglja. zbog složenosti problematike. kvalitet i upotrebljivost uglja. koja u sadašnjim uslovima obezbjedjuje znatno konkurentniji ugalj za tržište. mogućnosti i uslove transporta od mjesta proizvodnje do potrošača /TE). a koji proizvodi za potrebe industrije i široke potrošnje kao i rudnik „Miljevina“ koji trenutno nije aktivan. automatizacije. Glavne karakteristike basena. Polazeći od ove pretpostavke ističe se u prvi plan da za ocjenu mogućnosti razvoja proizvodnje uglja u basenima BiH prethodno treba utvrditi kolike se eksploatacione rezerve TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH VII . To je posljedica investicionih ulaganja.

Pojedini rudnici imaju poseban interes da kvalitetan. pod uslovom da proizvodnja iz termoelektrana na ugalj bude na nivou troškova električne energije iz drugih alternativnih izvora. te je interesantno odrediti granične uslove pri sadašnjim cijenama. "Stanari".. "Djurdjevik" do 10 m3/t. godine i poslije).942 m3čm/t. Medjutim. potrebno je eksploatisati i koristiti dio uglja dobijen podzemnom eksploatacijom. Sadašnje cijene uglja i električne energije. Vijek trajanja eksploatacije nekog rudnika uglja postavlja se tako da se u tom periodu amortizuju uložena sredstva. Rudnici već sada rade sa visokim koeficijentom otkrivke ("Banovići" do 9 m3/t. za sada se može izvršiti ocjena stvarnih mogućnosti. nije dovoljan. ranije računat 25 ili 30 godina. u Češkoj i Poljskoj 40 godina. "Kreka“. tj.). uz iskorištenje raspoloživog hidropotencijala BiH. Djurdjevik. Ako rudnik uglja snabdijeva gorivom termoelektranu. U svijetu je takva praksa. ugalj prodaju za industriju i široku potrošnju ("Kreka".Modul 8 – Rudnici uglja mogu dobiti površinskom eksploatacijom pri optimalnim tehničkim i opravdanim ekonomskim uslovima ako se ugalj koristi samo za odredjenu namjenu. "Breza" i dr. Iz datog opisa rudnika vidi se da već preovladavaju kapaciteti za površinsku eksploataciju. "Gacko". Industrija uglja u tranzicijskim zemljama je bila dugo vremena u krizi i razvijala se uglavnom u okviru »strategije preživljavanja«. što se može uporediti sa godišnjim potrebama. "Zenica". a u našoj praksi period amortizacije je 25 godina i period rada termoelektrane poslije revitalizacije. "Ugljevik" do 7. Mogući godišnji granični kapacitet površinske eksploatacije uglja u pojedinim basenima utvrdjuje se kao količnik ukupnih eksploatacionih rezervi i vijeka trajanja. da bi se omogućila upotreba uglja kao goriva u termoelektranama za duži period do 2030. oplemenjeni. čijim radom se izvrši eksploatacija ograničenog otkopnog polja i obezbijede sredstva za nova ulaganja. Breza. Banovići. U ovom dijelu svijeta proces restrukturiranja ugljenokopa Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja VIII . "Kreka" do 4. u Rusiji 50 godina itd. Kod većine rudnika("Djurdjevik". Razmatranje mogućnosti razvoja kapaciteta za proizvodnju uglja u neposrednoj vezi je sa razvojem potrošnje gdje je odlučujući porast vezan za razvoj kapaciteta za proizvodnju električne energije. Procjenjuje se da će oni zadržati taj obim isporuke iako je moguća jaka konkurencija sa uvoznim prirodnim gasom. To su kod lignita rudnici "Kreka". još 15 godina. "Kakanj") postoji balansiranje poslovanja na nivou preduzeća. Na osnovu toga se može procijeniti vijek trajanja ovog energetskog goriva. propisi u Njemačkoj zahtijevaju da kod odobrenja gradnje termoelektrane na ugalj moraju biti obezbijedjene rezerve uglja za rad termoelektrane 50 godina. ni površinska eksploatacija ne omogućava dobijanje jeftinog uglja. "Kakanj". Sadašnja ekonomika daje prednost površinskoj eksploataciji. kao i ostali rudnici u manjem obimu ("Kakanj". Kakanj. Sada se zna da period. To se odnosi na kvalitetnije mrke ugljeve. "Banovići“. "Djurdjevik". Propisima nije predvidjeno da se rezerve uglja prate i klasificiraju prema koeficijentu otkrivke. U BiH ima više rudnika koji snabdijevaju i koji se predvidjaju za snabdijevanje gorivom termoelektrana koje će se graditi.14 m3čm/t. Treba imati u vidu da još uvijek nije završeno istraživanje ukupnih rezervi uglja u ugljenim bazenima i treba očekivati da će i po tom osnovu doći do povećanja rezervi pogodnih ne samo za podzemnu već i za površinsku eksploataciju u narednom periodu. kao i onih koja su približno poznata. "Bugojno". "Ugljevik". "Zenica". odnosno otkada će se morati preći na nova goriva. Bila kao i lignite iz krekanskog ugljenog bazena. "Banovićl". "Kamengrad"). Medjutim. "Djurdjevik". na osnovu poznavanja veličina eksploatacionih polja koja su ograničena za površinsku eksploataciju. te će se morati učiniti maksimalni napori na unapredjenju proizvodnje i smanjenju troškova. "Breza". te stanja podzemne eksploatacije u rudnicima uglja BiH uzrokuju da gorivo iz jame nije konkurentno gorivu s površinskog kopa. "Livno" i "Duvno" i kod mrkog uglja "Banovići". on ga mora obezbijediti za cijeli vijek termoelektrane. ali zbog ograničenih rezervi. a samim time i prelivanje dohotka iz površinske u podzemnu eksploataciju.

Primjera radi. Tak tada bi se u pravom smislu aktivirala raspoloživa ugljarska komponenta evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hercegovine. Iz prezentiranih pokazatelja se vidi da su rudnici uglja u Bosni i Hercegovini klasična preduzeća u krizi koju treba čim prije početi rješavati. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. situacija je u tom pogledu veoma nepovoljna. odnosno privelo ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo mineralno bogatstavo. Za taj proces je neophodno obezbijediti »pravila igre« na nivou zemlje i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne inoizvore finansiranja. a cca 3. restrukturativni proces u sektoru ugljarstva ovdje nije još ni započeo.je već završen ili se privodi kraju što u osnovi dovodi do konkurentnih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. Iz svega naprijed navedenog nastaje potreba urgentnog restrukturiranja rudnika uglja u BiH u kontekstu restruktuiriranja energetskog sektora. Poslovni proces u bosanskohercegovačim ugljenokopima opslužuje danas (krajem 2006. Efektivna tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH IX . naravno finansijski položaj uopšte. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze.64 milijarde KM krajem te godine. godine.godine) preko 16. godini. Prezentirani podaci ukazuju da je ugljarsko-ekstraktivni sektor u BiH (sa izuzetkom donekle Rudnika »Banovići« i ugljenokopa u RITE »Ugljevik« i „Gacko“) tehnološki potpuno zastario i ekonomski neefikasan te se dolazi sve više u situaciju kada se može postaviti pitanje njegovog realnog opstanka.2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja. Poslovanje ovih preduzeća posebno opterećuju radni resursi odnosno višak zaposlenih što utiče na produktivnost i. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. Imajući u vidu činjenicu da rudnička kapitalna ulaganja karakteriše dugi investicijski ciklus nameće se potreba da se razvoj ugljarstva u bosanskohercegovačkim industrijskim bazenima prestane zasnivati na raspoloživim georezervama i uskim mikroekonomskim i lokalnim računicama već da se kao najvažniji cilj postavi kompleksna tehnološka i ekonomska valorizacija ovog energetskog resursa. posljednjih godina tendenciju blagog pada ali to ipak ostaje najveći problem bosanskohercegovačkog ugljarstva. Uzroci te krize su mnogobrojni a najvećim dijelom su posljedica dugogodišnjeg neadekvatnog tretmana ugljarske proizvodnje na nivou zemlje.4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnje uglja u 1990. Ukupan nivo zaposlenih ima istina. U realizaciji tako koncipiranih restrukturativnih aktivnosti mogu se naravno koristiti iskustva drugih ugljarskoh regija.000 radnika od čega je znatan dio neangažovan. uglavnom više politički nego tehničko-tehnološki i ekonomski definisani rezultirali su da je ova aktivnost već odavno doživjela zrelost kao bazno industijalizovana proizvodnja. Situacija je u tom pogledu povoljnija u RS nego u FBiH. U rudnicima uglja u BiH je 2005. Raniji veliki projekti razvoja. U Bosni i Hercegovini me utim.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. godine proizvedeno cca 9. Naime.

185 radnika (od čega 13. amortizacija. .) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010. .dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.Modul 8 – Rudnici uglja Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. .hroničan nedostatak kapitala za investicije. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.11KM/GJ (Rudnik «Breza»). Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti.rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. U Modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: . veliki broj invalida rada. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH. itd. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja X . godine. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020. Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda. zdravstvo. .kontinuirani gubitci u poslovanju. sadašnje cijene koštanja uglja (2005.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: .nepovoljna struktura zaposlenosti.) i obaveze prema bankama.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje. . Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. itd. Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta.668 otpada na radnike u FBiH a 2. . itd. To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja. Inače.517 na radnike RS).tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. . godine 16.5 KM/GJ) i kreću se 4.redukciju broja zaposlenih sa 16000 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990. Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura. itd. itd. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ. .

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH XI .900 763.000 163.000 400.395. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Period 20062010. FBiH RS BiH 222.900 Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2010Period 20152015.000 1. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba. 244. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore.000 644.000 405. 2020. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.900 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.Za realizaciju ovih.500 180. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima.000 Ukupno 639.900 183.000 346.

.

.................3............................................ SAŽETAK....4.......................... 127 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 1 ......................................... Rudnik mrkog uglja „Kakanj“ ...................................................8..............6..................... RS i ukupno za BiH ...............................2....................................................................................................................................................... do 2020...............1.......2.............................18 2.3... Rudnik „Tušnica“ Livno ..............6.....4........11 2............................3...2..... 26 3....3.................. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA ...............................1................................1........ 38 3..................47 3.............. Višća II) ............2........................................ 105 3...... 50 3............ 68 3.......... Rezerve uglja u F BiH.................................3.. RS i ukupno za BiH..................................................3....3........ Rudnik mrkog uglja „ ur evik“ ........4.2.............................. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u BiH (Bechtel).........2. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995......................................3..........3................ 79 3.................................. Rudnik Raspotoćje ...................................................................................3.........1..2..........Montan Consulting Gmbh ............................................. Podzemna eksploatacija ...5................2..1...... Jama „Bukinje“ .............................................. Rudnik mrkog uglja „Banovići“ .............3......3................... 81 3... ..127 4................... 122 4............ 74 3................... Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za F BiH (Marston & Marston) ........34 3..............................3...3................................ 44 3.6.........6............ Rudni „Ugljevik“ .......... Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH .... Površinska eksploatacija .................................. Jama „Mramor“ .........................1.. Separacija Zenica .....3....3.....3......3............................................................. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” ..... Tehnološki proces separisanja uglja ................ 95 3................ Rudnik mrkog uglja „Breza“ ...........................................1.................................... 5 2........................ 62 3....... 60 3............................................................................................... 65 3... 36 3.........................................................1 Rudnik „Šikulje“ .....3................ Plasman uglja po potrošačima u F BiH.........3.... 38 3........ godine ... PREGLED DOSADA URA ENIH STUDIJA ............................................ 41 3.........4................ Potencijalna ležišta uglja F B i H.... 114 3....2.................................... Rudnici lignita Kreka u Tuzli ..3............. 93 3......4............................. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS....................... 34 3.............2.......................................3.... Studija DMT ..10 2.4....7......................2...........3...............2.................................................... Rudnik Stranjani .3.............................1............. ..... 54 3...... Rudnik „Gacko“...... 88 3....................................2....4........2......4........... Separacija Bila ......3.... Rudnik Mošćanica .100 3..SADRŽAJ PROJEKTNI ZADATAK....................101 3..... 85 3............... Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK......... 25 3...........4.................... Proizvodnja uglja u F BiH........5........................................ 85 3........................3....................1................................................ 100 3...............12 2............ Rudnik „Dubrave“ ..................... Površinska eksploatacija ....1 Rudnik Stara Jama Zenica ...... 1...4.3..................3...........................................6.............. Rudnik Gračanica .......................1..............6.............. Proizvodnja i plasman uglja BiH ....................................... 126 4................................................................................3..........1...............4..1.... RS i BiH ..........................2............................. 23 3......3..................................3............... 97 3.............................. Rudnik mrkog uglja „Abid Lolić“ Bila ......... Rudnik „Stanari“ u Stanarima ........3............................................................1........................................................... Podzemna eksploatacija ......................... UVOD........................... 117 3..3.................3.......... Podzemna eksploatacija – “Stara jama” ..............3................... Rudnik mrkog uglja „Zenica“ ........................................3... Bugojanski ugljeni bazen ................................ 64 3............ POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE ............9......1............................................................................3....... 83 3....... 70 3.........3............4.........................7...... 104 3..................1.......................................PK “Vrtlište” .............108 3.....................................1..............4.... 114 3........ SADRŽAJ........... Separacija „Ćatići“ .......

188 5...3.....3......... 153 5............................3...... 189 5............3...2..3............................138 4.. i 2006....1..........2.......3................. Kamengrad .....................2.1........... plaće i produktivnost ................ 162 5........ Rudnik „Stanari“ .......... i 2006.... godine ..............................3.2......................... Obaveze rudnika krajem 2005........... Sredstva i izvori sredstava .2... 199 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 2 ....2...............3....... Investicije .1..............3.............................2.... Troškovi poslovanja ....... 153 5..............6..........................................................3...2..............4.................2....................2..........2.3......... Zaposlenost.............3................... i 2006................................138 5......7..........................2............2. 193 5....................3.7..2.........................2.....2......1....3....................2... 170 5............................1... Zaposlenost...........3.. 187 5........................2.....................2...........2............................ 158 5.3...........................3.... „Zenica“ i RMU „Abid Lolić“ Bila ................. Plasman uglja ........................ Zaposlenost..........3................ ..2............................................... Kongora . Troškovi poslovanja .. Plasman uglja ................. 192 5............. Investicije ....... 169 5.............................1............. „RITE Gacko“ ............3........................................3......................... 194 5........................... Investicije ................................ 191 5.........7............................................... Obaveze rudnika krajem 2005..................1.........2.............. plaće i produktivnost .................... 140 5........................... Plasman uglja ... godine ........................................3....... Sredstva i izvori sredstava ....... Sredstva i izvori sredstava .2. Rudnici srednje Bosne: „Breza“.................................................1..................................... 167 5.3.................... 194 5........................ 156 5.....7..... 142 5..2........ „Kakanj“......... 198 5.... Finansijski izvještaji ..............................3.......3...........2.... 172 5....................................3................ Troškovi poslovanja .. 187 5........... Obaveze rudnika krajem 2005.... 196 5........6......... 134 4........... Plasman uglja ....5...... Obaveze rudnika krajem 2005.. Troškovi poslovanja ............... 173 5........................1....2.3............. 130 4... Plasman uglja ....2.........1..................... Plasman uglja ..... 163 5...1............... Ostali Rudnici: „Gračanica“ i „Tušnica“ ............... 178 5. i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 4....2.............. Finansijski izvještaji ............ Osnovne ekonomske karakterisitke rudnika uglja (sa termoelektrana) RS ......3........................................2.. godine ....4... 174 5.......................................................5.... i 2006... plaće i produktivnost ...2..4......................................................2......................1.............................1............5.......................... Potencijalna ležišta uglja RS .... 154 5.... 164 5............. Troškovi poslovanja ..... godine .................................... Sredstva i izvori sredstava .....................................2.......................1............ plaće i produktivnost .....1........2.......3......................3...........................5.............................. 185 5... Rudnici tuzlanskog kantona: „Kreka“....... Obaveze rudnika krajem 2005............... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji B i H ........2...................... 153 5..................... Miljevina......... 183 5............ 179 5.......................3................................................................3......... Zaposlenost...................3............ plaće i produktivnost ................2... „Banovići“ i „ ur evik“ ....... „RITE Ugljevik“ .....3......4....................4................................1.............................3...... 177 5...2.....................................6.. 182 5................. 195 5.2.................1....... 172 5...1... Investicije .4................ Sredstva i izvori sredstava . 179 5.......................................3..........7............ Zaposlenost....2.................................................5.......... 192 5.......3...2...............1........................................................................... Finansijski izvještaji ..................3.3.................... 163 5....1.............. i 2006.... plaće i produktivnost ......2......... Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini ......................3.................1................................................... Troškovi poslovanja ....................2.. Finansijski izvještaj ...................2............. 186 5.6...... godine .................1...3..... Finansijski izvještaji .....1.........................2............. 166 5.............................................3......1.....................3.......2.............. 185 5.................... EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI .....2.. godine ............ Obaveze rudnika krajem 2005..............................2..................2.....3.................. 160 5................................2..... 180 5.......... 171 5.......2......6............... 175 5........................1...... 160 5....................... 177 5...................... Sredstva i izvori sredstava .3.............................................................5....................................... Investicije ......... Zaposlenost.........2..........................................1............. 179 5.

.................................2...... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020 godine ...........................................6....................... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH........................... Rudnik „Dubrave“ ................244 6................ Rudnik „Bukinje“ ............................2..............................................................4...........................................215 6..............264 7........3.. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu ..................................2.....1.................. Planirana proizvodnja prema scenarijima potrošnje energije .............3.........................2. Rudnik „Ugljevik“ .1............................................................2....279 8............ Rudnik „Stanari“.... Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine..... Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Federaciji BiH do 2020 godine .........................238 6...252 6..........................................................270 8......................................2.............................. Rudnici lignita „Kreka“....275 8..5..295 10.....................................3.... 301 11..3..................................2...............7..... Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici.. Investicije ........5.......................................2.....3....................................2......1.....2..................232 6...... Rudnik „ ur evik“.... Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija ..........................2......... GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030 GODINE ............................7.........212 6.................... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS...............................229 6.................................. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020............... Rudnik „Breza“....................2...............250 6................................................ ZAKLJUČNA RAZMATRANJA ..........1..281 8......................................................2..................................................................................5................8 Globalne perspektive uglja i tehnologija............................................................ godine ........209 6........................................ 199 5...........247 6............1...................6.............1......1...............293 9..............4................................ 207 6...........................261 6..................290 8....276 8..............................................4...... FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA . Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH ................................................................................... Rudnik „Banovići“ .... Stanje i globalna ponuda uglja do 2030...........................................201 5................................2........3..........4..................... .................................................................. 304 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 3 ..............................4........................................................... Rudnik „Gračanica“............................................... Globalna tražnja uglja do 2030............... Rudnik „Zenica“ ..............................235 6................ Finansijski izvještaji ............. Rudnik „Bila“ .......... 200 5.........2..................207 6.......241 6................................... Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja..... GODINE.........................POPIS TABLICA.....................................................................5............255 6............................... Rudnik „Šikulje“ .......................6...287 8..2......284 8.........221 6.......4......................1.....................................1................................................................... Rudnik „Tušnica“ .........3..3.....................258 6....... 201 5....... Rudnik „Kakanj“ .............................7.................................226 6.......... Rudnik „Mramor“ ..2............................ LITERATURA ............................................................... Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS .................204 6............9........2.................................................4.. godine........2..3....3....................223 6.......... Energetski i ugljarski trendovi u EU .277 8.....218 6.........8.......................3..............1..3............ Rudnik „Gacko“........................................................

...Modul 8 – Rudnici uglja 12............................................320 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 4 ....313 13......................... POPIS SLIKA .............................................................................. POPIS KRATICA..................................................................

1. UVOD TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 5 .

Modul 8 – Rudnici uglja Ugalj kao energetski resurs je jedan od najznačajnijih izvora za Bosnu i Hercegovinu. vidi sliku 1. u okviru JP «Elektroprivreda» Bosne i Hercegovine (EPBiH) kao i Rudnik i TE “Ugljevik“ A. Turija i Grivice i podzemnim rudnikom Omazići. Mnogi od ovih rudnika.D. Značajna ležišta lignita i mrkog uglja se nalaze u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. u Ugljeviku i Rudnik i TE “Gacko“ A. sa podzemnim rudnicima Sretno i Kamenice sa jamom i površinskim kopom Grahovčići. tehničkim i financijskim osobljem. sa površinskom kopom Dimnjače. Rudnik „Sanski Most“ (ugalj mrki) Rudnik „Livno“ (ugalj lignit) Rudnik „Gračanica“ G. podzemni rudnici lignita Mramor i Bukinje. Raspotočje i Stranjani.1. mapa lokacije ležišta uglja. a da bi se mogle Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 6 . sa površinskim kopovima mrkog uglja Višća II i Potočari i podzemnim rudnikom ur evik. sa podzemnim rudnicima Stara jama.Vakuf/Uskoplje (ugalj lignit) Rudnici uglja u RS: • • • • Rudnik „Ugljevik“ (mrki ugalj) Rudnik „Miljevina“ (mrki ugalj) Rudnik „Gacko“ (ugalj lignit) Rudnik „Stanari“ (ugalj lignit) sa površinskim kopom „Bogutovo Selo“ i TE Ugljevik sa površinskom i podzemnim eksploatacijom sa površinskim kopom Gračanica i TE Gacko sa površinskim kopom Raškovac Potencijalni rudnici : • • • • Ležišta u FBiH Površinski kop „Kongora“ za TE „Duvno“ Površinski kop „Kotezi„ za TE „Bugojno“ Ležišta u RS Površinski kop „Ugljevik-Istok“ za snabdijevanje TE „Ugljevik“ za postojeći i novi blok Površinski kop „Gacko“ za snabdijevanje TE „Gacko“ postojećeg i novih blokova Poboljšanje i modernizacija rudnika uglja koji daju gorivo-ugalj za proizvodnju energije je neophodno za dobijanje ekonomične energije. u Gacku koji rade u sastavu Elektroprivrede Republike Srpske (EPRS). sa površinskom kopom Zlavuše i jamom Fajtovci. sa površinskim kopom Vrtlište i podzemnim rudnikom Haljinići. u čijem se sastavu nalaze površinski kopovi lignita Šikulje i Dubrave. Primarni cilj je bio identificirati rudnike. a čime bi se omogućio održiv i ekonomičan rast privrede u F BiH kao i u RS. TE «Kakanj» i TE «Tuzla».D. finacijske. a vezano kako za prethodni period rada tako i za projektirane razvojne peride. sa površinskim kopom Tušnica. Rudnici uglja u Federaciji BiH: • • • • • • • • • • Rudnik „Banovići“ (ugalj mrki) Rudnik „ ur evik“ (ugalj mrki) Rudnik „Kakanj“ (ugalj mrki) Rudnik „Zenica“ (ugalj mrki) Rudnik „Breza“ (ugalj mrki) Rudnik „Bila“ (ugalj mrki) Rudnik „Kreka“ (ugalj lignit) sa površinskim kopovima Čubrić. Cilj ove Studije je dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika uglja u Federaciji i Republici Srpskoj kao i BiH u cjelini. Predstavnici Rudarskog instituta iz Tuze su posjetili svaki od aktivnih rudnika i na svakom od ovih rudnika su se sreli sa rukovodstvom Rudnika. Od svakog rudnika tražene su detaljne tehničke. posebno onih na prostorima Sjeveroistočne BiH i Srednje Bosne i koji daju gorivo za dvije termoelektrane (TE) Federacije. i informacije o tržištu.

u jednoj ili više etaža ili metode sa natkopnim dobivanjem uglja. Rudnici uglja u RS vezani su uglavnom na dvije TE „Ugljevik“ i „Gacko“. Zato. Pored toga svaki rudnik uglja ima znatno više osoblja kada se porede sa rudnicima uglja u svijetu sa sličnom opremom i kapacitetom. Kvalitet uglja znatno varira sa širokim rasponom toplotne vrijednosti. Neki rudnici imaju velike količine preostalih rezervi. U slojevima koji su dovoljno ravni. Slojevi koji strmije zaliježu otkopavaju se komornom tehnikom. U Federaciji rudnike uglavnom čine pogoni sa površinskom i podzemnom eksploatacijom. Zbog složenosti objedinjavanje stotine pojedinačnih planova. Rudnik Miljevina ima značajne rezerve mrkog uglja koje je eksploatisao površinskom i podzemnom eksploatacijom i koje je u ranijem periodu isporučivao ugalj za industriju i široku potrošnju. nemoguće je tačno predviditi bilo što više od budućeg trenda u potražnji uglja. pepela i sumpora. Osnovna rudarska oprema za radove na otkrivci i uglju čine kompleksi kontinuirane tehnologije (rotorni bageri) uglavnom na lignitima ili diskontinuirane (bager/kamion) na mrkim ugljevima. sada ne radi i u stečajnom je postupku. a ne sumu projektirane potražnje od pojedinih industrijskih pogona. sa brojnim varijacijama.dati pouzdane informacije o rezervama uglja. općenito povezan sa budućim rastom ukupnog segmenta industrije i identificira fleksibilnost u isporuci uglja koja je potrebna da se udovolji najvjerovatnijim budućim scenarijima. Rudnici u Federaciji i RS su različito organizovani ali sa sličnim geološkim uslovim eksploatacije i tehnološkim problemima. zavisno od jedinstvenih geoloških i geomehaničkih problema na svakom pojedinom rudniku. a koja se planira izgraditi do 2013. Rudnika Stanari koji sada radi za industriju i domaćinstva i manjim isporukama u TE “Tuzla“će se u naredom periodu tako e vezati za svoju TE „Stanari“. Kvalitet i količina podataka znatno su varirali izme u pojedinih rudnika. Ipak. a sve sa ciljem kvalietne ocjene o potrebnom ulaganju kapitala u narednom periodu. koristi se metod širokog čela. najbolja projekcija uključuje opći trend u budućoj potražnji uglja. a radovi na čelu kreću se od ručnih do potpuno mehanizovanih. grijanja i domaćinstva. a samo manje količine se isporučuju domaćinstvima. Od programirane potražnje za električnom energijom uglavnom ovisi i nivo proizvodnje pojedinih rudnika jer su TE najveći potrošači. kako domaćem tako i u izvozu. financijkom poslovanju i buduće planove i projekcije razvoja. Rast potražnje komercijalnog uglja u budućnosti vrlo je zavisan od planova rada više pojedinih pogona koji se nalaze na širokom broju lokacija. a rudnik Livno radi sa veoma malom proizodnjom zbog problema plasmana iako ima značajne rezerve i povoljne uslove eksploatacije. ove projekcije će bez sumnje značajno zavisiti od budućih planova većih industrijskih potrošača uglja. infrastrukturu i opremu. a u RS rudnici imaju samo pogone sa površiskom eksploatacijom. Rudnici uglja u Federaciji isporučuju uglja u termoelektrane EP BiH TE Tuzla i Kakanj. stanju osnovne proizvodne oprme. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 7 . Podzemni rudnici eksploatiraju jedan ili više slojeva lignita ili mrkog uglja. na mrkim ugljevima i lignitu. ali gotovo svi imaju zajedničku činjenicu da im je jako potreban kapital: za zemljište. Plasman uglja iz rudnika Federacije i RS može se podijeliti na dvije komponente: ugalj upotrebljen za proizvodnju električne energije u četiri TE sa kojima radi EP BiH i EP RS i ugalj koji se koristi u raznim primjenama industrije. Od navedenih rudnika uglja u Federaiji trenutno nije aktivan rudnik Kamengrad u Sanskom Mostu koji je privatizovan. Svaki rudnik uglja ima niz vlastitih jedinstvenih problema. kako u BiH tako i u izvozu u druge susjedne države. godine. radu iz prehodnog perioda. prodaju ugalj industrijskom tržištu. pitanja i izazova. dok su drugi gotovo iscrpili ekonomski eksploatabilne rezerve. sadržaja vlage. lokalnim domaćinstvima i potrošačima centralnih grijanja. Površinski kopovi se nalaze na prostorima različite konfiguracije (ravne do brdovite) i gdje se eksploatiraju relativno ravno ležeći slojevi do strmog nagiba. a od čega ovisi i planirani kapacitet pojedinih Rudnika.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 8 . nametnuti će budućim proizvo ačima nove troškove za prenos i sistemske usluge. uključivanje u elektroenergetski sistem agregata velikih snaga. lokaciju i ekološke zahtjeve u skladu sa novim eološkim zakonima i propisima. te je nužno to posebno obraditi. neophodno je uraditi aktueliziranje kompletne dokumentacije. kvaliteta i cijene uglja. vodu. Vakufa). godine). Treba napomenuti da u BiH postoji još značajnih ležišta uglja. ležište Kongora na kojima su Predstudijskim rješenjem obra ena dva bloka od po 275 MW i to neposredno uz rudnike i na zajedničkoj lokaciji sa snabdijevanjem vodo iz akumulacije Buško Blato.tehničku dokumentaciju. Za realizaciju ovog projekta poseban interes je iskazan od strane Srednjobosanskog kantona i lokalne zajednice (općine Bugojno i Gornji Vakuf-Uskoplje I D. U slučaju termoblokova posebno je značajna ocjena mogućnosti snabdijevanja uglja sa aspekta vrste. S ozirom da je postojeća Investiciono .Modul 8 – Rudnici uglja Nakon što su utvrde projekcije potražnje energije u modulu 3. Tako npr. mogućnost odlaganja otkrivke. Bugojno sa veoma značajnim rezervama uglja.Rudarski institut Tuzla 2006. a od ovih rezervi prema dosadašnjim saznanjima može se cca 130 miliona tona otkopati površinskom eksploatacijom i to pod veoma povoljnim uvjetima (Studija izgradnje rudnika Kotezi sa TE Bugojno. posebno sa stanovišta glavnih parametara koji opredjeljuju izvodljivost bilo kojeg energetskog objekta. te promjene u regulatornom i pravnom okviru. transportnih mogućnosti.tehnička dokumentacija uglavnom ra ena prije 20 i više godina. odlaganje šljake i pepela. a koja smo svrstali u poecijalna to su: Duvnu. potrebe investiranja u rudnike itd.294. Konačno. tehno . RI će detaljno analizirati svaki pojedini rudnik. To se prije sveg odnosi na provjeru ulaznih veličina koje se odnose na eksploataione rezerve ugalj. troškove poogona i održavanje. prestrukturiranje vertikalno razdvajanje elektro sektora. (Vlada Federacije Bosne i Hercegovine „Plan za izgradnju novih proizvodnih elektroenergetskih kapaciteta”). predstavlja posebnu problematiku vezano za rad elektroenergetskog sistema. Danas su sasvim drugačije okolnosti kada je u pitanju stanje elektroenergetskog sistema u odnosu na period kada su se razvijali ovi projekti. koje nisu potpuno istražene i koje se cijene na oko 1. moguće izvore i uslove finansiranja.ekonomske parametre. tržište električne energije. Prvi i vjerovatno najvažniji me u kriterijima su revidovane eksploatabilne rezerve koje su verifikovane kroz odre enu Investiciono . a koja nisu detaljnije obuhvaćena napred datim pregledima. posebno osnivanje Elektroprenosa BiH i NOS-a.7 miliona tona geoloških rezervi.

Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 9 .1.RMU Kamengrad RL Stanari RMU Ugljevik TE Ugljevik TE Tuzla RL Kreka RMU ur evik RMU Banovići RMU Bila RMU Zenica RMU Kakanj Ležište Bugojno RMU Breza RL Gračanica TE Kakanj RL Tušnica Ležište Kongora RMU Miljevina RL Gacko Rudnici uglja BiH: Lignit Mrki ugalj Ležišta uglja (potencijalno novi objekti) Termoelektrane: TE TE Gacko Slika 1.

PREGLED PREDHODNIH STUDIJA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 10 .Modul 8 – Rudnici uglja 2.

46 6.15 4. godini je bila samo mali dio projektovane proizvodnje što je znatno povećalo jedinične troškove proizvodnje u svim rudnicima.78 5.98 18.56 4.96 10.32 10.48 5.87 9.91 15.88 11.46 8. vidi se da samo tri rudnika na projektovanom nivou proizvodnje su mogli ugalj isporučiti za elektrane ispod tada odre ene cijene (1996. godine. godina) od 3.1. Tablica 2. Ukupni troškovi u proizvodnji električne energije U studiji su dati ukupni troškovi za četiri proizvodna kompleksa u BiH: TE Tuzla. godinu.43 15.) Projektovni kapacitet 330 1600 444 265 480 270 230 140 150 600 1100 850 2700 2750 260 325 960 2500 1750 Ukupni troškovi (KM/GJ) Na projektovanom nivou 11.27 23.1) u BiH.29 2000.93 18.92 1996.97 26.13 8. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini (Studija Bechtel-a) Ova studija je ura ena kao dio pomoći pri uspostavljanju novog tarifnog sistema za vlade Federacije BiH i Republike Srpske.25 3.19 10. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika Rudnik Breza Kakanj Pogon Proizvodnja uglja (1000 t/god.51 10.2. TE Ugljevik i TE Gacko.61 10.56 13. godini za svaki od 19 promatranih rudnika (tabela 2. U troškove obnove su uključeni ure aji za odsumporavanje za sve blokove snage veće od 100 MW.55 7.15 20.38 8. godina 420 1800 300 250 390 200 210 100 125 600 900 820 1800 2000 220 285 485 2500 1750 1996. Svrha studije je da omogući uvid u stvarne troškove proizvodnje električne energije u BiH. Studija je dala proračun troškova goriva na projektovanom nivou proizvodnje kako bi se dobili stalni i promjenjivi troškovi pri proizvodnji u 1996.15 4.54 3.49 3.69 9.26 6.68 6.30 10. a tako e da ocijeni mogućnost da se ovi troškovi reflektuju u tarifama za električnu energiju.01 11.31 14.65 4. kao i za prognozirani nivo proizvodnje za 2000. Troškovi proizvodnje električne energije su procjenjeni za nivo proizvodnje 1996.47 4.06 10.96 12.Cijena električne energije iz novih elektrana procjenjena je na nivou: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 11 .53 45. godina 10.69 7.1. Na osnovu ukupnih troškova proizvodnje iz promatranih objekata pri punoj proizvodnji i cijene goriva na nivou 2000.71 16. godine i nivo nakon obnove elektrana.41 3.78 24. godina 111 355 307 170 50 60 30 50 100 550 340 455 400 170 165 380 1222 2000. obuhvatajući troškove u proizvodnji uglja.1. godina 21.38 7. Proizvodnja u 1996.66 13. izvučeni su slijedeći zaključci: .61 6.12 10.92 Vrtlište Haljinići Stara jama Zenica Moščanica Raspotočje Stara jama Bila Stranjani Gračanica Dimnjaće Tuzla Banovići Višća Dubrave Šikulje ur evik Omazići Mramor Gacko Ugljevik Bogutovo Selo 5.32 11.93 14. TE Kakanj.38 3.73 Iz tabele 2.612 KM/GJ i procijenjene cijene uvoznog uglja isporučenog u elektranu u središtu BiH od 4 KM/GJ.71 11.

Studija podobnosti o rudnicima srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine (Marston & Marston.K Novo okno Cim Vihovići Table Drage Fajtovci Zlauše Rudnici uglja Tuzla Rudnici uglja Srednja Bosna Rudnici uglja Dimnjače Grahovčići podzemni Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 12 .god. Smanjenje zaposlenih 66% (Marston kroz radikalan zahvat stanja zaposlenosti ne dopušta nikakvo socijalno snošljivo smanjenje zaposlenosti). Rudarsko preduzeće Područja Aktivni rudnici (sa projektov. te dati preporuke vezano za poboljšanja u radu. Cijene električne energije iz postojećih elektrana iznad 32 MW obuhvataju približno 2. Za period 2001.Modul 8 – Rudnici uglja - - varijanta 1 (izgaranje u fluidiziranom sloju) 12. Tako da se izvoz električne energije može opravdati samo izvozom trenutnih viškova proizvodnje drugim elektroprivredama u sistemu. godine). 2. Dobiveni rezultati su iznad 9 Pf/kWh (čak i za najpovoljnije projekte).9 Pf/kWh varijanta 2 (kombinovani proces) 8.-2014.2 Pf/kWh za troškove ugradnje ure aja za odsumporavanje u narednih 5 godina (od 1996.2. godine uradila je model restrukturiranja industrije uglja u F BiH. inc) Ova studija je pokušala dati tehničku i ekonomsku analizu svih rudnika u F BiH.5 Pf/kWh varijanta 3 (ugljena prašina) 11. Ekonomska analiza je ura ena bez amortizacije nekorištenih sredstava.zatvaranja) Šikulje (2006) Dubrave Mramor Potočari (2005) Višća II (2005) Čubrić Grivice Omazići Vrtlište Haljinići (2002) Breza Raspotočje Zenica Stara Jama (2002) Zatvoreni/obustavljeni rudnici Bukinje ur evik podzemni Lukavačka rijeka Šički Brod Moluhe Lipnica Dobrnja Kakanj Stara Jama Stanari Mošćanica Podbarezje Breza Surface Mines Zanesovići Grahovčići P. odnosno da identificira rudnike koji imaju mogućnost postati profitabilni po cijeni uglja isporučenog TE od 4 KM/GJ. Rezime aktivnih i zatvorenih / obustavljenih rudnika Juni 2000. su dati slijedeći zakljućci: Zatvaranje kapaciteta proizvodnje oko 50% na 6 milijona tona proizvodnje u 2014. Pod zadatkom od maksimum 4 KM/GJ specifičnih troškova proizvodnje firma Marston & Marston u junu 2000. ulaganjima kapitala i rekonstrukciju rukovo enja i organizacije. Električna energija po cijeni nižoj od 10 Pf/kWh može se postići samo obnovom blokova 6 i 7 u Kaknju i bloka 1 u Ugljeviku.2.5 Pf/kWh Cijena električne energije obnovom postojećih elektrana procjenjena je na nivou višem od 9 Pf/kWh. Tablica 2. Objedinjavanje rudnika u jedno preduzeće u F BiH Ulaganje od oko 595 milijona KM za restrukturiranje i modernizaciju.

3 6.1 6. Gračanica – Dimnjače 20.2 na 1.Višća ur evik – Potočari ur evik – podzemni rudnik Banovići – Čubrić Banovići – Grivice Banovići – Omazići Banovići – Turija RUD.9 12.9 9.8 90% 60% 78% Promjenjivo3) promjenjivo 80% 50% 58% 47.600 16. separacija (procenat) 97% 97% 99% 99% 95% 95% 95% 94% 94% 94% 94% Za tržište Isporučeni ugalj Ukupno (milioni Specifič. C1 rudne rezerve spadaju u USGS osnovu pokazane rezerve: DTE (donja toplotna vrijednost).2 7.4 81.u ležištu A.8 81.2 27.6 5.9 6. 3) Varijabilno – različiti slojevi imaju različito iskorištenje ili su veći ulošci odstranjeni kao jalovina.5 9.6 1. Abid Lolić-Grahovčići P.2 0. C (milion tona) 126.400 18.2 1.7 0.8 90% 64% promjenjivo promjenjivo promjenjivo promjenjivo 50% 50% 45.8 22.2 4.0 4.6 90% 97% 99% 11.5 Napomena: 1) A.5 25.1 3.8 14.300 13.8 9.7 57.000 18.6 11.3 3.600 0.100 16.0 6. sumpor na suhu tvar.0 22. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 13 .8 6.2 7.4 (5.9 2.3 6.300 16.5 15.0 4.1 22.4 11.5 11.K.5 OSTALI RUDNICI UGLJA Abid Lolić-Grahovčići podz.8 68. rud.7 3.9 Iskor. UGLJA SREDNJA BOSNA Kakanj – Vrtlište Kakanj – Stara Jama Kakanj – Haljinići Breza – Kamenice Breza – Sretno Zenica – Raspotočje Zenica – Stara Jama Zenica – Stranjani 52.0 10.9 87.8 1.6 0. 5) Rezerve u zgradama su smanjene rezerve koje imaju najbolju mogućnost za eksploataciju.3.0 11.3 2.3 25.700 12.0 30.Tablica 2. C1 (milion 1) tona) 140.6 2.0 5.2 1.400 18.8 38.3 0.5 1.0 9.1) 19.3 0.6 78.6 0.3 11.3 4.0 15. B.7 RUDNICI UGLJA TUZLA Kreka .000 16.1 112.2 5.2 11.6 0.0 Faktor iskorištenja (procenat) Variable3) 95% 50% 65% Smanjenje2) smanjenje 50% 85% 85% 58% 85% Ukupno za eksploatac.2 12.9 94% 99% 99% promjenjivo promjenjivo 96% 96% 97% 42.1 20.300 4.5 22.2 17.0 4.3 1. 4) Marston je izabrao prostor rada – debela otkrivka nema pristupa.6 11.3 68.3 3.6 0.2 11.izabrano područje rada Ukup.000 16.2 2.3 29.4 6.6 0.500 8.6 43.9 0.0 2.400 10.8 0. (milion tona) 94. B.5 15.100 20.8 21.7 12.2 7.0 48.8 4.2 0.100 17.0 45.9 76.9 4.1 36.000 15.4 20.3 1.6 4.4 11.2 8.9 9.Dubrave Kreka .0 (2.energija sumpor tona) (kJ/kg) (procenat) 100.900 12.Šikulje Kreka – Bukinje Kreka – Mramor ur evik . Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston Informacija rudarskog preduzeća-područja izvještaja RUDNIK Ocjena Marstona .9 3.u ležištu A.5 11. 2) Reduciranje – smanjenje u iskoristivim rezervama od rudnih zbog rudarskih ograničenja kao što je odnos otkrivke.5 (9.9 50. Uzeti iz rezervi za ovu analizu.5 3.0 23.7 9. zona lošeg kvaliteta itd.3 11.4 Faktor iskorištenja (procenat) 82% 86% 50% 65% smanjenje smanjenje 50% 90% 90% 72% smanjenje Iskoristive (milioni tona) 103.4 70.5) Ukup.4 65% 95% 90% 13.0)5) 5.5 3.2 2.000 18.4 1.7 3.2 6.2 3.000 2.000 13.400 14.0 65% 95% 95% 13.0 82. B.3 0.

57 3583 231 142 41. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.11 3.22 0 - 2012 2235 656 23.55 182 309 142 65.55 1960 663 475 45. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.61 19267 412 152 59.44 2.30 3.75 2.02 18890 450 366 34.36 4.68 395 708 475 44.61 2.59 3.05 3.38 3290 720 475 43.93 16837 - 2002 1199 521 26.41 9338 734 475 43.96 3.58 4.28 0 - 2011 2260 666 22.90 2.42 364 - 2009 2172 616 22. Rezime plana proizvodnje.99 0 310 141 60.36 0 - 2008 2251 643 22.30 4.54 3563 203 141 41.4. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 578 598 34.72 16557 400 633 46.48 3.5 3.49 4.05 5.30 154 2004 1956 588 23.73 4.96 0 - Bukinje Mramor Šikulje Dubrave 80.02 864 Potočari i Višća II UR EVIK Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 14 . ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) KREKA RUDNICI UGLJA TUZLA Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.36 11574 754 475 42. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.52 182 - 2007 2176 624 22.08 2.93 5.11 2.53 2.10 1001 140 2001 947 536 28.75 3.23 0 - 2010 2276 650 22.42 10816 724 475 43.19 0 - 2014 2266 652 23.05 3.68 2024 679 475 44.12 1388 2003 1722 545 23.03 4567 434 475 57.31 4.52 929 2005 1988 592 23.34 4288 746 475 42.32 1080 779 475 42.86 3. radne snage.17 2057 412 151 58. troškova i investicija RUDNIK Proizvodnja (kom.98 3.60 2.34 2.42 14993 750 475 42.93 2.24 4.53 4953 232 141 39.13 182 - 2013 2270 665 23.61 9790 435 205 30.47 3.41 22853 706 475 44.55 2.31 4.91 12356 430 200 29.46 0 694 475 44.88 3.68 3551 361 148 62.91 5.48 2.48 3031 448 475 56.99 2.46 0 206 134 73.46 5.70 3.50 4.68 3.04 125 2006 2016 599 23.50 9279 475 635 60.91 4.72 4.33 2.

05 3.29 8.37 3.14 6392 322 295 56. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.93 4229 - 2010 1275 466 72.89 0 970 294 34.86 21 416 265 48.40 2.06 5347 460 265 46.52 3.93 2.89 2. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.33 22162 225 295 62.54 2.70 5990 700 269 31.81 4.24 2.91 5.80 3.01 12941 443 265 47.99 5179 - 2013 1244 492 79.58 3.76 0 960 277 32.38 2.56 5.97 12812 143 633 126.41 956 600 234 28.56 4.85 0 930 287 34.01 7.64 4536 410 265 49.64 2.40 2.32 2.85 0 900 293 36.23 3.38 6462 426 265 48.38 3.80 4.08 21 - BANOVIĆI RUDNICI UGLJA SREDNJA BOSNA KAKANJ Haljinići Vrtlište Omazići Čubrić i Grivice TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 15 . ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala 2000 20 342 316.30 2.72 1017 2001 801 320 57. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.83 3383 - 2008 1277 441 68.78 0 800 291 29.48 4.41 2. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.64 14384 228 295 61.03 426 2002 801 322 58.37 49114 492 295 47.12 0 2003 957 363 61.82 4.89 16731 228 295 62.85 0 985 296 33.95 5.92 8649 - 2012 1238 484 78.14 2.95 8780 193 265 64.58 5447 - 2006 1097 389 63.15 2.54 2.53 14738 - 2005 1012 373 64.74 0 743 310 60.18 6453 - 2014 1274 505 76.89 3011 - 2009 1207 447 73.76 4.88 3.79 0 900 286 35.77 0 970 288 33.95 7377 - 2011 1249 466 73.00 2.37 16.67 6099 - 2007 1180 419 68.52 2.35 20748 990 280 30.77 3337 207 265 61.85 2.08 3541 466 295 47.04 4.82 0 925 296 36.91 2.69 5.93 3.69 4544 223 295 62.99 0 920 286 34.71 19117 424 265 48.31 4186 - 2004 1015 362 60.94 2.47 2.32 2475 198 611 107.Podzemni rudnik RUDNIK Proizvodnja (kom.31 2.64 0 800 300 28.64 3.64 2.84 3.21 3.62 4.66 592 935 273 31.71 8215 405 295 50.

19 155 575 427 46.07 3905 2001 75 425 4.40 0 2014 191 310 63.01 3.05 4.47 2. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.40 0 75 399 5.44 3.13 4.38 3.32 3.29 4.06 22448 2008 132 310 77.39 303 2013 230 310 58.88 1503 398 427 55.18 89 2012 220 310 60. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.11 1012 330 893 90.60 2.22 273 385 427 56.46 3. * ugalj 1000 t) 2000 35 436 7.64 3.98 3.56 550 385 427 56.05 0 250 295 56.76 792 360 427 59.08 0 2009 141 310 74.15 455 2004 99 310 91. ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.38 5.Modul 8 – Rudnici uglja Stara jama RUDNIK Proizvodnja (kom.95 2.79 3.48 0 220 532 82.94 255 2003 91 310 95.01 178 625 427 44.16 4.21 3.48 0 2006 115 310 84.26 3.94 2.70 3.73 114 545 427 48.26 0 26 285 9.11 1032 2010 150 310 71.21 3.68 3.85 1288 380 427 56.95 4.11 242 2011 180 310 66.95 186 585 427 46.40 1146 390 427 56.05 0 250 295 57.57 122 555 427 47.05 100 475 427 52.93 0 2007 123 310 80.69 3.70 2.31 2.35 182 2005 107 310 88.21 3. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.89 305 545 427 48.85 3.23 3.02 26097 2002 20 25 4.32 4646 625 427 44.97 60 h o vč NI CI U G D L O ra Podzemni rudnik BREZA Raspotočje Stara jama ZENICA Stranjni 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 16 . ugalj 1000t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala Proizvodnja (kom.48 4.

39 3.36 25 125 95 49.39 3.07 73 2014 199 55.47 5.64 100 72 95 55.36 25 125 95 44.22 0 2001 199 55.39 3.88 0 Troškovi (KM/GJ) GRAČANICA Dimnjače Troškovi kapitala Proizvodnja (kom. preteće ure aje.54 697 2011 199 55.39 3.07 268 2006 199 55. 39 3.29 4. ugalj 1000 t) Radna snaga Troškovi (KM/t) Troškovi (KM/GJ) Troškovi kapitala ** • • • * Proizvodnja je data za komercijalni ugalj Troškovi kapitala uključuju pokretnu opremu za dobijanje.39 3. stacionarnu opremu za pripremu i manipulaciju ugljem.RUDNIK Radna snaga Troškovi (KM/t) *** *** 2000 218 54. potrebne infrastrukture i otkup zemljišta.05 4.59 4.43 846 2009 199 55.36 25 116 95 45.36 25 125 95 44.31 119 2013 199 55. opremu za servisiranje i pomoćnu opremu.93 4.39 3.26 4.36 25 125 95 48.36 25 125 95 47.36 25 125 95 42.39 3.54 834 2010 199 55.93 4.36 25 125 95 50.54 4.39 3.58 4.36 25 118 95 45.35 1068 2002 199 55.39 3.36 25 125 95 49.86 4.39 3.39 3.20 766 2003 199 55.14 231 2004 199 55.49 481 2012 199 55.38 4.36 25 125 95 44.36 25 113 95 46.13 1843 2007 199 55.39 3.85 4.36 25 125 95 45.39 3.64 4. ** TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 17 .30 2004 2008 199 55. *** Ukupni troškovi ocijenjeni su na KM/t i KM/GJ osnovi.36 25 125 95 47.16 399 2005 199 55.78 4. pripreme i transport.59 3.80 3.

Ovaj način posmatranja posebno je odlučujući sa stanovišta socijalnog toka restrukturiranja rudarstva u F BiH.Montan Consulting Gmbh (2002.-2015.81 KM/GJ 3.254 zaposlena.MC ((Montan Consulting GmbH)) je u studiji obradila slijedeće sadržaje: analiza i razvoj tržišta u F BiH utvr ivanje sadašnjeg stanja preduzeća i njihovih rudnika buduće planiranje preduzeća do 2015. za Srednju Bosnu 3. godine na osnovu tržišta odstupanje u odnosu na studiju Marston & Marston plan investicija i ocjena budućih troškova proizvodnje preduzeća aspekti jamske sigurnosti i uzroka nastanka nesreća zaštita okoline socijalni aspekti restruktuiranja preporuke za provo enje prestruktuiranja U studiji je razra en model mogućeg toka restrukturiranja industrije uglja u F BiH za period 2002. Svedeno na ukupnu industriju uglja u F BiH. U posmatranom periodu 2002. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 18 . koja za razliku od studije Marston & Marston ne izvodi pojedinačno rezultate rudnika kao osnovu za ocjenu produktivnosti i ekonomičnosti nego ukupan rezultat preduzeća. dobiva se tako višak kapaciteta 20..35 KM/GJ 3.Modul 8 – Rudnici uglja 2. STUDIJA DMT .GOD.21 KM/GJ 3.8 Mio tona za koji prema ocjeni DMT-MC (Montan Consulting GmbH) se ne vidi nikakvo tržište.49 KM/GJ 4. Za pojedina preduzeća DMT-MC je izračunao za posmatrani period 2002.02 KM/GJ. za region Tuzla smanjenje zaposlenosti na 3. vršiti ravnomjerno smanjivanje radne snage a tek nakon toga uzet je u obzir rast produktivnosti. Mogućnosti razvoja novih tržišta kao npr. Tako se dobiva do godine 2015. slijedeće prosječne specifične troškove proizvodnje: Region Tuzla Kreka ur evik Banovići Region Srednja Bosna Kakanj Breza Zenica Abid Lolić (Bila) Ostala preduzeća Gračanica Tušnica 5.-2015.-2015.39 KM/GJ 3. dodatna prodaja u sistemima toplifikacije sama neće biti dovoljna. smanji za 7.974 zaposlena a za Srednju Bosnu i ostale na 2.06 KM/GJ 4.82 KM/GJ 3.) DMT.40 KM/GJ 3.86 KM/GJ.63 KM/GJ a za ostala preduzeća srednja vrijednost 5. – zaposlenost do 2006.995 zaposlenih – stanje na kraju 2001.93 KM/GJ Tako se za region Tuzla dobiva srednja vrijednost od 3. DMT-MC u svome modelu sagledava potrebu da se od 13.3. Ovaj bi se višak mogao riješiti pravovremenim prilago avanjem proizvodnje. Nadalje je DMT-MC predpostavio da će se do 2006.580 da bi se zaposlenost prilagodila uslovima prodaje.

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 19 . kako ju je Marston pokazao (od jednog federalnog holding preduzeća i dva regionalna pogonska preduzeća). – 2005. Iako je ovo tek 30% predratne prodaje ipak se bilježi stalan rast. Montan Consulting GmbH). – 2012. 2000. Uporedive zemlje kao Slovenija sa uporedivim kvalitetom uglja iz revira Velenje i Trbovlje polaze od granične cijene 6. Za razliku od struje porast prodaje u prvim godinama poslije rata zabilježen je prvenstveno u oblasti privatne potrošnje.5 – 2% godišnje. Mala cijena znači znači indirektno subvencioniranje industrije proizvodnje struje od strane rudarskih preduzeća.Prema analizi DMT-MC do 2015.. 2006. godini već je blizu 1 milion tona prodat domaćoj industriji. 2013. Nadalje može se računati sa prirodnom fluktuacijom radne snage na slobodnom tržištu rada od 1. 2003. DMT-MC je kod prognoze za prodaju u domaćoj industriji pošao od slijedećim stopa rasta: Tablica 2. Cijena od 4 KM/GJ koja se plaća rudarskim preduzečima jasno je ispod granične cijene za uvozne ugljeve uzimajući u obzir da TE snosi troškove transporta rudnik – TE. 2009. – 2008. Daljnje smanjenje može uslijediti još samo kroz personalno-politički instrumentarij.5 DM/GJ (Izvor: Pregled zatvaranja rudnika za RTH. Trbovlje. U 2001. porast u oblasti domaće industrije nastupit će sa vremenskim zakašnjenjem. Samo jedna ukupno obuhvatajuća organizaciona forma u stanju je osigurati tok dugoročno planiranog procesa restrukturiranja. Ovo posebno važi za moguće sisteme toplifikacije na bazi domaćeg uglja. Prognoza potrošnje u industriji GODINA 2002. – 2015. Pri tome bi se odgovornost regionalnog preduzeća Srednje Bosne trebala proširiti na rudnike Gračanica i Tušnica.5. RAST (%/god) 6 5 4 3 2 Pored navedenih sigurnih segmenata tržišta struje i konvencionalne industrijske prodaje mogla bi se u F BiH tako e razviti i nova tržišta. može se zaposlenost smanjiti za oko 4500 zaposlenih kroz penzioniranje odnosno reguliranje prijevremenog penzionisanja. DMT-MC je preporučio da se usvoji organizaciona struktura. Sve ove mjere imaju za cilj izbjegavanje otpuštanja radnika.

61 1724 1153 93662 54.33 627 733 34535 55.64 551 1002 31934 57.77 4914 3924 225768 45.82 522 1100 31675 60.00 2009 2643 2065 99914 37.75 2010 2748 2062 97468 35.47 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 2.41 1118 1668 71950 64.14 1067 1384 74707 70.5 3.88 3.25 62763 3050045 46.00 4.86 3.14 4.71 3.57 3.95 2005 2440 2524 103059 42.86 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 20 .48 2012 2965 2078 100822 34.88 3.56 3.86 3.64 4.99 4.54 4.97 3.61 2003 1852 3276 101834 54.64 3541 6297 211787 59.09 4.35 4.74 4.02 4591 4117 226459 49.80 4. 3.48 533 906 32434 60.24 4.69 3.36 1300 1140 80121 61.02 3.51 1163 1038 79118 68.15 4.86 611 729 34601 56.35 3.62 3.12 4375 4120 219383 50.98 3.3 4165 4030 212413 50.99 3.39 1138 1984 78019 68.91 5.94 2008 2648 2152 106868 40.36 4.24 608 700 34294 56.03 4.69 1650 1127 92374 55.39 3.80 1591 1108 90748 57.68 4.30 558 721 40587 72.03 1397 1169 82545 59.80 3.89 3.83 4.52 2011 2830 2059 98999 34.34 5488 3974 223763 42.92 2976 7605 185655 62.94 3. Pregled proizvodnje.89 3.14 2015 3156 2084 95807 30.86 1498 1094 86140 57.23 3.35 4.23 2014 3079 2077 97422 31.41 3990 4722 210925 52.81 1150 2300 78471 68.20 3.28 586 733 40629 69.12 486 710 32732 67.04 3.60 3.65 3.70 1534 1084 90301 58.70 4.99 3.99 544 730 39785 73.51 19132 1166900 60.08 600 730 39375 65.21 2006 2516 2245 100563 39.36 3.80 3.32 3.43 2004 2097 3080 104478 49.08 3.64 3748 5691 208862 55.98 5.65 483 807 33159 68.24 546 759 37046 67.81 1373 1091 83190 60.66 5099 3928 230498 45.89 4735 3907 223609 47.22 4.38 2013 3023 2080 98354 32.36 4.42 5356 3974 224331 41.93 4560 3923 222889 48.60 3.53 3.61 5225 3954 223703 42.96 2007 2543 2168 100923 39.87 4.04 3. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla RUDNICI/PODACI KREKA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk)* Troškovi po toni uglja (KM/tvF)* Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)* *Uključeni troškovi zatvaranja Bukinje i Dobrnja UR EVIK Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BANOVIĆI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO TUZLA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) GODINA 2002 1304 4167 75509 57.04 532 775 38339 72.01 UKUPNO 35844 1382020 38.90 1429 1087 85554 59.00 3.32 7787 501125 64.39 4.6.96 3.

77 2004 801 1208 38472 48.64 2008 954 874 41165 43.21 82 204 6823 82.30 2.49 GODINA 2009 2010 944 787 40516 42.39 59 224 4517 76.48 3.04 3.34 366 1009 25133 68.46 5.83 UKUPNO 13204 551179 41.93 90 201 6639 73.65 1830 2098 98508 53.73 3.25 543 516 26596 49.98 109 197 6885 63.09 3.10 3. Pregled proizvodnje.77 198 6950 61.93 2014 1116 808 39385 35.49 317 1473 24794 78.60 4595 354261 78.56 458 501 25967 56.92 3.71 4.46 82 211 7023 85.63 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 21 .63 4.40 4.58 3.38 442 525 26219 59.73 4.45 242 921 25277 104.Tablica 2.65 480 492 25974 54.06 4.40 543 535 28232 52.63 3.28 4.64 3.58 1974 2108 97892 49.90 5.71 4.38 283 776 23884 84.19 4.86 2007 905 872 40774 45.88 2015 1141 810 39600 34.29 3.21 5.59 1483 3232 93304 62.02 84 197 6848 81.08 6381 364346 57.72 91940 4.45 467 528 26043 55.36 3.66 3.39 4.31 3.90 5.87 334 580 25333 75.35 2003 678 1545 39587 58.67 358 855 22531 62.39 299 1162 23366 78.08 4.91 3.69 1902 2097 99074 52.50 956 768 38166 39.95 62 217 5603 90.58 3.09 3.02 3.93 3.77 3.76 441 549 27382 62.51 381 702 24558 64.31 3.65 259 1284 24677 95.32 3.65 509 532 28454 55.40 4.84 111 198 6921 62.73 3.79 361 569 26564 73.94 4.17 1568 2749 ¸95210 60.02 3.49 3.35 1565 4829 89296 57.04 3.60 3.36 305 605 23140 75.46 538 521 27153 50.07 2012 1040 786 38854 37.05 1674 2241 97592 58.29 3.43 3.01 2.89 2005 822 1031 39945 48.64 396 585 26693 69.74 3.90 3.11 3.40 2096 2122 99727 47.79 3.15 3.38 2047 2119 100473 49.25 2011 1031 801 38829 37.08 3.29 94 193 6693 71.11 25463 1361725 53.61 4.93 320 604 24029 75.96 1365 4092 95001 69.90 360 583 26286 73.03 5.36 3.81 381 576 26636 69.78 1757 2238 97661 55.01 3.07 3.69 1846 2235 98469 53.82 3.7.17 3.14 556 518 26738 48.35 3.89 330 595 24560 74.47 3.70 2. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna RUDNICI/PODACI KAKANJ Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BREZA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) ZENICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) BILA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO SREDNJA BOSNA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) 2002 889 1933 36618 41.59 3.81 3.07 3.31 95 188 6710 70.04 2013 1084 802 39046 36.35 3.49 3.06 3.94 3.93 342 572 25745 75.96 3.27 2150 2135 99538 46.74 3.02 104 193 6824 65.93 2006 843 854 40222 47.24 3.26 102 195 6804 66.46 95 201 6700 70.32 4.18 2206 2148 99981 45.83 365 565 26643 72.

Modul 8 – Rudnici uglja

Tablica 2.8. Pregled proizvodnje, radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike
RUDNICI/PODACI 2002 64 205 5212 81,22 5,23 2003 57 176 5159 90,60 5,83 2004 64 146 5306 83,42 5,37 2005 58 117 5432 93,12 6,00 2006 59 88 5584 95,20 6,13 2007 62 89 5734 92,29 6,06 2008 64 88 5947 92,31 5,95 GODINA 2009 2010 66 86 6008 91,72 5,90 67 84 5880 88,04 5,68 2011 70 86 5769 82,42 5,31 2012 73 87 5661 77,52 4,98 2013 77 89 5658 73,70 4,74 2014 77 88 5497 71,46 4,61 2015 77 86 5388 69,92 4,52 UKUPNO 935 78235 83,73 5,40

GRAČANICA Ukupno prodatog ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) TUŠNICA Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ) UKUPNO OSTALI RUDNICI Ukupno prodati ugalj (000 tvF) Radna snaga Ukupni troškovi (KMk) Troškovi po toni uglja (KM/tvF) Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

40 88 1395 34,62 2,61

33 75 1355 40,82 3,07

23 61 965 41,54 3,37

13 29 542 42,66 3,86

13 20 542 42,77 3,87

13 20 545 40,86 3,70

14 19 547 39,82 3,61

14 19 549 38,83 3,52

14 19 550 38,07 3,45

15 19 553 36,95 3,35

16 20 557 35,17 3,19

17 20 561 33,58 3,04

17 20 560 33,85 3,07

16 19 560 34,07 3,09

258 9781 37,88 3,21

104 293 6607 63,24 4,31

90 251 6514 72,27 4,91

87 207 6272 72,21 4,92

71 146 5974 84,09 5,71

72 108 6126 85,88 5,83

75 109 6279 83,20 5,74

78 107 6495 83,09 5,64

80 105 6557 82,33 5,59

81 103 6430 79,15 5,38

85 105 6322 74,41 5,05

89 106 6218 69,97 4,74

94 109 6219 66,52 4,51

94 107 6058 64,80 4,40

93 105 5947 63,62 4,33

1193 88018 73,80 5,02

UKUPNO RUDNICI FEDERACIJE BIH 4645 4996 5317 5629 5911 6207 6515 6470 6718 6973 7235 7416 7600 7787 Ukupno prodati ugalj (000 tvF) 5122 4343 3439 2895 2349 2347 2342 2193 2200 2213 2225 2233 2242 2253 Radna snaga 281558 313301 308438 312109 316130 323323 331422 327954 329114 329982 337188 329649 329927 329691 Ukupni troškovi (KMk) 60,61 62,71 58,01 55,45 53,48 52,09 50,87 50,69 48,99 47,32 46,60 44,45 43,41 42,34 Troškovi po toni uglja (KM/tvF) 4,39 4,63 4,34 4,24 4,03 3,94 3,86 3,85 3,73 3,59 3,56 3,39 3,30 3,22 Troškovi po isporučenoj toplotnoj vrijednosti (KM/GJ)

89419 4499786 60,32 3,81

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

22

2.4. Strategija razvoja energetike Republike Srpske u periodu od 1995. do 2020. godine
Predmetna Studija je ura ena u dvije faze: U okviru prve faze izvršena je analiza elektroenergetskog sistema u godinama 1996. do 2000. godina sa posebnim osvrtom na mogućnosti prenosne mreže i uslove za snabdjevanje potrošaća na cijeloj teritoriji RS-e. U drugoj fazi studije obra ena je strategija razvoja elektroprivrede do 2020. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljoj budućnosti. Osnovnu podlogu rada na strategiji činili su prognoza razvoja potrošnje električne energije i obrada raspoloživog energetskog potencijala. U studiji su data tri alternativna scenarija razvoja čime se nastojalo kompenzirati nedostaci sveobuhvatnijih analiza (tabela1).
Tablica 2.9. Prognoza potrošnje električne energije (GWh) Godina 2000 2005 2010 2015 2020 Niži scenarij 3177 3826 4655 5396 6255 Osnovni scenarij 3177 4014 5123 6233 7583 Viši scenarij 3177 4414 5923 7033 8383

Ukupni hidropotencijal u RS uključujući i granične tokove iznosi 13454,8 GWh/god. od čega RS-oj pripada 9854,1 GWh/god. U Studiji je obra eno šest glavnih vodotokova i to: Una sa Sanom, Vrbas, Bosna, drina, Trebišnjica sa Gornjim horizontima i Neretva. Ukupne rezerve uglja su dobivene na osnovu podataka za četiri ugljena bazena (Ugljevik, Gacko, Stanari i Miljevina) i date su u tabeli 2
Tablica 2.10. Rezerve uglja u RS (10 ) A 72 Bilansne rezerve A+B+C1 B C1 300 380 752 Potencijalne rezerve C2 D1 C2+ D1 117 153 270 Vanbilansne rezerve 139 Ukupno 1161
6

Količina

752mil.t; 65%

270mil.t; 23%

139mil.t; 12% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve

Slika 2.1. Prikaz rezervi uglja RS

Na osnovu raspoloživog energetskog potencijala, studija je dala izbor potencijalnih kandidata – elektrana te optimalan redoslijed i dinamiku izgradnje tih elektrana. Izbor novih elektrana stvorio je podlogu i za utvr ivanje dugoročne strategije razvoja mreže za prenos najviših
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

23

Modul 8 – Rudnici uglja

napona. Za realizaciju ovih programa data su i investiciona ulaganja za sva tri scenarija, te potrebne mjere i aktivnosti za uspješnu realizaciju cijelog programa.

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

24

3. POSTOJEĆE STANJE RUDNIKA UGLJA U F BIH I RS

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

25

Modul 8 – Rudnici uglja

3.1. Rezerve i plasman uglja u F BiH i RS
Sirovinska analiza uglja u BiH Bosna i Hercegovina je bogata ugljem. Ugalj je nastao u raznim etapama istorijskogeološkog razvoja Zemlje i na velikom broju lokaliteta (više od 100). Tako postoje rezerve kamenog uglja, uglavnom bez ekonomskog značaja u sedimentnom kompleksu mladjeg paleozoika (blizina Vlasenice), trijaskim i jurskim tvorevinama (okolina Bosanskog Grahova), te u eocenskim naslagama Hercegovine (Lastva), Majevica i Kozara. /1 /. Već se duže vrijeme u nekim dijelovima srednje i istočne Majevice (Veselinovac, Gnjica i Rožanj) prognoziraju rezerve kamenog uglja do oko 30 miliona tona sa malom ekonomskom vrijednošću. /5/. Ekonomski značajna ležišta uglja u BiH nastala su tokom neogena. Ležišta mrkog uglja su obrazovana uglavnom u donjem i srednjem miocenu, a lignita u gornjem miocenu i donjem pliocenu. Vrijeme i uslovi stvaranja ekonomski značajnih ležišta uglja opredijelili su njihovu vrstu i regionalni razmještaj. Ležišta mrkog uglja pojavljuju se u raznim dijelovima BiH, u basenima ispunjenim pretežno slatkovodnim tvorevinama. U ležištima se najčešće nalaze 13 ekonomski značajna sloja uglja, rijetko više slojeva ima ekonomsku vrijednost. Tektonski su poremećena, onečišćena jalovim proslojcima i imaju neujednačen kvalitet. Ležišta lignita, medjutim, javljaju se i u slatkovodnim (Gacko, Bugojno, Livno, Duvno i dr.) i u marinskim basenima (Kreka i Stanari). Ovi drugi su vezani za sjevernu Bosnu, bliže panonskom basenu. /2/. Ugljeni baseni u BiH su već dugo poznati. Geološki su, uglavnom, detaljno istraženi. U nekim se eksploatacija vrši već preko 100 godina. Geološka istraživanja su veoma skupa, a moraju se obavljati radi dobivanja podloga za buduću eksploataciju da bi se rudarski rizik sveo na dozvoljeni stepen. Rudnici uglja posluju na granici rentabilnosti te razvojnu komponentu istraživanja zapostavljaju. U takvim uslovima nisu obezbijedjene potrebne geološke podloge. Energetski potencijal BiH u uglju sagledan je na osnovu bilansa utvrdjenih rezervi mineralnih sirovina sa 31.12.2006. godine, za koje rudnici posjeduju rješenja o odobrenim rezervama od nadležnih Ministarstava, a eksploatacione su procijenjene prema ura enoj tehničkoj dokumentaciji sa kojom raspoložu rudnici. U tabeli 3.0. prikazane su sve vrste rezervi za državu BiH, FBiH i RS, a povrstama uglja. Ukupne geološke rezerve uglja u BiH iznose oko 5,647 milijardi tona, od čega je bilansnih 2,540 milijardi tona i to 1,437 milijarde lignita i 1,103 milijardi mrkog uglja. Iz ovoga se vidi da su potrebna velika sredstva da bi se potencijalne rezerve istražile i prevele u bilansne. Bilansnih rezervi je svega 45,0 %, vanbilansnih 11,0% i 44,0 % potencijalnih,a što navodi na nizak stepen istraženosti. Mrki uglja je relativno dobrog kvaliteta prosječna toplotna vrijednost čistog mrkog uglja u Bosni i Hercegovini iznosi oko 16.750 kJ/kg, Medjutim, sadrži znatne količine ukupnog sumpora (2-6 %), pepela (10-45%) i vlage (10-25 %), što mu sužava područje upotrebe, naročito kada su u pitanju dug transport i zaštita životne sredine. Kod gradnje novih termoelektrana, koje bi upotrebljavale ovaj ugalj, morat će se računati i na odsumporavanje. Lignit je visokokvalitetan, čist, toplotna je vrijednost; 7500-12600 kJ/kg, sadrži 0,2-1,0 % ukupnog sumpora, rijetko više, pepela 5-9 % i vlage 35-53 %. Ovakav kvalitet mu odredjuje široko područje primjene, a ekonomika eksploatacije i konačna cijena opravdavali su do sada duži transport lignita. Najznačajnije rezerve mrkog uglja se nalaze u slijedećim basenima: Srednjobosanskom (ležišta: Kakanj, Zenica, Breza i Bila), Banovićkom (Seona, Centralni basen, Djurdjevik), Ugljevičkom (Bogutovo Selo, Ugljevik-Istok, Glinje, Mezgraja, Tobut-Peljave), Miljevina i Kamengradskom, a lignita u basenima Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno. Ovi baseni predstavljaju sadašnji i budući potencijal za termoenergetske potrebe. Iz tabele 3.0 se vidi da su rezerve energetskog uglja skoncentrisane u nekoliko ugljenih basena, i to kod mrkog uglja u samo četiri, a kod lignita u šest ugljenih basena.
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

26

Pregled geoloških rezervi uglja u Bosni i Hercegovini, po basenima i rudnicima, dat je u tabeli 3.0, a detaljnije razra en u poglavlju 3. Svi ostali baseni (Mostar, Miljevina, Tušnica, Kotor-Vareš, Lješljanski, Teslićki, ŽepačkoŠeherski, Mesički, Drvarski, Cazinski i dr.) imaju svega cca 5,0 % bilansnih rezervi, odnosno ukupnih rezervi svega 6,3 %, te za buduće energetske objekte ne predstavljaju potencijal. Oko 50 % bilansnih rezervi lignita, odnosno 52,6 % ukupnih rezervi, nalazi se u Krekanskom basenu, a ekonomski značajne rezerve skoncentrisane su u Gatačkom (19,7 % bilansnih), te Stanarskom basenu i basenima Bugojna, Livna i Duvna. Grafički prikaz učešća bilansnih rezervi mrkog uglja i lignita po bazenima daje se u poglavlju 3. Potencijalne rezerve nalaze se u više basena, što znači da nisu dovoljno istražena ležišta, te da treba obezbijediti značajna sredstva za geološka istraživanja kako bi se utvrdilo energetski potencijal i ekonomska vrijednost ležišta. Značajne količine potencijalnih rezervi mrkog uglja evidentirane su u Srednjobosanskom, Ugljevičkom i Kamengradskom ugljenom basenu, i kod lignita u Krekanskom, Bugojanskom, te Livanjskom i Duvanjskom ugljenom basenu. Potencijalne rezerve mrkog uglja iznose 44,0 % od ukupnih geoloških rezervi, a kod lignita 43,1 %. Ovo su vrlo značajne geološke rezerve, koje bi intenzivnim istraživanjima u narednom periodu trebalo prevesti u više kategorija, kako bi se buduća povećana proizvodnja mrkog uglja i lignita mogla zasnivati i na ovom resursu.Treba naglasiti da od potencijalnih rezervi, interesantnih za elektroprivredu, naročito treba izučavati Bugojanski (zbog izrazito povoljnijih uslova eksploatacije), te Livanjski i Duvanjski basen u F BiH dok je u RS učešće potencijalnih rezervi znatno manje i iznosi 18,0% od čega 5,5 % lignit i 12,5 % mrki ugalj. Vanbilansne rezerve od 206,83 mil. tona mrkog uglja i 412,10 mil. tona lignita predstavljaju veliku količinu u ukupnim geološkim rezerima uglja u Bosni i Hercegovini. Najveći dio ovih rezervi nalazi se u basenu Kreka, u zavodnjenim dijelovima na dubini ispod 400 m u zaštitnim stubovima većine rudnika, ispod rijeka, puteva, pruga, naselja i drugih objekata. Opravdano bi bilo očekivati da će se u budućnosti moći otkopati dio vanbilansnih rezervi što bi povećalo bilansne i eksploatacione rezerve. Medjutim, to uglavnom neće biti moguće jer teško se nalazi ekonomične metode za racionalnu eksploataciju na većim dubinama, gdje su slojevi zavodnjeni i rudarske prostorije pod uticajem velikih pritisaka, pa je i skupa eksploatacije, koja, s povećanjem dubine, postaje sve skuplja. Poseban problem, koji konstantno obezvredjuje sva naša ugljena ležišta je intenzivna gradnja različitih objekata, a postojeća zakonska regulativa takvu gradnju čak podstiče. Tako su trajno izgubljeni vrlo povoljni dijelovi ležišta za eksploataciju, pa je sigurno da će se i bilansne i potencijalne rezerve još morati znatno smanjiti. Struktura bilansnih rezervi omogućava niz zaključaka o raspoloživim rezervama, stepenu njihove istraženosti, zatim otvorenosti aktivnih rudnika i drugih geološko-ekonomskih kategorija koje predstavljaju limitiajuće faktore za razvoj termoenergetike u ugljenim basenima BiH. Stepen otvorenosti rudnika uglja (kao odnos "A"-rezervi prema bilansnim) iznosi 8,0 %, a stepen istraženosti ugljenih ležišta (A+B prema bilansnim rezervama) iznosi cca 60 %. Učešće rezervi C1-kategorije u ukupnim bilansnim rezervama je dosta visoko (37 %), što daje povoljnu osnovu da se, prevodjenjem u više kategorije, obezbijedi dalji stabilan razvoj proizvodnje uglja. Problematika bilansnih rezervi uglja u Bosni i Hercegovini veoma je složena i nedovoljno izučena. To se ispoljava u slijedećem: - Klasifikacija, kategorizacija i proračun rezervi uglja u pojedinim basenima i njihovim raznim dijelovima vršeni su sa vrlo neujednačenim kriterijima u različitim periodima za posljednjih 50 godina. - Dosadašnja proizvodnja uglja je dala iskustvene podatke za ocjenu uslova i mogućnosti eksploatacije, koji su najčešće takvi da se postavlja pitanje bilansnosti još jednog dijela rezervi, odnosno na sadašnjem nivou tehnike i opremljenosti rudnika veći dio bilansnih rezervi se ne može ekonomično eksploatisati. Primjer: dublji dijelovi Krekanskog basena (ispod dubine 250 m, a bilansne rezerve su do 400 m). Dio bilansnih rezervi u nekim
TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

27

Modul 8 – Rudnici uglja

basenima je znatno obezvrijedjen, kroz napuštanje i nedovoljnu konzervaciju starih jamskih prostorija, što će usloviti da se tako zaostale rezerve uglja klasificiraju u vanbilansne kategorije. - Ubrzana urbanizacija na ugljenim basenima, najčešće nekontrolisana intenzivna individualna izgradnja, zatim gradnja objekata infrastrukture (saobracajnice), te izgradnja industrijskih objekata, donijele supromjene za ocjenu bilansnosti rezervi uglja u nekim basenima. Kao primjer se mogu navesti dijelovi Krekanskog basena (naselja Šićki Brod, Husino, Miladije, dijelovi Južne sinklinale), Ramići-Banja Luka, dijelovi Mostarskog basena (Cim-llići i Bijelo Polje-Lišani), dijelovi Mezgraje u Ugljevičkom basenu i pojedini dijelovi Srednjobosanskog basena, gdje su ovi faktori već postavili pitanje bilansnosti dijelova rezervi odnosno ekonomičnosti eksploatacije takvih ležišta uglja. /3/. - Faktori zaštite životne sredine, koji u ranijim propisima nisu uticali na postupak klasifikacije rezervi uglja sada imaju nepovoljan odraz i vjerovatno će smanjiti količine bilansnih rezervi uglja u nekim ležištima ibasenima. - Prema tome, navedene bilansne rezerve predstavljaju gornju granicu za do sada istražene, poznate i potencijalne ugljonosne prostore. Stručnjaci su ocijenili da je stepen proučenosti i geološkog poznavanja tih prostora visok, te da se ne mogu očekivati nove bilansne rezerve uglja iznad 20% od do sada utvrdjenih. One se mogu utvrditi iz dijelova potencijalnih rezervi, kao i u još nedovoljno istraženim dubljim dijelovima ugljenih basena. Razmatrajući sirovinsku bazu za potrebe razvoja energetike možemo konstatovati i slijedeće: - U BiH postoje značajne rezerve uglja na kojima treba planirati razvoj termoenergetike. - Ležišta uglja su brojna te se može konstatovati da, izuzev Krekanskog ugljenog basena, u energetskom smislu, BiH ima veći broj, ali relativno ograničenih ležišta. Zbog toga je interesantno, gdje je to moguće, izvršiti grupisanje više ležišta u jedan basen. (Primjer: Srednjobosanski ugljeni basen, Livno-Duvno, Tuzlanski basen itd.) . - Prema raspoloživim bilansnim i potencijalnim rezervama, tekvalitetu ugija, od lignitskih basena, značajni za termoenergetiku su baseni Kreka, Gacko, Stanari, Bugojno, Livno i Duvno, a od mrkih ugljeva Srednjobosanski, Banovićki, Ugljevički i Kamengradski basen. Dakle, plan razvoja termoenergetike treba usmjeriti na ovih 10 ugljenih basena. Do sada je razvoj termoenergetike planiran na bazi obezbijedjenih eksploatacionih rezervi uglja 25-30 godina. Sada se vidi da trebavršiti regeneraciju termoelektrana i produžiti vijek za 15 godina, odnosno planirati za vijek 40-50 godina, a normativi u razvijenijim zemljama to potvrdjuju. - Ako na osnovu ovoga postavimo uslove za buduće blokove TE od 32, 100, 200, 300 i 500 MW, potrebno je raspolagati eksploatacionim rezervama uglja u projektu, kako je ato u tabeli br.18, što je detaljno proračunato za razne toplotne vrijednosti u prilogu br. 9.4. Objektivno se ne raspolaže eksploatacionim rezervama ujednačenog uglja koji se, na sadašnjem nivou tehnike, može ekonomično dobijati i u grupisanim ležištima, ako se prethodno postojeći potrošači snabdijevaju ugljem za blokove od 500 MW. Gledano u cjelini, eksploatacione rezerve u većini ležišta nisu dovoljno izučene i potpuno poznate. Ovo se odnosi na brojne hidrogeološke, geotehničke i urbane probleme i uslove, što u fazi eksploatacije već donosi i donosit će sve veće teškoće. Ovi se problemi mogu uspješno rješavati samo velikim investicionim ulaganjima i poboljšanje nivoa geološko-rudarskog poznavanja uslova eksploatacije u; ovim ugljenim ležištima i basenima, ali rudnici za sada nisu sposobni za to. Iskorištenje bilansnih rezervi uglja u dosadašnjoj eksploataciji je, dakle, vrlo nisko (u rudnicima mrkog uglja iznosi 55,6 %, a u rudnicima lignita svega 44,4 %). Ako bi se ovi procenti primijenili na raspoložive bilansne rezerve, onda bi eksploatacione rezerve mrkog uglja znosile 613,1 miliona tona, a lignita 638,3 miliona tona, odnosno 1.251,4 miliona tona. Zavisno od geološko-rudarskih prilika, stepena mehanizacije, primijenjenog načina eksploatacije, primijenjene otkopne metode i drugih uslova, otkopni gubici se kreću od 10 do
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

28

konačno. Problem donje granice eksploatabilnosti rezervi je otvoren i stalno se mijenja prema uslovima tržišta. tako i sa stanovišta budućih termoenergetskih objekata. Ovo je uslovilo dosta jednostran tretman.te i za planiranje razvoja termoenergetike. Svrha ovih proučavanja bila bi odgovarajuće rješavanje ove problematike. Ne može se insistirati da se sva ležišta otvaraju paralelno. te cijena troškova eksploatacije i ona iznose manje 65. To je neekonomski i nesvrsishodan pristup. a posebno sa stanovišta posljedica nastalih nekontrolisanom urbanizacijom produktivnih prostora. godine.. u kontekstu sagledavanja stanja rezervi uglja. Neophodno je da se poveća stepen istraženosti i poznavanja svih ležišta sa bilansnim i perspektivnim rezervama uglja. kojima se koristi svega 20-30 % bilansnih rezervi. nastavi neplanska urbanizacija ugljenih prostora itd. ove rezerve mogu biti i znatno niže. kao i moguće domete njegove potrošnje. Naime. ili u toku 10 godina. PK "Šikulje"-Kreka. mogu biti i znatno niže od procijenjenih. doprinosi povoljnijem iskorištenju korisne supstance. PK "Bogutovo Selo“-Ugijevik. energetske strukture svih domaćih resursa i potreba budućeg razvoja. PK "Čubrić" i "Turija"-Banovići. što nije ni moguće ni ispravno. zavisi od kretanja cijena energije na svjetskom i domaćem tržištu. Sva dosadašnja izučavanja rezervi uglja u Bosni i Hercegovini tretirana su isključivo na bazi naturalnih pokazatelja. nedovoljnog stepena istraženosti i poznavanja ove problematike u cjelini. One. Time bise dobila potrebna dokumentaciona osnova za planiranje razvoja društva. što rezultira nešto većim eksploatacionim razervama. PK "Gračanica-Gacko". Eksploatacione rezerve su procijenjene na sadašnjem nivou poznavanja uslova eksploatacije i stanja rudnika i trenutnih cijena uglja na tržištu. mogućnosti društva da obezbijedi veći obim korištenja domaćih energetskih resursa.To. te tempa i nivoa investicionih ulaganja u postojeće i nove proizvodne kapacitete u ovoj grani. Izgradnja novih površinskih kopova. ako se prihvati orijentacija na masovno napuštanje podzemne eksploatacije. Da bi se dobila potpuno realna geološko-ekonomska ocjena bilansnih rezervi. Ovo je do sada već izazvalo negativne posljedice. (Primjeri: PK "Dubrave"Kreka. koja će se konzervirati za 2 ili 3 decenije. PK „Vrtlište“ PK “Stanari“ i dr. potrebe za očuvanje životne sredine i sličnih razloga. jer su vrijednosni pokazatelji ocjene veoma oskudni. odnosno da ležišta budu obezvrijedjena individualnom neplanskom izgradnjom. te teškog položaja rudnika i njihove nemogućnosti za intenzivnija ulaganja u istraživanja. Pošto je opredjeljenje društva za maksimalno korištenje domaćih resursa. naročito u mnogim jamama gdje su izgubljene znatne količine bilansnih rezervi. Postoji dosta podataka i uslova da se realno koncipira razvoj do 2020 odnosno 2030. koji je veoma značajan za razvoj termoenergetike. je konzervacija uglja u najširem smislu.7 % bilansnih rezervi uglja. kako sa stanovišta postojećih potrošača. u okviru budućih proučavanja neophodno je sagledati stvarne mogućnosti razvoja proizvodnih kapaciteta na raspoloživoj sirovinskoj bazi. Ova problematika otežava donošenje konačnih odluka kompententnih za dugoročni.70 %. Pravilno sagledavanje i tehničkoekoekonomsko planiranje zahtijevaju da se pravovremeno utvrde ne samo fizički obim proizvodnje nego i područja primjene i redoslijed korištenja rezervi iz pojedinih basena i ležišta. Mora se naglasiti da je geološko-ekonomska problematika ležišta i rezervi uglja u Bosni Hercegovini veoma složena. Naime. obezbijede alternative. inače se može desiti da društvo izgubi dio rezervi. Poseban problem. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 29 .). To je rezultat složenih geološko-tektonskih i hidrogeološkogeotehničkih uslova. česta su traženja da se aktiviraju sva istražena ležišta uglja. zatim dalja primjena metoda dobivanja uglja (komorne). sa adekvatno geološko-rudarskim uslovima koncipiranom tehnikom i tehnologijom otkopavanja. u odredjenirci uslovima. Na takvim osnovama potrebno je usvojiti i rješenja da se za ležišta. planski usmjeren razvoj tog dijela nacionalne privrede. neophodno je izraditi kompleksne geološko-ekonomske ocjene.

Prikaz rezervi uglja RS Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 30 .9. ekvivalentnog uglja sa raznim koeficijentima otkrivke (na primjer do 5.442.1.848. To je obiman stručni posao i predmet je posebne stručne studije.473. 1. 67% 124.000. itd). 15% 152.8.2.321.000.000.946.335.843.704. trebalo bi za sva ležišta uglja u BiH proračunati koliko ima rezervi uglja odredjenog kvaliteta. 10% 2. 49% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.000.000. Za potrebe ovog rada izvršeno je uprošteno sagledavanje po rudnicima odnosno potencijalnim ležištima za postojeće i buduće termoenergetske objekte. 41% 497. Prikaz rezervi uglja F BiH 568.7.000. npr.Modul 8 – Rudnici uglja Da bi ova sagledavanja bila kompletna.10. 18% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.

515.000.691.488.763.000. 45% 2.177. 11% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 31 .000.3.2. 44% 621.

369 25.756 206.146 440.143 62.60 32.893 129.833 13.330 2.689 2.50 0.280.95 12.540.99 22.411 2.433 68.101.14 25.339.765 677.085 60.61 12.49-42.172 961.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.74 2. R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) BOSNA I HERCEGOVINA Ukupno lignit BiH Ukupno mrki ugalj BiH UKUPNO BiH Rudnici Kreka (L) Rudnici Banovići (M) Rudnik ur evik (M) Rudnik Kakanj (M) Rudnik Breza (M) Rudnik Zenica (M) Rudnik Bila (M) Rudnik Gračanica (L) Rudnik (L) 9 Tušnica (M) Rudnik Kamengrad 10 (M) 11 Bugojno (L)* 12 Kongora (L)* Ukupno lignit F BiH Ukupno mrki ugalj F BiH UKUPNO F BiH 1 2 3 4 5 6 7 8 1.111 0 3.488.0.619 14.06 24.834 618.139 235.95 2.386.353 412.723 1.31 16.954 194.001 14.647.800 16.06 13 18 24.65 4.873 456.54 3.335.5 22.274 112.651 206.411.373 0 1.88 35.779.192 2.003 11.543 4.19 19.355.77 35.75 30.098 131.722 0 0 323.746 11 15 13.103 206.851 677.704 1.808 10.020 65.535 10.437.657 76.593 769.429 54.32 24.85 2.428 17.42 5.536 49.377 497.105 0 1.503 10. Rezerve uglja u BiH NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA Red.58 15.928 59.935 4.963 56.604 0 721.657 77.885 1.321 59.671 12.102.7-9.665 73.974 1.008 162.61 1.946.25 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 32 .715.843 26.524 204.09 9.08 1.407 0 0 127.937 1.944 173.432 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 743.064.30 1.126.839 28.931 10.43 27.051. Br.774.7 16.848 322.736 11.06 13.091 10.241 5.354 0 0 1.5-16.411 1.342 3.718 2.874 894.657 68.865 120.69 2.632 1.183 256.004.201 16.528 11.16 6.391 2.312 18.294.36 7.65 17.244 179.653 1.07 14.43 39 16.525 23.000 1.194 208.635 1.512 996.23 4 4.38 38.839 1.18 17.4-3.84 32.236.

698 845.lignit M .696 12.287 9.0 Red .97 24.75 37.17 1.497 152.Nastavak tabele 3.83 4. Broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA I VRSTA UGLJA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Hd (GJ/t) Vlaga (%) Pepeo (%) Sumpor ukupni (%) REPUBLIKA SRPSKA Rudnik Ugljevik (M) Rudnik Stanari (L) Rudnik Gacko (L) Rudnik Miljevina(M) Ukupno lignit RS Ukupno mrki ugalj RS UKUPNO RS * .544 107.657 31.10 50.100 47.843 17.800 88.598 148.380 40.68 24.237 77.744 568.457 124.mrki ugalj 1 2 3 4 186.174 11.761 207.758 72.200 385.442 65.159 33.74 15.061 346.100 521.742 91.080 326.874 73.842 56.141 105.646 10.540 21.824 372.397 9.08 0.471 19.761 37.55 2.221 278.07 5.7-14.954 418.8 32.potencijalna ležišta uglja Legenda: L .317 15.2 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 33 .9 18.271 253.473 269.

115 0 4.028.346 58.596 438.234.430 231.703 0 0 5.445 1.365 8.545 278.190 153.979.255 318.472 3.073.168.917 1.177 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA * L – lignit.286 5.851 1.195 683.890 641.499. 2000.801 2.509 2.746.328.039 61.214 116.388.291 2.. Proizvodnja uglja u F BiH.549 51.746 221.445.555 967.533.000.001.929 198.842 196.733 289.695 30.006 7.382.850 282.2.272 49.657 71.488 512.808 0 0 5.826.619 1.Modul 8 – Rudnici uglja 3.858.197 50.600 200.4.913 1.216 1.142 31.702 269.169 461.652 94.842.979.941 0 0 4.093 139.237 221.981 81.186.313.027 1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 34 .282 1.874.044.087.335.027 46.424 2005 2.825 1.012 308.050 35.357 69.544 291.483.-2006.383.970 1.178 9.942 36.002.999 1.529 766.751.025.575 1.895 0 3.302 486.327.038 1.220 0 3.563 1.370 382.900.310 0 0 4.113.797.154 323.668 503. Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH.472 1.717 490.432 0 0 5.266 1.119 344.302 747.941 230.145.903 76.331 2.2.000 13.735 171.960 59.378 104. 20 18 16 14 milion tona 12 10 8 6 4 2 0 ** M – mrki ugalj 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Proizvodnja u F BiH Proizvodnja u RS UKUPNO BiH Slika 3.555 1.420.631 128.173 0 2.720 1.373 2006 2.743.521 7.652 8.021.042 9.464 1.486 48.400 134.701.859 1.752 80.725.1.440.582 942. Proizvodnja i plasman uglja u F BiH i RS 3.015.982.411.695 0 3.743 1.139 Godina 2001 2002 2003 FEDERACIJA BIH 1.114.017.1.859 0 0 5.087.369 1.223 166.281 152. RS i ukupno za BiH Rudnik 1990 4.892.687 31.350.271 2004 2.808 0 3.338 1.659. Proizvodnja uglja u F BiH.755 2000 1.288 7.448.091.954 18.300.409. RS i BiH ukupno za period 1990.795 26.016. RS i ukupno za BiH Tablica 3.488.280.334 996.468 353.714 1.845 0 0 5.867 920.951 280.763.317.428 903.226.059 1.567 391.465 253.

2000-2006.0 0.5.0 4.0 miliona tona 1.0 1990 2000 2001 2002 2003 Stanari (L) 2004 Miljevina (M) 2005 2006 Gacko (L) Ugljevik (M) Slika 3. godina 2.5 1.5.5 2.5.0 0.5 0.5 4.5 0.5 1.0 2.0 1990 Kreka (L) Bila (M) 2000 Banovići (M) Gračanica (L) 2001 ur evik (M) Livno (L i M) 2002 2003 2004 Breza (M) Mostar (M) 2005 Zenica (M) 2006 Kakanj (M) Kamengrad (M) Slika 3.2000-2006.a Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 35 .0 1.5 2.5 miliona tona 3. Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990.0 3.

449 2.603 406.358 1.393 169.895.850 690.694.826.297.852 0 3.330 35.428 341.223 166.107 61.690 21.576 0 0 500.710 1.1.140.857 Ostali 286.2.074 1.434.600 200.027.a Plasman uglja po potrošačima u F BiH. RS i ukupno za BiH Tablica 3.000 61.382.376 85.052.350.340 126.020 0 0 1.364 32.049 52.729 7.017 230. široka potrošnja i izvoz 9 Plasman po potrošačima (milion tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.085 1.746 9.767 424. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 36 .097 61.477 Kreka (L*) Banovići (M**) ur evik (M) Kakanj (M) Breza (M) Zenica (M) Bila (M) Gračanica (L) Livno (L i M) Kamengrad (M) Mostar (M) UKUPNO F BiH Gacko (L) Ugljevik (M) Stanari (L) Miljevina (M) UKUPNO RS UKUPNO BiH 2.177.226 81.2005 i 2006.557.214 55. Plasman uglja po potrošačima u F BiH.746 0 0 4.917.248 1.379 17.383 982.000 212.687.999 481.626 1.339 953.755 0 0 0 8.948.647 12.965 150. RS: TE Gacko i TE Ugljevik) **Ostali potošači – industrija.000 136.581 122.445 12.683.050.400 134.281.069 0 232.958.369.953 27.975 Republika Srpska Bosna i Hercegovina * TE –Termoelektrane (F BIH : TE Tuzla I TE Kakanj .171 48.202.573 213.483 116.286 666.005 15.979 7.006 164.555 1.804 476.208 1.450 1.975.535 84.019.403.311 459.942 156.709.061 0 379.890 141.783 8.b Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990.774 60.2.062 1.000 547.509 310. RS i ukupno za BiH 1990 TE Godina 2005 Potrošači Ostali** TE Ostali Federacija BiH 1.748.522.Modul 8 – Rudnici uglja 3.008 26.787 1.217 48.904 0 0 1.665 80.000 0 4.455 113.468 171.547 923.332.546.611 963.197 58.587 Rudnik 2006 TE 1.114 84.509 5.864 64.957 0 3.000 5.530 2.005 0 0 4.298 64.5.

5.500.000 3. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 37 .000 1.000.000.c Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.d Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990. godinu 14 Plasman po potrošačima (milion tona) 12 10 8 6 4 2 0 1990 2005 Godina TE Ostali potrošači 2006 Slika 3.000 1.4.000 4.000 Plasman po potrošačima (tona) 3.2005 i 2006.000 0 1990 2005 Godina 2006 TE Ostali potrošači Slika 3.000.500.2005 i 2006.000 2.000 2.000.500.500.000 500.5.

2.359 91. sa padom od blago nagnutog do strmog.3.193 47.171 197.021 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 38 . U K U P N O: 581.008 RL Bukinje RL Mramor 68.PK Šikulje .1. – Elaborati o klasifikaciji. 2.407 59. Rudnici lignita Kreka u Tuzli Rudnici „Kreka“ nalaze se u blizi grada Tuzle u sjeveroistočnom dijelu Federacije BiH.407 375.* 2 PK Dubrave PK Šikulje 3 4 5 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 490. EKSPL.151 34.glavni.podinski.429 743.954 153. Osnovni tehničko-tehnološki pokazatelji rudnika u F BiH 3.236 27. – Elaborati o klasifikaciji. broj 1 1.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 3. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. pliocenske starosti.PK Dubrave 3. Slojevi dostižu dubinu do 1250 m ispod površine ali se otkopavaju samo plići dijelovi. podzemnim i površinskim tehnikama eksploatacije.833 59. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Južnu sinklinalu .drugi krovni sloj.431 750. U K U P N O: S V E U K U P N O: 162.956 374.1). 2.194 81.12.3. podjeljen je na dvije sinklinale (Sjevernu i Južnu) koje imaju smjer sjeverozapad – jugoistok (slika 3. Knjiga evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.214 456. Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu red.126.166 7 290. Lignitski bazen Kreka.166 169.921 83.525 169. 3. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .794 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. .386 94. U najvećem dijelu bazena prisutna su četiri ugljena sloja i to: . (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.873 8 PODZEMNA EKSPLOATACIJA 1.402 322.431 - 6 659.prvi krovni i .2): 1.790 91.087 178.2006.RL Mramor 2. .RL Bukinje . U sklopu Rudnika „Kreka“ radi četiri rudnika: Rudnik „Šikulje“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Dubrave“ (površinska eksploatacija) Rudnik „Mramor“ (podzemna eksploatacija) i Rudnik „Bukinje“ (podzemna eksploatacija) Rezerve Krekanskog ugljenog bazena date su na osnovu slijedeće dokumentacije: (Tablica 3.465 56. (A+B+C1) POTENCIJ. godine Tablica 3.238 1. Debljina ugljenog sloja varira od 8 m do 25 m.043 96.937 32.

6.17 % 2.03 0.55 9.81 2.05 4.59 29.43 5.44 % 1.84 49.32 Šikulje 50.37 18.06 % 48.71 % 7.23 27.53 7. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Bukinje Mramor Imedijatne analize: % 35.12 22.23 1.48 19.88 9.34 % 25.000 Hemijski sastav pepela % 55.76 7.29 % 2.25 0.64 0.60 % 16.76 Dubrave 30.08 10.14 39.4.35 % 21.38 % 24.47 16.19 9.00 9.80 8. materije Isp. Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena Kvalitativne karakteristike uglja (tablica 3.200 52. Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kreka”(tona) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 39 .40 20.89 25.38 10.48 2.55 % 6.20 0.89 15.51 9.80 5.05 % 0.63 2.3) Tablica 3.94 22.80 23.99 % 39.30 3.54 2.3 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ Rudnik: Vlaga Pepeo Sagor.73 0.17 11.32 20.48 12.15 % 12.00 % 1.73 28.86 5.83 41.44 0.1200000 1000000 Količina (000 tona) 800000 600000 400000 200000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Potencijalne Geološke Eksploatacione Slika 3.00 39.060 12.18 0.85 35.34 0.33 % 0.26 % 0.17 0.320 53.52 48.4) Tablica 3.84 5.63 Plasman uglja po potrošaćima (tablica 3.60 1.66 23.36 50.30 Elementarni sastav uglja % 31.39 kJ/kg 12.

866 2004 kJ/kg 9.369 1.282 1.687 64.115 9.750 674 2005 2.126 1. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” Tablica 3.000.750 114.476 2002 1.611 84.320 251.9 318.671 226.6 270.492 2000 kJ/kg 9.569 22.701 2003 1.000.547 86.312 1.917.926 2001 kJ/kg 10.748.000 TE 4.936 3.531 83.000 Ukupan plasman 5.8 1.000.868 23.193 257.198.101 82.509 2.328 2006 2.488.743 1.357 16.2 316.286 292.736.331 2006 kJ/kg 9.298 2005 kJ/kg 9.380 2004 2.137.043 500 2000 1.371 44.049 83.224 2001 1.000.000 2.031 40.396.656 25.735 257.087.000.383 60.266 1.701.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.000.4 351.979.815 1.892.975.091.7.683.631 72.550 76.018.668 260.661.000 1.616 11.499.583 718.268 230.2 350.311 92.4a.8 408.670 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 40 .917 1.000.Modul 8 – Rudnici uglja Opis Ukupan plasman TE „Tuzla“ (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz Godina 1990 4.317 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10.000 Proizvodnja (tona) 3.464 1. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 20002006 godinu Kupac TE Tuzla 1990 kJ/kg 9.796 82.1 304.043 6.

m/t Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Šikulje" do 31.koeficijent otkrivke 5. .09 m3/t Pošto je površinski kop prema Glavnom rudarskom projektu. Eksploataciono područje površinskog kopa “Šikulje” obuhvata I i II krovni ugljeni sloj. a I krovni ugljeni sloj 6. Kop je podijeljen u dvije faze eksploatacije.m.12. otkrivke.0 m. sa periodom otvaranja. Smješten je 3 km sjeverno od grada Lukavca i 10 km sjeverozapadno od TE „Tuzla“.m.6% od ukupnih rezervi uglja. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.5 i 3.42 t/m3 č. godina je prikazan u tablici 3. dao je slijedeće rezultate: . .ugalj 102 513 000 t . a trenutno se nalazi u prvoj fazi u kojoj je utvr eno 52 623 334 t uglja i 187 174 375 m3č. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 41 .2 m od toga II krovni ugljeni sloj 7.m.6. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.m otkrivke.1. Preostali odnos uglja i otkrivke za prvu fazu eksploatacije iznosi 1:3. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1 : 4. Prosječna moćnost ugljenih slojeva je 13.71 m3č. podijeljen na dvije faze razvoja.3. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3.ugalj prve faze 52 623 334 t Koeficijent otkrivke za prvu fazu je 3.55 m3/t.2 m. Prema obračunu masa otkrivke i uglja u ograničenom području površinskog kopa “Šikulje”.m. . Na otkrivci uglja otkopano je 47 961 995 m3č.m. dobiveni su slijedeći rezultati: . Uzmimajući u obzir otkopne gubitke na raspolaganju je oko 85 000 000 t rovnog uglja. Rudnik „Šikulje“ Rudnik "Šikulje" pripada opštini Lukavac.ugalj druge faze 49 889 666 t Koeficijent otkrivke za drugu fazu je 6. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Šikulje" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 102 513 000 t.7. godinu i preiod od 20002006. Nakon uzimanja u obzir dosadašnje proizvodnje u prvoj fazi ostalo je za eksploataciju 40 695 563 t uglja i otkopavanje 139 212 380 m3č.02 t/m3č.otkrivka druge faze 334 842 625 m3 č. te se može konstatovati da u ležištu prema Glavnom rudarskom projektu još postoje rezerve uglja oko 90 000 000 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 11. U periodu druge faze razvoja kopa obuhvaćene su slijedeće mase otkrivke i uglja .otkrivka prve faze 187 174 375 m3 č. obračun masa otkrivke i uglja za prvu fazu razvoja kopa.3.m.1.2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 11 927 771 t uglja.m.otkrivka 522 017 000 m3 č.

u. (A+B+C1) POTENCIJ.r.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.12. 566590 2001 t.u.r.r. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.5.7. Rezerve uglja na P.8. 91166 - - 91166 83873 83873 Rezerve su ograničene Glavnim rudarskim projektom.r. Ostvarena proizvodnja uglja na P. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 42 . 749 969 2005 t.m 2115638 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Šikulje R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 t. Napomena: Rezerve su uzete iz Elaborata o klasifikaciji.K. 1452548 2000 t.u.m 3721017 5500000 5000000 Ugalj Otkrivka Proizvodnja uglja i otkrivke (t/m3.r.K “Šikulje” Tablica 3.K. 673 113 Tablica 3. EKSPL. 511501 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.m m č. “Šikulje” Rezerve uglja na Pk red.6.u.u.r.K. “Šikulje” Objekat Šikulje 1990 3 m č.r. 2006.* 1.u.m 2371903 2006 3 m č.r.u. t.m m č.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Slika 3.m 5159088 2000 3 m č.u. Ostvarena otkrivke na P. 583095 690 739 2004 t.č. 647 317 2006 t.m 1926322 1504913 2049831 2293141 2005 3 m č. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. god. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu PK “Šikilje” i knjige evidencije rezervi mineralnih sirovina na dan 31.m m č.

63 2. veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. do vanjskog odlagališta. te sabirnim.20 0. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani.63 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Šikulje” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” Karkteristike Vlaga Pepeo Sag materije Isp. 55.8.03 0. transporta i skladištenja (klasiranja uglja). Iznad I krovnog ugljenog sloja (u me uslojnoj otkrivci) radi bager KU . Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznose 15 m i iste su predvi eni za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Tablica 3. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-401 iznad II krovnog ugljenog sloja.Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Šikulje” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Šikulje” dat je u tablici 3. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. odnosno 25 m.300S sa pripadajućom samohodnom trakom. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.0 9.14 39.48 19.25 0. Ukupna visina etaže od 21 m.19 9. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima A2RSB . a satoji se od bagerovanja i utovara.59 29.89 15.38 10. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 43 . Na PK "Šikulje" projektnom dokumentacijom planiran je rad dva BTO kompleksa na otkrivci.8. Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm.6700 .51 9.200 Šikulje 52. transport i odlaganje. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize (Rudnik :Šikulje) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 50.66 Šikulje 23.40 20.73 0. Sistem eksploatacije na PK “Šikulje” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju.86 5.05 4.53 7.

godinu i preiod od 20002006.12. primarno sijanje. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa "Dubrave" do 31. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Šikulje" odvija se kroz prijem rovnog uglja. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Šikulje“ u 2005. odnos dobivenog uglja i otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1: 5. dok hidraulični bager RH-40 utovar vrši u pokretnu drobilicu.m. odnosno 4 me uetaže. Tablica 3.9.12.2. sa prosječnom debljinom od 20.10 i 3. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište.3.2006 15 15 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. godini dat je u tablici 3. dok je visina druge etaže 35 m. Dubrave se nalaze pored istoče granice Južne sinklinale lignitskog Krekanskog basena.m.5 m.11.12. Visina prve etaže iznosi 26 m.2005 31. otkrivke. I krovni i glavni sloj.Modul 8 – Rudnici uglja Ukupna projektovana visina odlagališta iznosi 61 m i podjeljena je na dvije etaže. Ugao završne kosine odlagališta je 9°. Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu PK "Dubrave" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 101 124 230 t (kota 100 m n.14 t/m3č.12. drobljenje. Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.12.2006 893 868 3. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. godini Rudnik “Šikulje” Broj zaposlenih 31. Na otkrivci uglja otkopano je 4 740 9421 m3č. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 44 . U Dubravama se pojavljuju tri eksploatibilna sloja: II krovni. Prema tome.9.2006 883 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se sa dva rotorna bagera SRs-220 na I i II krovnom ugljenom sloju i hidrauličnim bagerima RH-40 i RH 40C u sjevernoj zoni kopa gdje su ugljeni slojevi nagiba od 6°-90°. 2006.95% od ukupnih rezervi uglja.12.12 . Rotorni bageri rade u sprezi sa pripadajućim samohodnim transporterom.1.). godine na ovom objektu je dobiveno 9 231 437 t uglja. a u nekim slučajevima preko pokretne drobilice i samohodne trake na etažni tračni transporter. i 2006.2005 31. Slojevi lignita variraju u debljini od 8 m do 33 m. Rudnik „Dubrave“ Rudnik „Dubrave“ se nalaze 5 km sjeveroistočno od grada Živinice i 10 km jugoistočno od TE Tuzla (otvoren je 1987. Pregled rezervi uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. sekundarno sijanje. godine je prikazan u tablici 3. te se može konstatovati da u ležištu još preostoju rezerve uglja oko 91 892 793 t.) Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 10.2005 908 31. te otpremu sa klasirnice.m. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama širine 1200 mm i sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm do klasirnice.12.

u.K.r.r.12.otkrivka(m3.m m č.11. Tablica 3.u.K. 824806 2005 t.10. (A+B+C1) POTENCIJ.m 5700488 2000 3 m č.r.r. 832148 2006 t.m) 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Godina 2004 2005 2006 Ugalj Otkrivka Slika 3.u.13. 947 883 2000 t. 334507 2001 t.9.K “Dubrave” Tablica 3.u. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Rezeve uglja na polju Južne sinklinale – PK “Dubrave” NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA Dubrave R E Z E R V E (000 t) BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. Ostvarena proizvodnja uglja na P. Ponderisani kvalitet za P.m 2290831 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č. “Dubrave” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 45 .r. 490359 169431 - 659790 290921 101124 Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Dubrave” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za površinski kop “Dubrave” dat je u tablici 3. EKSPL.u.Tablica 3.m 3570908 2006 3 m č. broj 1.* red.m 3140694 6000000 5500000 5000000 Ugalj(tona) . 756063 Tablica 3.r. “Dubrave” Objekat Dubrave 1990 3 m č. 584 116 769 522 Objekat Dubrave 1990 t.13.r.m m č. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.m m č.č. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.u.u.m 2 507585 2 015 360 1590352 1491956 2005 3 m č. “Dubrave” Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t. t.u.r. 432817 2004 t. Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P.K.

30 3. Visina slojeva “h” zavisi od prečnika rotora. transport i odlaganje.47 16. visine bloka i ugla nagiba bočne kosine.60 1. Bager je predvi en za rad u “širokom bloku” u sprezi sa samohodnom trakom.m.81 2. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.48 2.64 0.83 41. a satoji se od bagerovanja i utovara.34 0.n.60 na otkrivci.55 9320 Dubrave 53. Ukupna visina etaže od 24 m dijeli se na odgovarajuće me uetaže. Kompleks “2” radi odvojeno na vanjsko odlagalište “Čajići” sa jednim bagerom SRs 402 i odlagačem AHRs 1200 na odlagalištu. Širina bloka zavisi od parametara bagera. Proizvodni proces na uglju je tako e kontinuirani. a ispod te kote je poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Blok se po visini dijeli na “n” slojeva koji se sukcesivno otkopavaju (vertikalnim rezovima) odozgo prema dolje.94 22. U sadašnjem radu kompleks “1” radi sa tri rotorna bagera SRs 402 i odlagačem A2Rs B-8500. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani.89 Dubrave 25. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize ( Rudnik:Dubrave) Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Vrijednost 30.32 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.80 23.17 11. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 46 . Na PK “Dubrave” projektnom dokumentacijom planiran je rad dva kompleksa.80 5.Modul 8 – Rudnici uglja Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.23 27. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Dubrave“ definisan je kao uzdužni do kote 300 m. Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerima SRs-402. preko razdjelne stanice usmjerava na vanjsko odlagalište „Zapad“.80 8.84 49. Maksimalna visina bloka (etaže) odre ena je maksimalnom visinom dizanja rotora i uglom nagiba etaže. Otkrivka se putem transportnih traka.

odnosno 4 me uetaže.2005 934 31.K.12. Revir "Mramor" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 6. Ugao završne kosine odlagališta je 11° 30’.2005 31. Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se selektivnim otkopavanjem i hidrauličnim bagerima kašikarima RH-40 i RH-30. padni ugao sloja kreće se od 12º do 18º. Revir "Marići" ima prosječnu debljinu ugljenog sloja 8.2006 940 Privremeno radno Neangažovani zaposlenici 31.12. Hidraulični bageri kašikari kopaju i utovaraju ugalj u pokretnu drobilicu na etažni tračni transporter.35 m. sabirnim i veznim transportnim trakama širine 1400 mm i magistralnim transportnim trakama širine 1800 mm do klasirnice. ovaj dio ležišta predstavlja manji dio krekanskog lignitskog basena a lociran je u sjevernom dijelu krekanskog sinklinorijuma i ima sve opšte karakteristike litostratigrafskog razvoja basena gdje je ugljonosna facija taložena uz obalu sa četiri ugljena sloja i pratećim sedimentima Eksploatacija uglja se vrši u Jami Glavni sloj. te otpremu sa klasirnice. Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja na PK "Dubrave“ odvija se kroz prijem rovnog uglja. "Mramor" i "Marići".5 km2). Jamsko polje Glavni sloj predstavlja dio eksploatacionog rudničkog polja RL "Mramor" Dotično jamsko polje je sigurnosnim stubovima podijeljeno na tri jamska revira: "Dobrnja".12.1. “Dubrave” Rudnik Dubrave Broj zaposlenih 31.14. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Dubrave“ u 2005. sekundarno sijanje. Prateće naslage čine u krovini laporovite gline. Ukupna visina vanjskog odlagališta iznosi 50 m i podijeljena je na dvije etaže.12.2006 922 929 3. Radna snaga na P. Tehnički kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h. Transport uglja se vrši etažnim transportnim trakama.2005 31. drobljenje.3. a u jednom dijelu proslojak pijeska koji može biti neocje en.12.3. godini dat je u tablici 3.6º.08 m i nagib od 2º . Debljina ugljenog sloja za revir "Dobrnja" iznosi prosječno 6. primarno sijanje.31 m sa padnim uglom od 10º–14º Rezerve uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 47 .Transport na otkrivci se obavlja etažnim transportnim trakama širine 1400 mm. sabirnim transportnim trakama širine 1400 mm te magistralnim i odlagališnim transportnim trakama širine 1800 mm. Tablica 3.2006 12 11 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. i 2006.14. Jama „Mramor“ Po svojoj površini (13. dok podinu ugljenog sloja čine vodonosni pijeskovi.12.

171 178.411 4. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT.60 12.44 5.885 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 48 .16.kao osnovnom i najprikladnijom metodom za ovakav tip ležišta i kontrolnom metodom . Tablica 3.38 20.15 10.* 1. godina.29 5. Kvalitet uglja za jamu “Mariće” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.15.021 *– Elaborat o klasifikaciji.111 2004 ' m 3.937 27.123 2006 ' m 1.643 2005 ' m 3.71 9.99 35.05 0.000 50. Ponderisanjem rezultata imedijatnih analiza. iz jezgrenog materijala bušotina za glavni ugljeni sloj. dobijen je prosječan kvalitet uglja. (A+B+C1) POTENCIJ. RL Mramor 94.RL Mramor Kvalitet uglja Ispitivanje kvaliteta uglja.5 2000 ' m 4.26 0.metodom geoloških blokova a rezultati prikazani u tabeli 3. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 ' m 584.15.151 47.00 1. kako slijedi iz tabele 3.506 2001 ' m 3.76 Tablica 3. Tablica 3.30 28. pokazala su da ugalj sa ovog lokaliteta pripada grupi kvalitetnih ugljeva.06 48.55 7. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 39. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu. Materije Isp.34 22.16. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL.17. sistematski vršena paralelno sa istražnim radovima.043 56.17 2.39 12.35 18.185 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 3. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ. nižeg stepena karbonifikacije.33 0. EKSPL. Rezerve uglja jama “Marići” *R E Z E R V E (000 t) red. Ostvarena šira priprema za period 1990.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve su proračunate pomoću dvije metode i to metodom izohipsi .

godina.u. 388. odvodnjavanje jame.u. Analiza plasmana uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla". Tablica 3. transport uglja.0 Proizvodni proces rada u jami “Glavni sloj” rudnika “Mramor” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.2 100.19.r.202 2005 t.4 0.u.u.935 2006 t.460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.463 496. snabdijevanje pogonskom energijom. 345.18. Procenat isporuke % 63. 500.u. t.u. otkopavanje uglja.10.r. 2000 t. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 49 .r.9 18. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. t.r.950 2001 t. Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. provjetravanje jame.Otkrivka (m') 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 Ugalj Priprema 2005 2006 Slika 3.808 550000 500000 450000 Ugalj (tona) .u.130 475. 482. Proizvodnja uglja za period 1990.u.r.r. 2000 – 2005 godina Objekat Mramor 1990 t.5 17.r.r.19. 322.Tablica 3.

(A+B+C1) POTENCIJ. čelična podgrada. Uslovi eksploatacije dosta su povoljni jer se ležište eksploatiše od kote 130 do kote +60 m tako da je širina otkopne fronte 134 m sa nagibom ugljenog sloja od 30° . a ujedno se nalazi u neposrednoj blizini TE ”Tuzla”.12. eksplozivna sredstva.236 197.4 m i dužinom otkopne fronte od 995 m. mazivo i gorivo. RL Bukinje 68. debljinom sloja 13. godine (tablica 3.4.1.465 32.12.* 1.RL Bukinje Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 50 .2005 1150 31.2005 93 31.12. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.386 96. EKSPL.12. Od materijala najznačajni su: drvena gra a.193 *– Elaborat o klasifikaciji. Pregled rezervi za jamu “Bukinje” *R E Z E R V E (000 t) red.Modul 8 – Rudnici uglja - transport gra e i repromaterijala.33°. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Tablica 3. troše se različiti materijali i vrste energije.21.2005. Rezerve uglja Stanje bilansnih rezervi Rudnika "Bukinje" iznose kao u tabeli 3. Jama „Bukinje" Rudnik ”Bukinje” nalazi se u neposrednoj blizini grada Tuzle.12. Broj zaposlenih na dan 31. Situiran je u Sjeveroistočnom dijelu sjevernog Krekanskog sinklinorijuma. (C2+D1+D2) UKUPNE GEOLOŠKE EKSPLOAT. Normativ materijala.2006 1190 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. Broj zaposlenih u jami “Mramor” Rudnik „MRAMOR“ Broj zaposlenih 31.2005 31.2006 1057 1107 3.21.20. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA BILANSNE (A+B+C1) VANBIL. (A+B+C1) MOGUĆE DOBITI POVRŠ.20) Tablica 3.12. Proizvodni kapacitet čini jama I krovni sloj ”Zapad” III horizont koja je sastavni dio ležišta južnog krila sjeverne krekanske sinklinale.3. Ostali materijali učestvuju sa 2% od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.12.087 34. električne energije i dr. kategorizaciji i proračunu rezervi uglja za Sjevernu sinklinalu .2006 83 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. odnosno komunikacijski (put Tuzla – Doboj i pruga Tuzla – Doboj) je dobro povezan sa širim tržištem što mu smanjuje troškove transporta.

r. godina.r.36 7.r.08 Tablica 3.u.r.u.76 2.73 2.22.23.u.965 2005 t.88 24. Materije Isp. Ostvarena šira priprema za period 1990.Kvalitativne karakteristike uglja Tržišno komercijalni značaj uglja iz RL "Bukinje" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.23 1.44 12.17 12.r. t.u.18 6. 146. 252.54 0.85 0.u.48 48.24.52 25. 2000 – 2005 godina Ostvareno-pripreme Objekat 1990 ' m 432 2000 ' m - 2001 ' m - 2002 ' m - 2003 ' m 1.u.645 16. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 35.43 1. 37.84 31. 91.): Tablica 3. 2000 – 2005 godina Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.870 2001 t.095 2004 ' m 1.123 43.r.12 21.u.00 16.882 2006 t. t.22.37 39.r. 2000 t. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti (tablica 3.039 2005 ' m 81 2006 ' m Bukinje Tablica 3. 221.32 0. Proizvodnja uglja za period 1990.289 Objekat Bukinje - 1990 t.r. godina. Kvalitet uglja u jami “Bukinje” Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor.054 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 51 .060 55.u.

Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” Analiza plasmana uglja Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 52 . godine (tablica 3.2006 488 Radno angažovani privremeno raspore eni 31.25 .12. snabdijevanje pogonskom energijom. otkopavanje uglja.2005. Broj zaposlenih na dan 31.2006 371 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.Modul 8 – Rudnici uglja 300000 Ugalj 250000 200000 Tona 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12.12.12.2005 352 31.2005 478 31. a obra en je Tablica 3.26.12.25. odvodnjavanje jame.12.11.2005. Tablica 3. transport uglja.2005 126 31.2006 117 Broj zaposlenih 31. Plasman uglja iz jame Bukinje Oblast potrošnje Termoelektrana „Tuzla“ Industrija Opšta i široka potrošnja Sopstvena potrošnja UKUPNO Procenat isporuke % 60% 39% 1% 100. provjetravanje jame.0 Proizvodni proces rada u rudniku “Bukinje” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. godine Rudnik BUKINJE Broj zaposlenih na dan 31.12.12. transport gra e i repromaterijala.26) Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31.

12. Krekanski ugljeni basen TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 53 .Slika 3.

Banovići imaju sve neophodne institucije društvenog. Povezanost ovih Rudnika sa termo . Tako se ostvaruje povezanost i sa okruženjem. na serpentinskom osnovnom gorju. Površinski kopovi uglja u Banovićkom ugljenom basenu (Tuzlanski Kanton) kao i jama “Omazići“. Budući površinski kop Breštica. Prema izra enoj studijskoj dokumentaciji ovaj produktivni prostor bi predstavljao zamjenski kapacitet za postojeću Jamu Omazići. Dolovi i Ravne i sadašnji kop Čubrić su površinski kopovi na kojima se odvijala (PK Čubrić u završnoj fazi) površinska eksploatacija.2.3. Bazen ima elipsast izdužen oblik pravca istok-zapad u dužini oko 12 km. a put M–18. čine jedinstevenu organizacionu cjelinu RMU “Banovići “u Banovićima. Selo Istok. dok je produktivni prostor unutar samog bazena sa stijenama miocena i pliocena.Modul 8 – Rudnici uglja 3. kulturnog i administrativno – upravnog karaktera.energetskim sistemom u Tuzlanskom Kantonu a i šire je relativno je dobra s obizrom na razvijen željeznički i cestovni saobraćaj. dok se na PK Grivice od dana otvaranja vrši kontinuirana eksploatacija počev od sjevernog izdanačkog dijela do najdubljih rezervi ugljenog sloja na južnoj strani. te kako ekonomski tako i politički gravitira prema Tuzli od koje je udaljena 36 km. nakon perioda odložene eksploatacije. Geografski položaj bazena Banovići je prikazan na preglednoj geografskoj karti (slika 1) R 1:200 000 sa istražnim prostorom ograničenim izlomljenim pravim linijama izme u tačaka: Prostor zahvaćen ovim tačkama je istražni prostor Rudnika Banovići i on je mnogo veći od produktivnog prostora. istražnim radovima je konstatovano zalijeganje ugljenog sloja u nešto dubljim horizontima u odnosu na zalijeganje ugljenog sloja u području Turije i Grivica. se pristupilo ponovnom aktiviranju. Put M . što će svakako predstavljati velika ulaganja u fazi otkrivke i uticati na odlaganje eksploatacije na ovom lokalitetu. Mušići i Čubrić. Republikom Hrvatskom i SR Jugoslavijom. nešto dužoj u Jami Omazići te Površinskim kopovima: Turija i Grivice. ne računajući proširenje za potrebe odlaganja za Površinski kop Grivice: na sjevernoj strani. Na Površinskom kopu Turija.4 povezuje istočni dio sa zapadnim dijelom države BiH. plići i pri kraju eksploatacije. prema dosadašnjoj projektnoj dokumentaciji bi trebao zahvatiti najdublje rezerve na lokalitetu oko rijeke Breštice i jednog dijela stare jame Radina. Kao centar općinskog područja. Južni dio bazena je manji. Aktivan proizvodni objekat je i jama “Omazići“. po širini u srednjem dijelu dostiže oko 6 km. Centralnim dijelom u pravcu istok-zapad prolazi uzdigniti serpentinski horst (lokalni naziv ‘’pregradna greda’’) koja banovićki bazen dijeli na 2 dijela: na južni i sjeverni dio. Rudnik mrkog uglja “Banovići” Rudnik mrkog uglja “Banovići“ sa eksploatacijom je počeo još 1946 god. Općina Banovići je u sastavu Tuzlanskog kantona. Sjeverni dio banovićkog bazena je nešto veći sa većim rezervama uglja koja su u eksploataciji. Regija. U njemu su egzistirale jame: Radina. Izme u Površinskih kopova Grivice i Turija u području Tulovića. odnosno izvorišnog dijela Draganja. “Turija” i “Grivice”. Problem buduće eksploatacije uglja na PK Breštica predstavlja i velika količina odložene jalovine sa susjednih već likvidiranih kopova. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 54 . Trenutno aktivni površinski kopovi su “Čubrić”. Istražni prostor je ograničen izlomljenim pravim linijama koje sjeku širi prostor bazena i presjecaju stijene osnovnog gorja. povezuje sjeverni i južni dio zemlje. Banovićki ugljeni bazen zauzima prostor oko 27 km2 i nalazi se u sjeveroistočnoj Bosni izme u sprečke doline na sjeveru i planine Konjuh na jugu.

60 100.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 55 . 43.Slika 3. godina. Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990. Pregledna geografska karta R 1:200 000 sa prikazanim istražnim prostorom Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. 2000-2005 god.27. i 2000-2005 godina OBLAST POTROŠNJE Termoelektrana Tuzla Ostali potrošači UKUPNO PROCENAT ISPORUKE % 1990 god. Tablica 3.00 100.13.07 70.28. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.27 i 3.93 29. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.40 56.

154 728.000 Ukupan plasman TE 2.281 66.327.517 66.000 1.797 2.027 982.500.000 500. Plasman uglja po godinama 1990.302 923.467 2005 1.8 149. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE “Tuzla” za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 14448 2000 kJ/kg 16052 2001 kJ/kg 15530 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 14875 14774 2004 kJ/kg 14630 2005 kJ/kg 14857 2006 kJ/kg 15072 Rezerve banovičkog ugljenog basena Geološke rezerve banovićkog bazena (Tablica 3.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 56 .383.29.370 846.408 71.503 2004 1.483 98.14.055 Godina 2002 2003 1.000.234.767 43.685 225. Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići Tablica 3.07 1.668 963.002 68.191 1.) Prema "Elaborat o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tuzla 10.28.9 133.280.804 2006 1. 2000-2006 godina Opis Ukupan plasman TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 30. god.500.319 72.328.267.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.445.303 65.742 2001 1.000.738 1990 2.002. 2006.482 76.7 232.001.5 159.062 2000 1.6 126.8 365.30 .169 953.596 869.369 130.097 261.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.421 249.7 143.000 Tona 1.347 93.430 770.876 298.

30. 93% Bilansne Vanbilansne Slika 3.15. 13935157.Tablica 3. Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio Ukupno REVIR PK Turija Jama Tulovići PK Grivice Jama Omazići Ukupno sjeverni dio PK Čubrić PK Breštica Ukupno južni dio VAN BILANSNE REZERVE BASENA UKUPNE bilansne REZERVE BAZENA BANOVIĆI UKUPNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI*+SEONA 2 843 683 1 210 630 BILANSNE REZERVE BAZENA BANOVIĆI VANBILANSNE REZERVE A B 2 538 097 6 591 260 751 487 1 962 117 1 962 117 13 935 157 208 020 620 240 544 620* 9 434 943 11 973 040 C1 BILANSNE REZERVE A 7 729 589 10 671 001 5 854 366 1 164 735 5 128 384 B 26 985 380 13 810 062 31 919 769 6 477 350 1 325 277 11 840 655 C1 36 558 904 12 697 345 19 083 285 1 626 659 565 774 646 928 UKUPNO (t) 71 273 873 26 507 407 61 674 055 13 958 375 173 413 710 3 055 786 17 615 967 20 671 753 194 085 463 UKUPNO (t) 2 538 097 *Napomena: Prema pomenutom elaboratu u obračun rezervi nisu ušle verifikovane bilansne rezerve bazena na lokalitetu Seona (po rješenju Up/1 br. 06-310-82/87) u iznosu od 32 524 000 tona. 7% 194085463. Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 57 .

000 59.43* 3 PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: Prema "Tehno-ekonomska studija optimalizacije i redoslijeda otkopavanja na površinskim kopovima rudnika “Banovići” RI .000 16.m.32.) 10.000 0 OKONTURENE KOLIČINE UGALJ (t. sa uračunatim umanjenjem proizvodnje za period 2000.000 803.70 9. godine Tablica 3.000 154 257 000 227 375 000 1.642.000 507.u) 2.761.000 154.000 189.000* 13.r.2006.44 13.059.375 Ko (m č.257./t.m.Tuzla (07.2006. Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) OBJEKAT PK “Čubrić” PK Grivice” PK “Turija” PK “Breštica” PK “Seona” Ukupno: Jama Omazići Sveukupno: OTKRIVKA 3 (m č. .079.958.) 4.000 Ko (m č.44 8.u) 2.u.000 261.788.493.958./t.353. godine OKONTURENE KOLIČINE OBJEKAT OTKRIVKA 3 (m č.12.000 13.) 10.064.m.Modul 8 – Rudnici uglja Preostale eksploatacione rezerve banovićkog bazena sa 31.000 31.428.23 7. godine) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 58 .2000.000 16 761 000 33 086 000 148.178.r.47 3 Tablica 3.2006.31.12.702.r.m.87 11.31.000 37.000 27.u.314.r.12.57 13.788.) 4.882.502.2 6.428.000 110.143.000 201.018. Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31.20 6.9 9. god.00 817.41 6.213.000* UGALJ (t.471.000 32.

12.82 Prema "Elaboratu o klasifikaciji i kategorizaciji" (RI-Tula 10.04 1.05 24.34. godine Rudnik Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Separacija Želj.33.) Tablica 3.70 3. Rudnici mrkog uglja “Banovići” se sastoje od slijedećih pogona: Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Sparacija Željeznički transport Standard i uslužne djelatnosti Direkcija TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 59 .12.12.Analiza kvaliteta uglja banovićkog ugljenog bazena (tablica 3.34.2005.28 0.03 29.70 39.80 34.12 0.10 1.67 13.70 10. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.2005.) Tablica br. Broj zaposlenih na dan 31. 3.07 1. Direkcija Standard i uslužne djelatnosti UKUPNO 31.12. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela % % % % % % % % Elementarni sastav uglja % % % % 24. godine (tablica 3.85 21.12 54.trans.98 46.56 10.816 30.) Broj zaposlenih na dan 31.46 13.90 8.2006 god.2006 984 525 307 231 342 116 2505 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.2005 996 577 329 243 341 122 2608 Broj zaposlenih 31.33.

36) 8000000 7500000 7000000 6500000 Ugalj (tona) .3.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 267108 551762 Ostvareno.m otkrivke 80 475 000 108 296 000 68 753 000 t.s. Tablica 3. godinu i period 2000-2006. uglja 14 103 000 12 563 000 11 833 000 Pregled ostavrene proizvodnje otkrivke na banovićkim kopovima za 1990. godinu i period 2000-2006.u.s.2006 godine na trenutno aktivnim površinskim kopovima RMU Banovići Turija Čubrić Grivice otkopano je: PK Turija PK Čubrić PK Grivice m3č.u.u.separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.12. t.1.s. t.35.Grivce i Turija) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 60 . 366301 456588 446550 499791 490327 644934 712955 652109 2005 t.Otkrivka (m3.u.č.s.s.Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić. godina prikazan je u tabeli 3. godina (tablica 3. Pregled ostavarene proizvodnje uglja na banovićkim kopovima za 1990.s.m) 6000000 5500000 5000000 4500000 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina PK Čubrić-ugalj PK Turija-otkrivka PK Grivice-ugalj PK Čubrić-otkrivka PK Turija-ugalj PK Grivice-otkrivka Slika 3.16. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.s.u. t.u.2.u.s. 128643 559549 476320 Do 31. Površinska eksploatacija Površinska eksploatacija RMU “Banovići sastoji se od tri aktivna površinska kopa: Turija Čubrić i Grivice. 249936 777349 201562 2006 t.s.35. 729124 1023397 200006 2000 t.u. Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići Objekat PK Čubrić PK Grivice PK Turija 1990 t.u.

Tablica 3.m i m 3652132 4139397 3 2005 m č.m i m Kop Turija Kop Čubrić Kop Grivice 441045 6098240 7577605 3 2000 m č.K.m i m 2314758 3494623 3 2002 m č. Transport se vrši željeznicom uskog kolosjeka od 760 mm na približno 5 km do separacije.m i m 1319897 2743446 4198158 3 2006 m č. godina OSTVARENA OTKRIVKA Objekat 1990 m č. Vagoni su kapaciteta 20 tona sa oko petnaestak vagona u jednoj kompoziciji. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 61 . Proizvodni proces na dobivanju otkrivke i uglja je diskontinuiran a u dogledno vrijeme planira se uzvo enje kombinovanog sistema sa polustacionarnim drobilicama za otkrivku te transportnim sistemom i odlagačem za P. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (tona) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne gološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguče dobiti površinskom eksploatacijom 3 4 5 6 7 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. 2000-2006.m i m 2277230 2119610 3 2001 m č. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. RMU Banovići 153619681 4500214 148471000 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskim kopovima RMU Banovići čine proizvodni procesi bušenja i miniranja. Bagerovanje i utovar otkrivke i uglja obavlja se na etažama visine 12 m električnim bagerima: • • • • • • • • Hidraulični bager kašikar TRH-120 E Bager kašikar Marion 201 Bager kašikar PH 1900 Bager kašikar PH 1900AL Bager kašikar EKG8i Bager dreglajn Marion 7200 Bager dreglajn Marion 7400 Bager dreglajn EŠ 5/45 Transport otkrivke i uglja vrši se kamionima: • BELAZ • FAUN K 100 • WABCO170 D • MARK 36 • LH M 120 • TEREX Transport uglja od sva tri aktivna kopa i jame do separacije vrši radna jedinica Željeznički transport.m i m 3863713 1619997 4850912 3 Tablica 3.m i m 2886760 3362320 3 2003 m č. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Red.36.37. bagerovanja otkrivke i uglja i transporta kamionima (uglja do pretovarnih postrojenja i otkrivke na odlagališta). Turija dok bi se na preostala dva kopa zadržao diskontinuirani sistem eksploatacije.m i m 3596714 4037140 3 2004 m č. Ugalj sa pretovarnih postrojenja se transportuje željeznicom uskotračnog kolosjeka do separacije gdje se ugalj separiše.

godina. 3.r.435 0 13.r.10 1283. i 3.r.38.4 2003 ' m 161. 3.42. Podzemna eksploatacija .u.jama „Omazići“ Jama "Omazići" locirana je u sjeveroistočnom dijelu Banovičkog ugljenog basena.40. Broj zaposlenih na dan 31.38. Tržišno komercijalni značaj uglja iz jame "Omazići" zasniva se na njegovim kvalitativnim karakteristikama kao energetskog goriva.40.41.2005.r.12. Trenutno se eksploatacija uglja vrši u zapadnom reviru. 2000 – 2005 godina prikazana je u tabelama 3.2. 228820 Tablica 3. Ugalj koji se proizvodi u jami "Omazići" spada po kvalitetu u sam vrh mrkih ugljeva u F BiH. Separisani ugalj Objekat Ostvarena proizvodnja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 62 .39.42. Rovni ugalj Objekat Omazići 1990 t.8 2002 ' m 484.u.41. 222700 2006 t.4 2006 ' m 379.12.465 9.33.u.2006 984 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih.) Tablica 3.3. t.r. Naziv proizvodnog kapaciteta Podzemna eksploatacija R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 40.7 2005 ' m 1774.r.12.958 Kvalitet uglja u podzemnoj eksploataciji Ispitivanje kvalitativnih karakteristika ugljenih slojeva vršeno je uporedo sa realizacijom istražnih radova.7 2004 ' m 534. Lokacija je povoljna u odnosu na komunikacije javnog saobračaja.u.Modul 8 – Rudnici uglja Broj zaposlenih na dan 31. broj 1.2005. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Red. godine (tablica 3. Ostvarena šira priprema za period 1990. a iste su utvr ene laboratorijskom analizom i imaju slijedeće vrijednosti: Prosječni ponderisani kvalitet uglja dat je u tabeli 3. 2000 – 2005 godina date su u tabeli 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Objekat Omazići Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 ' ' ' m m m 1718. Tablica 3. Tablica 3.2. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju prikazane su u tabeli br.u. 145059 178820 2004 t.7 334.r.u. godina. 187630 2005 t.2005 996 31.r.12.u.39.u. godine RUDNIK BROJ ZAPOSLENIH Površinska eksploatacija 31. Tablica 3. 195080 2001 t.4 Proizvodnja uglja za period 1990. 360800 2000 t. 154460 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.

provjetravanje jame. Broj zaposlenih na dan 31.s. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” Proizvodni proces rada u jami “Omazići” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. 168091 2004 t. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. 216821 2006 t.u. - Normativ materijala.s. 183560 2001 t. komprimiranim zrakom. odvodnjavanje jame.s. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.17.u. 144526 2002 t. 176269 2005 t.1990 t. mazivo i gorivo. snabdijevanje pogonskom energijom. drvena gra a (rudničko drvo).12. 132848 2003 t.u.u. otkopavanje uglja.u. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 63 .43.s. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija.s.s.s. industrijskom i pitkom vodom doprema repromaterijala. troše se različiti materijali i vrste energije. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. 218790 400000 Omazići-ugalj(separisani) Omazići-ugalj (rovni) Omazići-priprema 350000 300000 Ugalj (tona) -Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Slika 3.s.u. gra e i opreme. Omazići 327500 2000 t.u. eksplozivna sredstva.u. godine u jami Omazić prikazan je u tabeli 3.2005. električne energije i dr. transport uglja.

Sitni II.2005 577 Broj zaposlenih 31. Ugalj se zatim šalje u taložnice gdje se pere i odsijava na asortimane po veličini zrna. Orah. (Kocka. Sav ugalj sa kopova i jame doprema se uskotračnom željeznicom preduzeća. godini Rudnik Podzemna eksploatacija 31. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 64 .3. Grah). 3.12.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Tehnološki proces separisanja uglja Separacija Banovići je kombinacija drobljenja/sijanja i pranja.2.12. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. Kotlovski.43.2006 525 Broj zaposlenika je definisan na bazi radno sposobnih. istovara i zatim drobi na granulaciju minus 150 mm.3.

broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 PK''POTOČARI'' PK''VIŠĆA'' U K U P N O: 1.12. Na osnovu ura ene tehničke dokumentacije (Elaborata.'' UR EVIK'' II J.3. sa izgra enim površinskim kopovima P.44 Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu R E Z E R V E (000 t) red. Studija i druge tehničke dokumentacije) okonturene rezerve sa stanjem 31. (A+B+C1) 7 13135 15536 28671 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. „ ur evik II“ i „Potočari“. „Potočari“ i P. EKSPL. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.* 8 1 1. Dobrim putnim i željeznikim komunikacijama je povezan sa svim potencijalnim potrošačima od kojih je najznačajniji TE Tuzla.2005. RUDNIK MRKOG UGLJA „ UR EVIK“ U UR EVIKU ur evički ugljeni basen izgra en je od naslaga mrkih ugljeva i lociran je u neposrednoj blizini Živinica. POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 65 . 3.K. „Višća II“ i dio ležišta sa jamskom eksploatacijom gdje su otvorene i razvijene jame „ ur evik“. godine su date u tabeli 3. 2. (C2+D1+D2) 5 UKUPNE GEOLOŠKE 6 14448 17090 31538 EKSPLOAT. 2.K.3.3.'' UR EVIK'' J. J.44. ''POTOČARI'' U K U P N O: S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 14448 17090 31538 PODZEMNA EKPLOATACIJA 3290 8361 16994 28645 60183 4963 4963 4963 8253 8361 16994 33608 65146 6349 6432 13072 25853 54524 VANBIL. Na osnovu zalijeganja i načina pojavljivanja basen je podijeljen na dio ležišta gdje se vrši površinska eksploatacija.

11 16.03 KOMAD 51.68 14.45): Tablica 3.83 2.72 1.25 1.12 20.68 ORAH 44.60 21.11 1.00 9.18.50 3.59 SITNI 0-15 49.74 15.42 5.80 20.59 5.45 1.80 22.90 8.01 3.05 4.68 KOCKA 43.24 SRASLAC 53.88 11.47% 65.98 1.64 12.88 15.51 7. Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazen Kvalitativne karakteristike uglja ur evičkog ugljenog bazena (tablica 3.07 10. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Asortiman SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Asortiman Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % (kJ/kg) 10% 26% 36.46 6.97 2.10 7.51 14.53 6.92 3.20 9.97 4.88 1.89 18.04 KOCKA 54.Modul 8 – Rudnici uglja 70000 65000 60000 55000 50000 45000 000 tona 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Vrsta rezervi Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.53 6.96 SITNI 0-15 59.19% 30.42 4.57 2. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.70 8.20 8.1 SRASLAC 33.50 6.45 12.45.94 0.3 17949 Hemijski sastav pepela KOMAD 40.70 19.93 54.35 ORAH 54.59 Elementarni sastav uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 66 .

46. Zbirni plasman uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 67 .000 0 1990 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.529 185.47 i 3.850 403.1 45.19.710 89.4 31.Maloprodaja Izvoz 1990 1.404 200 2001 323.000 tona 800.975 90.107 63.000 300.421 74.600. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.500.647 29.384 20.46) Tablica 3.000 1.108 30.000 400.0 30.450 83.000 1.000 100.285 822 2006 508.000 600.034 2001 kJ/kg 15.000 500.332.4 84.9 35.48.925 80.590 2006 kJ/kg 16.532 2005 kJ/kg 14. Tablica 3.194 90.302 292.000 1.000 900.000 700.000 1.000. Analiza plasmana uglja Tabela 3.000 1.400.809 299 Godina 2002 2003 382. 2000-2006.3 45.000 200.935 92.604 45.549 415.000 1.300.85 150.375 2004 kJ/kg 14.583 351. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Tuzla (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači .748 442.914 1.*Napomena: Podaci su preuzeti iz „Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u bazenu ur evik“ Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Tuzla za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.1 64.291 1.160 2000 231.339 88.642 2005 540.581 76.932 2.807 2000 kJ/kg 15.117 91.402 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.48.200.298 63. Plasman uglja 1990.947 786 2004 461.Široka potrošnja .574 42.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Ostvareno Kupac TE 1990 kJ/kg 14.47.483.352 2002 kJ/kg 15.446 476.698 949 438.329 2003 kJ/kg 15.100.733 34.

760 287.51.s. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.r. 156.730 2005 t.u.380 62. 214.u.r.003 m3č. godina je prikazan u tabelama 3. t.r. U promatranom periodu od 2000 – 2005.370 53. 89. 2000-2005 god. t. Višća II) Površinski kopovi Potočari i Višća II nalaze se ur evičkom ugljenom bazenu i otkopavaju jedan strm (sa mnogo prelomnica) eksploatabilan ugljeni sloj.657 m3čm/t za PK „Višću“. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.s. 700.951 2006 t.000 632.3.u. Pad sloja varira od 200 – 300.50 i 3.r. 700.680 251. 3. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t.188 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.547 57. godine.s.710 2000 t.49. otkrivke.710 2000 t.3. na površinskom kopu mrkog uglja "Višća" je proizvedeno je 373121 t rovnog uglja.51.K.834 63. t.111 72.091 241.770 72.739 251.u. Tablica 3.r.239 Tablica 3.49. na površinskom kopu mrkog uglja "Potočari" je proizvedeno 1463904 t uglja. t. 146. Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za P.763 50.080 50.u.834 305.142 241.u. Dosadašnje kretanje proizvodnje U promatranom periodu od 2000 – 2005.u. 1.000 632.u. Debljina ugljenog sloja iznosi prosječno 15 – 20 m i ne sadrži značajne proslojke jalovine. Smješteni su blizu jedan drugog.1 Površinska eksploatacija (PK Potočari i PK. 217.760 227. otkrivke. „Potočari“ i Višću II dat je u tabeli 3. t.u. 316.476 68. godine.85 88.83 10. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.490 48.00 100.3.u.r. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat Potočari "Višća II" 1990 t. 299. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 68 .s.m.u. 309.52.s. t.u.15 11.50.m.981 63.000 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i preiod od 2000-2006.s.m/t za PK „Potočare“ i 6.u.169 69.Modul 8 – Rudnici uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.u.980 73.00 Sitnije frakcije uglja su plasirane u TE "Tuzla".5 km sjeverozapadno od podzemnog rudnika i kompleksa glavne uprave i pribižno 6 km južno od TE Tuzla.230 2006 t.180 Tablica 3.s.u.930 69.r.s.u. t. Na otkrivci uglja otkopano je 7324172 m3č. Na otkrivci uglja otkopano je 2484040 m3č.17 100.r. godine iznosio 5.

000 Ugalj (tona) .690 7.m 728.910 2002 3 m č.mm) 5.m 1.695 1.080 342.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Potočari-ugalj Višća II-ugalj Potočari-otkrivka VišćaII-otkrivka Slika 3.000 2000 3 m č.m 727.m 6.674.390 483.157. 2. Višća) Tablica 3.20.380 549.516.473. 1.E: Potočari Višća II 14448 17090 - - 14448 17090 13135 15536 Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 69 .645. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Red.Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat Potočari "VišćaII" 1990 3 m č.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.52.955 2005 3 m č.600 2.310 2004 3 m č.960 2006 3 m č. Proizvodnja uglja i otkrivke na P.675 2001 3 m č.000.510 621.m 1.Otkrivka (m3č.000.000.000.230 2003 3 m č.000 6.000 3. br. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti P.m 1.000 4.690 233.m 1.000 2.000 1.000.122 252.000.m 1.057.000.486.204.

Kamioni su nosivosti do 150t a kapacitet DTO sistema je 9500 t/h.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskim kopovima “Potočari” i „Višća“ čine dva osnovna proizvodna procesa:dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Rudnik Površinska eksploatacija 512 Broj zaposlenih 491 3. Radna snaga Broj zaposlenih na površinskim kopovima „Potočari“ i „Višća“ u 2005. Podzemna eksploatacija Zahvatna površina ur evičkog ugljenog basena je oko 13 km2 i nalazi se na oko 4 km istočno od centralnog Banovićkog basena. na klasirnici „Višća. -bagerovanja-utovara otkrivke. a sa PK „Potočari“je kombinovan kamionski sa DTO sistemom. Kapacitet klasirnice je maksimalno 800 t/h.5 . i 2006. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima kašikarima i dreglajnima zapremine kašike od 5 do 10m3.53. dužine oko 5.3.jama “ ur evik II” .3 km. -transport otkrivke na vanjska odlagališta. Transport otkrivke sa etaža do mjesta odlaganja na vanjskom odlagalištu za otkrivku sa PK „Višća“je kamionski. primarnog sijanja. Bagerovanje-utovar otkrivke se vrši bagerima dreglajnima zapremine kašike 6 m3. -klasiranja ili separisanja rovnog uglja Bušačko-minerski radovi na dobijanju otkrivke vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja 125 do 250 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa.jama “ ur evik” .3. odvija se kroz prijem rovnog uglja.5 km i promjenjive širine od 1. Tablica 3. Transport uglja od mjesta utovara do klasirnice je kamionima nosivosti 150 t Tehnološki proces klasiranja uglja Tehnološki proces klasiranja uglja sa PK "Potočari" i PK „Višća“. Oskove na sjeveru i Djedinske planine na jugozapadu.2. -bušačko-minerski radovi na uglju. Nalazi se u trouglu izme u rijeka Gostelje na istoku. -bagerovanja-utovara uglja. drobljenja i sekundarnog sijanja. -kamionskoh transporta uglja do drobilice na klasirnici „Višća“ odnosno separaciji „ ur evik“. te otpremu sa klasirnice. ur evički basen prostire se pravcem sjeverozapad .jama “Potočari” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 70 . Podzemnom eksploatacijom obuhvačena su tri revira: . -bušačko minerskih radova na otkrivci. godini dat je u tablici 3.53. U vanrednim situacijama koristi se TTS u krugu jame „ ur evik“ čiji je kapacitet 450 t.jugoistok. Bušačko-minerski radovi na dobijanju uglja na PK „Potočari“ i PK „Višća“ vrše se samohodnim bušaćim garniturama prečnika bušenja do 105 mm i projektovanom geometrijom bušenja u planu i visini uz korištenje privrednih eksplozivnih ANFO smješa.

21.jug sa tonjenjem prema sjeveru u čijem pravcu otiču i manji vodeni tokovi koji su usjekli svoje korito u postojećim dolinama. Rezerve ur evičkog ugljenog basena Tablica 3. Podaci o rezervama su preuzeti iz "Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi mrkog uglja u basenu ur evik.54.Eksplataciono polje jame '' ur evik'' (u kojoj se trenutno vrši eksploatacija) zauzima po dužini oko 800 m i širinom u prosjeku 700 m. .ur evik. Jama „ ur evik II“ je prirodni nastavak eksploatacionog polja jame „ ur evik“ i zauzima središnji (južni) produktivni dio ukupnog polja rudnika „ ur evik“ izme u područja jame „ ur evik“ i područja PK „Potočari“ i PK „Višća“.54.12. sa stanjem 31.) u bazenu Ður evik računate su metodom blokova koja je za sloj ovakvog tipa i najtačnija. Geografski " ur evik II" je blagi ravničarski teren koji se sastoji iz manjeg broja kosina i dolina generelnog pravca sjever .2000 godine". mart 2002 godine. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 71 . Debljina ugljenog sloja je promjenjiva i kreće se od 14 do 25 m. Rezerve uglja Rezerve uglja za jamske revire (Tablica 3. Slika 3.

u.r.086 2000 t. uočeno je pogoršanje kvaliteta uglja idući od povlatnog ka podinskom dijelu sloja.839 2003 t.2 2049. br.193 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 72 . 63. 95.'' UR EVIK'' J. 36. 3.'' UR EVIK'' II J. godina.u.r.86 2286.r.r.25 Proizvodnja uglja za period 1990.r.r.r. 91.57. a konačna Tablica kvaliteta na osnovu ponderisanja revirnih kvaliteta i revirnih količina: Ostvarena šira priprema za period 1990. koja je transformisana u crnu staklastu masu školjkastog loma. U povlatnom dijelu sloja sreču se i proslojci mat (tamnog) uglja milimetarske debljine.u.7 1210.55. 212.363 2005 t. 139.u. bez tragova organske strukture.550 Tablica 3.r. Prosječni kvalitet (Tablica 3.u. 102.u. dosta visokog stepena karbonifikacije.694 2001 t. 46.) utvr enih rezervi uglja u području jame u bazenu Ður evik (prema iznijetim pokazateljima) dobijen je ponderisanjem na bazi podataka analiza jezgrovanog materijala istražnih bušotina iz revira. 2000 – 2005 godina Tablica 3.u.45. 104.976 2004 t.Modul 8 – Rudnici uglja Red.r.581 2000 t.3 1471.r. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Objekat ur evik II 1990 t. Upojedinim dijelovima ur evičkog basena.851 2001 t.u.03 2695. 144. 154.563 2006 t. 68.u.r. 2000 – 2005 godina Tablica 3.r.u.5 m predstavljen organskom materijom. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Objekat ur evik II Ostvareno-pripreme 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 ' ' ' ' ' ' m m m m m m m' 2626.139 2006 t. 150. 2.u.u.275 2003 t.r. 3290 8361 16994 28645 4963 - 8253 8361 16994 6349 6432 13072 25853 - U K U P N O: 4963 33608 Kvalitet uglja U ur evičkom ugljenom basenu je utvr en jedan ugljeni sloj izvanrednog kvaliteta i prosječne debljine 14-25 metara.05 2006 m' 2355.049 2002 t.834 2002 t. godina.u.r.687 2004 t.u. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Objekat ur evik II 1990 t.u.r.u.85 2241. 126. Tako je gornji dio sloja 4 .r. Ugalj iz bazena Ður evik pripada grupi tvrdih mrkih ugljeva. 111. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA J.399 2005 t. 56.56. ''POTOČARI'' R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.

000 200.000 50.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina ur evik II-ugalj (separisani) ur evik II-ugalj (rovni) ur evik II-priprema Slika 3.12.2005.12. transport gra e i repromaterijala. godine u jami „ ur evik II“ Tablica 3. snabdijevanje pogonskom energijom. Broj zaposlenih na dan 31.2006 370 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 73 . transport uglja. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Rudnik Podzemna eksploatacija Broj zaposlenih 31. Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” Proizvodni proces rada u jami “ ur evik II” rudnika “ ur evik” obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.2005 368 31.58.000 Ugalj (tona) -Priprema(m') 150. održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. provjetravanje jame.22. otkopavanje uglja (metoda otkopavanja – komorna ).250.12.000 100. odvodnjavanje jame.

4.K.23. Vrtlište i 400 000 jama Haljinići). Vrtlište i jami Haljinići. Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 74 .Modul 8 – Rudnici uglja 3.K. Oko 90% svoje proizvodnje plasira za potrebe TE Čatići u Kaknju.3. Proizvodnja sa ova dva pogona je oko 1 100 000 tona uglja (oko 700 000 P. RUDNIK MRKOG UGLJA “KAKANJ” Rudnik mrkog uglja “Kakanj” nalazi se 6 km od grada Kakanj. RMU Kakanj proizvodnju uglja bazira na dva proizvodna pogona P. Ležište uglja pripada srednjebosanskom ili sarajevsko – zeničkom ugljenom bazenu. Slika 3.

"Repovački potok" U K U P N O: Krovni ugljeni sloj-«A» ploča Krovni ugljeni 2.043 83.000. (opšti dio – tehničko rješenje).077 70.173 71.733 5.025 17. "Vrtlište" (2001. ekonomsko finansijski dio). Dugoročni program razvoja rudnika na području "Vrtlište" (sa vizijom Modrinja. Glavni slojStara jama Glavni sloj2. "Vrtlište". Glavni rudarski projekat površinskog kopa "Vrtlište".536 9.028 16.366 8. 5.* 8 60.604 105.536 33.784 34.055 38.788 56. (A+B+C1) 7 60.Tablica 3.59.113 5.K. verifikovane rješenjem Up/I broj: 07-18-268/01.234 11. 7.K.149 13. Dopunski rudarski projekat rekonstrukcije površinskog kopa "Vrtlište" RMU "Kakanj".064 5.599 7. 3.407 1 1 2 POVRŠINSKA EKSPLOTACIJA PODZEMNA EKSPLOTACIJA (Bazen Trstionica) 42. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 75 . godina). moguće je uključiti u opći bilans rezervi uglja Rudnika. "Vrtlište" P.613 VANBIL. EKSPL.173 71.737 18.521 440.K. nakon doistraživanja po projektu detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na istražnom prostoru "Moščanica – Repovački potok" kod Kaknja.774 59. sloj-podinski U K U P N O: 1.011 92. sa stanjem na dan 31. sloj-«C» ploča Glavni ugljeni 3.846 45. (C2+D1+D2) 5 13.631 39. godina) Knjiga II – crtani prilozi.231 37.Površinska eksploatacija 1.062 29.839 Tehnička dokumentacija kojom su ograničene rezerve .557 190. Moščanice i Greben). Rezerve uglja za podzemnu eksploataciju verifikovane sa rješenjem Up/I broj: 07-18510/02 po Elaboratu o klasifikaciji.859 256. Rezerve uglja za Moščanicu.2001.430 67.874 127.913 EKSPLOAT.000 t (glavnog i podinskih ugljanih slojeva) uglja.425 89.715 204. 4.507 27.300 UKUPNE GEOLOŠKE 6 74.837 17.369 20. S V E U K U P N O: BILANSNE (A+B+C1) 3 61. Knjiga I – tekst (2007.1997. Modrinje U K U P N O: 1..902 18.758 113. godine) (rudarsko tehnološki. Projektom je predvi en takav obim radova koji bi omogućio prekategorizaciju oko 18. .12..823 51698 157.Podzemna eksploatacija 1. godine RMU "Kakanj". godine.525 29. Elaborat o rezervama "oraškog" ugljenog sloja P.508 17. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu R E Z E R V E (000 t) red. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju – bazen Trstionica i Zgošća RMU "Kakanj" sa stanjem 31.934 22. 2.937 49.234 11.12. broj NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 P. Studija sagledavanja postojećeg stanja i projekcije daljeg razvoja na površinskom kopu "Vrtlište" RMU "Kakanj" (1997.878 43.665 25. 6.717 PODZEMNA EKPLOATACIJA (Bazen Zgošća) 43.K.407 MOGUĆE DOBITI POVRŠ. (A+B+C1) 4 POTENCIJ.797 72. Dugoročni program razvoja P.

godine. 58% 56.60.604.000. Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena(tona Kvalitativne karakteristike uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju (tabela 3. godine).12.000. 29% 256.Modul 8 – Rudnici uglja 2. 5.000. Rezerve uglja za Staru jamu.2003. Program Restrukturiranja RMU "Kakanj".24. Dopunski rudarski projekat otvaranja i eksploatacije rezervi krovnog ugljenog sloja južnog krila ("Begići . RMU "Kakanj" (2002.Bištrani". 4. 13% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.000 tona krovnog ugljanog sloja i podinskog sloja oko 1. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Ugljeni sloj Glavni ugljeni sloj Oraški ugljeni sloj Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 76 .Bištrani") jame "Seoce".000.60): Tablica 3. moguće je uključiti u opšti bilans rezervi Rudnika. sa stanjem 31.000 tona. izdvojene posebno. bazen Trstionica...536. 127.600. Projektom je predvi eno takav obim radova koji bi omugućio prekategorizaciju oko 6. Srednjoročni program razvoja pogona "Haljinići" RMU "Kakanj" za period 2006–2010 Projekat detaljnih geoloških istraživanja mrkog uglja na eksploatacionom području "Begići . kod zatvaranja pogona verifikovane sa Rješenjem Up/I broj: 06-18-868/04 po Elaboratu o preostalim geološkim rezervama glavnog ugljenog sloja nakon likvidacije pogona "Stara jama" RMU "Kakanj".. 3.525.

74 11.06 4.14 27. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % (kJ/kg) % % % % % % % % % % % % 8.88 6.40 1.33 55.85 11.55 24.62 50.04 14.21 1.28 38. "Vrtlište" kod Kaknja.62 1.76 29.61 68.07 61.41 26.90 34.66 2.85 16.63 40.44 31.67 14.58 49.33 3.66 22.68 21.49 37.00 7. % DTE(kJ/kg) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) % % % % % % % % % % % % 6.68 0.89 64.57 2.61.71 32.68 21.29 2.32 39.30 2.32 0.19 55.92 *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji.33 2.56 26.37 1.K.51 19.30 0.95 3.614 13.Imedijatne analize Vlaga Pepeo Sag materije Isp.073 32.21 1.31 12.13 10.00 62.98 0.177 8.07 12.93 12.59 20.33 Elementarni sastav uglja 35.12 2.16 9.36 0.47 1. kategorizaciji i proračunu rezervi oraškog i glavnog ugljenog sloja na P.60 3.70 24.68 28.61.31 napomena: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 77 .36 54. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju (tablica 3.27 21.39 0.15 3.70 37.75 5.54 24.71 42.87 12.15 9.51 51.92 Hemijski sastav pepela 32.57 64.93 0.16 17.69 1.32 1. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Krovni Krovni ugljeni ugljeni Glavni sloj Trstionica sloj-gornji sloj-donji dio dio Imedijatne analize 8.54 1.16 15.07 1.92 9.722 45.68 3.085 Hemijski sastav pepela 39.44 7.50 63.81 1.28 46.13 10.18 Elementarni sastav uglja 40.97 13.39 3.83 8.32 7.299 40.29 3.70 32.72 2.23 10.01 2.83 29.42 Glavni sloj Stara jama Glavni sloj Modrinje vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C-fix koks.01 34.37 4.53 0.963 13.81 0.69 10.19 64.60 2.73 10.71 25.09 3.78 0.35 9.03 23.46 6.46 25.75 49.71 6.) Tablica 3.34 11.48 1.92 10.27 17.94 19.78 40.54 7.11 35.74 51.17 42.53 27.19 0.92 5.67 10. S-ukupni.

Široka potrošnja .706 2006 1.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 78 .360 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 12.098 1.7 57.017.861 95.342 37.050.2 64.100 1. 2000-2005 god.023 3.64.989 45.1 4.246 97.034 2004 kJ/kg 12.242 Godina 2002 2003 942.62. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.746 1.62) Tablica 3.64 Tablica 3.946 97.125 1.864 2005 996.746 62.9 38.321 18.449 2005 kJ/kg 11.0 28. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.8 61.717 1.544 913.465 709.223 2001 747.9 95.Modul 8 – Rudnici uglja Podaci su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.000 94.2001.442 903.955 2006 kJ/kg 11.2000 – 2006.777 Tablica 3.012 846. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja za podzemnu eksploataciju Bazena Trstionica i zgošća RMU "Kakanj".35 6.156 1.65 100. 93.63 i 3.9 122.114 118.Maloprodaja Izvoz 1990 2.00 100. sa stanjem 31.567 747.942 2.969 1.009 93.296 2000 766.598 27.818 3.123 94.2 46.444 2000 kJ/kg 13.729 58.850 920. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (%učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači . Plasman uglja 1990.895.702 Analiza plasmana uglja po potrošačima Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.603 93.735 953.061 2004 967. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Kupac TE 1990 kJ/kg 11.477 13.130 2001 kJ/kg 13.12.114.006 93.5 19.63.godine.003 54.

S južne strane ležište je ograničeno tokom rijeke Bosne. Održavanje.4.1.221 Rudnik mrkog uglja "Kakanj" d. Društveni standard.godine (za čitavo preduzeće-tablica 3.o. 3.000 Tona 1. Površinska eksploatacija .000.65.PK “Vrtlište” Teren na kome je ograničen površinski kop «Vrtlište» nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ugljonosnog područja Kaknja.000 500.000. Broj zaposlenih Rudnik Ukupno preduzeće Broj zaposlenih 31.000 TE 2.2005. Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” Broj zaposlenih na dan 31.75 km.2006 2.12.Ukupan plasman (tona) 2.2005 31. Ugljeno ležište površine oko 450 ha ima oblik nepravilne elipse sa dužom osom pravca istokzapad.3. Maksimalna dužina ležišta je oko 3.75 km (približno paralelno pružanju ugljenog sloja) a širina 1.221 2.65) Tablica 3.000 1.12.25. je podijeljen u sljedeće organizacione cjeline: • • • • • • Stručne službe-direkcija rudnika. Površinski kop Vrtlište. Jama Haljinići.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.500.500.05.o. sa istočne TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 79 . Separacija.

oraškog ugljenog sloja.u. U središnjem dijelu ležišta smješteno je selo Vrtlište.r.s.m 1. Tablica Ostvarena proizvodnja na otkrivci Objekat P.67 i 3.K.u. Vrtlište u širem smislu zahvata prostor oivičen rijekom Bosnom i njenim desnim pritokama Bijele Vode i Ribnica.66.620 2006 t. 3.s. 615.u. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990.s.u.u.r.059 2005 3 m č.000. t.m m č. godina je prikazan u tabelama 3.220.r.u.s.K.u.800 555.r.u. 590. Na otkrivci uglja otkopano je 12597919 m3č.840. Vrtlište se nalazi u sjevernom dijelu kakanjskog ležišta mrkog uglja. Pored ovoga postoje lokalni putevi Kakanj-Karaulsko polje-D. Zapadna granica zadata je Rudarskim projektom i ne predstavlja prirodnu granicu ležišta uglja. 1.610 2000 3 m č. t. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Objekat P. Njegov jugoistočni dio je u blizini gradskog područja Kaknja.m 3.163.594 2000 t. Lokalitet P. 706. koji se nalazi u području uticaja rudarskih radova i Kakanj-Pope-Kamenolom Brnj.632 595. 494.godine iznosio 3. Pope i Kuburići.godine.s.952.383 2.u.u. Tablica 3. t.u.264 603.276 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 80 .559 2000 t. To je zapadni segment eksploatacionog polja Rudnika "Kakanj" odobrenog rješenjem broj: 16-2639-1/1962.m 1. godinu i preiod od 20002006. Ovim putevima ležište i površinski kop su povezani sa Kaknjem i auto-putem Sarajevo-Zenica.r.68. 501.560 2005 t.Modul 8 – Rudnici uglja rijekom Bijele Vode. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u periodu od 2000 – 2005.027.665. sa manjim seoskim naseljima Ćifići. 721. Auto-put Sarajevo-Zenica nalazi se duž jugozapadnog dijela ležišta.66.u.951 653.s.944.r.68."Vrtlište" 1990 t. t.462.K. t. Karaula.r. na površinskom kopu mrkog uglja "Vrtlište" je proizvedeno 3545205 t uglja.m.523 607.377 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.733 564.692 2006 t.m m č.550 1.m 3.m 3. t. otkrivke.957 3. 1.m/t za PK „Vrtlište“ (u 1990 godini koeficijent je iznosio 3. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Objekat P.u. na udaljenosti oko 1 km.096 Tablica 3.55 m3č.s.351 2006 3 m č.660 Ostvarena proizvodnja na otkrivci 2001 2002 2003 2004 3 3 3 3 m č.u. t.124 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.r.638.u. dok je sjeverna granica predstavljena izdanačkom trasom II podinskog tzv. Kakanj.s.m m č. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište.u.573 665."Vrtlište" 1990 3 m č.K.251 2.07). Ostvarena proizvodnje na uglju i otkrivci U promatranom periodu od 2000 – 2005."Vrtlište" 1990 t. 585.67.

-klasiranja ili separisanja rovnog uglja Radna snaga Broj zaposlenih na površinskom kopu „Vrtlište“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. Ugalj se dobiva iz krovnog I podinskog sloja (lokalno se naziva Glavni sloj).Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Vrtlište” čine dva osnovna proizvodna procesa: dobijanje otkrivka i dobivanje uglja koji se odvijaju diskontinuiranom tehnologijom a sastoje se od slijedećih radnih procesa.26. a Podinskog 2.12. Broj zaposlenih Broj zaposlenih Pogon 31.000 1.000 500.69.500.K.500.000."Vrtlište"-separisani ugalj P.5 m . -bagerovanja-utovara otkrivke i uglja (bager kašikar).2005 31.7 m. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 81 .69.000 3. Proizvodnja uglja i otkrivke na P. cca 5 km od TE “Kakanj“. Ležište je odvojeno je od podbazena Zgošća i stare jame prelomnicom visokom približno 100 m. -bušačko minerskih radova na otkrivci i uglju."Vrtlište"-otkrivka Slika 3.500.2.3.K.»Vrtlište» 462 486 3.000. Tablica 3.000 1. debljina Krovnog sloja varira od 5 – 9.4.000 2.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina P. -transport otkrivke na odlagališta i uglja do pretovarnih postrojenja (kamionima).2006 P.3.000 2. Podzemna eksploatacija – jama “Haljinići” Jama Haljinići nalazi se u području istočnog otkopnog polja (Trstionica) Rudnika Kakanj.K.5 – 2.K. Dva sloja razdvaja me usloj jalovine debljine 40 m.12."Vrtlište"-rovni ugalj P.000.

407. 365. 780.u. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.351 288.transport uglja (grabuljar.u.845 1.r. B i C rezerve.r.izradu jamskih priprema. .r.025 2000 ' m 700 2001 ' m 1. gumeni transporter). Ostvarena šira priprema za period 1990.076 247. 184.r. 419.u.r.r.72.otkopavanje uglja (široko čelo ).232 2000 t. .u. t. 113.r.r.590 2005 ' m 3.443 2006 t. 801. t.snabdijevanje pogonskom energijom. da bi se dobio ujadnačen kvalitet uglja isporučenog TE “Kakanj”.r. Ugalj iz jame “Haljinići” zbog boljg kvaliteta se miješa sa ugljem sa PK “Vrtlište”.71. t.256 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 2005 t.održavanje infrastrukturnih objekata i . Reserve su date u tabeli i ekspoatacione iznose 89.održavanje jamske mehanizacije.u.r.u.u.70.801 2005 t. Rezerve uglja su kalsirane u A. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 ' m 4.u. kako je opisano u kategorizaciji uglja F BiH.117 2000 t.632 251. .u.767 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.196 294. t.u.417 Proizvodni proces rada u jami “Haljinići” obuhvata slijedeće faze: .r. t.u.r.r.odvodnjavanje jame.000 t (prema naprijed navedenoj dokumentaciji). Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t.234 2006 ' m 2.r.u.978 191. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Objekat Haljinići 1990 t. 115.789 Tablica 3.u.r.u. 181.r.u.Modul 8 – Rudnici uglja Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 90 – 300.969 356.552 1.godina. t. . 2000 – 2005 godina Tablica 3.276 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 1.768 2006 t. t.u.provjetravanje jame.717. . . .transport gra e i repromaterijala.376 174. 2000 – 2005 godina Tablica 3.godina.082 Proizvodnja uglja za period 1990. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 82 .

2006 801 828 3.godine Tablica 3.12. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Pogon Haljinići Broj zaposlenih 31.000 300.3.12. Ugalj iz jame “Stara jama” je najkvalitetniji u Rudniku “Kakanj”.000 100.000 800.27.Priprema (m') Slika 3. Pad sloja je promjenjiv i kreće se od 130 – 150. a od tada konvencionalnom metodom komora (za dobijanje uglja iz sigurnosnih stubova i manjih izoliranih područja preostalih rezervi). Ugalj se dobiva iz Krovnog sloja. cca 5 km sjeverno od TE “Kakanj. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 83 .4. Podzemna eksploatacija – “Stara jama” Stara jama nalazi se u podbazenu Zgošća.73. Eksploatacija u “Staroj jami” do 1993.000 500.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Haljinići-rovni ugalj Haljinići-separisani ugalj Haljinići-priprema Ugalj (tona) . Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” Broj zaposlenih na dan 31.2005.12.2005 31. godine je bila sa mehanizovnim širokim čelom. “Stara jama” je u fazi zatvaranja (zbog velikih rizika slijeganja).000 200.3.000 400.900.000 700.000 600.

933 1.r.12.780 2005 ' m 1. 65.u.041 2000 t.2005 31.000 50. 66.016 Ostvareno-pripreme 2002 2003 2004 ' ' ' m m m 3.469 101. t.619 85.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara jam a-rovni ugalj Stara jam a-separisani ugalj Stara jam a-priprem a Slika 3. 2000 – 2005 godina (tablica 3.u.r.u.u.r.r. 71.77) Tablica 3.188 2006 ' m - Proizvodnja uglja za period 1990. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.r.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena šira priprema za period 1990.77.000 100.r.u.r.546 2000 t.347 2006 t.godina.480 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t.311 2005 t. t.617 2005 t. - Tablica 3.466 99. - 250.u. t. 37.12.r.u.272 2000 ' m 1.2005. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” Broj zaposlenih na dan 31.u.u.111 2.000 Ugalj (tona) Priprema (m') 200.000 150.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t.godine (tablica 3.r.r. i 3.u. 243.godine (nalazi se u fazi zatvaranja) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 84 .12.godina.74) Tablica 3. t.r.r.28. 36. t.u.668 100. 237.934 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. 2000 – 2005 godina (tablica 3.75.76. t.074 2006 t. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 t. 70.r.75.r.536 97.u.r.398 2001 ' m 2.u.74.r.76) Tablica 3.2006 226 150 Napomena: Pogon „Stara jama“ je prestao sa radom 2005.u.029 83. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Objekat Stara jama 1990 ' m 1.u.

3.) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 85 .12.3.5. Ispitivanje rezervi je vršeno preko istražnih bušotina (njih preko 130).000 tona / godišnje.12.2005 31.2006 304 320 3.4. Utvr ene rezerve su klasificirane kao A. Trenutno rai sa dva podzemna rudnika (Sretno i Kamenice). Transport uglja sa PK „Vrtlište“ do separacije vrši se kamionima. br.80. Separacija „Ćatići“ Separacija „Ćatići“ je izgra ena 1954.79. a sa pogona „Haljinići“ transport uglja se vrši dizel lokomotivom sa jamskim kolicima i kamionima u omjeru 65:35. Rezerve uglja rudnika Breza Red. kategorizaciji i proračunu rezervi eksploatacionih polja „Sretno“ i Kamenice ležišta mrkog uglja „Breza“ – općina Breza (na dan 31. godine kada je na ovom lokalitetu otvoren prvi rudnik.12. god. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA *R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1 2 3 SRETNO KAMENICE U K U P N O: 29 906 891 19 337 055 49 243 946 14 407 437 9 520 498 23 927 935 44 314 328 28 857 553 73 171 881 17 169 481 10 928 283 28 097 764 Tablica 3.500.2005. ova dva rudnika su me usobno povezani zajedničkim sistemom ventilacije i zajedničkim transporterom za transport rovnog uglja. godine sa projektovanim kapacitetom 2.80. glavni i podinski (povlatni) sloj.3. a svoju prošlost ima od 1907. Broj zaposlenih za pogon separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31. Broj zaposlenih na dan 31.4.78.godine (tablica 3. Rudnik mrkog uglja “Breza” Rudnik mrkog uglja “Breza” smješten je 20 km sjeverozapadno od grada Sarajevo. Tablica 3. Eksploatacione reserve iznose Rudnik „Kamenice“ „Sretno“ Eksploatacione rezerve C1 (tona) 3 879 647 10 552 872 DTV (kJ/kg) 14 538 13 843 GTV(kJ/kg) 17 824 16 532 Podaci o rezervama su preuzeti iz Elaborata o klasifikaciji. B i C1 i date su u tabeli 3.12.2000. Kamenice se nalaze jugoistočno od rudnika Sretno.78) Tablica 3. te zajedničkom separacijom. Rezerve uglja Eksploatacija uglja se vrši u dva sloja.79 i 3.

99 52.u. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize: Vlaga Pepeo Sagor. t.83.Modul 8 – Rudnici uglja 80000000 70000000 60000000 Količina (tona) 50000000 40000000 30000000 20000000 10000000 0 Rezerve Bilansne Vanbilansne Geološke Eksploatacione Slika 3.u.41 33627 2001 253119.5 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 86 .s. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE % % % % % % % kJ/kg 6.2 291255 308237 282545 2005 t. Plasman uglja rudnika Breza Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 1990 490867 406017 82.54 14428 Proizvodnja uglja za period 1990 i 2000-2005 godina ( tablica 3. Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena Kvalitet uglja prikazan je u tablici 3.s.s.u.83.u.68 44121 2004 282545 235492 83.72 7340 2006 221950.82.20 Godina 2002 2003 291255 271875 93. t.s.74 2.u.s.56 1113.59 60. Tablica 3. t.u.s.07 32. 253119.5 Analiza plasmana uglja za period 1990. godina.s.34 19380 308237 264116 85.u.72 9482.81.u.) Tablica 3.71 84850 2000 391468 357841 91. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.81. 221950.2 252006 99. Materije Isp.84. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.5 212468 95.s.61 30. a plasman uglja u TE Kakanj za period 2000 – 2005 godina u tablici 3.34 47053 2005 171733 164393 95. Tablica 3. 171733 2006 t. 490867 2000 t.16 31. 391468 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t.82. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Objekat Breza 1990 t.29.

otkopavanje uglja (mehanizovana širokočejna metoda).2005 1267 31. snabdijevanje pogonskom energijom.85. provjetravanje jame.2006 41 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 87 .48 100.00 100.2005 60 31.Tablica 3.85) Tablica 3. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).12. Plasman uglja u TE Kakanj Oblast potrošnje Termoelektrana Kakanj Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god. godine (Tablica 3. odvodnjavanje jame.2005 58 31.84.12.12. Broj zaposlenih u rudniku Breza Radna jedinica RMU „BREZA“ Broj zaposlenih 31.52 17.00 600000 Ukupan plasman (tona) 500000 TE P roizv odn ja (ton a) 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.12.2006 58 Radno angažovani privremeno raspore eni 31. Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” Proizvodni proces rada u RMU „Breza“ obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema.29 8.30. klasiranje uglja održavanje infras trukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.12.2006 1183 Privremeno radno neangažovani zaposlenici 31. transport gra e i repromaterijala.12.71 91. 2000-2005 god.12. 82.2005.

grad 20 km istočno od Tuzle na granici sa Bosnom.Modul 8 – Rudnici uglja 3. Polovina komercijalnih prodaja bila je lokalnoj željezari. Svaki od ovih rudnika proizvodi ugalj miocenske starosti. I i II podinski III podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.86. Me utim Zenica je isporučivala ugalj širom čitave bivše Jugoslavije.) Tablica 3.3. u početku za podršku željezari i razvoju druge teške industrije u gradu Zenica. posebno u Loznicu. BiH čeliku.86. Približno 75% predratne proizvodnje (cca 1000000 t/god.) prodavano je na komercijalnom tržištu dok je preostalih 25% isporučivano u TE Kakanj. Rezerve uglja .6. Trenutno rudnik „Zenica“ raspolaže sa tri odvojena ali granična podzemna rudnika koja se pružaju u pojasu jugoistočno od samog grada Zenice (Raspotočje) ispod samog grada Zenice (Stara Jama Zenica) i dalje na sjeveroistok (Stranjani). Rovni ugalj se drobi i sije na suho na svakom rudniku a tada kamionima prevozi iz Raspotočja i Stranjana u Staru Jamu na miješanje i utovar u vagone. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploataciono polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod. Rudnik mrkog uglja Zenica Dobivanje uglja u Zenici je počelo 1880.Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ (Tablica 3. I podinski II podinski IIl podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: o: UKUPNO SVI SLOJEVI A 411 546 291202 1 718 704 2421454 347 697 3 065 431 986 487 294 283 64 776 4 758 674 9388118 9 388 118 10 507 793 13 074 903 23 582 696 40 150 942 Kategorija rezervi (t) B C1 272 559 165 529 10938 222 6 204 841 1476 686 449 920 1 652 741 6344 889 3 463 235 5 924 371 17 803 443 19 089 450 927 619 503 273 10 832 205 1514 828 2132 476 382 058 713 678 517 231 1 487 614 307 111 1 601 739 3 224 501 17 695 331 7 810 639 18 501456 16 501456 17 440 826 8 804 552 26 245 378 81 531 615 A+B+C 1 849 636 17143 063 2 217 708 9 716 334 9 387 606 39 314 347 1 275 316 14 400 909 4 633 791 1 095 736 2 299 128 1 973 626 25 678 506 35 700 213 35 700 213 50 214 657 28 935 715 79 150 372 179 843 438 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "ZENICA* 7 810 639 22 266 038 7 056 260 29 322 298 58160 881 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 88 .

Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Eksploat. polje Ugljeni sloj povlatni (krovni) glavni I i II predpod.87. I podinski lI podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski Ukupno: glavni II podinski Ukupno: UKUPNO SVI SLOJEVI A 362 899 154 034 516 933 47 804 5135438 145 541 144 922 959 565 1 587 068 8 020 338 1 200 864 1 200 864 373 433 180 699 554 132 10 292 267 Kategorija rezervi (t) B C1 716 985 2382158 4 017 174 552 389 557 008: 469 236 4 120 768 4 574 182 1 559 936 427 305 497390 513 888 216 781 1 038 900 295 306 310 055 1 073 798 2 290148 3 643 211 9 273 932 17 129 593 604 333 674 488 9 878 285 17 804 081 1 19S 074 3 287 6813 1 045 757 1 796 22S 2 243 831 5 083 916 18 533 012 31 105 390 (A+B+C 1) 1 079 884 6 399 332 552 389 711 042 469 236 9 211 883 47 804 6 695 374 1 070 236 875 591 2 293 771 2 970 921 13 953 697 27 604 389 604 333 674 488 28 883 210 4 859 195 3 022 684 7 881 879 59 930 669 Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica RMU "Zenica" TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 89 ..87.) Tablica 3.Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU "Zenica (Tablica 3. I i II podinski IIl podinski Ukupno: povlatni (krovni) glavni II predpod.

171. Zenica Eksploatacione rezerve prema podacima dobivenim sa rudnika iznose 10 000 000 t.o.150 26.062.247 13.899.125.939 19.369.067 430.444 9.770.337.193 50 432 798 38 587 328 40 748 125 181 577 090 311 345 341 399 645 753 Eksploatac.770.425.536.536.630 44.o.443 7.337.444 5.247 13.643 78.339. polje Ugljeni sloj glavni I i II podinski III podinski Ukupno glavni II predpodinski I podinski II podinski III podinski V podinski VI podinski VII podinski Ukupno: glavni II podinski III podinski VI podinski * Ukupno glavni II predpodinski Ukupno UKUPNO SVI SLOJEVI Stranjani Stara jama Raspotočje Mošćanica C2 16.369 26.067 430.281 67.170.920 13.899. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Kategorija rezervi D1 4.850.875.354.443 7.554-761 S.643 145-765.281 20.233.Modul 8 – Rudnici uglja . Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 90 .616. kategorizaciji i proračunu sveukupnih rezervi mrkog uglja „Zenica“ d.458 9.354.88.Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja RMU „Zenica“ Tablica 3.233.131 37.630 44.369.170.219 20.033 5.977 54 773 510 44 075 523 36 711 949 5 590 486 141 151 468 20 604 590 65 377 333 85 961 923 321 723 518 C2+D1 16.673 27.170 105 206 308 82 662 851 77 460 074 187 167 576 452 496 809 20 604 590 65 377 333 85 981 923 721 369 271 RMU "Zenica" Napomena: Podaci o rezervama su uzeti iz elaborata o klasifikaciji.920 13.939 19.250.320.794 11.

Kvalitet uglja Prosječni ponderisani kvalitet uglja (Tablica 3.11 32.89. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. avgust 2000. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Imedijatne analize Vlaga % Pepeo % Sag materije % Isp. Materije % C-fix % Koks % S – ukupni % DTE (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot (O2+N2) % 12. 6% 721369000.51 45.89.32 65. Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena (tona) Proizvodnja uglja i analiza plasmana Rudnika „Zenica“ TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 91 .98 13.01 3. 179843000.75 1.0 1. 19% 59931000.65 17619 39.80 16.94 10.19 4.70 11.19 54.58 22.90 3.31.34 0. god.95 - *napomena: Podaci su preuzeti iz Elaborata o kvalitetu uglja RMU „ZENICA“.) Tablica 3.53 45.36+1.

2000-2006.000 900.32. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.780 108 2005 295.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 92 .90.) Ostali potrošaći Izvoz 1990 920.00 100.000 25 322. a pore enje plasmana uglja u TE „Kakanj“ u 1990 godini i za period 2000 – 2005.000 500.52 100.91. Tablica 3.) Tablica 3.8 80.097 59.92.000 2000 334.078 930 2006 287.4 125.903 209.91.088 56.5 125.951 53. godina Kupac TE 1990 kJ/kg 1500018000 2000 kJ/kg 18208 2001 kJ/kg 17102 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 16867 16293 2004 kJ/kg 17274 2005 kJ/kg 16957 2006 kJ/kg 17442 Broj zaposlenih ukupno za rudnik „Zenica“ na dan 31.360 62.377 130. godine (tablica 3.179 169.171 57. 25 58.6 115. Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 20002006 godinu (tablica 3.000 400. godina Opis Ukupan plasman (tona) TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasm.800 205 Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990.3 125.000 100.758 24 2004 269.000 200.12. Plasman uglja po potrošačima 1990.214 230.761 - Godina 2002 2003 308.839 143.543 - 2001 312.214 368.802 182.90.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodnja i plasman uglja iz Rudnika „Zenica“ dat je u tabeli 3.102 171.48 75 41.595 61. 2000-2005 god.000.3 125.973 59.251 578 211.000 700.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Tona Ukupan plasman (tona) TE Slika 3.000 godina 600.849 177.000 300.00 1.2005.92.6 135.2000-2006.93. godina u tabeli 3.000 800.

51 5. Pad ležišta je prema jugu. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 93 .45 30.25 12.87 - Ostvarena šira priprema za period 1990.31 69.52 VI podinski 14. 9.45 59. koji ima debljinu izme u 9.92 24.2005 31.79 19 356 5. Subparalelne uzdužne prelomnice su ispresijecane poprečnim prelomnicama i čine pravilno formirane blokove stvarajući terase.63 61.96 34.) Tablica 3.24 17946 4.90 15. Sada je proizvodnja koncentrirana u Glavnom sloju.94.18 VII podinski 10.03 71.82 V podinski 14.62 37.3.55 16 956 4.77 56. Dubina radova dijela sa komorama je približno 500 m ali su pripremni radovi izra eni na dubini od 750 m. Rezerve uglja “Stara jama” red. godina (tablica 3.6.26 53.05 37.765 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1.14 16. U blokovima postoje i dodatne manje prelomnice.31 II podinski 10.954 Potencijalne (C2+D1+D2) 145. polje S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg 19 756 19 972 11248 18 896 17 338 15 491 18 313 16 830 12 101 Stara jama 3.Tablica 3.55 69.94. godina.25 II predpod.14 37. Rudnik se smatra opasnim jer su uslovi radova loši. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Pogon Ukupno rudnik Broj zaposlenih 31. rudnik je sklon gorskim udarima.55 35.32 44. od čega je komornom metodom iskoristivo 9.91 33.93.85 71.11 49.00 21.40 31.18 52.19 34.30 66.0 m3 na minutu.81 37.44 21248 3.12.41 29.90 20 665 4. U ovom području često se doga aju gorski udari kada rudnici dostignu dubinu od približno 600 m. Pritok vode u rudnik je oko 2. 2000 – 2005. C-fix Koks% vlaga % % mater. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stara jama R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 25.5 do 10 m. Kvalitet uglja (tablica 3.92 65. Sagor.1 Rudnik Stara Jama Zenica Stara Jama Zenica ima svoju historiju od početka radova na uglju koji su se dogodili u 1880.) Tablica 3. uključivajući i centralnu separaciju nalaze se u samom gradu i vrlo blizu željezare. Stara Jama je u prošlosti koristila mehanizirana široka čela ali se od rata oslanja na otkopavanje komorom.10 46.28 12 166 4. Zbog dubine. Rezerve uglja (tablica 3. tipično 15° do 30° a otkopna polja su orjentirana po pružanju.43 33.72 glavni 12.51 50.5 do 3.77 - Eksploatac.30 I podinski 14. Stara Jama (Zenica) tradicionalno je otkopavala ugalj iz Krovnog i Glavnog sloja.72 26.26 20. Kvalitet uglja “Stara jama” PARAMETAR Ugljeni sloj Ukupna Pepeo Isparlj.43 IIl podinski 16. % % povlatni 16. površinski objekti. % mater.17 19.12.05 32.96.95.96.13 34.36 25t91 49.) Tablica 3. Sloj sadrži metan i sklon je samoupali.87 18 321 5.73 23.2006 1567 1516 3.678 Vanbilansne (A+B+C1) 13. Ovaj rudnik nalazi se ispod grada Zenice.95.83 54.5 do 14 m.24 55. Visoki tektonski pritisci dovodili su do nestabilnosti krovine i gubitaka dva široka čela. pritiska i sadržaja metana. Prelomnice su brojne i uticale su na pripremu radova.

u.s.s. 2000 – 2005.97.u.r.s.98.u.33.u. 100843 2001 t.u.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Objekat 1990 t. godina (tablica 3. t.u. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 94 . 128575 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t. 131791 99124 112449 2005 t.97.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat Stara Jama 1990 ' m 1850 2000 ' m 1752 2001 ' m 1716 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1301 1595 2004 ' m 1364 2005 ' m 1586 2006 ' m 1990 Proizvodnja uglja za period 1990. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama”-Zenica Proizvodni proces u Rudniku Stara jama sastoji se od slijedećih faza: izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem).r. transport gra e i repromaterijala.r.r.u.u. transport uglja.r. t. godina.) Tablica 3. 126054 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.r. otkopavanje uglja (komorna metoda metoda). 105252 2006 t.u.u.s. 98866 2001 t.s. t. snabdijevanje pogonskom energijom.u.98. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Objekat Stara Jama 1990 t.u.s.s. 349836 2000 t. 134427 101105 114698 2005 t. 107357 2006 t. 128465 Stara Jama 350000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stara Jam a-priprema Stara Jam a-rovni ugalj Stara Jam a-separisani ugalj Slika 3.s. t. i 3.u.u.r.u. 131034 Tablica 3. 342977 2000 t. provjetravanje jame. odvodnjavanje jame.r.

700 Vanbilansne (A+B+C1) 28. drvena gra a (rudničko drvo). Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Pogon Stara jama Broj zaposlenih 31.100.zapad sa padom u pravcu juga koji varira od 15 . Rezerve uglja (tablica 3. Poprečni rasjedi su manje izraženi a isti unutar tektonskih terasa formiraju blokove sa većim ili manjim skokovima. Broj zaposlenih na dan 31. Tektonika jame “Raspotočje” karakteriše se stepeničastim spuštanjem produktivnih serija u pravcu sjevera.70 m na kojima leži posljednji.- održavanje jamske mehanizacije.2005.883 Potencijalne (C2+D1+D2) 452. Sadašnji radovi u jami "Raspotočje” izvode se u glavnom ugljenom sloju u VII terasi istočnog dijela jame.2006 471 412 3.12.12.3. Rezerve uglja jama“Raspotočje” red.) Tablica 3. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Raspotočje R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 35. donje toplotne moći 20768 KJ. eksplozivna sredstva. Prema sadašnjem stepenu istraženosti na području jame izdvojene su VI. Krovinu galvnog ugljenog sloja čine slojeviti krečnjaci debljine 60 .100.) Tablica 3. godine (tablica 3. polje Ugljeni sloj PARAMETAR TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 95 .99. Eksploataciono područje jame “Raspotočje” obuhvata centralni dio eksploatacionog područje RMU “Zenica” i nalazi se istočno od grada Zenice sa lijeve strane rijeke Bosne. Rudnik Raspotočje Jama “Raspotočje” posluje u sastavu Rudnika mrkog uglja “Zenica” u Zenici. Ovim tektonskim poremećajima jama je podijeljena na više tektonskih terasa. koje se u eksploatacionom smislu mogu tretirati kao posebne cjeline. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.2005 31. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. Glavni ugljeni sloj ima pravac pružanja istok .99.) Tablica 3.101. Normativ materijala. Kvalitet uglja (tablica 3.6.9. mazivo i gorivo. troše se različiti materijali i vrste energije.12. Debljna glavnog ugljenog sloja iznosi 6. Pružanje tektonskih struktura je približno isto kao i pružanje ugljenih slojeva. VII i VIII tektonska terasa. električne energije i dr.povlatni.101.5 .2.0 m sa oko 18% jalovih umetaka. Kvalitet uglja jama“Raspotočje” Eksploatac. Na ovom području razvijeni su glavni II i III podinski ugljeni slojevi.40°.497 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Neposrednu podinu glavnog ugljenog sloja predstavljaju laporovite gline i glinoviti laporci. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. najmla i ugljeni sloj .

u.21 61.r.83 4.u. 116549 68309 106557 2005 t.r.u.07 63.r. 2000 – 2005.36 21.Modul 8 – Rudnici uglja Raspotoćje Ukupna Pepeo Isparlj.u.s.80 III podinski 6.63 36. t.102.92 24.s.103.u.104.77 Koks% S-uk % GTE KJ/kg 21567 15 610 14 444 17 946 DTE KJ/kg 20 768 14 745 13 674 16 830 55.u.93 20.godina (tablica 3.u. 149700 Tablica 3.70 31.u. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t.r. 118880 69675 108688 2005 t.104. 185616 2001 t. 152032 2006 t.u.86 75. % glavni 6.18 5.u.u. godina.r. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 t. Sagor.41 29.30 23. godina (tablica 3.102. 139960 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.65 II podinski 6. 146765 300000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 250000 200000 150000 100000 50000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Raspotočje-priprema Raspotočje-rovni ugalj Raspotočje-separisani ugalj Slika 3.) Tablica 3. vlaga % % mater.45 53.34.05 56. 2000 – 2005.44 VI podinski 14.godina.83 4.r.s.30 30.u. t. t.s.24 Ostvarena šira priprema za period 1990.87 29.s.) Tablica 3. 149051 2006 t.u. 181977 2001 t.40 C-fix % 35.u.103.s.63 61.73 40.r. 265446 2000 t. t.u.u.75 51. 260241 2000 t. i 3.s. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 96 .r.s. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Objekat Raspotočje 1990 ' m 1930 2000 ' m 1395 2001 ' m 1420 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 2316 998 2004 ' m 881 2005 ' m 729 2006 ' m 1390 Proizvodnja uglja za period 1990.67 41.57 1. % mater. 142759 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 2004 t.

3. Glavni sloj se sada priprema konvencionalnim metodama a osnovna proizvodnja uz upotrebu komorne metode dobivanja. Rezerve uglja jama“Stranjani” red. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije. Stranjani imaju rezerve u Krovnom i Glavnom sloju. U blokovima još ima prelomnica sa najmanjim poremećajima.12. Rudnik Stranjani Stranjani su podzemni rudnik.12.5 m. mazivo i gorivo. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 97 . odvodnjavanje jame. Debljina Krovnog sloja varira od 4.106. provjetravanje jame.) Tablica 3.) Tablica 3. Normativ materijala.6. sa površinskim objektima 6 km sjeverozapadno od Stare Jame. eksplozivna sredstva. nalazi se do Stare Jame. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Stranjani R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 39314 Vanbilansne (A+B+C1) 9. otkopavanje uglja (mehanizirani sistem širokog čela).105.2005 31. Rezerve uglja (tablica 3.12.Proizvodni proces u Rudniku Raspotočje sastoji od slijedećih faza izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Pogon Raspotočje Broj zaposlenih 31.2005. troše se različiti materijali i vrste energije. električne energije i dr. Središnja prelomnica dijeli rudnik na plitki i duboki revir. transport gra e i repromaterijala. Pad ležišta je izme u 15° i 25° a komore su orjentirane po pružanju.2006 452 437 3. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. me utim Krovni sloj se samo ponegdje otkopava a glavna proizvodnja je iz Glavnog sloja. Me usloj jalovine izme u slojeva je debeo 50 m. godine (tablica 3. Sadašnja dubina radova u plitkom reviru je približno 250 m. drvena gra a (rudničko drvo). dok je Glavni sloj u prosjeku debeo 12 m. Podparalelne uzdužne prelomnice poprečno sijeku okomite prelomnice stvarajući pravilno formirane blokove koji su raspore eni u terase.106. a najveći dio sloja dobiva se komornom metodom. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala. transport uglja.212 Potencijalne (C2+D1+D2) 37.3. Za potrebe procesa proizvodnje uglja. snabdijevanje pogonskom energijom.105. Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.5 do 5. Broj zaposlenih na dan 31.125 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. Prelomnice su brojne i uticale su na pripreme.

30 30.56 21.50 S-uk % 3.s.65 9. 36061 2006 t.u. 70620 53606 2004 t.90 61. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.110.60 74.u.71 63.76 58.28 18.93 55.r.57 26. 72354 2001 t.u. 79573 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.107.godina. 78013 Ostvarena proizvodnja 2002 2003 t.s.u.57 22.35.r.) Tablica 3.u. 73801 2001 t.u.godina.14 4.s.80 33r60 48. 5786 Tablica 3.s.r.110. 35354 2006 t.s.47 63.11 49.109.s. godina (tablica 3.109. Kvalitet uglja jama“Stranjani” Eksploatac. polje PARAMETAR Sagor. I i II podins. Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 98 .u.89 26.u. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 t.u.50 47. 137836 2000 t.30 11. 60538 2005 t. 72032 54678 2004 t.29 Ugljeni sloj povlatni glavni I i II predp.u.38 63.u.36 6.29 39.r. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Objekat Stranjani 1990 ' m 2310 2000 ' m 1591 2001 ' m 1737 Ostvareno-pripreme 2002 2003 ' ' m m 1582 1578 2004 ' m 1405 2005 ' m 767 2006 ' m 695 Proizvodnja uglja za period 1990.40 35. C-fix Isparlj.r. % % 38.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (tablica 3.u.64 GTE KJ/kg _ - DTE KJ/kg 19 892 16 245 13 377 12 971 11 959 Stranjani Ostvarena šira priprema za period 1990.32 12.58 26.r.s.87 3.108. 2000 – 2005.79 13. t.u.r. % mater. III podinski Ukupna Pepeo vlaga % % 11.) Tablica 3.u.80 41.) Tablica 3. 59351 2005 t. 5673 140000 120000 Ugalj (tona)-Priprema (m') 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Stranjani-priprema Stranjani-rovni ugalj Stranjani-separisani ugalj Slika 3.u.72 36.89 10.r.u. Koks% mater. 135133 2000 t.74 37.82 5.108. t.s. godina (tablica 3. i 3. 2000 – 2005.107.

. 6 i 9 m.3. Kvalitet uglja “Mošćanica” PARAMETAR Ukupna Pepeo Isparlj. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Pogon Stranjani Broj zaposlenih 31.) Tablica 3.snabdijevanje pogonskom energijom. . godine (tablica 3.održavanje jamske mehanizacije. Za potrebe procesa proizvodnje uglja.112.113. Normativ materijala. Broj zaposlenih na dan 31.4 Rudnik Mošćanica Površinski kop Mošćanica se nalazi u centralnom sjevernom dijelu ugljenog bazena Srednja Bosna i slojevi općenito padaju na jug ili jugoistok. električne energije i dr. broj Naziv proizvodnog kapaciteta Mošćanica R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 79.transport uglja. C-fix Koks% mater.12.transport gra e i repromaterijala. . Od materijala najznačajni su: žičano pletivo.6. .klasiranje uglja .održavanje infrastrukturnih objekata i .izradu jamskih priprema (bušenjem i miniranjem). Ugljeni polje sloj S-uk % GTE KJ/kg DTE KJ/kg TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 99 . . .provjetravanje jame.111. vlaga % % % % % Eksploatac.2006 202 234 3. .12. mater.odvodnjavanje jame.982 Ukupne geološke Eksploatacione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 1. drvena gra a (rudničko drvo). eksplozivna sredstva.2005.Proizvodni proces u Rudniku Stranjani sastoji se od slijedećih faza .150 Vanbilansne (A+B+C1) 7. a od nekoliko vrsta energije najznačajnija je električna energija. ovi slojevi imaju debljinu 5. Sagor. mazivo i gorivo.111. Ostali materijali učestvuju sa malim neznatnim procentom od ukupne vrijednosti troškova najznačajnih materijala.2005 31.882 Potencijalne (C2+D1+D2) 85.otkopavanje uglja (komorna metoda). Kvalitet uglja (tablica 3. Rezerve uglja (tablica 3.113) Tablica 3.12. troše se različiti materijali i vrste energije. Mrki ugalj se pojavljuje u Glavnom i Podinskom sloju.112.) Tablica 3. Rezerve uglja “Mošćanica) red.

56 3.5 m. Bilu čine dva susjedna rudnika: podzemni rudnik Grahovčići i relativno mali površinski kop Grahovčići (koji ne radi). Debljina me usloja je 35 do 40 m.2005 31.55 23. Broj zaposlenih na dan 31.5.114. tako e poznat kao Bila. Rezerve graniče sa Stranjanima odvojene samo sa granicom kantona. Rudnik mrkog uglja “Abid Lolić” .7.52 55. NAZIV R E Z E R V E (000 t) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 100 .88 42.Bila Rudnik Abid Lolić.6.2006 147 140 3.114. u kojima se izvode radovi. Na ovom području eksploataciono su razvijeni krovni i glavni sloj. Bila se nalazi 10 km zapadno od Zenice na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Srednje Bosanskog bazena. bio je dio Rudnika uglja Zenica dok nije početkom 1999.15 35.3. Transport separisanog uglja za termoelektranu Kakanj vrši se željezničkim transportom. tipično izme u 25° i 68° a otkopna polja su orjentirana po pružanju. Tablica 3. Separacija Zenica Iz rudnika Raspotočja i Stranjana kamionima se dovozi ugalj u centralnu separaciju u Staroj Jami.Modul 8 – Rudnici uglja Mošćanica glavni II podinski 8.09 3.65 61.5 m a Glavnog od 7 do 7. B i C1 i date su u tabeli 3. Sa rudnika Stara jama nema transporta.12.30 25. godine (tablica 3. Ugalj iz navedenih rudnika oplemenjuje se u mokroj separaciji.Cijena ovakvog transporta je 1. Ležište strmo pada na jug.) Tablica 3. postao samostalan rudnik.25 64.5 KM/t. Radovi se uglavnom izvode podzemnom eksploatacijom. Rezerve uglja Debljina krovinskog sloja varira od 5.07 52.2005. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Pogon Separacija Broj zaposlenih 31. Rezerve uglja rudnik “Bila” red.115.12. Ležište se karakteristiše velikom prisutnošću rasjeda koji su ovo relativno malo rudno podrućje izdjelili na više tektonskih blokova.12.27 16 420 15 627 15 631 14 865 3.46 6.3.115. Utvr ene reserve su klasificirane kao A.68 26.43 30.5 do 6.

u. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 101 . t.117.u.u.118) Tablica 3.s.s. 76941 76941 Tablica 3.u.s.s. 71842 71842 2006 t. Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” (000 tona) Kvalitet uglja Ugalj iz područja Zenice .36. 3120 47632 50752 Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj 2001 2002 2003 2004 t. Prosječni ponderisani kvalitet uglja (tablica 3.s. i 3. 47869 68326 116195 2000 t. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize % % % % % % % (kJ/kg) 18.s. Ukupan sadržaj sumpora u Biloj približno je 5%.41 30.54 15954 Proizvodnja uglja (tabela 3.118.u.) : Tablica 3. 17% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.72 20. t.u.117. t. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t. 46652 59631 61093 69190 46652 59631 61093 69190 2005 t. 42% 10373.Bila Srednje Bosanskog bazena ima relativno visok sumpor.116.93 47.u. 41% 26808.s.3%.86 4.u.51 22. ali je sagoriv sumpor mnogo niži i izgleda da je prosječno približno 1. Kvalitet uglja Vlaga Pepeo Sag materije Isp.116.broj PROIZVODNOG KAPACITETA Glavni ugljeni sloj Povlatni ugljeni sloj I+II podinski U K U P N O: Bilansne (A+B+C1) 15008 4970 6830 26808 Vanbilansne (A+B+C1) 7962 2411 0 10373 Potencijalne (C2+D1+D2) 18909 326 6119 25354 Ukupne geološke 41879 7707 12949 62535 Eksploatacione (A+B+C1) 8855 3479 3757 16091 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom - 1 2 3 25354.08 59.s.

r.40 48049.121.u.67 42344.121.u. t.137 53910.3 90 5873.u.r. a plasman uglja u TE za period 2000 – 2005 godina (tablica 3.16 76831 61375.119.u.r.58 55000 59875 41485.34 47.2000-2006. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. Zbirni plasman uglja Oblast potrošnje Termoelektrana Ostali potrošači UKUPNO Procenat isporuke % 1990 god.u.godina. 75434 75434 2006 t..2000-2006.873 60726. t.r.r.) Tablica 3.2 85 6731.319 74714.27 40045.u. godina Kupac 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 2006 kJ/kg TE - 13272 14105 14223 14678 15260 14379 15412 Analiza plasmana uglja za period 1990. 80788 80788 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu (tabela 3.r.42 26.24 64 26665.00 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 102 .119.) Tablica 3.120.u.63 79 15455.16 63 24396. 3213 50013 53226 Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj 2001 2002 2003 2004 t. godina Opis Godina 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Ukupan plasman (tona) TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći 116000 61000 52.8 46842. 2000 – 2005 godina Proizvodni kapacitet je uglavnom dimenzionisan prema mogućnostima plasmana.00 100. Plasman uglja po potrošačima 1990.66 100.1 59784.r.58 73.17 66551.37 Tablica 3. 48984 62612 64147 72649 48984 62612 64147 72649 2005 t. 52.120. t. 2000-2005 god.5 69 18322. 49305 71742 121047 2000 t.Modul 8 – Rudnici uglja Objekat PK „Grahovčići“ Jama „Grahovčići“ Ukupno”Rudnik” 1990 t.479 42155.u.2 69 18389. Plasman uglja po oblastima dat je u tabeli 3.r.

otkopavanje uglja (komorna metoda).2005.12.140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 1990 2000 2001 2002 2003 Ukupan plasman (tona) TE Tona 2004 2005 2006 Godina Slika 3.7 KM/t na 100 km. transport gra e i repromaterijala.37. Bila ima na separaciji skladište za čisti ugalj kapaciteta do 20. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 103 .12. Ugalj do separacije se prevozi transportnom trakom i istresa u bunker od 20 tona.2006 269 284 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Radna jedinica RMU „Bila“ Broj zaposlenih 31.3. Analiza plasmana uglja Rudnika Bila Proizvodni proces u jami „Grahovčići“ . odvodnjavanje jame.1. a maksimalna ostvarena proizvodnja je 230000 t).Bila obuhvata slijedeće faze: izradu jamskih priprema. Od separacije se ugalj kamionima prevozi raznim potrošačima. transport uglja (grabuljarima i gumenim trasporterima).7.12.000 tona. suhom sijanju i ručnom odvajanju jalovine. snabdijevanje pogonskom energijom.122. Cijena transporta je 7.godine (tablica 3. klasiranje uglja održavanje infrastrukturnih objekata i održavanje jamske mehanizacije Broj zaposlenih na dan 31.122) Tablica 3. Separacija Bila Separacija se zasniva na suhom postupaku tj na drobljenju..2005 31. Kapacitet separacije je 100 t/h a efektivan kapacitet je 80 t/h (godišnji projektovani kapacitet je 250000 t/god. uključujući i prevoz do TE Kakanj. provjetravanje jame.

m 397449 397449 2002 3 m č. 2000 3 m č.8. tj. 196272 196272 2006 t. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 104 .a.r.c.r.m 996399 996399 2005 3 m č.Modul 8 – Rudnici uglja 3. 85364 79196 33757 198318 Iz tabele 3.986.u. godina.r. 128687 140254 2003 t.m 1048120 1048120 2006 3 m č. 20%. godine sa podzemnom metodom otkopavanja koja je trajala do 1977. Produktivna površina ležišta iznosi oko 0. 230346 230346 Tablica 3. 2003.otkrivka Objekat Dimnjače Ukupno: 1990 3 m č.123 i 3. 59887 30198 23041 113126 2001. Tablica 3.m . Rudnik „Gračanica“ Eksploatacija uglja u „Gračanici“ je započela 1939.125. vidljivo je da je plasman u TE Kakanj u 1990.124.8 km2. Ležište obuhvata neogeni razvoj koji je situiran iznad aluvijale ravni Vrbasa do visine cca 700 m.r. na prostoru sela Rosulje. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.u.m 687025 687025 2004 3 m č.5 m. iz čega proizilazi da se do sada radilo sa prosječnim koeficijentom otkrivke 4.m .r.124.9 m3čm/t uglja. Rudnik uglja „Gračanica“ Gornji Vakuf/Uskoplje u svom sastavu raspolaže jednim pogonom P. Plasman uglja rudnika Gračanica Kupac TE Kakanj Industrija Široka potr Ukupno 1990. Plasman uglja Tablica 3. godine kad je se prešlo na površinsko otkopavanje koje je i sada prisutno.m 555387 555387 2003 3 m č.rovni ugalj Objekat Dimnjače Ukupno 1990 t. U strukturnom pogledu radi se o jednom ugljenom sloju sa zalijeganjem od 0 – 5° na jugozapadnom dijelu i od 5 . 153695 153695 2005 t.38° na jugoistočnom dijelu ležišta.m otkrivke. Ugljeni sloj je dužine od 1700 m i maksimalne širine 750 m.u.u.u.3.K: „Dimnjače“. 94942 94942 2002 t.548 m3č. 683981 683981 2000 t.683 t (period 2000 . Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Ostvareno. Ležište uglja „Dimnjače“ se anlazi u jugoistočnom dijelu Bugojanskog basena na granici općina Bugojno i Gornji Vakuf/Uskoplje i desnoj obali rijeke Vrbas.123.m 1331924 1331924 Za navedene količine uglja od 806. 2000 – 2005. 302168 302168 2001 3 m č. godine.r.r. 52330 52917 27730 132978 2005.u. 66347 46424 27482 140254 46587 58918 20243 125748 2004. Prosječna debljina ugljenog sloja sa svim jalovim proslojcima u kompletnom razvoju kreće se oko 19. a u periodu 2000 – 2005 godina plasman uglja u TE Kakanj je iznosio 45%. u tabeli 3. 80050 80050 2001 t. 136755 390964 156262 683981 2000.u. 139142 139142 2004 t.r. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Ostvareno. 52249 27091 17098 96439 Plasman uglja 2002.125.2005 godina) otkopano je 3.godini iznosio c.u. 2000-2005 godina Otkopane količine uglja i otkrivke na PK „Dimnjače“ date su po godinama za period 1990. Ugljeni sloj smješten je u sinklinalnoj strukturi nepravilnog eliptičnog oblika sa pružanjem sjeverozapad – jugoistok.

11.). Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica Rezerve uglja Posljednja revizija rezervi PK „Dimnjače“ obavljena je u Sarajevu 17. 2001. Ukupno TE Slika 3.126. Rezerve uglja na P. Tablica 3. godine stanje rezervi je slijedeće (Tablica 3.800000 700000 Proizvodnja (tona) 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990. Dimnjače LOKALITET PK „DIMNJAČE“ STANJE BILANSNIH REZERVI (t) A B C1 2569000 10239000 2011000 Ukupno A+B+C1 14819000 Na dan 31. 2005.K. br.127. NAZIV POGONA Bilansne (A+B+C1) Vanbilansne (A+B+C1) Potencijalne (C2+D1+D2) Ukupne geološke Eksploata-cione (A+B+C1) Moguće dobiti površinskom eksploatacijom POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1. Rezerve uglja rudnika Gračanica Red. Godina 2003. Rješenje UP/I broj: 06-310-546/88. 2000.2005.38.12. Tablica 3.1987.1988. Rezerve uglja rudnika Gračanica R E Z E R V E (000 t) Tablica 3. godine.12.127. 2002. 2004.127.). Rezerve su sa stanjem 31. PK „DIMNJAČE 10657 10657 - - 10657 10657 10657 10657 - U K U P N O: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 105 .126. godine iznosile (Tablica 3.

95 0.2006 202 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 106 .27 52.12. Radna snaga rudnika Gračanica Radna jedinica PK „Dimnjače“ Broj zaposlenih 31.62 1. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Imedijatne analize: % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela SiO2 % Fe2 O3 % Al2 O3 % TiO2 % CaO % MgO % Na2 O+K2O % SO3 % Elementarni sastav uglja Ugljenik C % Vodonik H % Sumpor gorivi S % Kiseonik + azot(O2+N2) % vlaga pepeo sagorljive materije isparljive materije C – fix koks S – ukupni DTE 32.12.52 30.99 35.129.Modul 8 – Rudnici uglja Kvalitet uglja (Tablica 3. godine i 31.128.20+0.48+0. Tabela 3.2005 207 31.2005.42 0.00 10.92 3.12.kamion-drobilica –traka) transport otkrivke (kamioni) odlaganje otkrivke (kamioni na vanjsko odlagalište) odvodnjavanje klasiranje uglja (kapacitet je cca 200 t/h). godine dat je u tabeli 3.88 0.12.84 0.48 Proizvodni proces rada na površinskoj eksploataciji obuhvata slijedeće faze bagerovanje uglja i otkrivke (kopanje i utovar – bager) transport uglja (bager.628 6.23 31.93 48.12 34.15 2.77 1. pomočni radovi mašinsko i elektro održavanje Radna snaga Broj zaposlenih na PK „Dimnjače“ (rudnik „Gračanica“) na dan 31.128.2006.) Tablica 3.28 18.56 4.73 16.129.

Tablica 3.781 47.432 2005 t.m otkrivke ** Do 2000 godine otkopano 637 360 m3 č.692 2005 3 m č.638 17. godine površinskim kopom na slojevima Prološke ugljene zone. Na otkrivci uglja otkopano je 843 133 m3č.487 20.r.714 22.m.u.424 28. a u sjeverozapadnom dijelu Čelebićka ugljena zona s lignitom. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 286 182 t uglja. 26.r.471 45. otkrivke TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 107 .941 2001 t.130. 26. Polje je okruženo visokim planinama preko 1000 m.131.216 5.. 30.m 2000 3 m č.100 36.r.808 2006 t. i 3. 27.12. 29.r.r. U Livanjskom ugljenom bazenu.859 81.u.9.000 Tablica 3.538 2004 3 m č.833 9. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 367 015 t uglja.703 30.759 19.r.629 26.12.946 t/m3č.otkrivka 2002 2003 3 i 3 m č.824 12.221 9. Eksploatacija lignita se obavlja u Prološkoj ugljenoj zoni na površinskom kopu “Table”.m 70.714 108. i površinska eksploatacija lignita Prološke ugljene zone lokalitet “Table”.u.435 58.377 * Do 2000 godine otkopano 645 000 m3 č. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2.312 5.108 35.u. t. Navedene količine otkrivke su odložene na unutrašnje odlagalište.683 24.m.m 22. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje mrkog uglja.223 7.3.m.u.861 25. Na slici 3.m 60. razvijena je Tušnička ugljena zona sa mrkim (sme im) ugljenom.u.r.m 10.u.120 31.m m č. Rudnik “Tušnica” Livno Livanjski ugljeni bazen razvijen je na prostoru najvećeg krškog polja.u. t. dat je položaj razmatranih objekata u livanjskom ugljenom basenu.403 Ostvareno. Na otkrivci uglja otkopano je 863 593 m3č. 2000-2006. Trenutno se vrši eksploatacija mrkog ugljena površinskom eksploatacijom izdanačkih zona Tušničke ugljene zone na površinskom kopu “Drage”.321 49. otkrivke. godina je prikazan u tablici 3.370 109. Eksploatacija mrkog ugljena započela je daleke 1888. koje pripada nizu polja u jugozapadnoj Bosni i Hercegovini. a eksploatacija lignita 1974. 42.353 t/m3č.rovni ugalj ugalj 2002 2003 2004 t.130. Navedene količine otkrivke su odložene na vanjsko odlagalište. u jugoistočnom rubnom području. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa mrkog uglja „Drage“ do 31.3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno 1990 t. otkrivke. Hipsometrijska razina polja je 705-715 m n. Do 31. Prema tome odnos dobivenog uglja i otkrivke u prethodnom periodu iznosio je 1 : 2. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.r.131. u centralnom dijelu ugljenog bazena. 2000 t.644.m.495 2006 3 m č.845 31.m. Unutar Livanjskog krškog polja.210 9. razvijena je Prološka ugljena zona.m 36.m.020 6.m * ** 2001 3 i m č.007 179.41. lignita i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Objekat MRKI LIGNIT Ukupno: 1990 3 m č.310 Ostvareno. godine.

822 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 13.124 80. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 13.000 30. godine otkopano 84 223 t uglja.Modul 8 – Rudnici uglja Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.000 40.020 2006 59.4 10. Plasman uglja rudnika Tušnica Opis Ukupan plasman TE Kakanj (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja Izvoz 1990 81.12.909 32.) Tablica 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 108 . U periodu od 2004 do 31.969 2004 kJ/kg 13.320 13.9 3. Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE „Kakanj“ za period 1990 i 2000-2006 godinu (tablica 3.335 25.244 28. prva etapa iznose 106 748 t mrkog uglja.816 73.366 24.133.400 2000 32.211 Godina 2002 2003 38. što znači da će navedene količine uglja biti otkopane u ovoj godini.000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 godina Slika 3.597 2001 kJ/kg 12.530 72.322 73. 2000-2006 godinu Tablica 3.000 60.2006.4 27.000 80.000 10.746 32.428 2004 32.424 23.8 12.892 76.39.766 35.923 2005 kJ/kg 12.005 53.372 90.133. godine za površinski kop “Drage” preostale rezerve za eksploataciju.2 6.102 2001 31. Preostale količine mrkog uglja za otkopavanje iznose oko 20 000 t.166 Stanje rezervi uglja Prema Dopunskom rudarskom projektu od 2004.436 kJ/kg 14.543 23. eksploatacione rezerve iznose 414 000 t.9 8.000 Ukupan plasman TE Tona 50. Prološka ugljena zona lokalitet “Table”.132.746 74.000 20.013 2005 47.3 9.000 70.400 0 81.904 4.

98% 2183000.2006. NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 Bilansn e (A+B+C 1) 3 Vanbilansn e (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Moguće dobiti Eksploataci površinskom one eksploatacijom (A+B+C1) * 7 8 1 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1 2 Mrki ugalj Lignit SVEUKUPNO 16.919 20 68.139 75. otkrivke sa odnosom 1:2.485 79.485 68.40.645 11.12.Do 31. 2% 1111000.134.141 91.m.135.865 318 2. 1% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3. te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita oko 128 000 t.506 93. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 109 .274 75.946 t/m3 č. Tablica 3.183 18.415 0 47 47 1. Trenutno se izvode dodatni istražni radovi na Prološkoj ugljenoj zoni. Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena (tona) Analiza kvaliteta uglja Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnike ugljena „Tušnica„ Livno dat je u tablici 3.134.505 91415000. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 69% od ukupnih rezervi uglja. br. godine otkopano je 286 182 t uglja i 843 133 m3 č. Pregled rezervi uglja za Rudnik ugljena „Tušnica“ Livno dat je u tablici 3. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena R E Z E R V E (000 t) Red.m.434 68.

135.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.65 28. miniranje.23 11 039 Lignit Mrki Lignit 3. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Karakteristika Vlaga Pepeo Sag materije Isp.40 18..33 2. a transport uglja i otkrivke kamionima do klasirnice. Oprema koja se koristi na otkrivci koristi se i na uglju. Na površinskom kopu „Drage“ proizvodni proces na dobivanju otkrivke sastoji se od slijedećih radnih procesa: bušenje dubokih minskih bušotina. klasifikaciji i proračunu rezervi mrkog ugljena izdanačke zone PK “Drage” ležišta ugljena Tušnica općina Livno Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu mrkog uglja “Drage” i površinskom kopu lignita „Table“ čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja (diskontinuirani procesi). transport i klasiranje uglja. transport i odlaganje otkrivke. transport i odlaganje otkrivke.28 50. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Mrki 16.03 15 067 Mrki Lignit 39.78 4. Tehnološki proces separisanja uglja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 110 . Otkopavanje i utovar uglja i otkrivke vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima.Elaborat o istraživanju ugljonosnih naslaga područja Prolog s proračunom rezervi lignita na lokalitetu Table .45 32.Elaborat o kategorizaciji.00 13.62 Podaci o kvalitetu uglja za Rudnike ugljena “Tušnica” su preuzeti iz slijedeće tehničke dokumentacije: . odnosno odlagališta. a na površinskom kopu „Table“ od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).00 46.64 1.16 65. Proizvodni proces na dobivanju uglja na površinskim kopovima „Drage“ i „Table“ sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje (utovar).96 17. bagerovanje (utovar).

Radna snaga Broj zaposlenih u Rudnici ugljena „Tušnica“ Livno u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. 115 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 111 . Separacija je puštena u pogog 1985.Tehnološki proces separisanja uglja na površinskom kopu „Table“ odvija se suhom separacijom. Tablica 3.12.2005. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Rudnici “Tušnica” 31. projektovanog kapaciteta 200000 tona na godinu.136.12.2006. godine. 119 Broj zaposlenih 31.136.

Modul 8 – Rudnici uglja Slika 3.41. Livanjski ugljeni basen Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 112 .

Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište (istočno i zapadno).. Na otkrivci uglja otkopano je 20 644 804 m3č.r. godina U promatranom periodu od 01.r. Osnovni tehničko – tehnološki parametri rudnika RS 3. a dijelom i na unutrašnje odlagalište u krili B. Plasman uglja rudnika Gacko Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 13 446 22 400 22 227 27 037 19 384 17 197 21 217 1990 2382 555 2382 555 100 2000 1763 472 1750 026 99.m.m 4 095 608 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990.138.2 m) II podinski (debljina sloja 10 m) Povlatni (debljina sloja 40 m) Generalni pad ugljenog sloja je od 8 do 120.u.m 3 492 369 Ostvareno. t.139.137 i 3. Bazen je izgra en od ugljonosnih naslaga istaloženih u depresiji dubokoj oko 600 m. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.12.137.2005 godine na PK “Gračanica” proizvedeno 10 752 499 t uglja.r.m. Rudnik “Gacko” Gatački ugljeni bazen je smješten u velikom Gatačkom polju i prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini oko 940 m.2006. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 3 m č.m 3 649 582 2 833 325 2004 3 m č.rovni ugalj 2002 2003 t.m 4 475 914 2006 3 m č. 2 044 445 2006 t. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. 1 797 825 Ostvareno.r.2 2001 1797 825 1775 425 98.m 3 569 061 2001 3 m č.01. 1 763 472 2001 t.m 4 387 290 2000 3 m č.r. 1 979 575 Tablica 3.1.2000. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:1.r. 1 743 216 2005 t.6 2004 1743 216 1723 832 98. Ležište uglja sastoji se od četiri ugljena sloja: Glavni (debljina sloja od 11 do 25 m) I podiniski (debljina sloja 13.2 2006 1979 575 1958 358 98.u.r.u.otkrivka 2002 2003 3 3 m č. godina je prikazan u tablici 3.m m č.4.u. 2000-2006.u. 1 420 970 1 982 563 2004 t. Gatačko ležište spada u sinklinalna ležišta.m 2 624 553 2005 3 m č. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Objekat PK ''Gračanica'' 1990 t.4.u. otkrivke (za isti period).r.3.92 t/m3č. godina Tablica 3.u.9 - - - - - - - - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 113 .u.9 2005 2044 445 2027 248 99. 2 382 555 2000 t.8 Godina 2002 2003 1 420 970 1398 743 98.4 1 982 563 1955 526 98. Tablica 3.2000 do 31.138.

kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Gacko sa stanjem 31. godina iznosi 8178. Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Gacko za 2005 i 2006.140.5 kJ/kg.141.2003.140) Tablica 3. Stanje rezervi uglja Prema Elaboratu o klasifikaciji. Tablica 3. Pregled rezervi uglja za ležište Gacko dat je u tablici 3. eksploatacione rezerve uglja Gatačkog ležišta iznose 253471000 tona (reserve umanjene za proizvodnju u periodu 2003-2006. Rudnik«Gacko» 278539550 56317000 37380000 33485655 0 253471000 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 114 .Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Ostvareno 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg kJ/kg 7 673 8 713 7 686 8 055 7 920 8 167 8 230 Kupac TE 2006 kJ/kg 8 213 Prosječna toplotna vrijednost uglja isporučenog TE “Gacko” za period 2000 -2005.141.god). god. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološk e 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 1.12.Modul 8 – Rudnici uglja Izvoz - - - - - - - - 3000000 Ukupan plasman 2500000 2000000 TE Tona 1500000 1000000 500000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.42. godini (tablica 3. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena red.

64 13.46 1.68 45.37 1.90 27. 15% 37380000. godina od 1792082 tona.92 7.49 21.40 0.38 16.96 1.46 1.38 12.55 10 174 Hemijski sastav pepela Rudnik :(ugljeni sloj) SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) Jedinica % % % % % % % % % % % % Glavni sloj 15.56317000.12 0.52 10.17 8.43.83 30. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp.17 5.41 51.142 Tablica 3.71 1.79 35.8 4.27 12. 10% 278539550.18 11.45 II pod.9 7.46 1.56 35.142.20 32.93 0.11 14.43 42.47 17.26 1.67 0.12 15.99 1.m.97 17.89 Povlatna zona 34.54 1.33 53.82 0.85 11.54 18.83 11.30 0.01 Elementarni sastav uglja Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Trenutno eksploatacija na Gatačkom ležištu uglja se vrši na PK „Gračanica“ sa prosječnom proizvodnjom uglja za period 2000 – 2005.60 24.56 1.13 34. materije C-fix Koks S – ukupni DTE Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Gacko 37.35 5.60 1.59 0.96 1. Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Gacko” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Gacko” dat je u tablici 3.22 0.64 36. 75% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.45 1. sloj 37.83 I pod.22 2.10 0.63 0.59 0.91 13.62 7.20 1. te prosječno dobijanje otkrivke za isti period od 3440801 m3č.97 15. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 115 .12 Prosjek za basen 22. sloj 16.

odlagač. a sastoji se od bagerovanja i utovara.m/ t.2006.12.813 t uglja. Proizvodni proces na uglju trenutno je diskontinuirani. a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. 661 3. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990.2. 547 Broj zaposlenih 31. pruža se do Tutnjevca prema sjeveru. Rudnik “Ugljevik” Šire područje Ugljevičkog ugljenog basena nalazi se na sjeveroistočnim padinama Majevice.12. sistem etažnih. Prostire se od sela Džemata prema jugu. Broj uposlenih u rudniku Gacko Rudnik Gacko 31. Zapadna granica se nalazi na liniji Tutnjevac – Tobut – Lipovačka rijeka.2005. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište. magistralnih i odlagališnih transportera. zatim preko Priboja. godina U promatranom periodu. dolinom rijeke Janje. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 4.143. Ugljonosni tercijalni sedimenti ovog basena utvr eni su na površini od oko 50 km2. od 2000 – 2006. a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar. otkrivke. godine. 2000-2006. hidrauličnim bagerima. Istočna granica basena dopire do sela Glinja i Trnove. Trenutno se eksploatacija vrši na površinskom kopu „Bogutovo selo“. transporta i primarnog drobjenje na i deponovanja na deponiju TE. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 116 . Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani.864.m. Na otkrivci uglja u istom periodu otkopano je 41. kamionima i buldozerima Proizvodni proces koji se odvija diskontinuiranom tehnologijom.447 m3č.Modul 8 – Rudnici uglja Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Gračanica” Gacko čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.66 m3č. Površinski kop „Bogutovo selo“ se nalazi u zapadnom dijelu ugljevičkog ugljenog basena mrkog uglja. buldozer. na površinskog kopa mrkog uglja "Bogutovo selo" je proizvedeno 8. Proizvodni proces dobijanja otkrivke Proizvodni proces koji se odvija kontinuiranom tehnologijom i vrši sa dva BTO sistema koje čine: rotorni bager.4.315. vrši se: Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces na dobijanju uglja: bager (Wirtgen mašina) kamion. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Gacko u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3. transport i odlaganje.143 Tablica 3. pretovarivač.

44.146) Tablica 3. 1138064 56031 1194095 2005 t. godinu (tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 3 m č. 1073701.r.u.m 5866200 5491500 2004 3 m č.u.144 i 3. t. 1174746 21924 1196670 Ostvareno 2002 2003 t. Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 117 ..otkrivka 2002 2003 3 3 m č.u. Tablica 3..r.7 1313281 1145928. 1826890 1826890 2000 t.u.m 12561772 2000 3 m č. 1052774 58942 1111716 2006 t. 1522573 48509 1571082 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 Ukupno TE Tona 1000000 800000 600000 400000 200000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina Slika 3.r.2006.145.145.6 2005 t.146. 1215798 1299525 46174 1261972 43785 1343310 2004 t. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Objekat Bogutovo selo 1990 t.m 6186600 Ostvareno. Plasman uglja rudnika Ugljevik Kupac TE Industrija Široka potr Izvoz Ukupno 1990 t.m m č.144. 1186549 Ostvareno.m 7203105 Analiza plasmana uglja po potrošačima za period 1990. godina je prikazan u tablici 3.Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. t. t.r. 1533488 Tablica 3. 1168486 1226377. 1193381 31231 1224612 2001 t.2000 .u.r.u.rovni ugalj (za TE “Ugljevik) 2001 2002 2003 2004 t.m 4838551 2001 3 m č.5 2006 t.m 5819450 2005 3 m č.u.u.r. t.r.r.m 5910041 2006 3 m č. 1826890 2000 t.

69% Bilansne Vanbilansne Potencijalne Slika 3.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. 7% 186544000. Baljak Janjari-Atmačići Glinje Zabr e Mezgraja-Tobut SVEUKUPNO UKUPNO(4+5+6+7+8) 65397000. 2. POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA (LEŽIŠTA NA KOJIMA JE PLANIRAN DALJI RAZVOJ) Bogutovo Selo15903 424 16327 15124 Sjever Bogutovo Selo12385 1879 1862 16126 10527 Jug Ugljevik –Istok 55557 55557 47223 83845 84442 11657 1812 1418 3370 102699 186544 2303 15354 15354 17657 1862 OSTALA LEŽIŠTA 30960 0 7369 0 25206 63535 65397 88010 115402 11657 9181 1418 43930 181588 269598 72874 72874 15124 10527 47223 72874 72874 U K U P N O:(1+2+3) 4. broj 1 NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA 2 R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1) 3 Vanbilansne (A+B+C1) 4 Potencijalne (C2+D1+D2) 5 Ukupne geološke 6 Eksploatacione (A+B+C1) 7 Moguće dobiti površinskom eksploatacijom 8 1. Tablica 3.147. 3.147) Tablica 3. 8. 5. 6.148. godini (tablica 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena red. Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena (tona) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 118 . 7. 24% 17657000.148.Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Kupac TE 1990 kJ/kg 10548 2000 kJ/kg 9318 2001 kJ/kg 9725 Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 10392 10216 2004 kJ/kg 10243 2005 kJ/kg 10382 kJ/kg 10491 Stanje rezervi uglja Pregled rezervi uglja za Rudnik “Ugljevik”dat je u tablici 3.45.

15 8.20 47. Proizvodni proces na otkrivci je diskontinuirani.20-20.83 52.36-4.59 0. Transport na otkrivci se obavlja kamionima do vanjskog.74 Ugljevik – Istok 33.52 0.20-1.14 28.75 11419 20.91 8.00-41.19 17. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 119 . kategorizaciji i proračunu rezervi uglja u ležištu Bogutovo SeloSjever.149.07-6.71 0.44 2.57 Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: .27-23. Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Bogutovo selo” čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja.65 23.39-1.29 23.27-3.99-12.09-4.97 37. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani.46 11.65 11.58 0.28-40.13 0.05 1.22-0.05 Elementarni sastav uglja 27.90 3.53 30. a sastoji se od bagerovanja i utovara.17 O/14.24 53.64 2.54 18.01-3.Istok. kategorizaciji i obračunu rezervi uglja u reviru Bogutovo Selo-Jug. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Bogutovo Selo.28 7.3794.97 28.79-21.53-22.13-25.01 1.Bogutovo SeloSjever Jug Imedijatne analize: 29.22 4. transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se hidrauličnim bagerom sa kašikom.34 11.45 41.50 39.59 10.44 5.72-27.97-29.57 3. kategorizaciji i proračunu rezervi mrkog uglja na ležištu Ugljevik.46-19. Visina etaže na otkrivci iznosi 10 m.Svodni Elaborat o klasifikaciji.75-4. . a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar.76 30.07-2.68 21.13 6.63 3.75 N/0.91 16. utovar. bagerovanje.87 0.39 17.84 Vlaga Pepeo Sagor.68 0.Elaborat o klasifikaciji.12 3. unutrašnjeg odlagališta. Materije Cfix Koks S-ukupni DTE SiO2 Fe2O3 Al2O3 TiO2 CaO MgO Na2O+K2O SO3 K2O Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot (O2+N2) % % % % % % % kJ/kg % % % % % % % % % % % % N/0. transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Proizvodni proces. transport i odlaganje.74-44.38 6.Analiza kvaliteta uglja Rudnika mrkog uglja „Ugljevik“ Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Ugljevik” dat je u tablici 3.Elaborat o klasifikaciji. .83-39.96 12639 12805 Hemijski sastav pepela 23.27 28.48 29.10 6.11-35.01-0.60 7.149 Tablica 3.44 O/10.07 0. Materije Isp.53 4.78 17.

150.Modul 8 – Rudnici uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima. 31.12.150. Ukupna visina etaže na uglju je 10 m. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku mrkog uglja „Ugljevik“ u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.2006.2005. 763 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 120 . Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Rudnik “Ugljevik” 765 Broj zaposlenih 31. Tablica 3. a transport uglja se vrši kamionima do drobilane uglja. prema GRP dijeli se na dvije me uetaže od po 5m.12.

3.4.3. Rudnik “Stanari” u Stanarima
Stanarski lignitski bazen nalazi se na prostoru velikog i malog Krnina na prostoru izme u rijeke Bosne, Usore i Ukrine. Rječica Ostružnja dijeli bazen na sjeverni i južni dio od kojih je sjeverni bolje istražen i može se uslovno podijeliti na istočni, središnji i zapadni. Za površinsku eksploataciju pogodan je zapadni dio, koji je jalovom zonom i potokom Raškovac odvojen od središnjeg dijela. Na području lignitskog bazena formirana je osnovna lignitska serija neujednačene moćnosti koja maksimalno iznosi do 24 metra, a prosječno je najveća u zapadnom dijelu 14-20 metara, mnogo manja u sjevernom dijelu 6-8 m, što sa stanovišta površinske eksploatacije je izrazito pogodno. U zapadnom dijelu, unutar lignitske serije jasno se mogu izdvojiti tri lignitska sloja različite moćnosti, me usobno odvojena jalovim glinovitim proslojcima čija moćnost dostiže i do 5 metara. Površinski kop „Raškovac„ se nalazi u zapadnom dijelu stanarskog lignitskog bazena. Analiza proizvodnje uglja i otkrivke za period 1990, 2000-2006. godina U promatranom periodu od otvaranja površinskog kopa lignita "Raškovac" do 31.12. 2006 godine na ovom objektu je proizvedeno 6 413 978 t uglja. Na otkrivci uglja otkopano je 26 454 521m3č.m. otkrivke. Navedene količine su odložene na vanjsko odlagalište, a u posljednjim godinama aktivirano je i unutrašnje odlagalište. Prema tome odnos dobivenog uglja i direktne otkrivke je u prethodnom periodu iznosio 1:4,124 t/m3č.m. Detaljni pregled ostvarene proizvodnje uglja i otkrivke za 1990 godinu i period od 2000-2006. godina je prikazan u tablici 3.151. i 3.152.
Tablica 3.151. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 t.r.u. 641223 2000 t.r.u. 51795 2001 t.r.u. 48695 Ostvareno- rovni ugalj 2002 2003 t.r.u. t.r.u. 104173 152808 2004 t.r.u. 198220 2005 t.r.u. 269895 2006 t.r.u. 512115

Tablica 3.152. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari
Objekat RaškovacStanari 1990 3 m č.m 2551502 2000 3 m č.m 165154 2001 3 m č.m 120304 Ostvareno- otkrivka 2002 2003 3 3 m č.m m č.m 149207 276845 2004 3 m č.m 778359 2005 3 m č.m 1637044 2006 3 m č.m 4130856

Analiza plasmana uglja po potrošačima za 2005 i 2006. godini (tablica 3.153.)
Tablica 3.153. Plasman uglja rudnika lignita Stanari
Opis Ukupan plasman TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošaći –široka potrošnja –maloprodaja 1990 641223 141000 2000 2001 2002 Godina 2003 2004 226.955 2005 213.026 60.957 28.61 152.069 88.061 64.008 2006 520.016 213.852 41,12 306.164 237.223 68.941

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

121

Modul 8 – Rudnici uglja

Izvoz

4.781

3.897

700000 600000 Plasman (tona) 500000 400000 300000 200000 100000 0 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Godina rada Ukupan plasman TE

Slika 3.46. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari

Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za 2005 i 2006. godini (tablica 3.154.)
Tablica 3.154. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Kupac TE 1990 kJ/kg 2000 kJ/kg 2001 kJ/kg Ostvareno 2002 2003 kJ/kg kJ/kg 2004 kJ/kg 2005 kJ/kg 8650 2006 kJ/kg 8890

Stanje rezervi uglja Prema Glavnom rudarskom projektu površinskog kopa "Raškovac" u okonturenom ležištu utvr ene su ukupne rezerve uglja od 26 346 368 t. Površinskom eksploatacijom do sada je dobiveno 24,34% od ukupnih rezervi uglja, te se može konstatovati da u ležištu još postoje rezerve lignita 19 932 390 t za koje je neophodno otkopati 38 413 344 m3 č.m. otkrivke tako da ostaje odnos uglja i otkrivke 1:1,927 t/m3 č.m. U tablici 3.152. dat je prikaz otkrivke i uglja porema verifikovanoj projektnoj dokumentaciji u ograničenom površinskom kopu “Raškovac” Stanari.
Tablica 3.155.Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac

Površinski kop “Raškovac” Otkrivka sa jalovim proslojcima m3 č.m. Eksploatacine rezerve lignita (t) Odnos O:U

Verifikovana dokumentacija (Glavni rudarski projekat) 64 867 865 26.346 368 2,462:1

Pregled rezervi uglja za Rudnik Stanari dat je u tablici 3.156.

Tablica 3.156. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

122

red. broj
1

NAZIV PROIZVODNOG KAPACITETA
2

R E Z E R V E (000 t) Bilansne (A+B+C1)
3

Vanbilansne (A+B+C1)
4

Potencijalne (C2+D1+D2)
5

Ukupne geološke
6

Eksploatacione (A+B+C1)
7

*

1.

Stanari

POVRŠINSKA EKSPLOATACIJA 107.221 31.842 9.761

148.824

73271

* Rezerve ograničene Glavnim rudarskim projektom Napomena: Podaci korišteni iz DRP Raškovac – Stanari 2006. godina i Investicioni program izgradnje Rudnika lignite “Stanari” 2007 godina.
9596000; 8%

34668000; 27%

82559000; 65%

Bilansne

Vanbilansne

Potencijalne

Slika 3.47. Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari

Analiza kvaliteta uglja površinskog kopa “Stanari” Prosječni ponderisani kavalitet uglja za Rudnik lignita “Stanari” dat je u tablici 3.157.
Tabela 3.157. Kvalitet lignita rudnika Stanari Rudnik : Vlaga Pepeo Sag materije Isp. Materije C-fix Koks S – ukupni DTE Rudnik : SiO2 Fe2 O3 Al2 O3 TiO2 CaO MgO Na2 O+K2O SO3 Rudnik : Ugljenik C Vodonik H Sumpor gorivi S Kiseonik + azot Azot (O2+N2) Imedijatne analize Jedinica % % % % % % % (kJ/kg) Hemijski sastav pepela Jedinica % % % % % % % % Elementarni sastav uglja Jedinica % % % % Stanari 50,75 5,74 43,12 25,76 17,60 23,21 0,17 9646 Stanari 54,0 7,0 24 0,6 6,0 4,0 1,7 1,91 Stanari 16,51 0,07

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

123

Modul 8 – Rudnici uglja

Podaci o kvalitetu uglja su preuzeti iz: Elaborata o klasifikaciji i kategorizaciji rezervi -Stanari Opis sistema eksploatacije i kompleksne mehanizacije Sistem eksploatacije na površinskom kopu “Raškovac” stanari čine dva osnovna proizvodna procesa: otkrivka i dobivanje uglja. Proizvodni proces na otkrivci je kontinuirani i diskontinuirani, a sastoji se od slijedećih radnih procesa: bagerovanje i utovar, transport i odlaganje. Proizvodni proces na uglju je diskontinuirani, a sastoji se od bagerovanja i utovara, transporta i skladištenja (klasiranja uglja) Sistem eksploatacije na PK “Raškovac” definisan je kao poprečni sistem eksploatacije sa paralelnim napredovanjem fronta radova na otkrivci i uglju. Proizvodni proces, bagerovanje, utovar, transport i odlaganje otkrivke Bagerovanje i utovar otkrivke obavlja se rotornim bagerom C-700 i bagerom dreglajnom EŠ 5/45 iznad lignitskog ugljenog sloja. Dohvatne visine kopanja rotornog bagera po tehničkim karakteristikama iznosi 27,5 m i isti je predvi en za rad u "širokom bloku" u sprezi sa samohodnim tarnsporterom (bandvagenom). Ukupna visina etaže za rotorni bager od 27,5 m, prema GRP dijeli se na tri me uetaže: visinsku me uetažu (12,5 m), osnovnu me uetažu (5,0 m) i dubinsku me uetažu (10 m). Bager dreglaj EŠ 5/45 otkopaje otkrivku direktno iznad ugljenog sloja i prebacuje mase ispred rotornog bagera. Pored kontinuirananog proizvodnog procesa na otkrivci koristi se i diskontinuirani proces kojeg sačinjavaju hidraulični bageri kašikari i kamioni. Transport na otkrivci se obavlja etažnim, veznim i odlagališnim transportnim trakama širine 1400 mm i kamionima do vanjskog, unutrašnjeg odlagališta. Odlaganje otkrivke obavlja se konzolnim odlagačima ARs-1400x14/25+35 i kamionima zapremine korpe 26 m3. Proizvodni proces dobivanja i transporta uglja Proizvodni proces dobivanja uglja vrši se hidrauličnim bagerima kašikarima PC 340, zapremine kašike 2 m3, a transport uglja se vrši kamionima Kamaz i Tatra, zapremine korpe 12m3 do klasirnice uglja. Tehnološki proces separisanja uglja Tehnološki proces separisanja uglja na PK "Raškovac" odvija se suhom separacijom. Radna snaga Broj zaposlenih u Rudniku lignita Stanari u 2005 i 2006 godini dat je u tablici 3.158.
Tablica 3.158. Radna snaga rudnika Stanari Rudnik “Stanari” 31.12.2005. 329 Broj zaposlenih 31.12.2006. 399

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

124

4. POTENCIJALNA LEŽIŠTA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH

125

Modul 8 – Rudnici uglja

4.1. Potencijalna ležišta F BiH
4.1.1. Bugojanski ugljeni bazen
Bugojanski neogeni basen geografski pripada zapadnoj Bosni, a po administrativnoteritorijalnoj podjeli općinama Gornji Vakuf/Uskoplje – Bugojno - D. Vakuf. Saobraćajni i transportni uslovi u ovoj regiji su povoljni. Dobrim magistralnim putevima: Bugojno-Donji Vakuf-Jajce-Bihać-Karlovac, Donji Vakuf-Travnik-Sarajevo-Dubrovnik, Donji Vakuf-JajceBanja Luka-Bosanska Gradiška-Okučani, Bugojno-Gornji Vakuf-Prozor-Jablanica-MostarPloče, Bugojno-Kupres-Livno-Split, basen je povezan sa svim važnijim privrednim centrima Bosne i Hercegovine i šire. Željeznička mreža ne postoji u basenu niti u bližoj okolini. Dio bugojanskog basena sa optimalnim karakteristikama za nastavak istraživanja se nalazi sjeverozapadno od grada Bugojno, na udaljenosti 2-6 km i sjeverno od saobraćajnice Bugojno – Kupres na području sela Gornji Kotezi. Južno od ležišta „Kotezi“ se nalazi naselje Čipuljić intenzivno naseljeno, zapadno je veće naselje Ždralovići, sjeverozapadno Orahovac, Prusac, sjeverno Guvno, Fakići i druga naselja, istočno Miljanovići, Donji Kotezi, Karadže i grad Bugojno. Prema geološkoj gra i, ugljonosnosti, strukturnim karakteristikama ugljenih slojeva i drugih litostrigrafskih horizonata, u produktivnom zapadnom dijelu basena mogu se izdvojiti 4 strukturno-facijalne jedinice (revira). Me usobno su odvojene pomenutim poprečnim rasjedima i to: revir „Šumelji“ južno od poričničkog rasjeda, revir „Kotezi“ izme u poričničkog i spahinačkog rasjeda, revir „Guvna“ izme u spahinačkog i lubovskog rasjeda, revir „Krčevine“ sjeverno od lubovskog rasjeda.

Rezerve uglja bugojanskog bazena Iako nisu provedena kompletna geološka istraživanja bugojanskog ugljenog basena, kao realan i prihvatljiv dokument uzima se analiza sirovinske baze, koju je tokom 1996 godine obavio Zavod za geologiju Sarajevo, koja inače tretira geološke karakteristike šireg područja, tektoniku bazena, udio i kvalitet uglja, procjenu uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena, dostignuti stepen geoloških istraživanja u bazenu i pravce daljnjeg istraživanja. Bazirajući se na izvještaju o regionalnom istraživanju iz 1986/87 godine utvr ene su ukupne rezerve uglja i program istraživanja iz 1991. godine po kategorijama i ugljenim slojevima bugojanskog bazena:
Tabela 4.1. Rezerve uglja po ugljenim slojevima KATEGORIJA REZERVI C1 C2 D2 UKUPNO (t) Gl. Ugljeni sloj 120.348.965 404.628.450 139.736.630 664.714.045 MASA UGLJA (t) I Podinski uglj.sl. II podinski uglj.sl. 16.848.9180 321.229.930 114.785.557 452.864.405 0 35.601 141.576.620 141.612.221 Ukupno 137.197.883 761.459.781 396.098.807 1.294.756.471

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja

126

Guvna. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 127 .19.32. 36% 664714045. 2.141612221.83 %. preliminarno ograničenje lokacije vanjskog odlagališta od cca 150 mil. Procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog ugljenog bazena su sasvim dovoljne da pokriju potrebe buduće TE Bugojno 2x300 MW (minimalno).masa……… 1. -sagorive materije………49. sa veoma povoljnim odnosom ugalj – otkrivka i povoljnim parametrima infrastrukture).88 %.000 radnih sati/god. Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Ocijenjeno je da veliki potencijal i sukladno tome sasvim izglednu perspektivu za površinsku eksploataciju uglja ima šire područje na potezu lokaliteta Karalinka – Kotezi . Navedena analiza obuhvaća i kvalitet uglja (lignita) glavnog ugljenog sloja i to : -ukupna vlaga………….480 t/god.239 kcal/kWh i za 40 godina trajanja TE bloka iznosi 81.99 % GTE………………12. proračun koeficijenata otkrivke i uglja (prosječni..43 %. koja sadrži prije svega ocjene rezervi uglja (kategorije C1 + C2 cca 170 miliona tona.32 t/m Na osnovu ranijih istraživanja procijenjene rezerve uglja u zapadnom dijelu bugojanskog bazena (kategorije C1 + C2 + D2) iznose 1.028.24 % S-ukupni………….494.294. zatim preliminarno ograničenje lokacije novog PK Kotezi tj.471 tona. što nesumnjivo ukazuje na izuzetne ugljene resurse.359.. mogućnost zadovoljenja ekoloških standarda i program daljih istraživanja rezervi uglja. koks……………… 38. specifični utrošak topline=10.88 %.).00 kJ/kg zaprem.00 kJ/kg DTE…………… 11. koji su iz osnova kvaliteta prihvatljivi za podmirenja potreba za ugljem buduće TE Bugojno snage 2x300 MW (minimalno). odnosno za planiranih 6. ležišta za površinsku eksploataciju sa idejnim rješenjem tehnologije eksploatacije i istraživanjem sistema razvoja fronte rudarskih radova. 11% 452864405. -isparive materije………. U tom pravcu ura ena je višestrana analiza navedenog područja lokacija sa težištem na lokalitetu Kotezi (koji je najpovoljniji za nastavak detaljnih istraživanja ).660 kcal/kg.m3 prostora i obrada mogućnosti formiranja unutarnjeg odlagališta. 53% Glavni ugljeni sloj I podinski ugljeni sloj II podinski ugljeni sloj Slika 4. preliminarni izbor kompleksne mehanizacije.1. -C-fix……………………19.139. 2. što se vidi izvjesno. diferencijalni i eksploatacijski).28.. čije rezerve viših kategorija (A i B) i eksploatacione rezerve treba dokazati detaljnim geološkim istraživanjima (vidi sliku 1 i 2 na kojoj je prikazan bugojanski ugljeni basen i profil istražnih bušotina B-17 i B-26) koje su izvedene na području budućeg površinskog kopa).40 %. gruba sagledavanja ekonomske opravdanosti eksploatacije na PK Kotezi. -pepeo………………….200 tona (tj. jer proračunata potrošnja uglja TE “BUGOJNO I“ snage 350 MW za garantnu vrijednost DTE=10.756.

Modul 8 – Rudnici uglja PREGLEDNA GEOLOŠKA KARTA BUGOJANSKOG BASENA 1:100000 PROCJENJENE REZERVE UGLJA U ZAPADNOM DIJELU BUGOJANSKOG BASENA C1 C2 C3 137.483.298.2.098.807 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «ODŽAK-ZANESOVIĆI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 999.354.133. REZERVE 11.459.140 t Slika 4.463 t LEŽIŠTE «DONJA RIČICA» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE B+C1 3.484.093 t EKSP. Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim lokacijama za buduće površinske kopove Pregled dosada izra ene dokumentacije Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 128 .230 t LEŽIŠTE «ČIPULJIĆ-ŠIMELJI» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B 10.883 t 761.198 t EKSP.197.043 t EKSP. REZERVE 959.306 t LEŽIŠTE «ROSULJE» PK «DIMNJAČE» KATEGORIJA GEOLOŠKE REZERVI REZERVE A+B+C1 13. REZERVE 3.781 t 396.

Kongora Položaj ležišta i opće karakteristike Ležište lignita "Kongora" nalazi se u prostoru koji ome uju sela Borčani. Projekat istraživanja uglja bugojanskog bazena u periodu od 1981-1985 godine «Geoinstituta» Ilidža). Vrana (2074 m) i Ljubuše (1627 m) na jugoistočnoj strani Duvanjskog polja. godinu D. Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 129 . dok su u području Duvanjskog polja oborine bitno manje sa prosjekom padalina 1255 mm. Slika 4. sa srednjom godišnjom temperaturom 80 C.Sarajevo – Geoinstitut.1.• • • • • • Projekat detaljnih geoloških istraživanja lignitskog uglja u zapadnom dijelu ugojanskog ugljenog basena (“Geoinženjerig” . Lipa. Konačni izvještaj o rezultatima geoloških istraživanja uglja lignita u zapadnom dijelu bugojanskog basena u 1986/87 g.2.P. s visinskim oscilacijama do 15 m. Program regionalnih geoloških istraživanja bugojanskog basena za 1991. Konačni godišnji izvještaj o radovima regionalnih geoloških istraživanja uglja bugojanskog bazena izvršenim 1983. Preko ležišta prolazi lokalna asfaltna prometnica. odnosno preko Blidinjskog jezera vodi za središnju Bosnu. «Geoinstitut» Ilidža 4. Prosjek oborina na okolnim planinama (Vran i Čvrsnica) iznosi 2100 mm. juli 1989. (max: 350 C. Program regionalnih geoloških istraživanja uglja lignita u bugojanskom bazenu za 1985 godinu «Geoinstituta» Ilidža. Mandino Selo i Rašćani te obronci Lib planine (1481 m).m. a min: -210 C). godine («Geoinstituta» Ilidža).n.3.god). Klima je kontinentalnog tipa. a drugi putni pravac jugoistočnim obodom polja povezuje navedena sela s općinskim centrom Tomislav gradom. Kongora. Ležište se nalazi na zaravni na nadmorskoj visini oko 880 m. “Geoinstitut”-Ilidža Sarajevo).

Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4.1978. do 1964.12.1976. Geoinženjering – Sarajevo . Sarajevo. 1976. Geoinženjering Sarajevo . godine kada je definisano ležište "Kongora" te izra eni ključni dokumenti: Elaborat o rezultatima istraživanja na ležištu lignita Kongora .4. kategorizaciji i proračunu rezervi lignita ležišta Kongora Duvno. izvještajima i naučnim radovima.Institut za geologiju. Rješenje kojim se potvr uju geološke rezerve i kvaliteta Iignitskog uglja ležišta Kongora sa stanjem 1.. poslužila su za izradu mnogih specijaliziranih rudarskih i termoenergetskih eleborata i studija. Elaborat o klasifikaciji. Elaborat o rezultatima hidrogeoloških istraživanja na području ležišta lignita Kongora-Duvno. a glavnina istražnih radova su obavljena u periodu od 1956. Sarajevo. Izvještaj o fizičko-geomehaničkim osobinama tla i fizičko-mehaničkim osobinama stijena izvršeno na lokalitetu budućeg površinskog kopa rudnika uglja Kongora kod Duvna. do 1978. 1976. 1978.Duvno u 1975. Sarajevo. Položaj ležišta Kongora Pregled dosada izra ene dokumentacije Istraživanja neogenskih naslaga sa laporima na području Kongore datiraju još od 1871 god. Ovdje ističemo najvažnija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 130 . 1978. te od 1975. Od tada je u više navrata istraživano šire područje. Geoinženjerig Sarajevo. Sarajevo. Geoinženjering Sarajevo-Institut za geologiju.. Sarajevo. Republički sekretarijat za privredu. - Istraživanja koja su elaborirana u ovim elaboratima i mnogim drugim studijama.Institut za geotehniku i hidrogeologiju.Institut za geotehniku i hidrologiju.

godine.25 Učešće u ležištu % 29 7 64 100 Ugljeni sloj Krovinski sloj: Me usloj: Glavni sloj: Ukup. Elektroprivreda HZ Herceg -Bosne iz Mostara je 1997 godine dala projektni zadatak s navedenim principima zaštite okoliša za izradu Preafisibility study .55 36.87 1.22 0. Mostar.1. Rezerve uglja Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora”. te hidrogeološki podaci o ležištu. 1978.44 38. analiza i ocijena postojeće dokumentacije i program predhodnih radnji na izgradnji rudnika za TE “Zale e”. Institut za rudarska istraživanja Tuzla.06 1. Opći stav svih kasnijih analiza je da su ti podaci nedovoljni i nepotpuni za kvalitativno i kvantitativno vrednovanje ovog ležišta u pogledu zakonskih propisa i podloga za savremeno rudarsko projektovanje.47 27.11 35.39 24. ležište: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 131 . (Rudarsko-geološko –naftnog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu. koja slijedi: Tabela 4. Od posljednjih geoloških istražnih radova prošlo je preko 25 godina.Integralni projekt Rudnika i Termoelektrane "Kongora" koju je izradio Rheinbraun Enginering und Wasser GmbH Koln Njemačka.- - - Studija o mogućnosti rentabilne površinske eksploatacije ležišta lignita Kongora u duvanjskom polju za potrebe TE Duvno.72 31. maj1998. Završni elaborat o istraženosti ležišta geoloških rezervi s programom detaljnih istraživanja na uglju kao pogonskom gorivu za TE Duvno.06 Sumpor Suk % 2. godine).50 Vlažnost W % 33. prikazane u tabeli br. Posebno su nedovoljni geomehanički parametri uglja i pratećih naslaga. Sarajevo.SOUR Elektroprivreda Bosne Hercegovine. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Rezerve uglja Qt tona 36 931 660 9 206 105 83 627 000 129 764 765 Toplinska vrijednost kJ/kg 6 210 5 080 8 150 7 380 Pepeo A % 31. 1986. Istraživanja su pokazala da je moguće u uvjetima ugljenog ležišta "Kongora" izvršiti otkopavanje energetskog uglja kao goriva za termoelektranu snage 2 x 275 MW u trajanju 36 godina.2. Pregled. juna 1998.

Ugljeni sloj je definisan. Sa ugljem i iz Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 132 .5.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 4. da sva jalovina debljine do 0. Geološka karta ležišta Kongora Istražnim radovima u elaboratu o rudnim rezervama su utvr ene bilansne rezerve.5 m se tretira kao ugljeni sloja.

Sanski Most.3.78%. te Prijedor . Lušci Palanke na zapadu Grmeča na jugu i Majdanskih planina na sjeveru u dolini rijeke Blihe. Tabela 4.3. Bilansne rezerve po kategorijama date su u tabeli 4.podinskog sloja. pepela A = 28.Ključ rudnik je saobraćajno povezan sa svim značajnijim mjestima Bosanske Krajine.22 kg uglja za 1 kWh neto energije). Rudnik je projektovan za opskrbu ugljem termoelektrane sa dva bloka svaki snage 275 MW (2 x 275MW). Uz navedene godišnje potrebe za ugljem.1. čija je toplotna vrijednost oko 10 000 kJ/kg. vremensko ograničenje površinskog kopa iznosi: 129 764 765 tona : 3 657 000 = 35. (1. 14% 765810000. 86% Rezerve B kategorije Rezerve C kategorije Slika 4. Asfaltnim putevima Bosanska Krupa . Godišnji prosjek neto proizvodnje bloka: 1 494 000 000 kWh ≅ 1 500 GWh Godišnja potreba za toplinom programirana je 13 524 440 GJ po bloku godišnje ili za oba bloka ukupno 27 048 880 GJ godišnje.6. Najbliži željeznički saobraćaj je na oko 30 km od rudnika tj. Grafički prikaz rezevi po kategorijama Mogući vijek eksploatacije uglja Vremenska granica kopa je odre ena na temelju potreba za ugljem u termoelektrani. Kamengrad Geografski položaj Kamengradski ugljeni bazen se prostire izme u Sanskog Mosta na istoku. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 133 .Lušci Palanka .3. potvr ena je prosječna toplinska vrijednost Q = 7 706 kJ/kg (1841 kcal/kg). Bilansne rezerve uglja Ugljeni slojevi Krovinski sloj Me u sloj Glavni sloj Sinklinala Podinski sloj Ukupno ležište “B” 58 180 000 5 650 000 66 000 000 129 830 000 129 830 000 Kategorija rezervi “C1” 15 461 000 36 411 000 51 872 000 24 709 000 76 581 000 B + C1 73 641 000 5 650 000 102 411 000 181 702 000 24 709 000 206 411 000 129830000.Sanski Most . godišnja potreba za ugljom je oko 3 657000 tona.4. Uz toplinsku vrijednost uglja od oko 7 380 KJ/kg.48 godina ~ 36 godina. u Prijedoru. vlaga W = 33. 4.

908 4.5.655 12.889 12.77 3.44 12.425 662 4.449 4.599 7.88 25.065 12303000.303 1.461 10.149 3.524 2.029 113.000 27.13 5.91 KVALITET PEPEO S % % 23.83 4. REZERVE EKSPL.744 25.003 13.111 12.78 21.32 4.043 2.062 1.Modul 8 – Rudnici uglja Rezerve i kvalitet uglja Na osnovu Elaborata o klasifikaciji.4.462 22.26 23.09 25.26 22.48 3.953 68.183 10.64 21. daje se pregled rezervi uglja Kamengradskog ugljenog basena.58 4.7.4.731 14.871 10 25 40 30 40 40 40 40 40 40 40 38 43 112.875 16.37 4.595 12. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 134 .786 13.145 576 3.6 23.19 25.81 13.588 12. Tabela 4.257 25.45 19.13 4.01 24.27 24. kategorizaciji i proračunu rezervi kamengradskog ugljenog basena koji je izra en 1999.16 13.874 46.13 DTV KJ/kg 11.843 16.461 30.432 12.461 85.609 48.000 VLAGA % 25. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena UGLJENI SLOJ KATEG.505 10. GUB.952 VANBILAN.3 24.09 24.786 13.96 26.000 3.22 24. BILANSNE REZERVE x 1000 t 1.45 21.47 23.648 20.283 8. Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Na osnovu Elaborata o rezervama mrkog uglja sa stanjem 31. godine može se zaključiti da Kamengradski basen prestavlja značajan potencijal sa aspekta količina i kvaliteta mrkog uglja.11 25.18 21.28 4. % PODINSKI SLOJ GLAVNI SLOJ KROVINSKI SLOJ-ZONA ZAPADNA SINKLINALA ISTOČNA SINKLINALA BASEN A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 A B C1 A+B+C1 C2 A+B+C1 2.08 5.44 22.97 15.57 4.32 12.246 15.001 10.03 23.03 24.154 6.365 28.671 68. U tabeli 4.65 24.124 27.722 1.89 3.96 21. 9% 12246200. REZERVE x 1000 t EKSPL.26 4.111 13.12 1996 godine rezerve su prikazane u tabeli 4.16 24.000 122.400 17.54 22. 91% Bilansne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.84 4.17 14.73 4.

458 15.28 33.608 12.39 % 39. Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 135 .500.000 KROVNA UGLJENA ZONA 35.122 12.050 15.78 3.36 1.901 14.435.000 5.73 23.09 % 3.21 13.217.146 11.83 sumpor sagorivi % 1.7.63 pepeo % 8.8.32 33.000 VANBILANSNE REZERVE GLAVNI UGLJENI SLOJ 2.62 2.500.66 1.828. 4.Tabela 4.815 15.35 3. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ ASORTIMAN komad kocka orah grah vlaga % 34.37 vodonik % 3.603.67 13.623.056 12.769 Tabela 4.01 25.878.65 31.43 32.98 1.03 13.000 29.37 ugljenik % 38. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ ANALITIČKI PODACI vlaga pepeo ugljenik vodonik sumpor sagorivi kiseonik+azot gornja toplotna vrijednost donja toplotna vrijednost ASORTIMAN komad kocka orah grah % 24.523.80 12.000 58.481.092.71 2.27 13.80 2.000 1.62 14.57 11.519 13.000 35.000 45.105 13.59 33.09 12.68 39.49 39.02 33.023. Tabela 4. Tabela 4.955 sitni 23.98 32.8. Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena BILANSNE REZERVE KATEGORIJA REZERVI A B A+B C1 UKUPNO GLAVNI UGLJENI SLOJ 6.59 32.000 51.50 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE KJ/kg KJ/kg 18.594 donja toplotna vrijednost KJ/kg 14.000 EKSPLOATACIONE REZERVE GLAVNI KROVNA UGLJENI UGLJENA SLOJ ZONA 3.00 12.012.54 17.590 Dosadašnja proizvodnja Do 1996 godine u Kamengradskom basenu aktivni proizvodni objekti su bili jama „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ sa proizvodnjom koja je prikazana u tabeli br.154 18.93 % 13.000 3.840.03 % 3.410 17.000 - Provedenim elementarnim analizama uglja sa lokaliteta PK „Zlauše“ i Jame „Fajtovci“ definisan je kvalitet uglja sa ovih lokaliteta i prikazan je u tabelama 4.092.716.32 1.88 2.02 % 9.939.23 2.000 78.59 26.02 2.916.30 20.000 10.6.54 1.000 81.37 12.13 20.7.000 9. i 4.000 39.99 32.15 3.90 133.79 17.92 2.33 kiseonik+azot % 14.876.19 25.000 4.5.6.07 2.06 14.000 25.779.600 14.122 ANALITIČKI PODACI sitni 31.219 13.000 20.91 23.562.47 KALORIČNE VRIJEDNOSTI IZRAČUNATE IZ ELEMENTARNE ANALIZE gornja toplotna vrijednost KJ/kg 15.000 KROVNA UGLJENA ZONA 4.565 12. prikazana za period 1981 do 1996 godina.

757 37.0 a koji bi bili lokaliteti za prelazne faze ili nadopunu kapaciteta.5 do 2.300 6.282 1.675 178.675 238.716 346.000 t.6 miliona tona uz mogućnost proširenja i prosječnim koeficijentom otkrivke ko=4m3/t • Lokalitet „Martin“ -dosadašnja saznanja pokazuju da se radi o lokalitetu sa oko 6. Ovdje treba napomenuti da rudnik raspolaže sa kompletnom infrastrukturom koja uz sanaciju može biti u funkciji.302 1.000.000 t eksploatacionih rezervi koje bi rudarsko tehničkom dokumentacijom trebalo potvrditi.300 PROIZVODNJA SA PK „ZLAUŠE“ (t) 59.300 127. Glavnim rudarskim projektom na površinskom kopu „Zlauše“ je okontureno i za eksploataciju obračunato 3.800 128.532 173.483 401.927 73.000.000 m3 otkrivke.137 144.859 117.Modul 8 – Rudnici uglja GODINA 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 PROIZVODNJA IZ JAME „FAJTOVCI“ (t) 335. Rudnik „Kamengrad“ je privatizovan (jedini rudnik u F BiH) Potencijalni kapaciteti Obzirom na potencijale kamengradskog ugljenog basena. • Lokalitet „Majdankići“ i „Cerići“ -sa kojeficijentom otkrivke od 1.966 262.128 226.000 UKUPNA PROIZVODNJA (t) 335. rovnog uglja i prosječnim kojeficijentom otkrivke od 4 m3/t rovnog uglja. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 136 .241 401.3 miliona tona uglja sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 300.128 263. Zbog problema sa plasmanom površinski kop „Zlauše“ nije aktivan.100 134. Rudnik raspolaže sa: značajnim studijama i programima za poboljšanje kvaliteta uglja: briketiranje odsumporavanje proizvodnja organskog goriva i dr.720 249. „Šipad-Pilana“ Sanski Most. • Lokalitet „Zlauše“ -sa preostalim okonturenim količičinama cca 2.000 BROJ ZAPOSLENIH 1.702 264.156 988 280 Potrošači proizvedenih količina uglja iz prethodnog perioda rudnika „Kamengrad“. U proteklom periodu je ekspoatisano cca 700.000 t uglja i cca 2.605 99.600 127.795 89. bili su „Incel“-Banja Luka.702 264. veći broj kotlana i široka potrošnja na području sadašnjeg Unsko Sanskog kantona. potencijalni kapaciteti za površinsku eksploataciju su. Usljed ratnih dejstava i prekida u snabdjevanju električne energije Jama „Fajtovci“ je u cjelosti potopljena te njeno akriviranje nije moguće osim za slučaj izgradnje-otvaranja nove jame u okviru eksploatacionog polja.515 439.716 346.

10.1 6 15. Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Osnovne karakteristike uglja date su u tabeli 4.t. Potencijalna ležišta uglja RS 4.4. 20% 21.2 24. laporca i pješčara.83 Vlaga (%) 24. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 137 .10. Rezerve bazena Miljevina date su u tabeli 4. do 2000.2. Tabela 4.t.9 Rezerve bazena Miljevina 10 tona Bilansne rezerve Miljevina 21.9: Tabela 4. Karakteristike uglja Hd (MJ/kg) 11. a u povlati ove serije su sedrasti krečnjaci s proslojcima gline.c.laporovita serija sa glavnim i povlatnim ugljenim slojem leži preko trijaskih krečnjaka. Sedimentacija u bazenu se završava šljunkovito-pjeskovit naslagama. Utvr eno je više rasjeda koji koji ležište uglja dijele na blokove različitih veličina.8.2 Potencijalne rezerve 40. koje leže preko ugljenosno-laporovite serije. 53% Bilansne rezerve Potencijalne rezerve Vanbilansne rezerve Slika 4.8 Karakteristike uglja Sumpor Pepeo (%) (%) 2.1.t.2 mil. I u pomenutom periodu otkopano je c. (pregled proizvodnje dat je u tabeli ) Rudnik mrkog uglja „Miljevina“ je u stečajnom postupku.2. odnosno u slivu njene pritoke Bistrice (zapadno od grada Foče).7-14. Ugljeno .1 Vanbilansne rezerve 15. godine. 27% 40.8 Geološke rezerve 77.a.9 Pregled dosadašnje proizvodnje Ugalj je eksploatisan površinskom i jamskom (jame Nozdre i Greda) eksploatacijom u periodu od 1947. 7168000 tona uglja. Ugalj pripada grupi mrkih ugljeva. Miljevina Bazen Miljevine nalazi se u gornjem dijelu sliva rijeke Drine.1 mil. Tektonika bazena Miljevina je veoma složena.8 mil.

9.godine na rudniku Miljevina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 138 . Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Pregled proizvodnje u rudniku Miljevina (tona) Godina Jama Površinski kop Godina 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Jama 182466 190897 202892 182351 166706 162945 205024 210010 220150 195970 212638 202162 167009 111072 88003 61100 44640 93451 22888 12124 15298 12500 3722 1687 4527 6306558 Površinski kop 29793 103795 103270 116574 151260 121646 94576 28885 8198 32794 27614 21345 21945 861695 7168253 1947 5170 1948 21004 1949 14659 1950 22888 1951 14824 1952 13199 1953 26600 1954 54108 1955 95108 1956 112890 1957 130990 1958 154290 1959 160300 1960 161650 1961 142650 1962 155080 1963 170400 1964 201033 1965 212976 1966 202855 1967 135393 1968 205000 1969 185000 1970 192000 1971 205000 1972 176421 1973 161686 ukupno UKUPNO (jama + površinski kop) 250000 Proizvodnja uglja (tona) 200000 150000 100000 50000 0 1947 1955 1967 1977 1985 1987 1989 Godina jama površinski kop 1991 1993 1995 1997 1999 Slika 4.11.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. do 2000.

EKONOMSKA ANALIZA RUDNIKA UGLJA U BOSNI I HERCEGOVINI TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 139 .5.

troškovi. Krajnji cilj ovakve analize je svakako stručna ocjena prikupljenih činjenica na osnovu koje bi se mogla donijeti racionalna odluka za buduće poslovanje pa je ona prvenstveno u funkciji upravljanja. poslovni rezultati.analizu uspješnosti poslovanja (prihodi. pojavama i efektima u poslovanju preduzeća.). investicije. onda bi ekonomska analiza rudnika uglja u Bosni i Hercegovini imala za zadatak da organizirano prikupi i stručno obradi informacije o relevantinim ekonomskim činjenicama u ovom sektoru bosanskohercegovačke privrede. godine proizvedeno cca 10 miliona tona mrkog i lignitskog uglja što je oko 54% predratne proizvodnje. Analiza ne obuhvata cjelokupno poslovanje ugljarskih preduzeća no to ne znači da se njena analitička funkcija devalvira činjenicom da se mogu vršiti samo interne komparativne analize u okviru ugljarskog sektora obzirom da su stvorene podloge pregledne i relevantne za uspješno kritičko i analitičko ispitivanje ugljarskih i energetskih relacija u okviru cjelokupne ekonomske strukture u BiH. . 5. savremeni ugljarski kapaciteti u Bosni i Hercegovini kao kombinacija ljudi. Kao takva ona naravno ne ispravlja poslovne propuste ostvarene u prethodnom periodu ali stvara preduslove da se oni izbjegnu u budućem periodu. 2. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Bosni i Hercegovini Prema raspoloživim statističkim podacima u Bosni i Hercegovini je 2006. Analizu postojećeg stanja u rudnicima uglja BiH koja uključuje: . U fokusu ove analize su dakle.analizu tržišta i plasmana uglja. kao što je navedeno to nije tema ovog istraživanja. Pocjenu osnovnih indikatora rudnika uglja do 2020. Ovdje se teritorijalno sintetički analizuraju ugljarski kapaciteti na nivou BiH a nakon toga detaljnije po entitetima u navedenoj dinamici prostornog i vremenskog obilježja. Kao inicijalna osnova za proizvodnju termoenergije. ugljarsko resursne i finansijske imovine i tehničkih.). itd. zaposlenost itd. finansijskih. Naime. ovako koncipiran resursni pristup ugljarskom preduzeću bez obzira na nešto suženi obuhvat materije u vidu parcijalne analize daje ipak općenit uvid u objekt analize i relevantne odgovore na ključne segmente poslovanja i na širem planu. Analizu potencijalnih rudnika u BiH. marketinških i drugih informacija. obzirom da je tehnoekonomski vezano za sukcesijske termoenergetske jedinice ugljarstvo generira centripetalnim djelovanjem i druge vezane industrijske aktivnosti.Modul 8 – Rudnici uglja Uvodne napomene Ako se po e od pretpostavke da ekonomska analiza predstavlja analitičko ispitivanje i prosu ivanje boniteta poslovanja preduzeća odnosno ispitivanje i zaključivanje u vezi sa ekonomskim kategorijama.analizu ulaganja u poslovanje ugljarskih kapaciteta (sredstva i izvori sredstava. godine i 3. Dinamika Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 140 . Po predmetu istraživanja ovo je analiza dinamike pojedinih ekonomskih pojava u relativno kraćem proteklom periodu u cilju procjene budućih ekonomskih aktivnosti i po sadržaju obuhvata: 1. . Me utim.1.

016 1.229 3.227 2.225 7.799 4.916 2002.1. 5.391 2.247 2003.278 2005.rasta proizvodnje ugljeva (mrkog i lignita) na nivou BiH i po entitetima je dosta heterogena i na nju su uticali različiti proizvodni i neproizvodni faktori.125 8.029 8.742 4.785 3.993 3.246 1.893 5.220 9.248 3.141 10.232 4.639 3.070 1.726 1.691 4.mrki i ukupno) za FBiH.617 4.256 1.895 4.586 1.447 2.422 7.419 3. RS i BiH u 2005.023 18. 5.606 2.296 2. 5.826 2. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990.552 3.005 4.185 4.263 2004.526 2.140 4.491 9. 5.354 1.279 4. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.305 1. i period 2002-2006.1. godina (u 000 tona) Elementi Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Ukupno Mrki ugalj Lignit Godine 1990. Federacija BiH 5.885 3. Tabela 5. 13.072 3.955 5.770 10 9 Proizvodnja (miliona tona) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5.123 Republika Srpska 3. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 141 .579 2.139 Bosna i Hercegovina 9.449 2006.134 2.

Prvi blok podataka u vidu tabelarnog pregleda obuhvata razne aspekte dinamike realizacije bosanskohercegovačkog uglja pružajući mogućnost zapažanja i informacija o poslovnim pojavama kao što su stopa rasta realizacije.mrki i ukupno) za FBiH.370 3. 2006. Slovačku i Jugoslaviju su indikator da ugalj nastavlja biti značajan izvor energije u regionu. RS i BiH u 2006. Kao i u drugim zemljama i u BiH efektivna tražnja termoenergetskih kapaciteta je regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da tražnja bosanskohercegovačkih termoelektrana apsorbira oko 85% proizvedenog uglja. neravnomjernost toka realizacije itd. godini Po mišljenju domaćih eksperata »sa sigurnošću se može tvrditi da su raspoložive rezerve uglja u BiH dovoljne za osiguranje budućih potreba za proizvodnjom električne energije«1. 105 EIA. Makedoniju. Bugarsku.381 135 RS 4.995 8. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.789 4.924 4.«2 Na bazi dostavljenih informacija od strane stručnih službi rudnika uglja BiH mogu se najprije utvrditi kvantitativne činjenice o ukupnoj tražnji uglja u BiH po dinamici i strukturi.2. Tabela 5. str.Modul 8 – Rudnici uglja 10 Proizvodnja (miliona tona) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 FBiH lignit mrki RS ukupno(mrki+lignit) BiH Slika 5. FBiH i RS 2005.695 91 375 4 BiH 109 110 127 48 Drugi blok podataka neophodan u svakoj analizi ugljarskog sektora podrazumijeva najprije elemente strukture sredstava što uključuje prije svega veličinu osnovnih sredstava i stepen njihove istrošenosti. FBiH 5.086 281 RS 3.006 131 (u 000 tona) Indexi FBiH RS 102 121 105 118 108 47 247 80 Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .142 93 152 5 BiH 9.787 81 1.071 3.721 84 1. »Interational Energy Outlook 2005« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 142 . FBiH 5.159 7. Češku Republiku. Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit.2..izvoz BiH 9.579 79 934 276 2006. Ukoliko se hoće biti više analitičan iz prezentiranih podataka je lako utvrditi randman odnosno efektivnost ukupnih osnovnih sredstava ili randman opreme (koliko 1 2 Direkcija za evropske integracije »Strategija integracije BiH u EU«. Da će ugalj ostati još dugo značajan energetski resurs u BiH mišljenja su i energetski analitičari EIA po kojima »dodatni planovi za nove i obnovu postojećih termo energetskih kapaciteta u istočno-evropskim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.482 85 1.

Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u F BiH na kraju 2005.740 40.640 31.374 920.521 24. Tabela 5. Indikator visoke dotrajalosti osnovnih sredstava u rudnicima uglja BiH upozorava da hitno treba pristupiti njihovom obnavljanju.zemljište .3.737 1.956 4.911 614.863 842.367 1.222 116.874 783.228.328 187.324.341 550.248.115 233.172 1.004.689 497.oprema .625.714 Stepen otpisa BiH FBiH RS 86 61 55 74 42 26 61 92 76 0 72 93 48 10 76 8 24 75 8 * Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.582 3. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 143 .256 797.060 4. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta na kraju 2005. zatim u kom pravcu se vrši pomjeranje u okviru strukture raspoloživih osnovnih sredstava u pojedinim razdobljima i kojim intenzitetom dolazi do promjena u strukturi osnovnih sredstava što bitno utiče na randman osnovnih sredstava.386 13.220 402.013 187.206.478 1.548 1. 26% 24% 15% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.111 845.043 31. prezentirani podaci nam ukazuju u kojim oblicima se nalazi pretežni dio osnovnih sredstava. Stepan istrošenosti (otpisa) služi za rasu ivanje o starosti odnosno dotrajalosti osnovnih sredstava ili grupe osnovnih sredstava (prije svega opreme).gra evine .657 224. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 3.857 1.548 17.667.093 13.286.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 26.2005.214 12.455 4.635 13.475 202.642.505 206.177 19.162. Osim toga.12.753 227.978 2. RS i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .430 656.759 1.102 277.143 1.3-a. godine u F * BiH.568 3.585 389.492 914.102 1.239 273.svakih 100 KM opreme odbacuje KM proizvodnje) i komparisati ga u dinamici vremena ili sa srodnim preduzećima.

379.252.589 5.199.767 12.732.281 224.2006.917 898.187 532.778 Stepen otpisa BiH FBiH RS 67 63 58 75 44 25 63 96 77 0 74 93 48 3 77 11 27 79 11 ** Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o nabavnoj vrijednosti za RS.351 996 802. Sadašnja vrijednost BiH FBiH RS 2.413 5. godini u F BiH.432 11.327 1.995 21.197 799.571.690 3.978 1.251 4. godine 14% 14% 38% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.916 191 757.223.331 769.317.537 4.903 647.187 264.zemljište .806 195. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 144 .557.616 195.gra evine .4.Modul 8 – Rudnici uglja 4% 59% 5% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.187 1.221 15. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006.468 1.334 3.801 216.759 31.388 1.12. RS ** i BiH (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .oprema .881 2.138 2.398 4.830 16.013 473.3-b.5.645 116. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u RS na kraju 2005.201 238.000 268.589 196.585 43. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava rudnika uglja u BiH na kraju 2005.658 589.622 350.300.847 905.830 1.209 345.027.368 181.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Nabavna vrijednost BiH FBiH RS 7.416 11. godine Tabela 5.

Dr. Danas se ima utisak da je u savremenom ugljarstvu na tu temu postignuto jedinstvo doktrina pogotovo u osnovnim relacijama izme u raspoloživog kapaciteta i obaveza.427 115.2005.4.732 2.1.574 340. BiH 2.215 186.912 272 782 48 8 16.112 FBiH 2. fluktuacija. strukturu zaposlenih prema starosnoj dobi i strukturu zaposlenih prema radnom stažu. 8.12.686 9. godine za rudnike u BiH (u 000 KM) Naziv izvora 1. Dinamika poslovnih procesa rezultira često nepredvidive promjene u odnosima na relaciji zadatak-sredstva-izvori o čemu se u finansijskoj analizi rudarskih preduzeća uvijek mora voditi računa imajući u vidu ciljeve poslovanja odnosno poslovne zadatke i specifičnosti rudarske aktivnosti. Tekuće obaveze 2. U kraćoj analizi ovog tipa imajući u vidu specifičnosti analiziranog sektora neophodno je primarno obraditi kvalifikacionu strukturu zaposlenih. i 2006. onda je situacija u ugljarskom sektoru slijedeća: Tabela 5.343 871 6.277 99.324 790.955 1.2006.517 Zaposleni 31. Dugoročne obaveze 2.408 183 605 37 7 13. 4.311 49.463 31.955 0 9. Tabela 5.803 1.406 1. Toga se.731 1. godine u rudnicima u BiH Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.364 179 633 37 7 13.029 271. Obaveze 2.188 831 6.315 141.874.2.512 536.3. dinamika ukupnog broja zaposlenih.407 555. BiH FBiH RS 1.626 1. 5.813 933.536 44.304 1. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31. Kvalifikaciona struktura zaposlenih na kraju 2005.817.12.626 0 13.828 169. Zaposleni 31.616 2.222 295.321 495.809 785.214 968.718 13.056 220.116 51. BiH FBiH RS 1. 2.645 3.552 3.5.668 RS 189 60 913 573 504 89 177 11 1 2. Struktura izvora sredstava na kraju 2005. BiH 2. Ukupno: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 145 . 7.12.086 884. 6.12. 9.422 RS 180 56 936 603 630 96 178 9 2 2.154 811 5. Kada je riječ o ukupno zaposlenim po kvalifikacijama.2006.731 528.185 FBiH 2.008 775 5.712 321.751 905.483 440.727 U studioznoj analizi zaposlenosti u sektoru bosanskohercegovačkog ugljarstva neophodno bi bilo ocijeniti i ispitati odgovarajuću radnu snagu sa različitih aspekata kao što su: brojno stanje.281. iskorištenje radnog vremena itd.492 437. struktura zaposlenih. sudeći prema prikupljenim podacima.994 275 811 46 9 16.U cilju izvršenja poslovnih i razvojnih zadataka u sektoru ugljarstva kao i u drugim djelatnostima pored obezbje enja adekvatnog nivoa sredstava neophodno je obezbijediti i kontinuirani priliv tih sredstava iz različitih izvora.2005. više pridržavaju ugljenokopi u RS nego u FBiH.741 44.318.Vlastiti kapital 2. i 2006.690 1. 3.

7. Rudnik » ur evik« i RITE »Ugljevik«. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2006. opšta je karakteristika (što će se vidjeti iz analize ugljarstava po bosnaskohercegovačkim entitetima).Modul 8 – Rudnici uglja 20% 42% 12% 2% 5% 5% 14% 0% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Što se ostvarenih plaća tiče one su. godine 21% 41% 12% 2% 5% 0% 5% 14% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 146 . Faktori koji na to utiču su prije svega tehnička opremljenost. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima uglja BiH na kraju 2005. Pri izračunavnju efekata koji pruža angažovana radna snaga situacija je dosta heterogena prema ugljarskim kapacitetima bez obzira da li se u račun proizvodnosti rada po rudnicima uključuju svi zaposleni ili samo proizvodni radnici. godine Iz prikupljenih podataka iz stručnih službi rudnika mogu se uočiti zajedničke karakteristike manje-više prisutne u svim bosanskohercegovačkim ugljenokopima a to su visoka starosna struktura za uslove rudarske djelatnosti i nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu što samo po sebi ukazuje na neophodne pravce aktivnosti u budućem vremenu. uglavnom niže od onih u privredi BiH i veoma su malo vezane za finansijske rezultate poslovanja preduzeća. broj radnika sa smanjenom radnom radnom sposobnošću. itd.6. Izuzetak u ovom smislu su Rudnik »Banovići«.

Jedan od centralnih zadataka analize ugljarstva u BiH je da pored veličine i strukture prihoda od realizacije uglja ispita i ocijeni sve one faktore.489 51.331 62. aktivno i kreativno u procesu reprodukcije i utiču u ovoj ili onoj mjeri u pozitivnom i negativnom pravcu na ostvarenje odgovarajućeg obima proizvodnje kao izraza kvantitativnih efekata.223 21 1.248 227.610 169.443 525. Pri ocjeni poslovne situacije savremenog rudarskog preduzeća ima se u vidu opštepoznata činjenica da osnovni proizvodni faktori (rad. godine Naziv grupe troška Utrošeni materijal.697 25.635 195. odnosno na ostvarenje poslovnih zadataka (tekućih i razvojnih). Iz te složene cjeline se na bazi ekonomske logike na kraju izdvaja konačan rezultat kao jedinstvena cjelina navedenog kvantitativnog i kvalitativnog segmenta rudarskog privre ivanja.792 121 108 116 73 262 119 111 108 116 101 114 72 265 189 111 110 132 122 129 74 55 16 101 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 147 . predmeti rada i osnovna sredstva) zajednički sinhronizovano djeluju.932 75.236 51. U slučaju današnje bosanskohercegovačke ugljarske proizvodnje to se da jednostavno uočiti: Tabela 5. FBiH 2006.430 2.695 19. sirovine. uslove i okolnosti koji su djelovali na formiranje tolike i takve troškovne strukture u ugljarskom sektoru.936 38. uz troškove proizvodnje kao izraza kvalitativnih efekata nastalih u sferi proizvodnje.093 8.002 42.924 38 10.033 57.793 6. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. Sa ovog aspekta posmatranja struktura troškova proizvodnje uglja bez obzira da li se analizirala prema nosiocima troškova ili se tretirala kroz učešće direktnih i indirektnih troškova u ukupnoj troškovnoj strukturi ima uvijek odre ene specifičnosti u odnosu na druge sektore.446 29.570 6.428 15.591 7. stepen ekonomičnosti poslovanja. nivo produktivnosti itd.236 23.079 7. U etapi detaljnije analize dolazi u obzir razmatranje svakog od navedenih faktora i njegovog uticaja na obim proizvodnje.751 99 98 108 63. i 2006.632 0 117.634 30.653 24.114 8.466 26.930 32.584 487.095 38.6.354 2.443 407.467 31. FbiH (u 000 KM) Indexi FBiH RS BiH RS BiH RS BiH 59.488 0 116.584 370.276 34.844 50.972 192.076 8.097 19. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH 2005.287 54.444 8.025 26.122 58.319 43.624 76.

Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. tehničku opremljenost.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5. godinu Veličina.Modul 8 – Rudnici uglja 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. struktura i dinamika troškova su svakako osnovni faktori o kojima se mora obavezno voditi računa kada se utvr uje cijena koštanja proizvedenog uglja po pojedinim bosanskohercegovačkim ugljenokopima.9. treba imati u vidu i faktor obima poslovanja. RS i BiH za 2006. Pored toga. godinu 230 220 210 200 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Troškovi (milion KM) FBiH Utrošeni materijal. RS i BiH za 2005.sirovine. iskorištenje tehničkih kapaciteta. Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH. kvalifikacionu strukturu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 148 .rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi RS Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi BiH Vrsta troškova Slika 5.8.sirovine.

428 57.624 7.8.216 145. proizvodnost rada itd.481 186. itd.942 4. štete i sl. važnost.471 40. na zajednički ili konsolidovani bilans) može ipak poslužiti u jednoj ovakvoj analizi.12.406 21.162 35.167 57.465 53.754 Eksproprijacije.) enormno visoki.2005.2006.12.724 Podaci su nepotpuni jer nisu uključeni podaci za rudnike „Ugljevik“ i „Gacko“ čiji se poslovni rezultati promatraju zajedno sa termoelektranom *** *** U analizi finansijske situacije rudarsko-ugljarskih kapaciteta u BiH u 2005.815 50. i 31.846 61.782 161.162 68. Bankarski krediti (pogotovo od stranih banaka) su po pravilu dugoročni i nisu posebno problematični ali su zato doprinosi i porezi i ekotroškovi (eksproprijacije.819 505. Ovu vrstu bilansa karakteriše jednostavno statističko sažimanje pojedinih finansijskih pokazatelja bilansa stanja i bilansa uspjeha koji uz odre ene nedostatke (u odnosu npr.7. godini koriste se i finasijski izvještaji (bilans stanja i bilans uspjeha) odnosno kompleksne tabele računovodstvenih podataka.702 21. ali (kao što će se kasnije vidjeti) me u njima postoje i značajne razlike.12. socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale 72.886 479. Ako se nastavi dublje razmatranje poslovne situacije naših ugljarskih kapciteta dolazi se do problematike finansiranja koja je posebno u slučaju federalnih rudnika uglja kritičan faktor poslovanja obzirom da ih karakteriše veoma visok stepen zaduženosti.685 59.2005. Obaveze prema dobavljačima 66. 161. Kao što je poznato priznavanje. Bilans stanja sa 31.194 588 187. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 149 . br.000 2.738 124.788 107.).191 6. štete. najčešće ovise poslovni rezultati.167 5. UKUPNO 545. procjenjivanje i prezentacija pozicija finansijskih izvještaja vrši se u skladu sa me unarodnim računovodstvenim standardima i uključuje odre ena načela (stalnost.12. i 2006.931 1. pouzdanost. Pregled obaveze na dan 31.12.zaposlenih. kontinuirani rast zaduživanja kod nekih federalnih rudnika je uslov za ostvarivanje planskih proizvodnih zadataka. obaveze 3. Tabela 5. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Doprinosi (PIO.2005. poravnanja 5. i 31.2006. Mada postoje i negativna mišljenja o značaju procesa bilansiranja u ekonomskoj analizi po kojima je ono nedinamično i ne može se koristiti kao podloga sa aktivnim uticajem na poslovne procese koji su u toku ipak veliki broj autora prihvata bilanse kao polaznu osnovu za analizu ukupnog poslovanja. Dug sa 31. zdravstvo. Tuzlanskog kantona) entiteta ili zemlje.348 514. ročnosti. razumljivost. rente i 109.2006. Imajući u vidu navedene napomene zbirni bilans stanja rudnika uglja BiH bi se mogao predstaviti slijedećom tabelom: Tabela 5. U komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima produktivnost rada u našim ugljenokopima je veoma niska. uporedivost itd.12. U analizi našeg ugljarskog sektora koriste se zbirni bilansi ukoliko se želi prikazati finansijski položaj rudnika nekog područja (npr. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) Redni Vrsta obaveza Dug sa 31.036 1. dinamike. Od njenog volumena.738 743 osiguranje od nezaposlenosti i 1. Obaveze prema bankama 135.270 62.037 13. Uopšteno rečeno.892 3.622 114.

626 905. i 2006.281.532 22. Nematerijalna sredstva 2.160 11 35. 10.12.116 271.874.955 884.991 9.407 115.321 536.590 996 81.536 0 933.817.117 774 28. 3.056 51.286 131.843 521. FBiH 31.751 PASIVA 528.542 103.779 46.483 220.320 28.2005.552 1.463 0 BiH 1.198 10.701 9.254 18.12.636 148.944 38.877 549.955 52. godini uz odre eni redosljed pojedinih područja poslovanja i kao takav predstavlja zaokruženu finansijsku cjelinu. remont mašina i ure aja.595 202.047 7.137 92. 9.834 81.210 32. Bilans uspjeha predstavlja tako e specifičnu šemu unutar koje je obuhvaćena analiza cjelokupnog poslovanja ugljarskih preduzeća u 2005.392 594 10.477 539.780 26.740 1.563 75.567 8.414 229 11.12.968 24.778 39.492 186. 12.788 41.311 0 968.955 1.397 552 884.529 90.622 320.682 1.718 13.036 0 31.306 306 968.277 141.616 22.801 109. FBiH 801.448 83.351 117.604.215 44.154 71 933.282 213. i 31.307 201 786.167 8.486 115.12.484 145.339 19.427 169.650 5.751 89.580 27.873 793.686 9.086 74.109 425 3.345 48.798 15. Materijalna sredstva 3.168 37.029 44.636.960 10.727 785. 7.937 1.668.913 3.968 6.764 94.820 14.185 Podaci su nepotpuni jer nisu bili dostupni potpuni podaci o troškovima prodaje za Rudnik »Stanari«. OPIS BiH 31.863 842. Tabela 5.324 440.009 37. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. Bilans uspjeha sa 31.120 42.146 108.145 96.814 55.837 297. godine u rudnicima u BiH Redni broj 1. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 1.813 74. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 150 . FBiH AKTIVA 822.197 799.813 1. uvo enje nove i modernizacija postojeće tehnologije.214 1.046 1.757 285.695 9.787 97.353 1.551 623 1.787 2.643 86.894 59.698 25. 2. Tekuća sredstva 1. Zalihe 2.464 69.712 49.246 905.552 97.740 1.727 0 A.068 845.495 96.736 1.525 46.723 85.318. gotovine 4.152 6.430 6.961 339.2005.445 4. 5. 14.086 495.029 13.569 188. Stalna sredstva 1.651 3.835 39.057 185. 4. 11.763 3.398 1.315 340. **** PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 482.008 349 24. broj OPIS BiH 3.714 1. i 2006.401 31. 8. godini u proizvodnim objektima podzemne i površinske eksploatacije bila je naravno usko vezana za niz investicijskih i razvojnih aktivnosti u tom periodu.022 46.513 1.207 1.574 44.2006.490 207.512 99.463 790.Modul 8 – Rudnici uglja Red.422 60.12.410 15. 15.274 333.777 31.626 1.111 56.297 102.404 74.12.741 295.068 1.2006.786 4.828 321.401 RS 802. U skladu sa raspoloživim sredstvima investicijska aktivnost se odvijala kroz nabavku opreme. 6.809 437.467 29. Finansijska sredstva C.874.222 9.456 2.999 52.731 555. Upisani a neuplaćeni kapital B.214 89. Kapital B.820 364. Potraživanja Gotovina i ekvivalenti 3.924 294.2005.520 58.360 185. 13.675 332.823 2.090 2.9. uvo enje informacijsko-upravljačkog sistema.421 45.777 RS 3.681 41.788 2.239 11.783 2. Realizacija odre enog obima proizvodnje uglja u BiH u 2005.2006.487 14.817. FBiH **** (u 000 KM) RS BiH RS 2.586.157 2.

352 27. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. godine u rudnicima BiH (u 000 KM) A.660 1. Tabela 5. itd.567 2.556 UKUPNO UKUPNO (A+B) 2.898 35.227 8.374 286 2.683 2.425 4.937 4.008 86 Oprema 45.051 ure aja Informacijsko-upravljački 52 106 106 52 sistemi Ekologija 65 0 65 0 0 Ostalo 1.677 6 UKUPNO 55.000 Usluge trećih lica 3.284 13.481 45.415 Uvo enje nove tehnologije 41 41 92 92 Modernizacija postojeće 0 0 0 0 tehnologije Generalni remonti mašina i 2.453 55.509 32.828 10.535 6.734 B.809 35.511 42.425 1.795 21.809 13.901 5. razumljivo je da je intenzitet investiranja dosta limitiran nedostatkom sopstevnog kapitala i povoljnih eksternih kredita. Imajući me utim. i 2006.309 56.255 3.646 28.795 15.800 5.094 1.562 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 151 .075 7. i 2006 GODINI Opis 2005.815 1.339 520 468 52 Remonti 458 89 369 362 189 173 Projektovanje 906 832 74 686 536 150 Ostalo 5. BiH FBiH RS BiH FBiH RS Rudarsko gra evinski radovi 771 371 400 1.316 4.749 21.284 34. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 5.155 16.182 42.482 3.ekološko investiranje.954 71.118 35. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005.251 6.075 10.056 36. 2006.339 3.863 1.10. u vidu stanje bosanskohercegovačkih ugljenokopa o čemu je već bilo riječi.350 3.823 78 5.

Ovaj Rudnik je dosada i najveći izvoznik uglja (6. Od ukupno plasiranog uglja u periodu 2001-2006.11.987 3.8% ukupne proizvodnje u 2006.1. itd. Banovići i ur evik u 2005.5% manje nego prethodne godine odnosno za 56% manje nego 1990. godine cca 79% otpada na TE »Tuzla« i TE »Kakanj«. «Banovići» i « ur evik» (u 000 tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .93 miliona tona uglja što je za 1. Plasman uglja Rudnici uglja Tuzlanskog kantona («Kreka».1. «Banovići» i « ur evik» 5.114 79 683 131 Index 99 100 116 48 7% 15% 78% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.2. 3.44 miliona tona uglja. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 152 .) Tabela 5.2. mada taj izvoz u posljednje vrijeme značajno pada na tradicionalnim tržištima u susjedstvu iz različitih razloga (pojačana konkurencija. godini na tržište plasirali cca 3. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka».2. Rudnici «Kreka» i « ur evik» preko 80% svojih količina plasiraju u TE »Tuzla« dok Rudnik «Banovići» oko 30% svoje proizvodnje u istom periodu plasira na druga tržišta. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. 3.10.izvoz 2005.928 3.124 78 588 275 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja u Federaciji BiH 5. godini). gasifikacija nekih prostora.1. godine kada je na tržište plasirano 8. Rudnici tuzlanskog kantona: «Kreka». «Banovići» i « ur evik») su u 2006.

4.11. 380. godine iznosila cca 466 miliona KM u čemu su tekuća sredstva (obrtna imovina) učestvovala sa preko 20% najvećim dijelom usljed visokog nivoa nerealizovanih potraživanja.2005.1.348 61 7.2. Stepen otpisa opreme koja se koristi u proizvodnji uglja iznosi cca 95%. Ulaganja 2.243 97. Struktura sredstava u 2005.12.12. godini rudnika: «Kreka».949 43. i 2006. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 153 . «Banovići» i « ur evik» Vrsta sredstava 1. Posmatrajući dostupne tabelarne preglede po pojedinim rudnicima vidi se da se situacija u posljednje dvije godine posmatranog razdoblja neznatno popravlja u Rudniku « ur evik» (stepen otpisa opreme se smanjio za 4%) dok je u druga dva rudnika stanje neizmjenjeno. Gotovina Ukupno aktiva: 31. godini 5.688 % 79 21 8 11 0 2 100 (u 000 KM) Index 97 85 84 92 1017 55 94 Pri razmatranju strukture stalnih sredstava (stalna imovina) u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uočljiv je veoma visok stepen njihove otpisanosti (cca 85%). Sve ovo ukazuje na visoki stepen tehnološke zastarjelosti i na urgentnu potrebu investiranja u ugljarske kapaciteta Tuzlanskog kantona.919 465.3% 17% 80% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.117 52.2006.364 495.2.Stalna sredstva 2.081 114. Tabela 5.1.648 6 14. Tekuća sredstva 2. Banovići i ur evik u 2005.445 37. Zalihe 2. Sredstva i izvori sredstava Ukupna sredstva (poslovna imovina) kojima se obavlja ekonomska aktivnost ugljarskih kapaciteta Tuzlanskog kantona su krajem 2006.3.931 56. 368. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka. Potraživanja 2.12.030 % 77 23 9 11 0 3 100 31.2.

246 939 2.342 76 1.257. godini vidi se da je vlastiti kapital niži od obaveza i da se smanjio u 2006.zemljište . Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 3.079 74.897 22.288 (u 000 KM) 31.258.135 95 19.167 73.115 0 85 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .323 73.121 1.099 335. Struktura stalnih sredstava u 2005.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 100 84 0 75 94 48 0 84 23% 6% 21% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2005.874 27 99 2.167 0 696. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.977 939 354.973 176.254.114 18.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.167 691.465.071 26 2.167 73. „Banovići“ i „ ur evik“ Kada je riječ o strukturi izvora sredstva u posmatranim rudnicima u 2005.967 353. i 2006 godini za rudnike: «Kreka». u odnosu na prethodnu godinu.2006.928 1 516 2.12. i 2006. godinu u rudnicima „Kreka“. godinu u rudnicima „Kreka“. „Banovići“ i „ ur evik“ 22% 6% 22% 50% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.12.13. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 22.572 85 73.789 42.930 81.449.oprema .gra evine .489 516 336. Razlog tome su ostvareni kontinuirani gubici u Rudniku «Kreka» (koji se pokrivaju na Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 154 .13.12.280.739 169. «Banovići» i « ur evik» 31.

435 1. 2. Struktura izvora sredstava u 2005. godine (cca 21 miliona KM).48 24.685 52 243.12.15 23. Tabela 5. % 9. 6. Ono što posebno zabrinjava je činjenica da sredinom 2005.45 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 155 .066 32 171. Kao što se vidi iz naredne tabele u strukturi zaposlenih po kvalifikacijama preovla uju KV. Ukupno: 31.2. Što se pak strukture zaposlenih prema starosnoj dobi tiče tako e iz detaljnijih kadrovskih evidencija se može vidjeti da u ovoj strukturi dominiraju zaposleni iznad 40 godina života (preko 73%) a u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina radnog staža (29%) što ukazuje na nepovoljnu starosnu strukturu zaposlenih. i 2006.15. U istom razdoblju ukupne obaveze su se smanjile za 10% ali su se zato tekuće obaveze porasle za 8% (usljed rasta istih u Rudniku «Kreka») a dugoročne reducirale što je svakako još jedan indikator problema u poslovanju.14.151 radnik) i narednim godinama.1. (8. iz detaljnije analize poslovnih knjiga je vidljivo da se vrijednost kapitala povećava kod Rudnika «Banovići» od 2002 (cca 67 miliona KM) do 2006.018 % 10.948 876 87 442 25 6 7. 3.12.629 48 94 2.10 5. 5.018 odnosno 7. plaće i produktivnost U ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona je krajem 2005. godine (cca 82 miliona KM) a u Rudniku « ur evik» od 2004.2006. Dugoročne obaveze 99. Uvidom u ranije evidencije radnog potencijala rudnika uočava se da se nivo zaposlenosti od 2001. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Naziv izvora 31.364 108 108 Ukupno pasiva 495.3.06 100.901 radnika različitih profila.1.Vlastiti kapital 236. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka». (8. Po nivou zaposlenih dominira Rudnik «Kreka» sa 4. Te kategorije zaposlenih se inače veoma sporo smanjuju a specijalni programi kojima bi se riješio ovaj problem zasad ne postoje.030 100 465.00 1.2.291 radnik) kontinuirano blago smanjuje u 2002.39 11. 9.619 20 71.18 5. Po pojednim preduzećima posmatrano.345 48 222. (cca 18 miliona KM) do 2006. Dr.65 11.28 43.42 4.196 radnika).2006. 4. Broj 855 367 3. Zaposlenost. godine u odnosu na Rudnik »Banovići« (2505 radnika) i Rudnik » ur evik« (1.09 1.59 43. Obaveze 258.2005. godini za rudnike: «Kreka».688 94 94 5.00 Broj 744 338 3.901 31. a nakon toga VKV radnici. godine u ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona 289 radnika nije bilo uopšte angažirano u radnom procesu dok su invalidi II kategorije učestvovali sa 19% u ukupnom broju zaposlenih. SSS.875 918 95 418 25 5 8.200 radnika krajem 2006. Tabela 5. 31.059 52 90 2. bilo zaposleno 8. 8.08 100.58 0.12. Tekuće obaveze 159.31 0.32 0. % % Index 1. 7.teret kapitala).2005.695 15 72 2.21 0. odnosno 2006.12.66 4.460 1. «Banovići» i « ur evik» Redni broj Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.

godinu Prosječno ostvarene plaće u posmatranim rudnicima su iznosile u 2006.192 KM po radniku što je tako e jedan od pokazatelja koliko se rudarski rad cijeni na ovim prostorima. Ostvarena prosječna plaća u sukcesijskoj TE »Tuzla« u istom periodu je iznosila 1.Modul 8 – Rudnici uglja 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». «Banovići» i « ur evik» Rudnik / RJ Površinska eksploatacija Podzemna eksploatacija Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 156 . godini 663 KM («Banovići»). Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka». Ostvarena proizvodnost rada (mjerena proizvodnjom u tonama po zaposlenom proizvodnom radniku) kao veoma bitan indikator ekonomske efikasnosti privre ivanja u ugljenokopima Tuzlanskog kantona je iznosila kako slijedi: Tabela 5. 578 KM («Kreka») i 542 KM (« ur evik») i porasle su za 7-10% u odnosu na prethodnu godinu ali su ipak (izuzev Rudnika «Banovići») ispod ostvarenih prosječnih nivoa plaća u FBiH ( 558 KM u 2005.16. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».15. «Banovići» i « ur evik za 2005. godini).14. «Banovići» i « ur evik za 2006. i 603 KM u 2006.godinu 25% 11% 44% 6% 0% 4% 9% NK PK KV SSS VK 0% 1% VS VSS Mr Dr Slika 5.

4.517 9. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja po ugljarskim kapacitetima Tuzlanskog kantona su naravno različiti i ovisni od obima proizvodnje. U Rudniku »Kreka« ona npr. 1.823 % 12 14 10 45 6 2 8 3 100 (u 000 KM) Index 94 128 107 115 57 292 230 111 111 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 157 .1. starosti opreme itd.135 1. 1.431 21. 417 296 421 186 - Index 111 93 100 235 - Proizvodnost rada na nivou preduzeća (proizvodnja po ukupno zaposlenom radniku) u posmatranim rudnicima je naravno znatno niža i ovisna od nivoa zaposlenosti van tzv. amortizacija itd.045 122. društveni standard. administracija itd.233 750 713 890 2006. «Banovići» i « ur evik» Naziv grupe troška Utrošeni materijal.584 241.330 8.742 29.866 36.476 16. da godinama u strukturi troškova poslovanja kontinuirano dominiraju troškovi rada od 43-48% po pojedinim rudnicima. energenti. 375 320 420 79 - 2006. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.277 7.717 25. iznosi cca 481 t/radniku u posmatranom razdoblju.209 % 14 12 10 44 12 1 4 3 100 2006. »core business«-a (transport. 5.183 769 762 804 Index 96 103 107 90 2005.284 106.443 267.»Banovići« » ur evik« »Kreka« (»Mramor«) »Kreka« (»Bukinje«) »Kreka« (»Šikulje«) »Kreka« (»Dubrave«) 2005.585 4.953 28. 30. zatim troškovi osnovnih materijala. Zajedničko im je me utim. 32.647 27. Tabela 5.). sirovine. metoda otkopavanja.Iz toga nedvosmisleno proizilazi da je za bilo kakvo efikasnije privre ivanje u ovim kapacitetima neophodno reduciranje prije svega navedenih troškova.17. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».2.

33 4. interna realizacija.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija 2006 godina Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.18.84 3.18 -18.16. Index 57.45 61. Index 62.52 69. 42. Tabela 5.19 3.07 72. 2006.89 5. 2006.66 -25.27 57.85 -2. «Banovići» i « ur evik“ za 2005.Modul 8 – Rudnici uglja 130 120 110 Troškovi (miliona KM) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal.25 3.02 0.93 56.51 2005.93 Index 110 118 107 115 - Ovdje treba naznačiti da finasijsku situaciju koja proizilazi po osnovu razlike prodajnih i cijena koštanja uglja manje ili više poboljšavaju ostali prihodi (prihodi od finansiranja.99 3.14 125 123 248 109 107 200 «Kreka» 2006.94 0. Pri tome se uočava razlika izme u plasmana u termoelektrane i na druga eksterna tržišta.) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 158 .16 4.47 4.46 4.92 3. godinu Komparirajući prodajne cijene i cijene koštanja uglja tako e se može steći uvid u nivo efikasnosti pojedinih analiziranih ugljarskih kapaciteta.sirovine.20 1.82 -1.32 4.85 0.7 67.19 67. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».06 2.77 0. i 2006.14 108 114 110 116 Rudnici « ur evik» 2005. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ «Banovići» 2005.52 70.67 -1. vanredni prihodi i sl.16 6. 38.46 -0.

279 % 49 8 32 1 10 100 Index 115 75 94 72 75 98 2. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 159 . i 31. godini nalazi u približnom nivou vrijedsnoti kapitala.650 217. Pored toga. Tu su i nenaplaćena potraživanja od EP BiH po osnovu isporučenog uglja za vrijeme ratnog perioda.5.556 22.2.5.2005.12. Na zaduženje ovih rudnika posljednjih godina dobrim dijelom je uticalo snošenje troškova izvoza elektroenergije (preko 100 miliona KM). Vrsta obaveza 31. Obaveze rudnika krajem 2005. 6.1.639 69. Obaveze na dan 31. 106. 5.12.249 2. vrijednosti i snazi posmatranih preduzeća. Tabela 5.349 221.790 % 41 10 33 2 14 100 Dug sa 31.12.2.12. Finansijski izvještaji Sve nastale poslovne promjene u toku godine evidentirane u poslovnim knjigama tri ugljarska kapaciteta Tuzlanskog kantona na osnovu finansijskih isprava i dokumenata prikazane su u zbirnom i u suženom kontekstu u narednim tabelarnim pregledima.2005. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni br. Taj dug je nominalno iznosio cca 26 miliona KM a sa kamatom danas iznosi trostruko više i vjerovatno će biti otpisan. 4. 1. 5. godine zaustavljen rast zaduženosti i ona od tada ima tendenciju smanjenja dok je u Rudniku «Kreka» nivo zaduženosti neznatno smanjen tek u 2006.941 22. U strukturi obaveza dominiraju doprinosi koji 2006. godine učestvuju sa skoro 50% u ukupnim obavezama a zatim slijede bankarski krediti i obaveze prema dobavljačima. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 91. Bilans stanja kao bitan računovodstveni iskaz finansijskog izvještaja analiziranih preduzeća je prije svega važan izvor informacija o finansijskom položaju. odnosno 2005. 3. godine u rudnicima: «Kreka». U rudnicima «Banovići» i « ur evik» je 2004.121 73. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.185 16. i 2006. Doprinosi (PIO.2006.853 3. godine Bitna karakteristika privre ivanja u sektoru uglja Tuzlanskog kantona je enormno visoka zaduženost koje se u 2006. godini ali obaveze ipak prelaze vrijednost kapitala.6.1. štete. veoma su bitni uporedni pokazatelji istih finansijskih indikatora u prethodnoj godini pa se kroz dinamiku komparabiliteta aktive (prije svega stalnih i tekućih sredstava) i pasive (dinamika kapitala i obaveza) dobiva još jasnija slika o stanju odnosno dodatne informacije o analiziranim preduzećima.2006.19. zdravstvo.526 30.

949 43.464 4.030 2.911 23. 3.164 114.954 2. Materijalna sredstva 3. 5.117 52. 6. Upisani a neuplaćeni capital B. broj OPIS 31. 14.21.467 97.648 6 14. Finansijska sredstva C. Obaveze 1.12.059 71.364 465.781 14.12. 11. i 2006.751 31. Dugoročne obaveze 2.688 72. Potraživanja 3.919 465.183 18.081 25 363. % Index 380. godini poslovali s gubitkom. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 31.348 61 7.699 4. 4.695 171.212 21.243 27 364.030 236. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 160 .066 495. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka».20.345 258.670 Index 108 108 617 52 108 110 110 110 707 371 88 906 78 2.638 19.195 2.655 21.364 495.182 213. 2006. 13. sredstva 2.059 761 7.685 99.200 29. Ulaganja Gotovina i 4. Tekuća sredstva 1.12.738 11 19.445 37. 12. ekvivalentna gotovina UKUPNA AKTIVA A.554 197. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.019 243.2005. 205.12. Ako bi se pak detaljnije posmatrao finansijski rezultat po pojedinim rudnicima uočilo bi se da je ostvareni gubitak rezultat poslovanja Rudnika «Kreka» a da su druga dva rudnika ostvarila dobit koja ipak nije u srazmjeri sa angažiranim sredstvima.2006. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Redni Broj 1.360 77 0 74 3 23 9 11 0 3 100 PASIVA 48 52 20 32 100 - 368. 222.734 224. 8. Tabela 5.931 56.490 2. 10.941 2.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.619 159.688 222.983 2. 9.892 16.030 83. 15. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) Re. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka».629 243. 7. % AKTIVA A. 2005. Stalna sredstva Nematerijalna 1.425 79 0 78 1 21 8 11 0 2 100 48 52 15 37 100 - 97 108 100 21 85 84 92 1017 55 94 94 90 72 108 94 87 Iz zbirno prikazanog bilansa uspjeha uočava se da su rudnici uglja Tuzlanskog kantona u 2005. Kapital B.850 311 7. Zalihe 2.749 3.

746 77 153 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 17 2.118 43 200 6 6 Remonti Projektovanje 515 7 141 4 27 Ostalo UKUPNO 7.5.368 100 149 B.1.287 100 3.998 118 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 161 .7.630 100 50 UKUPNO (A+B) 23.373 100 24. «Banovići» i « ur evik» (u 000 KM) A.327 10 83 2.660 27.22. Investicije Zbirno posmatrano investiranje u ugljarske kapacitete Tuzlanskog kantona je kao što se vidi iz naredne tabele su minimalne imajući u vidu raspoložive fiksne fondove i nihovo stanje o čemu je već bilo riječi.560 10 204 UKUPNO 16. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.289 91 90 Usluge trećih lica 3. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 3.2. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 667 3 Oprema 12.654 50 3. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka».252 8 2.800 ure aja Informacijsko-upravljački 0 68 0 131 52 sistemi Ekologija Ostalo 1.269 75 18. godina % 2006. Tabela 5.

1. a najveći srednjobosanski Rudnik «Kakanj» cca 55%. Gro proizvedenog uglja u Srednjoj Bosni se spali u regionalnoj termoelektrani a najviše iz dva rudnika «Kakanj» i «Breza» (oko 96%). Kakanj. Rudnik «Breza» 45%. Rudnik «Zenica» danas plasira na tržište manje od trećine svoje predratne proizvodnje. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 5.1.2.2.2.334 86 221 1 2006.2. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 162 . «Kakanj». «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila na tradicionalna ugljarska tržišta se u poslijeratnom periodu neznatno povećava da bi nešto značajniji rast bio evidentiran tek u posljednjoj godini posmatranog razdoblja. Na tržištu široke potrošnje su danas najviše prisutni rudnik «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (oko 30% ukupne proizvodnje u razdoblju 2003-2006 godine).494 88 205 0 (u 000 tona) Index 109 112 93 0 14% 0% 86% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. maloprodaja) . «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Opis Ukupan plasman: Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači (široka potrošnja.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». Tabela 5. Plasman uglja Plasman uglja iz srednjobosanksih rudinka «Breza». 1. prijeratna tražnja uglja je veća od današnje za preko 50%.izvoz 2005. Rudnici srednje Bosne: «Breza».699 1. «Kakanj». I pored toga.23.17.556 1. Zenica i Bila u 2005.

ostalo 344.2005.zemljište 110.gra evine 290.2.oprema 209.433 5 134 2.4. godine a od toga 391 miliona KM odnosno 93% otpada na stalnu imovinu što je znatno više nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona uglavnom zbog nižih potraživanja u strukturi tekućih sredstava odnosno aktivi. godini rudnika: «Breza».179 50 Dugoročna 12.392 178.624 80.502 60 .504 3 19.12% 0% 88% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5. Situacija je u tom pogledu najkritičnija u rudnicima «Zenica» i «Breza».052 2 85 2.2.379 87 216.25.391 93 95 2. «Kakanj». Ulaganja 2.643 11. Sredstva i izvori sredstava Ukupna poslovna imovina srednjobosanskih rudnika iznosi cca 419 miliona KM krajem 2006.2006.655 48 323. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.316 2 7.849 72 291. Kakanj.2. Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Vrsta sredstava 31.974 0 113.631 7 117 2. Struktura sredstava u 2005.483 380.174 10. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».12.12. % % Index 1.750 391. i 2006.2. 31. Tabela 5.905 58 955.289 1.12.974 110. Tekuća sredstva 23.831 75 . Zenica i Bila u 2006. Gotovina 871 0 1. godini 5. Zalihe 8. 31.317 10 11.664 72.1.Stalna sredstva 410.147 0 .24.838 27.3.146 0 132 Ukupno aktiva: 434.760 410.345 86 .377 161.2006. Naziv sredstava Nabavna Sadašnja Stepen Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa vrijednost vrijednost otpisa Nematerijalna sredstva 2.022 100 96 Što se tiče stepena otpisa stalnih sredstava situacija je ovdje nešto povoljnija nego u ugljenokopima Tuzlanskog kantona ali je sigurno daleko od zadovoljavajuće obzirom da su gra evinski objekti otpisani sa 75% a oprema sa čak 86%.815 3 razgraničenja UKUPNO 970.908 95 391.18.828 397. «Kakanj».731 24 93 63 32 Materijalna sredstva : 955. Potraživanja 14.691 5 27.295 33. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) 31.2005.12.380 59 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 163 .599 100 419.147 113.857 58 944.

godini obaveze učestvuju sa 43% u ukupnoj pasivi i porasle su za 4% u odnosu na proteklu godinu. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2005. Pažljivim iščitavanjem podataka iz posljednjih godina uočava se poboljšanje ekonomske situacije pogotovo u rudnicima «Breza» i RMU «Abid Lolić» Bila. «Kakanj».19.20.Modul 8 – Rudnici uglja 45% 28% 7% 20% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Breza» i RMU «Abid Lolić». godinu u rudnicima Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila U strukturi izvora sredstava analiziranih rudnika u 2006. Ova je situacija u tom pogledu znatno povoljnija u Rudniku «Zenica». Obaveze (pretežno kratkoročne) su danas prešle iznos vlastitog kapitala u rudnicima «Kakanj». «Kakanj». Grafički prikaz structure sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava za 2006. «Kakanj».26. godinu u rudnicima Breza». Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 42% 30% 9% 19% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 164 . Tabela 5.

Obaveze 2. Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.21.200 radnika uz blagi trend redukcije zaposlenosti posljednjih godina.22 39.00 23% 44% 11% 1% 5% 0% 5% 11% 0% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. 3.2.02 100. U strukturi zaposlenih prema starosnoj dobi dominiraju radnici sa preko 40 godina starosti (oko 60% od ukupno zaposlenih) dok u strukturi zaposlenih prema radnom stažu preovla uju radnici sa preko 30 godina staža (26%) i radnici sa 26-30 godina staža. 239. oko 100 a u «Zenici» oko 50 radnika itd. 266.2.2005.17 0.17 40.2006.34 9. Tehnološki viškovi zasposlenih su evidentni u svim rudnicima (u «Brezi» npr.Naziv izvora 1.1.143 798 480 79 169 12 2 5. Dr.59 3.02 1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Redni broj 1.23 0.022 % 57 43 16 27 100 u 000 KM) Index 90 106 101 110 96 5.12.23 0.2.3.599 % 61 39 15 24 100 31. 8.25 14.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 165 . Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. 2.45 15.48 3.00 Broj 1.2005.27.324 % 22. Zenica i Bila za 2005. Kakanj. 6.514 434.99 9.34 0.12. Broj 1.19 1.593 419.754 179.675 113.) Tabela 5.268 65. 7.12.12. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».206 435 2. «Kakanj».04 100. % 22.857 103. plaće i produktivnost U srednjobosanskim rudnicima je danas radno angažovano oko 5. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.371 64. 31.053 798 478 83 174 12 1 5. 5. Dugoročne obaveze 2.Vlastiti kapital 2. 4.204 31. 9.2006.228 168.177 428 2.62 8.65 8. Zaposlenost.

Zenica i Bila za 2006. proizvodnost rada izračunata na ovaj način u Rudniku «Zenica» je u posmatranim godinama iznosila oko 185/t po ukupno zaposlenom radniku u preduzeću. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. zatim energenti itd. Primjera radi. Troškovi poslovanja Kao što je za očekivati troškovi rada su posljednjih godina daleko najvažniji trošak i u ugljarskim kapacitetima Srednje Bosne (iznad 50%) sa tendencijom rasta i preko 60% u RMU «Abid Lolić» u Bili. Nakon ovih troškova dolaze troškovi materijala i sirovina (cca13% u 2006.4.2. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne Rudnik / RJ «Zenica» («Stara jama») «Zenica» («Raspotočje») «Zenica» («Stranjani») «Breza» («Sretno») «Breza» («Kamenice») «Kakanj» («Stara jama») «Kakanj» («Haljinići») «Kakanj» (PK «Vrtlište») RMU «Abid Lolić» tona po zaposlenom proizvodnom radniku 2005.2. godini).28.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 15% 9% 2% 8% 23% 0% 0% 3% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5.22. «Kakanj». 2006.godinu Ostvarene prosječene plaće u analiziranim rudnicima su znatno niže od onih u rudnicima Tuzlanskog kantona i različite su po rudnicima. godine ostvarena prosječna plaća od 490 KM a u «Zenici» 482 KM po zaposlenom.29. Kakanj. i u posljednje dvije godine iznosila je kako slijedi: Tabela 5. 223 311 330 336 175 24 132 137 153 340 161 445 442 7 15 22 23 Index 139 102 15 104 222 99 214 105 Ukoliko se uzme u račun ukupan broj zaposenih po pojedinim rudnicima onda je situacija još gora. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 166 . dok su u preostala dva rudnika još niže. Ostvarena proizvodnost rada je dosta heterogena i ovisna prije svega od prirodnih uslova. Strukturu i dinamiku tih troškova prezentira sljedeće tabela: Tabela 5. nivoa opremljenosti rudnika itd. U «Kaknju» je 2006.

sirovine.343 58. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.908 6.943 114. «Kakanj». godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 167 .00 (u 000 KM) Index 114 99 87 112 121 284 109 110 70 60 Troškovi (milion KM) 50 40 30 20 10 0 2005 godina Utrošeni materijal. 15.705 65.211 12. 13.911 12. sirovine.964 % 13 10 8 52 11 1 5 100.651 1.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi 2006 godina Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.536 % 12 10 11 51 10 1 5 100 2006. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.465 125.936 12.236 673 5.041 10. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza».23. i 2006.194 11.283 13.

i 2006.90 -0. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni Dug sa Vrsta obaveza br. zatim ekotroškovi.12 91 -1.7 5. Obaveze rudnika krajem 2005.352 9 107 6.472 15 85 3.375 23 55 4. % Index Doprinosi (PIO. U posebno teškoj situaciji (prema podacima dobivenim iz ovih rudnika) su Rudnik «Zenica» i Rudnik «Kakanj» čije su obaveze dostigle krajem 2006.05 Inde x 118 RMU «Abid Lolić» Bila Inde 2005. 65.502 8 23.743 31 117 1. rente i 104. 67.27 -38.2006. 47.Modul 8 – Rudnici uglja Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u 2005. od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) 2. 77.10 «Kakanj» 2006.3 116.65 97 -11 -36 328 3. x 66 42 64 89 57.18 6.3 1 «Breza» 2006. 2006.2005.1 -0.31.5.53 106 5.88 -39.69 4.5 45 5.70 110 77 78 101 -65. nivo od cca 75 odnosno 69 miliona KM i znatno prevazilaze nivo ostvarenih godišnjih prihoda od prodaje uglja.146 100 91 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 168 . UKUPNO 277.12. Slična je situacija i u Rudniku «Breza» dok je zaduženost u RMU «Abid Lolić» Bila. zdravstvo. i 2006.36 57 -40.329 100 253.12.99 105 3.54 81 4.15 -6. štete. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne Rudnici Elementi 2005.69 4. % 31.1 89 -4.12. 46. bankarski krediti (Pariški i Londonski klub.347 24 78.49 105. Obaveze na dan 31.85 4. i 31.41 115 4.2006.12.204 22 141 Eksproprijacije. različite domaće banke itd. Porez na promet i ostale obaveze 45.2. godine Veoma visoka zaduženost je karakteristika i rudnika uglja lociranih u Srednjoj Bosni.2005.416 38 57.79 3. Obaveze prema dobavljačima 21. Obaveze prema bankama 39.05 58 -11.33 -2.2.).53 59 -2.6 100 8. U strukturi obaveza kao što se vidi iz naredne tabele preovla uju različiti doprinosi.11 6.001 16 38.36 53 -0.42 -2. osiguranje 67.18 113 3. godine u rudnicima: «Breza».52 96 6.30.25 54. «Kakanj».6 4. Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 53.64 Inde x 103 2005. 31. Japanski kredit.00 94 106.42 «Zenica» 2006.063 14 55. Tabela 5.5 4 Index 127 2005.04 118. godini su ovisile od internih ali i eksternih faktora i iznosile su : Tabela 5. tako e (sudeći prema dostavljenim podacima) na nižem nivou. poravnanja 5.

512 10.691 5 8. Finansijski izvještaji Pravu sliku finasijskog stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne predstavlja zajednički bilans stanja. 2005. Finansijska sredstva C. Izuzetak je Rudnik «Breza» koja je gubitak pokrila ostalim prihodima (angažman sa EP BiH). Problemi koji rezultiraju ovakvo stanje u bilansu stanja ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne su dosta slični pa se mogu primijeniti i dosta slične finansijske politike.146 419.268 65.098 1.593 419. Potraživanja 3.599 100 1. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 169 . % 31.052 19.599 100 PASIVA 266.2. Tekuća sredstva 1. Obaveze Dugoročne obaveze Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija AKTIVA 0 0 410.022 1.857 15 103.098 % 93 0 91 2 7 2 5 0 0 100 57 43 16 27 100. Upisani a neuplaćeni kapital B.908 95 1. gotovina UKUPNA AKTIVA A.371 39 64. Njegova detaljnija analiza daje osnovu za prave zaključke kako se u ovim preduzećima može poboljšati finasijska situacija što može biti osnova za pravilno vo enje finansijske politike ovih preduzeća u budućnosti.12.816 27.00 Index 95 4 96 96 117 85 134 0 0 132 90 106 101 110 96 100 A. Tabela 5.391 63 380. Nematerijalna sredstva 2. Kapital B.12.675 113. 0 391. Materijalna sredstva 3. «Kakanj».631 7.2. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Red broj OPIS 31.504 3 0 0 871 0 434.022 239. Zajednički prikazan bilans uspjeha ugljarskih kapaciteta Srednje Bosne ukazuje na dinamiku rasta ovih preduzeća i omogućuje grube procjene s tendencijama u razvoju njihove finansijske strukture u uslovima kada je obim poslovne aktivnosti u blagom porastu sudeći prema ostvarenom prihodu od ugljarske aktivnosti.433 0 1.316 2 14.5.731 0 397. Stalna sredstva 1.754 179. 2. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza».317 3 23. Ulaganja Gotovina i ekvivalentna 4.860 92 11. 2006. Zalihe 2.6.514 24 434. Uz ovakav rast poslovne aktivnosti evidentiran je i rast troškova što u konačnom rezultira gubitkom od cca 12 milona KM ostvarenim u Rudniku «Zenica». godini poslovali na granici rentabiliteta.228 61 168.32. dok su ostali ugljarski kapaciteti u 2006.

712 38 15.178 23. «Kakanj».320 20. 13.851 100 104 UKUPNO (A+B) 9. Investicije Prema dostavljenim podacima za 2005. 3.673 15. 15. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». 4. dok je investiranje u istom razdoblju bilo najintenzivnije u rudniku «Breza» (cca 19 miliona KM) u kontekstu pripajanja ovog rudnika EP BiH .979 95. 2006. uglavnom u opremu. godina % godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 371 12 124 1 33 Oprema 2.638 229 6.33. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 2. U Rudniku «Kakanj» je u ovim godinama investirano cca 4.617 11.136 17 52 Usluge trećih lica 221 3 268 4 121 Remonti 89 1 189 3 212 Projektovanje 317 5 395 6 125 Ostalo 3.789 31.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5. 9. 6. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.164 266 1. 8.12. 11.243 97.613 16.7.2006.529 83 7. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) A.673 79.458 Index 120 120 120 121 111 69 39 110 79 3. 80.815 58 4.2. 12.12. 96. 7. godinu investicijske aktivnosti u rudnicima «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila skoro da nije ni bilo.789 6.2005. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. 10.584 6.323 100 272 B.777 18.940 594 6.644 1. 5.2. i 2006.174 157 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 170 .487 109 13 151 50 2.325 17.504 108. 14. «Kakanj».611 100 6.157 318 1.513 10.203 829 9.102 85 281 Uvo enje nove tehnologije 41 1 92 1 224 Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i 928 11 ure aja Informacijsko-upravljački 38 1 sistemi Ekologija Ostalo 121 4 39 1 32 UKUPNO 3.4 miliona KM.062 100 8. 5.34. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza».863 70 127 UKUPNO 6. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila (u 000 KM) Redni broj 1.169 33 1. Tabela 5.

godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 171 . Ostali Rudnici: «Gračanica» i «Tušnica» 5. Plasman u termoenergetske kapacitete (u strukturi plasmana) je znatno manji nego kod ostalih federalnih rudnika usljed lokacione distance pa se oko 40% proizvodnje plasira u industriju i široku potrošnju. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005.25.2. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. Tabela 5. Plasman uglja u 2005. godini 40% 60% TE Ostali potrošaći Slika 5. i 2006. godinu od čega cca 2/3 otpada na Rudnik «Gračanica».izvoz 2005.5.3.1.2.35.24. 297 179 60 118 (u 000 tona) Index 121 145 94 - 49% 51% TE Ostali potrošaći Slika 5. 246 121 49 125 2006. godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Opis Ukupan plasman Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .3. Plasman uglja Ostali rudnici uglja u FBiH («Gračanica» Gornji Vakuf . Izvoz uglja sa ovih prostora posljednjih godina je zanemarljiv obzirom na prestrukturiranje industrije i supstitucije uglja drugim energentima u susjednoj Hrvatskoj.Uskoplje i «Tušnica» Livno) plasirali su 20006 godine na tržište ukupno posmatrano tek oko 38% uglja u odnosu na 1990.

2.309 0 103.Modul 8 – Rudnici uglja 5. Struktura stalnih sredstava u 2005. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 208 117 31.703 2.313 0 34.12.472 50.741 0 31.1.835 8. Potraživanja 2.542 8.3.394 4.873 8. i 2006. Struktura sredstava u 2005.376 % (u 000 KM) Index 86 130 14 93 5 76 9 115 0 3 0 125 100 124 Tabela 5.12. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» Vrsta sredstava 1.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO 31.210 10 89 48.575 22.2. Tabela 5. i 2006 godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .961 2.oprema .122 % 82 18 8 9 1 0 100 31.951 20.2005.2006.817 7.948 7.26. 41.941 1.673 6. Sredstva i izvori sredstava Kada su u pitanju raspoloživa sredstva Rudnika «Gračanica» i «Tušnica» uočava se znatno manje učešće tekućih sredstava u ukupnim sredstvima. Gotovina Ukupno Aktiva 31. 31.2. Ulaganja 2.643 Stepen otpisa 93 59 0 43 83 55 0 60 23% 4% 9% 64% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.950 Stepen otpisa 44 8 0 8 7 27 0 8 31.36.833 34. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 172 . Tekuća sredstva 2.252 7.961 21.174 3.224 41. Zalihe 2.zemljište .804 1.3.12. Uočljivo je tako e nešto niži nivo otpisanosti stalnih sredstava ali i visoki nivo otpisa opreme u ovim ugljarskim kapacitetima.2005.873 39.37.gra evine .591 0 41.4.2006.367 101 102.12.157 3.888 2.533 2.646 300 71 39. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1.Stalna sredstva 2.307 1.

38. Ukupno: NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. 93 9 129 58 10 9 18 0 0 326 29 2 40 18 3 2 6 0 0 100 87 9 128 57 10 9 17 0 0 317 28 3 40 18 3 3 5 0 0 100 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 173 . Dugoročne obaveze 2. 5.2.Vlastiti capital 2.731 39. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» Naziv izvora 1. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 31.122 % 66 34 12 22 100 31. 4. Što se tiče starosne strukture i strukture zaposlenih prema radnom stažu situacija je dosta tako e slična onoj u ostalim rudnicima FBiH.2005.1. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. 2.2005. i 2006.39.27.751 13.640 8. Tabela 5. 8.2006. 25.579 48. 7. Obaveze 2.3.371 10. 31. godine u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» Što se tiče strukture izvora sredstava u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» situacija je dosta slična onoj u ostalim federalnim rudnicima.371 4.: Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5.12. 6. 3. Zaposlenost.3. plaće i produktivnost Rudnik «Gračanica» zapošljava 202 radnika a Rudnik «Tušnica» 125 radnika (krajem 2006. godine). Tekuće obaveze Ukupno Pasiva 31.12. 33. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. i 2006. 9.21% 3% 21% 55% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.2. Ostvarene plaće zaposlenih su tako e dosta niske kao i kod ostalih rudnika.12.950 4. Stvarne Redni broj kvalifikacije Broj % Broj % 1.426 14. Dr.12.376 % (u 000 KM) Index 69 130 31 112 9 94 22 121 100 124 5.2006.

4.28.2.29.godinu 41% 18% 3% 3% 3% 5% 27% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5. Ostvareni rashodi u 2005. Troškovi poslovanja Troškovi radne snage u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» učestvuju znatno manje u strukturi ukupnih troškova ali su zato troškovi sirovina i energije enormno visoki u strukturi ukupnih troškova. Tabela 5. i 2006.Modul 8 – Rudnici uglja 39% 18% 3% 3% 3% 6% 28% NK PK KV SSS VK VS VSS Slika 5.godinu 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005.40. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 174 .3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006.

008 983 4.07 77 75 69.00 Index 2006:2005 79 80 124 120 16 45 444 93 5000 4500 4000 Troškovi (000 KM) 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal. Index 47. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 2006.649 13.875 334 107 1.89 81 0.sirovine.225 3.25 -0.005 0. sirovine.86 43.41.52 104 0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika5.88 91 47.407 1.godina 4.80 91 0.93 43.950 % 28 20 7 27 14 2 2 100. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: ««Gračanica» i «Tušnica» za 2005.64 - 5.059 238 371 14.31 92 3.34 4. Obaveze rudnika krajem 2005. 2006.066 2.28 4.222 4.12 -9.24 68 6.5.3.008 Rudnik «Tušnica» 2005. i 2006. i 2006.godina 3.Naziv grupe troška Utrošeni materijal.910 % 24 17 9 35 2 1 12 100. Index 78.24 6.00 2006. godinu Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» su posljednjih godina kako slijedi: Tabela 5.30.2.53 104 4.08 4.35 4. godine Ukupne obaveze rudnika «Gračanica» i «Tušnica» sumarno prikazane iznosile su u posljednje dvije godine kako slijedi: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 175 .03 4.06 0.316 2.12 60. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ Rudnik «Gračanica» 2005.

Finansijski izvještaji Što se tiče sumarno prezentiranih finansijskih izvještaja rudnika «Gračanica» i «Tušnica» oni su naravno odraz poslovnih transakcija u vremenu posmatranja.948 117 31.950 4. i 31. Upisani a neuplaćeni capital B.751 13.12.2005.12. 3.43.906 1.673 111 41. 4.394 4.12. 1.490 0 1.319 66 34 12 22 100 33. 2.2005.2006.2005. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red br. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Red broj OPIS 31.371 10.2. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) 31. 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.2005 31. 11. štete.12.640 8.122 5. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.12.352 % 30 28 23 19 110 Dug sa 31.531 1.6.770 1. Zalihe 2. 13. gotovine UKUPNA AKTIVA 82 0 82 0 18 8 9 1 0 100 41.2005.646 300 71 39.122 PASIVA A. Pregled obaveze na dan 31. Stalna sredstva 1.157 3. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.12.210 10 89 48.737 % 21 24 3 52 100 Index 95 116 17 390 138 5. 6.056 249 0 4.703 2.12.12. Nematerijalna sredstva 2.731 39.376 878 69 31 9 22 100 130 112 94 121 124 17 % AKTIVA A.2006 % Index Bilans uspjeha rudnika «Gračanica» i «Tušnica» tako e sumarno prezentiran ima slijedeći izgled: Tabela 5.12.12. Bilans uspjeha sa 31. Bilans stanja preduzeća sa 31. i 31. Tekuća sredstva 1. Obaveze 1. i 31.810 2. Ulaganja Gotovina i ekvivalenti 4.2006.565 1. Sumarni bilans stanja ova dva preduzeća se može predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. Dugoročne obaveze 2.668 297 31. 1. Potraživanja 3.579 48. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Kapital B.12.633 119 Index 115 121 98 40 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 176 .44.426 14.559 3 6. Finansijska sredstva C.00 130 95 131 100 93 76 115 3 125 124 31.371 4.42.2006.12.283 11.174 3. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u 000 KM) Redni Broj 1.2005.376 86 0 86 0 14 5 9 0 0 100.828 3 7.622 8.530 9. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 25. zdravstvo.3. Materijalna sredstva 3.200 6.2006.186 6. 1.

809 0 721 0 1. 9.3. 7. i 2006.207 0 1. % 2006. 8. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA U 2005. i 2006.7. 4. 13.432 356 0 220 0 404 540 113 149 120 76 23 122 - 5. Investicije Tabela 5. i 2006 GODINI Opis 2005.2.189 468 0 958 0 332 158 - 12. 12. 3.45.076 0 1. 6. 14.:Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete * troškove poslovanja u 2005. 5. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» (u KM) (u KM) A. godine data su samo za u rudnik «Gračanica» .2. 10. TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 10. % Index Rudarsko gra evinski radovi 217608 Oprema 1848295 2089267 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 1284 78253 UKUPNO 1849579 2385128 B. * TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 177 .jer ih u rudniku «Tušnica» nije bilo. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 1849579 2385128 Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. 11. 15.

113 1. U ovom društvu je 2006 proizvedeno dosad najveća količina uglja (1.1. Plasman uglja Akcionarsko društvo rudnik i termoelektrana »Ugljevik« koje posluje u okviru mješovitog holdinga »Elektroprivreda RS« AD »Trebinje« počelo je s proizvodnjom elektroenergije 1986.054 95 59 2006.6 miliona KM (2006.3. godine. Ukupan kapital društva vrijedi cca 387.) od čega cca 256 miliona KM ili 66% otpada na akcijski kapital.1.26 miliona MWh elektroenergije što je tako e blizu dostignutom nivou proizvodnje elektroenergije iz 1991 godine.523 97 48 (u 000 tona) Index 141 145 81 - 5% 95% TE Ostali potrošaći Slika 5. 1.31. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005. Obim eksternih isporuka ovisi od ostvarene proizvodnje i njene potrošnje u termoelektrani. »RITE Ugljevik« 5. godini Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 178 . Tabela 5. Iz ove količine uglja proizvedeno je cca 1.1.izvoz 2005.3. Manje količine (cca 3. Osnovne ekonomske karakteristike rudnika uglja (sa termoelektranama) Republike Srpske 5.57 miliona tona) u poslijeratnom razdoblju i na taj način je distignut nivo proizvodnje iz 1991 godine. Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . 1.Modul 8 – Rudnici uglja 5.3. Skoro sva proizvedena količina uglja u »RITE Ugljevik« se naravno plasira na internom tržištu odnosno distribuira u vlastitu termoelektranu.) se plasiraju na eksterno lokalno tržište Republike Srpske dok se neznatna količina plasira u izvoz.571 1.5% u periodu 2000-2006.46.

godini. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 838.456 398. Tabela 5.48.1.4. Struktura sredstava u 2005.626 261.061 42 95 Otpisanost stalnih sredstava u 2006.7 miliona KM.603 136.473 218. 429.253 241. 398.340 218.127 4.2006.182 39 596.001 429.3.12.3% 97% TE Ostali potrošaći Slika 5.843 33. godini 5.528 11.847 473 90 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: . Učešće opreme u stalnoj imovini je te godine iznosilo 71% po nabavnoj odnosno po sadašnjoj vrijednosti cca 61%. Tabela 5. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 860.zemljište . Potraživanja 2.oprema .441 % 92 8 5 3 0 0 100 (u 000 KM) Index 93 140 90 864 1.799 24. godini »RITE Ugljevik« Vrsta sredstava 1. Gotovina 2.236 453.3.033 13.374 537 (u 000 KM) 31.432 4.Stalna sredstva 2.380 52 19.1.5% a objekata 39%. Zalihe 2.12.340 19.2005. Po osnovu obaveza prema bankama preduzeće je upisalo založno pravo od cca 17. godini je cca 61% i to opreme 59.862 % 95 5 5 0 0 0 100 31.127 0 4.063 21.564 51 1.2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006.603 133.212 1.262 19.gra evine . i 2006 godini »RITE Ugljevik« 31.12.507 541 517 432.598 19.2.432 11.ostalo Dugoročna razgraničenja Stepen otpisa 50 37 57 0 88 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 179 .473 19. Struktura stalnih sredstava u 2005. Sredstva i izvori sredstava U strukturi poslovne aktive »RITE Ugljevik« je dominanatno učešće stalne imovine sa cca 92% u 2006. Ostalo Ukupno aktiva: 31.962 610.47. Tekuća sredstva 2.12.2.2006.32. i 2006.583 59 4.

Modul 8 – Rudnici uglja UKUPNO 864. Struktura izvora sredstava u 2005. godine u rudniku «Ugljevik» 1% 5% 61% 33% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. godini »RITE Ugljevik« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 180 .799 50 843.34. i 2006.49. Obaveze su se značajno smanjile u odnosu na prethodnu godinu.375 429. godine u rudniku «Ugljevik» U strukturi izvora vlastiti kapital u »RITE Ugljevik« u 2006.843 53 3% 5% 60% 32% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. Sudeći prema ovim indikatorima privre ivanja finansijska situacija u ovom preduzeću u posmatranom razdoblju je bila relativno povoljna. Tabela 5. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.303 398.33. godini učestvuje sa čak 97%.

godine bilo angažovano 759 radnika dok je termoelektrana tada zapošljavala 510 a zajedničke službe 366 radnika.12. % 5.8 0.8 1.613 44.2 100. Od toga je na direktnim rudarskim aktivnostima (proizvodnja.2005. 6.2006. otkrivka.1.) odnosno 1.godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 181 .35.2 58. plaće i produktivnost Posljednjih godina je u »RITE Ugljevik« bilo radno angažovano ukupno 1.441 % (u 000 KM) Index 90 10 5 3 2 100 97 80 79 87 73 95 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.7 14.3.631 (2005.9 13.6 14.4 100.9 57. 3. Broj 44 9 449 114 102 7 37 3 765 % 5. 5. Dr.) radnika.986 25.12.2006. 2. Tekuće obaveze 2.50. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja je bila kako slijedi: Tabela 5.6 15. Zaposlenost. 397.9 4. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr. 7. 8.635 (2006. Ostala pasiva Ukupno pasiva 31.12.2 1.828 20.626 453. Dugoročne obaveze 2.3 0.0 15% 13% 59% 1% 5% 0% 1% NK PK KV SSS VK 6% VS VSS Mr Slika 5.Naziv izvora 1.254 17.1.2005. 387. 4.2 4. Obaveze 2.000 14.7 0. priprema i prateće održavanje) 2006.0 Broj 42 7 437 118 108 9 36 2 759 31.862 % 88 12 6 4 2 100 31.3. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u proizvodnji uglja u »RITE Ugljevik« Redni broj 1.2.Vlastiti kapital 2.3.873 9. 31.12.106 13.876 55.6 0.955 432. 9.

14% 437.451 47.516 8.) odnosno 2.36. U »RITE Ugljevik« je 2006. 1% 42.245 13. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005. 4.766 % 9 30 19 34 7 1 100 (u 000 KM) Index 99 103 103 153 98 1 93 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 182 . 16% 108.godinu Starosna struktura zaposlenih u »RJ Rudnik« je kao i u drugim bosanskohercegovačkim rudnicima vrlo nepovoljna obzirom da preko 26% zaposlenih ima 30 i više godina radnog staža iz čega proizilazi neophodnost prijema mla e radne snage.1. 0% 7.51. Nepovoljna je i činjenica da je u »RJ Rudnik« na invalide otpada cca 16% od ukupnog broja zaposlenih. Ostvarena proizvodnost rada u proizvodnji uglja mjerena ostvarenom proizvodnjom uglja po proizvodnom radniku je u »RJ Rudnik« u Ugljeviku viša nego u ugljenokopima FBiH i iznosi 1.3. godine ostvarena prosječna plaća od 765 KM po radniku i veća je za cca 18% u odnosu na prethodnu godinu a prosječna plaća po radniku u »RJ Rudnik« je veća od ostvarene na nivou preduzeća za cca 8%.088 8. sirovine. problem je što se beneficirani radni staž za invalide ne uplaćuje od 1991.4. Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« za radnu jedinicu Rudnik Naziv grupe troška Utrošeni materijal.Modul 8 – Rudnici uglja 118.455 t/zaposlenom (2005.978 % 9 27 18 28 7 11 100 2006.) odnosno 46% (2006. 5% 2. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. godine što tako e pogoršava ovaj problem. 1% 36. 5. 6% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Slika 5.222 33 44.302 5.549 3.) od ukupnih troškova preduzeća i mogu se predstaviti na slijedeći način: Tabela 5. Troškovi poslovanja Ostvareni troškovi poslovanja u »RJ Rudnik« u okviru »RITE Ugljevik« onako kako se vode u poslovnim knjigama ovog preduzeća iznosili su 49% (2005.219 13. 57% 9. 4.156 3.343 13. Pored toga.070 t/zaposlenom (2006.).620 15.

620 4.16 14 Troškovi (milion KM) 12 10 8 6 4 2 0 2005 godina Utrošeni materijal. Amortizacija 7.52.413 14. Pripadajući dio troškova RZ 13. Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» 2005.00 0.709 5.833 0.01 0.) odnosno 7.278 12.00 0. Pomjenljivi troškovi 2.00 0.112. i 2006.00 0.00 0.627 12.056 899 323 34.594 336 3.03 0.01 0.sirovine.00 0.67 pf/KWh (2006. Ostali promjenjljivi troškovi 5. ELEMENTI 1.02 0. Ukupni troškovi TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 183 .01 0. Porezi i doprinosi 11. Ključ za raspodjelu ovih troškova bi mogao biti nivo zaposlenosti u »RJ Rudnik« i »RJ Termoelektrana« (60%:40%) pa bi kalkulacija cijene koštanja uglja izgledala: Tabela 5.695 12.108 6.04797 25 22 2 1 75 16 8 24 0 1 16 10 100 ( u 000 KM) 2006.071 8. Negativne kursne razlike 10. Nafta 3. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005.00 0.00 0.01 0.571.). Investiciono i tekuće održavanje 8.380 0.831 1 191 8.568 894 233 31.00 0.702 8.01 0.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi 2006 godina Slika 5.01 0. Ulje i mazivo 4.37. Ostali stalni rashodi 12. godinu Ostvarena cijena elektroenergije u termoelektrani iznosila je 10. Troškovi rada 9. Stalni troškovi 6. Ostvarena proizvodnja Index uglja 1.01 0.690 t Ukupno KM/t % 13. Ostvarena proizvodnja uglja 1.00 0.03236 27 25 2 0 73 17 9 28 1 6 12 100 103 104 99 72 90 103 95 114 176 36 112 95 R/br.082 t Ukupno KM/t % 13.01 0.400 53.343 4.01 0.067 50. U cijenu koštanja uglja proizvedenog u »RITE Ugljevik« pored navedenih troškova neophodno je uključiti i pripadajući dio troškova RZ pa bi se tek na taj način dobila realna cijena koštanja uglja.00 0.30 (2005.00 0.

986 25. dok dugorični krediti u inostranstvu predstavljaju obavezu po osnovu japanskog kredita koji su koristili skoro svi bosanskohercegovački rudnici te kredite EBRD i EIB. godina.12.12.cijena koštanja uglja u »RJ Rudnik« 47. Finansijska sredstva C. gotovina 4.1. Tekuća sredstva 1. i 2006.95 KM/GJ (2005. Ostalo UKUPNA AKTIVA A.862 397. Upisani a neuplaćeni capital B.Modul 8 – Rudnici uglja Iz prethodnih računica proizilazi da je: . 398.5.873 9.36 KM/t (2006. Krajnji rok otplate ovih kredita je 2015.876 55. Ostala pasiva UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Iz strukture poslovnog rezultata iskazanog u bilansu uspjeha uočljivo je da su finansijski rezultati preduzeća znatno povoljniji u 2006. godine Sagledavajući ukupnu zaduženost u »RITE Ugljevik« uočava se da su obaveze prema državi znatno niže nego u analiziranim federalnim preduzećima i iznose (krajem 2006.) i 32. godine je angažovana nezavisna procjeniteljska kuća da izvrši procjenu sredstava i obaveza preduzeća.799 429. 2006.254 17.564 51 1.063 21. pa je nakon pokrića akumuliranih gubitraka iz ranijih godina utvr ena nova vrijednost kapitala »RITE Ugljevik«.955 432.104 15. Zalihe 2.370 473 33.cijena koštanja uglja KM/GJ u »RJ Rudnik« 3. Dugoročne obaveze 2. Tekuće obaveze 3. Obaveze 1.106 13.6. 2005.000 14.626 453. godine 3.1.53. Istina.23 KM/GJ (2006.9 miliona KM.).262 537 24.222 2.862 % 95 0 95 0 5 5 0 0 0 100 88 12 6 4 2 100 31. Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3. godina. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji »RITE Ugljevik« su odraz računovodstvenih politika na nivou Mješovitog holdinga »EP RS« Društva AD »Trebinje« i njihovog uskla ivanja sa me unarodnim računovodstvenim standardima.54.441 387. . godine) cca 3. Tabela 5.613 44.).219 4.) i 3. Kapital B.843 398.061 42 95 97 80 79 87 73 95 - A. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 184 . Obaveze rudnika krajem 2005.212 1.12. Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. Materijalna sredstva 3.839 Dugoročni i kratkoročni krediti u zemlji predstavljaju obaveze prema domaćim bankama u RS i dospijevaju u razdoblju 2007-2009.441 % 92 0 92 0 8 5 3 0 0 100 90 10 5 3 2 100 Index 93 93 88 140 90 864 1. Stalna sredstva 1.3. Obaveze po kreditima se mogu klasifikovati na slijedeći način: Tabela 5.507 541 517 432.97 KM/t (2005.828 20.236 453.598 19. 5. godini u odnosu na prethodnu godinu. Obaveze po osnovu kredita Vrsta obaveze Dugoročni krediti u zemlji Dugoročni krediti u inostranstvu Kratkoročni krediti Ostali krediti (lizing i sl.3.) u (000)KM Stanje 31. Nematerijalna sredstva 2.2006. 2004. AKTIVA 429. 5.033 13.

INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005. 7.945 2.12. Značajna ulaganja u proizvodnju ali i finalizaciju uglja treba da uslijede narednih godina. 14.981 1. Investicije Ukupne investicije u »RJ Rudnik« u »RITE Ugljevik« je posljednjih godina bilo ograničeno na prioritetne projekte kao što su geološka istraživanja ležišta. godina % Index Rudarsko gra evinski radovi 30 1 Oprema 3. 15.851 93.2005. 9. Tabela 5.208 14. 8.3. rekultivacija.096 269 967 91. Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« (u 000 KM) Redni broj 1. 11. 5.7. 6. 5.2006.1.750 373 1. Tabela 5.126 143 132 80.006 529 Index 115 188 733 114 100 768 208 134 133 46 - 2.530 100 B.56.155 31.860 92. 13.ostvarena dobit iz poslovne aktivnosti je znatno reducirana gubitkom usljed finansijskih rashoda ali je ipak ostvarena dobit od cca 0. projektovanje i sl. godina % 2006.383 1. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« u 000 KM) A.5 miliona KM.019 2. 81. 3.682 1.576 275 6 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 185 . 12.12. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.55.056 180 11. 10. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica 52 19 Remonti 73 27 Projektovanje 46 100 150 54 326 Ostalo UKUPNO 46 100 275 100 598 UKUPNO (A+B) 4.898 86 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 316 7 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 286 6 UKUPNO 4. 4. 93.449 2.498 774 1.

Proizvodnja (a s tim u vezi naravno i plasman) varira posljednjih godina i još nije dostigla predratni nivo.2.027 99 17 2006.d. Struktura sredstava i stalnih sredstava na nivou preduzeća je krajem 2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.57. Sredstva i izvori sredstava Ukupno raspoloživi kapital »RITE Gacko« iznosi danas oko 420 miliona KM u čemu stalna sredstva učestvuju sa 96%. Tabela 5. Gacko posluje tako e u sastavu JP »Elektroprivrede« Republike Srpske kao akcionarsko društvo.39.3. 2.2.izvoz 2005. i 2006.958 99 21 (u 000 tona) Index 97 97 124 - 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5. »RITE Gacko« 5. godini 5. Plasman uglja JP »Rudnik i termoelektrane Gacko« a.2.980 1.044 2. godine iznosila: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 186 . Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: . Skoro cjelokupna proizvodnja uglja iz ugljenokopa u Gacku se spali u obližnjoj termoelektrani i kroz elektroenergetski sistem distribuira u domaću potrošnju i izvoz.1.2.3.3.38. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005. 1.Modul 8 – Rudnici uglja 5. godini 1% 99% TE Ostali potrošaći Slika 5.

306 % 90 10 4 6 0 0 100 (u 000 KM) Index 96 157 98 306 29 100 * Tabela 5. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 393 391. 377.802 Podataka o nabavnoj vrijednosti za »RITE Gacko« nema. 5% 5% 56% 34% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO * Stepen otpisa (u 000 KM) 31. Struktura stalnih sredstava u 2005.965 % 93 7 4 2 0 1 100 31.722 21. 392.zemljište .2006.12.2.12.12. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 557 376. godini »RITE Gacko« Vrsta sredstava 1.59.504 18.110 523 377.oprema . Ulaganja 2.802 43.135 0 735 419.232 27.072 212.12. Zalihe 2.gra evine .821 10. godine u rudniku «Gacko» TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 187 . Struktura sredstava u 2005.582 134.2005.265 20.4.232 Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: . Tekuća sredstva 2.1. i 2006.206 218.2005.870 0 212 421.570 17. Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.40.422 24. Gotovina Ukupno aktiva: 31. Potraživanja 2.719 132.58.Tabela 5.863 8.Stalna sredstva 2.2006.3.733 18.907 574 392. i 2006 godini za »RITE Gacko« 31.

Obaveze 2.2. Dugoročne obaveze 2.306 % 87 13 6 7 100 (u 000 KM) Index 102 92 93 91 100 5.931 419. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 188 . Tekuće obaveze Ukupno pasiva 31.60.12.576 57.2006.Vlastiti kapital 2.12. 661 415 129 244 83 1.2005. Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Radna jedinica Rudnik Termoelektrana Održavanje Direkcija Društveni standard Ukupno: 31.423 31. i 2006.592 52. 368. godini »RITE Gacko« Naziv izvora 1.12.533 Index 121 97 101 103 100 108 Analizirajući dinamiku zaposlenosti po kvalifikacijama primjetno je da je najviši nivo novog zapošljavanja u kategorijama VK i SSS radnika.Grafički prikaz strukture sadašnjih vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006. Tabela 5.389 26. godini u »RJ Rudnik« dok je u termoelektrani reduciran a u ostalim radnim jedinicama neznatno porastao.2.965 % 86 14 6 8 100 31. 547 428 128 237 83 1.458 30.1.12. Tabela 5. Zaposlenost.714 24.574 28.41.61. Struktura izvora sredstava u 2005.3. godini neznatno reducirane u odnosu na prethodnu godinu i održavaju se na zadovoljavajućem nivou: Tabela 5. Što se pak tiče starosne strukture i broja radnika sa umanjenom radnom sposobnošću i invaliditetom situacija je slična onoj u »RITE Ugljevik«. godine u rudniku «Gacko» Kada je riječ o izvorima sredstava uočljivo je da u pasivi »RITE Gacko« dominira vlastiti kapital sa 87% dok su obaveze (dugoročne i tekuće) u 2006. plaće i produktivnost Ukupan nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« se znatno povećava u 2006.2005. godini u odnosu na 2005.2006.140 421. 362.Modul 8 – Rudnici uglja 3% 6% 56% 35% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5.3.62.

18 5.Redni broj 10.godine Nivo proizvodnosti rada u procesu proizvodnje uglja u »RITE Gacko« je u 2006. 18.80 20. 12.2005.2006.98 2.2 3. % 3. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2006.56 0.42. 13.15 0. Broj 61 49 328 391 381 79 125 8 1 1.13 100 61 43 318 402 493 82 125 6 2 1. Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.43.04 27.4 23. 14.godine 33% 26% 5% 8% 0% 0% 21% 3% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u RITE «Gacko» na kraju 2005. 17.55 8. 16.39 0.24 32.75 26.532 Ukupno: 27% 27% 6% 9% 1% 23% 3% 0% 4% NK PK KV SSS VK VS VSS Mr Dr Slika 5. 31.423 % 4. 11.07 100 Broj 31.78 0.47 26.35 8.12. godini znatno niži u odnosu na prethodnu godinu obzirom na pad proizvodnje i intenzivnije TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 189 . Dr.12.77 5. 15.

614 18 13. Stručne službe preduzeća su analitički raščlanile troškove proizvodnje uglja od ostalih troškova proizvodnje elektroenergije tako da na proizvodnju uglja otpada cca 58% ukupnih troškova preduzeća.501 100 54.738 tona po radniku »RJ Rudnik« u prethodnoj godini. sirovine.). Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.61 KM/t (2005. % 2006. i 2006. Troškovi poslovanja Ukupni troškovi poslovanja »RITE Gacko« odnosno ukupni troškovi proizvodnje elektroenergije u ovom preduzeću su 2006. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 190 .ostavrena cijena koštanja uglja KM/GJ: 3.63.770 rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija 3. % Index Utrošeni materijal.3. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.792 48 16. 5.47 KM/GJ (2005.766 5 73 3.34 KM/GJ (2006.337 100 93 30 25 Troškovi (milion KM) 20 15 10 5 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.010 15 201 Amortizacija 9.286 16 11.44.8 miliona KM.574 25 128 Ostali troškovi poslovanja 27. i 2006.). godini po grupama troškova (u 000 KM) Naziv grupe troška 2005.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.) i 27.991 7 8. Isti kriteriji raspodjele troškova su primijenjeni i za prethodnu poslovnu godinu pa se izračunati troškovi proizvodnje uglja u »RITE Gacko« mogu predstaviti na slijedeći način: Tabela 5.891 31 61 Troškovi ranijeg perioda 38 0 21 0 55 Ostali rashodi 3.995 tona po radniku »RJ Rudnik« u odnosu na 3.525 21 124 Troškovi zaposlenih 10. godine iznosili cca 92.550 3 51 Interni rashodi 0 0 0 0 UKUPNI RASHODI 58. godinu Cijena koštanja proizvedenog uglja u »RITE Gacko« kao rezultat raspodjele ukupnih troškova na ostvarene proizvodne rezultate iznosila bi po godinama kako slijedi: . .Modul 8 – Rudnici uglja zapošljavanje u toj godini pa iznosi 2.44 KM/t (2006.4.2.ostvarena cijena koštanja uglja u KM/t: 28.) i 3.sirovine. 6 2.010 5 1.

Tekuća sredstva 1.870 212 0 421.504 18. i 2006. Tabela 5. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije. Obaveze na dan 31.12. Obaveze 1. Obaveze rudnika krajem 2005.12.306 90 0 90 0 10 4 6 0 0 100 87 13 6 7 100 96 142 96 91 157 98 306 29 0 100 102 92 93 91 100 % 31.592 52. i 2006.863 8.6.3. 3.2.265 574 27.65.421 21. Finansijski izvještaji Finansijski izvještaji su odraz svih dosad analiziranih faktora i uslova od uticaja na poslovnu aktivnost »RITE Gacko«.2. 4.733 18.12.576 57. Tabela 5.667 % 1 8 55 5 31 100 Dug sa 31.422 24. Gotovina i ekvivalentna gotovina 4.458 30.722 523 43.754 6. Bilans stanja što se može vidjeti iz pažljive analize ukazuje na stagnaciju pa i pad ekonomskog aktiviteta preduzeća. Upisani a neuplaćeni capital B.965 362.279 34.5.965 93 0 93 0 7 4 2 1 0 100 86 14 6 8 100 377. Finansijska sredstva C. godine Sudeći prema podacima dobivenim od stručnih službi »RITE Gacko« ovo preduzeće u dvogodišnjem posmatranom periodu nema osobitih problema sa zaduženošću.074 % 2 13 62 5 18 100 Index 122 151 99 95 51 88 5.12. 2.12. AKTIVA A.2005.2006. Tabela 5.036 1.208 38. godine) ne bi trebala predstavljati ozbiljan problem za likvidnost firme.64. Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« (u 000 KM) Red broj OPIS 31. zdravstvo.3.306 368. 5.846 12. Kapital B. 2006.920 21.714 24. Stalna sredstva 1. Materijalna sredstva 3.66. 1.232 393 391. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija 392.389 26. 477 2.574 28. % Index Bilans uspjeha je tako e odraz različitih uticajnih faktora a prvenstveno ostvarenih proizvodnih rezultata i cijena elektroenergije na tržištu.5. Potraživanja 3.802 557 376. Zalihe 2.135 735 0 419.2006.12. Dugoročne obaveze 2. godine »RITE Gacko« (u 000 KM) Redni br.931 419.216 1. Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.140 421. Ostalo UKUPNA AKTIVA A. Već pominjani japanski kredit i krediti regionalnih evropskih banaka su i ovdje prisutni i predstavljaju dugoročnu obavezu koja u budućnosti (sudeći po pokazateljima 2005. Nematerijalna sredstva 2. 6. i 31. 584 4.2005. štete. Bilans uspjeha »RITE Gacko« (u 000 KM) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 191 . 2005.

816 34. 7.12.2. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA Opis 2005.415 100 29 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija Ostalo 6 0 UKUPNO 15.908 80.421 100 29 B.421 29 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 192 .822 794 95. 15.487 100 4.2005. 13.170 197 92. 14.422 59.675 26.702 337 95.3. 98.878 4.464 54.877 40. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« (u 000 KM) A. 5. 6. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete Usluge trećih lica Remonti Projektovanje Ostalo UKUPNO UKUPNO (A+B) 15.220 645 3. 10.759 35.382 90.340 52 2. god % 2006. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31.487 4.67.406 Index 101 113 100 58 97 435 280 117 118 109 1. 97. 8.7. 11. Tabela 5. god % Index Rudarsko gra evinski radovi Oprema 15.12.692 22.320 2. 5.861 7.801 20.487 100 4. 9.685 702 94. 12.240 167 174 59 89 2.2006.Modul 8 – Rudnici uglja Redni Broj 1.297 428 2.109 31. 4. Investicije Investicije u »RITE Gacko« ostvarene u posmatranom dvogodišnjem periodu su enormno male pa je to osnovni uzrok stagnacije i zaostajanja preduzeća. 3.806 1.

213. godini 1% 41% 58% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.3.5. godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 193 . Tabela 5. Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« (tona) Opis Ukupan plasman : Od toga: TE (% učešća TE u ukupnom plasmanu) Ostali potrošači: .026 60.069 4.164 3.45.957 29 152.781 2006.897 Index 244 351 201 82 2% 28% 70% TE Ostali potrošaći Izvoz Slika 5.852 41 306.68.izvoz 2005.46.016 213. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005.3.3. Rudnik »Stanari« 5. 520. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006.3. Plasman uglja iz ovog rudnika posljednjih godina varira i većim dijelom je oslonjen na regionalno tržište RS i geografski bližu tražnju u FBiH. Plasman uglja Rudnik »Stanari« kao i ostali ugljenokopi još nije dostigao predratni nivo proizvodnje.1.

Struktura sredstava u 2005.160 18.808 1.827 2. i 2006.636 % 10 75 15 4 5 0 6 100 31.807 1.2005.12. Potraživanja 3.138 58 11% 80% zem ljište gra evine oprem a ostalo Slika 5.980 84 16 4 9 0 3 100 % (u 000 KM) Index 110 98 115 161 350 33 98 Tabela 5. To je rezultat prvenstveno bržeg tempa investiranja (pogotovo u opremu) posljednjih godina. godini u Rudniku »Stanari« Vrsta sredstava 1. Sredstva i izvori sredstava Kada je riječ o strukturi sredstava i stalnih sredstava vidljivo je da je stepen otpisa ovih sredstava u Rudniku »Stanari« nepovoljan ali znatno povoljniji nego u mnogim federalnim rudnicima. Struktura stalnih sredstava u 2005.12. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« 31.137 22. Zalihe 3.138 4.Modul 8 – Rudnici uglja 5.757 10 1.1.885 1. Gotovina Ukupno aktiva: 31.817 63 1.2005.3.833 55. Ulaganja 3.456 1% 26.683 8% Naziv sredstava Nematerijalna sredstva Materijalna sredstva: .3.164 1.12.271 1.zemljište .Stalna sredstva 3.808 6.213 317 317 5.ostalo Dugoročna razgraničenja UKUPNO Stepen otpisa 2 59 57 62 9 57 (u 000 KM) 31.539 24.068 23.498 60 1.2006.2006.gra evine .683 4. Tabela 5.oprema .2.4.954 31. Nabavna Sadašnja Stepen vrijednost vrijednost otpisa 1.12. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2005.69.759 56 51.668 23. Tekuća sredstva 3.470 54.521 46.114 12 62. Nabavna Sadašnja vrijednost vrijednost 1. Upisani a neuplaćeni kapital 2.47.2. godine u rudniku «Stanari» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 194 .492 1.70.300 2.023 1.333 2. 26.917 1.009 17.3. 3.830 35 644 30.542 2.640 14 60.

3.2.681 5 1.72.71.00 0.3. plaće i produktivnost U posljednje vrijeme u Rudniku »Stanari« je došlo do značajnijeg rasta zaposlenosti kao rezultat rasta proizvodnje i pripreme za programirani investicijski zahvat. godini u Rudniku »Stanari« (u 000 KM) Naziv izvora 31.00 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 195 . Obaveze 1. 5.55 0.307 95 98 2. 6. 8.2005. 3.955 95 29. godine u rudniku «Stanari» Struktura izvora sredstava je tako e veoma povoljna u Rudniku »Stanari«što se vidi iz naredne tabele.636 100 30. Tabela 5. 7. Ukupno: Stvarne kvalifikacije NK PK KV SSS VK VS VSS Mr.00 Broj 77 6 181 83 29 5 17 1 0 399 31.25 4.26 0.2006. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Redni broj 1.12.3.66 6.673 5 100 2. % 19.60 41.Vlastiti kapital 29.2005. Struktura izvora sredstava u 2005.673 5 100 Ukupno pasiva 31. Dr.33 20.39 20. 31. 9.55 0.681 5 1. Zaposlenost. % % Index 1. Dugoročne obaveze 0 0 0 0 2.38 0. Tabela 5.2006.50 4.12.29 1.93 4. i 2006.26 1. Tekuće obaveze 1. Broj 84 2 136 68 21 3 15 0 0 329 % 25.48.1.980 100 98 5. 4.5% 7% 11% 77% zemljište gra evine oprema ostalo Slika 5. 31.12.25 0 100. Grafički prikaz strukture sadašnje vrijednosti materijalnih sredstava na kraju 2006.00 100. Prema dostavljenim podacima iz stručnih službi ovog preduzeća i ovdje će biti neophodno izvršiti »podmla ivanje« radne snage obzirom na visoko učešće starijih u strukturi raspoloživog radnog potencijala. 2.80 7.12.

godinu 21% 46% 7% 1% 2% 19% NK PK KV SSS VK 0% VS VSS 4% Mr Slika 5. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 196 . Troškovi poslovanja Troškovi poslovanja u ovom preduzeću su tako e enormno porasli i u suštini odražavaju strukturne karakteristike troškova u ugljarstvu.3.49.Modul 8 – Rudnici uglja 40% 21% 6% 1% 1% 26% NK PK KV SSS VK VS 5% VSS Slika 5.3.4. 5. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005. godine u odnosu na prethodnu porasle za nekoliko puta što prevazilazi rast plasmana uglja što je tako e rezultat pripremnog investicijskog ciklusa za buduću termoelektranu. Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006.godinu Sudeći prema dostavljenim podacima plaće zaposlenih u Rudniku »Stanari« su 2006.50.

396 2.1 Index 100 86 100 86 - TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 197 . 107 2. 1.74.7 Rudnik »Stanari« 2006.145 % 1 2 14 27 18 0 20 0 100 2006.Tabela 5.73.37 -7.6 4.689 % (u 000 KM) Index 9 1.830 0 2.018 1. 36.40 -1. Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Naziv grupe troška Utrošeni materijal.131 5. godinu Ostvarene prodajne i cijene koštanja uglja u Rudniku »Stanari« su: Tabela 5.650 20 17 32 22 0 0 0 100 184 224 214 225 2 184 Millions Troškovi (KM) 6 5 4 3 2 1 0 2005 godina 2006 godina Vrsta troškova Utrošeni materijal.sirovine. Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Elementi Prodajna cijena KM/t Cijena koštanja KM/t Razlika (dobit ili gubitak) KM/t Prodajna cijena KM/GJ Cijena koštanja KM/GJ Razlika (dobit ili gubitak) KM/GJ 2005. sirovine.766 3.710 3. rezervni dijelovi i sitni inventar Utrošena energija Amortizacija Troškovi zaposlenih Ostali troškovi poslovanja Troškovi ranijeg perioda Ostali rashodi Interni rashodi UKUPNI RASHODI 2005.6 3.51.923 4.20 43.110 0 49 0 18.17 3. 36. i 2006.767 1.10 37.rezervni dijelovi i sitni inventar Amortizacija Ostali troškovi poslovanja Ostali rashodi Utrošena energija Troškovi zaposlenih Troškovi ranijeg perioda Interni rashodi Slika 5.027 0 10. Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005.3 -0.3 3.7 -0.

683 75 1.12. Bankarskih kredita nema u ovoj strukturi.12.498 0 4.830 644 35 30. 26. Nematerijalna sredstva 2. Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« (u 000 KM) Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 198 . Potraživanja Gotovina i ekvivalentna 3.885 15 1. godine u Rudniku »Stanari« Red br. 2006.76.068 10 23.2006. Obaveze rudnika krajem 2005.636 0 100 95 5 0 5 100 31. Ulaganje UKUPNA AKTIVA A.980 29.2006.12.681 31. AKTIVA 3. štete. Stalna sredstva 1. rente i poravnanja Obaveze prema dobavljačima UKUPNO 31. Kapital B.640 24. Finansijska sredstva C.954 10 31. Tekuće obaveze UKUPNA PASIVA Vanbilansna evidencija Tabela 5.12. Zalihe 2.3. Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« (u 000 KM) Red broj OPIS 31.5. 6. Tabela 5. % Index 159 579 0 0 912 1. 5.757 5 6 1.307 1.220 1. Upisani a neuplaćeni capital B.636 29.75. Tekuća sredstva 1. Materijalna sredstva 3. zdravstvo. godinu Rudnik »Stanari« karakteriše relativno niži nivo zaduženosti i povoljna struktura obaveza. i 31. % 2005.12.980 % 84 5 79 0 16 4 9 3 0 100 95 5 0 5 100 Index 110 112 110 98 115 161 33 350 98 98 100 100 98 A. Dugorčne obaveze 2. osiguranje od nezaposlenosti i socijalna zaštita i porez na plaću) Porez na promet i ostale obaveze Obaveze prema bankama Eksproprijacije.164 4 1.650 10 35 0 0 55 100 143 165 75 98 Vrsta obaveza Doprinosi (PIO.333 2. i 2006. godine Prema raspoloživim podacima za 2005. 3.2005.Modul 8 – Rudnici uglja 5.673 0 1. 1.673 30. i 2006.213 70 0 0 4. 4.2005. Obaveze na dan 31.955 1. 111 350 0 0 1.681 % 7 21 0 0 72 100 Finansijski izvještaji Tabela 5.12. 2.807 1.681 0 1. Obaveze 1.138 1.3.470 5 22.77. (u 000 KM) Dug sa 31. gotovina 4.

5. godini iznosila: (u 000 KM) A.2006.3.553 100 130 UKUPNO (A+B) 16.082 18. 5.7.806 18. 8.082 -276 17.3. 13. 10. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. 14.227 97 65 Informacijsko-upravljački sistemi Ekologija 65 0 Ostalo UKUPNO 14. godina % % Index godina Rudarsko gra evinski radovi 370 3 86 3 23 Oprema 9.300 7.269 31.000 39 1.124 63 Uvo enje nove tehnologije Modernizacija postojeće tehnologije Generalni remonti mašina i ure aja 4. 11. 3.535 76 1. 7.Redni broj 1.105 299 11 224 49 534 647 Index 218 228 201 182 28 1.12. 9.010 100 2.2005.453 57 95 UKUPNO 2. Investicije Tabela 5.211 3.282 Usluge trećih lica Remonti 369 19 100 4 27 Projektovanje 28 1 Ostalo 1.504 5.849 9.935 34 3. 6.919 381 549 8.78.075 17 2. 15. OSTALA ZNAČAJNA ULAGANJA KOJA MOGU DA TERETE TROŠKOVE POSLOVANJA Eksproprijacije i rudarske štete 78 4 1.866 40 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 199 . 4.313 100 23 B.924 1.318 24 20 2. INVESTICIONA ULAGANJA U STALNA SREDSTVA 2006.12. 18. 12.494 100 3. 8. OPIS PRIHODI OD PRODAJE Prihodi od prodaje (ugalj) Prihodi od prodaje (ostali proizvodi) Prihodi od prodaje (usluge) TROŠKOVI PRODAJE Uskla ivanje vrijednosti zaliha BRUTO DOBIT BRUTO GUBITAK Troškovi distribucije Troškovi administracije Dobit od aktivnosti Gubitak od aktivnosti Prihodi od finansiranja Ostali prihodi Rashodi od finansiranja Ostali rashodi DOBIT GUBITAK 31. Opis 2005.

79.66 69.24 Cijena koštanja (KM/GJ) 6.49 77.52 47.08 -9.4.80) : Tabela. pa bi ukupna nabavna cijena ovog uglja u bosanskohercegovačkim termoelektranama iznosila 100KM/t ili 4KM/GJ.18 4.03 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.67 4.99 -11.19 67. Prema prijedlogu »Bechtel Consultinga«.65 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 200 .94 57.25 0.53 5.41 4. i 5.2006.5.6 4.5 KM/GJ s tim da se i ova cijena koriguje po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu. Ostvarene cijene uglja po rudnicima u FBiH u 2005.25 118.31 106.06 54.1 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH Današnja cijena uglja u FBiH utvr ena je na bazi procijenjene cijene uvoznog uglja uvećane za transportne troškove do termoelektrane. Odlukom Vlade FBiH o davanju saglasnosti za cijene uglja za termoelektrane od 23.05 -39.54 116.1 4.28 Cijena koštanja (KM/GJ) 5. bez obzira na to što se smatrala privremenom.47 -2.80 69.52 4.46 -6.33 2.01 0.10 53.84 3.31 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -25.05 42 43.89 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -1.16 4.46 4.42 -2. EPBiH je plaćala dakle manje za ugalj koji se koristi za proizvodnju u izvoz.90 -4.27 -40.27 62. Ovakva cijena.64 67.79 3.01 -0. Cijene ostalim kupcima uglja su po pravilu nešto više i ovise od uslova na tržištu.18 5.86 75 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) F BiH -18.5 0.02 4.34 6.15 -65.14 0. referentna cijena uvoznog uglja toplotne vrijednosti od 25000 KJ/kg iznosi 70 KM/t a troškovi prekrcavanja i transporta do centralne Bosne oko 30 KM/t.12 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.07 3.36 -2.16 3.69 3.35 6.Modul 8 – Rudnici uglja 5.3 77 47.25 Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Tabela.7 4.85 3.51 -0.53 -2.1 0.18 61. godini su bile kako slijedi (Tabele 5.82 3. Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima F BiH i RS 5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005.52 72.99 4. godine cijene uglja za termoelektrane su povećane na 4.70 78 43.07 -0.93 46.19 1.52 6.20 56.88 -11 0.24 Prodajna cijena (KM/GJ) 4.14 -0.36 -38. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 42.07 Cijena koštanja (KM/t) 67.6 4. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 38.53 4.85 4.4.45 57.54 6.85 70.42 66 47.koji je prihvaćen i u kasnijim studijama na ovu temu.69 8.80.11 6.77 4.7 0. Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006.89 3.65 -36 0.92 3.88 60. 5.00 105.33 -1.08.93 78.04 65.79.12 -0. primjenjivala se godinama u ekonomskim odnosima federalnih termoelektrana i rudnika uglja i reducirana je za odre eni iznos po osnovu ostvarenih količina i cijena elektroenergije u izvozu.12 Cijena koštanja (KM/t) 57.32 4.93 0. i 2006.

Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.25 ur evik 0.46 0.08 -6.150 100 Cijena (KM/t) 50 0 Kreka -18.07 Tušnica Tušnica -9.24 3.53.27 -100 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika Slika 5.33 2. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 201 Gračanica Banovići Breza .99 kakanj zenica Bila Gračanica Breza -11.19 Banovići 1.36 kakanj ur evik zenica Bila -38. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.65 -36 Slika 5.15 -11 0.12 -50 -40.47 -2.05 -39.52.88 -65. godinu 140 120 100 80 Cijena (KM/t) 60 40 20 0 Kreka -20 -40 -60 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -25.

str.9 -1.51 Banovići ur evik -0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2005.01 Tušnica 0. godinu 8 7 6 5 Cijena (KM/GJ) 4 3 2 1 0 Kreka -1 -2 -3 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.Modul 8 – Rudnici uglja 10 8 6 Cijena (KM/GJ) 4 2 0.65 0.1 Gračanica Breza 0.49 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 202 .14 0.01 Gračanica Tušnica kakanj zenica Breza Bila -0. »Izvještaj o radu i poslovanju I-XII 2006«.36 Slika 5.12 -2.7 0 ur evik Kreka Banovići -2 -4 -6 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Razlika -1.81 – Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” 3 JP/EP BiH Podružnica TE »Tuzla«.07 kakanj zenica Bila -0.33 -4. Udio troškova uglja sa prevozom u cijeni elektroenergije može se najbolje vidjeti na primjeru TE »Tuzla«: 3 Tabela 5.25 -2. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja F BiH za 2006.5 -0. godinu Cijene uglja svakako utiču na poslovne rezultate u sukcesijskoj proizvodnji elektroenergije.93 0.42 Slika 5.55.54.53 -0.14 2.

97 11.01 1.38 6.46 11.50 2.05 2.44 1.64 7. Ukupni troškovi i rashodi KM 156.120 157. 2006.11 62. i 5.00 Učešće u % 40. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla”(period 2000. naknade % 1.18 7.606 240.28 Ostali troškovi % 7.24 1. godina) 5.13 13.82.37 5.) : Tabela.36 1.74 14.God.00 10.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3.03 Prevoz uglja % 6.448 194.52 2.00 50.13 60.826.85 6.72 1.01 Usluge održavanja % 0. % Vodopr.83 2. lom i analiza u % Prevoz uglja % Usluge održavanja % Troškovi plata % Ostali troškovi % Ostali materijal za proizvodnju Materijal za održav.91 Materijal za održav.00 0.82. lom i analiza % 55.46 63.17 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.17 1.58 1.91 Amortizacija % 16.884 194.94 2. 2001.kalo.89 1.63 2.34 1.61 9.935.681.00 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Troškovi uglja.21 14.21 16.56.4.47 4.r astur.3 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.7 Ugljevik Gacko Stanari TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 203 .415.659. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005.76 58.36 Troškovi plata % 7.68 1.71 1.47 2.91 Ostali materijal za proizvodnju % 2. godini iznosile (tabela 5.99 3.68 8.41 Vodopr.92 6.2 Ostvarene prodajne cijene i cijene koštanja uglja u rudnicima RS U Republici Srpskoj cijene uglja (izuzev Rudnika »Stanari«) su inkorporirane u cijenu elektroenergije i utvr uju se energetskim bilansom za svaku godinu.618 2000.11 1.63 59.00 20.63 1.92 7.268 231. i 2006.893 222.83.86 70.29 1.75 1.59 6.rastur.83 1.20 Cijena koštanja (KM/t) 47.51 8. 2.5. 2003.09 3. 2002.421.27 7.95 3.684. Te cijene su u 2005. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36. naknade % Amortizacija % Slika 5.96 63. 2005.kalo.76 3. Troškovi uglja.37 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -7.40 1.97 28.69 1.00 60. 2004.-2006.00 30.61 43.68 5.95 5.

57.34 3.1 Ugljevik Gacko Stanari 60 50 40 Cijena (KM/t) 30 20 10 0 Ugljevik Stanari Razlika Razlika Stanari -1. godini Rudnik Prodajna cijena (KM/t) 36. godinu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 204 . Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.44 37.5. Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006.7 Razlika (dobit/gubitak) (KM/GJ) -0.58.40 Razlika (dobit/gubitak) (KM/t) RS -1.3 Gacko -10 -7.36 27.17 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela.83.10 Cijena koštanja (KM/t) 32. godinu 40 35 30 Cijena (KM/t) 25 20 15 10 5 0 Ugljevik -5 Gacko Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.6 Cijena koštanja (KM/GJ) 3. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.23 3.3 Prodajna cijena (KM/GJ) 3.

5 2 1.60.5 4 Cijena (KM/GJ) 3 2 1 0 Ugljevik Stanari Razlika Gacko -0.5 1 0. godinu TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 205 . Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.5 Stanari Razlika Gacko -0. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. godinu 4 3.59.5 3 Cijena (KM/GJ) 2.7 -1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.1 Rudnik Prodajna cijena uglja Cijena koštanja uglja Slika 5.5 0 Ugljevik -0.

.

imati sve više u vidi i lokalnu i regionalnu komponentu ugljarskih biznisa.struktura troškova je veoma često nepromijenjena u vremenu. Savremeni svijet stvarnosti i u ovom slučaju ima svoja odre enja obzirom da su promjene na tržištu uglja manje ili više uticale na energetske a nerijetko i na ukupne razvojne trendove u svijetu. Sumarno posmatrano. Problematika pri definisanju razvoja ugljarstva BiH do 2020 godine Istraživanje razvojnih trendova industrije uglja u različitim ugljarskim regijama u svijetu ukazuje na odre ene zakonitosti u vezi sa razvojnom logikom ugljarske privrede. odnosno potencijalne buduće pravce razvoja. Sve to ima za rezultat da se proizvodna cijena uglja ne uklapa u svjetske norme pa se naravno postavlja i pitanje efikasnosti buduće termoenergetske proizvodnje. Otuda se i promjene nastale u okviru evropskog i svjetskog energetskog sistema moraju prenosti i na domaći energetski sistem. da već prezentirani dosadašnji razvoj ugljarskog sektora nema svoje racionalno ekonomsko pokriće jer ne pokazuje elemente ekonomske efikasnosti. Sigurna i održiva energetska ponuda odavno zauzima centralno mjeto u dugoročnim projekcijama razvoja mnogih zemalja.planirana proizvodnja je kod većine rudnika ispod nivoa projektovanih kapaciteta. . GODINE 6. Zbog toga se TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 207 . Noviji pravci razvojnih razmišljanja moraće.1. a naročito u F BiH. igrati važnu ulogu u tome. PROCJENA MOGUĆNOSTI RAZVOJA RUDNIKA UGLJA BOSNE I HERCEGOVINE DO 2020. te on više upozorava na teško stanje nego što daje pouzdanu ekonomski racionalnu prognozu. U sve učestalijim debatama na ovu temu preispituju se ne samo ugljarska prošlost. me utim.izvori finansiranja investicija se mogu prihvatiti samo kao grube aproksimacije. sadašnjost i budućnost već cjelokupne strategije razvoja pojedinih svjetskih ugljarskih regija. stanje u energetskom sektoru BiH je slično stanju u ostalim ekonomskim oblastima i društvu uopšte. . . naročito zbog rasta energetske tražnje u zemljama čiji je razvoj u ekspanziji pa će se sa razvojem energetskih tržišta i sam dalje diversifikovati kroz ubrzani konkurentski proces. Prema tim podacima uočljivi su prije svega sljedeći problemi: . Sigurno je. zemalja i njihovih užih teritorijalnih jedinica. Obzirom da u svijetu budućnosti globalni problem može biti riješen jedino globalnim rješenjem. Ugalj će. Ono što je me utim.6.nivo zaposlenosti po godinama nije u skladu sa onim koji je već prisutan u drugim zemljama. itd. treba imati u vidu da će bosanskohercegovački energetski sistem biti jedan od podsistema evropskog energetskog sistema sa kojim može zasnivati različite oblike me usobne zavisnosti. to se i sve prednosti i slabosti ugljarskog sektora trebaju najprije posmatrati u tom kontekstu. u BiH sigurno to je da mora doći do radikalnih promjena u energetsko ugljarskom sektoru. To će najvećim dijelom zavisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture BiH. Naime. me utim. Autori su svjesni da prikupljeni podaci s razvojnim mogućnostima bosanskohercegovačkih ugljenokopa mgu biti samo realna osnova u početnoj fazi izrade Stategije energetskog sektor u BiH . . kao što je već navedeno. . opet treba preispitivati. Donekle je takva ituacija u Bosni i Hercegovini mada je u ovom prostoru uočljiva visoka razvojno-energetska inertnost u prilago avanju novonastalim prilikama u odnosu na druge evropske zemlje. Kako će se dalje razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo danas je naravno teško predvidjeti.u rudnicima je moguće jedino srednjoročno dati razvojne procjene koje.rješavanje viškova zaposlenih još nije definisano.

a u nekim slučajevima se uvoze jeftiniji energenti iz inostranstva koji se inkorporiraju u ekonomsku strukturu zemlje. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 208 . dat je ponderisani kvalitet za sva ležišta po vrsti uglja.1.8 4621.4 9129 13677 5381 9952 842 464 2010 5570 6166 9263 13798 4521 8664 1232 712 2015 10820 7148 9195 13799 4120 8406 2626 850 2020 11550 7311 9242 13806 4120 8368 2803 874 Lignit Mrki ugalj godina Slika 6. a 2005. a broj proizvodnih jedinica –rudnika je uglavnom ostao isti. kvaliteta uglja. Za to je neophodan i drugačiji kvalitet mišljenja o budućnosti i izlaz iz uobičajenih šema planiranja razvoja radi pravog izbora razvojnih ciljeva u funkciji vremena. U tabeli 6. Ovaj koncept me utim podrazumijeva da su ura eni dugoročni programi razvoja ugljarstva i konstituentnih industrija i sačinjen dugoročni program upravljanja njima. Tabela 6.1 Procijenjena proizvodnja. neophodno je u BiH najprije urgentno preispitivanje validnosti važeće tehnološke i ekonomske filozofije kao i formulisanje novih pogleda vezanih za uslove.1 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005. Da bi se sve ovo ostvarilo. potrebna je i temeljna readaptacija sistema upravljanja ugljarskom privredom i oslanjanja na one ekonomske mehanizme koji će tehnološki i ekonomski razvoj ugljarsko-energetskog sektora značajnije modifikovati odnosno napraviti krupan zaokret u razvojnoj strategiji. Preostali domaći rudnici bilježe značajan rast efikasnosti u privre ivanju i postaju konkurentni u odnosu na uvozne ugljeve i druge energetske izvore.75 %. godine samo 9. a pojačava se i intenzitet istraživanja novih ugljonosnih regija. tona uglja. tona ili svega 49.113 mil. godine inosila 18.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja u projektovanju njegovog daljeg razvoja u okviru Bosne i Hercegovine može osloniti na dostignuta komprativna saznanja. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH POKAZATELJ Godišnja proizvodnja Lignit (000 tona) Mrki ugalj Lignit Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj Nivo zaposlenosti Lignit krajem godine Mrki ugalj Proizvodnost Lignit (tona/radnik godišnje) Mrki ugalj 14000 12000 Proizvodnja (000 tona) 10000 8000 6000 4000 2000 0 2005 2010 2015 2020 2005 4532. Osim toga.37 mil. faktore i promjene u samoj projekciji razvoja ugljarskog sektora. U kakvoj se situaciji nalaze runici uglja najbolje ilustruje podatak da je ostvarena proizvodnje 1990. u okviru koje se neperspektivni ugljarski kapaciteti gase. Kao takvi oni mogu izdvojiti značajnija sredstva za sve veće ekoprobleme. Po ovom konceptu je definisana jedinstvena energetska strategija na nivou zemlje.

a prema ura enim scenarima i koji su detaljno obrazložena u navedenim modulima tako da iste nećemo ponavljati i u ovome modulu.proizvodnja uglja i potrebni resursi za tu proizvodnju do 2020. godine. Dobijeni pokazatelji proizvodnje i plasmana biti će usaglašeni sa zahtjevima iz Modula 1 (Energetske rezerve. čim prije obezbijediti kapital za restrukturiranje federalnih ugljenokopa obzirom kao što se vidjelo da niz godina rudnici iskazuju gubitke usljed tehnološke zaostalosti. .2. više politički nego kao tehničko-tehnološki i ekonomski definisani nametnuli su relativno slaboj privredi BiH takav razvoj u kome se nisu mogle koristiti sve njene komparativne prednosti i uspostaviti racionalna ravnoteža izme u ekstrakcije i finalizacije ugljarske proizvodnje. prikupljeni u suradnj sa stručnim službama rudnika na bazi rura enih razvojnih programa. To se prije svega odnosi na rezerve koje pripadaju mrkim ugljevima i kvalitetnijim lignitima dosta sličnim onim u lignitnim ležištima nekih drugih zemalja u Jugoistočnoj Evropi. potrošnja i trgovina) i Modula 3 (Proizvodnja električne energije). Navedeni pokazatelji.cijena koštanja i isporuke uglja do 2020.može se zaključiti kakva je situacija u rudnicima uglja u F BiH jer je dostignuti nivo proizvodnje u 2005. ekološki i ekonomski verifikovane one mogu biti solidna osnova za budući razvoj ovog geoprostora.troškovi poslovanja u rudnicima uglja do 2020. da su ova područja kao i neke druge ugljarske regije u svijetu ušla u svoju fazu stagnacije i pada. rezultata poslovanja i plasmana uglja u proteklom periodu se u narednom tekstu prezentiraju bez dodatnih obrazloženja obzirom da se smatra da numerički pokazatelji dosta jasno daju sliku stanja i razvojnih mogućnosti federalnih rudnika u budućnosti za razmatrani period. Raniji veliki projekti razvoja. U tabeli 6. S tog aspekta se može naravno postaviti i ključno pitanje da li proizvodnja termoenergije može u budućnosti predstavljati konkurentsku prednost ovih regija u procesu njihovog razvoja u okviru BiH. godine. proizvodnja.2. Bez obzira što ove rezerve nisu u potpunosti tehničko-tehnološki. godine.3 prikazana je procjena proizvodnje. utroška dizel goriva i električne energije koja je ulazni podatak u ukupnoj potrošnji ovih energenata. niskog korištenja kapaciteta itd. Tako je i ovaj dio BiH uz neefikasnu energetsku i ekonomsku politiku već odavno doživio zrelost kao bazno-idustijalizovano područje. Iz tabele 6.6. Pokazalo se tako e. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u F BiH Kao što je već pomenuto potencijali rudnika uglja u F BiH su veoma značajni. Osim toga. .32% od ostvarene proizvodnje u 1990. viška zaposlenih. Neophodno. vremenom se pokazalo da je „ekonomska istrošenost“ uglja na geoprostoru Tuzlanskog bazena i Srednje Bosne jedan od značajnih faktora koji limitiraju dalji rast ekonomskog i društvenog života na ovim prostorima. je naravno. godini samo 43. godini. U cilju relevantnog odgovora na to pitanje u ovoj studiji se prezentiraju ključni razvojni parametri rudnika u F BiH: . TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 209 .

Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.8 2770 3220 Godišnja proizvodnja Mrki ugalj 3547.2 7186 8568 Lignit 9949 9819 9907 Kvalitet uglja (KJ/kg) Mrki ugalj 14675 15185 14943 Lignit 4504 3351 2770 Nivo zaposlenosti krajem Mrki ugalj 9187 7864 7506 godine Ukupno 13691 11215 10276 Lignit 493 827 1162 Proizvodnost Mrki ugalj 386 562 712 (tona/radnik godišnje) Ukupno 421 641 834 Napomena: Proizvodnja je data bez rada potencijalnim ležištima (Bugojno. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 210 . Kongora) 2020 3950 5511 8761 9912 14951 2670 7241 9911 1479 761 884 10000 9000 8000 Proizvodnja (000 tona) 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Lignit Mrki ugalj Ukupno 2015 2020 Slika 6.-2020. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020.4 4416 5348 (000 tona) Ukupno 5766. kvaliteta uglja.godine 2005 2010 2015 Lignit 2218.2 Grafički prikaz procijenjene proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005.2 Procjena proizvodnje.

3 0 255910240 2800000 2000000 500000 1800000 450000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14321000 1.18 3.77 23.19 1.8 9.69 4.8 33.29 8.2 0 31620390 27.5 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1.godine 2005 Rudnik Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.9 0 0 0 17081832 27.43 4.29 8.96 64.63 1.29 8.9 0 4.8 9.67 2.88 5.8 9.68 44 33.74 0.32 1.03 0 0 0 155574519.4 15.29 8.32 1.03 0 10.19 1.68 28.43 4.77 23.77 23.63 1.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.32 1.9 0 4.88 5.energija (kW/t) FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH 2087266 1445668 503334 996735 171733 289657 71845 196272 49808 0 0 0 5812318 1.74 0.43 4.18 3.4 15.3 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020.03 0 0 0 196598520 2800000 1774000 587000 1800000 450000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10396500 1.43 4.Tabela 6.2 0 40033130 27.4 15.63 1.67 2.8 9.3 0 299593170 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 211 .96 64.69 4.69 4.68 28.96 64.03 0 10.69 4.32 1.19 1.96 64.18 3.74 0.energija (kW/t) Proizvodnja ( t) 2020 Nafta (l/t) El.67 2.19 1.8 33.18 3.67 2.77 23.88 5.9 0 0 0 19506380 27.4 15.74 0.63 1.88 5.68 35 33.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2010 Nafta (l/t) El.

479 801 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.3 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 212 .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godinu su samo za tu godinu 4000 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupna godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jamama (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 4178 2996 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Modul 8 – Rudnici uglja 6.-2020. 2005 2010 2015 2800 2200 600 9800 50000 2400 1167 2020 3500 2900 600 9800 24000 2300 1522 Godišnja proizvodnja (000 2000 2400 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. 1479 1800 (000 tona) Godišnja proizvodnja u 521 600 jamama (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 9831 9700 Investicije u posljednjih 5 3.4 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020 godine R/br.2. Rudnici lignita “Kreka” u Tuzi .1. 16000 45000 * godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.

10.4 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. 7.5 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “ Kreka”do 2020. 8. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 213 .-2020. godine Tablica 6. 2. 6. 3.. 5. 1. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. godine (000 KM) R/br. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 13915 4703 3209 10737 17451 52410 3989 7959 114373 8841 123214 2010 16596 5562 4371 12223 18352 44122 4779 1036 107041 9200 116241 2015 19379 6567 5310 17256 20006 43126 5746 1139 118529 9200 127729 2020 24223 8028 6637 21570 18100 43126 5746 1423 128853 11500 140353 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4.

6 Procjena cijene koštanja uglja u rudniku “Kreka” do 2020. 1.62 4.10 4. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 214 .76 40.27 Slika 6. godine Tablica 6.60 4.59 48.09 57.99 2015 42.43 4.-2020.33 4.-2020.5 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 4. godina 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.82 3. 3.18 5. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2010 44.65 2020 36. 2.82 61.32 45.61 6. godine R/br.Modul 8 – Rudnici uglja .6 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005.

1. 934 680 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 891 1618 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.1.-2020.7 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 215 .Rudnik “Dubrave” -Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 2005 2010 2015 1500 9500 20000 650 2308 2020 1700 9500 7000 650 2615 Godišnja proizvodnja (000 832 1100 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 5000 20000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.1.6. 8798 9500 Investicije u posljednjih 5 3. godinu su samo za tu godinu 1800 1600 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.7 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.

8 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Pcjena cijene koštanja uglja do 2020. 11. 9. 6.2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. 2.Modul 8 – Rudnici uglja . 5. godine Tablica 6. godine(000 KM) R/br. godina . 1. 3. 10.8 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2967 1717 1703 3773 8794 12164 301 833 32252 4680 36932 2010 4419 2691 2513 8347 11384 13389 2587 276 45606 5300 50906 2015 6071 3696 3452 10780 15638 18393 3554 379 61963 6100 68063 2020 6860 4176 3900 12181 10638 18393 3554 428 62150 6893 69043 80000 70000 60000 50000 000 KM 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 8. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 216 . 7.

77 2020 36. 1.56 3. godine R/br.44 4.28 4. 3.9 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.10 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005.Tablica 6.35 45.41 44.-2020.27 50 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.9 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.36 46.39 5.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 38. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.31 4.04 2010 41. 2.61 4.37 4.87 2015 41. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 217 . 4.85 40.76 4.

5000 12000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4. 908 669 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 218 .2. 2005 2010 2015 700 9200 17000 630 1111 2020 1200 9200 6000 630 1904 Godišnja proizvodnja (000 647 700 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Pcjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.11 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 9131 9200 Investicije u posljednjih 5 3.-2020. 713 1046 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.10 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.2.1. godinu su samo zatu godinu 1400 1200 000 tona 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 godina 2015 2020 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 1. Rudnik “Šikulje” .

12 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. 11.2020. 9..Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2213 1515 1502 3257 3238 11367 1624 1319 26035 3420 29455 2010 2544 1805 1696 1962 3718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2015 2544 1805 1696 2962 2718 8406 1647 299 22077 3420 25497 2020 4350 3086 2900 5065 2718 8406 1647 511 28683 5848 34531 40000 35000 30000 000 KM 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 3. godine Tablica 6. 2. godine(000 KM) R/br. 5. 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 219 . 10. 7. 1. 8.11 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4.

-2020.96 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 40.54 2020 23.53 4.13 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.43 36.42 3.-2020.12 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja .98 3.43 36.54 2015 31.40 45. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 2015 2020 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6.14 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.77 3.90 2.24 2010 31. godine Tablica 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 220 . 3. godine R/br. 4.59 28.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1. 4.42 3.96 2.12 procjena cijene koštanja uglja do 2020.

godine Tablica 6. 9.6.15 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godinu su samo za tu godinu 50 45 40 000 tona 35 30 25 20 2005 Godišnja proizvodnja (000 tona) 2010 2010 40 12200 3000 288 139 godina Slika 6. 8. 11. 5. 10. godine(000 KM) R/br. Rudnik “Bukinje” .13 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 R/br.-2008.14 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.2. 2. Godišnja proizvodnja (000 tona) 1.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. 7. 4. 38 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 478 Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 5. 2000 Nivo zaposlenosti krajem godine 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1127 333 79 1286 656 5426 35 201 9143 84 9227 2010 1161 362 81 662 700 3475 80 88 6609 84 6693 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 221 . 1.1. godina .Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 79 *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 11540 Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) 3.3. 3.

17 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.36 2010 165. godina .54 167.82 19.61 19.18 242.22 13.16 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 222 .Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 8000 7000 6000 000 KM 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 godina Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 1. 300 250 200 KM/t 150 100 50 0 2005 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2008 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 240. 2. godine R/br.2010. 4.-2008. 3.32 13. godine Tablica 6.15 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.72 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.

-2020.KM/GJ 25 20 15 10 5 0 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) 2008 Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) godina Slika Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005. 1190 850 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.18 Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 223 . 4000 13000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.2. Rudnik “Mramor” .-2008. 11984 12200 Investicije u posljednjih 5 3. 6. godinu su samo zatu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.16 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.4. 1. godina Napomena: Rudnik „Bukinje“ je pred zatvaranjem. 420 706 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.1. 2005 2010 2015 600 12200 13000 850 706 2020 600 12200 11000 850 706 Godišnja proizvodnja (000 483 600 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.

8. 7. 9. godine(000 KM) R/br.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.Modul 8 – Rudnici uglja . 6.2020. 3.17 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 4. 1. godine Tablica 6. 10. 2. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 5470 935 128 2421 1514 14863 1145 796 27272 650 27922 2010 6850 1066 162 2514 2650 14327 545 461 28575 780 29355 2015 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 2020 6850 1066 162 3514 1650 14327 545 461 28575 780 29355 30000 29500 29000 28500 000 KM 28000 27500 27000 26500 26000 2005 2010 godina 2015 2020 Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 224 . 11.19 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. 5.

90 48. 1.90 48.21 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godine R/br. godine Tablica 6.46 4.63 3.63 3.89 2010 47.93 4.93 4.01 2015 47. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) Slika 6. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.63 3.01 2020 47.2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 225 .18 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.90 48.93 4.01 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina 2015 2020 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Slika 6.20 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.81 4. 3. 4.2020.77 57.-Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2.

2005 2010 2015 1774 1474 300 15330 35000 2565 692 2020 2000 1600 400 15330 35000 2500 800 Godišnja proizvodnja (000 1446 1500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 226 .22 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. 7800 54000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.Modul 8 – Rudnici uglja 6.19 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.-2020. 560 570 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 15858 15330 Investicije u posljednjih 5 3. 1229 1250 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 217 250 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2. Rudnik “Banovići” . 2608 2631 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. godinu su samo zatu godinu 2500 2000 000 tona 1500 1000 500 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.2.

23 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.. 11. 3.20 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.2020. 1. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 14165 3440 10510 9384 6519 39961 371 4129 88479 5262 93741 2010 16709 4252 16395 8907 8495 50165 372 2227 107522 5458 112980 2015 18300 5180 19700 9541 11600 48906 372 14807 128406 6454 134860 2020 21320 5840 22780 11110 10150 47667 272 17951 137090 7276 144366 160000 150000 140000 130000 120000 110000 troškovi (000 KM) 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 10. 7. 9. 6. 8. godine ( 000 KM) R/br. 5. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 227 . 2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

02 4. 2. 4. 1.91 2015 72.08 2010 71. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 228 .-2020.38 4.21 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.95 2020 68.18 4.82 4.67 75.55 4.68 4. 3.32 4. godine Tablica 6.85 64.24 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.47 72.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.72 76.25 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005.20 3.70 80 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.Modul 8 – Rudnici uglja . godine R/br. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 61.-2020.

15105 16141 Investicije u posljednjih 5 3. 438 460 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 1232 1087 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 3000 19000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 2005 2010 2015 587 440 147 16141 15000 775 757 2020 500 350 150 16141 20000 775 645 Godišnja proizvodnja (000 540 500 tona) Godišnja proizvodnja na PK 1. Rudnik “ ur evik” .3. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 229 .26 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005.2. 390 345 (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami 150 155 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) 2015 2020 Slika 6.2020.6.22 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

Modul 8 – Rudnici uglja . Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 4171 1493 4429 3777 1134 14308 245 1215 30772 2465 33057 2010 4100 1490 4400 3000 1800 12264 300 1200 28554 2400 30954 2015 4700 1800 5100 4400 1500 9000 300 1900 28700 2500 31200 2020 4100 1500 4400 3500 1200 9000 300 1600 25600 2400 28000 35000 30000 25000 troškovi (000 KM) 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 6. 4. 5.23 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 7. 2. godina . godine ( 000 KM) R/br. 11.2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 9.27 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 230 . 3. 10. 1. 8.

5 3 KM/GJ 2.91 3.5 4 3.77 61. 1.17 56 3.47 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.15 3.-2020.22 4.29 2020 51. 3. godina 4. 2.94 3.54 61.24 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.20 3.89 3.11 3. godine R/br.05 2010 57. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 56.-2020.Tablica 6.29 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 231 .5 2 1.84 2015 48.03 53.5 1 0.28 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.

Modul 8 – Rudnici uglja 6. 12181 13080 Investicije u posljednjih 5 3. 2221 1720 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 232 .2. 448 698 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.4. Proizvodnja u jami (000 tona) 393 500 Proizvodnja na PK (000 tona) 604 700 Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Rudnik uglja “Kakanj” .25 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 2000 50000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.30 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. godinu su samo zatu godinu 2000 1800 1600 1400 000 tona 1200 1000 800 600 400 200 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Godišnja proizvodnja u jami (000 tona) Godišnja proizvodnja na PK (000 tona) Slika 6. 2005 2010 2015 1800 600 1200 13030 90000 1890 952 2020 1800 600 1200 13030 57000 1890 952 Godišnja proizvodnja (000 997 1200 tona) 1.-2020.

godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 233 .Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 1.26 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. godine(000 KM) R/br. 4. 7.31 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 11. godine Tablica 6.. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 8124 1307 5045 4422 2668 30666 662 4191 57085 2257 59342 2010 8766 1354 7320 5736 2846 28736 600 3710 59068 1608 60676 2015 13149 2030 10980 7203 3063 31576 500 4565 73066 2412 75478 2020 13149 2030 10980 7903 2235 31576 4565 72438 2412 74850 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 8. 3. 5. 10. 2.2020. 6.

-2020. godina Napomena : Ovdje je obra ena projekcija rada rudnika “Kakanj” u varijanti sa uključenjem u rada bloka 8 u TE “Kakanj” u periodu do 2020.33 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. 70 60 50 KM/t 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 57. 4. 3. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 234 .81 Slika 6.-2020.32 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005.59 3. godine Tablica 6. 2.88 2010 49.69 59.76 56.89 4.09 49.22 3.12 49.67 3.27 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br.Modul 8 – Rudnici uglja .52 4.35 2015 40.57 3.25 4. 1.24 3.80 2020 40. godina 6 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.godine.

184 469 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. Rudnik uglja “Zenica” . 1. 2005 2010 2015 617 16957 25000 1376 467 2020 641 16957 15000 1376 466 Godišnja proizvodnja (000 289 646 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 235 . 1567 1376 godine Proizvodnost (tona/radnik 5.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.34 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. 16957 16957 Investicije u posljednjih 5 3. 155 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.2.-2020.5.6. godinu su samo za tu godinu 700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.28 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine
Tablica 6.29 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE
45000 40000 35000 troškovi (000 KM) 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 godina 2015 2020

2005 3041 1765 558 1343 7695 15934 0 384 30720 830 31550

2010 5800 2800 865 3700 9300 14800 200 820 38285 1806 40091

2015 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1750 40035

2020 5800 2800 865 3500 9500 14800 200 820 38285 1790 40075

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.35 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005.2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 236

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.30 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 106,29 6,26 109,17 6,44 2010 59,26 3,49 62,06 3,66 2015 62,05 3,66 64,88 3,83 2020 59,72 3,52 62,52 3,69

120 100 80 KM/t 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.36 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina
8

KM/GJ

6 4 2 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.37 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 237

Modul 8 – Rudnici uglja

6.2.6. Rudnik uglja“Breza” - Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.31 Ocjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2005 2010 2015 600 15800 22000 650 923 2020 600 15800 8000 450 1334

Godišnja proizvodnja (000 171 450 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 14391 15800 Investicije u posljednjih 5 3. 6700 20000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1290 800 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 133 563 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godinu su samo za tu godinu

700 600 500 000 tona 400 300 200 100 0 2005 2010 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) 2015 2020

Slika 6.38 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

- Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine
Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 238

Tablica 6.32 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. godine(000 KM) R/br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 2246 1569 564 560 2840 10956 628 848 20211 763 20974 2010 7131 1800 1128 1275 3917 9700 640 240 25831 2500 28331 2015 8557 1800 1354 1500 3317 9700 640 840 27708 3000 30708 2020 8557 1800 1354 1500 2667 9700 640 240 26458 3000 29458

35000

30000

25000 troškovi (000 KM)

20000

15000

10000

5000

0 2005 2010 2015 2020

godina

Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM)

Slika 6.39 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 239

Modul 8 – Rudnici uglja

- Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine
Tablica 6.33 Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine R/br. 1. 2. 3. 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 118,19 8,21 122,65 8,52 2010 57,40 3,63 62,95 3,98 2015 46,18 2,92 51,18 3,23 2020 44,09 2,79 49,09 3,10

140 120 100 KM/t 80 60 40 20 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020

Slika 6.40 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina
9 8 7 6

KM/GJ

5 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020

Slika 6.41 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. godina

Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 240

6.2.7. Rudnik uglja“Bila” - Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine
Tablica 6.34 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 1. 2. 3. 4. 5. Godišnja proizvodnja (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) Investicije u posljednjih 5 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) 2005 74,7 13500 600 269 257 2010 120 16000 2900 250 480 2015 120 16000 3000 250 480 2020 120 16000 2800 250 480

140 120 100 000 tona 80 60 40 20 0
2005 2010 2015 2020

godina Godišnja proizvodnja (000 tona)

Slika 6.42 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020. godina

TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 241

godine Tablica 6.35 Ocjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine(000 KM) R/br. 6. 10. 7. 1.43 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila”za period 2005.-2020.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11. 8.Modul 8 – Rudnici uglja . 4. 9. Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 1053 227 250 610 140 3177 81 265 5803 255 6058 2010 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2015 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 2020 1313 406 364 836 200 2953 12 2016 8100 211 8311 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 242 . 5. 3.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 2. godina .

22 69. godina KM/t 7 6 5 KM/GJ 4 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.33 2020 67.26 4. 4. 1. 3.26 4.45 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.95 2010 67.50 4.33 2015 67.-2020.26 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 243 . godine R/br.22 69.34 5.33 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.7 80.36 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.Tablica 6. 2.22 69.50 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 77 5.-2020.50 4.44 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.

2005 2010 2015 320 10500 2000 230 1391 2020 350 10500 2000 230 1522 Godišnja proizvodnja (000 198 300 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.Modul 8 – Rudnici uglja 6. 207 230 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 1850 10000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. godinu su samo za tu godinu 400 350 300 250 000 tona 200 150 100 50 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 244 . Rudnik uglja“Gračanica” .46 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 1.2.2020.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. 947 1304 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 11026 10500 Investicije u posljednjih 5 3.37 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.8.

godine Tablica 6.2020. 10. 9. 2. 4. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 17000 16000 15000 14000 13000 12000 troškovi (000 KM) 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina 2005 394 2628 662 1343 862 2785 0 820 9494 743 10237 2010 603 4020 1013 2055 1319 3100 0 1254 13364 1566 14930 2015 700 4100 1100 2100 1350 3200 0 1300 13850 1580 15430 2020 720 4100 1150 2200 1370 3500 0 1310 14350 1600 15950 Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 5. 11. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 245 . godine(000 KM) R/br. 8. 7.38 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.47 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 6. 3.. 1.

28 4.49 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005.57 4. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 47.76 4. godina 5 4 KM/GJ 3 2 1 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. godine Tablica 6.-2020.86 4. 2.34 51.90 45.00 3.Modul 8 – Rudnici uglja .48Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. 1.39 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.12 48.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.24 49.59 2020 41. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 246 .68 2010 44.34 60 50 40 KM/t 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.21 4. godine R/br.55 4. 3.73 2015 43. 4.-2020.70 4.

1. 12436 11000 Investicije u posljednjih 5 3. Rudnik uglja“Tušnica” .40 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. 119 125 godine Proizvodnost (tona/radnik 5. 410 560 godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005.6.2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 247 . 2000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4.8 70 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godinu su samo za tu godinu 120 100 80 000 tona 60 40 20 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.9. 2005 2010 2015 100 11000 2000 140 714 2020 100 11000 2000 140 714 Godišnja proizvodnja (000 47.-2020.50 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.

2. 11.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.41 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Tablica 6. 3.51 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. 1. 10. godina . 9. 8. 6. Vrsta torškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 323 379 0 1102 121 1282 0 376 3583 375 3958 2010 458 538 0 1565 172 1400 0 535 4668 4668 2015 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 2020 659 773 0 2248 247 1600 0 769 6296 6296 8000 7000 6000 troškovi (000 KM) 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 248 . 5. 7.Modul 8 – Rudnici uglja .2020.

06 66.42 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.96 5.52 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.72 62.03 82.72 62.-2020.4 5.53 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.2 6 5.69 5.4 KM/GJ 6. 4. 2. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 249 . 1.2 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6. 90 80 70 60 KM/t 50 40 30 20 10 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 2005 Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 75 6.72 2020 62.69 5.-2020.80 6. godine R/br.8 5.72 Slika 6.68 6.Tablica 6.96 5.64 2010 66. 3.68 6.06 2015 62.6 6. godina 6.8 6.6 5.

Postojeći površinski kop „Gračanica“ završava sa eksploatacijom u narednih 4-5 godina. Rudniku i Te Gacko predstoje značajne aktivnosti i investiciona ulaganja u novi površinski kop „Gacko“ za koji su dokazane rezerve. tona bilansnih geoloških rezervi od čega je 418. godine Problemi ugljarske privrede u Republici Srpskoj su tako e dosta složeni ali manje nego u FBiH. Time su najviše preokupirani zaposleni u ugljenokopima i lokalne vlasti kao i nadležni nivoi vlastiali na nivou ovog entiteta obzirom da proizvodnja uglja u RS kao i u FBiH nije dostigla predratni nivo. naravno.8 milijarde eura uz godišnju proizvodnju od 3. ili graditi novi blok snage 400 MW u skladu sa planom zatvaranja postojećeg bloka. „Gacko“ kojom je planirana izgradnja novog bloka od 300 MW uz postojeći koji bi se revitalizovao. Kako će se dalje razvijati ugljarstvo RS tako e je. u «RITE Ugljevik» 66% kapitala otpada na dioničarski kapital. U ovom se entitetu eksploatacione rezerve procjenjuju na . Naime. Organizacijsko povezivanje proizvodnje uglja i termoenergetike i njihovo uključivanje u holding je ovde uglavnom završeno. Najviše se u ovoj aktivnosti otišlo u Rudniku «Sanari». U «RITE Gacko» je u tom smislu zaključen poslovni aranžman sa češkom elektroprivredom «ČEZ-om».K.7 mil. Dalji cilj je privatizacija elektroprivrede i ugljarstva i stvaranje ambijanta za konkurentnu proizvodnju elektroenergije.8 miliona tona spaliti u budućoj termoeletrani. Na tom planu su tako e u ovom entitetu preduzete odre ene aktivnosti. Tada se činilo da je ova rudnik i TE u značajnoj prednosti u odnosu na druge objekte u tadašnjoj BiH. Mogućnosti razvoja rudnika uglja u Republici Srpskoj do 2020. što se pokazalo kao racionalnije od modela organizovanja termoenergetskih kapaciteta u FBiH. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 250 . tona eksploatacionih.568. kao i u slučaju FBiH veoma teško predvidjeti.3. Investiranje se ovdje procjenjuje na oko 0. Tako. „ekonomska istrošenost“ uglja dobiva vremenom nove sadržaje pa se sve više postavlja pitanje kako urgentno i racionalno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu evidentiranu na geološkoj karti ovog bosanskohercegovačkog entiteta.rezervi što predstavlja solidnu osnovu za buduću proizvodnju termoenergije uz. Me utim danas ovaj objek nalazi na prkretnici da li postojeći blok revtalizirati u skladu sa ekološkim zahvatima. gdje je prema raspoloživim podacima (Vlada Republike Srpske) strani kapital već uključen u buduće razvojne planove (modernizacija Rudnika i izgradnja termoelektrane od 420 MW). Rudnik i TE „Ugljevik“ su podkraj 90-tih godina završili aktivnosti oko otvaranja novog površinskog kopa Ugljevik-Istok koji je trebao da obezbijedi ugalj za novi blok TE „Ugljevik II“ snage 300 MW koji je bio u izgradnji u to vrijeme. Za sad ograničene rezerve za površinsku eksploataciju računajući sa Ugljevikom-Istok mogu zadovoljiti potrebe jednog novog bloka od 400 MW U narednom periodu su predvi ena značajna investiciona ulaganja u otvaranje novog površinskog kopa „Ugljevik-Istok“ jer postojeće rezerve u površinskom kopu „Bogutovo Selo“ Mogu otkopati u narednih 5-7 godina.84 mil. Na Rudarskom institutu u Tuzli je ranije (1988 godine) ura ena Studija za otvaranje P.Modul 8 – Rudnici uglja 6. optimalnu valorizaciju raspoloživog ugljarskog potencijala.20 miliona tona uglja od čega će se 2.

energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2015 Nafta (l/t) El.energija (kW/t) Proizvodnja (t) 2020 Nafta (l/t) El.2 26 16.5 0 175644000 Tabela 6.44 Procjena proizvodnje.45 1.125 3.76 26 19.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) El.67 0 23997000 7. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020.43 Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.35 0 11256399 6.04 3.18 0 64179424 1750000 2200000 600000 0 4550000 5.57 0 175791000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6.energija (kW/t) Proizvodnja (t) Nafta (l/t) REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS 1073702 2044445 269895 0 3388042 7.33 27 19.Tabela 6.67 0 23997000 7.13 3.95 3.49 1.6 0 19447500 6.godine 2005 Rudnik 2010 El.godine Rudnici RS Godišnja proizvodnja (000 tona) Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Lignit Mrki ugalj Ukupno Lignit Mrki ugalj Ukupno 2005 2314 1074 3388 8343 10382 877 765 1642 2639 1455 2063 2010 2800 1750 4550 8714 10300 1170 800 1970 2393 2187 2309 2015 7600 1800 9400 8894 10400 1350 900 2250 5629 2000 4177 2020 7600 1800 9400 8894 10300 1450 1127 2577 5241 1597 3647 Kvalitet uglja (KJ/kg) Nivo zaposlenosti krajem godine Proizvodnost (tona/radnik godišnje) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 251 .33 27 19.04 3.04 0 80454000 1800000 4600000 3000000 0 8400000 6. kvaliteta uglja.45 1.

3. 1113 1750 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. 1455 2187 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. godina 6.Modul 8 – Rudnici uglja 10000 9000 Proizvodnja (000 tona) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2005 2010 Lignit Mrki ugalj 2015 Ukupno 2020 godina Slika 6.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6. 765 800 godine Proizvodnost 5.-2020.55 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. 2000 1800 1600 000 tona 1400 1200 1000 800 600 2005 2010 2015 2020 godina 2015 1800 10400 100000 900 2000 2020 1800 10300 80000 1127 1597 Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. godinu su samo za tu godinu R/br. Rudnik uglja “Ugljevik” .1.45 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine 2005 2010 Godišnja proizvodnja 1. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 252 .54 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005. 4576 60000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 10330 10300 Investicije u posljednjih 5 3.

3. 8. 5.56 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.2020. 1. 6. 11. godine Tabela 6. 10.46 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 9. 2.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.. 4. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 253 . 7. godine (000 KM) R/br. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3541 0 13065 2511 8343 13374 0 6374 47208 0 47208 2010 4500 800 15200 2057 10200 16800 4000 4000 57557 0 57557 2015 5000 2000 13065 3000 18246 18900 15000 5000 80211 0 80211 2020 5000 3000 8000 3000 10922 23667 10000 5000 68589 0 68589 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 godina troškovi (000 KM) Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6.

5 1 0.19 32. godina 4.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.10 3.66 50 45 40 35 KM/t 30 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6.28 2020 38.5 3 KM/GJ 2. 2. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 254 .47 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.57 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. 4.06 2010 32. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 42.5 2 1.58 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.42 4.89 3. 3.06 42.Modul 8 – Rudnici uglja .-2020. godine Tabela 6. godine R/br.19 2015 44.28 44.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. 1.42 4.56 4.89 3.66 38.5 4 3.10 3.56 4.-2020.

Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.6. 1. godinu su samo za tu godinu 3500 3000 2500 000 tona 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6. Rudnik uglja “Stanari” . 9200 9500 Investicije u posljednjih 5 3.-2020. 818 1333 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 2005 2010 2015 3000 9500 150000 500 4200 2020 3000 9500 20000 600 3500 Godišnja proizvodnja 270 600 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2.2.59 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 330 450 godine Proizvodnost 5. 8849 23000 godina (000KM) Nivo zaposlenosti krajem 4.48 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 255 .3.

Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine (000 KM) R/br.Modul 8 – Rudnici uglja .2020. 7. 10. 6. 1. 5.49 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11.60 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005. 2. godine Tabela 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 256 . 9. 8. 3. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 107 353 1664 1649 1396 2767 78 2211 10223 500 10723 2010 450 1190 7200 2100 3500 5400 200 4000 17400 0 17400 2015 4500 5440 10440 15000 8000 6500 5000 34720 58800 0 58800 2020 4500 5440 10440 15000 8000 7800 5220 30000 56700 0 56700 95000 90000 85000 80000 75000 70000 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2005 2010 2015 2020 troškovi (000 KM) godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 4.

5 KM/GJ 3 2.5 2 1.05 2015 28 2.5 4 3.84 45 40 35 30 KM/t 25 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godina 5 4.Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 257 .05 29 3.74 3.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.84 27 2.50 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.52 39.-2020. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 31.5 1 0.71 4. godine Tabela 6.95 28 2. 3.62 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005.-2020. 2..61 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005.32 2010 29 3. 1. 4.95 2020 27 2. godine R/br.

51 Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine R/br.3.Modul 8 – Rudnici uglja 6. godinu su samo za tu godinu 5000 4500 4000 3500 000 tona 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2005 2010 2015 2020 godina Godišnja proizvodnja (000 tona) Slika 6.3. 15487 100000 godina (000KM)* Nivo zaposlenosti krajem 4. 1.63 Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tabela 6.-2020. Rudnik uglja “Gacko” . 3736 3055 (tona/radnik godišnje) *Investiciona ulaganja data u tabeli za 2005. 547 720 godine Proizvodnost 5. 2005 2010 2015 4600 8500 150000 850 5412 2020 4600 8500 80000 850 5412 Godišnja proizvodnja 2044 2200 (000 tona) Kvalitet uglja (KJ/kg) 2. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 258 . 8230 8500 Investicije u posljednjih 5 3.

. godine Tabela 6. 5. Vrsta troškova Sirovine i materijali Elektroenergija Gorivo i mazivo Usluge Amortizacija (postojeći i novi kapital) Radna snaga Rudarske štete i eksproprijacije Ostali troškovi poslovanja Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja Prevoz uglja do TE Troškovi uglja na pragu TE 2005 3770 2500 3844 15000 9286 10614 1905 11582 58501 58501 2010 4300 2500 4720 16000 10500 13970 3108 12630 67728 67728 2015 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 2020 9200 5200 12600 20000 22000 16490 10000 19620 115110 115110 130000 120000 110000 100000 90000 troškovi (000 KM) 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2005 2010 2015 2020 godina Sirovine i materijali (000 KM) Elektroenergija (000 KM) Gorivo i mazivo (000 KM) Usluge (000 KM) Amortizacija (postojeći i novi kapital) (000KM) Radna snaga (000 KM) Rudarske štete i eksproprijacije (000 KM) Ostali troškovi poslovanja ( 000 KM) Ukupno troškovi poslovanja proizvodnje uglja (000 KM) Prevoz uglja do TE (000 KM) Troškovi uglja na pragu TE (000 KM) Slika 6. 10. 7. 3. 2.Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 6. godina TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 259 .64 Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005. 9. 4. 1. godine (000 KM) R/br. 8.2020.52 Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. 11.

5 2 1. godine Tabela 6. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 260 .62 2015 25.02 2.94 35 30 25 KM/t 20 15 10 5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) 2015 2020 Slika 6. godine R/br.48 28. 4.02 2.94 25.78 3.02 2. godina 4 3.5 1 0.5 0 2005 2010 godina Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2015 2020 Slika 6.62 30.94 2020 25. 1.62 3.02 2.-2020.Procjena cijene koštanja uglja do 2020.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja .65 Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.78 3.94 25. 2.53 Procjena cijene koštanja uglja do 2020.62 3. Cijena koštanja proizvedenog uglja ( KM/t) Cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/t) Cijena koštanja uglja na pragu TE (KM/GJ) 2005 28. 3.66 Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.5 3 KM/GJ 2.48 2010 30.

2 miliona tona uglja (od čega cca 5. Iz svega naprijed navednog i onog šire prezentiranog u ekonomskoj analizi ugljarskog sektora u BiH proizilazi da je današnja situacija u bosanskohercegovačkom ugljarstvu veoma kompleksna i da je karakterišu ekonomska i ekološka neracionalnost koja se oučava prije svega kroz: .11KM/GJ (Rudnik «Breza»). Primjera radi. veliki broj invalida rada.8 miliona tona otpada na rudnike FBiH. itd.64 milijarde KM krajem te godine. a cca 3. itd.nekonkurentnost u komparaciji sa svjetskim ugljarskim standardima. itd. Cijene koštanja uglja u istom periodu (prema podacima stručnih službi termoelektrana) u Ugljeviku i Gacku su znatno niže od ovih i kao što je već navedeno direktno su inkorporirane u cijene koštanja elektroenergije.kontinuirani gubitci u poslovanju. Bosanskohercegovačko ugljarstvo zapošljavalo je krajem 2005. nepovoljna struktura zaposlenih prema radnom stažu.69 KM/GJ (Rudnik «Kakanj») do 8. godine 16. .4 miliona tona na rudnike RS) što predstvalja tek oko 50% ostvarene proizvodnjeu uglja u 1990.5 KM/GJ) i kreću se 4. Produktivnost rada u rudnicima uglja u BiH je u komparaciji sa globalnim ugljarskim normativima veoma niska mada me u njima postoje značajne razlike.6.hroničan nedostatak kapitala za investicije. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 261 . Rudnik «Banovići» i Rudnik « ur evik») znatno više od prodajne cijene uglja (4. Inače. stepen otpisa opreme u rudnicima uglja FBiH iznosio je čak 93% krajem 2005. Analizirajući troškovnu strukturu proizvodnje uglja u BiH uočilo se da su tu dominantni troškovi radne snage (preko 40%) a zatim slijede energenti. godine. Proizvodni proces se u rudnicima uglja u BiH u 2005. Pored direktnih i indirektnih troškova poslovanja na poslovnu situaciju bosanskohercegovačkih rudnika veoma mnogo utiče i visoki nivo zaduženosti u kome dominiraju neizmirene obaveze po doprinosima (PIO. . Investiciona ulaganja u rudnike uglja u BiH Ugljarska aktivnost u Bosni i Hercegovini se danas realizuje u 12 različitih horizontalno i vertikalno integrisanih te tržišno i infrastukturno nepovezanih preduzeća pri čemu neka od njih upravljaju sa više ugljenokopa. Ostatak se realizuje u industriji i širokoj potrošnji dok se neznatne količine izvoze.nepovoljna struktura zaposlenosti. amortizacija. Rješenje ovog problrma je jedan od ključnih zadataka u budućem procesu restrukturiranja ugljarstva u BiH.) su kod većine rudnika u FBiH (izuzetak su Rudnik «Gračanica». To su osnovni troškovi o kojima se obavezno mora voditi računa kada se definišu aktivnosti na sniženju cijene koštanja proizvodnog uglja.) i obaveze prema bankama. godini. Podaci u ekonomskoj analizi bosanskohercegovačkog ugljarstva ukazuju na veoma visoki stepen otpisa odnosno starost raspoloživih osnovnih sredstava. sadašnje cijene koštanja uglja (2005. zdravstvo. U rudnicima uglja u BiH je 2005.tehnološko zaostajanje i kontunuirani pad produktivnosti. Zajedničke karakteristike radne snage u svim bosanskohercegovačkim rudnicima su prije svega visoka starosna struktura.185 radnika (od čega 13. godine proizvedeno cca 9. Efektivan tražnja termoelektrana je dobrim dijelom regulator proizvodnje ugljarskog sektora obzirom da ona apsorbira cca 85% ukupno proizvedenog uglja. godini realizovao sa stalnim sredstvima po sadašnjoj vrijednoti od cca 1. . .517 na radnike RS).4. Ugljarski kapaciteti u Ugljeviku i Gacku su od početka inkorporirani u sukcesijske termoelektrane dok su ostali rudnici organizacijski odvojeni od njih odnosno posluju isključivo kao rudnici uglja.668 otpada na radnike u FBiH a 2. itd.

166. godine i neznatno bi porasla do kraja analiziranog perioda.0 Period 2015-2020.725.ostvarenje ekonomski održive proizvodnje.9 16.0 400.900 183.0 763.7 9. godine. Krajnji ciljevi procesa restrukturiranja industije uglja u BiH bi rezultirali prije svega: .rast konkurentnosti domaćeg uglja u odnosu na uvozni i druge energente. Tek na taj način moći će se realizovati programirani obim proizvodnje.0 346.524.0 Za realizaciju procijenjenog investicijskog ciklusa biće neophodno obezbijediti politički.000. Bugojno u F BiH. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 262 .000.900 Period 2010-2015.54 Planirana proizvodnja za referentni scenario S-2 Nivo proizvodnje (u 000 tona/po godinama) 2005. .895.900. . Za realizaciju ovih. Po tom planu u rudnicima uglja u BiH treba. Kako će se razvijati bosanskohercegovačko ugljarstvo do 2020.500. sniziti cijene koštanja uglja i reducirati zaposlenost u bosanskohercegovačkim ugljarskim kapacitetima. 2020. 222.8 17.0 10.000. Prema referentnom scenariji S-2 u Bosni i Hercegovini bi trebalo očekivati slijedeću dinamiku proizvodnje uglja: Tabela 6. .000.0 644.redukciju broja zaposlenih sa 1600 na cca 12000 ljudi uz rješavanje socijalnog statusa viška zaposlenih.395. U modulu 8 se pri ocjeni proizvodnje uglja u 2020.dostizanje većeg stepena sigurnosti na radu.5 6.Modul 8 – Rudnici uglja Navedena ekonomska analiza potvr uje da je posljednjih godina preduzeto veoma malo da se ovakva situacija popravi i ulagalo se uglavnom na tekuće održavanje kapaciteta. okvirno definisanih ciljeva u ugljarskim kapaciotetima BiH treba naravno donijeti i realizovati ambiciozni plan razvojnih aktivnosti.U prikazanoj tabeli nije obuhvaćena proizvodnja sa P.108.0 Ukupno 632.900.238.8 6. ekonomski i ekološki prihvatljiva «pravila igre» na nivou zemlje i entiteta i odgovarajuće preduslove a prije svega adekvatne finansijske izvore. 2015.K. 5.4 10.redukciju proizvodne cijene uglja ispod 2 €/GJ.0 1. 2010. itd. Višegodišnji kumulirani problemi u funkcionisanju ugljarskog sektora još stoje i krajnje je vrijeme da se pri e restrukturiranju ugljarstva u BiH.U datoj proizvodnji RS nije uključen PK Gacko za drugi blok TE Uočljivo je da bi se po ovom scenariju 2015.0 180. . .000.025.0 11.0 4.3 3. godine danas je naravno teško predvidjeti obzirom da će to najvećim dijelom ovisiti od dinamike ukupne društvene i ekonomske strukture u BiH.500.388. Pri ovakvoj procjeni pošlo se prije svega od pretpostavke da će restrukturiranje ugljarskih kapaciteta biti dovršeno iza 2010. godine premašila proizvodnja uglja iz 1990.000 405.628.704. FBiH RS BiH 222. kako se procjenjuje investirati najvećim dijelom u novu opremu i revitalizaciju postojeće te u ostale projekte slijedeći obim kapitala: Tabela 6.213.596. godini pošlo od procijenjene potrošnje uglja kao energenta u proizvodnji neophodne količine termoenergije pri čemu su sva tri razvojna scenarija data na približnom nivou.55 Planirane investicije po rudnicima u F BiH i RS Nivo investiranja u (000KM/po godinama) Period 2005-2010.113.0 7.0 FBiH RS BiH Napomena: .

godini su samo za tu godinu Investicije date u 2010.86 9.35 9.33 0.11 10.26 7.92 19846500 644000 6.56 Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i Rsprema planovima rudnika Rudnik Proizvodnja (t) 2005 Investicije (000 KM) 16000 7800 3000 2000 434 155 600 1850 0 0 0 0 31839 4576 15487 8849 0 28912 Investicije (KM/t) 7.89 6. godini su za period 2011 .Tabela 6.00 5.01 2.00 0.04 Proizvodnja (t) 2800000 1774000 587000 1800000 600000 617000 120000 320000 100000 1828500 0 10546500 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2015 Investicije (000 KM) 50000 35000 15000 90000 22000 25000 3000 2000 2000 Investicije (KM/t) 3.33 8.00 1.09 7. godini su za period 2016 .43 0.60 Proizvodnja (t) 2800000 2000000 500000 1800000 600000 641000 120000 350000 100000 1903000 3657000 0 14471000 1800000 4500000 3000000 0 9300000 2020 Investicije (000 KM) 24000 35000 20000 57000 8000 15000 3000 2000 2000 0 0 0 166000 80000 80000 20000 180000 Investicije (KM/t) 1.67 10.44 4.49 23771000 346000 2.14 4.00 8.20 7.67 0.00 0.33 2.2015 godina Investicije date u 2020.91 Napomena: .75 7.00 0.83 6.00 0.29 8.00 0.67 4.87 FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica Bugojno Kongora Kamegrad UKUPNO F BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 2000282 1445668 503334 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 2400000 1500000 500000 1200000 450000 646000 120000 300000 70000 0 0 0 7186000 1750000 2200000 600000 0 4550000 244000 100000 150000 150000 400000 REPUBLIKA SRPSKA BOSNA I HERCEGOVINA 9113373 60751 6.10 5.Investicije u 2005.71 0.58 11736000 405900 6.00 0.67 5.2010 godina Investicije date u 2015.40 5.89 3.00 0.58 32.53 Proizvodnja (t) 2010 Investicije (000 KM) 45000 54000 19000 50000 20000 20000 2900 10000 2000 0 0 0 222900 60000 100000 23000 0 183000 Investicije (KM/t) 3.71 3. godini su za period 2006 .95 5.20 6.00 6.54 8.55 2.19 4.00 3.00 8.00 0.2020godina Investicije za Rudnik Gacko su date za povečanje proizvodnje od cca 4600000 t uglja (sa uključenjem novog bloka u rad u razmatranom periodu) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 263 .68 5.00 4.53 0.33 8.00 0.00 7.56 1.00 6.00 8.11 6.00 1.67 5.00 2.00 0.00 0.00 0.25 4.79 0.63 11.50 8.60 8.57 3.

8 puta u referentnom scenariju. i za zemlje u regiji. S rastom broja stambenih jedinica i stanova u zgradama u gradovima. Najveći porast je predvi en za prirodni plin čija bi potrošnja do 2020. institucionalno i organizacijski u cilju dodatnog povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora energije. godini.5 puta veći nego u 2005. sporiji rast potrošnje finalne energije u nižem scenariju S1 je posljedica i sporijeg ekonomskog rasta. ali sve zajedno rezultira bitnim povećanjem strukturnog udjela prera ivačke industrije u ukupnoj potrošnji finalne energije. koji preko uvoznih i licencnih tehnologija. godine. koji u sebi sadrži sve elemente općeg tehničkog napretka. U odnosu na referentni scenarij S2. Me utim. godine porasla čak za 3. godine se ne očekuje bitno povećanje današnje razine potrošnje ogrjevnog drveta. godini za 4 do 5 godina u kašnjenju za potrošnjom predvi enom u referentnom scenariju. u scenariju s mjerama S3 pretpostavljena je intervencija države u zakonskoj regulativi. PLANIRANA PROIZVODNJA PREMA SCENARIJIMA POTROŠNJE ENERGIJE U ovoj su studiji analizirana tri scenarija razvoja osnovnih odrednica energetske potrošnje. Me utim. pa je potrošnja finalne energije u 2020. a njihov udio u ukupnoj finalnoj potrošnji ostaje na istoj razini do 6%. U svim scenarijima raste i potrošnja derivata nafte. Uz relativno dinamičan rast gospodarstva za sva tri scenarija. godine bio 2. U svim je scenarijima predvi en brži rast BDP prera ivačke industrije od ukupnog gospodarstva. U referentnom scenariju S2 je pretpostavljen relativno brz razvoj BDP Bosne i Hercegovine. ukupni je rast gospodarstva usporeniji. prometnih sredstava i ure aja djeluje na relativno smanjenje potrošnje energije.6 puta u nižem scenariju. mjerena kao omjer potrošnje finalne energije i ukupnog BDP-a. energetska intenzivnost u nižem scenariju S1.Modul 8 – Rudnici uglja 6. pretpostavljen je isti rast BDP. Energetske intenzivnosti prera ivačke industrije se naglo smanjuje. a u scenariju s mjerama ona bi se i smanjila. Potrošnja ugljena u industriji raste. Uz konzervativan pristup energetskoj učinkovitosti i obnovljivim izvorima u referentnom scenariju S2 i nižem scenariju S1.57 prikazana je potrošnja ugljena u EP BiH u hiljadama tona za tri referentna scenarija: Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 264 . za 64% u referentnom scenariju i za 47% u nižem.7% niža nego u referentnom scenariju. daljinsko grijanje se povećava za 76% do 2020. a u kućanstvima se smanjuje. potrošnja finalne energije bi rasla znatno sporije. a u strukturi potrošnje dizel konstantno povećava svoj udio. je nešto viša nego u referentnom scenariju. U nižem scenariju S1.63. Potrošnja motornih goriva brzo raste. ali je ukupna potrošnja finalne energije u 2020. Potrošnja ugljena U tabeli 6. a ukupno u svim scenarijima lagano raste. Do 2020.5. ali u scenariju s mjerama radi bolje toplinske izolacije i uvo enja mjerenja potrošnje topline po stanovima ta je potrošnja za 25% manja nego u referentnom scenariju. predvi ena potrošnja finalne energije je tako er u stalnom rastu. za faktor 1. Predvi eni odnosi brzine ekonomskog razvoja i potrošnje finalne energije su u okviru onih za tranzicijske zemlje. U scenariju S3 s mjerama povećanja energetske učinkovitosti i primjene obnovljivih izvora. Potrošnja električne energije raste u svim scenarijima. godini za 10. koji bi do 2020. odnosno 2.

58 Potrošnja ugljena u EP HZHB za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 0 0 0 0 0 1593 1655 1563 1604 1488 1530 1545 1464 12441 S3 – S mjerama 000 tona 0 0 0 0 0 1646 1535 1579 1538 1528 1491 1513 1535 12364 S1 .58 prikazana je potrošnja ugljena u EP HZHB u hiljadama tona za tri referentna scenarija:. Tablica 6.Niži 4360 3931 4024 3621 3481 3336 3172 3331 3468 3618 3341 3165 3312 46161 U tabeli 6.Tablica6.59 prikazana je potrošnja ugljena u RS u hiljadama tona za tri referentna scenarija: TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 265 .57 Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 4308 3850 3918 3618 3590 3550 3486 3785 4071 4361 4446 4756 5076 52814 S3 – S mjerama 000 tona 4281 3807 3862 3538 3486 3426 3345 3606 3861 4116 4171 4427 4700 50626 S1 .Niži 0 0 0 0 0 1679 1582 1637 1524 1571 1615 1503 1551 12663 U tabeli 6.

domaćinstvima i uslugama za navedene scenarije kao i rezultata iz Modula 3 data je proizvodnja uglja za sve rudnike u F BiH i RS za sva tri scenarija i ist prikazani u tabelama 6.60.59 Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje Godina 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Ukupno S2 – referentni 1705 1353 1782 1892 2102 2064 2235 2403 2583 2771 2956 3177 3404 30427 S3 – S mjerama 000 tona 1686 1334 1748 1848 2037 2191 2141 2286 2443 2605 2774 2478 2656 28228 S1 .62 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 266 .Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 6.Niži 1591 1238 1579 1664 1809 1922 2046 2155 2280 2408 2542 2469 2609 26313 Na osnovu dobijenih izlaznih rezultata iz Modula 1 u kome je planirana potrošnja uglja u industriji. 6.61 i 6.

Tabela 6.S-2 Referentni scenarijo potrošnje energije 2005 Rudnik 2010 2015 2020 Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 570000 1200000 450000 590000 110000 320000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2694000 1700000 500000 1200000 600000 606400 100000 300000 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 490000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 470500 3630500 1150000 400000 342100 60000 100000 0 2052100 300000 540000 99500 50000 50000 247900 50000 220000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 400000 740000 50000 50000 45000 148200 30000 200000 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 93000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5682600 1630800 2337600 2342800 0 2342800 5725331 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 4579483 1234685 7213400 1688800 2223500 213200 0 4025500 11238900 10108000 1761700 2283500 2551600 0 6596800 16704800 8374800 1733200 10895300 1765600 2289500 2573600 0 6628700 17524000 9189300 1706000 REPUBLIKA SRPSKA 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1688800 2223500 100000 3912300 0 0 113200 113200 1743900 2223500 2501600 6469000 17800 60000 50000 127800 1743900 2223500 2501600 6469000 21700 66000 72000 159700 7720462 1466893 9594900 1744000 14843800 1861000 15658300 1865700 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 267 .60.

61 S3 – Scenario potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 592600 1200000 450000 567100 110000 303200 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 525700 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1950000 500000 1200000 483000 442500 100000 300000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO F BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 493100 3653100 1150000 400000 347600 60000 100000 0 2057600 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 203200 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 75700 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 650000 30000 100000 86000 232000 50000 210000 70000 2337600 0 5710700 1585600 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7296300 10022800 8374800 1648000 10888300 9189300 1699000 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 207900 0 4018200 11314500 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 107900 107900 1759100 2283500 2551600 0 6594200 16617000 1743900 2223500 2501600 6469000 15200 60000 50000 125200 1763200 2288800 2567600 0 6619600 17507900 1743900 2223500 2501600 6469000 19300 65300 66000 150600 7720462 1466893 9621000 1693500 14843800 1773200 15658300 1849600 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 268 .Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 6.

Tabela6.Niži scenario potrošnje energije 2005 2010 2015 2020 Rudnik Proizvodnja (t) 2000282 1445668 503334 0 996735 171733 289657 71842 196272 49808 0 0 0 0 F 5725331 TE Ostali Proizvodnja (t) 2400000 1500000 542900 1200000 450000 551900 110000 300000 73400 0 0 0 TE (t) Ostali Proizvodnja (t) 2644000 1650000 500000 1200000 600000 600000 100000 295500 70000 TE Ostali Proizvodnja (t) 3500000 1900000 500000 1200000 436100 410500 100000 280000 70000 TE Ostali FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE Kreka Banovići ur evik TE TUZLA Kakanj Breza Zenica Bila Gračanica Tušnica TE KAKANJ Bugojno Kongora Kamegrd UKUPNO BiH 1683611 963804 476339 3123754 953006 164393 169171 48049 85364 35746 1455729 341999 481864 64107 61729 7340 126008 26665 112953 12020 2100000 960000 443400 3603400 1150000 400000 332400 60000 100000 0 2042400 300000 540000 99500 50000 50000 219500 50000 200000 73400 2294000 960000 450000 3704000 1150000 555000 458200 70000 100000 2333200 350000 690000 50000 50000 45000 141800 30000 195500 70000 3229000 1300000 470000 4999000 1100000 397000 210500 50000 90000 1847500 271000 600000 30000 100000 39100 200000 50000 190000 70000 2337600 0 5645800 1582400 2337600 2342800 0 2342800 4579483 1234685 7228200 9997100 8374800 1622300 10739400 9189300 1550100 REPUBLIKA SRPSKA Ugljevik Gacko Stanari Miljevna UKUPNO RS UKUPNO BiH 1073702 2044445 269895 0 3388042 9113373 2027248 1052774 60957 3140979 17197 58942 156069 232208 1686800 2223500 206400 0 4016700 11244900 1686800 2223500 100000 3910300 0 0 106400 106400 1758900 2278500 2546600 0 6584000 16581100 1743900 2223500 2501600 6469000 15000 55000 45000 115000 1762900 2278800 2557600 0 6599300 17338700 1743900 2223500 2501600 6469000 19000 55300 56000 130300 7720462 1466893 9556100 1688800 14843800 1737300 15658300 1680400 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 269 .62 S1.

FORMIRANJE CIJENA UGLJA U SVIJETU I CIJENA UGLJA KAO PARAMETAR U BUDUĆEM PROCESU RESTRUKTURIRANJA BOSANSKOHERCEGOVAČKOG UGLJARSTVA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 270 .Modul 8 – Rudnici uglja 7.

Osnovni cilj svake razvojne politike je racionalno i optimalno korištenje mineralne osnove uglja. Sve će to svakako imati odgovarajući odraz i u području tržišta i cijena uglja i na početku ovog stoljeća. i sve prisutnijom novom tehnološkom revolucijom. -Globalno posmatrano. Zbog toga se ekonomska politika u ugljarstvu. po našem mišljenju. Nove tehnologije su nametnule problem transformacije skoro svih tradicionalnih djelatnosti i opadanje mineralnosirovinske intenzivnosti mnogih grana industrije. U suprotnom. dobijena prodajom ugljarske robe nije dovoljna da nadoknadi sve elemente robe. zakone tržišta i slobodnu konkurenciju. Pošto ugalj. Došlo se.Dinamika svjetskog ugljarskog outputa biće. Rast tražnje uglja je u posljednjim decenijama pratio poslovni ciklus a ponekad uzrokovao i neelastičnost cijena. te je uspostavljanje ravnoteže izme u ekstraktivne aktivnosti i prera ivačkih kapaciteta važan segment politike razvoja. istraživanje. amortizaciju rudarskih objekata) i energointenzivnost. kao rezultat ekonomskih ili neekonomskih faktora. razvoj svjetske ugljarske proizvodnje pokazao slijedeće: U posljednjih 100 godina ostvaren je pad cijena uglja (sa izuzetkom ciklusa) usljed ogromnog rasta proizvodnje. izme u ostalog. Promjene u ovom sektoru zahtijevaće i novi. izaziva veće ili manje oscilacije cijena što može da potkreše ili ukoči čitav proces reprodukcije. često su pri formiranju cijena prisutni i tzv. Tržište se pokazalo kao najvažniji regulator kvantiteta ekstrakcije jer je narasla tražnja uzrokovala i značajan rast ekonomskih rezervi u svijetu uz viši nivo ekonomske ekstrakcije. savremeniji. naime. mada je posljednjih decenija svjetski kvalitet produkcije znatno opao pri čemu je. sve više socijalizira i politizira. To su ekonomski principi koji u razvijenom tržišnom mehanizmu diktiraju ekonomski racionalnu alokaciju faktora proizvodnje. fiksnost troškova (sticanje prava nad rudnikom. Na taj način se lakše dugoročno mogu projicirati cijene uglja. Ona se. pa čak i u onim zemljama koje još uvijek u dobroj mjeri u ekonomskom životu upražnjavaju klasične tržišne principe. ukoliko je vlastiti potencijal nedovoljan ili skup. U pravilu bi cijene uglja iz vlastite ugljene osnove trebale biti uglavnom niže od uvoznih cijena. ostvarena obrnuta proporcionalnost izme u troškova proizvodnje i ostvarenog kvaliteta. ukoliko cijana. elementi nacionalne suverenosti ili čak razne strateške konsideracije. naime. Savremena proizvodnja uglja u mnogim zemljama je u krizi što je uzrokovano. No. marginalni pristup. Današnje poimanje uglja kao faktora razvoja znatno se razlikuje od onog u eri brze industrijalizacije.Neuskla enost ponude i tražnje uglja. bar djelimično se moramo složiti i sa uvriježenim mišljenjem da je cijena uglja odavno prestala da bude samo ekonomska kategorija. Ovo će svakako reducirati 3 najvažnije ograničavajuće komponente ugljarskog biznisa: kapitalnu intenzivnost. rezultirana najprije daljim tehonološkim unapre enjima ekstraktivnih i ekoloških procesa. nije značajni predmet me unarodne razmjene. a ponekad i cijene u proizvodnim granama koje su u slijedećoj ekonomskoj sukcesiji. što će se ogledati u slijedećem: . TehničkoTREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 271 . kao segment ukupne ekonomske politike. mora jasno formulisati na dugi rok i kontinuirano pratiti njena realizacija. te obezbje enje dovoljnih i jeftinih ugljarskih inputa iz izvoza. Me utim. bez obzira na to. ekstrakcija uglja iz vlastite mineralne osnove je najčešće dio dugoročne razvojne strategije. do saznanja da je on limitiran po svojoj veličini ali ne uzrokuje globalno značajnija ograničenja privrednog rasta. pristup ugljarstvu kao tradicionalnoj ljudskoj djelatnosti najprije sa aspekta modernizacije i automatizacije ekstrakcije i primarne prerade kao i u ekosferi proizvodnje. To može rezultirati veće ili manje poremećaje procesa reprodukcije u pojedinim zemljama ili regionalnim razmjerama. me utim. Proces redukcije potrebne količine uglja za odre eni kvantum ekonomskog outputa sve više je prisutan u mnogim zemljama uz značajane posljedice za njihov ugljarsko-proizvodni sektor. kompleksan ekonomska valorizacija ovog mineralnog resursa kroz suplementarne djelatnosti mora kompenzovati eventualne ekonomske nedostake primarne eksploatacije.

uvećati za troškove dopreme od luke do deponije termopostrojenja. godine. 6 Svjetska banka.To opet uključuje pomenutu premisu: sve dok su troškovi ekstrakcije niži od cijene koju je potrošač voljan da plati ugalj će se ekonomično ekstrahovati. . u nekim evropskim zemljama (Njemačka. nastavak korištenja uglja vjerovatno će još dugo vremena biti najpovoljnija opcija. baziranim na dosta usaglašenom zajedničkom vi enju eksperata OECD. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 272 4 .Modul 8 – Rudnici uglja tehnološki proces omogućava sve više eksploataciju i submarginalnih ležišta i otkrića novih područja koja su perspektivna za svijet kao jedinstveni ekonomski prostor. godine kreću se oko 2USD/GJ-CIF. iskazane kao CIF cijene me unarodnog tržišta uglja za termoelektrane. itd. avgust 1999. pokazuje da je krajnji cilj ekstrakcije ostvarenje maksimalne sadašnje neto vrijednosti izražene u stopi diskonta. ali ne i za manje razvijene zemlje koje nemaju uslova da se uključe u tokove me unarodne razmjene. projicirani u zemljama OECD na 40-60% u narednih nekoliko decenija. što uvećava cijenu uglja za 10-15%. Projekcija raspona cijena kao i «najbolja procjena» u tim rasponima za ugalj. U projekcijama energetike u BiH koje su radili američki eksperti4 najvažniji parametar za ocjenu validnosti pojedinih ugljenokopa je ostvarivanje prodajne cijene uglja za termoelektrane i veće industrijske potrošače do 4 KM/GJ. Španija. Slična je situacija i u drugim termoelektranama u BiH. Treba napomenuti da su u pomenutim dokumetima troškovi uglja nabavljenog na svjetskom tržišu. USAID. nego postepenu supstituciju uglja drugim energentima. za šta. Ovakva cjenovna projekcija utemeljena je na različitim studijskim dokumetima5 od početka do kraja 1990-tih godina.6 Komparacije radi. To su prije svega: 1) «Bechtel Consulting»: Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz termoelektrana u Bosni i Hercegovini. Sarajevo. u strukturi ukupnih proizvodnih troškova termoelektrana na ugalj uz stopu diskonta od 5%. po pravilu. IEA i NEA te CIABa (predstavnik prizvo ača uglja. Dugoročne procjene u graničnim vrijednostima ili «najbolje procjene» trenda cijena dobivene na bazi odgovora kvalifikovanih eksperata treba.7% godišnje. S obzirom na malu transportnu udaljenost ( do 30 km) od rudnika (što povećava cijenu uglja za samo oko 0. Zapadna Evropa i Pacifička zona Japana.7% godišnje iza 2000. uz porast od 0. pri čemu se računa na prosječan rast cijena uglja u zemljama OECD od 0. rudarstava i industrije Federacije Bosne i Hercegovine». ovisno o regionu potrošnje.. Informativna nota o sektoru proizvodnje uglja.relativno povećanje cijena uglja iznad stvarene profitne stope na bogatstvo u funkcionirajućoj tržišnoj privredi može biti samo kratkoročno bez odre enih negativnih ekonomskih efekata. u Termoelektrani «Tuzla» troškovi uglja u strukturi ukupnih troškova proizvodnje elektroenergije su tako e dominantan varijabilni trošak. 2000. «Studija podobnosti o rudnicima uglja Srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hecegovine. Ministarstvo energije. tj. 5 Marston and Marston. Očekivanja u oblasti cijena uglja u zemljama OECD do 2020. postoje i neki drugi uzroci. Za ugalj će i dalje važiti opštepoznate zakonitosti iz ekonomike mineralnih resursa po kojima: . Utvr ivanje ovakve projektovane cijene kao standardizovane osnove za energetske proračune u zemljama u kojima je ugalj sa svjetskog tržišta temelj za analizu troškova. izražavaju se u USD/GJ uzimanjem u obzir promjene u kaloričnoj vrijednosti (sadržaj energije po toni uglja) i kvalitetu uglja (sadržaj sumpora i pepela). 1997. dok su troškovi amortizacije najveći fiksni trošak.4 KM/GJ) i neznatne troškove skladištenja (najveći dio uglja se isporučuje za direktnu potrošnju) kao niske troškove miješanja uglja. Velika Britanija) nije izazvalo ubrzanu supstituciju domaćeg uglja uvoznim.stepen rizika ekstrakcije uslovaljava i veličinu stope diskonta a ova opet na odre eni način uslovljava kako metod tako i stopu ekstrakcije i .u ovoj proizvodnji globalno važe tržišni principi pri čemu diskontna stopa igra ulogu tržišne cijene. To će sigurno zadržati svoju teorijsku vrijednost i u narednim decenijama jer se u suštini naslanja na efektivno sposobnu tražnju. elektroprivrednih firmi i trgovaca ugljem u zemljama članicama IEA). me utim.

bez obzira na to što u nekim dijelovima svijeta postoji okvirni zadatak za poboljšanje tehničkih i ekonomskih performansi u ekstakciji uglja i proizvodnji termoenergije. dakle. mogućnost «gasifikacije postojećih blokova 700 MW-e Termoelektrane Tuzla»7 i sl. Oni. 2000. što se opravdava činjenicom da su me unarodne cijene često predmet pregovaranja. 8 National Economic Research Associates..79. Eksperti «Bechtel Consulting-a». Po njima. Po njima je to «kratkoročna politika podrške industriji uglja u skladu sa dugoročnim ciljevima sigurnosti isporuke». treba preispitati pri izradi studije restrukturiranja ugljarskog sektora. po njima. 7 Svjetska banka. (prevod). ali će «efekat staklenika» još odre eno vrijeme rezultirati prednosti upotrebe prirodnog plina ispred uglja. boljim menadžmentom. Oni su u svojim analizama utvrdili jasnu korelaciju troškova i kapaciteta po termoelektranama i vrstama troškova. London. pa će ekonomski izbor biti dirigovan različitim faktorima od zemlje do zemlje. Nakon toga bi. - - Projicirajući energetsku budućnost BiH. trebalo stvoriti okvirnu regulativu za privatno vlasništvo u industriji uglja. U Velikoj Britaniji (mada se u «British Coal-u» tvrdi da se britanski ugalj prodaje po cijenama na me unarodnom tržištu) se ipak priznaje da ugovorene cijene uglja za termoelektrane često sadrže premiju iznad me unarodnih spot cijena. koju. kako smatraju pomenuti eksperti. U dokumentima Svjetske banke koji tretiraju mogućnost gasifikacije prostora BiH ta cijena je još niža. Stoga je sa čisto ekonomskog aspekta. a troškovi proizvodnje uglja bi se mogli smanjiti na način kako je to ura eno u drugim dijelovima svijeta (redukcijom zaposlenosti. Svi američki eksperti. Dokument o ključnim pitanjima za dokument o gasnoj i elektroenergetskoj politici Bosne i Hercegovine. u BiH trebalo dati prednost skupljem domaćem uglju za proizvodnju elektoenergije. stoljeća: nema rezona računati na znatniju eskalaciju cijena uglja s obzirom na njihov široki georaspored u svijetu. Pri izradi ove studije trebalo bi. Možda je to i jedan od razloga za drugačiji pristup britanskih eksperata problematici cijena uglja u BiH. termoelektrane se moraju snabdijevati gorivom iz najjeftinijih rudnika u svakom lokalitetu ili se moraju osloniti na uvozni ugalj. po njima. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 273 . imaju drugačiji pristup u razmatranju dugoročnog razvoja ugljarskog sektora u BiH. ne vodeći računa o drugim momentima (sigurnost snabdijevanja u drugom roku npr).). konstatuju da će rentabilitet ovog sektora ovisiti o cijeni uglja po kWh. ovakav pristup u potpunosti opravdan. naime. američki eksperti su kategorični u procjenama da se troškovi uglja u termoelektranama moraju kretati do 100 KM/t na pragu termoelektrane ili do 4 KM/GJ. a kao mogućnost ističe se i korištenje opcije «ljetnog gasa». Eksperti iz Velike Britanije. vjerovatno na bazi iskustva iz njihove zemlje. plin i NE) biće zadovoljavajuće približni ali osjetljivi na diskontnu stopu i cijene fosilnih goriva. str. Studija razvoja sektora prirodnog gasa u BiH-Dio projekta: P-3. baveći se pitanjima i politikom u budućnosti energosektora u BiH. a koliko će pak to uticati na investicijski izbor ostaje potpuno u sferi hipotetičkih proricanja.Prema raznim dokumentima u kojima se analizira i projicira budućnost ugljarstva u ranom dijelu 21. ne treba očekivati značajniju redukciju troškova u proizvodnji elektroenergije niti rast fiskaliteta. procijeniti koji su rudnici najkonkurentniji. dok se ne završi proces restrukturiranja ugljarskog sektora.). potenciraju tipično američki način razmišljanja o energetskoj budućnosti BiH pošto projiciraju ekonomsku efikasnost. prognoziraju da bi se prirodni plin za energetske potrebe u BiH mogao nabavljati po cijeni od 5. da bi u nekim varijantama mogao predstavljati alternativu uglju. direktni ekonomski troškovi u sva tri tipa elektrana (na ugalj. smatraju da bi u kraćem roku.45 KM/GJ. selektivnim zatvaranjem nekih kapaciteta itd. 1997.8 Radne grupe eksperata Evropske komisije i Svjetske banke u jednom ranijem dokumentu («Program prioritetne rekonstrukcije».

te će se tom cijenom operisati u pogramu restrukturiranja ugljarstva. u samom procesu realizacije programa restrukturiranja bosankohercegovačkih ugljenokopa neophodno je ovu cijenu još jednom preispitati u kontekstu definisanog strateškog opredjeljenja za podršku rudnicima uglja. Stoga je zasad treba shvatiti samo kao okvirni parametar za menadžment rudnika s ciljem rasta efikasnosti poslovanja i konkurentnosti u poizvodnji uglja pri datoj ekonomiji obima. Kroz nju se. Po našem mišljenju. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 274 . Nakon ura ene funkcionalne studije tržišta. odnosno istraživanja mogućnosti rasta plasmana uglja u budućnosti.Modul 8 – Rudnici uglja Energetski je establišment u FBiH prihvatio jediničnu cijenu uglja do 4 KM/GJ kao standardizovanu numeričku osnovu restrukturativnog proces. moći će se realnije definisati jedinična prodajna cijena uglja proizvedenog u BiH. prije svega. a imajući u vidu . manja redukcija radne snage itd. procjene rasta potrošnje uglja u nekim dijelovima jugoistočne Evrope (prognoza OECD npr. prelamaju dinamika. dakle.). Visina ove cijene je veoma važna s obzirom na to da je obrnuto korelativno vezana za sam intenzitet i socijalne implikacije restrukturiranja (viša cijena uglja.). brzina i sama efikasnost procesa restrukturiranja. odnosno projektovanim tržišnim performansama.

GLOBALNI UGLJARSKI TRENDOVI DO 2030. GODINE TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 275 .8.

11 «Ugolj: vozvrašćenije autsajdera».10 Zaokret ka uglju izvjestan je u mnogim zemljama ali njegova efikasnija upotreba i mogućnosti korištenja «čistijeg» uglja su glavni ekološki ciljevi koje treba čim prije riješiti da bi se u potpunosti eliminisali razvojni limiti ugljarskog sektora.11. » «Le Monde». u posljednje vrijeme ugalj ponovo postaje interesantan a prije svega zbog stabilnosti cijena i dostupnosti ugljenokopa. odnosno.2006. Prema raspoloživim izvorima9 ugalj je u 2006. Ugalj ponovo važan energent u globalnoj energetici Bez obzira da li se proizvodi ili uvozi ugalj danas ponovo ima ključnu ulogu za sigurnost i ekonomsku efikasnost mnogih geoprostora posebno u oblasti proizvodnje elektroenergije. Unapre enje ugljarskih tehnologija omogućiće daljnji rast tražnje ovog energenta na globalnom nivou ali i zadovoljenje uslova ključnih postulata održivog razvoja. naglašavaju da korištenje novih kotlova u termoelektranama povećava efektivnost zaposlenih pri spaljivanju uglja za 30-42% dok se u američkoj literaturi12 ističe automatizacija i tehnologije bazirane na digitalnom upravljanju u procesu izgradnje i vo enja pogona budućih termoelektrana. BBC Russian com. Azijsko pacifički region učestvuje sa blizu 90% u tom globalnom rastu tražnje i 80% u rastu svjetske proizvodnje. U 1990-im godinama u prvom planu svjetske energetike je bio prirodni gas me utim.1. 15. Za očekivati je da će se ta tendencija nastaviti u narednim decenijama obzirom da najkompetentniji svjetski energetski eksperti proriču uglju lidersku poziciju. 28. 12 «Power Engineering International». znatno više nego što je desetogodišnji prosjek (2. 10 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 276 . godini opet fosilno gorivo čija je tražnja najviše porasla.Modul 8 – Rudnici uglja 8. February 2007. Osim ugljarstva. Reduciranje emisija sumpornog dioksida i ugljendioksida i reduciranje termoenergetskog otpada i njihovo korištenje u industriji te rast termoenergetske efikasnosti su danas tema mnogih ovovremenih projekata u mnogim zemljama koji bi trebali da se uspješno završe u slijedećih nekoliko godina. 9 «BP Statistical Review of World Energy 2007. Ugalj će daklje ponovo imati važno učešće u svjetskom energetskom miksu i biti važan faktor socijalnog i ekonomskog razvoja kako razvijenih tako i zemalja u razvoju i važna komponenta sigurnosti i poboljšanja kvaliteta života milijardi ljudi. To će uz tehnološke inovacije u procesu ekstrakcije uglja tako e doprinijeti rastu tražnje za ugljem čije spaljivanje danas globalno učestvuje sa bar 40% u svim fosilno baziranim emisijama ugljendioksida. unapre enja se očekuju i u procesu finalizacije uglja.8%). Ruski autori11 npr. godine jedna grupa finansijera odlučila da sa kompanijom za eksploataciju mineralnih resursa investrira u otvaranje ugljenokopa (čije se rezerve procjenjuju na 250 miliona tona) i izgradnju sukcesijske termoelektrane (kapaciteta 1000 MW) u Nijevru preko milijardu eura »što će biti najvažnija industrijska investicija predložena ove decenije u Burgoniji«. Rast cijena nafte i prirodnog gasa kao i rast energetske tražnje posljednjih godina je tako e jedan od razloga koji rezultira da ugalj postaje jedna od osnovnih energetskih sirovina.5%.08. u Francuskoj je 2006. »povratak autsajdera«. Primjera radi. Ugalj danas postaje profitabilan i vraća se na ekonomsku scenu čak i u zemljama koje su ga otpisale i kompenzirale drugim energentima.2005. Globalna potrošnja u toj godini je porasla za 4.

48 4.93 4.17 269.75 1333.61 32.74 85.89 65.75 2002 73.50 83.1% 0.27 178.82 30.73 1308.25 32.03 11.06 81.13 276.00 35.12 1.40 42.66 21.2% 0.06 338.29 320.53 70.17 167.82 1521.85 1.11 21.53 22.0% 1.96 1. Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006.16 71.99 34.80 30.02 2196.55 12.4% 1.22 6096.39 1.52 5242.4% 1.09 69.70 2.2% 1.60 376.65 179.5% 18.47 10.79 53.18 234.05 36.63 1.08 0 5.38 455.12 252.16 73.52 22.1% 43.82 1275.1% 0.02 84.57 77.99 34.1% 0.63 267.67 102.34 57.1% 0.87 3.77 5.89 0 5.40 9.37 8.40 5.12 38.40 30.05 28.06 33.1% 0.43 370.53 6.74 0 222.84 77.62 35.51 1127.85 55.7% 5.74 2005 72.50 497.90 59.37 7.69 27.04 0.86 1158. godine Globalno posmatrano proizvodnja uglja u svijetu posljednjih nekoliko godina kontinuirano raste.55 425.64 20.56 1.8.92 3.5% 2.99 257.11 7.86 2004 72.96 222.30 473.47 3.01 7.03 30.04 298.12 65.27 9.55 1296.60 85.31 66.4% 37.96 59.74 77.68 5.07 2406.34 9.60 8.85 26.41 270.22 68.75 1.77 390.45 67.76 18.45 295.11 73.44 174.3% 1.57 19.34 245.10 75.10 1314.78 3.79 69.05 46.06 3.39 95.92 10.47 81.47 Učešće u 2005. Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostale zemlje Evrope i Evroaz.0% 3.2% 0.84 63.20 76.58 0.27 2505.4% 7.61 419.88 2.13 234.33 9.73 2156.1% 0.86 2.61 1162.86 1458.41 62.11 1271.26 35.3% 272.34 5656.89 2280.75 1150.85 32.92 58.19 5.0% 0.00 0 4.96 27.03 4949.36 6.50 10.31 3.99 2.52 6.18 1.66 5129.66 4.65 1.49 7.20 68.37 10.81 2003 68.91 1.46 29.3% 20.03 1.73 2862.32 36.61 14.35 9.5% 0.11 80.25 3.48 8.22 3.0% 4.57 4.03 70.99 65.17 180.65 51.25 314.67 43.2% 0. 1.42 12.92 229.60 5.5% 1.2% 0.89 1112.02 19.79 4.1% 17.55 36.29 5.91 3.904 0.61 80.2% 1.04 8.11 70.45 71.37 35.91 3608.59 5.92 68.71 8.68 14.69 1217.6% 0.38 2006 69.3% 2.71 3.45 1.93 78.63 8.25 29.83 3.30 33.59 180.18 186.2 Stanje i globalna ponuda uglja do 2030.0% 227.94 269.51 68.15 284.25 3.05 3.53 227.80 232.17 171.20 145. Dinamika te proizvodnje po pojedinim regionima i zemljama može se vidjeti iz naredne tabele: Tabela 8.54 4.86 31.97 106.56 41.99 273.0% 0.51 28.69 285.22 0.87 127.39 1.5% 4.27 1204.24 12.02 1. Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Pakistan Sjeverna Koreja Južna Koreja Tajland Vijetnam Mongolija Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno Azija i Pacifik Ukupno svijet 1996 83.1% 55.19 28.42 15.58 2620.21 21.52 0.44 1243.12 55.83 2000 76.11 1094.4% 0.52 10.1% 0.73 76.0% 0.83 5268.36 5.41 29.12 23.23 47.80 3.19 0.87 2.70 70.35 377.34 87.0% 0.05 84.6% 100% TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 277 .09 28.05 70.25 33.11 4.1% 1.25 263.79 33.23 1837.10 3.85 414.94 264.50 1073.47 248.44 1545.55 95.50 1215.74 72.37 4.46 23.28 276.14 1.02 3.77 4.57 17.77 3258.05 3.82 226.26 1409.67 33.78 NA NA NA NA 6.13 NA NA 4.66 93.56 81.80 5.61 12.66 1161.25 0 6.51 67.76 64.03 6489.78 0 5.5% 0.79 4.58 1071.41 6.21 12.67 1295.63 340.27 4.36 81.36 2.9% 0.36 2001 77.15 0.75 10.17 5.81 5.37 12.41 32.74 68.00 6.13 85.59 25.89 26.33 8.15 0.36 72.13 255.65 31. godine miliona kratkih tona* Godine Region/zemlja Kanada Meksiko SAD Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Čile Ostale zemlje Centralne i Južne Amerike Ukupno Centralna i Južna Amerika Bosna i Hercegovina Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan Poljska Rumunija Ruska Federaci.85 3.19 401.01 2430.11 0.1.44 7.47 362.89 0 229.06 114.67 3.76 178.13 62.76 250.29 14.50 3.36 1063.90 16.97 53.61 24.89 0.73 388.13 15.7% 0.10 1195.61 11.28 1179.92 29.62 0.86 1131.53 273.75 68.52 3.

2% 1.7% 1.5 1. Izvor: Energy Information Administration.9 0.7 13.4 12. Prema američkim energetskim prognozerima za očekivati je u periodu 2004-2030.5 5.2 kg ** U 2005 i 2006.2 13.0 0.4 0.0% 3.3 4.1 2.7 0.1 8.0 0.7 74.7 93.4 91.5% 2.5 10.9% 55.3 0.International Energy Outlook.4 8.3 10.0 7. September 7.7 199. Prema me unarodnoj energetskoj statistici proizvodnja uglja u Evropi (bez Rusije sa Turskom) kontinuirano pada od 1332 (1990) preko 832 (2000) do 799 miliona kratkih tona (2006).7% 0.7% 1.9 2.9 2.8 0.0 28.1 167.3 29.1 6. godine Kvadriliona Btu** Godišnji procenat promjene 2004-2030 1.8 113.7 94.1 120.7 131.9 5.8 4.4 13.7 10.4 12. 2007.1 4.3 1.0 10.1 0.1 7.4 64.9 70.9 4.5 5.5 0. godini dati su preliminarni podaci.8 1.0 105.0 9.2.6 44.2%. Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.3 * 7.968 Btu Izvor: EIA.6 105.2 24.2 5.6% 2.9 0.9 8.6 1.6 12.4% 3.2 4.2 46.2 0.6 116. str.3 * 8.6 9.3 37.4 26. SAD.6 11.1 11.1 7.4 7.1 6.4 2.1 7.4% 72.0 0.9 2. Kada je riječ o globalnim projekcijama do 2030.7 1.6% 1.4 30.7 2.05 kvadriliona Btu ** Btu (British termal unit) = 0.7 0.0 0.5 0.5 11.4 0.5 3.1 82.9 4.9 51.2 43.9 * 5.2 2.1 0.3% 7.1 1.1 -0.9 13.0 0.0 7.6 10.6 55.1 * 7.0 0.0 * 8.7 2.3% 2.9% 8.7 0. Tabela 8.4 25.2 4. Prema navedenim projekcijama značajno će se povećati dominacija proizvo ača uglja iz Kine. 2007 (adaptirano).4 8.0% 2.1 3.2 0.6 * 8.3% 1.6% Region/zemlja OECD Sjeverne Amerike SAD Kanada Meksiko OECD Evrope OECD Azije Japan Južna Koreja Australija/Novi Zeland Ukupno OECD Zemlje Evrope i Evroazije van OECD Rusija Drugi Zemlje Azije van OECD Kina Indija Drugi Srednji Istok Afrika Centralna i Južna Amerika Brazil Drugi Ukupno zemlje van OECD Ukupno svijet Napomena: 2004 2010 2015 2020 2025 2030 24.6 56.8 9.9 183. godine prosječnu godišnju stopu rasta proizvodnje uglja na globalnom nivou od oko 2.0 22.4 33.1 0.8 2.2% 5.9% -1.7 11.1 4.3 11.0 10.0 9.0 0.1 47. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 278 .Modul 8 – Rudnici uglja Napomena: * Kratka tona (short ton)=907. godine važno je istaći da se one manje-više poklapaju odnosno razlike izme u njih se uočavaju u manjoj mjeri.8 143.9 136.252 kcal ili 1 kcal = 3.7 152.4 83.2% * manje od 0.2 3.1 40.1 7.3% 3.5 33.6 27.9% 3.5 8.6 12.3 8.4% 0.51 Pad proizvodnje uglja kao što se vidi može se očekivati jedino na Srednjem Istoku i OECD Evropi.3 0.

godine) na cca 908 milijardi kratkih tona uglja različitog kvaliteta.2% 0.4% 80 89 30 34 55 337 325 IEA. u manje ili više odre enim ekonomskim i operativnim uslovima se procjenjuju danas (krajem 2006. godine se očekuje i u drugim azijskim zemljama.7% 0.4% 3. Njegovo mjesto u energetskoj Evropi se posebno naglašava nakon »Atinskih memoranduma« iz 2002. godine i formiranja »Energetske zajednice jugoistočne Evrope« 2005.4 preko 140 kvadriliona (kvadrilion=1015) Btu (2030). 55 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 279 . Srbiju.3% * 101 60 * 7701 12192 19893 2.4% 0. one rezerve uglja čiji kvantitet indiciran odre enim geološkim i inženjerskim informacijama i sa velikom izvjesnošću da mogu biti ekstrahovane u budućnosti. Značajan rast prozvodnje uglja do 2030. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. International Energy Outlook 2007. Meksiku.7% 0.«13 I region jugoistočne Evrope treba da se dakle u potpunosti inkorporira u razvojno ugljarske globalne trendove. U ove tri zemlje bi se trebalo proizvoditi umjesto sadašnjih (2004) 34.. Bugarsku.i Indije sa ukupno posmatrano 30% na 70% globalne prozvodnje. Tabela 8.2% 246 4 2094 15 183 198 28151 2183 3458 6556 3900 3159 3128 2187 5552 15 6739 3900 3357 31279 0. Crnu Goru. i 2003. na površini ili manjoj i većoj dubini i različite debljine ugljarskog sloja.1% 0.1% 28% R/P racio 234 105 109 226 6230 479 992 10113 381 1698 10113 6611 479 2690 1. Rumuniju i Ukrajinu su znčajan indikator da ugalj nastavlja biti važan izvor energije u regionu. godine. Kanadi. str. Procjenjuje se tako e da bi pri godišnjoj proizvodnji iz 2004. Geopolitička alokacija i struktura svjetskih rezervi uglja Ukupne eksploatacione rezerve tj. godine poznate svjetske rezerve uglja mogle trajati oko 164 godine. »Planovi za nove i modernizaciju postojećih termoenergetskih kapaciteta u mnogim zemljama uključujući i Bosnu i Hercegovinu.6% ♦ 0.3. Gro ove proizvodnje bi se valorizovao u domaćim termoenergetskim kapacitetima koji bi se instalirali do 2030. Latinskoj Americi. Rusiji.1% 0.7% 0.3. Južnoj Africi itd. godine koja treba da uskladi energetsku strategiju ovog dijela Kontinenta sa energetskom strategijom Evropske unije.1% 0. Australiji . 8. godinemiliona kratkih tona Antracit i bituminozni ugalj 111338 3471 860 115669 SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Kolumbija Venecuela Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Francuska Njemačka Grčka Ma arska Kazahstan 13 Subbituminozni ugalj i lignit 135305 3107 351 138763 Ukupno 246643 6578 1211 254432 Učešće 27.

2% 0.5% 3.1% 210 48 207 25 268 99 20 * 28 70 4 7 85 164 65 177 Napomena: * više od 500 godina ♦ manje od 0.6% 190 176 * 399 194 38600 62200 90085 740 359 33 300 150 97 192564 478771 17424 172363 39900 52300 2360 4228 538 300 3050 80 1354 215 104325 430293 17938 200857 8.1% 17.6% 31.1% 0. str.8% ♦ 2.1% ♦ 5.6% 10. Od ukupnih svjetskih rezervi uglja 53% otpada na antracit i bituminozni ugalj. 32 Iz prezentirane tabele je uočljivo da su 2/3 procijenjenih svjetskih rezervi uglja locirane u nekoliko ugljarskih zemalja (SAD. prosječan sadržaj toplote u lignitnim ugljrenokopima Grčke iznosi oko 4. Rezerve lignita u svijetu što se kvaliteta tiče (prema EIA procjenama od prije nekoliko godina) su dosta heterogene.6% 12.4% 0.3 Btu/tona.Modul 8 – Rudnici uglja Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Južna Afrika Zimbabve Ostale zemlje Afrike Srednji Istok Ukupno Srednji Istok i Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Novi Zeland Južna Koreja Pakistan Sjeverna Koreja Tajland Vijetnam Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet Ot toga: EU -25 OECD 14000 22 49088 200 278 16274 220 1529 112256 472 107922 330 3908 17879 21944 174839 14000 494 157010 530 4186 34153 220 23473 287095 48750 502 1084 419 50755 78500 114500 92445 4968 359 571 600 3050 80 1354 150 312 296889 909064 35362 373220 1.1% 0.8 % po težini). Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 280 . 30% na sulbituminozni ugalja a 17% na lignit.4 miliona Btu/tona a u Kanadi 12.05% Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007. u ugljenosnim regionima SAD sadrži sumpora (od 0.1% 0.1% 0. Primjera radi.5% 0.7% 100% 3.5% ♦ 0. Najkvalitatniji je ugalj za koksovanje (bituminozni ugalj posebnog kvaliteta) koji npr.9% 41.3% 0. Kini i Indiji) te da OECD zemlje raspolažu sa 41% svjetskih rezervi uglja.6% 90 14 * 29 66 424 12 352 237 48750 502 910 419 50581 174 174 5.3% ♦ 0.1% ♦ ♦ 32. Rusiji.

7 55.6 4.2 9.9 7.3 8.6 601. Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.2 97.8 17.2 32.6% 0.8% 1.9 84.6 1114.5 2.4 12.4.1 2000 569.4 48.8 566.8.0 38.2 2632.2 109.4 3.7 30.1 57.4% 1.0 6.8 591.3% 3.0 23.2 25.3 87.0 4.0 7.2% 1.5 45.9% 37.4 15.2 19.1 3090.2 4.7 7.1 3.6 9.4 154.5 552.1 89.9 21.9 853.7 91.9 2005 574.5 527.1% 0.0 9.8 42.1% 0.3 43.1 85.3 35.8 92.1 6.8 36.4% 0.3 52.8 13.2 9.2 564.3 1160.5 54.9 6.2 13. 2006 Edition«.0 4. »Coal Fact.5 13.5 89. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 281 .8 9.4 7.6 8.7 103.8 38.3 302.0 32.0 2002 552.1 536.0 27.0 106.5 9.7 2.9 20.8 14.2 4.6 5.4 2.4 18.0 7.8 302.4 6.0% 0.1 16.6 46.7 2006 567.5 83.1 30.6 21.5 306.8% 0.2 2.2% 1.7 51.1 13.3 713.1 37.5 8.0 44.8 39.4 20.3 82.6 25.0 2.7% 0.6 111.3 2355.5 0.5 50.1 2805.1 615.7 560.9 20.7 5.6 43.3 1533.9 21.8 51.2 19.1 305.2 2001 552.8 3.14 Ukupna svjetska potrošnja uglja po regionima i zemljama u posljednjoj deceniji je bila: Tabela8.4% 1.9% 1.8 18.0 28.2 26.4 2.4 48. 18.9 2437.6 13.1 32.3 36.1 20.1 35.5 12.0% 0.8 21.9% 0.0 21.7 89.2 32.2 25.2 300.3 21.9 4.7 7.2 9.7 7.0 12.5 8.2 8.1 26.3 2. Globalna tražnja uglja do 2030 godine Ugalj danas obezbje uje 25% globalnih primarno energetskih potreba i osigurava 40% proizvodnje svjetske elektoenergije.2 44.4 40.8 20.5 3.9% 0.9 54.3 5.4 106.2 GODINE 2003 2004 562.9 222.8 729.5 1.7 7.1 38.0 603.2 40.9% 3.2 2.2 81.2 206.0 2.6 9.2 1115.7 3.5 1150.0 9.7% 8.5 64.3 12.8 332.7 49.1 1115.2 22.0 2.6% 0.3% 0.1 188.9 7.1 0.0 .7 18.4 29.5 121.3 25.3 6.8 46.6% 17.0 2384.9 88.7 11.9 8.2% 3.7 48.0 17.1 120.7 12.7 94.9 8.8 1365.5 100.8 2957.5 20.0 20.3 52.6 112.5 8.2 1122.6 7.6 2364.7 33.4 89.6 57.7 1.7 27. godineMtoe* Region/zemlja SAD Kanada Meksiko Ukupno Sjeverna Amerika Brazil Čile Kolumbija Ostala Južna i Centralna Amerika Ukupno Južna i Centralna Amerika Bugarska Češka Republika Danska Finska Francuska Njemačka Grčka Italija Kazahstan Holandija Poljska Rumunija Ruska Federacija Španija Turska Ukrajina Velika Britanija Ostala Evropa i Evroazija Ukupno Evropa i Evroazija Ukupno Srednji Istok Južna Afrika Ostale zemlje Afrike Ukupno Afrika Australija Kina Indija Indonezija Japan Filipini Južna Korea Tajvan Ostale zemlje Azije i Pacifika Ukupno zemlje Azije i Pacifika Ukupno svijet od toga: EU -25 OECD 1996 529.2 536.6 11.8 5.8 2.5 21.6 590.6 58.0 1206.2% 0.0 102.7 98.3% 81.3 2.4 1077.0 23.5 21.0 12.4 9.5 Učešće 2006.1 8.7 2.9 2.3 28.7 3.9% 58.6% 1.9% Napomena: 14 World Coal Insitute.4 5.7% 0.3 21.4 6.5 1095.1 82.9 112.8 47.2 13.6 4.9 520.9 56.7 46.3 2.0 60.1 51.4 9.3 172.3 2.3 7.9 9.7 19.8 1121.5 4.4 17.7 7.0 4.5 58.3 237.7 15.7 22.3 73.4 1792.6 8.4 23.8 17.0% 100% 9.6 978.0 31.6 103.0 297.1 1191.3 667.7% 38.8 5.8 11.0 19.5 9.2 604.3% 1.2% 0.6 1.2 4.7 5.0 53.3 6.5 5.1 57.5 18.0 3.3% 1.0 6.4 8.8 39.5 30.1 36.9 1169.4 22.1 6.6% 0.8 109.4% 2.5 115.4 39.5 58.3 7.5 8.1 89.6 45.7 80.2 8.6 681.6 12.8 2.8 2.0 7.8 310.5 9.9 1.8 103.7 46.4.8 39.1 47.0 1148.2 38.0 23.8 181.1% 0.7 8.8 85.0 29.2% 0.3% 1.6% 7.9% 0.0 15.9 21.5 20.8 39.9 1674.4 84.8 8.5 38.0 1171.2 4.4 19.8 19.0 106.9 527.7 119.4 52.1 13.9 93.3 3.6 540.2 8.5 7.3 611.0 38.3 13.4 169.9 9.0 9.7 42.3 49.3% 19.

godine odnosno sa 447 kvadriliona Btu 16 (2004) na 702 kvadriliona Btu u 2030. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook .Modul 8 – Rudnici uglja * Mtoe=milion tona ekvivalenata nafte (1 toe=41. str.6% godišnje do 2015. 35 (adaptirano) Prema novijim procjenama15 ukupna globalna energetska potrošnja bi mogla porasti za 57% u razdoblju od 2004-2030. godini. 2 Btu (British termal unit) = 0. godine. Struktura tako projicirane potrošnje uglja bi bila: 15 16 IEA.252 kcal ili 1 kcal = 3.429tce) Izvor: »BP Statistical Review of World Energy« June 2007.8% godišnje od 2015-2030. Sveukupno bi svjetska potrošnja uglja u tom periodu porasla za 74% odnosno sa114 kvadriliona Btu (2004) na 199 kvadriliona Btu (2030) pa bi učešće potrošnje uglja u svjetskoj energetskoj potrošnji iznosilo 28% a u elektroenergetskom sektoru 45% u 2030.869GJ=1.968 Btu Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 282 . Rast potrošnje pojedinih energenata u posmatranom razdoblju bi izgledao: 250 200 150 100 50 0 1980 1985 Nafta 1990 1995 G as 2000 Ugalj 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Nuklearno gorivo O bnovljivi izvori Slika 8.2%do 2030. 2007) Prema navedenim projekcijama u referentonom slučaju svjetski GDP i primarna energetska potrošnja na globalnom nivou bi brže rasli u prvom dijelu analiziranog perioda pa bi i globalna potrošnja uglja rasla po prosječnoj stopi od 2.1. godine odnosno 2. godine i 1. godini. »International Energy Outlook 2007«. str. Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.

2007) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 283 .5 5 2.364 milijarde KWh (2030).3 Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook . 2007) Svjetska potrošnja elektroenergije bi do 2030.5 10 7.2 Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook .231 milijardi Kwh (2004) do 7. godine.4% godišnje što bi rezultiralo njen apsolutni rast sa 16. 15 Bilion kWh 12. godine prema navedenim projekcijama trebala da raste 2. Procjenjuje se da bi prirodni gas i dalje ostao energent čije učešće u proizvodnji elektroenergije najviše raste (od 3.100 % 80 60 43 40 22 20 3 0 TE Industrija 2004 2015 Ostali sektori 2030 UKUPNO 3 2 23 24 26 27 28 44 45 Slika 8.424 milijarde KWh (2004) na 30.5 0 Nafta Nuklearno gorivo Obnovljiva goriva 2004 2030 Gas Ugalj Slika 8.423 milijarde KWh (2030) ali bi ugalj i dalje zadržao svoje dominantno mjesto u proizvodnji elektroenergije do 2030.

0 1.1% godišnje i Indija (sa 82 na 186 GW) i prosječnim rastom od 3. Me unarodna trgovina ugljem i njena političko – geografska kompozicija Me unarodno tržište uglja je znatno manje od me unarodnog tržišta nafte i ne predstavalja više od 15% globalno proizvedenog uglja. Indija i SAD. 8. Na njegov rast utiču mnogobrojni činioci kao što su cijene uglja.5% godišnje (sa 544 na 1335 GW) u čemu dominiraju Kina (sa 271 na 768 GW) sa prosječnim rastom do 4. International Energy Outlook. raspoloživi lučki kapaciteti za izvoz odnosno uvoz uglja u zainteresovanim zemljama itd.5.2 -0.3 1.2% godišnje.5 Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Prosječna godišnja stopa rasta 2. Instalisani kapaciteti elektrana na prirodni gas (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na ugalj (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na nuklearni pogon (u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na hidro i druge obnovljive izvore(u GW) Instalisani kapaciteti elektrana na naftu i druga tečna goriva (u GW) Ukupno 1016 1180 368 838 366 3768 2030.1 2. 1980 2105 481 1150 358 6074 Procjenjuje se tako e da bi ovaj predvi eni porast bi bio dosta heterogen po pojedinim regijama i zemljama. Procjenjuje se da bi me unarodna trgovina ugljem mogla rasti do 1. Lideri u ovoj trgovini bi mogli biti Australija i Indonezija.5% godišnje do 2030.Modul 8 – Rudnici uglja Procjenuje se da će usljed kontiuiranog rasta cijena nafte i prirodnog gasa termoelektrane na ugalj biti ekonomski atraktivnije pogotovo u zemljama sa velikim rezervama uglja kao što su Kina. Prema savremenim energetskim analitičarima17 ukupno instalirani kapaciteti elektrana bi na globalnom nivou porasli sa 3768 (GW) (2004) na 6074 GW (2030). godine pri čemu bi dominirao ugalj za proizvodnju elektroenergije dok bi se lignit koristio uglavnom u lokalnoj upotrebi u odnosu na metalurški ugalj. Što se tiče termoenergetskih kapaciteta na ugalj njihov porast bi u posmatranom razdoblju u zemljama van OECD –a iznosio 3. produktivnost ugljenokopa.6 2.6 2004. Po vrstama goriva moglo bi se izračunati slijedeće: Tabela 8. 17 IEA. unutrašnji transport. Appendix Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 284 .

42 4.00 0.00 0.00 0.11 0.80 4.66 1.80 3.00 0.29 2.05 0.20 0.00 0.00 1.00 0.06 6.19 0.07 0..00 1.03 0.02 0.77 0.66 0.00 0.07 2.00 0.22 0.00 1.80 4. U projekcijama.64 0.76 0. godine ostati iste zemlje. Sjeverni Novi Južni Vels) i oko 60% svoje proizvodnje izvozi (najvećim dijelom u Japan i Kinu) te obezbje uje 29% globalnog izvoza.76 1.96 1.03 0.00 0.00 0.35 0.41 0.83 0.03 0.04 0.54 0.00 0.00 0.40 0.02 0.5 milijardi kratkih tona uglavnom na istočnoj obali (Kvinslend.58 0.54 0.09 9.57 3.93 0.15 0.00 0.00 0.46 0.00 0.66 0.00 0.22 0.00 1.38 2.00 0.00 0.29 0.00 4.47 0.26 18.47 0.00 0.41 0. Kanada i SAD.00 0.68 26.77 0.14 0.00 0.23 1.08 0.03 0.25 0.00 0.03 0.33 0.41 1.77 0.07 0.00 0. godini su bili Australija.66 9.16 0.00 1.26 0. Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.56 3.22 0.43 4.00 0.16 3.28 0.42 0. Kina i Južna Afrika a uglja za koksovanje Australija.00 0.34 0.37 0.31 0.00 0. Ipak.48 4.35 7.00 0.04 0.03 0.04 1.00 0.00 0.00 0.00 0.07 3.17 2.19 0.15 0.52 1.00 0.53 0.08 0.03 0.04 1.00 0. 2030 godine kvadriliona Btu Izvoznici Elektoenergetski ugalj Evropa Azija Amerika Ukupno Uvoznici Ugalj za koksovanje Evropa Azija Amerika Ukupno 2005 2.6.00 0.13 0.13 1.90 11.33 0.00 0.23 0.33 0.76 0.16 0.27 0.71 1.00 0.27 0.00 0.41 1.77 0.47 1.38 0.00 1.00 4.35 0.00 0.02 0.90 0.00 0.00 0.02 0. koja prema raspoloživim podacima18 raspolaže rezervama od cca 86.00 0.10 0.18 0.10 0.46 3.84 0.24 0.70 1.02 0.33 0.05 0.10 0.07 0.57 12.73 1.31 0.00 0.10 0.18 0.00 1.13 0.56 0.00 1.10 0.06 6.14 0.43 6.00 0.24 0.46 2030 3.43 5.16 4.80 4.00 0.66 0. U budućnosti će ova zemlja i dalje dominirati u me unarodnoj trgovini ugljem obzirom da 18 »Global Power Review«.16 0.93 0.00 0.57 0.64 0.03 0.61 0.16 3.44 1. Indonezija.00 1.00 0.00 1.11 0.44 2015 3.00 Ukupno Azija Amerika Evropa Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno Australia SAD Južna Afrika Euroazija Poljska Kanada Kina Južna Amerika Vijetnam Indonezija /drugi Ukupno 0.97 6.20 0.00 0.28 2.67 3.17 0.42 0.76 0.00 2.43 0.13 0.39 0.00 0. »International Energy Outlook« 2007.10 0.28 2..00 0.88 8.Tabela 8.00 1.03 0.43 7.26 1.00 1.86 0.79 0.36 0.00 0.09 13.35 3.00 0.70 0.00 5.07 1.31 0.02 1.66 0.00 0.58 0.00 0.96 0. energetski eksperti EIA predvi aju da će vremenom Indonezija preuzeti primat u izvozu elektroenergetskog uglja a izvoz Kine biti limitiran narastom domaćom tražnjom dok će lideri u izvozu uglja za koksovanje do 2030.00 2.98 0.04 0.42 0.70 1.11 1. referentni slučaj 2005.03 0.03 0.54 1.00 0.33 16. sveukupni lider u izvozu uglja i dalje će ostati Australija.81 0.71 0.24 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 285 .92 0.35 0.07 1.61 5.01 0.00 0.57 (adaptirano) Kao što je uočljivo iz prethodne tabele najvažniji izvoznici elektroenergetskog (termalnog) uglja u 2005.00 0.00 0.00 0.21 0.63 0.03 0.13 0.01 0.08 1.00 0.25 0.10 0.00 0.16 4.60 4.26 0.00 6.77 0.28 0.79 15.17 2.69 1.00 0.01 0.89 0.08 1.33 4.00 0.00 0.62 0.00 1.27 0.00 0.13 1.00 0.29 0.01 0.10 0.00 1.63 0.00 0.73 0.00 0.18 0.00 0.44 1.02 0.03 0.01 0.13 0. 2015.03 18.08 0.00 0.33 0.91 4.07 0.07 0.00 0.55 0.00 0.44 0.93 0.08 1.72 0.56 1.00 0.52 10.84 0.35 2.10 2.00 0.88 0.13 0. str.00 2.12 0.54 0.00 1.28 3.00 0.46 5.01 1.28 2.77 0.36 1.40 0.00 0.03 0.86 0.27 0.65 0.04 0.29 0.93 2.01 0.22 22.19 0.37 0.01 0.10 0.58 0.84 1.54 0.37 0.61 0.15 0.62 0.30 2.13 2.43 1.04 0.00 0.41 2.00 0.00 0.86 0.06 0.17 0.01 0. March 2007.02 0. str.01 0.31 Izvor: EIA.00 0.43 0.73 0.11 0.25 0.00 0.41 0.08 0.00 0.00 0.00 0.86 0.00 0.10 3.31 0.42 5.

Pored navedenih zemalja značajniji izvoznici uglja u budućnosti bi mogli biti Kolumbija (tradicionalni izvoz u SAD). Kina je najveći svjetski proizvo ač ali i potrošač uglja obzirom da ugalj učestvuje danas (prema naprijed navedenom izvoru) sa cca 70% u njenoj ukupnoj primarno energetskoj potrošnji. Svjetski uvoznici uglja se godinama ne mijenjaju. godine postane veliki neto uvoznik (izvoz 1. Octobar 2005. Indonezija postaje u budućnosti najveći izvoznik elektroenergetskog uglja obzirom da raspolaže niskotroškovnim ekstraktivnim rezervama uglja sa malim sadržajem sumpora (najvećim dijelom na Sumatri) mnogim lukama. 19 20 »Global Power Review«. Ukoliko se u budućnosti obezbijede investicije u modernizaciju postojećih i istraživanje novih rudnika ovoj zemlji predvi aju još veću ekspanziju rudarstva. Ova zemlje će tako e u narednim vremenima postati poslije Kine najviše rastući uvoznik australijskog uglja za koksovanje20 usljed očekivane ekonomske ekspanzije i pored toga što se očekuju značajna ulaganja u domaće ekstraktvno-ugljarske kapacitete. SAD.2 kvadriliona Btu). reduciraju rudarski troškovi i bar dijelom kompenziraju interni troškovi transporta uglja ka lukama (što bi smanjilo distancu izme u ugljenokopa i tržišta) ova zemlja bi mogla biti još značajniji akter u me unarodnoj trgovini ugljem. zemlja sa najvećim svjetskim rezervama uglja će tako e. Rast trgovine ugljem u Zapadnoj Evropi će se. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 286 . Prema projekcijama EIA.1 a uzoz 3. str. jeftinom radnom snagom itd. Japan danas učestvuje sa 23% ukupnog svjetskog uvoza uglja (iz Australije. Globalno. Na to ukazuju procjene mogućnosti rasta proizvodnje uglja u ovim zemljama koje prevazilaze mogućnosti apsorpcije ovog energenta na domaćem tržištu. Vijetnam itd. prema projekcijama postati veliki uvoznik uglja usljed očekivane ekonomske ekspanzije i očekivanih teškoća u ugljarskom rejonu Centralnih Apalača i rasta tražnje uglja na jugoistoku zemlje. Uvoz će postepeno rasti usljed završne faze ugljarskih supsidija ali i sve veće tražnje uglja sa nižim sadržajem sumpora. bit će vjerovatno i Ruska Federacija koja raspolaže rezervama od 175 milijardi tona (najvećim dijelom u prostoru Sibira) i prema energetskim analitičarima19 u ovoj zemlji je za očekivati rast proizvodnje uglja sa sadašnjih 280 (2005) na 400-500 miliona tona (2020). Ukoliko se u budućnosti značajnije poboljša produktivnost u ugljenokopima. March 2007. Kanada. po projekcijama nastaviti ali intenzivnijom dinamikom. Indijski uvoz uglja će po procjenama porasti dvostruko do 2030. Venecuela. Kine. Indonezija).. Japan sa svojim malim rezervama uglja i nekonkurentnom proizvodnjom će ostati u 2030.Modul 8 – Rudnici uglja nastavlja poboljšavati svoju unutrašnju i lučku infrastrukturu i razvijati ugljarske terminale pa se očekuje da bi u budućnosti mogla zadovoljiti preko 70% rastuće azijske tražnje za ugljem za koksovanje. Južnoamerički konkurentni ugljevi će nastaviti da snabdijevaju tržište SAD i utiču na formiranje cijena uglja u ovoj zemlji dok će se ugljarske transakcije SAD i Kanade nastaviti nešto umanjenim intenzitetom. U mnogim zemljama ovog geoprostora usljed protežiranja korištenja prirodnog gasa ugalj će postati nešto manje značajna komponenta energetskog miksa za proizvodnuju elektroenergije. Značajan izvoznik uglja do 2030. godine. Locirane rezerve na sjeveru i sjeveroistoku zemlje i prateći ekstraktivni kapaciteti su geografski predodre eni za izvoz uglja u Japan i Južnu Koreju što se posljednjih godina nastoji reducirati zavo enjem izvoznih taksa dok se ugalj najčešće uvozi iz Australije i Indonezije.) i za očekivati je da će i dalje biti glavni globalni uvoznik uglja i značajan investitor u proizvodnju uglja u drugim zemljama (Rusija. Rusije itd. godini najveći svjetski uvoznik uglja. Južne Afrike.65 »Coal Magazine«. Prema projekcijama kineski uvoz bi treba sve više da raste što bi uz postepenu redukciju izvoza rezultiralo da ova zemlja 2030.

transportne kongestije.1 75.52 74.52 46.0 41.7 Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama $/tona Zemlja Belgija Finska Francuska Njemačka Indija Irska Meksiko Poljska Velika 50.00 35.5 GODINE 2002 34.6 2000 32.3 25.8 28.97 40.0 42.6 37.1 41.6 35.6 Cijene uglja u SAD su u posljednjoj deceniji bile relativno stabilne na što ukazuju raspoloživi podaci po pojedinim ugljarskim regijama. godina $/kratka tona Godine 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Izvor: EIA.3 72.6 10.98 54.5 33.2 44. fluktuacije cijena uglja zavise od mnogobrojnih faktora koji utiču na ponudu i tržanju ovog energenta kao što su: topla ljeta.51 31.4 70.4 27.44 35.8 Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006.3 42. pa su vjerovatno neki analitičari21 u pravu navodeći da je »prognoza cijena uglja uvijek više umjetnost nego nauka«.7 21. Tabela 8. Kratkoročno posmatrano me utim. nesreće u rudnicima uglja.5 28.6 Izvor: EIA. August 2007.2 42. po pravilu dugoročno definirane marginalnim troškovima proizvodnje na regionalnim tržištima.6.26 30.10 70. 1998 34.3 2006 63. intenzitet padavina.9 32.7 16.93 Uvozne cijene 34.4 46.0 47. 2007.5 65. U tom kontekstu se vjerovatno mogu prihvatiti ali samo za orjentacionu komparaciju ostvarene cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama.4 18. August 2007. Izvozne cijene 36.2 43.8.45 37.71 49.8 38.2 44.9 45.3 31. hladne zime.0 79. ekološka regulativa.5 44. American Coal Council.3 NA NA 38.3 NA NA NA 61.7 32.10 21 »Coal Trading«.0 Britanija SAD 28. Ne zalazeći me utim u detaljnije aspekte cjenovne analize industrije uglja u SAD važno je istaći da su izvozne i uvozne cijene uglja u SAD bile kako slijedi: Tabela 8.87 36.61 37. Cijene uglja u regionalnom i globalnom kontekstu Cijene uglja na svjetskom tržištu su.7 2005 80. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 287 .11 67. cijene drugih energenata itd.

72 1995 44.33 42.04 Cijene uglja u dugoročno zaključenim ugovorima sa proizvo ačima elektroenergije su uglavnom stabilne tokom odre enog perioda i odražavaju samo tekuće promjene konjukturnog karaktera na svjetskom tržištu (povećanje troškova proizvodnje.51 50. Indonezija itd. i izvozne i uvozne cijene uglja u SAD rastu kontinuirano (izuzetak je 2003. Bez obzira što cijena uglja na tržištu zavisi od mnogobrojnih ekonomskih i neekonomskih faktora troškovi ekstrakcije ipak imaju dominanatan uticaj na ovu cijenu. Primjera radi.91 63.95 2003 42. stopu inflacije itd.30 48.godina $/kratka tona Godina Tržišna cijena uglja u Sjeverozapadnoj Evropi Spot cijena uglja iz Centralnih Apalača u SAD* Uvozna cif cijena uglja za koksovanje u Japanu 60.85 1994 37.52 38.45 45.14 2006 63. Dinamika tih cijena može se predstaviti narednom tabelom: Tabela 8.57 60. često su visoko depresirane spot cijene rezultat mnogih prodaja ispod proizvodne cijene. To naravno indirektno utiče i na troškove proizvodnje termoenergije u kojoj je učešće troškova nabavke uglja veoma visoko.01 41.99 29.53 28.51 35.2 CO2.65 32.01 1992 38.76 1998 32.74 2002 31. June 2006.66 47. Venecuela.86 1997 38. bez obzira na to koliko spot tržište bilo nestabilno ono će i ubuduće imati važno učešće u politici prodaje uglja s obzirom na njegove odre ene prednosti i za prodavca i za kupca. Me utim. godina) usljed različitih uzroka.58 49.69 41.68 55.) u SAD se iznalazi »ekonomska alternativa za potrošače« i utiče na cijene uglja na domaćem tržištu.96 36.00 1999 28.82 55.25 29.71 43.48 2004 71.96 89.9 Cijene uglja na svjetskom tržištu u priodu 1991-2006.Modul 8 – Rudnici uglja Generalno posmatrano. prema raspoloživom izvoru22 cijene kineskih isporuka termalnog uglja Japanu često ostaju iste po godinama ili se pak neznatno mijenjaju.29 49.90 34.00 31.18 31.77 54.45 57.80 29. Cijene uglja na svjetskom tržištu pokazuju me utim.33 2005 61.01 1996 41.98 Napomena: * Cijena se odnosi na ugalj topline 12 500 Btu.58 37. Uvozom interventnih količina uglja (Kolumbija.53 40.46 Uvozna cif cijena elektroenergetskog uglja u Japanu 1991 42.68 29.07 70.67 62. znatno veće oscilacije. Slično je i sa japanskim nabavkama uglja za koksovanje iz Australije Cijene uglja na spot sektoru se značajno razlikuju od odnih na bazi dugoročnih ugovora.29 2000 35. 1.26 51.53 1993 33.79 31.54 45.74 34.83 39.76 42.50 27.33 93. 22 »Coal Magazine«.90 64.92 29.47 56.34 62. fob Izvor:»BP Statistical Review of World Energy« June 2007. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 288 .90 2001 39. 50.).74 51. Naime.

Komparacija rasta cijena uglja i gasa može se predstaviti na slijedeći način: Slika 8.00% TE na ugalj TE na gas Operativni troškovi i troškovi održavanja Gorivo Nuklearke Slika 8. kod uglja globalno posmatrano.4 Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006.00% 74.5. to nije slučaj.00% 23.00% 77.00% 6. Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“.00% 94.26. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 289 .godini Za razliku od prirodnog gasa u čijoj termalnoj valorizaciji dominiraju transportni troškovi. maj 2005) Uticaj uglja na proizvodne troškove elektroenergetskih kapaciteta koje se značajnije promijenio u posljednjoj deceniji barema kada je u pitanju elektroenergetika SAD.

Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006.0 8. 8.0 ugalj-2. Prema mišljenju jednog od članova Evropske komisije23 Evropa ulazi u novu energetsku eru kada tražnja energije nastavlja da koninuirano raste pa je EU u uslovima fluktuirajućih cijena zavisna od eksternih snabdjevača zbog čega je neophodno diversifikovati evropski energetski miks i limitirati izloženost EU budućim cijenovnim »šokovima« i političkom riziku te odgovoriti na krupna pitanja koja se odnose na klimatske promjene i biti lider u globalnom istraživanju obnovljive energije. 28th September. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 290 23 .7. ali i mnoge druge prognoze dinamike cijena uglja na globalnom nivou zasnivaju se na poznatim saznanjima. zbog političkih.zajedničko dogovaranje o snabdijevanju energentima.6.0 0.0 2. .75 nuklearno gorivo-1.veće investicije u nove kapacitete i tehnologije. . U tom cilju. Kroes »The need for a renewed European energy policy« OFGEM seminar on Powering the Energy Debate. godine: N.više diversifikovane energetske izvore i . godini (centi/kWh) (Izvor : „Global energy Decision“) Sve navedene. Energetski i ugljarski trendovi u Evropskoj Uniji Energetski stratezi EU polaze od premise da je energetika ključni sektor EU i da ju je. .63 6.više interkonekcije izme u članica EU. London. Ovakva razmišljanja su naravno potpuno razumljiva ako se uzmu u razmatranje projekcije energetske budućnosti EU do 2030.Modul 8 – Rudnici uglja 10. je po njemu neophodna nova energetska politika koja prije svega podrazumijeva: . U prezentiranim prognozama se zbog toga može najviše osloniti na racionalna očekivanja uz adaptivna ponašanja u vremenu.37 gas-6.72 naf ta-9.0 4. Stoga je u prognozu teško uključiti sve buduće tehnološke i geografske varijable da bi se dobila što realnija procjena djelovanja tržišnog mehanizma i buduće dinamike cijena. ekonomskih i geopolitičkih razloga neophodno povezati integracijom energetskih tržišta.višu energetsku efikasnost.0 1995 1996 1997 1998 1999 200 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Slika 8. osigurati monitoring te integracije i zajedničke instrumente energetske politike te stvoriti povoljnu investicijsku klimu. 2006.

5 0. Pri razmatranju novih ideja o tome kako odgovoriti na buduće energetske izazove je naravno i pitanje budućeg energetskog miksa. konkurentnost i sigurnost snabdijevanja.3 60 40 0 1990 -0.1 53.6 0. Bugarska) TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 291 . Što se uglja tiče.4 godina 2000 2010 2020 2030 20 0 1990 2000 2010 2020 2030 Slika 8.1 44. Rumunija.5 -0.Energetske potrebe i proizvodnja u EU-25 2500 ten (milion) 2000 1500 1000 500 1990 2000 1558 878 1650 899 1788 1895 1968 859 739 2020 660 2030 2010 Godina Proizvodnja Potražnja Emisija CO2 u EU-25 (%) 1 0.5 CO2 (%) Zavisnost od uvoza u EU-25 (%) 80 67. Češka.8 47.7. Energetski eksperti EU predvi aju da je neophodno u naredne dvije decenije investirati oko 1000 milijardi eura u realizaciju ovih ciljeva odnosno za podmirenje očekivane tražnje energenata i zamjenu postojeće energetske infrastukture.8 0. on je itekako značajan segment današnjeg energetskog miksa EU pogotovo u zemljama istočnog dijela EU – 27 (Poljska. 2007) Kao što se vidi EU ulazi u novi energetski period u kome će njena zavisnost od uvoza energenata uveliko premašiti sadašnjih oko 50% usljed čega je neophodno u narednim decenijama ostvariti tri ključna cilja u energetici EU: održivost razvoja.5 62.2 0.Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija.

8 Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. 24 25 »Euracoal« May. To je prvi put da se na jednom tako visokom zvaničnom mjestu ugalj uključuje u perspektivne energente u pravom smislu te riječi. »Le Monde« Paris.). nuklearna energija i »čisti« ugalj. maj 2005) Po relevantnim procjenama24 učešće uglja u budućem energetskom miksu 2030 bi se moglo smanjiti. To će naravno imati uticaja i na cijenu elektroenergije koja je danas dosta heterogena po pojedinim zemljama i uz raspoloživi statistički materijal mogla bi se vjerovatno utvrditi korelacija izme u cijene elektroenergije i energetskog miksa u pojedinim dijelovima evropskog energetskog prostora. Me utim. relativno posmatrano na 27%. prema »Saradnji na održivoj proizvodnji uglja« (dokumentu koji je uradila Komisija EU) predvi ena su značajna ulaganja u istraživanje i razvoj tehnologija sa niskim emisijama CO2. biomasa itd. Britanija Ma arska Italija Belgija Francuska Bugarska Rumunija 0 10 20 Ugalj 30 Nafta Gas 40 50 60 70 80 90 100 Nuklearna energija Ostali (hidro energija) Slika 8. 2005. Naredne energetske analize i dugoročne projekcije u EU će vjerovatno predvi ati i investiranje u temoelektrane na ugalj sa nultom emisijom gasova kao industrijska a ne eksperimentalna potrošnja. godine kao perspektivni energenti navode se obnovljivi izvori (hidroenergija. septembre 2007. Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 292 . U novijim razmatranjima problematike globalnog zagrijavanja25 na sastanku G-7 u aprilu 2007.Modul 8 – Rudnici uglja EU-25 Poljska Češka Grčka Njemačka Španija V.

2007) 8.2+18.redukciju SO2.3% 14. 26 »Euracoal« 2005.8% 12. uvo enje elektronike i informatike u ugljarstvo.88+70. Tehnologiju »čistog« uglja se može definisati26 kroz tri faze: .dugoročna vizija »zarobljavanja« i lagerovanja CO2.09+42.54+18. u slijedećim decenijama se prognozira značajan rast svjetske proizvodnje uglja.58+10.98+89.poboljšanje energetske efikasnosti .9 Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. prešine .77+36% 6.9% 14. Me utim.04+12.8% 10. glavni ovovremeni istraživački zadatak u mnogim ugljarskim naučnim institucijama je eliminisati ili bar reducirati uticaj svjetskog ugljarstva na stvaranje »efekta staklenika« koji je već odavno globalni problem a nastaje pojačanom emisijom ugljendioksida i nitroznih plinova te riješiti problem emisije sumpornog dioksida i drugih polutanata. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3.Italija Luksem burg Irska Njem ačka Portugal Holandija V. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 293 .300 kWh noću) (izvor: „Eurostat“.500 kWh od kojih je 1.8. otkrivanje ležišta.9% 14+49. Da bi se to ostvarilo mora se prije svega kontinuirano unapre ivati tehnologija proizvodnje uglja u raznim oblastima (eksploatacione metode. robotizacija ugljarstva itd.2% 9. NOx .33+20.8% 8.3% 14.3% 12.29+5% 11. Britnija Belgija Danska Švedska Španija Francuska Češka Finska Grčka 16. Globalne perspektive uglja i tehnologija Ko što je već navedeno.2% Cijene u eurim a (bez poreza) za domaćinstva* za 100 kWh Promjena cijene u periodu 2000-2007 godina u % Slika 8.61+17.1% 8. oprema.7+63% 10.21-0.5% 15.). Dugoročni izgledi uglja kao energetskog resursa danas primarno zavise od novih čistih tehnologija koje treba da se razviju kao dio istraživačkog konzorcija država i ugljarsko-energetskog sektora kojima bi se mogli eliminisati ili pak drastično reducirati emisije onečišćivača vazduha iz novih elektrana na ugalj.65+84. transportne tehnologije.

September 2006. Zadatak je veoma važan obzirom da ugalj proizvodi preko 30% američkih emisija CO2. »Coal Magazine«.249 32 »The New York Times«.«30 U novoj energetskoj strategiji EU definisan je zajednički cilj da se do 2020. April 2. godini pa je zbog toga ova tehnologija krucijalno važna za Kinu«31. Do danas koliko je poznato istraživači i energetski planeri nisu ponudili nigdje makar prefizibiliti studiju kojom bi bile date osnovne naznake za rješenje ovog kompleksnog istraživačkog zadatka. Osim toga utvr ena je obaveza da će svaka nova termoelektrana na teritoriju EU iza 2010. godine za održavanje emisije CO2 i efekata SO2 na današnjem nivou procjenjuje se na cca 150 milijardi eura što predstavlja izme u 0. Poseban interes za CCS tehnologiju iskazuje se u Kini odnedavno najvećem svjetskom emiteru CO2 obzirom da je kako tvrde kineski eksperti »Kina najveći potrošač uglja a i ubuduće će ta potrošnja brzo rasti do 40% svjetske potrošnje u 2020.godina sa finasijskom podrškom u iznosu od 70 milijardi eura29. Prema novijem izvoru32 eksperimentalni kapaciteti ove tehnologije već egzistiraju u Teksasu a grade se i u nekim drugim dijelovima zemlje. Kineski i azijski poslovni ljudi na optužbe razvijenih zemalja da izazivaju globalno zagrijavanje im odgovaraju da njihove kompanije koristeći jeftinu radnu snagu u ovim zemljama otvaraju pogone koji zaga uju okolinu na što se odgovara od strane visokorazvijenih zemalja da je azijska potrošnja energije relativno nesrazmjerna njenom doprinosu svjetskoj privredi. To je po njemu šansa da ugljarska industrija Velike Britanije preživi: »Vjerujem da će vlada finansirati u »čisti« ugalj. morati raspolagati tehnologijom »za izdvajanje i odlaganje« CO2 što će naravno umanjiti konkurentnost evropske industrije što treba rješavati na drugi način. December 2005. dubokim sonim akviferima itd. Vol 7. godine količina CO2 koju industrija i transport ispuštaju u atmosferu smanji za 20% primjenom tehnologije »čistog uglja« i širom prihvatljivošću nuklearne energije. U ovu aktivnost je od ranije uključen i poznati MIT. Me unarodna saradnja na CCS tehnologiji je sve intenzivnija a očekivanja velika a da li su realna pokazaće vrijeme. Krajnji cilj je iznaći troškovno efektivne tehnologije za »zarobljavanje« i lagerovanje CO2 ( u napuštenim ugljarskim jamama.5% svijetskog GDP – a i to bi se moglo obezbijediti jedino novim globalnim sporazumom obzirom da Kyoto protokol ističe 2012. Sekretar Nacionalnog udruženja rudara Velike Britanije naglašava značaj eventualnog uspjeha ovog projekta za svoju zemlju.3 i 0.. 2006. Hu. Suštinsko pitanje je da li ćemo ga i dalje uvoziti. Jiang. September 2005. »Mining Magazine«. X. 1 Septembre 2007. Jedan energetski ekspert to decidno obrazlaže: »Polazna tačka za nas je veoma velika podrška razvoju tehnologije.). No3. godine. Prema novijim procjenama33 neophodne globalne investicije do 2030. 2007. 29 Ibidem 30 »Coal Magazine«. Ostavljajući po strani ovakve rasprave treba napomenuti da u istraživanju CCS tehnologije dominiraju SAD.«28 Imajući u vidu važnost ovog istraživačkog posla i Evropska Komisija je predložila sedam okvirnih programa za ovakva istaživanja u periodu 2007-2013. 28 27 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 294 . 33 »Le Monde«. To je jedna od glavnih tehnoloških nada da elektroindustrija nastavi koristiti čvrsta goriva. str. naftnim ili gasnim bušotinama. 31 K. »Energy demand and emisions in 2030 in China:scenarions and policy options« u zborniku »Environmental Economics and Policy Studies«. Po njima pomenuta agencija bi trebala predložiti alternativne energetske scenarije i strategije za »čistu« i konkurentnu energetsku budućnost dok bi Svjetska banka trebala kreirati novi okvir za ovakvu energiju i razvoj uključujući investivcije i finansiranje.Modul 8 – Rudnici uglja U cilju rješavanja ovog problema lideri G-8 su inicirali »odgovarajuće zajedničko partnerstvo institucije i inicijative uključujući Me unarodnu agenciju za energiju i Svjetsku banku«27. zarobljavanja i lagerovanja (carbon capture and storage) CO2.

9 ZAKLJUČNA RAZMATRANJA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 295 .

4. Da bi se odgovorilo na tako kompleksna pitanja. se nameće potreba da svi ekonomski i politički subjekti čim prije intervenišu u pocesima proizvodnje i finalizacije sirovinske baze uglja. proces restrukturiranja proizvodnje što u osnovi dovodi do konkurentnijiih i reduciranih ugljarskih kapaciteta. pa je neophodno osigurati.predložiti dodatna ulaganja po pojedinim rudnicima u cilju poboljšanja efikasnosti privre ivanja u budućnosti itd. najtežu fazu svog razvoja. 2. .definisati cijene koštanja proizvedenog uglja posljednjih godina po pojedinim rudnicima i njihovo učešće u proizvodnji elektroenergije. Industrija uglja u industrijalizovanim zemljama bila je duže vrijeme u krizi i razvijala se u okviru dosta razvijene «strategije preživljavanja». izvozom uglja dolaze do neophodnih sredstava za brži ekonomski razvoj ili na taj način obezbje uju savremeniju tehnologiju. vjerovatno. odnosno iznalaženja efikasnog načina korištenja ovog resursa. Tržišta uglja u svijetu su danas. regionalizovana. me utim. . ne samo preživljavanje nego i strateški razvoj. ili se privodi kraju. Taj proces je. . Zbog svega toga.Uglavnom se protežira takav način ugljarske privrede koji osigurava ekonomsku efikasnost uz dosta strukturiranu finalnu energetsku potrošnju. Iz toga su proizašli odre eni zaključci koji se dobrim dijelom mogu primijeniti i u bosanskohercegovačkom ugljarstvu koje je u ovom radu istraživano najviše sa aspekta povećanja moguće ekonomske efikasnosti u pojedinim ugljenokopima. manje-više. ali i od institucionalnih i drugih neekonomskih faktora. 3. me utim. U tom cilju autori su istražili ključne segmente sadašnje i moguće buduće ugljarske proizvodnje pri čemu je trebalo prije svega: . Cijene zavise od ponude i tražnje i proizvodnih troškova . osim racionalnog razvoja Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 296 . Dilema da li razvijati vlastiti ugljarsko-ekstraktivni sektor ili ne danas se ovdje ne postavlja više na klasičan niti ekstreman način. odnosno dugoročno osigurati dobru poziciju ovom sektoru na bosanskohercegovačkom tržištu i njegovo inkorporiranje u evropske energetske tokove.predložiti «gašenje» odre enih ugljarskih kapaciteta iz različitih razloga (vremenski ograničene ekonomske rezerve.Modul 8 – Rudnici uglja Ovaj modul studije energetike BiH je imao prvenstveno zadatak da detaljno analizira stanje i mogućnosti daljnjeg razvoja ugljarskih kapaciteta u Bosni i Hercegovini koji danas prolaze kroz. reducirana tražnja uglja. Problem ugljarske privrede u Bosni i Hercegovini su donekle identični onim u ostalim nerazvijenim zemljama. u mnogim slučajevima znatno usporen zbog nerazvijenosti ukupne ekonomske strukture. itd.procijeniti buduće cijene proizvedenog uglja u novim uslovima što može biti polazna osnova za procjenu efikasnosti elektroenergetskog sektora u BiH. U ovom dijelu svijeta je već završen. neekonomična tehnologija.korigovati eksploatacione rezerve pojedinih rudnika u cilju vremenske sinhronizacije ugljarsko-ekstaktivnih kapaciteta i investicijskih zahvata u proizvodnju termoenergije. Zemlje u razvoju. Uvozom i izvozom uglja razvijene zemlje uglavnom održavaju stabilnu vlastitu ekonomiju smirujući veće oscilacije na tržištu energenata. Rezultati izvršenih istraživanja mogu se uopštiti na slijedeći način: 1. U narednim godinama ovo može rezultirati odre ene ekonomsko-socijalne potrese jeć će biti teško ostvariti osnovni cilj: konkurentnost domaće proizvodnje u odnosu na uvoz energenata iz inostranstva. Na ovaj način bi se u bosanskohercegovačkoj privredi. neophodno je bilo najprije prikupiti odgovarajuće podatke i mišljenja zaposlenih stručnih ljudi u rudnicima a zatim istražiti trendove razvoja ugljarstva u visokorazvijenim industrijskim zemljama i prognozirati globalan rast i prateće globalne probleme u razvoju ugljarsko-ekstraktivnog sektora u svijetu u narednim decenijama. čim prije. U mnogim zemljama u razvoju ugljarstvo se nalazi u završnoj fazi restrukturiranja.) .

317 miliona tona uglja godišnje. kako u podzemnoj tako i u površinskoj ekspoataciji. . uticaji na stanovništvo itd. godine i vremenski značajnije rastu.0 miliona KM do 2015. Me utim. U posljednjim godinama situacija se u pogledu ekonomskog položaja ugljenokopa još više pogoršala. .komplementarne industrije. godine.Bosanskohercegovački ugljenosni bazeni raspolažu danas sa preko. Iz prezentiranog stanja i procijenjene mogućnosti razvoja proizvodnje u bosanskohercegovačkim rudnicima uglja mogu se ukratko definisati slijdeći zaključci: .Rudnici za koje je neophodna kompletna ekonomska evaluacija radi donošenja daljih poslovnih odluka. fiskalna reakcija. 5. Opredjeljenje za selekciju ulaganja u rudnike u narednim godinama radi što racionalnije proizvodnje potrebnih količina energetskog uglja za termoelektrane može se po našem mišljenju izvršiti po kriteriju obima najnužnijih ulaganja (investicije u objekte. To su preduslovi za dalji ekspanzivan razvoj sirovinske osnove uglja i izgradnju mnogih konstituentnih projekata zasnovanih na ovom energoresursu. potrebna ogromna sredstva u dugom roku.18. Predratni kapacitet bi se mogao dostiće tek u narednoj deceniji ovog stoljeća. otkupe. Uzroci takvog stanja u proizvodnji uglja su višestruki. godine.Za realizaciju programiranih kapaciteta proizvodnje neophodna su najprije kontinuirana ulaganja za njihov rast i održavanja na dostignutom nivou.Prema prezentiranim podacima proizvodnja uglja u BiH će dostići predratni obim 2015.65. od onih iz 1991.) po jedinici proizvodnje ili po kriteriju što nižih jediničnih eksploatacionih troškova. Oni su 2005. danas raspoloživi kapaciteti iznose cca 49 %.milijardi tona eksploatacione rezerve ugljene supstance. ostvarili i sekundarni uticaji ugljarsko-energetske politike na regionali razvoj (efekti multiplikacije.Rudnici za koje se procjenjuje da u narednim godinama ne bi mogli rentabilno poslovati pod uslovom da se realizuju nešto manja investiciona ulaganja.000. godine iznosili preko.Na bazi prikupljenih podataka bosanskohercegovački rudnici uglja se mogu grupisati u tri osnovne kategorije: . odnosno privesti ekonomičnoj eksploataciji ovo raspoloživo društveno bogatstvo. odnosno TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 297 . opremu. . godine i 346. za što su. To su uglavnom svi veći kopovi u BiH te neki kapaciteti sa podzemnom eksploatacijom.000. Prije svega uslovi eksploatacije kod većine rudnika i prije rata su bili veoma složeni. te 644.0 miliona KM do 2010. Sigurno je da se neki rudnici već duže nalaze u zoni opadajućeg prinosa karakterističnog za ekstraktivne industrije u poodmaklim fazama razvoja. otkrivku. Rudnička kapitalna ulaganja sa karakteristično dugim investicionim ciklusom je tako e neophodno veoma brzo aktivirati kod mnogih rudničkih kapaciteta. neki rudnički kapaciteti se već nalaze u kontinuiranoj investicionoj izgradnji većih razmjera. u ostvarenju ovog cilja najprije treba urgentno reaktivirati raspoloživu ugljarsku komponentu koja je evidentirana na geološkoj karti Bosne i Hecegovine. . godine.0miliona KM do 2020. Naime. Naime.900.Rudnici u kojima su neophodna značajnija investiciona ulaganja što bi im omogućilo da rentabilno posluju i dugoročnije se uklapaju u energetsku politiku zemlje. Izgra eni su i značajni kapaciteti za proizvodnju uglja.1. zamjenu itd.). Za većinu ovih rudnika donošenje kratkoročnih razvojnih programa nema svog ekonomskog niti racionalnog tehničko-tehnološkog opravdanja. . Najnužnija ulaganja u tu svrhu se pocjenju na preko 405. opet.

uvozni energenti isl. Takva ekonomska i posebno energetska politika se razvojno oslanjala isključivo na geološku kartu Bosne i Hercegovine bez optimalne strategije razvoja lokalne i regionalne privrede i kompleksnije valorizacije uglja. ako ništa drugo onda zbog veće ekonomske iscrpljenosti uglja. Svakako za detaljnije kvantifikacije ove vrste neophodne su i detaljnije računice te se ovo može prihvatiti samo aproksimativno. georezervi ili poznatih. Prema tome. bude bar približno konurentna cijeni iskorištene toplote iz drugih primarnih izvora energije (hidroizvori. industriju uglja u Bosni i Hercegovini treba. Politiku razvoja ugljarskog sektora koja bi se više emocionalno nego racionalno bazirala na većem podmirenju energetske potrošnje iz domaćih energetskih izvora treba svakako napustiti. a što manje intuitivno. Prodajne cijene uglja u Bosni i Hecegovini su ranije više zavisile od neekonomskih faktora kao uostalom i cijene elektroenergije.Modul 8 – Rudnici uglja kombinacijom ovih kriterija. što se tiče obima uvoza energenata. Obuhvatnija istraživanja ekonomičnosti proizvodnih procesa i makroaspekata ove problematike su obično ostajala po strani. cijene rada itd. kao i u mnogim drugim zemljama. racionalna odluka. po ugledu na razvijene ugljarske privrede. što će se decidnije definisati budućom strategijom energetike BiH. rezultiralo da su mnogi rudarski projekti nepotpuno ekonomski definisani. To je. Ne zalazeći u detaljnije računice odmah se uočava da buduća cijena uglja treba da vodi racionalnoj alokaciji ekonomskih resursa. čim prije restrukturirati. Ovi troškovi će biti niži ukoliko se dostigne maksimalna koncentracija proizvodnje. Radi što ekspanzivnijeg razvoja. izme u ostalog. tehnologije. Budući razvoj i nivo proizvodnje uglja u Bosni i Hercegovini će zavisiti najviše od proizvodnje termoelektrične energije. klasičnih tehnoloških šema proizvodnje uz elementarne mikroekonomske računice. Problem je. nalazi se izme u dvije krajnosti: napuštanjem «mentaliteta tvr ave» i uvozom jeftinijih energenata rasformirala bi se dosta jednostrana struktura finalne tražnje energije u BiH i uništila domaća proizvodnja uglja. Pri tome bi svakako trebalo težiti ispunjenju osnovnog uslova. da cijena iskorištene toplote uglja. 8. u kvantifikacijama. tj. 6. usmjeravajući kontiuirano novčane resurse u bazni sektor zasnovan na eksploataciji uglja. Radi toga neophodno je spriječiti da odre ene političke garniture na ovom prostoru. Osnovni cilj takve politike je dugoročno obezbje enje energetske sigurnosti i eliminisanje «energetskog jaza» u društvenoj reprodukciji kroz dugoročno planiranje strukture energetske potrošnje i njene domaće i uvozne komponente. nego od troškova poslovanja koji su široko varirali zavisno od načina eksploatacije. reducirali i onako skroman ekonomski potencijal nedovoljno razvijene lokalne i regionalne privrede. Pri donošenju konačne odluke treba raspolagati dugoročnim procjenama da bi se ona donijela više intelektualno. 7. To naravno znači da proizvodnja uglja postaje sve skuplja bez dodatnih ulaganja a za sniženje te cijene neophodno je investiranje u restrukturiranje ugljenokopa. te da bi naša zemlja trebala staviti čim prije pod kontrolu svoju energetsku budućnost. Razvoj prozvodnje uglja bi dakle trebao da zavisi najprije od nivoa troškova proizvodnje i stepena njegove konkurentnosti uvoznim energentima. dakle.). Mogućnosti daljeg razvoja ugljarstva u bosanskohercegovačkim ugljarskim bazenima su dosad uglavnom analizirane sa aspekta raspoložive sirovinske osnove. 9. već u svijetu uhodanih. odnosno uvozom jeftijih energenata eliminisala bi se skupa domaća proizvodnja uglja. Tako su neki gradovi ovih regiona ostali poznati samo po proizvodnji uglja i privredi lokalnog značaja. U ovom modulu se pošlo od ostvarenih cijena koštanja uglja. zaustave ili uspore Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 298 . mehanizacija i automatizacija tehnoloških procesa kao i optimalni razvoj svih ugljarskih kapaciteta u zemlji.

odnosno da bi prestrukturiranje ugljarsko energetskog sektora u Bosni Hercegovini bilo efikasnije.ovaj proces bojeći se socijalnih nemira. Ovu proizvodnju. itd. Da bi se to postiglo. Bosna i Hercegovina raspolaže takvom sirovinskom bazom koja bi mogla. investicije. tehnologija. To bi moglo samo pogoršati situaciju u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. Nakon toga bi se mogao dugoročno strateški programirati i sistem racionalnog i tehnoekonomskog upravljanja ovim bogatstvom. neophodno je i dopunsko obrazovanje ugljarskih kadrova svih profila iz oblasti preduzetništva i raznih menadžmentnih tehnika. vjerovatno. naime. omogućiti i znatno brži razvoj ugljarstva na nivou zemlje od onog koji se predvi a u prezentiranim razvojnim procjenama. Potrebno je dakle. rasformirati već okoštalu strukturu u bosanskohercegovačkom ugljarstvu. treba potpuno depolitizovati i svesti je u ekonomske okvire. Da bi se to utvrdilo neophodno je najprije sačiniti kompleksnu ekonomsku evaluaciju ovog resursa na regionalnom i državnom nivou. 10. Osnovni upravljački parametri (kapaciteti.) moraju tako e biti dugoročno definisani. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 299 . Stoga ovaj model može poslužiti kao solidna osnova za buduću strategiju energetike Bosne i Hercegovine.

.

LITERATURA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 301 .10.

Vladimir Zrelec. godine. Studija: Dugoročnog snabdijevanja TE "Tuzla" ugljem iz Tuzlanskog rudarskog basena // Institut za rudarska istraživanja u Tuzli. Direkcija za naučno-istraživački rad.Luis. 1997. // Instituta za elektroprivredu Sarajevo. godine. rudarstvu i metalurgiji. Studija troškova u proizvodnji uglja i energije iz trermoelektrana u Bosni i Hrecegovini. Savjetovanje: Strategija naučno-tehnološkog razvoja u geologiji. 7. // Beograd. 16. godine. godine sa vizijom do 2020. 1994 8.// JUGELA-Rl Beograd. // Beograd 1987. 5. 6. godina. // Marston&Marston. elektroenergetski bilans federacije BiH za period 1998-2030. 15. 10. Studija: Osnovni kriterijumi za izbor eksploatacionih polja pojedinih ugljenih basena Jugoslavije radi zajedničke izgradnje elektroenergetskih basena za period do 2010. // JP Elektroprivreda BiH. Teoretske osnove i metodološke postavke odre ivanjagraničnih tehničko-ekonomskih uslova eksploatacije u postojećim i novim rudnicima u cilju utvr ivanja prioriteta gradnje termoenergetskih objekata (na primjeru BiH). godine. do 2020. Inc St. // Kakanj. godine sa vizijom razvoja do 2020. 1997. Prijedlog strategije razvoja energetike SFRJ do 2000. Projekat dugoročno obezbje enje potrebnih količina uglja za TE Tuzla i TE Kakanj sa kvalitetom i dinamikom isporuke i cijenom proizvodnje. // Zbornik radova. 1996.list BiH. 4. 1989. godine sa projekcijom razvoja do 2030. Missouri.Modul 8 – Rudnici uglja 1. 2. SFRJ do 2000. 3.godine sa vizijom do 2030.10. // Članak.1989. II savjetovanje o razvoju EP BiH. Potrebna toplina i količina uglja za dugoročni plan proizvodnje električne energije . 12. 13. Me unarodni naučno-stručni skup „Stanje i perspektive razvoja rudnika uglja u Bosni i Hercegovini“. 23.// Bechtel Consulting. Opatija 1988. 1989. godine sa vizijom razvoja do Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 302 . 2002. Stanje rezervi ležišta i kapaciteta rudarskih objekata Republike Srpske. 2000. Prilog utvrdjivanju nekih limitirajućih faktora razvoja termoenergetike na osnovu elektroenergetskih potencijala u ugljenim basenima BiH. godine sa osvrtom na kontinuitet u daljnoj budućnosti. // Doktorska disertacija Mr. do 2000. Strategija razvoja energetike Republike Srpske od 1995. godine. // Rudarski institut u Tuzli. Tuzla 1990. Studija: Program razvoja energetike 2020. Studija podobnosti o rudnicima uglja srednje Bosne i Tuzle za Federaciju Bosne i Hercegovine. 14. 11. Zajednički program prestruktuiranja rudnika uglja u BiH // Rudarski institut u Tuzli. Program razvoja energetike u Bosni i Hercegovini od 1986. // SI. 1988. Studija: Izbor i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroenergetskom sistemu BiH do 2000. 1989. 9. 1988. Beograd. // Energoprojekt Entel doo. Sarajevo 1997.

godine.ležišta uglja.Bugojna. projekti termoenergetskih objekata u radu. prof. prof. Dimitrijević dr. 1985. i 1984. Čičić . Kongora i Bugojno. 1975. P. Kreke. Banovića. Stanara itd. 25. 24. Prtdhodne Studije opravdanosti izgradnje Termoenergetskih objekata: Stanari. : Ugalj Jugoslavije. 1981. Opatija.dr Safet: Prilog poznavanju bilansa rezervi uglja BiH. // Beograd. Godišnji planovi poslovanja obra ivanih Rudnika za 2005 i 2006. // Sarajevo. Duvna.17. Kaknja . // Rudarski institut Tuzla 23.: Naučne osnove projektovanja površinskih kopova. Dokumentacija EP BiH. Mineralne sirovine BiH .godine sa posebnim osvrtom na period 1991-1995. 1980. sa osvrtom na aktuelnu geološko-ekonomsku problematiku // Savjetovanje o razvoju energetike Jugoslavije. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 303 . 21. D. // Geoinženjering-Sarajevo. Titovih rudnika uglja-Dokumentacija Ugljevika. 22. Studija: Struktura i dinamika izgradnje proizvodnih objekata u elektroprivrednom sistemu BiH do 2000. 18. Popović.dr. u izgradnji i u pripremi. Nikolić.godine odnosno 2010. 1976. Investicioni programi. godinu.dr N. 20. Gacka. TE Tuzla. 19. // Institut za elektroprivredu-Sarajevo. Livna.

POPIS TABLICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 304 .Modul 8 – Rudnici uglja 11.

godinu 40 Ostvarena proizvodnja uglja na P. Tablica 2. Tablica 3. Tablica 3.32.12. Tablica 3.2. Tablica 3. RS i ukupno za BiH 34 Plasman uglja po potrošačima u F BiH. Tablica 3. Tablica 3.27.17.5.godina. Tablica 3.22. godine 59 Pregled proizvodnje separisanog uglja na površinskim kopovima RMU Banovići 60 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 305 . troškova i investicija 14 Prognoza potrošnje u industriji 19 Pregled proizvodnje.a.7. godine 58 Prosječni ponderisani kvalitet uglja 59 Broj zaposlenih na dan 31. Tablica 3. Tablica 2.21.15. Tablica 2.2. Tablica 3.Tablica 2. Tablica 3.2005. 2000 – 2005 godina 51 Proizvodnja uglja za period 1990. Tablica 3.13. Tablica 3.25 Tablica 3. Tablica 3. Tablica 3.29.7. “Šikulje” 42 Ostvarena otkrivke na P.godina. Tablica 2. “Dubrave” 45 Rezeve uglja na polju Južne sinlinale – PK “Dubrave” 45 Ponderisani kvalitet za P. Tablica 3.12. 2000-2006 godina 56 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE „Tuzla“ za period 1990 i 2000-2006 godinu 56 Stanje rezervi Banovićkog ugljenog basena 57 Ukupno okonturene mase otkrivke (prema važećoj projektnoj dokumentaciji) 58 Ukupno okonturene mase otkrivke (sa troškovima proizvodnje do 4 KM/GJ) na dan 31. godini 44 Ostvarena proizvodnja uglja na P. Tablica 3.11. Tablica 3.K. Tablica 3.6. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Tuzla 20 Pregled proizvodnje. Tablica 3. Tablica 3.2005.1. “Šikulje” 42 Rezerve uglja na P.10. 2000 – 2005 godina 48 Proizvodnja uglja za period 1990.4. Tablica 3. Tablica 2.godine 52 Plasman uglja iz RMU “Banovići” u 1990 i 2000-2005 godina 55 Plasman uglja po godinama 1990. radne snage i troškova proizvodnje za ostale Rudnike 22 Prognoza potrošnje električne energije (GWh) 23 Rezerve uglja u RS(106) 23 Rezerve uglja u BiH 32 Proizvodnja uglja po rudnicima u F BiH. Tablica 3.K.2006. radne snage i troškova proizvodnje za Rudnike Srednja Bosna 21 Pregled proizvodnje.24. “Šikulje” 42 Prosječen kvalitet na PK “Šikulje” 43 Pregled broja zaposlenih u 2005 i 2006.a. Tablica 2.31. Tablica 3.35. RS i ukupno za BiH 36 Rezerve uglja u Krekanskom ugljenom basenu 38 Prosječni ponderisani kvalitet uglja po pogonima Rudnika „Kreka“ 39 Analiza plasmana uglja po potrošačima za Rudnik “Kraka” (tona) 40 Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE za period 1990 i 2000-2006.9. “Dubrave” 47 Rezerve uglja jama “Marići” 48 Kvalitet uglja za jamu “Mariće” 48 Ostvarena šira priprema za period 1990.K. Tablica 3.33.20. Tablica 3.8.4.K. Tablica 3.3. Tablica 2.12. Tablica 3. radne snage. Tablica 3.0. 2000 – 2005 godina 49 Analiza plasmana uglja 49 Broj zaposlenih u jami “Mramor” 50 Pregled rezervi za jamu “Bukiunje” 50 Kvalitet uglja u jami “Bukinje” 51 Ostvarena šira priprema za period 1990.10.12. 2000 – 2005 godina 51 Plasman uglja iz jame Bukinje 52 Broj zaposlenih na dan 31. Tablica 3.5.28.26. Tablica 3. Tablica 3.K. Tablica 3. “Dubrave” 45 Ostvarena proizvodnja na otkrivci na P. Tablica 3.4. Tablica 3.godina. Tablica 3.3.23.godina.1. Tablica 2.6.K.18.8.9. Ukupni troškovi goriva iz domaćih rudnika 11 Rezime aktivnih i zatvorenih/obustavljenih rudnika Juni 2000 12 Rezerve i kvalitet uglja po studiji Marston 13 Rezime plana proizvodnje. “Dubrave” 46 Radna snaga na P.16. Tablica 3.30.K.14. Tablica 2.34.19. Tablica 3.1.

49. Ostvarena proizvodnja u rudniku Breza Tablica 3. Broj zaposlenih u rudniku Breza Tablica 3. godina Tablica 3.88. Eksploatacione reserve iznose Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE Kakanj za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Ostvarena otkrivka po površinskim kopovima za period 1990. Potencijalne i prognozne rezerve mrkog uglja eksploatacionih Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 306 61 61 62 62 62 62 63 64 65 66 67 67 68 68 68 69 69 70 72 72 72 72 73 75 77 77 78 78 78 79 80 80 80 81 82 82 82 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 87 87 88 89 . Rovni ugalj Tablica 3.71. Zbirni plasman uglja Tablica 3.80.73.64. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Separisani ugalj Tablica 3.67.12.54. Rezerve uglja rudnika Breza Tablica 3. Pregled rezervi uglja na RMU Banovići – površinska eksploatacija Tablica 3.51.63.70. Ostvarena proizvodnja-separisani ugalj Tablica 3.86. godini Tablica 3. 2000 – 2006.59. Ostvarena šira priprema u jami “Haljinići” Tablica 3. Rezerve uglja u kakanjskom ugljenom bazenu Tablica 3. Ostvarene šire pripreme u jami Omazić Tablica 3.46. Proizvodnja separisanog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.godine Tablica 3.61.62.58.56.82. Broj zaposlenih u jami Omazići u 2005 I 2006. Plasman uglja 1990. godina Tablica 3.78.60.83. 2000-2006. Plasman uglja u TE Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.75.55. godina Tabela 3. Broj zaposlenih za pogon separacija Tablica 3. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3.38. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.65.39. Broj zaposlenih Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.42.79. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Haljinići” Tablica 3. Rezerve uglja u ur evičkom ugljenom basenu Tablica 3. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.48.77. Bilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.87.43.81. Prosječni ponderisani kvalitet uglja Tablica 3.41.66.40. Broj zaposlenih u podzemnoj eksploataciji Tablica 3.36.74. Radna snaga na površinskoj eksploatciji Tablica 3. Rezerve uglja za površinsku eksploataciju Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Haljinići” Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporućena TE za period 1990 i 2000-2006 godinu Tablica 3. Ostvarena proizvodnja – rovni ugalj Tablica 3. 2000-2006.69.53.84. Ostvarena proizvodnja-rovni ugalj Tablica 3.50. Rezerve uglja za jamsku eksploataciju Tablica 3.2005.72. Ostvarene šire pripreme u jami “ ur evik” Tablica 3.52.85. Plasman uglja rudnika Breza Tablica 3. Vanbilansne rezerve mrkog uglja eksploatacionih polja RMU „Zenica“ Tablica 3.57.45. Plasman uglja 1990. Ostvarena proizvodnja – separisani ugalj Tablica 3. Broj zaposlenih na dan 31.44. Broj zaposlenih Tablica 3.47.37. Ostvarena proizvodnja na otkrivci Tablica 3.76.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3.68. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Prosječni ponderisani kvalitet uglja za podzemnu eksploataciju Tablica 3. Broj zaposlenih za jamu “Stara jama” Tablica 3. Proizvodnja rovnog uglja u jami “ ur evik II” Tablica 3.

90. Broj zaposlenih za rudnik “Zenicu” Tablica 3. Ostvarena otkrivka rudnika Tušnica Tablica 3. Radna snaga rudnika Gračanica Tablica 3.111.113. Plasman uglja rudnika Gacko Tablica 3.140.114. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 307 90 91 92 92 92 93 93 93 94 94 94 95 95 96 96 96 96 97 98 98 98 98 98 99 100 100 100 101 102 102 102 102 102 103 103 105 105 105 106 106 107 107 108 108 109 109 110 111 112 114 114 114 115 . godina Zbirni plasman uglja Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE Kakanj 1990. Kvalitet uglja jama “Stranjani” Tablica 3. Plasman uglja po potrošačima 1990. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3. Rezerve uglja rudnik “Bila” Tablica 3. Zbirni plasman uglja Tablica 3.133. Tablica 3.112. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. Rezerve uglja jama “Stranjani” Tablica 3.121. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Dimnjače Tablica 3.106.130.127.123. Kvalitet uglja Tablica 3.124.136. Kvalitet uglja “Mošćanica” Tablica 3.116. Ostvarena šira priprema u jami “Stranjani” Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stranjani“ Tablica 3. Kvalitet uglja “Stara jama” Tablica 3.94. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3.134.98. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3.107.122.92. Pregled rezervi livanjskog ugljenog basena Tablica 3. Rezerve uglja “Mošćanica” Tablica 3.2006.99. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja Tablica 3.117. Plasman uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stara jama” Tablica 3. Broj zaposlenih u jami “Stara jama” Tablica 3.120.135.118. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena TE 1990. Rezerve uglja rudnika Gračanica Tablica 3.109. 2000-2006.115. Ostvarena otkrivka rudnika Gacko Tablica 3.96. Rezerve uglja na P. 2000-2006. Ostvarena šira priprema u jami “Raspotočje” Tablica 3. godina Tablica 3. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Tušnica Tablica 3.102.129.105. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gračanica Tablica 3. 2000-2006.polja RMU „Zenica“ Prosječni ponderisani kvalitet uglja Plasman uglja po potrošačima 1990. Kvalitet uglja na površinskom kopu Dimnjače Tablca 3.100.97.126. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Gacko Tablica 3. Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Tušnica Tablica 3. Tablica 3.137.132.108. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. Dimnjače Tablica 3.101. Rezerve uglja “Stara jama” Tablica 3.91.131. Rezerve uglja jama “Raspotočje” Tablica 3. Ostvarena šira priprema u jami “Stara jama” Tablica 3. Broj zaposlenih na pogonu Separacija Tablica 3.93. godina Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Stranjani” Tablica 3. godina Tablica 3.89.104.K.119.103. Broj zaposlenih u jami “Raspotočje“ Tablica 3. Ostvarena proizvodnja separisanog uglja u jami “Raspotočje” Tablica 3. Plasman uglja rudnika Gračanica Tablica 3.128.110.95. 2000 . Ostvarena proizvodnja separisanog uglja Tablica 3.125.139.138. Kvalitet uglja u livanjskom ugljenom basenu Tablica 3. Kvalitet uglja jama “Raspotočje” Tablica 3.

Otkrivka i ugalj u površinskom kopu Raškovac Tablica 3. Ostvarena otkrivka na površinskom kopu Raškovac rudnika Stanari Tablica 3. godina Tabela 5. Kvalitet uglja u gatačkom ugljenom basenu Tablica 3.142. godini za rudnike u BiH Tabela 5. Ostvarena isporuka u TE rudnika Stanari Tablica 3. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.10. Radna snaga rudnika Stanari Tabela 4.152. i 2006.148. Pregled dosadašnje proizvodnje u rudniku Miljevina Tabela 5. i 2006. godini za rudnike: «Kreka». i 2006.2006.8.156. Pregled rezervi po kategorijama Kamengradskog ugljenog bazena Tabela 4.12. Bilansne rezerve uglja Tabela 4.145.3-a. Struktura sredstava u 2005. Pregled rezervi gatačkog ugljenog basena Tablica 3.13. Struktura izvora sredstava u 2005.157.11.7. i 2006. Rezerve bazena Miljevina 106 tona Tabela 4.16. Karakteristike uglja Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.12. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Kreka».1.12.2005.2006.12. Eksploatacione rezerve uglja u ležištu “Kongora” Tabela 4. i period 2002-2006. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. i 2006.151.149. i 2006.143.14. i 31. Proizvodnja uglja u Bosni i Hercegovini za 1990. Struktura stalnih sredstava u 2005. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. Kvalitet lignita rudnika Stanari Tablica 3. FBiH i RS Tabela 5. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5. Ostvareni troškovi rudnika uglja u BiH u 2005.155. godine u rudnicima BiH Tabela 5.12. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2005.9. godini Tabela 5.158.6.147.2.153. Rezerve uglja po ugljenim slojevima Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 308 115 116 117 118 118 118 119 119 120 121 122 122 122 123 123 124 124 125 127 132 134 135 136 136 136 137 138 138 139 142 143 144 145 146 146 148 150 151 151 152 153 154 155 156 156 158 158 . godini rudnika: «Kreka». Pregled rezervi uglja Zapadne sinklinale Kamengradskog ugljenog basena Tabela 4.7. Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Kreka».141. i 2006 godini za rudnike: «Kreka». Pregled proizvodnje za Jamu „Fajtovci“ i površinski kop „Zlauše“ i broja zaposlenih radnika u RMU „Kamengrad“ Sanski Most Tabela 4. i 31.154. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005. Zbirna struktura stalnih sredstava ugljarskih kapaciteta u 2006. i 31. Plasman uglja rudnika lignita Stanari Tablica 3. Pregled obaveze na dan 31. godini u rudnicima u BiH Tabela 5. Pokazatelji kvaliteta uglja sa površinskog kopa „Zlauše“ Tabela 4. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.146. Broj uposlenih u rudniku Ugljevik Tablica 3. Plasman uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.Modul 8 – Rudnici uglja Tablica 3. Broj uposlenih u rudniku Gacko Tablica 3.5. Ostvarena otkrivka rudnika Ugljevik Tablica 3. Bilans uspjeha sa 31.2005.2005. Zbirna tabela plasmana uglja BiH.3. godine u rudnicima u BiH Tabela 5.17. Rezerve lignita u ugljenom basenu Stanari Tablica 3. godine u rudnicima BiH Tabela 5.5. Ostvarena proizvodnja rovnog uglja rudnika Stanari Tablica 3. Pregled rezervi ugljevičkog ugljenog basena Tablica 3.144.2006.12. Plasman uglja po potrošačima rudnika: «Kreka». Ostvarena proizvodnja uglja rudnika Ugljevik Tablica 3.12. Bilans stanja sa 31. Ostvarena prosječna toplotna vrijednost isporučena u TE Tablica 3. Kvalitet uglja u ugljevičkom ugljenom basenu Tablica 3.8.3-b.15.10.6.2.11.1.4.9. godini u Bosni i Hercegovini Tabela 5.150. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5. godine u rudnicima BiH Tabela 5. «Banovići» i « ur evik» Tabela 5.4. Struktura izvora sredstava u 2005. Pokazatelji kvaliteta uglja za Jamu „Fajtovci“ Tabela 4. Nivo produktivnosati rada u rudnicima: «Kreka».

36. «Kakanj». Plasman uglja po potrošačima iz rudnika: «Breza». i 31.22. Bilans stanja preduzeća sa 31. Obaveze na dan 31.47. i 31. «Banovići» i « ur evik» 162 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 163 Tabela 5.46. godini po grupama troškova u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 176 Tabela 5.39.12. Struktura sredstava u 2005.12. i 31. godine u rudnicima: «Breza». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. i 2006 godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5.25.40. «Kakanj».2006. «Banovići» i « ur evik» 160 Tabela 5.Tabela 5.2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 159 Tabela 5.2006.31. godini za rudnike: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. Struktura stalnih sredstava za rudnike: «Breza».24.12. Bilans uspjeha sa 31. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5.21. Bilans uspjeha u rudnicima: «Breza». Ostvareni rashodi po grupama troškova u rudnicima: «Breza». godini po potrošačima rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 172 Tabela 5.37. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5.41. «Kakanj».42.49. i 2006. i 2006. Pregled obaveze na dan 31. godini »RITE Ugljevik« 180 Tabela 5.2005.12. Struktura izvora sredstava za rudnike: «Breza».12. godine u rudnicima: «Kreka». «Kakanj». Struktura sredstava u 2005.23. «Kakanj».12.27. i 2006.30. «Kakanj». Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Kreka». i 2006 godini za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Breza». Kvalifikaciona struktura zaposlenih u rudnicima: «Breza».12. godini u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 174 Tabela 5. Struktura izvora sredstava u 2005. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u 2005.38.34.29. godini »RITE Ugljevik« 182 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 309 . Struktura stalnih sredstava u 2005. i 2006.44.12. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 169 Tabela 5.32. Ostvareni rashodi u 2005. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 178 Tabela 5.2005. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u 2005. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5.12.18. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 166 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 164 Tabela 5. i 2006.28. Bilans uspjeha u rudnicima: «Kreka». i 31. Obaveze na dan 31. Ostvarene cijene uglja po rudnicima 176 Tabela 5.2005. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. godini rudnika: «Gračanica» i «Tušnica» 173 Tabela 5. i 2006.2005.35.20. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5.33. Nivo proizvodnosti rada u rudnicima Srednje Bosne 167 Tabela 5. i 2006. Ostvarene cijene uglja po rudnicima Srednje Bosne 169 Tabela 5. Bilans stanja preduzeća u rudnicima: «Kreka». «Kakanj».26. «Kakanj». Plasman uglja po potrošačima »RITE Ugljevik« 179 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 171 Tabela 5. Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja u rudnicima: «Breza». Plasman uglja u 2005. Struktura izvora sredstava u 2005.45. Struktura sredstava u 2005. Struktura stalnih sredstava u 2005. i 2006. godine u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» 177 Tabela 5. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 170 Tabela 5.2005. «Banovići» i « ur evik» 161 Tabela 5. «Kakanj». «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila 168 Tabela 5. godini rudnika: «Breza».43.48. i 2006.12.2006.19.2006. i 31.

56. Tabela 5.1. Tabela 5.7. godini »RITE Gacko« Struktura stalnih sredstava u 2005. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja BiH Tabela 6. i 2006 godini za »RITE Gacko« Struktura izvora sredstava u 2005. Tabela 5.77.4. Tabela 5. i 2006.54. Tabela 5.57. Tabela 5. i 2006.53. Tabela 5. godini po grupama troškova Obaveze na dan 31. i 2006. godine Tabela 6. godine Tablica 6.2006. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tabela 5. Tabela 5.83. Procjena proizvodnje.63.67. godini u Rudniku »Stanari« Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Rudniku »Stanari« Ostvareni rashodi po grupama troškova u Rudniku »Stanari« Ostvarene cijene uglja u Rudniku »Stanari« Obaveze na dan 31. Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja F BiH do 2020. Tabela 5. Procjena cijene koštanja uglja do 2020.6.64. Tabela 5. godini Udio pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE “Tuzla” Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2005. Tabela 5.51. Tabela 5. Tabela 5. Tabela 5.72. kvaliteta uglja. godine Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 310 . godine Tablica 6.5.65. Tabela 5.68. Tabela 6.9.70. Tabela 5.10. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji uglja i isporuci u rudniku “Kreka” do 2020. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa u rudniku “Kreka” do 2020.71.79.55.78.8. Tabela. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2005. godine (000 KM) Tablica 6.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 5.62.12.58.76. Tabela 5.73. Tabela 5. Tabela 5. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja F BiH do 2020. godini u Rudniku »Stanari« Struktura stalnih sredstava u 2005.82. godine Tablica 6. Tabela 5. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima RS u 2006. Tabela 5.2005.12.3.12. godine u Rudniku »Stanari« Bilans stanja preduzeća Rudnik »Stanari« Bilans uspjeha Rudnika »Stanari« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja Rudnika »Stanari« su u 2005 i 2006. godini »RITE Gacko« Nivo zaposlenosti u »RITE Gacko« po radnim jedinicama Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Gacko« Ostvareni rashodi RJ RUDNIK »RITE Gacko« u 2005.11. Tabela 5.74. Tabela 5.60. Tabela 5. godine Tablica 6. Procjena cijene koštanja uglja u rudniku „Kreka“ do 2020. Tabela 5. i 2006 godini u Rudniku »Stanari« Struktura izvora sredstava u 2005. Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tabela 5. godine »RITE Gacko« Bilans stanja preduzeća »RITE Gacko« Bilans uspjeha »RITE Gacko« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Gacko« Plasman uglja po potrošačima u Rudniku »Stanari« Struktura sredstava u 2005. Tabela 5.59.75. godine Tablica 6. Tabela 5. Kvalifikaciona struktura zaposlenih u »RITE Ugljevik« Ostvareni rashodi po grupama troškova u »RITE Ugljevik« Kalkulacija cijene koštanja uglja u RITE «Ugljevik» Obaveze po osnovu kredita Bilans stanja preduzeća u »RITE Ugljevik« Bilans uspjeha »RITE Ugljevik« Investiciona ulaganja u stalna sredstva i ostala značajna ulaganja koja terete troškove poslovanja »RITE Ugljevik« Plasman uglja po potrošačima »RITE Gacko« Struktura sredstava u 2005.80.69. godini 182 183 184 185 185 186 186 187 188 188 189 189 190 191 192 192 193 193 194 195 195 196 196 198 198 199 199 200 200 201 201 204 204 205 208 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 Procjena proizvodnje.61. kvaliteta uglja.2005.52. Tabela 5. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6.12. i 31.12.2006. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Tablica 6. Procjena cijene koštanja uglja do 2020.50. i 2006.66. godine Tablica 6.8. Tabela 5.5. Tabela 5. godini Ostvarene cijene uglja po rudnicima F BiH u 2006. i 2006.2. i 31.

Tablica 6.41.55. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2030. Tablica 6.48. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.46. Tabela 8. Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.30.25.28. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.53.62. Tablica 6.52. Tablica 6.17. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.57. Tablica 6.44. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.37.36.33. Tabela 6.60.50. Tablica 6.35. godine Svjetska proizvodnja uglja u periodu 2004-2030.23. Tablica 6.58. Tablica 6. Tablica 6. kvaliteta uglja.42. Tablica 6.19. zaposlenosti i produktivnosti u rudnicima uglja RS do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.1. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6.54. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.13. godine TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 311 221 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 251 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 262 262 263 265 265 266 267 268 269 277 278 .38.24. Tablica 6.18.34. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.61. Tablica 6.27. Tablica 6. Tablica 6.21. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.56. Tablica 6. godine Planirana proizvodnje za referentni scenario S-2 Planirane investicije po rudnicima u F BiH I RS Procjena investicionih ulaganja u rudnike F BiH i RS prema planovima rudnika Potrošnja ugljena u EP BiH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u EP HZ BH za tri referentna scenarija Potrošnja ugljena u RS za tri referentna scenarija izgradnje S-2 Referentni scenarij potrošnje energije S-3 Scenarij potrošnje energije s mjerama smanjene potrošnje S-1 Niži scenarij potrošnje energije Svjetska proizvodnja uglja 1996 – 2006. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.14. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.15. Tablica 6.45. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.22. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.47. Tabela 6.31. Tablica 6. Tablica 6.49. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. Tablica 6.26.39. Tablica 6.32. godine Procjena proizvodnje.59.51.20. godine Procjena proizvodnje uglja i jediničnog utroška energenata u rudnicima uglja RS do 2020.Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6. godine Procjena proizvodnje uglja i potrebnih resursa do 2020 godine Procjena troškova poslovanja u proizvodnji i isporuci do 2020.40. Tablica 6.43. Tabela 8. Tablica 6. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020. godine Procjena cijene koštanja uglja do 2020.16. Tablica 6. Tablica 6. Tablica 6.29. Tablica 6.2. Tablica 6.

godina Cijene uglja na svjetskom tržištu u periodu 1991-2006. referentni slučaj 2005. Tabela 8.3.Modul 8 – Rudnici uglja Tabela 8.5. Tabela 8. Poznate rezerve uglja u svijetu krajem 2006. Tabela 8. Tabela 8.8. 2030 godine Cijene uglja za proizvodnju elektroenergije u nekim zemljama Prosječne izvozne i uvozne cijene uglja u SAD u periodu 2001-2006. Tabela 8.godina 279 281 284 285 287 287 288 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 312 . godine Svjetska potrošnja uglja 1996-2006.6.9. Tabela 8. 2015.7.4. godine Kapacitet elektrana prema vrsti goriva Uvoz i izvoz uglja po regionima i zemljama.

POPIS SLIKA TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 313 .12.

1. Slika 3. Slika 3. Slika 3. Kopovima Rudnika “Banovići” (Čubrić.14.5.24. Slika 3. Slika 3.35.K “Šikulje” 42 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. godina 37 Plasman uglja po potrošačima u BiH za 1990. Slika 3. Slika 3. godina 36 Plasman uglja po potrošačima u RS za 1990.21. Slika 3. Slika 3.41. godina 35 Plasman uglja po potrošačima u F BiH za 1990. Slika 3. Slika 3. Slika 3. 2000.b Slika 3.5. Slika 3.Kopu Rudnika “Kakanj” (Vrtlište) 81 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Haljinići” 83 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” 84 Prikaz rezervi uglja Brezanskog ugljenog bazena 86 Analiza plasmana uglja Rudnika “Breza” 87 Prikaz rezervi uglja Zeničkog ugljenog bazena 91 Analiza plasmana uglja Rudnika “Zenica” 92 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stara jama” – Zenica 94 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Raspotočje” 97 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Stranjani” 99 Prikaz rezervi uglja Rudnika “Bila” 101 Analiza plasmana uglja Rudnika Bila 103 Analiza plasmana uglja Rudnika Gračanica 106 Analiza plasmana uglja Rudnika Tušnica 109 Prikaz rezervi Livanjskog ugljenog bazena 110 Livanjski ugljeni basen 113 Analiza plasmana uglja Rudnika Gacko 115 Prikaz rezervi Gatačkog ugljenog bazena 116 Analiza plasmana uglja Rudnika Ugljevik 118 Prikaz rezervi Ugljevičkog ugljenog bazena 119 Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 314 .28.9.31. Slika 3. 2000-2006. Slika 3.43. Slika 3. Slika 3. Slika 3. 2000-2006.18.-2006.5.34.1.6.7.19. Slika 3.27. Slika 3. Slika 3. Slika 3.2. Slika 3.20.11. Slika 3. Slika 3.40. Položaj Rudnika uglja i Termoelektrana u BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja F BiH Prikaz rezervi uglja RS Prikaz rezervi uglja ukupno za BiH Proizvodnja uglja u F BiH. 2000-2006.d Slika 3. godina 9 23 30 30 31 34 Proizvodnja uglja po rudnicima F BiH za period 1990. Višća) 69 Rezerve ur evičkog ugljenog basena 71 Proizvodnja uglja i priprema u jami “ ur evik II” 73 Geografski položaj kakanjskog ugljenog ležišta u sarajevsko – zeničkom ugljonosnom basenu (R 1 : 500 000) 74 Prikaz rezervi uglja Kakanjskog ugljenog bazena 76 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kakanj” 79 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.17.3. godina 37 Prikaz rezervi uglja Krekanskog ugljenog bazena 39 Analiza plasmana uglja Rudnika “Kreka” 40 Proizvodnja uglja i otkrivke na P. Slika 3.12. RS i BiH ukupno za period 1990.30.5. Grivce i Turija) 60 Proizvodnja uglja i priprema u jami “Omazići” 63 Prikaz rezervi uglja ur evičkog ugljenog bazena 66 Analiza plasmana uglja 67 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.39.44.16. Slika 3.5.8. Slika 3. 2000-2006. Slika 3. Slika 3.29.26. godina 35 Proizvodnja uglja po rudnicima RS za period 1990.c Slika 3.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 1.32. Slika 3.K “Dubrave” 45 Proizvodnja uglja i šira priprema u jami “Mramor” 49 Proizvodnja uglja u jami “Bukinje” 52 Krekanski ugljeni basen 53 Pregledna geografska karta R 1:200000 sa prikazanim istražnim prostorom 55 Analiza plasmana uglja za Rudnik Banovići 56 Prikaz rezervi uglja Banovičkog ugljenog bazena 57 Proizvodnja uglja i otkrivke na P.38.a Slika 3.33.4. Slika 3. Slika 3. Slika 3.45.36. Slika 3.42.. Slika 3. Slika 3.25. Slika 3. Slika 3.37. Slika 2. Slika 3.10.1.22. Slika 3. Slika 3.15. Slika 3. Slika 3.Kopovima Rudnika “ ur evik” (Potočari.13. 2000-2006. Slika 3.23.

RS i BiH u 2005. Zenica i Bila u 2005. Kakanj. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza.18. RS i BiH za 2005. «Banovići» i « ur evik“ za 2005. godinu u BiH Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2005.godine na rudniku Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. RS i BiH za 2006.47. Kakanj. Zenica i Bila za 2006. Slika 5. godinu u rudnicima «Breza». „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. Slika 5. «Kakanj». godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.6. Slika 5. Slika 5.3.1.19.20.1. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila za 2005.5. do 2000. RS i BiH u 2006. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza. Slika 4.6. Kakanj. i 2006. Slika 5. Slika 5.11. godinu u FBiH Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.23. Slika 5. godini Grafički prikaz proizvodnje uglja (lignit. Slika 5. Slika 4. Slika 4. Slika 5. Slika 4.9. «Banovići» i « ur evik za 2005. Slika 4. godinu u rudnicima „Kreka“.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Kreka».7.8. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2005. Zenica i Bila u 2006.24. Slika 5. Slika 5. Kakanj.15. Analiza plasmana uglja Rudnika Stanari Prikaz rezervi uglja Rudnika Stanari Grafički prikaz rezervi bugojanskog ugljenog bazena po ugljenim slojevima Pregledna geološka karta sa lokcijama otvornih PK i planiranim Lokacijama za buduće površinske kopove Pregledna karta makrolokacije ležišta Kongora Položaj ležišta Kongora Geološka karta ležišta Kongora Grafički prikaz rezevi po kategorijama Grafički prikaz rezervi kamengradskog ugljenog bazena po kategorijama Prikaz rezervi ugljenog bazena Miljevina Grafički prikaz proizvodnje uglja od 1947. Slika 5.22. Slika 5. Slika 3. Slika 5.7. Banovići i ur evik u 2005. godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.13. «Banovići» i « ur evik za 2006.12. godinu Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Kreka.10.21.5.8.Slika 3.14.3. «Kakanj». godini TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 315 123 124 128 129 130 131 133 134 135 138 139 142 143 144 145 145 147 147 149 149 153 154 155 155 157 157 159 163 164 165 165 166 167 168 172 . Slika 5.4. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.4.46.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Breza». godini Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike Breza.2.17. Slika 5.16. godinu u RS Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 4. godinu u rudnicima „Kreka“.mrki i ukupno) za FBiH.mrki i ukupno) za FBiH. Slika 5. godinu u rudnicima «Breza». Slika 5. Slika 5. Slika 5. Zenica i Bila za 2005. Slika 4.2. godini Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.godinu Grafički prikaz troškova rudnika uglja F BiH.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u BiH za 2006. «Kakanj». „Banovići“ i „ ur evik“ Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Kreka».9. Banovići i ur evik u 2005. i 2006.godinu Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: Breza. Slika 4. Slika 5. Slika 4. «Zenica» i RMU «Abid Lolić» Bila Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.

Slika 5. godinu u rudniku «Gacko» 189 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2005.36. Slika 5.43.39.godinu 175 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2006. Slika 5.46. Slika 5. godini 187 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2006.godinu 175 Grafički prikaz troškova rudnika uglja:««Gračanica» i «Tušnica» za 2005. Slika 5. Slika 5. Slika 5.52. Slika 5. i 2006. godinu 202 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 316 .40.25.26.38.29.27.godinu 183 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Ugljevik» za 2005. godini 180 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. godinu u rudniku «Gacko» 188 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006. i 2006. godini 194 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnike «Gračanica» i «Tušnica» u 2006. Slika 5. Slika 5. Slika 5.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 5.31. Slika 5. godinu 176 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2005.47.godinu 190 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Gacko» za 2006.37.54. Slika 5. Slika 5.33. godinu 198 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2005.32.44.49. Slika 5. Slika 5. godinu u rudniku «Stanari» 196 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2005.godinu 197 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Stanari» za 2005. Slika 5. godini 172 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005. Slika 5.50. godini 187 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2005.42. Slika 5. Slika 5. Slika 5. i 2006.48. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 173 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.45. godinu u rudniku «Stanari» 195 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.godinu 190 Grafički prikaz troškova rudnika uglja: «Gacko» za 2005.35. godinu 202 Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006. Slika 5. Slika 5. godinu 191 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2005. Slika 5.34. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2005.53. godini 179 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Ugljevik» u 2006. godinu u rudnicima «Gračanica» i «Tušnica» 174 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudnicima: «Gračanica» i «Tušnica» za 2005.41.28. Slika 5. godinu u rudniku «Ugljevik» 181 Grafički prikaz strukture materijalnih sredstava za 2006.51. Slika 5. Slika 5.godinu 197 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Stanari» za 2006. godinu 184 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Gacko» u 2005.30.godinu 182 Grafički prikaz kvalifikacione strukture zaposlenih u rudniku: «Ugljevik» za 2006. i 2006. Slika 5. godini 194 Grafički prikaz plasmana uglja po potrošačima za rudnik «Stanari» u 2006. Slika 5.

13. godina 225 Slika 5.17. Grafički prikaz kretanja cijena koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 222 Slika 6.-2020.10.3.55.1.-2010. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Šikulje” za period 2005.2. godina 220 Slika 6. godina 216 Slika 6.-2020.4.12.-2020. Grafički prikaz udjela pojedinih troškova u ukupnim troškovima TE „Tuzla“ (period 2000-2006. godina 208 Slika 6.. Grafički prikaz proizvodnje uglja u rudniku “Mramor” za period 2005. godinu 203 Slika 5. godina 210 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kreka” za period 2005. godina 220 Slika 6.5.-2020. godina 223 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005.58. godina 214 Slika 6.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godinu 206 Slika 5.16.7.-2020.8.57.11. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u BiH za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Šikulje” za period 2005.-2020.-2008.-2020.6. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bukinje” za period 2005. godinu 207 Slika 6.-2008. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina 217 Slika 6.14.-2020.-2020.15.18. godina 213 Slika 6. Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kreka” za period 2005. TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 317 . Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Kreka” za period 2005.-2020. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Dubrave” za period 2005. godina) 204 Slika 5.60. godina 224 Slika 6.uglja BiH za 2005. godina 219 Slika 6. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2006.9. godinu 206 Slika 5. godina 215 Slika 6.59. godina 218 Slika 6.-2020. godina 222 Slika 6. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Šikulje” za period 2005. godina 214 Slika 6.-2020. godina 212 Slika 6. godinu 205 Slika 5. Grafički prikaz cijena po toni proizvedenog uglja po rudnicima uglja RS za 2005.17a. godina 221 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Dubrave” za period 2005. Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.19.-2020. godina 217 Slika 6. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bukinje” za period 2005.56. godinu 203 Grafički prikaz cijena po GJ proizvedenog uglja po rudnicima uglja BiH za 2006.-2020. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Federaciji BiH za period 2005. Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Dubrave” za period 2005.-2008. godina 223 Slika 6.-2020. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bukinje” za period 2005.20.

-2020.-2020. Slika 6.43. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “ ur evik” za period 2005.-2020.-2020. Slika 6.33. Slika 6.34.22.30. Slika 6.48.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6. Slika 6.45.-2020.-2020. Slika 6.-2020.46.25.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “Banovići” za period 2005. Slika 6.-2020. Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Mramor” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Breza” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Bila”za period 2005.24. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Bila” za period 2005.-2020.-2020.28.37.31.29.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Kakanj” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Bila” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Kakanj” za period 2005.-2020.36.27. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Breza” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Bila”za period 2005.39.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Zenica” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku “ ur evik” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. Slika 6.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020.-2020.-2020.40.23. Slika 6.41. Slika 6. Slika 6.-2020. godina Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 318 225 226 227 228 228 229 230 231 231 232 233 234 234 235 236 237 237 238 239 240 240 241 242 243 243 244 245 246 . Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Zenica” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “Banovići” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku “Banovići” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku “ ur evik” za period 2005.32.47.-2020.-2020. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Kakanj” za period 2005. Slika 6. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku “ ur evik” za period 2005. Slika 6. Slika 6.-2020.35.-2020. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Breza” za period 2005.-2020. Slika 6.38.21.26.42. Slika 6.-2020.Modul 8 – Rudnici uglja Slika 6.-2020.44.

61. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Tušnica” za period 2005.60.-2020. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Gacko” za period 2005.-2020.300 kWh noću (izvor: „Eurostat“. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Stanari” za period 2005. Slika 8. Slika 6.65.-2020.-2020.58.4. Slika 8. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Stanari” za period 2005.66. Slika 6. Slika 6.2.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.-2020. godini (centi/kWh) (Izvor: „Global energy Decision“) Energetska perspektiva Europske unije (EU) (izvor: Europska komisija. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Ugljevik” za period 2005.9.3. maj 2005) Troškovi u proizvodnji elektroenergije u SAD u 2006. Slika 6. Slika 8.49. godina Svjetska energetska potošnja od 1980-2030.-2020.59.57.500 kWh od kojih je 1.53. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gacko” za period 2005.-2020. godina Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Tušnica” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 8. Slika 8.1. Slika 8. 2007) Učešće pojedinih energenata u energetskom sektoru (izvor: „Euracoal“. Grafički prikaz cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/GJ) u rudniku ”Gračanica” za period 2005. godine (* bazirano na godišnjoj potrošnji od 3. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Tušnica” za period 2005. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Gacko” za period 2005.50.6.-2020.64. maj 2005) Cijene elektroenergije u Europi u januaru 2007. godina Grafički prikaz kretanja troškova poslovanja u rudniku ”Stanari” za period 2005.-2020.godini Rast cijena uglja i gasa u proizvodnji elektroenergije (izvor: „Euracoal“. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Ugljevik” za period 2005. Slika 6.62. Slika 8.56.5.-2020.-2020. 2007) Udio uglja u svjetskoj energetskog potrošnji po sektorima (izvor: International Energy Outlook.-2020.52. Slika 6.-2020. Slika 6. Slika 6. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Stanari” za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja cijene koštanja proizvedenog uglja (KM/t) u rudniku ”Gacko” za period 2005.-2020. Slika 6. Slika 8.-2020.8.-2020. Slika 6. godine po vrstama energenata (izvor: International Energy Outlook. 2007) Učešće goriva u proizvodnim troškovima elektroenergije u 2006. Slika 6. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u Republici Srpskoj za period 2005. godina Grafički prikaz kretanja proizvodnje uglja u rudniku ”Tušnica” za period 2005.51. Slika 8.-2020.55. Slika 6.63.7. 2007) Svjetska proizvodnja električne energije po gorivima (izvor: International Energy Outlook.Slika 6. 2007) 246 247 248 249 249 252 252 253 254 254 255 256 257 257 258 259 260 260 282 283 283 289 289 290 291 292 293 TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 319 .54.

POPIS KRATICA Draft Final Report-Nacrt konačnog izvještaja 320 .Modul 8 – Rudnici uglja 13.

CARDS program ISO RI BiH TE F BiH RS RITE PK RMU RL EP BiH AD EP RS NOS-a DTM – MC l m S.R.J ANFO DTO TTS BTO DRP GRP SOUR HZ EU EIA Btu NK PK KV VK SSS VS VSS Mr Dr PIO RJ RZ JP IEA Community Assistance for Reconstruction. Development and Stabilisation Program financijske i tehničke pomoći EU zemljama jugoistočne Europe International Organization for Standardization Me unarodna organizacija za standarde Rudarski institut Bosna i Hercegovina Termoelektrana Federacija Bosne i Hercegovine Republika Srpska Rudnici i termoelektrana površinski kop rudnik mrkog uglja rudnik lignita elektroprivreda Bosne i Hercegovine akcionarsko društvo elektroprivreda Republike Srpske nezavisni operater sistema Montan Consulting GmbH lignit mrki ugalj Socijalistička Republika Jugoslavija sredstvo za miniranje (amonijum nitrat-nafta) transportni sistem drobilica-traka-odlagač teško tekućinska separacija transportni sistem bager-traka-odlagač dopunski rudarski projekat glavi rudarski projekat složena organizacija udruženog rada Hrvatska zajednica Eropska unija International Energy Outlook British termal unit nekvalifikovan polukvalifikovan kvalifikovan visoko kvalifikovan srednja stručna sprema viša stručna sprema visoka stručna sprema magistar nauka doktor nauka penziono invalidsko osiguranje radna jedinica radna zajednica javno preduzeće International Energy Outlook TREĆI PROJEKT OBNOVE EES: Studija energetskog sektora u BiH 321 .

Modul 1 . proizvodnja.Centralno grijanje Modul 10 – Prirodni plin Modul 11 .Okoliš Modul 14 .Plan investicija i opcije financiranja . štednja energije i obnovljivi izvori energije Modul 13 . potrošnja i trgovina Modul 2 – Potrošnja električne energije Modul 3 – Proizvodnja električne energije Modul 4 – Prijenosna mreža Modul 5 – Distribucija električne energije Modul 6 .Energetske rezerve.Nafta Modul 12 – Upravljanje potrošnjom.Okvir za regulaciju i restrukturiranje elektroenergetskog sektora Modul 7 – Podrška socijalno ugroženim potrošačima električne energije Modul 8 – Rudnici uglja Modul 9 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful