CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

4%. kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti.0 97. MeĊu zemljama Evropske Unije.2008 08.7%.2007 106.4 109.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje.6 100.6% na godišnjem nivou (planirano 2.7% i Bugarskoj 11.€ viši za 15.. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike. inflacija u Eurozoni je iznosila 3.6 109. Odrţava se trend porasta zaposlenosti. U avgustu 2008.6 112.2007 108. Istovremeno.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine. obima prometa u saobraćaju. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.2008 12. dostigao nivo od 2.2007 108. podsticaje za programe subvencioniranja.2008 07.5 117. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008. što je za 9.2 12.godine.4 09. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008. što je za 8.2 118.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008.2 mil.8 109.7 08.2 129. MeĊutim.2008 01.2008 101.€ manji za 27. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1.957. trgovini i radova u graĊevinarstvu.8 i 10.645. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07. rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.4 101.8 09.€ koji je za 33. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem.09.0%.2008 08. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2.09.godinu 7.0%).9 100.0 42.godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.8% i Njemaĉkoj 3.2007 110.276 nezaposlenih lica.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.godine (10.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.9 114.2 mil. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008.9 101. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8.2 100. a u periodu januar-avgust 2008.GODINU .8 99.1 99.7 09. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate.2007 110.0%).8 10. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6.7%.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti.6 108.8 101. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008.488 zaposlenih. uz visok nivo stranih direktnih investicija.godine na evidenciji je bilo 28.0 114. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio.328. U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.2 134.4 116.8 109.1%. što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 .2 116. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja.2%.6 mil.8 01.€. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci. a izvoz u vrijednosti od 312. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje. MeĊutim.3 100.9 117.6% respektivno).0 101.0 6.€.332. što je za 5.5%.2% više u odnosu na isti period prošle godine.godine bilo je 168. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.5 101.2008 09.1 134.3 mil.9 mil. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija. ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda.7 100.4%.5 8.6%. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti.3 119. Prema podacima Eurostata.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2. a najviše u Letoniji 14. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda.5 106.

U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432.0 mil.332. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji.860.72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente.20 105. kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008.godine spoljni dug je iznosio 453.98 INDEX 72.22 1. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO).godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008.428. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija.957. godine.u mil. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012. koja opredjeljuje nivo deficita.godine. ţivotnoj sredini. Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj . povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.0 mil. Vlada je u junu 2008. godine. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju.€. odnosno 381. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15. januara 2008. Krajem septembra 2008.godinu).27 1.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1. Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi. 3.645.56 -1. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008.g.€. što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda.godinu i Nacionalnim programom za integraciju. kretanju radnika. a smanjen udio ulaganja u nekretnine. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore.11 1. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008.22 133. Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum. EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU. energetici i regionalnom razvoju. godine (NPI) kao plan implementacije SSP.27 I-VIII 2008 312. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima.€ neto priliva. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine.84 30.38 -995. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu. socijalnoj saradnji. oblasti inovacija. slobodi i bezbjednosti. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore.88 18.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans . odvijaju se prema utvrĊenom planu.84 62.26 115. za devet mjeseci 2008.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija.9 mil.34 1.  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju.

godine. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata.0mil.Sekretarijat za evropske integracije je. septembra 2008. od strane Komisije. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje.€. Crna Gora .godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006. godine.Albanija su. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008. Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa. Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija. de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 .000 € za Crnu Goru.Hrvatska i Crna Gora . a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. 2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva. Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa. Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA). godine. Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa.I komponenta IPA 2009 programa. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji. Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. javni red i bezbjednost. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA).7 mil. U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta. koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu. godine. Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010.        Sekretarijat za razvoj 7 . zajedno sa korisnicima.godine. godine. Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008. godinu. poĉetkom septembra. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost. Crna Gora – Bosna i Hercegovina.€.godina 620. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona. Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28. spoljne odnose Unije.godine postale operativne. zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama.

Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. Box 1 . Na osnovu Okvirnog sporazuma. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore.shodno politici uravnoteţenog budţeta. stimulativnog za preduzetništvo i investiranje.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1. omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike. formiranje i odreĊenih struktura. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje.  Program za razvoj kapaciteta . JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta. usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009. Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008. posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji. u periodu januar-septembar 2008. godine.godinu.CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija. u oblasti javnih finansija. obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta.godine. neophodno je.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje.  4. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008. SprovoĊenje poreskih reformi. Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO). U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS).godinu. U skladu sa projektovanim ciljevima. a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO).bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje. Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. Sekretarijat za razvoj 8 . Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS). Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI). UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa. januara 2008. predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava. Realizovane mjere fiskalne politike.

08 6.12 7.00 2.09.godine.42 7.97 1.25 283.33 7.46 27.98 39.92 64. pojedincima.67 mil.37 8.88 89.93 53.61 7.50 3. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008.91 mil.46 0.84 4.godine iznosili su 942.40 0.76 11. do 30.68 6.79 72.93 20.74 0.92 11.46 0.10 2. Sekretarijat za razvoj 9 .86 56.€.77 5. godine procijenjena je na iznos od 941.58 39. iznosili su 817.62 10.14 144.72 5.04 7.67 24. transfere institucijama.80 3.83 20.25 3.63 0.16 0.01 34.47 mil.30 1.31 6.66 411.€.00 0.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.01 0.55 0.00 0.88 1.70 18.08 107.20 27.36 23.03 2.14 0.84 231.79 1. bruto zarade (231.14 2.6%.01.66 mil.86 10.€.15 20.86 67.51 0.43 % učešća 6 100.20 817. U strukturi izdataka Budţeta 75.91 92.58 28.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.08 20.64 4.80 335.40 38. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77.91 %u BDP-u 7 31.41 8.91 4.53 2.34 9.64 32.83 79.03 13.75 226.56 6.31 231.22 15.9 mil. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008.40 14.37 28.93 35.15 312.56 24.88 6.48 0.18 2.72 10.€) i kapitalne izdatke (64.80 0.97 1.10 85.€.07 1.29 11.40 2.50 4.04 0. doprinosi 24.96 3.28 83.82 77.06 mil.75 2.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.64 mil.55 1.68 2.80 Ukupno (2+3+4) 5 942.33 3.00 114. naknada 93.13 2. naknade.47 13.06 1. od ĉega PDV 35.60 1. taksi 28.88 mil.u mil. Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.€.1 86.84 mil. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku.17 77.20 28.67 0.€).46 5.45 0.51 28.87 11.0 mil. primici otplate kredita i ostali prihodi).93 0.godine .€ Ostvarenje januar-septembar 2008.24 mil.28 625.53 10.€ i ostalih prihoda 52.40 171.91 92.38 11.14 1.20 5.€ tzv.65 9.26 29.1% (takse.69 2.12 mil.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.53 15.01 74.godinu.56 3.25 2.€).92 160.66 100. U strukturi izdataka.34 2.98 12. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.86 69.57 0.64 0.5% a svi ostali prihodi 9.72 15. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.63 mil.47 III kvartal 4 358.69 1. U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335. NVO i javnom sektoru (92.70 13.94 6.07 0.02 2. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.40 27.76 13.2008.24 22.93 18. OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.41 32.24 3.59 mil.73 3.63 52.26 36.68 0.00 66.68 0.25 0.18 23.00 50.24 50. doprinosa 231.23 1.97 3.52 1.godine.€.93 15.16 II kvartal 3 328.46 0.59 3.90 53.00 0.03 12. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.79 2.31 21.88 0.80 7.69 225.39 0.75 50.33 8.3% ili 615.17 141. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze.70 136.70 0. pojedincima.32 5.€).67 239.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.55 3.67 0.79 8.4%.09 98.55 4.22 0.28 2.€.54 6.31 27.20 1.69 0.57 222.28 mil. delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima.21 7.22 7.02 2.

Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1. meso.0% na 7. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana. Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu.1 mil.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21.258. ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31.0%. TakoĊe. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008. Dţavni dug Crne Gore na 30. naknade. i veći su za 130.6% procijenjenog BDP za 2008. ostali prihodi (takse.3% procijenjenog BDP.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31.shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. od ĉega porezi iznose 687. Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala.€ . Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2.0%:50.0 mil. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%).0%.o7 mil. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30.0%.€.godine iznosio je 928. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180.06 mil.godine.06 mil. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17.€ ili 16. Takodje. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou. a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu.€.0%. Prema izmijenjenim rješenjima. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010.godine. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.0% na 3.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata. raĉunarska oprema.godinu.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća. brašno. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost.€. dok spoljni dug iznosi 453.€.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama.0%.       Sekretarijat za razvoj 10 . svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave.maja 2008.9 mil. odgovornosti. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad.godinu.0%. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su. Za 2008. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil. kojima se unapredjuje poslovni ambijent. U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god.38 mil.€ ili 15.septembar 2008. doprinosi 231. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474. znaĉaja i uslova rada.€. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008.0%:20. servisne usluge u marinama. za zdravstveno osiguranje 12.godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1.53 mil. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099.7 % procijenjenog BDP. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom. u zavisnosti od sloţenosti. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je.€ ili 31.63 mil. Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu.

stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD. Uredba o visini naknada. Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja. a u tom okviru. N.godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima. preuzela obavezu da u roku od dvije godine. Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. SEKTOR PRIVREDE 5.ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu.1. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti . Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent. STRUKTURNE REFORME 5. tehnološki viškovi. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika. godina. Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope. Realizacijom Plana privatizacije za 2008. Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope. Ţeljeznica. Montenegro-airlines). Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. takoĊe. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica. lica starija od 50. 5. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela.1. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije. Bar. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore. Stabilno voĊene javne finansije. HTP 11 Sekretarijat za razvoj . Predloţenim rješenjima se. programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS).1.G. Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM).I. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. «Montenegro airlines» DOO Podgorica. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je . izmeĊu ostalog . Pobjeda AD Podgorica. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi. lica angaţovana u javnim radovima).   Box 2.

Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250.631. posredstvom i uz garancije poslovnih banaka. Ţeljezara.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica .75 mil. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća . DOO « Montenegro bonus» Cetinje. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1.09.724 €.   5. €.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«.67 mil.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore.00€.000. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja.2008. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008.775. i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”. godine. Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte.€.godinu. «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar. kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro. Fond je tokom 2008.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica. Montenegro-airlines). Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama. malih i srednjih preduzeća. Ostrva Ada Bojana. Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica. kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku. Tokom 2008. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu. «Barska plovidba» Bar. Ulcinj. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe. . Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća.00€ i Opština Budva sa 602. – 2010. kroz stvaranje jedinstvene mreţe. godine”. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat.2. « Institut crne metalurgije» AD Nikšić.1. kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru.01. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj. Sekretarijat za razvoj 12 . uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije.godine.  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara. 01.30.

Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP. što je za11. izradu studija istraţivanja trţišta. Implementaciju sporazuma CEFTA 2006. a preduzetnika 15.-2010: . U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ . Do 20.godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima.86€.marketinga.godinu.482. podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17. . uz podršku Kreditno garantnog fonda. što je za 12.2% više u odnosu na 2007. kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća). Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju.2008 godine. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007.  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni.269 . sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008. u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15.internacionalizacije. U tom okviru. Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO. promociju osnivanja novih preduzeća. TakoĊe. U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi. Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP. Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri. unaprjedjenje odnosa sa javnošću.godinu.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta.ukupan broj registrovanih preduzeća je 21.ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13.995. izvoza).godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza".10.2 % više u odnosu na 2007.strateški i operativni plan». što je 15. promociju ţena u biznisu. Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori. u odnosu na 2007. U 2008. Formiranje konsultantskog registra za MSP. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje. Zavoda za zapošljavanje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza . Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja.10. kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«.430. Fonda za razvoj.ukupan broj zaposlenih u MSP je 94.  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti.godinu. Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu. Do 20. . U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća.961€.524 . Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«.2% više u odnosu na 2007. Sekretarijat za razvoj 13 .613.

1. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta. Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor.1. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije.5 mil. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009.godine.godini”.1.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil.godinu.godinu.€) i KfW (3.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti.US$ iz zajma Svjetske banke. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1. polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba. kako za izgradnju nove energetske infrastrukture. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012. u skladu sa principima odrţivog razvoja. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška . Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative. U 2008. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori.3. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 . Mreţne industrije 5.godini.  5. Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom.3. analizu.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou . uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće. kroz Program”Posao za Vas”. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora. prognozu i planiranje u oblasti energetike.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009. U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti.€ sredstava.godine za period od 2008 do 2012.godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”. Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore.00 mil. Strategijom razvoja energetike do 2025.0 mil. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori.

kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana. Budva. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. Sekretarijat za razvoj 15 .d. Strateške poslove obavljaće EPCG . kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije. Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine. Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. vjetroelektrane. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. Po ovom modelu. Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja. zaštitu ţivotne sredine. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad. Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. planirano je da se 01. mogućnosti prenosnog sistema. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana.2009. pored vlasniĉke. Bar. odnosno proizvodnju elektriĉne energije.). Drugi blok TE ”Pljevlja”.01. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori. opremljenost mjerenjima. Distribucija. Podgorica). Razvoj energetske infrastrukture. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007. Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. postojeće ugovore i dr.00%. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”.o. biomasu i dr. Snabdijevanje i Elektrogradnja. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. Ulcinj. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama. po BOT modelu projektnog finansiranja. Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti.matiĉno društvo. Ovaj model.59% na 55. Crna Gora. stalni deficit elektriĉne energije. obnovljive izvore energije. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja. broj i strukturu potrošaĉa. intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. godine. a prednost će imati već istraţeni vodotoci. osim za domaćinstva. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Prenos.o.

€. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 . os 1-9.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52.9 103.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu.316 417. Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti. što je ĉinilo 30.877.5 mil.3%.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9.7%. Kombinata aluminijuma za 14.558 825.295. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja.577 MWh elektriĉne energije. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza.000 916. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa.2 111. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja.310. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008.440 MWh (hidro – 1. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja.1 202.2008.0 150.104 17.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora. kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.1%). Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. termo – 1.9 1-9.7 136.101 361. a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1. Box 5 .godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije.000 526.2007. dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa.os 112.060.000 1.2008.000 13.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske. Plan Ostvarenje 618. iznosila je 2.949.022.840 MWh.0% .859 1-9.556 MWh i bila je niţa od planirane za 3.781 12. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe.5 Ukupna potrošnja električne energije. šumarstva i vodoprivrede.870 452.107 1.758 1. Krajem decembra 2008.7%. godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije.00 493.736 1-9.037. Izvršavanje meĊunarodnih obaveza. ostvarenje 469.3 113.neto: . Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2. pl 85.3 80.godine. do juna 2009. Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede. Bilans proizvodnje električne energije . uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije .2008. os 1-9. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli.1 118. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18.2008. u periodu januar-septembar ove godine. u istom periodu. Bruto proizvodnja električne energije. smanjenje unakrsnog subvencioniranja.2007 . Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište.1%) i distributivni potrošaĉi (4. a Ţeljeznice Crne Gore za 15. Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395.1%. iznosila je 3. tehniĉke i pravne prepreke.

dok se 14% odnosi na robe u razvozu.€ do 2011.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih. Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti. podizanje kvaliteta usluga.5 puta.2. Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79. Tokom prvih devet mjeeci 2008. Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva. 24. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. usluţnih. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke.1.637 kamiona i 971 trejler. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. nautiĉki muzej i oko 10. 2. komunikacija. luĉko-transportnih radnika. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. Skoro 39% putnika bili su turisti. posebno kontejnerskog terminala. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote. kao i obezbjeĊenja. smještajnih i rekreativnih kapaciteta. Sekretarijat za razvoj 17 . koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede.019. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti.458 putniĉkih automobila. a zatim tranzitnih 21%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. Kine i Kuvajta. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano.020 m/t. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija. terminal za generalne i rasute terete. povećan je broj sigurnih vezova. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu. Sa ulaganjima od 600 mil. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa. stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi. a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima. izvoznih 16%. što je na prošlogodišnjem nivou. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude.3. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400.986 t. informatike. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila. uveden je videonadzor i beţiĉni internet.000 putnika.081.030 putnika. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu.€.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja. Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. pomorskih poslova.

Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi. kao i teretna linija ka Budimpešti. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023.0%.godine. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne. a aerodrom Tivat 15%). koji prirodno gravitiraju Luci Bar.€). ”G-Transportom” iz Budimpešte. koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz.042 aviona.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%. planirana je nabavka novih plovila. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici.€. U okviru kompanije ”Nimont”. koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat.godine. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil. a obezbijedili su 10 mil. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar.0%).€. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine. Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima.0%. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze.5%. Od 10. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića. ukljuĉujući investicije u elektronske. Za izvršene radove je isplaćeno 60.3%. Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18. a preko aerodroma Tivat 4. koja raspolaţe sa pet brodova. za koju je garantovala italijanska Vlada.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13. iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun. Sekretarijat za razvoj 18 . U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga.0% od ukupno planiranih sredstava.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil. ”US Steel-om Serbia”. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica. Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima.346 aviona. dok je robni prevoz niţi za 7.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti. a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom.1%. signalne i komunikacione sisteme.0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9.0%.

godine. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom. mostova.€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine.€. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac).€. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. Beranama. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu. Osnovna aktivnost Monteput D. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil. Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera. Projekat ukljuĉuje projektovanje. Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56.€. Ulcinju.€.8 mil.€ gubitaka na godišnjem nivou. Gusinju. Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja. Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice. biti objavljen tokom oktobra.8 mil. finansiranje.O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka.€. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km). donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare. kao što su obilaznice: Tivat. Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma. Bijelom Polju. Od 15. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil.jula 2005. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan. presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama. Golubovci.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar. Pored toga. treće trake u Sutomoru.14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5. Sekretarijat za razvoj 19 . generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave. Roţajama i na Cetinju). Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31. od ĉega je 9. sanaciji tunela. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica.klizišta. Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin.O. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil.€.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil.8 mil.7 mil.€) . kroz tunel je prošlo 6. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla. raspisana su dva tendera. izgradnju. Nikšić. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum.8 mil.

kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine. Box 6 . UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ. Kotor. Izdato je 15 novih licenci i 1.2%.€.8%. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu. bez obzira koju vrstu signala prenose.41%. M:telov na 23.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor. zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana. dok je T:mobajl pao na 34.1 mil. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom. Sa konzorcijumom. Budva i Ulcinj.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. stvaraju nove vrijednosti i dobra. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom.Mobile Crna Gora iznosili su 17. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja.2%. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju.€. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija.34%. Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama. Kolašin.4 mil. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5. što je za 25% manje nego u istom periodu. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja.D Podgorica.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. ali je. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice. špediterske usluge. Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva. na osnovu virtuelnih obiljeţja. što je niţe za 16. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. Povećanje tehniĉko. Uvodjenje novih usluga (filatelija. Berane. usljed rasta konkurencije na trţištu.1 mil. Sekretarijat za razvoj 20 . Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa. Nastavljena je trţišna ekspanzija. što je za 4. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju.5% manje u odnosu na isti period prošle godine. Broj ADSL korisnika (preko 21. Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema. u kojoj se.553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije.€ i niţi su za 18. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti.2 mil.€.

Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi. tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. kao i niz podzakonskih akata. U 21 Sekretarijat za razvoj . Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020.01. naĉin i uslovi izgradnje objekata. Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu. Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”. 5.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje. Formirana nova inspekcija zaštite prostora. U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata. socijalnog. Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije. Aktivnosti na izradi nove prostorno .g. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu. razvoja djelatnosti. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja. Box 7 . poĉetkom ove godine. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”. stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema.godine.1. korišćenja i upravljanja prostorom. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija. Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode.      5. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.4.kao razvojni limit. straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja.godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu. Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva.5. Od 01.2008. Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro..1. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura . kao opštim i nacionalnim dobrom. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. unapredjenja.planske dokumentacije na nivou oština. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata.

0 miliona €. Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). njihovih genetskih resursa. odnosno eko sistema.“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom. Istovremeno. Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine. Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“.godine. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu. Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode. Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda. kao i podruĉja Tivatskih solila. U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta. radiološkog opterećenja stanovništva. zemljišta. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike. Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj . U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore. i u toku je javna rasprava.

graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha. Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Mojkovac. Bijelo Polje. Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima.€. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije. Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma. Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu.          Sekretarijat za razvoj 23 . Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“.  Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3. Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana. Konvencije o predjelima. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma. Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija). Ţeljezara u Nikšiću). Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova. NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica. Box 8 . ). Fabrika aluminijuma u Podgorici. U toku je implementacija Kjoto protokola. Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa.2 mil.Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. NP ”Durmitor” i dr. Berane i Kolašin). Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode. Skadarsko jezero. S tim u vezi. Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci). Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom.

Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju. 5. tehniĉke i dr. Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja. u nerazvijenom podruĉju. na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa.1. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom.godinu. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda. I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. infrastrukture.Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. prije svega. Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. hidroenergetski objekti.6. Sekretarijat za razvoj 24 . Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. pod povoljnijim uslovima od trţišnih . zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja. praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj. komunalne. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti. kao dugogodišnji strukturni fenomen. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju. predmet su posebne paţnje. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. Istovremeno. kojim će se definisati osnove politike. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. U tom cilju. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike. Box 9 . što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona.

kao i valorizacija potencijala vode za piće. Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture.Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. bezbijednost pristupa i zaštita podataka.Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih. poljoprivrede.Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja.  Zakon o liĉnom imenu.U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika.U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a.  Zakon o matiĉnim registrima.Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«. Aktivnosti na valorizaciji resursa ME. Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. . . . Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government. 5. Realizovano je sljedeće: . Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija. Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa. Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis. koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. antivirus zaštita. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva.Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika.a .domena. . Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva.Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore. a shodno obavezama na nivou regiona.  Sekretarijat za razvoj 25 . internet-www servis.7. .Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T. ICT podrška administrativnim poslovima. kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus. Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona. ICT usluge graĊanima).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma. . .Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama. »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«. šumarstva i drvoprerade. . kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva.1. Program informacione bezbjednosti 2008-2011. Razvoj telekomunikacione infrastrukture. Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta.

pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje. Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU. unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći. Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. Tokom 2008. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima. Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima. Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda.godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. U tom cilju. Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije. Priprema se novi model tzv. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009. Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike.1. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice . U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore. Napredak u pogledu realnosti. Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu. Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008. Od 1. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.   Sekretarijat za razvoj 26 . Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema.godine.godini. stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti.godini .godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009.8.januara 2008.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema. Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj.

€.6 mil. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite.2% u odnosu na decembar prethodne godine.1% i stanovništvu 36.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1.€.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu. Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja. krajem avgusta u blokadi su bile 8. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1.€.5 mil. što predstavlja rast od 1.54% u avgustu.€. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2.8 mil.€.€ ili 2.03 mlrd.05 procentnih poena i iznosila je 9.39 mil.1%) u odnosu na predhodni mjesec.44%.5%.9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97. Koncentracija duga je relativno velika. FINANSIJSKI SEKTOR 5.1%.9 mil.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12.€. prema ovom Zakonu.6% u odnosu na ukupan dug. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3.2%. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita.€.34 mlrd. a po potrebi ih dokapitalizovati. i bili su veći za 65. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.€.68 mlrd.8 mil.7 mil. dok je ukupan iznos duga povećan za 0. a njihova blokada iznosi 22. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37.5 mil. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil.€ (1.04 mlrd.7%. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26.2. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita.€ i bila je za 1.96 mil. a i zbog finansijske krize.12 mlrd. Godišnji rast je iznosio 69%.51% u julu na 8. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415.€. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti. što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru. Sekretarijat za razvoj 27 .9% u odnosu na prethodni mjesec i 12. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu.1% ili 90. Štednja stanovništva je iznosila 1.€.2%.€.1.3 mil. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8.7 mil. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0.3% a na oroĉene depozite 62. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.€.5%). Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60.€. odnosno (1. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća.2% u odnosu na prethodni mjesec. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema.16%.82 mlrd. Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte. Drţava će.2 mil. neto štednja stanovništva je iznosila 90. Prema podacima Centralne banke Crne Gore. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25.29%. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1. garantovati za meĊubankarske kredite.€ i bio je niţi za 10. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore. što je za 1.3%. S druge strane. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453.€).€ ili 21.€. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1.2 mil.2.2 mil.12 mlrd.5 mil. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86.€.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3.

Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«.03 procenta poena i iznosila 9. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima.04 i 0. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008. dok drţava posjeduje 41. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja. respektivno. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu.godine. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . Istovremeno.14% akcija Lovćen osiguranja. U posmatranom periodu 2008. išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima.€. odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi. u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom. dok je nominalna porasla za 0. U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo. U 2008. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. dok je trţišna kapitalizacija.7%.godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima.godine ostvaren je promet od 137.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja. poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«. Analiza podataka za devet mjeseci 2008. Box 12 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti).02 procentna poena i iznosile su 7. ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«.2. Usporena kreditna ekspanzija. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta. još uvijek nerazvijeno. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine).   5. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala. Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita. Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita. Pored NLB Montenegrobanke.2.41%. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa. Primarno trţište je.32 mil. Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. i pored pozitivnih promjena.€.89% i 8. dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka. Sekretarijat za razvoj 28 .032 mlrd.85%.1% veća od julske i iznosila je 10. medjutim. iznosila 3. Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja. išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija. Do kraja 2008.

bilo je 28. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4.178 ili 10. što je 3.2% manje u odnosu na septembar 2007.50. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu. a od njih 59.80€ Sekretarijat za razvoj 29 . Lica preko 40 godina starosti ima 16. skladištenju i vezama. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe.350. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.). godinu predviĊeno je da se obuhvati 5.2%. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011.623 lica ili 30.1.1%.9%. ekonomisti.5% više nego u istom periodu prethodne godine.276 nezaposlenih lica (9.863 lica.finansijskom posredovanju i saobraćaju. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«. hotelima i restoranima. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8.065. povećan je za 6. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja. godine zaposleno je 1.290 slobodnih radnih mjesta. Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica. Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21. Zakon o socijalnom savjetu. ing. a sa srednjom spremom medicinske sestre.što je za 5. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje. Oglašeno je 54. Za devet mjeseci 2008. Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. zdravstvu.8%.1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine.000 uĉesnika.313 ili 57. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. U septembru 2008. godine. Opredjeljeno je 1.877 lica.7%.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja. Za devet mjeseci 2008.618 pripravnika.3. Bijelo Polje. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009. Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. Nikšić. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6.5%. elektrotehnike. Od ukupnog broja nezaposlenih 63. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika. 5. Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja.300 za trţište rada.244 ili 7. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu. koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja. Novĉanu naknadu primilo je 8. Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka . a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine. Berane i Bar. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari. u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine).190 lica.3.6%. doktori medicine. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti.6%. godine prijavilo se radi zaposljenja 18. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica. TRŢIŠTE RADA 5. sa višom spremom ing. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. obrazovanju i privrednim društvima. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. Broj zaposlenih u avgustu 2008. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8.488.7% se odnosi na Podgoricu.7% su ţene. godine iznosio je 168. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20. Pljevlja.

765). niske zarade. od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja. što predstavlja 40. 161. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica. trgovini 5.306). dok su 1.2008. – 30. trgovini.125).724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta. Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju. 271.9% od planiranog.2008.918). zdravstvu i dr.097 lica ili 78. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage.01. Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita. Nerezidentna lica su angaţovana 1. godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48. 315.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca. Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18. ugostiteljstvu i turizmu 9. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti. meĊu kojima je 2.072 teţe zapošljiva lica.910 sezonskih radnih mjesta. Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede.5). Herceg Novom (4. a na osnovu 12. Na evidenciji Zavoda nalaze se 13. Makedonije ( 12. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19.Budvi (12. Od poĉetka godine do 30. koja imaju visoko obrazovanje. Podgorica ( 47 kredita. Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja.Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih.5% više nego u prethodnoj godini. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica. od poĉetka januara do 31.januara 2008.634 nerezidentna fiziĉka lica. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima. Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7.4%).271. Za 2008. Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica. Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu. slabu mobilnost.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica.703(40. Bosne I Hercegovine ( 12.901€) Berane (36 kredita. Sekretarijat za razvoj 30 . Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19. oglašeno je 23. poljoprivredi.god.488 polaznika.75€. Kotoru (2.948 lica ili 67%.560 (11. godine i Akcioni plan za njenu realizaciju. Od 01. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1.09. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada.09.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene.906). 128.618 €). Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22.2008.5%). višegodišnju neangaţovanost.171 (8. što je za 10.989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja. Programima pripreme za zapošljavanje.itd.086. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1.497). kao i oteţane uslove sezonskog rada. Putem Programa samozapošljavanja je od 01. zanatstva i trgovine.6%) i dr. što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine. na odreĊeno vrijeme. Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih. poljoprivredi 4.0% od ukupnog broja nezaposlenih. Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4. Baru(3.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016.489 (19.762.827€) i Bijelo Polje (36 kredita.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica).09.138 starih lica. Na primorske opštine odnosi se 15. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice. Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«.190 nezaposlenih lica.270).352€). godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje.631. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2.

godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16. Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti. – decembar 2007. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16.10. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne.455. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana. adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa.030 djece.700€. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu.god.633.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije. Posredstvom Centara za socijalni rad. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica.godine. Vrši se stalna dogradnja.2.2008. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.033.111.00€.279. pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3.846.3. te je za ove namjene utrošeno 272.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom.123. TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6. regionalne i dr. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama. a odnose se na 8. Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. a odnose se na 336 zaposlena lica.641..god.800. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.69€. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Sekretarijat za razvoj 31 . Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih.19€. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73. jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti.50€.12€. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti.324 zaposlena. godine Box 14 .   5. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama.31€. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23.722. dobne. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22.

raseljenih a 8. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici.32€ (od ĉega u septembru 68.587 korisnika). U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj.613 djece).349. Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana. iznose 6. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima.04€ (na avgust 2008.god.426. Beranama i primorskim opštinama (Bar.249. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG.25€ za 3.752 porodica sa 39. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2. Beranama i Andrijevici).474.374 korisnika).947.00€ (u avgustu 2008. Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama.465. još uvijek je problem. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad. god.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9. kapaciteta oko 40 mjesta.806.93€ za 12.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god. od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985.93€ (za avgust isplaćeno je 430. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.696. Budva i Herceg Novi).00€ za 9.839. zatim njemaĉka vlada i HELP. ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu.350. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama. djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.907.86€. i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje.82€ za 2.38€ za 5. Sredstva je obezbijedila EAR.2008. su izbjegla lica). Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira.50€ za 1. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate.941.212.111 ĉlanova.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti. Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica.00€ za 5.481. Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori. iznose 17.780. Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa. (od ĉega je 16.97€. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3.852. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637. do 30.). Sekretarijat za razvoj 32 .215.772 korisnika).319.god. osim domicilnog stanovništva.624. 320. Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije.09.427.498 porodica sa18. Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava. odnosi se 319. raseljene i izbjegle i romsku populaciju.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću.669. Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008. Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000.309 korisnika).915.29€.894.631.47€ (od ĉega u septembru 289. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti.163. Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«. Kolektivno zbrinjavanje. Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2. izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24.250. a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi.775 korisnika).628. Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita.56€ (od ĉega u septembru 757.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma.250. Tivat. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije.521. naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5.

Herceg Novom i Pljevljima. godine.6 100.7 125.0 124. godine.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.4 100. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.8 102.4 99.1 99. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore. Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju. Box 15 .6 115. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan.8 101. naroĉito romske populacije. se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009.3 102. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007. Problemi vezani za smještaj izbjeglica.0 101. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa.kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008. UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG.6 101.3. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil.7 98.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema.6 103. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita. 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima.3.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja. Zakon o drţavljanstvu. U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada.7 114.2 102.8 97. januar-sept. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.2 103.9 102.8 Sekretarijat za razvoj 33 .3 98. kapaciteta 300 mjesta. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju.2 114. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica.8 102.4 124.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore.  5. 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117.2 103.

godine i martu 2008. . koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“.9%) i porodiĉnih 28. iznosile su 601€ i povećane su za 24.8%. Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе. Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a.50% u 2009.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€. od ĉega je starosnih 43. a zarade bez poreza i doprinosa za 26. doprinosi 144. godine. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub).1%).6mil.107 (25.0% u odnosu na isti period prethodne godine. invalidskih 25.d. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi.d. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija.34€. Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi.  Sekretarijat za razvoj 34 . a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati.057. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3.d.8%. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203. godine.decembar 2003. u toku 2008. naĉin. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008.god.€. godine.87€. U skladu sa ovim Zakonom. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a.50€ u junu ove godine. Box 16 . postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002. Limitirane penzije su iznosile 752. u decembru 2007. Zarade su u septembru 2008.2%. godini.9€ i ostali primici 2. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti.€.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. godini smanjiti na 20. Takodje.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25.7€.25%. godine. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14.10. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008. Prosjeĉna penzija je iznosila 216. Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16. a najniţa za puni radni staţ 182. u odnosu na prosjek 2007. godine. Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a.723 (45.god. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima. realno 14. bio je 97.2008. Takodje. u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu. godine su iznosili 55. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €..7%. Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva.3%.Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9.3%.godine povećane nominalno za 26.0%). a 20. Realne zarade za devet mjeseci 2008. a realno za 14.227 (29.2%. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.7mil.9%.48€.

od ĉega se 588. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. Sekretarijat za razvoj 35 . što je za 38. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar .6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu.4 miliona € (38.1 mil. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju.2% manje. godine iznosio je 381 milion eura.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva.4. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative.7% više u odnosu na isti period prošle godine.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca.1% manje u odnosu na isti period 2007. a 3. što je za 1.6%) se odnosilo na nekretnine.€ ili 26. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija. dok je 158.2% manje u odnosu na isti period 2007. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430.avgust 2008. To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru. od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008. Priliv stranih direktnih investicija. godine.3%) ili 14. u oblasti investicija. krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija.godinu. Naime. U tom smislu. godine. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga.

0 9.6 miliona eura. proizvoda . 09.4% više u odnosu na isti period prethodne godine.2 12.7 miliona eura.7 100.2 11.0 -16.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28.5 Sekretarijat za razvoj 36 .6 -47.0 4.5 2.5% Interkompanijski dug 26.4 7.2007.2008. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora. 1-3. godine. niţa je za 7.preh.2% manje u odnosu na isti period 2007. Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25. što je za 32. U strukturi odliva. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija .6 24.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija.3 2. 08.1 3.proizv.2008.0 -13.2007. 1-3. Kretanje proizvodnje: .9 -7.8 11.2007.0 34. Visok nivo stranih direktnih investicija.9 8..2008.9 16.2 6.7% Preduzeća i banke 34.4 3. što je za 8. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje.2008.Proizv. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21. u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.0 -12..9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66.i hem.5% manje nego istom periodu 2007. i pića . Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar .1.5 -19.3 -6.2008..3 -3. REALNI SEKTOR 6.7 18..1 -30.osnovnih metala 100.7 -4.stope rasta Struktura u 2007. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura.8 miliona €.0 76.6 6.3% ukupnog odliva).avgust 2008.2007.7 13.6 17. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.3% Nekretnine 38.2008.6%. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu. 139. godine.Drvoprerada -Proizv. 1-9.3 45. 09.3 8.5 -10.5 -45.2 59.hemik. 1-9. 09. godine Ostalo 0. 6.0 -4.8 138.Proizv. 1-6. 1-6.5 -15.3 4.

Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom. a niţa kod 12 oblasti ili 67. imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Naime.9%. Proizivodnja boksita. olova i cinka za jedno leţište. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina. zaštitu ţivotne sredine i dr.2% preradjivaĉke industrije).4%.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B. zbog visokog uĉešća u strukturi (45. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta. iznosila je 515. Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30.8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. laporca za jedno leţište.1% ukupne industrijske proizvodnje (87. u posmatranom periodu. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i. s tim u vezi. vaĊenje ruda metala 3. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1.8% u preradjivaĉkoj industriji).9%.5%. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište. Objavljen je novi tender za prodaju 51.8%.V. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”. Proizvodnja osnovnih metala.3% ukupne industrijske proizvodnje (12.295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3. a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina. lignita i treseta 62. je veća za 29. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena.9%. u posmatranom periodu.8% preradjivaĉke industrije). Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić.8%. Ugovorom o prenosu akcija. a 59.6%.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji.4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54. UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 .180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije.0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14. razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita.294.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program.

„Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).avg ust 2008 januar .0%.g.000 600.000 800. broj plovila za 8. na 1. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu. Za devet mjeseci ove godine.€.000.avg ust 2007 januar .000.2008.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%.0%.000 200. odnosno sa 1. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €. uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta. što znaĉi da se predviĊa 16.000. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije.2. odnosno 6. POSJETIOCI 900.000 broj nocenja 4.6 %.000 registrovanih kreveta. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture.055 turista dok je ostvareno 6.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6. što je za 10.6% prometa putnika).000. godini.000 1. što je za 5.1 mil.000 500. godine. što je za 10.000. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%.520. godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti.000.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %.000 6. U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60. respektivno više u odnosu na uporedni period. Ekonomskom politikom za 2008.000 0 januar .4% više prometa vazduhoplova i 9.000 100.6 % u odnosu na ostvarena u 2007.000 400.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . Mjeseĉni statistiĉki pregled br.0% u odnosu na isti period 2007.avg ust 2007 5. godini.000 3. razvoj ljudskih resursa.000 NOCENJA broj posjetilaca 700. promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.575 noćenja. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980. Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007. Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti.000 300.godinu.3 mil.000 2.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008.7% više nego prošle godine.000 0 januar .godine Izvor:Monstat. noćenja. što predstavlja rast od oko 7.  Povećanje broja noćenja za 9.9.

Šangaju. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. sajam „Top Res“ u Parizu. Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu. u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru. rasti realnom godišnjom stopom od 5. .1 mil.3 %. Welness i druge sadrţaje. koja iznosi 4%. godinu oĉekivanja su da će: . U implementaciji je Uredba o visini naknada. kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. . Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008.Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31.2018. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori. Beĉu. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti. U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota. godinu i prognoze do 2018.Ukupno oko 16. zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu. radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008.1 % zaposlenih u svim privrednim granama.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici.Kapitalne investicije tokom 2008. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES). Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ). Pragu. .7%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008.8 % ukupnih kapitalnih investicija. Izvršenom kontrolom 40 hotela. U 2008. u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008. Berlinu. godine. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC).000 radnih mjesta ili 19. godini će ostvariti vrijednost od oko 678. klimatskih uslova. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. Moskvi. kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija. Crna Gora je u Budvi organizovala 17. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma. da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih.Sektor turizma i putovanja će.Tirolu. godine u obezbjeĊenje objekata.godine. kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.4 miliona € ili 32. s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. da se obezbijedi produţenje sezone. Sekretarijat za razvoj 39 . Briselu. godini. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji. €.Beogradu. Prema Istraţivanju za 2008. .4%. . odnosno da će stvarni rast iznositi 37. “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”.godine”. u periodu od 2009.

jaĉanje administrativnih kapaciteta). Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj.   6. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija. a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi. Rast investicija u turizam. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija). uz nove poreske olakšice prilikom registracije. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. premije za stoĉarstvo. Zakon o duvanu. zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju. Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora.godine” baziranom na inoviranom Master planu. treću godinu. Zakon o gentski modifikovanim organizmima. šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora. unapreĊenju saobraćajne mreţe. uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima. klasifikacija i kategorizacija. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada. EU integracije (implementacija SSP. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. otvaranju novih radnih mjesta. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. Siva ekonomija .neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza.naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. U implementaciji je Uredba o visini naknada.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda. Sekretarijat za razvoj 40 . Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. Znatno povećani Agrobudţet za 2008. Poljoprivreda. Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala. Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja. izrada i implementacija NPI.3. koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. njihovo ureĊenje i odrţavanje. Zakon o divljaĉi i lovstvu.

Realizacija projekata medjunarodne podrške. Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode. Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. prema zvaniĉnim podacima Monstata. veća je za 59. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU.8% u odnosu na isti period prethodne godine. Zakon o graĊevinskom zemljištu. Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. Box 20 . Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima.Poljoprivreda. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova. U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi. Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa. Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27. Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti.godine. a ostalim graĊevinama za 63.godine. veći za 20.1%. kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora. Razvoj lovnog turizma i dr. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. dok je fiziĉki obim radova.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020.  6. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. U periodu januar-avgust 2008.8 mil. posebno zanatskih struka.) . Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0.4% manje u odnosu na isti period prethodne godine. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima. Domaća operativa.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju.godine posjeĉeno je 143.965 m3 drvne mase ili 5. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora.4. Sekretarijat za razvoj 41 .1%. modernizacija i jaĉanje institucija.

Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav. uz podršku austrijske vlade. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta). za konsultantske usluge.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve. Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“. Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja.godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6. kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III). Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore. Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Projekat je vrijedan 600 hiljada €. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini.€. Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori.godine. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje. UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1.juna 2009.2 miliona €. Cetinju i Plavu. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću.        Sekretarijat za razvoj 42 . U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. Svjetska banka. Projekat je vrijedan 1. Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj. U toku je revizija tenderske dokumentacije.4 mil. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju.05 miliona €. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. U opštini Kotor se.

O. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. Budva i Tivat). UraĊen je Nacrt vodama. Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. godine. donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe. Studije izvodljivosti su već uraĊene. koja će se raditi na teritoriji opštine Berane.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj). Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 . Kotoru (za opštine Kotor. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25.  Sekretarijat za razvoj 43 . a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak). zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita. Andrijevica. »Projectconsulting« Podgorica.Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. oktobra. Nikšić. UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica. Pljevlja). Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija.6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva. elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije. Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti. Plav i Roţaje. U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada. Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. izrada elaborata je u toku. Box 21 . UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. koji će biti nastavljen i u narednoj godini.D. UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti . U skladu sa Planom. godine.O.2012. i 2009.

Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu. Povećan priliv kapitala u oblast trgovine. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini. obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda.U takvim uslovima.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa . 6.  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini. Dobra snabdjevenost trţišta. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010. Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative. Trgovina Razvoj konkurencije.godine. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća.  Sekretarijat za razvoj 44 . Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa.€. obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti. Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. Progres u suzbijanju sive ekonomije.godine ostvaren je promet od 610. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina. Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa.godinu. UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa. TakoĊe.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima.5% više u odnosu na isti period prošle godine.5. suzbijanje sive ekonomije. obaveze proizvoĊaĉa i distributera. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju. ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. što je realno za 18. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda.1 mil.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom.

Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP). djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«.795. kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca.godine«.000 €. odabrano je 174 programa i projekta.godina«. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka.000 €. djeca u posebnim ustanovama. umjetnika. Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646. za ĉiju je kupovinu potrošeno 619. U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. kao i za ostalih 36 škola. U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7. otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama. opštinskih ustanova kulture. redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita.80 €. vrijedan 1.500. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010.00 €. izdvojena iz kredita Svjetske banke. Usvojeni su Zakon o kinematografiji.674. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«. Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. do kraja 2010. rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene. Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije. DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«. TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. po navedenom osnovu. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola. rada i socijalnog staranja. Pored toga. usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. Sekretarijat za razvoj 45 . U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore. Za sufinansiranje. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. Od ove školske godine.godine. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja.

transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. TakoĊe. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. Pravilnik o 46 . Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju. U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima. Bedemi Kotora. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. Istovremeno. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. Fundina i TuĊemila. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. Grmoţur i Lesendro). dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela.

kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista.4 mil. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. Na osnovu javnih konkursa. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi. bolniĉkih infekcija. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti. U oblasti sporta. Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. Zakona o pravima pacijenata. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć. ukljuĉujući i Olimpijske igre. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. TakoĊe. da do kraja 2008. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore.obezbijedjen kod Erste Banke. vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 . Zakona o zdravstvenoj inspekciji. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. Pravilnik o dodjeli specijalizacija. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. a preko svojih reprezentativnih selekcija. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. iz budţeta je opredijeljeno preko 2. Nadzorni komitet. sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova. koji je putem soft-loan kredita. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. Na osnovu toga. Pravilnika o uslovima. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom.0 mil. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite.godine. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori. €. Austija.35 mil. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. U tom smislu. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore.

koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu. Usvojen Zakon o kinematografiji.  Sekretarijat za razvoj 48 . Ministarstvo kulture. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti. Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. shodno Uredbi i Pravilniku. Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći.000. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije. Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270.godine. Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010. Zato je Vlada.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010.godine. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom.00 eura.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful