CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6.6% respektivno).2 mil. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje.€ koji je za 33. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008.4%.7%.2 12. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod.9 100. a u periodu januar-avgust 2008. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija.2%.5 117. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008. ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda.9 mil.godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008. MeĊu zemljama Evropske Unije. Istovremeno. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6.7% i Bugarskoj 11.09.6 112. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5. a najviše u Letoniji 14. MeĊutim. kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti. inflacija u Eurozoni je iznosila 3.godine na evidenciji je bilo 28.€.2008 08.1 99.godinu 7.€.2 116. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje. a izvoz u vrijednosti od 312.2007 108.645.2008 07.8 99. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda. obima prometa u saobraćaju.. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci. što je za 8. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.6%.2 134.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti.2% više u odnosu na isti period prošle godine.2008 09.9 117.09.godine (10.3 mil.8 09.0 6.6 100.957.8 101. U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. MeĊutim. U avgustu 2008.9 114. trgovini i radova u graĊevinarstvu. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike.8 109. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio.332.8 109. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna.5 106. podsticaje za programe subvencioniranja. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate. rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.3 119. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008.2 mil. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje.2 129.488 zaposlenih.328.2 118.7%.4%.2007 106.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.2007 108.8 10.7 08. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1.4 116.6 108.0%). došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.0%. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru.GODINU .0 42. Odrţava se trend porasta zaposlenosti.€ manji za 27.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine.5 101.2 100.€ viši za 15.2008 01.4 101.8 i 10.2008 101.8% i Njemaĉkoj 3.1 134.6 109.2008 12.2008 08. što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 .1%.7 100.5%. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008.4 09.4 109. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8. što je za 5.godine bilo je 168. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.6 mil.276 nezaposlenih lica. Prema podacima Eurostata.9 101. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.2007 110. uz visok nivo stranih direktnih investicija. što je za 9.0 97.7 09.3 100.6% na godišnjem nivou (planirano 2.5 8.0 101.0 114.2007 110. dostigao nivo od 2.0%).8 01.

godinu).98 INDEX 72.20 105. energetici i regionalnom razvoju.g.26 115. slobodi i bezbjednosti. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija. godine. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju.56 -1. što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda. a smanjen udio ulaganja u nekretnine. kretanju radnika. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje. godine. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15.428.860. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO). Krajem septembra 2008. godine (NPI) kao plan implementacije SSP.22 1. za devet mjeseci 2008. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans .11 1.22 133. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432. povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.332.  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju.godine.38 -995. EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine. koja opredjeljuje nivo deficita.27 I-VIII 2008 312.godinu i Nacionalnim programom za integraciju. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore. Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi.27 1.godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008.72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente.88 18.957. 3. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008.645. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008. Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum. U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora. Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1. Vlada je u junu 2008. ţivotnoj sredini. kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima.godine spoljni dug je iznosio 453.0 mil. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj .84 62. januara 2008.u mil.9 mil.€ neto priliva. odnosno 381.34 1. oblasti inovacija.€.84 30. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore.0 mil.€. odvijaju se prema utvrĊenom planu. Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010. socijalnoj saradnji.

2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA).7 mil.godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO.godine postale operativne.€. godine. Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010. U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. godine. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama. Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori. od strane Komisije.godine. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona.Hrvatska i Crna Gora . Crna Gora – Bosna i Hercegovina. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa.        Sekretarijat za razvoj 7 . zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu.godina 620. septembra 2008. godine. godinu.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA). Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa. poĉetkom septembra. a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008. godine. javni red i bezbjednost. spoljne odnose Unije. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program. zajedno sa korisnicima. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu. Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga. godine. a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008. Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 .000 € za Crnu Goru.Albanija su.€.0mil.Sekretarijat za evropske integracije je. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006. Crna Gora . de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa. Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008.I komponenta IPA 2009 programa.

Sekretarijat za razvoj 8 . Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO). u periodu januar-septembar 2008. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike.godinu. omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici.CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija. neophodno je. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS). predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta. SprovoĊenje poreskih reformi. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija.  Program za razvoj kapaciteta . usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008.godinu. JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se.shodno politici uravnoteţenog budţeta. Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. formiranje i odreĊenih struktura. Na osnovu Okvirnog sporazuma. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore. U skladu sa projektovanim ciljevima. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje. Box 1 . januara 2008. Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom. Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave. Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje. Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009. u oblasti javnih finansija. Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI).bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija. stimulativnog za preduzetništvo i investiranje.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1.  4. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava. a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO). Realizovane mjere fiskalne politike.godine. godine. U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS). Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta. posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene.

40 14.€ tzv.00 0.96 3.52 1.56 3.€.62 10.53 10.00 0.48 0.46 5.93 0.03 2.91 92.06 1.80 3.40 27. U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66.00 2.92 64.08 6.12 7.58 28.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.02 2.73 3.41 32.51 0.92 160.47 mil.77 5.20 5.86 69.45 0.16 II kvartal 3 328.76 13.15 20.26 36.33 3.08 20.37 8.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.29 11.20 817.60 1.03 12.80 335. do 30.28 mil.00 0.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.70 0.25 3.22 15.75 50. primici otplate kredita i ostali prihodi).40 38.57 222.07 0.€).08 107.01 34.14 2.godine .64 4.90 53. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.31 231.57 0.84 4. OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.24 22.67 239.34 2.20 27.93 18.40 171.67 24.88 89.41 8.97 3.24 3.86 67.80 0.30 1. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije.€ Ostvarenje januar-septembar 2008.47 III kvartal 4 358. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.68 2.74 0.2008.67 mil.65 9.92 11. godine procijenjena je na iznos od 941.64 0.87 11. pojedincima.68 0.68 0.54 6.00 66.31 21.79 72.61 7.53 2.88 0.u mil. U strukturi izdataka Budţeta 75. iznosili su 817.91 %u BDP-u 7 31.21 7.28 83.€.33 7.46 0.14 1.0 mil.59 mil.42 7.98 39.66 mil.32 5.godinu.18 23.1 86.€.50 4.28 2.03 13.55 0.€.14 0.godine.15 312. U strukturi izdataka. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335.70 18. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77.72 5.€ i ostalih prihoda 52.97 1. od ĉega PDV 35. pojedincima.17 77.93 15. NVO i javnom sektoru (92.70 136.59 3. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze.64 mil.€).46 0.00 114.98 12.01.46 0.72 15.84 231.68 6.12 mil.€.63 mil. doprinosa 231. doprinosi 24.06 mil. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.31 27.83 20.82 77.79 2.97 1.25 2.40 2.25 0.€).47 13.86 10.58 39.39 0.€) i kapitalne izdatke (64.56 6.14 144.93 20.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.80 7.55 1. delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima.5% a svi ostali prihodi 9.6%.69 225.3% ili 615. Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.24 mil.91 92.28 625.00 50. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.31 6.94 6.22 0.67 0.63 52.25 283.69 1.93 35.26 29.46 27.16 0.91 4.64 32.93 53.godine. Sekretarijat za razvoj 9 .04 7.10 85.55 4.04 0.02 2.€.20 28.88 6.09 98.75 2.€.07 1. naknade. transfere institucijama.66 411.88 mil.70 13.53 15.18 2.80 Ukupno (2+3+4) 5 942.38 11.69 0.4%.09.22 7.55 3.01 0.67 0.24 50.43 % učešća 6 100.75 226. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku.56 24.9 mil.91 mil.83 79.13 2.50 3. bruto zarade (231.godine iznosili su 942.51 28.79 8.17 141.37 28. naknada 93.36 23.86 56.84 mil. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008.88 1.01 74.33 8.23 1.72 10.79 1.66 100.34 9.20 1. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008.1% (takse.63 0. taksi 28.10 2.40 0.69 2.76 11.

shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu. raĉunarska oprema. servisne usluge u marinama. ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31.€ ili 16.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je.1 mil.0% na 3.0% na 7.       Sekretarijat za razvoj 10 .3% procijenjenog BDP.€.0%:20. brašno. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008.6% procijenjenog BDP za 2008. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva.0%. kojima se unapredjuje poslovni ambijent.godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1. Dţavni dug Crne Gore na 30. doprinosi 231.0%:50.€ ili 15.€. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave. za zdravstveno osiguranje 12. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180. dok spoljni dug iznosi 453. a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu.maja 2008. od ĉega porezi iznose 687.€. Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi.godine iznosio je 928. Prema izmijenjenim rješenjima. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21.63 mil. odgovornosti. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica.€ ili 31. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala.06 mil. Za 2008. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30.0%.38 mil. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2.godinu. svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30.€ . i veći su za 130.0 mil. TakoĊe.€. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil.godine. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1.0%. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost. naknade. znaĉaja i uslova rada. Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste.0%.septembar 2008.7 % procijenjenog BDP.0%. u zavisnosti od sloţenosti. Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu.godine. Takodje.9 mil.0%. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17. ostali prihodi (takse.€.06 mil.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata.o7 mil.258. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja.53 mil. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom.godinu. meso. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%). U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god.

izmeĊu ostalog .G. HTP 11 Sekretarijat za razvoj . SEKTOR PRIVREDE 5. Uredba o visini naknada. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore. Predloţenim rješenjima se. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je . Ţeljeznica. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. Realizacijom Plana privatizacije za 2008. N. lica starija od 50. Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope.1.stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa.1. takoĊe.godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima. Bar. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije.   Box 2.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala. i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju.I.1. a u tom okviru. »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica. lica angaţovana u javnim radovima). godina. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi. Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent. 5.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD. Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat. STRUKTURNE REFORME 5. tehnološki viškovi.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela. preuzela obavezu da u roku od dvije godine. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika. Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS). Montenegro-airlines). Pobjeda AD Podgorica. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti . Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM). «Montenegro airlines» DOO Podgorica. Stabilno voĊene javne finansije.ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu.

godine”. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1. . malih i srednjih preduzeća.75 mil.67 mil. Sekretarijat za razvoj 12 . Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama.724 €. 01. kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku.775.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1.30. « Institut crne metalurgije» AD Nikšić.  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara.€.631. Fond je tokom 2008. Tokom 2008.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«. Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250. €.00€ i Opština Budva sa 602. kroz stvaranje jedinstvene mreţe.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica . Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić. Montenegro-airlines). i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj. – 2010. DOO « Montenegro bonus» Cetinje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja. godine. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu.godinu. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić.2008. «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat. Ţeljezara. Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007.1.01. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008. «Barska plovidba» Bar.000. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici.2. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. Ulcinj. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća .godine.00€. Ostrva Ada Bojana. posredstvom i uz garancije poslovnih banaka. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica. kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije. kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro.09. Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte.   5. Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa.

izradu studija istraţivanja trţišta. Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP. Formiranje konsultantskog registra za MSP.86€. Implementaciju sporazuma CEFTA 2006.godinu. u odnosu na 2007.482. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17. U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP. unaprjedjenje odnosa sa javnošću.10. promociju osnivanja novih preduzeća. što je za11. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO. Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007.524 .613.-2010: . Sekretarijat za razvoj 13 .961€. .godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza". Do 20.godinu. Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“.ukupan broj zaposlenih u MSP je 94. Do 20. Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO.  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti. U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ .ukupan broj registrovanih preduzeća je 21.2008 godine.269 .2% više u odnosu na 2007.2 % više u odnosu na 2007. uz podršku Kreditno garantnog fonda. Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta.strateški i operativni plan».godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima. Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri. kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«. U tom okviru. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija.marketinga.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15.995. U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća.2% više u odnosu na 2007.internacionalizacije. kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća). Zavoda za zapošljavanje. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9. što je 15.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta. Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP. Fonda za razvoj.10. TakoĊe.godinu. Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja. podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima. .430. sa evidencije Zavoda za zapošljavanje.  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni. Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza . što je za 12.ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13. a preduzetnika 15. promociju ţena u biznisu. u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje. U 2008. Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008. izvoza).

godinu.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori. uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region.godini”. Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva. kako za izgradnju nove energetske infrastrukture. analizu. Strategijom razvoja energetike do 2025. kroz Program”Posao za Vas”.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima. Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012.godini. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka.US$ iz zajma Svjetske banke. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300.1. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada.1.5 mil.00 mil. Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti. Mreţne industrije 5. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije.godine za period od 2008 do 2012.€) i KfW (3.godinu. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti. U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti.1.€ sredstava. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. prognozu i planiranje u oblasti energetike. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora.  5. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008.godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”. u skladu sa principima odrţivog razvoja. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou . Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor. polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009.0 mil. U 2008.3. Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring.3. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 .godine. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška .

2009. Snabdijevanje i Elektrogradnja. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. Bar. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja. Distribucija. Prenos. pored vlasniĉke.o. intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana. biomasu i dr. obnovljive izvore energije. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva. broj i strukturu potrošaĉa.d. opremljenost mjerenjima. Razvoj energetske infrastrukture. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači. mogućnosti prenosnog sistema. Sekretarijat za razvoj 15 .59% na 55. kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”. Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d.). Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci. Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja.matiĉno društvo. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. Strateške poslove obavljaće EPCG . po BOT modelu projektnog finansiranja. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. odnosno proizvodnju elektriĉne energije. Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine. Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema. a prednost će imati već istraţeni vodotoci. postojeće ugovore i dr. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad. stalni deficit elektriĉne energije.o. Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70.01. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. zaštitu ţivotne sredine. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu.00%. Ulcinj. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007. Podgorica). Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. Crna Gora. Ovaj model. godine. osim za domaćinstva. planirano je da se 01. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. Budva. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. Drugi blok TE ”Pljevlja”. vjetroelektrane. Po ovom modelu.

a Ţeljeznice Crne Gore za 15.0% . Bilans proizvodnje električne energije .2008. Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva.1%) i distributivni potrošaĉi (4. Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395. Kombinata aluminijuma za 14. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52.3%. termo – 1.000 13.neto: . ostvarenje 469.godine.7%. Izvršavanje meĊunarodnih obaveza.870 452. pl 85.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora. Krajem decembra 2008.310.758 1. do juna 2009.037.00 493. Bruto proizvodnja električne energije. Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu. Box 5 .440 MWh (hidro – 1. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja. Plan Ostvarenje 618.060.7 136.1 202.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske.2007. Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede.2008.104 17. tehniĉke i pravne prepreke. Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište. iznosila je 3. os 1-9.2 111.949. smanjenje unakrsnog subvencioniranja. što je ĉinilo 30. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti.101 361.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9.000 526.5 Ukupna potrošnja električne energije.9 1-9.859 1-9.2007 . u istom periodu.1 118.1%).295. u periodu januar-septembar ove godine.5 mil. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18.godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije.022.2008.736 1-9.840 MWh. a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1.os 112.9 103.877.3 113.€.000 1.7%. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli.0 150. šumarstva i vodoprivrede. dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa.000 916.556 MWh i bila je niţa od planirane za 3.107 1.3 80. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 .577 MWh elektriĉne energije.1%. Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2. iznosila je 2.2008. godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije.558 825.781 12.316 417. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe. os 1-9. uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije . kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.

stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova. pomorskih poslova. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski.2. podizanje kvaliteta usluga. a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. posebno kontejnerskog terminala. koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude.030 putnika. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. a zatim tranzitnih 21%.3. što je na prošlogodišnjem nivou. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova. Sekretarijat za razvoj 17 . Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu.5 puta. izvoznih 16%. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja.€ do 2011.637 kamiona i 971 trejler. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400. nautiĉki muzej i oko 10. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi. komunikacija. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu. usluţnih. 24.€. Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti.1.000 putnika. informatike. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. luĉko-transportnih radnika.019. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79. Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti. Skoro 39% putnika bili su turisti. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa. Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. dok se 14% odnosi na robe u razvozu. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil. Kine i Kuvajta. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila.458 putniĉkih automobila. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih. uveden je videonadzor i beţiĉni internet. 2. smještajnih i rekreativnih kapaciteta.986 t. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi.081. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata. Sa ulaganjima od 600 mil. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote.020 m/t. kao i obezbjeĊenja. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga. povećan je broj sigurnih vezova. Tokom prvih devet mjeeci 2008. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. terminal za generalne i rasute terete.

€). ukljuĉujući investicije u elektronske. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008.0% od ukupno planiranih sredstava. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte. ”US Steel-om Serbia”. a aerodrom Tivat 15%). a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009.0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23. Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne.0%.€. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil. Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14. koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1. za koju je garantovala italijanska Vlada. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023.3%. Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. planirana je nabavka novih plovila. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9.€.042 aviona.0%). Za izvršene radove je isplaćeno 60.346 aviona. iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić. ”G-Transportom” iz Budimpešte.godine. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil.godine. a obezbijedili su 10 mil. a preko aerodroma Tivat 4. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore.0%. Od 10. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. U okviru kompanije ”Nimont”. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje.5%.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti.1%. Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima. Sekretarijat za razvoj 18 .0%.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica. signalne i komunikacione sisteme. dok je robni prevoz niţi za 7. koji prirodno gravitiraju Luci Bar. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%. koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz. kao i teretna linija ka Budimpešti. koja raspolaţe sa pet brodova. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi.

Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima. Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet.O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil.7 mil. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja. kroz tunel je prošlo 6. generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare. Nikšić. Ulcinju.8 mil. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km). Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera. Beranama. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik.€. izgradnju.godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja.€. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil. Od 15. biti objavljen tokom oktobra. kao što su obilaznice: Tivat. Sekretarijat za razvoj 19 . kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka. Roţajama i na Cetinju). Osnovna aktivnost Monteput D. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum.8 mil.€ gubitaka na godišnjem nivou. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca.klizišta.€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci.8 mil. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine. Projekat ukljuĉuje projektovanje. Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu. donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare. Bijelom Polju. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom.O. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31.€) . presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva.€. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil.14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5.€. raspisana su dva tendera. mostova. finansiranje. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac). Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave. Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom.€. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova. sanaciji tunela. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil. Gusinju. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar.8 mil. treće trake u Sutomoru. Golubovci. Pored toga.€. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla.jula 2005. od ĉega je 9. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin.

Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama. UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine.8%.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine.€. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU.D Podgorica. Uvodjenje novih usluga (filatelija. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka.2%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju.1 mil. Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema.€. što je za 4.553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa. kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A.41%. M:telov na 23. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja.5% manje u odnosu na isti period prošle godine. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6. Box 6 . Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa. Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18. Kotor. Izdato je 15 novih licenci i 1.€. ali je. Berane.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva. što je za 25% manje nego u istom periodu. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije.2 mil. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. na osnovu virtuelnih obiljeţja.€ i niţi su za 18. stvaraju nove vrijednosti i dobra. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema. Sekretarijat za razvoj 20 . zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. Kolašin. špediterske usluge. Nastavljena je trţišna ekspanzija. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti. Broj ADSL korisnika (preko 21.Mobile Crna Gora iznosili su 17. u kojoj se. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom.4 mil. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. Budva i Ulcinj. što je niţe za 16. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra. Povećanje tehniĉko. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija.34%. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju. usljed rasta konkurencije na trţištu.2%. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju. dok je T:mobajl pao na 34. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga. Sa konzorcijumom. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje. bez obzira koju vrstu signala prenose. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”.1 mil. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5.

Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”. razvoja djelatnosti.g. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU.godine.. stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta. Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog. Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008. poĉetkom ove godine. Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. 5. korišćenja i upravljanja prostorom. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema. Aktivnosti na izradi nove prostorno . Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata.1. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva. unapredjenja. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje.1.01. U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata.kao razvojni limit.      5. Box 7 . Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro. Formirana nova inspekcija zaštite prostora. U 21 Sekretarijat za razvoj .5. Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi. straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu.godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija. naĉin i uslovi izgradnje objekata.2008. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura . Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.planske dokumentacije na nivou oština. kao i niz podzakonskih akata. Od 01. socijalnog. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. kao opštim i nacionalnim dobrom. Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode.4.

Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj .“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. i u toku je javna rasprava. Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine. Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka. zemljišta. Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008.godine. U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. njihovih genetskih resursa. rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). radiološkog opterećenja stanovništva. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“. kao i podruĉja Tivatskih solila. Istovremeno. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. odnosno eko sistema.0 miliona €.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda. Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike. Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti. U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007. realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine. Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000.

pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije. U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“. Bijelo Polje. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. Box 8 . Konvencije o predjelima. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma. U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma. ). Ţeljezara u Nikšiću).          Sekretarijat za razvoj 23 . Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana. Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova.  Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa.2 mil. Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija). Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci).€. kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu. Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. U toku je implementacija Kjoto protokola. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom. Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode. UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama. NP ”Durmitor” i dr. Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. S tim u vezi. graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha. Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja.Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. Skadarsko jezero. Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO. Fabrika aluminijuma u Podgorici. Mojkovac. Berane i Kolašin). Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija. NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica.

Istovremeno.Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. tehniĉke i dr. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti. Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj.godinu. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak. zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. Sekretarijat za razvoj 24 . što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja. na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa. komunalne. u nerazvijenom podruĉju. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. pod povoljnijim uslovima od trţišnih . infrastrukture. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda. aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom. prije svega. predmet su posebne paţnje. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. Box 9 . U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja. Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju.6. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju. U tom cilju. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“. kao dugogodišnji strukturni fenomen. kojim će se definisati osnove politike. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća.1. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom. 5. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. hidroenergetski objekti. kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština.

Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis.Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. Realizovano je sljedeće: .  Zakon o matiĉnim registrima. Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta. Aktivnosti na valorizaciji resursa ME.a . ICT usluge graĊanima).Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika. .Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva. . Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija. . .Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama.Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«. Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. šumarstva i drvoprerade.Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T. antivirus zaštita. kao i valorizacija potencijala vode za piće. koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. .U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a.  Zakon o liĉnom imenu.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma.U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika. kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva. Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona. »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«. poljoprivrede.domena. internet-www servis.Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja. Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa. 5.1. Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva. Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government. ICT podrška administrativnim poslovima. . bezbijednost pristupa i zaštita podataka. .Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS. Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture. a shodno obavezama na nivou regiona. Program informacione bezbjednosti 2008-2011.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih. Razvoj telekomunikacione infrastrukture.7.  Sekretarijat za razvoj 25 . . kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus.

Napredak u pogledu realnosti. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009.godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. Tokom 2008.1.godini . Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007. Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima.   Sekretarijat za razvoj 26 . Od 1. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa. Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU.godini. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja. Priprema se novi model tzv.8. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema. stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti. unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije. pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje. Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima. Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda.godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom.januara 2008. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice . U tom cilju. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008.godine. Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema. U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike. Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009.

što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru. neto štednja stanovništva je iznosila 90.€ i bila je za 1.2.3% a na oroĉene depozite 62. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema. a njihova blokada iznosi 22.5 mil. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita.54% u avgustu.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86. a i zbog finansijske krize.5%.€. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531.34 mlrd. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37.€.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.€.€ (1. garantovati za meĊubankarske kredite.€.39 mil.7 mil.€.€.29%.16%.9% u odnosu na prethodni mjesec i 12. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte.03 mlrd.2 mil.8 mil. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8.51% u julu na 8. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1.7%.€. Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja.2%.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26. Sekretarijat za razvoj 27 .2% u odnosu na decembar prethodne godine. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2.5 mil. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.€. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0.05 procentnih poena i iznosila je 9. Drţava će.€.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12.96 mil.1% i stanovništvu 36. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25.68 mlrd. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24. Koncentracija duga je relativno velika. Štednja stanovništva je iznosila 1.1.12 mlrd. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969.12 mlrd. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1.2. što predstavlja rast od 1.7 mil.€. krajem avgusta u blokadi su bile 8.€).€. Godišnji rast je iznosio 69%. što je za 1. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka.6 mil. odnosno (1. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti.2% u odnosu na prethodni mjesec.€. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu.1%.5%).3%.8 mil.2%. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453.€.1% ili 90. Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60. a po potrebi ih dokapitalizovati.€. S druge strane. FINANSIJSKI SEKTOR 5. i bili su veći za 65.04 mlrd.2 mil.5 mil.44%.82 mlrd. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46.€ ili 2.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28. prema ovom Zakonu.6% u odnosu na ukupan dug. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3.9 mil.€.€ ili 21.9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3.1%) u odnosu na predhodni mjesec. dok je ukupan iznos duga povećan za 0. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407.2 mil. Prema podacima Centralne banke Crne Gore. Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2.€ i bio je niţi za 10. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415.3 mil.

  5.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka.godine ostvaren je promet od 137. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0.godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta. išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima.2. u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom.2. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti. dok je nominalna porasla za 0. odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi. Analiza podataka za devet mjeseci 2008. Primarno trţište je.32 mil.41%. poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala. U 2008. i pored pozitivnih promjena.1% veća od julske i iznosila je 10. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. iznosila 3. još uvijek nerazvijeno. dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka. a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine). Box 12 .7%. Sekretarijat za razvoj 28 .godine. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja.03 procenta poena i iznosila 9.89% i 8.€. ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima. respektivno. dok je trţišna kapitalizacija. Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita.14% akcija Lovćen osiguranja. Pored NLB Montenegrobanke. medjutim. Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja.85%. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu. dok drţava posjeduje 41. Usporena kreditna ekspanzija. išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija.04 i 0. Do kraja 2008. U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti).02 procentna poena i iznosile su 7. Istovremeno.€. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa.032 mlrd. U posmatranom periodu 2008.

1%. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari.350. hotelima i restoranima. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti.1. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama.5% više nego u istom periodu prethodne godine. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. U septembru 2008. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011.178 ili 10. sa višom spremom ing. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009.877 lica. Za devet mjeseci 2008.finansijskom posredovanju i saobraćaju. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4.2% manje u odnosu na septembar 2007. bilo je 28.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine. godine iznosio je 168. u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja.623 lica ili 30.2%. Bijelo Polje. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8.80€ Sekretarijat za razvoj 29 .863 lica. Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. Novĉanu naknadu primilo je 8.7%. koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja. ing. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20. TRŢIŠTE RADA 5.7% su ţene. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10.618 pripravnika. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6. a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine.8%. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja.što je za 5. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika. Nikšić. Za devet mjeseci 2008.). Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica. Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2.50. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8. a od njih 59. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3.000 uĉesnika.6%. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja. Lica preko 40 godina starosti ima 16. skladištenju i vezama. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu. doktori medicine.190 lica.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.7% se odnosi na Podgoricu. godine zaposleno je 1. godinu predviĊeno je da se obuhvati 5. povećan je za 6. Od ukupnog broja nezaposlenih 63. Broj zaposlenih u avgustu 2008.9%. Oglašeno je 54. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica.300 za trţište rada. 5.276 nezaposlenih lica (9. Opredjeljeno je 1. Berane i Bar.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti.290 slobodnih radnih mjesta.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine). zdravstvu. što je 3.6%.3. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje.313 ili 57. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika. Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja. godine. Pljevlja. godine prijavilo se radi zaposljenja 18. Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. obrazovanju i privrednim društvima. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«. elektrotehnike.5%. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju.488.065.3.1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine. ekonomisti. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu. Zakon o socijalnom savjetu. Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka . a sa srednjom spremom medicinske sestre.244 ili 7.

Putem Programa samozapošljavanja je od 01.948 lica ili 67%. godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48.5%).2008.01. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19.086. Od 01. poljoprivredi. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica.918).Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih. godine i Akcioni plan za njenu realizaciju. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica.270). Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita. 315. Makedonije ( 12. Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19.488 polaznika.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica. Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica.5% više nego u prethodnoj godini.god. Na evidenciji Zavoda nalaze se 13.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene.765).703(40. višegodišnju neangaţovanost.634 nerezidentna fiziĉka lica.072 teţe zapošljiva lica.januara 2008.271. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1.906).09.Budvi (12. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti.5).989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja.497). Na primorske opštine odnosi se 15. Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18.618 €). Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja.09. oglašeno je 23. što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine.0% od ukupnog broja nezaposlenih.125). 161. Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju. – 30.489 (19. zanatstva i trgovine.901€) Berane (36 kredita. Programima pripreme za zapošljavanje. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca.724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta. zdravstvu i dr. poljoprivredi 4. Herceg Novom (4.560 (11. Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih. Od poĉetka godine do 30.631. kao i oteţane uslove sezonskog rada. Nerezidentna lica su angaţovana 1.097 lica ili 78.171 (8. što predstavlja 40. Sekretarijat za razvoj 30 . trgovini.306). Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«.138 starih lica. na odreĊeno vrijeme. Kotoru (2. 271. Podgorica ( 47 kredita. od poĉetka januara do 31.4%). Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu. Baru(3. meĊu kojima je 2.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016. Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1.2008.09.9% od planiranog.190 nezaposlenih lica.827€) i Bijelo Polje (36 kredita.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica). Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti. Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica. godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1.352€).910 sezonskih radnih mjesta. a na osnovu 12.75€. slabu mobilnost. niske zarade. koja imaju visoko obrazovanje.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4. trgovini 5.itd. Bosne I Hercegovine ( 12. što je za 10. dok su 1.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice. Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2. Za 2008.6%) i dr. od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja. 128. ugostiteljstvu i turizmu 9.762. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage.2008. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima.

pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3.324 zaposlena. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica. Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih. Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti. TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16.50€. Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. Posredstvom Centara za socijalni rad.700€. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016.3. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama. te je za ove namjene utrošeno 272. a odnose se na 8.455. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.   5.12€. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti.godine. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica.846. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa. Sekretarijat za razvoj 31 .god.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju.19€. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78. regionalne i dr. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73. – decembar 2007. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore..111.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.641. Vrši se stalna dogradnja.god.00€.31€.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku. godine Box 14 .279.033. dobne. jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije.10. godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16.2008.633.2. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa.123. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu.69€.030 djece.722. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu.800. adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije. a odnose se na 336 zaposlena lica.

iznose 6. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima.780.775 korisnika). Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1.894.93€ za 12. Sekretarijat za razvoj 32 . djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2.250.521. Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore.).32€ (od ĉega u septembru 68. god. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.09. a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine.86€. Budva i Herceg Novi). Sredstva je obezbijedila EAR. Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica.474.82€ za 2.215. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG. Tivat. U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj.163. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama.00€ (u avgustu 2008.309 korisnika). i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama.god. raseljene i izbjegle i romsku populaciju.25€ za 3. Kolektivno zbrinjavanje. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000. Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja.249.772 korisnika). još uvijek je problem.29€.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti. odnosi se 319.587 korisnika). izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god.350.669. (od ĉega je 16.907.04€ (na avgust 2008. ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu.481.947. do 30. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr.2008.00€ za 9.631.806.941. 320. Beranama i primorskim opštinama (Bar. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3.498 porodica sa18.349.212. kapaciteta oko 40 mjesta. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.47€ (od ĉega u septembru 289.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9.839. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici. Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije.628.613 djece).696.god. iznose 17.250. Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti. osim domicilnog stanovništva.111 ĉlanova. su izbjegla lica).374 korisnika).93€ (za avgust isplaćeno je 430.752 porodica sa 39. naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5. Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008. raseljenih a 8.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi.97€.465.319. Beranama i Andrijevici).426.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2.38€ za 5.00€ za 5. od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637. Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava. Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma.624. zatim njemaĉka vlada i HELP.852.427. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate.56€ (od ĉega u septembru 757. Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«.50€ za 1.915. Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita. Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije. Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira.

8 101. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.3.6 100.6 115.8 102.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema.8 97.4 100.2 103. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan.3 102.7 114.  5. godine. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja. Box 15 . Problemi vezani za smještaj izbjeglica.9 102. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007. naroĉito romske populacije.7 98. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil.4 99. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica.1 99. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.3.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada. 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept.0 101. januar-sept.2 102. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore.kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008.7 125. UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG.8 102. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.0 124.8 Sekretarijat za razvoj 33 . 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117. U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću. godine. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima. Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora.2 103.3 98. se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009. kapaciteta 300 mjesta. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa.4 124.6 101.6 103. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007. Zakon o drţavljanstvu.2 114.Herceg Novom i Pljevljima.

godine. koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“. godine su iznosili 55. naĉin.227 (29.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a. godine. Limitirane penzije su iznosile 752.25%.107 (25. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu.1%).2008. a realno za 14. Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008. godini smanjiti na 20. Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu. a najniţa za puni radni staţ 182. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi.8%. Box 16 . u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu.7€. iznosile su 601€ i povećane su za 24.87€. Zarade su u septembru 2008.7mil.6mil.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.  Sekretarijat za razvoj 34 . od ĉega je starosnih 43. Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati.d. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti.god.9€ i ostali primici 2.8%. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3.057. .0% u odnosu na isti period prethodne godine. godine i martu 2008. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar.d. Takodje. a 20.Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008. Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008.€. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008.d. u odnosu na prosjek 2007. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008. Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203.50% u 2009.2%. postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002.7%. invalidskih 25. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16. godine. Takodje.€.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. Prosjeĉna penzija je iznosila 216.10.2%. godini. u toku 2008. Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića.50€ u junu ove godine. Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub). realno 14.3%.. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €. a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati. Realne zarade za devet mjeseci 2008.9%) i porodiĉnih 28.godine povećane nominalno za 26. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14.3%. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a. u decembru 2007. godine. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a.723 (45. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.decembar 2003.34€. godine. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija.god. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima. doprinosi 144. U skladu sa ovim Zakonom.0%).48€.9%. bio je 97.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25. a zarade bez poreza i doprinosa za 26.

INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva.1% manje u odnosu na isti period 2007. što je za 38.1 mil. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca.6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu. u oblasti investicija.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru. što je za 1. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga. od ĉega se 588. Priliv stranih direktnih investicija.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. U tom smislu.€ ili 26.2% manje u odnosu na isti period 2007. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja. Sekretarijat za razvoj 35 . krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija. od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. Naime. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar .avgust 2008.7% više u odnosu na isti period prošle godine.4. godine. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija. godine iznosio je 381 milion eura. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala.3%) ili 14. To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430. godine.godinu. a 3. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228. dok je 158. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala.2% manje.6%) se odnosilo na nekretnine.4 miliona € (38.

0 76. proizvoda . 1-6.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar .5 -15.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija. 1-9.0 -13. niţa je za 7.3% ukupnog odliva).proizv.7 18.6 miliona eura.2 11.2007.0 4. Visok nivo stranih direktnih investicija.3 -6.Proizv. godine Ostalo 0.3 -3.Drvoprerada -Proizv. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija .6 24. Kretanje proizvodnje: .. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje. Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora.6 17.4 7. 139.7 -4. 1-3.osnovnih metala 100.1 3. REALNI SEKTOR 6.8 miliona €. 09. u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.2 6. godine.0 -16. godine.3 2. 08.2% manje u odnosu na isti period 2007..3 4. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu.7% Preduzeća i banke 34.2007.0 -12.9 -7.5 Sekretarijat za razvoj 36 .4 3.8 138.3% Nekretnine 38.1 -30.5 2.6 6. što je za 8.5% Interkompanijski dug 26. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12.2007.2 59.9 8.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28.2008.5 -45.5% manje nego istom periodu 2007.3 8.2008. U strukturi odliva.Proizv. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura.5 -19.8 11... 09.avgust 2008. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama. 1-3.9 16.0 -4.2008.0 9.i hem.6 -47.5 -10.2008. Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25.7 13. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.0 34.hemik.1.2007.2008. i pića .2008.preh.6%. što je za 32. 1-6.2 12. 6. 09.4% više u odnosu na isti period prethodne godine. 1-9.7 miliona eura.7 100.3 45.stope rasta Struktura u 2007.9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66.

obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1.180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke.9%. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 .4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54.2% preradjivaĉke industrije). imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1.6%. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta. Proizvodnja osnovnih metala. a 59. olova i cinka za jedno leţište.3% ukupne industrijske proizvodnje (12.8% u preradjivaĉkoj industriji). razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B. zbog visokog uĉešća u strukturi (45. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište. zaštitu ţivotne sredine i dr. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom. iznosila je 515. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3.1% ukupne industrijske proizvodnje (87.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9. laporca za jedno leţište. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina. Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”.9%. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina. s tim u vezi. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena. lignita i treseta 62.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji.8%. Objavljen je novi tender za prodaju 51.8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji.5%.9%. u posmatranom periodu. u posmatranom periodu.0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14.294.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30. je veća za 29. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom.8% preradjivaĉke industrije). Naime. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62. Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80.4%.V. Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. a niţa kod 12 oblasti ili 67. vaĊenje ruda metala 3. Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić.295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3. UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. Proizivodnja boksita.8%. Ugovorom o prenosu akcija.

6 % u odnosu na ostvarena u 2007. što znaĉi da se predviĊa 16. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti.000 NOCENJA broj posjetilaca 700. Mjeseĉni statistiĉki pregled br.000. broj plovila za 8.godinu.  Povećanje broja noćenja za 9.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6.9.000 800.000 600.4% više prometa vazduhoplova i 9.7% više nego prošle godine.000 3.6% prometa putnika).000.2008. Za devet mjeseci ove godine.000. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%.1 mil. „Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).000 registrovanih kreveta. Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15. U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60.000 1.055 turista dok je ostvareno 6. POSJETIOCI 900. što je za 10.000. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil. noćenja.godine Izvor:Monstat.0%. godine. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008.575 noćenja.avg ust 2007 januar .3 mil.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti. što predstavlja rast od oko 7.avg ust 2008 januar . godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil.6 %.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%.g. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980. što je za 10.avg ust 2007 5.000 6. što je za 5.0%.€. razvoj ljudskih resursa.000 2.000. odnosno 6. na 1.000 200. respektivno više u odnosu na uporedni period.2.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %. godini. Ekonomskom politikom za 2008.000 400. godini.000 100. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu. odnosno sa 1.000.000 0 januar . uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta.0% u odnosu na isti period 2007.520.000 broj nocenja 4.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture.000 500.000 0 januar . promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.000 300.

godini. Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ). . Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008. Beĉu. u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru. Berlinu.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici.4%. . potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. sajam „Top Res“ u Parizu.Ukupno oko 16.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008. Crna Gora je u Budvi organizovala 17. Sekretarijat za razvoj 39 . godini će ostvariti vrijednost od oko 678. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma. Briselu. kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC). U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda.000 radnih mjesta ili 19.8 % ukupnih kapitalnih investicija.4 miliona € ili 32. koja iznosi 4%. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija. Welness i druge sadrţaje. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. odnosno da će stvarni rast iznositi 37.7%. godinu oĉekivanja su da će: . Pragu. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES).Kapitalne investicije tokom 2008. zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne. kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. Šangaju. Izvršenom kontrolom 40 hotela.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008. da se obezbijedi produţenje sezone.3 %. . U implementaciji je Uredba o visini naknada.Sektor turizma i putovanja će.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. U 2008. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji. opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248. Moskvi. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period. . kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31. godine u obezbjeĊenje objekata. Prema Istraţivanju za 2008.Tirolu. “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”. klimatskih uslova.godine”.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu.1 mil.Beogradu. godine. €. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma. . s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti. u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou. radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ. da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih. godinu i prognoze do 2018.2018.godine.1 % zaposlenih u svim privrednim granama. rasti realnom godišnjom stopom od 5.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori. u periodu od 2009.

kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija). koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada.   6. Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. Zakon o duvanu.naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom. izrada i implementacija NPI. Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. premije za stoĉarstvo. Rast investicija u turizam. uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima. klasifikacija i kategorizacija. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. Siva ekonomija . kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza.godine” baziranom na inoviranom Master planu. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. Sekretarijat za razvoj 40 . Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala. šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak. zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta. otvaranju novih radnih mjesta. Poljoprivreda. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda. Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. U implementaciji je Uredba o visini naknada. Znatno povećani Agrobudţet za 2008. Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora. Zakon o gentski modifikovanim organizmima.neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. EU integracije (implementacija SSP. jaĉanje administrativnih kapaciteta). kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom.3. treću godinu. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. uz nove poreske olakšice prilikom registracije. unapreĊenju saobraćajne mreţe. a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi. njihovo ureĊenje i odrţavanje. Zakon o divljaĉi i lovstvu. Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda.

8% u odnosu na isti period prethodne godine. Box 20 .godine. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020.965 m3 drvne mase ili 5. dok je fiziĉki obim radova. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima. posebno zanatskih struka. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije.8 mil. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora.Poljoprivreda. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi. Zakon o graĊevinskom zemljištu. U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama. Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova.1%. Razvoj lovnog turizma i dr. modernizacija i jaĉanje institucija.4% manje u odnosu na isti period prethodne godine. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. prema zvaniĉnim podacima Monstata.4. a ostalim graĊevinama za 63.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU. Sekretarijat za razvoj 41 . Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0.) . Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008.1%. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr.  6. kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora. Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode.godine. veći za 20.godine posjeĉeno je 143. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat. Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju. U periodu januar-avgust 2008. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora. Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije. Domaća operativa. veća je za 59. Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode. Realizacija projekata medjunarodne podrške. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27.

Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti. UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja. Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode. Svjetska banka.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi. Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju. U toku je revizija tenderske dokumentacije. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori. uz podršku austrijske vlade. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja. U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav.05 miliona €. Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“. Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore.2 miliona €. Projekat je vrijedan 600 hiljada €. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini.godine. Projekat je vrijedan 1.€.godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. Cetinju i Plavu. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. za konsultantske usluge. kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III). Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa.4 mil. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg. U opštini Kotor se. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta).        Sekretarijat za razvoj 42 .juna 2009. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve.

Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. Plav i Roţaje. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti . koja će se raditi na teritoriji opštine Berane. Budva i Tivat). U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada. Kotoru (za opštine Kotor. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću. Pljevlja).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija.6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru.O. Box 21 . UraĊen je Nacrt vodama. Andrijevica. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita. Studije izvodljivosti su već uraĊene. koji će biti nastavljen i u narednoj godini.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe.D. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica.Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak).O. »Projectconsulting« Podgorica. Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj). Nikšić. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva.  Sekretarijat za razvoj 43 . oktobra. godine. Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica. donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane. Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. i 2009. elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25. U skladu sa Planom. UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti. godine. Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 . Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije.2012. izrada elaborata je u toku.

obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine. obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu.1 mil. suzbijanje sive ekonomije.5% više u odnosu na isti period prošle godine. TakoĊe. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010. obaveze proizvoĊaĉa i distributera. Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa. Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja. Progres u suzbijanju sive ekonomije. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu.godine ostvaren je promet od 610. 6. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa.godine. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina.€. Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative. Trgovina Razvoj konkurencije. Dobra snabdjevenost trţišta.5. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa . Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla. Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda. ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda.U takvim uslovima. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini. Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća. što je realno za 18. Povećan priliv kapitala u oblast trgovine.  Sekretarijat za razvoj 44 .  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda.godinu. UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori.

Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije. kao i za ostalih 36 škola.godine«. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore. djeca u posebnim ustanovama. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP). ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. izdvojena iz kredita Svjetske banke. Od ove školske godine. DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09).80 €. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika. Sekretarijat za razvoj 45 . opštinskih ustanova kulture. Pored toga. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces.godina«. rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene.00 €. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«.674. U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta.000 €. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka. redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita. Za sufinansiranje. U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010.500. U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. do kraja 2010. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja.godine. Usvojeni su Zakon o kinematografiji. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama.000 €.795. Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola. za ĉiju je kupovinu potrošeno 619. odabrano je 174 programa i projekta. TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu. otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7. usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja. po navedenom osnovu. kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca. vrijedan 1. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru. rada i socijalnog staranja. Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. umjetnika. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima.

U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. Pravilnik o 46 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. Bedemi Kotora. Grmoţur i Lesendro). kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju. Istovremeno. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac. kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. Fundina i TuĊemila. dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. TakoĊe. U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida.

vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje.35 mil. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. a preko svojih reprezentativnih selekcija. kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. U tom smislu. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. Nadzorni komitet. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom. Na osnovu javnih konkursa. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti.godine. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 . koji je putem soft-loan kredita.4 mil. U oblasti sporta. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite. promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi. bolniĉkih infekcija. TakoĊe. Zakona o zdravstvenoj inspekciji. Zakona o pravima pacijenata. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. €. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. da do kraja 2008. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. ukljuĉujući i Olimpijske igre. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore. Na osnovu toga. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć. Pravilnika o uslovima. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme.obezbijedjen kod Erste Banke. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini. Austija. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. iz budţeta je opredijeljeno preko 2. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja. naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti.0 mil. Pravilnik o dodjeli specijalizacija. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori.

koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista. Usvojen Zakon o kinematografiji.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. Ministarstvo kulture. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija.00 eura. Zato je Vlada. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270. shodno Uredbi i Pravilniku.000. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije.godine. Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine.godine. Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti.  Sekretarijat za razvoj 48 . Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful