CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

4%.4 109.6 109.€ koji je za 33.godine na evidenciji je bilo 28.9 100. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci.8 i 10.7% i Bugarskoj 11.7%. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2. uz visok nivo stranih direktnih investicija. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10.7 09.godine bilo je 168.2007 108.0%.7 08.8 109. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija.7%.488 zaposlenih. a u periodu januar-avgust 2008. rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.2 mil.2 12. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja.0 101.328.3 119.09. došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.2008 07.3 100.645.8 109.2008 101. Odrţava se trend porasta zaposlenosti.2008 08.5 8. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008. kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti.8 99. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike. a izvoz u vrijednosti od 312. što je za 5.godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6.1%. što je za 8.€ manji za 27. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008.5 106.2007 106.2 134.€ viši za 15.3 mil. trgovini i radova u graĊevinarstvu.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.0 97.6 112.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine.godine.4 09. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna.5 117.8 101. obima prometa u saobraćaju.332.5 101. U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008.4 116.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine.6 100.6 108.8 10.8 09.6% na godišnjem nivou (planirano 2.2 100.2007 110.9 117.7 100.8 01. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5.2%. MeĊutim.9 101. što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 .9 114. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.1 99.2008 08.276 nezaposlenih lica.6 mil. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje.0 114. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje.4 101.2008 01.€.2007 110.0%).6% respektivno).4%. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1.9 mil. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8.6%.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.2008 12. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008.0 6.2008 09. dostigao nivo od 2.0%).2 116. podsticaje za programe subvencioniranja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2. inflacija u Eurozoni je iznosila 3.2 mil.godine (10. Prema podacima Eurostata. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008. MeĊutim. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda.2 118.. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti.957.1 134. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem.8% i Njemaĉkoj 3. MeĊu zemljama Evropske Unije. U avgustu 2008.GODINU . Istovremeno.2% više u odnosu na isti period prošle godine.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008.5%.godinu 7. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.09.€.2007 108.0 42. a najviše u Letoniji 14. ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. što je za 9.2 129. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod.

72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente. godine.332. odnosno 381.27 1. slobodi i bezbjednosti.84 62. 3. koja opredjeljuje nivo deficita. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15.20 105. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432.88 18. godine (NPI) kao plan implementacije SSP.godine spoljni dug je iznosio 453.428. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima.22 1.€.645. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore. oblasti inovacija.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592. kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu. Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012.g. socijalnoj saradnji.11 1. Krajem septembra 2008. kretanju radnika.84 30. Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1.godinu). energetici i regionalnom razvoju. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO).0 mil. Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje.godine. ţivotnoj sredini.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans . EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU.957.26 115. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti.34 1. a smanjen udio ulaganja u nekretnine.€ neto priliva. U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora. godine.38 -995. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. za devet mjeseci 2008.u mil. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija. januara 2008. Vlada je u junu 2008.860.98 INDEX 72. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008.9 mil.godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj .€.godinu i Nacionalnim programom za integraciju. što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008. Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum.22 133.56 -1. povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.27 I-VIII 2008 312.  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji. odvijaju se prema utvrĊenom planu.0 mil.

Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija. Crna Gora – Bosna i Hercegovina. zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program.000 € za Crnu Goru. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008.Hrvatska i Crna Gora . Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji. godine. godine. poĉetkom septembra.7 mil. zajedno sa korisnicima. Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama. godinu. 2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona. de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa.godine postale operativne. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa. Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga.Albanija su. Crna Gora . Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010.0mil.€. Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. godine. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 . a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008. U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta.godine. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu. godine. koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija. a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008.Sekretarijat za evropske integracije je. Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa.I komponenta IPA 2009 programa. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO. godine. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. od strane Komisije. javni red i bezbjednost. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost.godine. septembra 2008.€. spoljne odnose Unije. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA). Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori.godina 620.        Sekretarijat za razvoj 7 .

neophodno je. omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici. Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. Na osnovu Okvirnog sporazuma.godine. SprovoĊenje poreskih reformi.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1. posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom. Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009. a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO). Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. u oblasti javnih finansija. JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje. formiranje i odreĊenih struktura. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija. usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. godine. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene. Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave. U skladu sa projektovanim ciljevima. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje. Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO). januara 2008. Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS). Realizovane mjere fiskalne politike. Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI).  4.CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija.  Program za razvoj kapaciteta .bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore. Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008.shodno politici uravnoteţenog budţeta. predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta. u periodu januar-septembar 2008. UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa. Box 1 .godinu. Sekretarijat za razvoj 8 . stimulativnog za preduzetništvo i investiranje. U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS).godinu. obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija.

€.91 92.88 mil.28 625.22 0. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije.15 20.80 3.91 4.66 411.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.87 11.€) i kapitalne izdatke (64.92 64. godine procijenjena je na iznos od 941.26 36.86 10.01 74.38 11.50 4.01. iznosili su 817.67 24.29 11. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.72 10.00 0.64 0.69 1.40 171. U strukturi izdataka.65 9.07 0.92 11.53 2.84 4.32 5.46 0.23 1.6%.18 2.79 72.97 1.3% ili 615.88 0.40 38.84 231.55 1.70 18.€. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.€ tzv.67 0.03 12. Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.4%.40 2.76 11. pojedincima.80 335.73 3.22 15.47 III kvartal 4 358.28 83.53 10.17 77.66 100.55 4.42 7.63 0.€ Ostvarenje januar-septembar 2008.20 27.79 8.91 %u BDP-u 7 31.22 7.€.17 141. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335.09.67 239.86 67.10 2.2008.90 53.14 2.0 mil.08 6.43 % učešća 6 100.14 0.1 86.67 0.20 5.91 mil. taksi 28.06 1.u mil.€.14 144.93 20.47 mil.54 6.86 69.02 2.24 22.56 3.93 18.16 II kvartal 3 328.69 2.52 1.57 222.84 mil.34 2.58 39.64 mil.68 2.88 6.51 28.98 12.51 0.00 0.45 0.5% a svi ostali prihodi 9. primici otplate kredita i ostali prihodi).82 77.31 6.57 0.godine iznosili su 942.13 2.25 0. bruto zarade (231.08 20.83 20.10 85.godinu. pojedincima.03 13.godine.15 312.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.48 0. doprinosi 24.€).96 3.01 0.20 1.55 3.91 92.25 2.03 2.77 5.21 7.63 52.69 225.56 24.31 27.75 226.80 0.75 50.46 27.64 32. NVO i javnom sektoru (92.68 6.72 15.07 1.88 89.68 0.09 98.00 66.00 114.97 1. naknada 93.25 283.28 2. OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.64 4.1% (takse.86 56.92 160.93 0.59 mil. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008.69 0.31 21.02 2.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.62 10. U strukturi izdataka Budţeta 75.41 32.60 1.72 5.76 13.93 15.40 0.56 6.61 7. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77.00 2.30 1.26 29.25 3.€).83 79.18 23.16 0.46 5.28 mil.34 9.59 3.€ i ostalih prihoda 52. od ĉega PDV 35.67 mil.79 1.€.93 35.24 mil.70 136.godine . delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.55 0.14 1. do 30.50 3. naknade.97 3.93 53. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.94 6.98 39. Sekretarijat za razvoj 9 .68 0.€.46 0.88 1.00 0.24 3.37 8.80 7.08 107.33 8.33 3.74 0.39 0.66 mil.40 27. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.46 0.63 mil.41 8.06 mil.20 817.€).12 mil. transfere institucijama.58 28.31 231.70 13.75 2.godine.79 2.00 50.53 15.36 23.04 0.80 Ukupno (2+3+4) 5 942.12 7. doprinosa 231.9 mil.04 7.24 50.33 7.€.70 0.20 28.01 34.47 13. U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66.37 28.40 14.

3% procijenjenog BDP.o7 mil.€. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave.0%. Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi.€. za zdravstveno osiguranje 12.shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. Dţavni dug Crne Gore na 30.godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099.€.38 mil. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008.€ ili 31. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost. dok spoljni dug iznosi 453.maja 2008.6% procijenjenog BDP za 2008. Prema izmijenjenim rješenjima. kojima se unapredjuje poslovni ambijent. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana.258. svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2.0 mil. u zavisnosti od sloţenosti.godinu.godine. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva. Za 2008.godine. ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31.       Sekretarijat za razvoj 10 . Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008.€ ili 16. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17. a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu.€.0%:20.godine iznosio je 928.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja. brašno. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30. Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste. doprinosi 231.0%:50.0%.0%.0%. znaĉaja i uslova rada. i veći su za 130. raĉunarska oprema.0% na 7.godinu.€. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su. odgovornosti.06 mil. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD.53 mil. meso.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1.06 mil. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom.€ ili 15.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.0% na 3.0%. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica.€ . Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je. ostali prihodi (takse. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija. naknade.0%.9 mil. TakoĊe. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180. servisne usluge u marinama.7 % procijenjenog BDP. od ĉega porezi iznose 687.septembar 2008. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%). Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu.1 mil.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474.63 mil. Takodje.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata. U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god.

Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je .1. programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS). i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Pobjeda AD Podgorica.1. a u tom okviru. Predloţenim rješenjima se. Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope. N. takoĊe. STRUKTURNE REFORME 5. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala. lica angaţovana u javnim radovima).I. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa. HTP 11 Sekretarijat za razvoj . «Montenegro airlines» DOO Podgorica. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. izmeĊu ostalog . lica starija od 50. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti .   Box 2. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore. 5. Bar.godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima. Stabilno voĊene javne finansije.G.stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva. Ţeljeznica.ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika. Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja. preuzela obavezu da u roku od dvije godine. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope. Uredba o visini naknada. godina. Montenegro-airlines). »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat. Realizacijom Plana privatizacije za 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM). Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi. SEKTOR PRIVREDE 5.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela. tehnološki viškovi.1.

30. godine. malih i srednjih preduzeća. « Institut crne metalurgije» AD Nikšić. Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1. 01. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj.000. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu. Sekretarijat za razvoj 12 . kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru. posredstvom i uz garancije poslovnih banaka. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku.09. Montenegro-airlines). «Barska plovidba» Bar. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama. . kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro.  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica. Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore. kroz stvaranje jedinstvene mreţe. Ostrva Ada Bojana.00€. DOO « Montenegro bonus» Cetinje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj.01. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. Ulcinj.€.godine. uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. Ţeljezara.2008. – 2010.00€ i Opština Budva sa 602. Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar.775.75 mil.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«. godine”. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić. Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica .1. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća .631. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008. «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar. Fond je tokom 2008.godinu. Tokom 2008. Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva.   5. €. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja.724 €. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici.2. i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”.67 mil.

Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju.godinu. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17. U 2008. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje. u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija. uz podršku Kreditno garantnog fonda. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008.godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima. u odnosu na 2007.2% više u odnosu na 2007.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta.-2010: . Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori. Fonda za razvoj. Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu. . Do 20. izvoza).2008 godine. podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima. sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO.godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza". kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9. Sekretarijat za razvoj 13 . kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća). Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP.godinu. promociju ţena u biznisu. Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta.613. U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ .269 . . U tom okviru. izradu studija istraţivanja trţišta.86€.524 .strateški i operativni plan». Formiranje konsultantskog registra za MSP.ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13.2 % više u odnosu na 2007. Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP. Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“.godinu.10.internacionalizacije. a preduzetnika 15.10. U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP. Zavoda za zapošljavanje.  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti. što je 15.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri. Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO. Do 20. Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza .ukupan broj registrovanih preduzeća je 21. promociju osnivanja novih preduzeća. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija. U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća.961€. Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«.marketinga.430. TakoĊe. unaprjedjenje odnosa sa javnošću. Implementaciju sporazuma CEFTA 2006. što je za 12.  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni. što je za11. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007.482.2% više u odnosu na 2007.ukupan broj zaposlenih u MSP je 94.995.

Strategijom razvoja energetike do 2025. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka.3. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada. Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva.1. uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište. analizu.  5.godine za period od 2008 do 2012. kroz Program”Posao za Vas”.US$ iz zajma Svjetske banke. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti. prognozu i planiranje u oblasti energetike. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring.godine. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012. Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 . U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti. u skladu sa principima odrţivog razvoja. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. kako za izgradnju nove energetske infrastrukture. U 2008. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost.€ sredstava.1. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška . polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba.godinu. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009. Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore.godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa.1.0 mil. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće.3.5 mil.godini.godini”. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije.€) i KfW (3. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou . Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su.00 mil. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima.godinu. Mreţne industrije 5. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora. Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori.

Sekretarijat za razvoj 15 . Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori. opremljenost mjerenjima. po BOT modelu projektnog finansiranja.o. broj i strukturu potrošaĉa. a prednost će imati već istraţeni vodotoci. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema.01. Budva.2009. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama.o. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana. Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti.d. Podgorica). kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu. osim za domaćinstva. Ulcinj.). stalni deficit elektriĉne energije. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. postojeće ugovore i dr. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. godine.matiĉno društvo. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. vjetroelektrane. odnosno proizvodnju elektriĉne energije. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana. UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Strateške poslove obavljaće EPCG . Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d. Distribucija. Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva. Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. Crna Gora. Razvoj energetske infrastrukture.00%.59% na 55. Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. Prenos. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007. planirano je da se 01.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. zaštitu ţivotne sredine. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana. mogućnosti prenosnog sistema. Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. biomasu i dr. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja. kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. Po ovom modelu. Drugi blok TE ”Pljevlja”. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad. Bar. Ovaj model. kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. pored vlasniĉke. obnovljive izvore energije. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja. Snabdijevanje i Elektrogradnja.

Bruto proizvodnja električne energije.000 13. a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1. termo – 1. Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište.000 916. Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025.7 136. os 1-9. tehniĉke i pravne prepreke.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9.9 1-9. Kombinata aluminijuma za 14. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18. a Ţeljeznice Crne Gore za 15. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 . Box 5 . kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52. što je ĉinilo 30.3 80.022.316 417.2007.godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije.104 17.00 493.295.870 452. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja.1%). Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede. godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa.877.0 150.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora. u periodu januar-septembar ove godine.440 MWh (hidro – 1. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza.1 118. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli. uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije .060. iznosila je 3.736 1-9.000 526.9 103.2008. Plan Ostvarenje 618. do juna 2009. u istom periodu.os 112.781 12.2008.310.2008. os 1-9.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu.1 202.2008. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja.558 825. Izvršavanje meĊunarodnih obaveza. Krajem decembra 2008. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe.7%. Bilans proizvodnje električne energije .2 111. Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva.3%.000 1. šumarstva i vodoprivrede. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti.€.0% . dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa.1%) i distributivni potrošaĉi (4. ostvarenje 469.neto: .3 113. Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2.037.840 MWh.101 361.859 1-9.949. pl 85.7%.2007 . Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja. iznosila je 2. smanjenje unakrsnog subvencioniranja.758 1.5 Ukupna potrošnja električne energije.1%.577 MWh elektriĉne energije.556 MWh i bila je niţa od planirane za 3.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske.5 mil.godine.107 1.

Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. što je na prošlogodišnjem nivou.030 putnika. smještajnih i rekreativnih kapaciteta. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima. izvoznih 16%. povećan je broj sigurnih vezova. a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova.5 puta. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih.1. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja. informatike. 2.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79. Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije.€ do 2011. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila. kao i obezbjeĊenja. posebno kontejnerskog terminala.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede. Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija.000 putnika. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu. terminal za generalne i rasute terete. uveden je videonadzor i beţiĉni internet. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva.3. Sa ulaganjima od 600 mil. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova. Sekretarijat za razvoj 17 . Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti.458 putniĉkih automobila.081. nautiĉki muzej i oko 10. Skoro 39% putnika bili su turisti. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata.986 t. 24. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova. luĉko-transportnih radnika. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije. Kine i Kuvajta.020 m/t. podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga.€. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti. komunikacija. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi. a zatim tranzitnih 21%. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%.2. dok se 14% odnosi na robe u razvozu. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu. pomorskih poslova. podizanje kvaliteta usluga. Tokom prvih devet mjeeci 2008.019.637 kamiona i 971 trejler. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. usluţnih.

Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar. a preko aerodroma Tivat 4.042 aviona. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom. iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9. dok je robni prevoz niţi za 7. Sekretarijat za razvoj 18 .1%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008.€. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti. za koju je garantovala italijanska Vlada. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju. signalne i komunikacione sisteme. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil.0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne. ”G-Transportom” iz Budimpešte. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil. koji prirodno gravitiraju Luci Bar. kao i teretna linija ka Budimpešti.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil. Za izvršene radove je isplaćeno 60. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil.€). koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz. U okviru kompanije ”Nimont”. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore.0% od ukupno planiranih sredstava. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun. Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom.346 aviona.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti.godine. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze.3%.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023.0%). ukljuĉujući investicije u elektronske.godine. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica. koja raspolaţe sa pet brodova.€. a aerodrom Tivat 15%). a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009. Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine. planirana je nabavka novih plovila. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića. koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14.5%. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13.0%. Od 10. a obezbijedili su 10 mil. U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga.0%. Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima. ”US Steel-om Serbia”.0%.

od ĉega je 9. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca.€. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma.8 mil. Od 15. kroz tunel je prošlo 6. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave. treće trake u Sutomoru. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31. Osnovna aktivnost Monteput D. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak. biti objavljen tokom oktobra. Ulcinju.8 mil.€.7 mil. Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac).14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5. Projekat ukljuĉuje projektovanje. Nikšić. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu.godine. Beranama.€. mostova.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km). Bijelom Polju.O. Roţajama i na Cetinju).8 mil. Golubovci. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama. izgradnju. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan.8 mil. generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare. presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari.klizišta. kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka. donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare. Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće.€.O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil. Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine.€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci. kao što su obilaznice: Tivat. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik. Gusinju. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil. sanaciji tunela. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil.€. Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12.€ gubitaka na godišnjem nivou. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. Pored toga.jula 2005. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21. Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom. raspisana su dva tendera.€) . Sekretarijat za razvoj 19 . Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56. Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera. finansiranje. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova.€. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla.

na osnovu virtuelnih obiljeţja. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva.€. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ. u kojoj se. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje. što je za 4.8%. Sekretarijat za razvoj 20 . zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine. Budva i Ulcinj. ali je. kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju. Sa konzorcijumom.Mobile Crna Gora iznosili su 17. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu.2%. UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine. stvaraju nove vrijednosti i dobra. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti.2%. Nastavljena je trţišna ekspanzija. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. bez obzira koju vrstu signala prenose. M:telov na 23. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice. Broj ADSL korisnika (preko 21.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra.€ i niţi su za 18. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka.41%. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5.5% manje u odnosu na isti period prošle godine. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja. Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju. Izdato je 15 novih licenci i 1.€. što je niţe za 16. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija. Kotor.D Podgorica. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. što je za 25% manje nego u istom periodu. Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18.553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa. Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama.2 mil. Box 6 .4 mil. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor. Berane. Uvodjenje novih usluga (filatelija. Povećanje tehniĉko.34%.€. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju. špediterske usluge. dok je T:mobajl pao na 34. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU. Kolašin.1 mil. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom.1 mil. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa. usljed rasta konkurencije na trţištu. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T.

U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata. kao opštim i nacionalnim dobrom. korišćenja i upravljanja prostorom. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu. 5. Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja. Formirana nova inspekcija zaštite prostora. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema. socijalnog. poĉetkom ove godine. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”. Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.1. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija. naĉin i uslovi izgradnje objekata. Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore.godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu. stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta.4.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva.kao razvojni limit.. Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu.planske dokumentacije na nivou oština. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite.2008. U 21 Sekretarijat za razvoj . tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije. razvoja djelatnosti.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008.5. Od 01. kao i niz podzakonskih akata. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura .      5. Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. unapredjenja.g. Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja.01. Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”.1. Box 7 .godine. Aktivnosti na izradi nove prostorno . straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu.

i u toku je javna rasprava. Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. njihovih genetskih resursa. Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode. Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000. U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta. realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). zemljišta. Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike.godine. kao i podruĉja Tivatskih solila. Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. Istovremeno. odnosno eko sistema.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj . radiološkog opterećenja stanovništva.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti. Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima. U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore.0 miliona €.“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom.

U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“. NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica. Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Konvencije o predjelima. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci). kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3. Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom.2 mil.  Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. Fabrika aluminijuma u Podgorici. S tim u vezi. Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha. Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode.          Sekretarijat za razvoj 23 .Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha. Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova.€. Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija). Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima. Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja. Berane i Kolašin). U toku je implementacija Kjoto protokola. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. Skadarsko jezero. Mojkovac. Bijelo Polje. Ţeljezara u Nikšiću). UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma. Box 8 . pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije. Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. NP ”Durmitor” i dr. ). Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO. Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana.

I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno. infrastrukture. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. u nerazvijenom podruĉju. Istovremeno. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. tehniĉke i dr. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom. prije svega. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština. komunalne. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak. Sekretarijat za razvoj 24 .godinu. Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. kao dugogodišnji strukturni fenomen. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj.Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. U tom cilju. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. 5. pod povoljnijim uslovima od trţišnih .6. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju. hidroenergetski objekti. aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom. U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008. što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona. na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa. praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj. Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja. Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda. kojim će se definisati osnove politike. predmet su posebne paţnje. Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. Box 9 .1. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja.

kao i valorizacija potencijala vode za piće. Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. .a .Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade.7.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih. . poljoprivrede. šumarstva i drvoprerade. kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva.  Sekretarijat za razvoj 25 . bezbijednost pristupa i zaštita podataka. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja. Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa.Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government. Razvoj telekomunikacione infrastrukture. a shodno obavezama na nivou regiona. Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta. . 5. Realizovano je sljedeće: .Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T. internet-www servis. . Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona.Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore.  Zakon o liĉnom imenu. Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija. ICT usluge graĊanima). Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture.Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama. Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis. Aktivnosti na valorizaciji resursa ME. antivirus zaštita. koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. Program informacione bezbjednosti 2008-2011. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva. kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus. .  Zakon o matiĉnim registrima. . .U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika. ICT podrška administrativnim poslovima. Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva.1. .Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS.Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«.domena.Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika. »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«.U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma.

godine.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009. Od 1. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice . Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008.godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009. Tokom 2008.   Sekretarijat za razvoj 26 . Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu.8. Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema.januara 2008. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima. Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda. Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći. U tom cilju. Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Priprema se novi model tzv.godini . Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima. pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje. Napredak u pogledu realnosti. stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije.1.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007. Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka. U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj.godini. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja.

€.€.€ ili 2.1% i stanovništvu 36. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531. a po potrebi ih dokapitalizovati. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil. Štednja stanovništva je iznosila 1.04 mlrd. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46.€ i bio je niţi za 10. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu.5%). Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2.39 mil.€. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća.6 mil.€. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1.03 mlrd. FINANSIJSKI SEKTOR 5. krajem avgusta u blokadi su bile 8.6% u odnosu na ukupan dug.1. Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60.2 mil.€. prema ovom Zakonu.€ ili 21.3% a na oroĉene depozite 62.5 mil.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3. a i zbog finansijske krize.5%. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti.2 mil.2 mil. Sekretarijat za razvoj 27 .2%. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3.5 mil.€.€.51% u julu na 8. Prema podacima Centralne banke Crne Gore.7 mil. što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru. Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja.96 mil. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415.€ (1.3%.€.2% u odnosu na prethodni mjesec.€. Koncentracija duga je relativno velika. i bili su veći za 65.34 mlrd. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1.82 mlrd.16%.€).9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.7%. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore. a njihova blokada iznosi 22. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26.8 mil.2.€. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte.1% ili 90.€. što je za 1. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite. odnosno (1.7 mil. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0. što predstavlja rast od 1.44%. dok je ukupan iznos duga povećan za 0.5 mil. S druge strane.€.54% u avgustu.3 mil.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86.1%. neto štednja stanovništva je iznosila 90.9% u odnosu na prethodni mjesec i 12.12 mlrd.1%) u odnosu na predhodni mjesec.68 mlrd.2.29%. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528. Drţava će.€.12 mlrd. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita. Godišnji rast je iznosio 69%. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1.€ i bila je za 1.2%. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28.9 mil.€. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24.2% u odnosu na decembar prethodne godine.8 mil.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12.05 procentnih poena i iznosila je 9.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407.€. garantovati za meĊubankarske kredite.

U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama.€.03 procenta poena i iznosila 9. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008. ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja. Pored NLB Montenegrobanke. Usporena kreditna ekspanzija.85%. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta.32 mil.godine ostvaren je promet od 137. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala. dok je nominalna porasla za 0. poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«.€. i pored pozitivnih promjena.godine. Analiza podataka za devet mjeseci 2008.04 i 0.2. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti. Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«.1% veća od julske i iznosila je 10. išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. U 2008. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti). iznosila 3.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. Primarno trţište je. Do kraja 2008.   5. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine). u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom. Box 12 . Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja. dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka.godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. respektivno. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0. Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. Sekretarijat za razvoj 28 .89% i 8.02 procentna poena i iznosile su 7.2. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka. išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima. Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja. U posmatranom periodu 2008.7%. dok je trţišna kapitalizacija.14% akcija Lovćen osiguranja. odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi.41%. medjutim. Istovremeno.032 mlrd. još uvijek nerazvijeno. dok drţava posjeduje 41.

Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka . 5. a od njih 59. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine). Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. Nikšić.1%.190 lica. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika.623 lica ili 30.1. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«.3.313 ili 57.2% manje u odnosu na septembar 2007.863 lica.488.300 za trţište rada. Broj zaposlenih u avgustu 2008. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8.178 ili 10.877 lica. obrazovanju i privrednim društvima. zdravstvu. Pljevlja.). Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama. koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja. godine zaposleno je 1. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu. ekonomisti. doktori medicine. Zakon o socijalnom savjetu. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe. Od ukupnog broja nezaposlenih 63. godinu predviĊeno je da se obuhvati 5.350. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3.7% su ţene. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6. povećan je za 6.290 slobodnih radnih mjesta. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8.2%.1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine.618 pripravnika.244 ili 7.5%.6%.276 nezaposlenih lica (9.7% se odnosi na Podgoricu. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja. sa višom spremom ing.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine.3. u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja. hotelima i restoranima. godine. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21.80€ Sekretarijat za razvoj 29 .6%. U septembru 2008. Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica.7%. Oglašeno je 54. TRŢIŠTE RADA 5. bilo je 28.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca. a sa srednjom spremom medicinske sestre. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. skladištenju i vezama.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja.9%. elektrotehnike. Za devet mjeseci 2008. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja.8%. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje.065. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10.50. Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. ing. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. godine prijavilo se radi zaposljenja 18. Bijelo Polje. Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika.000 uĉesnika.što je za 5. Za devet mjeseci 2008. što je 3. godine iznosio je 168. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica.5% više nego u istom periodu prethodne godine. Lica preko 40 godina starosti ima 16. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica.finansijskom posredovanju i saobraćaju. Opredjeljeno je 1. Berane i Bar. Novĉanu naknadu primilo je 8.

906).634 nerezidentna fiziĉka lica.09. što je za 10.703(40.989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja.352€).09. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice. 128. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1. Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu.171 (8. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19. što predstavlja 40. Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica.918).138 starih lica.762. niske zarade.Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih. Za 2008.2008. kao i oteţane uslove sezonskog rada.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4.488 polaznika. slabu mobilnost.271. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima. Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja. Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22.190 nezaposlenih lica. Programima pripreme za zapošljavanje. Sekretarijat za razvoj 30 .086. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca. dok su 1. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica. 315. trgovini 5. Od poĉetka godine do 30. višegodišnju neangaţovanost. Herceg Novom (4. Kotoru (2.560 (11. od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja.5%).0% od ukupnog broja nezaposlenih. zanatstva i trgovine. od poĉetka januara do 31. Na evidenciji Zavoda nalaze se 13.4%). na odreĊeno vrijeme.god. Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«. 271.724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta.270).01.618 €). što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine.948 lica ili 67%. godine i Akcioni plan za njenu realizaciju.itd. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti. Podgorica ( 47 kredita. Baru(3.765). a na osnovu 12. ugostiteljstvu i turizmu 9. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1.2008.827€) i Bijelo Polje (36 kredita.125).097 lica ili 78. poljoprivredi. Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede.2008.497).5% više nego u prethodnoj godini.09.910 sezonskih radnih mjesta.75€. Putem Programa samozapošljavanja je od 01. Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7. Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage.306).9% od planiranog. Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih.489 (19.5).6%) i dr.901€) Berane (36 kredita. oglašeno je 23. Makedonije ( 12. koja imaju visoko obrazovanje.631.januara 2008. Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene. meĊu kojima je 2.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica. poljoprivredi 4.072 teţe zapošljiva lica.Budvi (12. Od 01. trgovini.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica. Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita. Nerezidentna lica su angaţovana 1. zdravstvu i dr. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2. Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti. Bosne I Hercegovine ( 12. Na primorske opštine odnosi se 15. godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48. godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. – 30. Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica). 161.

846. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja. TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu.12€. a odnose se na 8. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000.10.god.19€. a odnose se na 336 zaposlena lica.030 djece. godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem. Vrši se stalna dogradnja. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78.2008.3.00€.god. Posredstvom Centara za socijalni rad.godine.279.633. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima. Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih. Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011. regionalne i dr.123. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom.700€.69€.722. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije.641. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju.2.. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana.50€. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa. jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije.111.31€. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa.800. te je za ove namjene utrošeno 272.   5. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca. dobne.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom.033. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama. Sekretarijat za razvoj 31 . Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73. pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3. – decembar 2007. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama. adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku.455.324 zaposlena. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne. godine Box 14 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23.

Tivat.). Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici.38€ za 5. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.481.587 korisnika). Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije. i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje.349. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000.772 korisnika).309 korisnika).696.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću.839. Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god.941.319. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637.04€ (na avgust 2008. (od ĉega je 16.474. odnosi se 319.498 porodica sa18. djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2. 320. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.00€ za 9.631.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije.752 porodica sa 39.426. Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava.50€ za 1. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3.465.427.915.775 korisnika). do 30. a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine.521. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG.350.97€. zatim njemaĉka vlada i HELP.852. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama.806. još uvijek je problem. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama.32€ (od ĉega u septembru 68. raseljenih a 8.250. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr.250. raseljene i izbjegle i romsku populaciju.2008.374 korisnika).29€.25€ za 3. Sekretarijat za razvoj 32 . od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985. iznose 17.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9. Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica.780.163. Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori. su izbjegla lica). ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2. Beranama i primorskim opštinama (Bar.93€ za 12.56€ (od ĉega u septembru 757. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad.82€ za 2.09. kapaciteta oko 40 mjesta. Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«.00€ (u avgustu 2008. Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore.215. osim domicilnog stanovništva.god.907. Budva i Herceg Novi). Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira. Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2.111 ĉlanova. Kolektivno zbrinjavanje.613 djece).669. U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj. god.47€ (od ĉega u septembru 289.86€.624. Beranama i Andrijevici).93€ (za avgust isplaćeno je 430. Sredstva je obezbijedila EAR. iznose 6.god. izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24. Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa.249. Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine.628. Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti.947. naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5.00€ za 5.894.212.

 5. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.8 102.6 115.kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil. Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora.7 125.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada.8 97.8 102.2 103.3 98.6 103.7 114.Herceg Novom i Pljevljima.3. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.7 98. 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117.4 99. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore.9 102. se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009.6 100.1 99. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica. naroĉito romske populacije.4 100. godine.2 103. Box 15 . UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG.3.2 102.0 124. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti.8 Sekretarijat za razvoj 33 . 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept. godine. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore.3 102. Zakon o drţavljanstvu. Problemi vezani za smještaj izbjeglica. U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema. kapaciteta 300 mjesta. januar-sept.4 124.6 101.8 101.2 114.0 101.

Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića.8%. koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“. u toku 2008.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi. godine su iznosili 55. Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе.godine povećane nominalno za 26. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203.87€. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti.7mil.227 (29. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008. U skladu sa ovim Zakonom. u odnosu na prosjek 2007. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14. a najniţa za puni radni staţ 182.50% u 2009. godine.0% u odnosu na isti period prethodne godine. Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva.34€. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008. a 20.god. godine.25%. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar. . doprinosi 144. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a. Zarade su u septembru 2008. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €. postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a.48€. godine. Limitirane penzije su iznosile 752.9%.9%) i porodiĉnih 28.Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008. naĉin. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija.  Sekretarijat za razvoj 34 . Takodje.723 (45.057. realno 14.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€. Realne zarade za devet mjeseci 2008. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima. godine. bio je 97. iznosile su 601€ i povećane su za 24.d. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja.0%).god.decembar 2003.7%. Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316. u decembru 2007. Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima.2%.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.3%. Box 16 .8%.10.€.2008. a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3.d..2%.1%).3%. godine i martu 2008. a realno za 14.d.6mil. Takodje.€. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub). Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008.50€ u junu ove godine. Prosjeĉna penzija je iznosila 216. Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16. godini. od ĉega je starosnih 43. a zarade bez poreza i doprinosa za 26.107 (25. u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu.7€. invalidskih 25. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu. godine. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008. godini smanjiti na 20.9€ i ostali primici 2.

2% manje.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158.7% više u odnosu na isti period prošle godine. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430.4. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala. od ĉega se 588. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja. a 3.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga. krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija.4 miliona € (38. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija.6%) se odnosilo na nekretnine. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija.2% manje u odnosu na isti period 2007. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva.3%) ili 14. Sekretarijat za razvoj 35 . dok je 158.godinu.6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura.avgust 2008. U tom smislu. Priliv stranih direktnih investicija. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar . godine iznosio je 381 milion eura. što je za 38. godine.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala. INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008. od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju. godine.1 mil.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga. što je za 1. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative. u oblasti investicija. Naime.€ ili 26. To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru.1% manje u odnosu na isti period 2007.

godine Ostalo 0.3 4.1 -30. godine.. niţa je za 7.5 -45.4 7.5 Sekretarijat za razvoj 36 . Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36.6 miliona eura. što je za 8. 1-9.6 6.0 34. Visok nivo stranih direktnih investicija.8 138. 139.2008. 09.2008. 08.0 -12.7 -4.preh. 1-3.0 -4.8 miliona €.5% manje nego istom periodu 2007. 09.5 -10.6 -47.4 3.2008.6 24.0 -16. u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.8 11. 1-9.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija. 1-6.proizv. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.2007.4% više u odnosu na isti period prethodne godine.osnovnih metala 100.6%.Drvoprerada -Proizv.3% ukupnog odliva). U strukturi odliva.5 2. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje.3 -6.Proizv.i hem. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21..2 11.3% Nekretnine 38.2007.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar . Kretanje proizvodnje: . Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25.9 8.stope rasta Struktura u 2007. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama..2008.Proizv.1 3.3 2.2007.6 17.5 -15. 6. godine.7 13.9 -7.1.hemik.avgust 2008.0 9. i pića .3 8..2008.0 76. proizvoda .3 45.9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66. 1-3. REALNI SEKTOR 6.2 6.2 59.2007. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija .3 -3. 09. što je za 32.7 18. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu.0 -13.7 miliona eura.2 12.9 16.7 100.7% Preduzeća i banke 34.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28. 1-6.0 4. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura.5% Interkompanijski dug 26.2008.2% manje u odnosu na isti period 2007.5 -19.

Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke. razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina. a niţa kod 12 oblasti ili 67. u posmatranom periodu. vaĊenje ruda metala 3.V. olova i cinka za jedno leţište. s tim u vezi. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i. je veća za 29. Naime. UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva.4%. Proizvodnja osnovnih metala. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. zbog visokog uĉešća u strukturi (45.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9.8%.0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica. Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30.1% ukupne industrijske proizvodnje (87. iznosila je 515. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta.180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije. Ugovorom o prenosu akcija. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”. zaštitu ţivotne sredine i dr. a 59.5%. imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita. Proizivodnja boksita.3% ukupne industrijske proizvodnje (12.9%.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62. Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom.9%.2% preradjivaĉke industrije). a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1.8%. u posmatranom periodu.294.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji. lignita i treseta 62.8% preradjivaĉke industrije).8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji. laporca za jedno leţište. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 . Objavljen je novi tender za prodaju 51.9%. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom.6%.4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B.8% u preradjivaĉkoj industriji).295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji.

000 100.2008.000 300. respektivno više u odnosu na uporedni period.0%. noćenja.000 0 januar .000 1.000. Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu. što je za 10.6% prometa putnika). Za devet mjeseci ove godine.9. godini.000 2. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980. što predstavlja rast od oko 7.000 500.2.000 broj nocenja 4.575 noćenja.000. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%. na 1.4% više prometa vazduhoplova i 9.000.€.avg ust 2007 5. što je za 5.000 400.520.1 mil. što znaĉi da se predviĊa 16. „Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).000.000 registrovanih kreveta. Mjeseĉni statistiĉki pregled br. godini. što je za 10. odnosno 6.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6. promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.000 600.000 800.000 6.000 200.6 % u odnosu na ostvarena u 2007.7% više nego prošle godine. U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%. uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta.000. Ekonomskom politikom za 2008. broj plovila za 8.godinu.0% u odnosu na isti period 2007. odnosno sa 1.  Povećanje broja noćenja za 9.g.000 0 januar .000.6 %. godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil. Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15.000 NOCENJA broj posjetilaca 700. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008.avg ust 2008 januar .0%. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije. POSJETIOCI 900.000 3.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %.3 mil.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007.avg ust 2007 januar .godine Izvor:Monstat.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . godine.055 turista dok je ostvareno 6. razvoj ljudskih resursa.

Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31. kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima. godini će ostvariti vrijednost od oko 678. godinu i prognoze do 2018.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008. Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008.2018. .godine. “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”.8 % ukupnih kapitalnih investicija. zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne.7%. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu. Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ).Kapitalne investicije tokom 2008. rasti realnom godišnjom stopom od 5. . . opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248.1 mil. s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. Izvršenom kontrolom 40 hotela. Pragu.000 radnih mjesta ili 19. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC). godini. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija.Beogradu. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES). godine u obezbjeĊenje objekata.4 miliona € ili 32. u periodu od 2009. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. odnosno da će stvarni rast iznositi 37. Beĉu. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma. godine. Prema Istraţivanju za 2008.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. Berlinu. Šangaju. koja iznosi 4%. . U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. U 2008. godinu oĉekivanja su da će: . U implementaciji je Uredba o visini naknada. . radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ. sajam „Top Res“ u Parizu. Welness i druge sadrţaje. €. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period. kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. da se obezbijedi produţenje sezone.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici.1 % zaposlenih u svim privrednim granama.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota. Briselu. Sekretarijat za razvoj 39 . kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji. klimatskih uslova.Sektor turizma i putovanja će. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti. Crna Gora je u Budvi organizovala 17. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.Ukupno oko 16. Moskvi.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma. u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou.godine”. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008.Tirolu.3 %.4%. Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih.

Poljoprivreda. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju. Sekretarijat za razvoj 40 . otvaranju novih radnih mjesta.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom. Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda. uz nove poreske olakšice prilikom registracije.godine” baziranom na inoviranom Master planu. Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja. kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija). Rast investicija u turizam. klasifikacija i kategorizacija. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. Zakon o duvanu.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. EU integracije (implementacija SSP. premije za stoĉarstvo. unapreĊenju saobraćajne mreţe. Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. izrada i implementacija NPI. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. jaĉanje administrativnih kapaciteta). a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi. koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija. Zakon o gentski modifikovanim organizmima. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala.naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. U implementaciji je Uredba o visini naknada. Zakon o divljaĉi i lovstvu. Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj. treću godinu. Siva ekonomija . Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora.neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. njihovo ureĊenje i odrţavanje. šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak. uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći.3. Znatno povećani Agrobudţet za 2008.   6. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza.

Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode. U periodu januar-avgust 2008. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima.godine. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.  6. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020. Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008. Zakon o graĊevinskom zemljištu.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju. Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa.godine posjeĉeno je 143.1%.1%. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima.8% u odnosu na isti period prethodne godine. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova. Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat. posebno zanatskih struka. Sekretarijat za razvoj 41 .8 mil. veći za 20. Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27.4% manje u odnosu na isti period prethodne godine. U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama. Domaća operativa. Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU. Razvoj lovnog turizma i dr.godine.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr. Box 20 .965 m3 drvne mase ili 5. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora. dok je fiziĉki obim radova.) . kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja. Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0. Realizacija projekata medjunarodne podrške. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije. prema zvaniĉnim podacima Monstata. a ostalim graĊevinama za 63. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije.Poljoprivreda.4. modernizacija i jaĉanje institucija. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. veća je za 59. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora.

U opštini Kotor se. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje.godine. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg. kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III). Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“. Cetinju i Plavu. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu.2 miliona €. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja. uz podršku austrijske vlade.€. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. za konsultantske usluge. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god.05 miliona €. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav. pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6. Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1. Svjetska banka. Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta).godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju. U toku je revizija tenderske dokumentacije. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini.4 mil. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji.        Sekretarijat za razvoj 42 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve. U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore. Projekat je vrijedan 1. Projekat je vrijedan 600 hiljada €.juna 2009.

Box 21 . Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija. Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. godine. UraĊen je Nacrt vodama.  Sekretarijat za razvoj 43 . jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva. a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću.O. godine. oktobra. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita. Pljevlja). elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori.Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.2012.6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru. UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Budva i Tivat). Andrijevica. UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica. i 2009. Kotoru (za opštine Kotor. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. izrada elaborata je u toku. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25. Plav i Roţaje. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti . Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. »Projectconsulting« Podgorica. Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 . Nikšić.O. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak). U skladu sa Planom.D. Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj). Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti. UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane. koja će se raditi na teritoriji opštine Berane. koji će biti nastavljen i u narednoj godini. Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Studije izvodljivosti su već uraĊene.

UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. što je realno za 18. Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative. Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla. Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini. Trgovina Razvoj konkurencije. TakoĊe. Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa .1 mil. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008. suzbijanje sive ekonomije. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa.godine ostvaren je promet od 610. obaveze proizvoĊaĉa i distributera. Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima.5.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini. 6. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini. Povećan priliv kapitala u oblast trgovine.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća. obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda.godinu.  Sekretarijat za razvoj 44 . ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda.  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda. obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu.U takvim uslovima.godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom.5% više u odnosu na isti period prošle godine. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa. Progres u suzbijanju sive ekonomije. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu. Dobra snabdjevenost trţišta.€.

za ĉiju je kupovinu potrošeno 619. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije. Sekretarijat za razvoj 45 . Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP). Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta.00 €. DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces.godine. Usvojeni su Zakon o kinematografiji. odabrano je 174 programa i projekta. po navedenom osnovu. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09). kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije.674. otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima. Pored toga. opštinskih ustanova kulture. redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita.795. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012. izdvojena iz kredita Svjetske banke. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca. Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru.godine«. djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«. umjetnika. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore. U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«. rada i socijalnog staranja.godina«. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola.500.80 €. Od ove školske godine. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika. ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti. vrijedan 1. djeca u posebnim ustanovama. TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima.000 €. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore. do kraja 2010. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. Za sufinansiranje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7.000 €. kao i za ostalih 36 škola.

kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom. Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. Fundina i TuĊemila. Istovremeno. TakoĊe. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. Pravilnik o 46 . Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. Bedemi Kotora. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. Grmoţur i Lesendro). kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima.

4 mil. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. iz budţeta je opredijeljeno preko 2. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori. vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje. €. U tom smislu. koji je putem soft-loan kredita. da do kraja 2008. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou. Zakona o pravima pacijenata. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. Pravilnik o dodjeli specijalizacija. bolniĉkih infekcija. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18. a preko svojih reprezentativnih selekcija. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 . promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu. Na osnovu toga. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć.godine. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. Austija.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. Pravilnika o uslovima. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. Nadzorni komitet. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu. Zakona o zdravstvenoj inspekciji. TakoĊe. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi.obezbijedjen kod Erste Banke.0 mil. sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. ukljuĉujući i Olimpijske igre. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite. naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu.35 mil. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti. U oblasti sporta. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora. kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista. Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. Na osnovu javnih konkursa. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore.

shodno Uredbi i Pravilniku. Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010. Ministarstvo kulture. koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu.  Sekretarijat za razvoj 48 .godine. Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine. Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija.godine.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom.000. Zato je Vlada. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270. Usvojen Zakon o kinematografiji. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista.00 eura. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010. Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful