CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

4 101.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2.0%.€.8 01.8 i 10. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate.2008 08.2%. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008.7 08.8 109. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru.8 109. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda.2007 110.2008 01.2008 08. U avgustu 2008.2 116.2008 07.9 114.0 6. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje.5 106.2007 110.5 117.5 101.4 09.€ manji za 27.6% respektivno). ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda. U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07.7 09. Prema podacima Eurostata.7%.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti.5 8. što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 . rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.2 118.4 109. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje.2 12. MeĊu zemljama Evropske Unije.2 134. obima prometa u saobraćaju.7% i Bugarskoj 11. a u periodu januar-avgust 2008. inflacija u Eurozoni je iznosila 3. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1.godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6.2 mil.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.8 09.6 108.godine (10.2008 12.2007 106.8 10.7 100.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod. kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti.2 mil.3 mil.4%.6 mil.€ koji je za 33. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.0%).09.godine.GODINU .5%.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008.godinu 7.€.8% i Njemaĉkoj 3.2 129. što je za 9.8 99.6%. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8. Istovremeno.328.0 42.7%. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008.1%. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.276 nezaposlenih lica.godine na evidenciji je bilo 28. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio.4 116. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna.2008 101.1 134.2007 108.8 101.332. došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.0%).6 112.6 109. MeĊutim.09.3 119.9 mil.488 zaposlenih. dostigao nivo od 2. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10.957.0 114. Odrţava se trend porasta zaposlenosti. što je za 8.2007 108.6% na godišnjem nivou (planirano 2.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.2% više u odnosu na isti period prošle godine.. a izvoz u vrijednosti od 312. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje.4%. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike.9 100. a najviše u Letoniji 14.6 100. trgovini i radova u graĊevinarstvu.645. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008.9 117.3 100.godine bilo je 168.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine. uz visok nivo stranih direktnih investicija.0 101. MeĊutim.1 99. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija.€ viši za 15. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2.0 97. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6.2 100.2008 09. podsticaje za programe subvencioniranja. što je za 5. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje.9 101.

0 mil. što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda.g.22 133. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008.20 105. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu.84 62.godinu). kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti.godine. Krajem septembra 2008. a smanjen udio ulaganja u nekretnine.957. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima.9 mil.84 30. koja opredjeljuje nivo deficita. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija.22 1. godine.€. oblasti inovacija. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj .72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente. za devet mjeseci 2008.645.u mil.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. januara 2008. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju.98 INDEX 72. odvijaju se prema utvrĊenom planu. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008.27 I-VIII 2008 312.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592.godinu i Nacionalnim programom za integraciju. 3. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju. socijalnoj saradnji. povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008. EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU.38 -995.88 18.34 1.56 -1.428.  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju.27 1.€ neto priliva. godine (NPI) kao plan implementacije SSP.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans .26 115. Vlada je u junu 2008.€. Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi. godine. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine.332. slobodi i bezbjednosti. U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora. kretanju radnika. ţivotnoj sredini. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore. Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore.860. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija. odnosno 381.0 mil. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO). Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010. energetici i regionalnom razvoju.11 1. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore. Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432.godine spoljni dug je iznosio 453. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012.

godine postale operativne. godine. a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa.Hrvatska i Crna Gora . Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA). U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta.0mil.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29.godina 620. Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori. Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost. Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008.godine.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008. spoljne odnose Unije. septembra 2008. poĉetkom septembra.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA). Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama. godine. zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU.Sekretarijat za evropske integracije je.7 mil. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. od strane Komisije. godinu. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona. Crna Gora – Bosna i Hercegovina.Albanija su. a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008. Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa.I komponenta IPA 2009 programa. Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. godine. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008. javni red i bezbjednost. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu. godine. Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu.godine. zajedno sa korisnicima.        Sekretarijat za razvoj 7 . 2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva. Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata.000 € za Crnu Goru. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 . koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija. godine.€.€. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO. Crna Gora .

neophodno je.godinu. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava. Sekretarijat za razvoj 8 . Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. SprovoĊenje poreskih reformi. Na osnovu Okvirnog sporazuma. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008. a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO).bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta.  4. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008. predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta.CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija. formiranje i odreĊenih struktura. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija. Box 1 . Realizovane mjere fiskalne politike. Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave. usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje. Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009. Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI). godine. omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici.shodno politici uravnoteţenog budţeta. UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa.godine. U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS). u oblasti javnih finansija. U skladu sa projektovanim ciljevima.  Program za razvoj kapaciteta . stimulativnog za preduzetništvo i investiranje. Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje. Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje.godinu. Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS). posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji. u periodu januar-septembar 2008. obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom. januara 2008. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta. Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO). Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa.

Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.godine.56 3.83 79. godine procijenjena je na iznos od 941. naknada 93.80 335.63 mil.63 0.51 28.26 29.58 39.2008. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.38 11.04 0.12 mil.€.86 67.67 239. doprinosi 24.31 6. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335.40 0. primici otplate kredita i ostali prihodi).55 0.06 mil.20 1.69 2.76 11.21 7.07 1. taksi 28.08 6.00 0.84 231.6%.52 1. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008.66 mil.01 34.53 2.68 0.23 1.20 27.0 mil.64 0.€.36 23.79 8. doprinosa 231.47 III kvartal 4 358.80 Ukupno (2+3+4) 5 942.07 0.86 69.12 7.14 0.1 86.40 27.26 36.€ i ostalih prihoda 52.04 7.80 7.00 2.56 24.40 14.62 10.25 2.€ Ostvarenje januar-septembar 2008. pojedincima. do 30.50 3.€ tzv.25 0.97 1.84 mil.63 52.93 20.42 7.64 4. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije.79 72.14 1.08 20.92 160.65 9.93 0.53 15.50 4.34 9.74 0.88 6.4%.96 3.46 0.20 28.41 32.87 11.47 mil.79 1.9 mil.10 2.91 mil.u mil.57 222. U strukturi izdataka. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.godine. transfere institucijama. od ĉega PDV 35.01 0.73 3.54 6.34 2.28 625.94 6. U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66.67 0.17 77.20 817.86 56.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.20 5.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.59 mil. delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima.84 4.03 2.08 107.1% (takse.91 92.41 8. bruto zarade (231.22 0.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.03 12. OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.00 0.€).40 2.90 53.83 20.72 15.77 5.02 2.09.€) i kapitalne izdatke (64. NVO i javnom sektoru (92.02 2.46 5.24 3.€.00 114.5% a svi ostali prihodi 9.93 18.€.69 225.66 411.98 39.32 5.14 2.24 mil.79 2.€).48 0.godinu.03 13. naknade.33 7.56 6.55 3.51 0.72 5.13 2.06 1.70 13.00 66.28 83.70 136.24 50.31 231.68 2.80 0.55 1.10 85.25 283.16 II kvartal 3 328.40 38.18 2.17 141.30 1.93 53.75 50.46 0.97 3.91 92.22 15.98 12.€.€.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.25 3.92 64. iznosili su 817.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.31 27.43 % učešća 6 100.37 8.29 11.40 171. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.24 22.72 10.76 13. U strukturi izdataka Budţeta 75.01 74.93 35. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku.00 0.33 3.15 20.67 mil.55 4.80 3.€).39 0.68 0. pojedincima.14 144.60 1.3% ili 615.godine iznosili su 942.70 18.31 21. Sekretarijat za razvoj 9 .88 mil.09 98.93 15. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008.01.97 1.82 77.66 100.57 0.69 0.61 7.€.70 0.33 8.53 10.15 312.86 10.godine .92 11.75 2.16 0.58 28.88 89.91 %u BDP-u 7 31.18 23.88 1.64 mil.46 0.75 226.88 0.22 7.28 2. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.37 28.67 24.47 13.00 50.91 4.45 0.68 6.67 0.59 3.64 32.69 1.46 27.28 mil. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze.

ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31.6% procijenjenog BDP za 2008.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.06 mil. Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil.0%. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad.shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu.godine.7 % procijenjenog BDP.0%. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala.€ ili 31. Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu. naknade.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija.€.0% na 3. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je. raĉunarska oprema.38 mil. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474.€.godine iznosio je 928. TakoĊe.0%. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008. ostali prihodi (takse. i veći su za 130.€. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%).godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1. za zdravstveno osiguranje 12.godinu.maja 2008. servisne usluge u marinama.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća.€. a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu. Dţavni dug Crne Gore na 30.€ ili 15.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata. doprinosi 231. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama.53 mil.€. brašno. u zavisnosti od sloţenosti. U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su. svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30.godinu. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2.0%. Takodje.0%:20.o7 mil. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30. od ĉega porezi iznose 687. Prema izmijenjenim rješenjima. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja. Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi.63 mil. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180.€ ili 16. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD.0 mil.9 mil.0% na 7.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31. Za 2008.0%:50.0%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099. dok spoljni dug iznosi 453. znaĉaja i uslova rada. kojima se unapredjuje poslovni ambijent. meso.0%. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave.septembar 2008. odgovornosti.258. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou.godine.€ .       Sekretarijat za razvoj 10 .3% procijenjenog BDP.1 mil.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21.06 mil.

Montenegro-airlines). programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS). HTP 11 Sekretarijat za razvoj . godina. Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. STRUKTURNE REFORME 5. SEKTOR PRIVREDE 5.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. lica angaţovana u javnim radovima).1. Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD.   Box 2. lica starija od 50. takoĊe. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika. Bar. Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. N. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa.stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore. i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva.ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je .1. a u tom okviru. tehnološki viškovi. Uredba o visini naknada. izmeĊu ostalog .godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima. Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM). preuzela obavezu da u roku od dvije godine. Predloţenim rješenjima se. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. 5. Stabilno voĊene javne finansije. Realizacijom Plana privatizacije za 2008.G. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi.1. Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat. Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. «Montenegro airlines» DOO Podgorica. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica. Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja. Pobjeda AD Podgorica. Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope.I. Ţeljeznica.

DOO « Montenegro bonus» Cetinje.godine. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica.000.775. Ţeljezara. Ostrva Ada Bojana. kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku.€. Ulcinj. Montenegro-airlines). «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar.2008.724 €. . i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu.631. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007. €. Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. – 2010. kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1.01. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe.75 mil. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat.00€ i Opština Budva sa 602. «Barska plovidba» Bar. kroz stvaranje jedinstvene mreţe. malih i srednjih preduzeća.  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara. Fond je tokom 2008. Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama. Sekretarijat za razvoj 12 .09.godinu. Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica . Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte. godine. posredstvom i uz garancije poslovnih banaka.67 mil. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj.00€.1.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica.30. Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić.2. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća . « Institut crne metalurgije» AD Nikšić. uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1. 01. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici.   5. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. godine”. kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić. Tokom 2008.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«.

ukupan broj zaposlenih u MSP je 94.internacionalizacije.strateški i operativni plan».86€. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija.2008 godine.godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima. Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu. . izvoza). Implementaciju sporazuma CEFTA 2006. izradu studija istraţivanja trţišta.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza . što je 15. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9. unaprjedjenje odnosa sa javnošću. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007. Formiranje konsultantskog registra za MSP. Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori.  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti.524 . . Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta. a preduzetnika 15. U tom okviru.10.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15. Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“. sa evidencije Zavoda za zapošljavanje.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008.613.godinu.godinu. Do 20. Fonda za razvoj.-2010: .marketinga. Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju.10.269 . Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO. u odnosu na 2007.ukupan broj registrovanih preduzeća je 21. kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća).2 % više u odnosu na 2007. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO. kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«.  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni. U 2008.995.2% više u odnosu na 2007.ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13. TakoĊe. Zavoda za zapošljavanje. Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP. U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ . Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«. Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP. Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja. uz podršku Kreditno garantnog fonda.430.961€. U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća. promociju osnivanja novih preduzeća. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17. što je za 12.482. što je za11. Sekretarijat za razvoj 13 . u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija. Do 20. promociju ţena u biznisu. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje. podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi.godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza". U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP.2% više u odnosu na 2007.godinu.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri.

Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring.godini.€ sredstava.US$ iz zajma Svjetske banke.1. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće.0 mil. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka. U 2008. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 . U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti. u skladu sa principima odrţivog razvoja.godini”. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012. analizu.€) i KfW (3.godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”.3.godinu.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost.  5. Mreţne industrije 5. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada. uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište. Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti. polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou .godinu. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300.godine za period od 2008 do 2012. kroz Program”Posao za Vas”.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška . Strategijom razvoja energetike do 2025. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region. Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor.1. kako za izgradnju nove energetske infrastrukture. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa. Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025.3. Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative.1. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori.godine. prognozu i planiranje u oblasti energetike. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta.5 mil. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti.00 mil.

intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. po BOT modelu projektnog finansiranja.o. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana. Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije.00%. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. Budva.). Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. Sekretarijat za razvoj 15 . mogućnosti prenosnog sistema. stalni deficit elektriĉne energije. Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. Snabdijevanje i Elektrogradnja. Strateške poslove obavljaće EPCG . godine. Distribucija. postojeće ugovore i dr. UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine. Razvoj energetske infrastrukture. odnosno proizvodnju elektriĉne energije. kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori.matiĉno društvo. biomasu i dr. Ulcinj. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. opremljenost mjerenjima. Ovaj model. Prenos. vjetroelektrane. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad. zaštitu ţivotne sredine. Crna Gora.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. osim za domaćinstva. kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007.d. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. Podgorica). obnovljive izvore energije. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja.o.59% na 55. Drugi blok TE ”Pljevlja”. Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti. broj i strukturu potrošaĉa. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. pored vlasniĉke. Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d. a prednost će imati već istraţeni vodotoci.01. Bar. Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja. planirano je da se 01. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama. Po ovom modelu. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja.2009. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa.

Kombinata aluminijuma za 14.859 1-9.840 MWh.000 916.2008. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja.godine.3%. Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva.os 112. a Ţeljeznice Crne Gore za 15.316 417. termo – 1.310.7 136. os 1-9.107 1. u periodu januar-septembar ove godine.9 1-9.037.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske.1%). Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede. u istom periodu. Bilans proizvodnje električne energije . Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište.2008. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa.104 17.101 361.577 MWh elektriĉne energije. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli.2008. iznosila je 3.736 1-9. kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.949. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18.3 80.0% .022.2 111. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 . pl 85. Plan Ostvarenje 618. Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. Bruto proizvodnja električne energije. dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa.295. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti. uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije . godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza.1%. iznosila je 2. tehniĉke i pravne prepreke.2008. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja.000 13.00 493. os 1-9.440 MWh (hidro – 1. ostvarenje 469. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008.neto: .000 526. smanjenje unakrsnog subvencioniranja. do juna 2009.877.758 1.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9.0 150.060.5 Ukupna potrošnja električne energije. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja. Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395.1 202. Box 5 . Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2.1%) i distributivni potrošaĉi (4.870 452.€.2007 . a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1. što je ĉinilo 30.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52.000 1.556 MWh i bila je niţa od planirane za 3.godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije.7%.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu. Krajem decembra 2008.7%. Izvršavanje meĊunarodnih obaveza.5 mil.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe.781 12.558 825.2007.9 103.3 113.1 118. šumarstva i vodoprivrede.

smještajnih i rekreativnih kapaciteta. podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga.081. informatike.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih. Sa ulaganjima od 600 mil.000 putnika. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu. kao i obezbjeĊenja. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova. što je na prošlogodišnjem nivou. Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. usluţnih.€ do 2011. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima. a zatim tranzitnih 21%. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude. komunikacija. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja.019. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata. Sekretarijat za razvoj 17 .1. 24. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400. Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti. Kine i Kuvajta. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. povećan je broj sigurnih vezova. izvoznih 16%. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%. pomorskih poslova. dok se 14% odnosi na robe u razvozu. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. posebno kontejnerskog terminala. Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti.986 t. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila.5 puta. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. 2.3. luĉko-transportnih radnika.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. terminal za generalne i rasute terete. koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije.020 m/t. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova. Skoro 39% putnika bili su turisti.2. uveden je videonadzor i beţiĉni internet. stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. podizanje kvaliteta usluga. nautiĉki muzej i oko 10.030 putnika. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija.€. Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke. Tokom prvih devet mjeeci 2008. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.458 putniĉkih automobila.637 kamiona i 971 trejler. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva.

ukljuĉujući investicije u elektronske.0% od ukupno planiranih sredstava. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze. a preko aerodroma Tivat 4. a obezbijedili su 10 mil. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju. Od 10.godine.0%). dok je robni prevoz niţi za 7.1%.042 aviona. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore. signalne i komunikacione sisteme.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima. koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz. ”G-Transportom” iz Budimpešte. kao i teretna linija ka Budimpešti. Sekretarijat za razvoj 18 . koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne.5%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica.€.0%. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun.0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13.€. Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. Za izvršene radove je isplaćeno 60. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine.346 aviona. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića. U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga.0%. iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil. Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom. a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14. planirana je nabavka novih plovila.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje. koji prirodno gravitiraju Luci Bar.0%. koja raspolaţe sa pet brodova. ”US Steel-om Serbia”.3%.€). Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4. a aerodrom Tivat 15%). za koju je garantovala italijanska Vlada. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1.godine. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023. U okviru kompanije ”Nimont”.

Projekat ukljuĉuje projektovanje. raspisana su dva tendera.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće.€.€. Nikšić. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan. treće trake u Sutomoru. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu.14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5. biti objavljen tokom oktobra. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom.€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak. Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera.7 mil. Pored toga. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil.€.8 mil.€. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine. od ĉega je 9. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari. donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare.8 mil. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar. Osnovna aktivnost Monteput D.klizišta. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara. Ulcinju.€) . Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica. Golubovci.O. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine. Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave.8 mil.€. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac). Bijelom Polju. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova. Roţajama i na Cetinju).O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31. Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. Gusinju. kroz tunel je prošlo 6. Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56.godine. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla. Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja. Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km).jula 2005. kao što su obilaznice: Tivat. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil. sanaciji tunela. izgradnju. kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka. mostova. Od 15.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. Sekretarijat za razvoj 19 .€. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama.€ gubitaka na godišnjem nivou.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima. finansiranje. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin.8 mil. Beranama. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja. presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil.

Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18.€ i niţi su za 18. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A. UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje. što je za 25% manje nego u istom periodu.Mobile Crna Gora iznosili su 17. zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija.D Podgorica. bez obzira koju vrstu signala prenose. u kojoj se. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka.8%. usljed rasta konkurencije na trţištu. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva. stvaraju nove vrijednosti i dobra. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom. Izdato je 15 novih licenci i 1. špediterske usluge. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju.34%. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine. Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa.€. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga. Sa konzorcijumom.553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa. kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije. Kotor. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra. Berane. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18. ali je. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. Broj ADSL korisnika (preko 21.€. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana.41%. što je za 4.2%. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema.1 mil. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. što je niţe za 16. Box 6 . dok je T:mobajl pao na 34. na osnovu virtuelnih obiljeţja.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine. Budva i Ulcinj. Sekretarijat za razvoj 20 . Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema.2%. Kolašin. Povećanje tehniĉko. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU.2 mil. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom.5% manje u odnosu na isti period prošle godine.4 mil.€. Uvodjenje novih usluga (filatelija. M:telov na 23. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. Nastavljena je trţišna ekspanzija. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5. Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama.1 mil. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice.

tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. korišćenja i upravljanja prostorom.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja.1. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi.4. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU. Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode. Formirana nova inspekcija zaštite prostora.g. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite. Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima.planske dokumentacije na nivou oština. naĉin i uslovi izgradnje objekata. Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije.godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu. Od 01.      5. unapredjenja. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”.kao razvojni limit. Box 7 . stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020.godine. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”. straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu. Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”. U 21 Sekretarijat za razvoj .5.2008..1. kao opštim i nacionalnim dobrom. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008.01. Aktivnosti na izradi nove prostorno . Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. poĉetkom ove godine. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. razvoja djelatnosti. socijalnog. 5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva. Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura . Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu. kao i niz podzakonskih akata. U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata.

Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti.0 miliona €. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. njihovih genetskih resursa. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007. Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka. Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj .godine. Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima. rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu.“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom. Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine. radiološkog opterećenja stanovništva.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti. U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). Istovremeno. Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike. odnosno eko sistema. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. i u toku je javna rasprava. Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008. zemljišta. kao i podruĉja Tivatskih solila.

 Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima.€. U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“. Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa.Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci). Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. NP ”Durmitor” i dr.          Sekretarijat za razvoj 23 . Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana. kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3. NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica. ). Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom. Ţeljezara u Nikšiću). U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma. Fabrika aluminijuma u Podgorici. Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu. Bijelo Polje. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha. S tim u vezi. Berane i Kolašin). Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova. Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine.2 mil. Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. U toku je implementacija Kjoto protokola. Konvencije o predjelima. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO. Box 8 . Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija). Mojkovac. Skadarsko jezero.

Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona. u nerazvijenom podruĉju. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti. hidroenergetski objekti. Box 9 . Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. predmet su posebne paţnje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. infrastrukture. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja. prije svega. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda.godinu.6. zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“. kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj. 5. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. Istovremeno. aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom. Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. kao dugogodišnji strukturni fenomen. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike. komunalne.1. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa. Sekretarijat za razvoj 24 . I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština. tehniĉke i dr. U tom cilju. pod povoljnijim uslovima od trţišnih . Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008. kojim će se definisati osnove politike. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom. praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj.

Aktivnosti na valorizaciji resursa ME.Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade.7. Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva.U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a. . kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus.  Sekretarijat za razvoj 25 . . Realizovano je sljedeće: . bezbijednost pristupa i zaštita podataka. 5. Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija. . . Razvoj telekomunikacione infrastrukture. . Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture.Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore.a .Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«. Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta. .  Zakon o liĉnom imenu. kao i valorizacija potencijala vode za piće.Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika.U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika.Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. ICT usluge graĊanima).Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama. ICT podrška administrativnim poslovima. Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. poljoprivrede.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma. antivirus zaštita. . Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih. Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa. »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«. Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona. a shodno obavezama na nivou regiona. Program informacione bezbjednosti 2008-2011. . koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government. internet-www servis. kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva.domena. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja. šumarstva i drvoprerade.Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS.  Zakon o matiĉnim registrima. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva.Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T.1.

Od 1.1.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike. Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu.januara 2008. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice . stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti.godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. U tom cilju. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa.godini . Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema. Priprema se novi model tzv.   Sekretarijat za razvoj 26 . Napredak u pogledu realnosti. unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći. Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema.godini. pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje.8. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima. Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore.godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009. Tokom 2008. Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009.godine. Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije. Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008. Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda.

12 mlrd. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28.2% u odnosu na prethodni mjesec.€.12 mlrd. S druge strane. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46.3%.8 mil.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86.7 mil. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita. krajem avgusta u blokadi su bile 8. Godišnji rast je iznosio 69%.€ i bio je niţi za 10. Štednja stanovništva je iznosila 1.8 mil. Drţava će.€.04 mlrd.44%.€.€ ili 21. Koncentracija duga je relativno velika.€.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1.€.29%.3 mil. što predstavlja rast od 1. garantovati za meĊubankarske kredite. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531.5 mil. odnosno (1.2 mil.€ (1.51% u julu na 8.€. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24. prema ovom Zakonu. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema.7 mil.2. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite.96 mil.54% u avgustu. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8.€.€ ili 2.68 mlrd.16%. a njihova blokada iznosi 22.2%. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25.2 mil.€. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.2% u odnosu na decembar prethodne godine.05 procentnih poena i iznosila je 9.2. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453.€.7%. i bili su veći za 65.2%. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti. dok je ukupan iznos duga povećan za 0. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore.€.5%.34 mlrd. Prema podacima Centralne banke Crne Gore. FINANSIJSKI SEKTOR 5. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1.5 mil. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1. neto štednja stanovništva je iznosila 90. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka.€ i bila je za 1.€.3% a na oroĉene depozite 62. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415. što je za 1. Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1.1%) u odnosu na predhodni mjesec.6 mil.€.6% u odnosu na ukupan dug. Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu.1%.1. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2. a i zbog finansijske krize.2 mil. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528.39 mil.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12.82 mlrd.1% i stanovništvu 36.9% u odnosu na prethodni mjesec i 12. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26. a po potrebi ih dokapitalizovati. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969.5 mil. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte.1% ili 90.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3.€).€.5%). Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja.9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita. što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru. Sekretarijat za razvoj 27 .€.€.03 mlrd. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407.9 mil.

poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«. U 2008. U posmatranom periodu 2008.1% veća od julske i iznosila je 10.04 i 0.2.€.85%. U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja. Do kraja 2008.14% akcija Lovćen osiguranja.02 procentna poena i iznosile su 7. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka.   5.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. medjutim. Box 12 . išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija. Pored NLB Montenegrobanke. ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti). išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima. Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita. u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom.2. a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine). Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta.032 mlrd.89% i 8. Sekretarijat za razvoj 28 . dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . iznosila 3. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. Primarno trţište je. Istovremeno.03 procenta poena i iznosila 9. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008. dok je trţišna kapitalizacija. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja.godine ostvaren je promet od 137. još uvijek nerazvijeno. odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi. Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«.32 mil. respektivno. Analiza podataka za devet mjeseci 2008.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima. i pored pozitivnih promjena. dok je nominalna porasla za 0.€. dok drţava posjeduje 41.7%. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo.godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja.godine.41%. Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. Usporena kreditna ekspanzija. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu.

godinu predviĊeno je da se obuhvati 5.50. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20.178 ili 10.80€ Sekretarijat za razvoj 29 .2% manje u odnosu na septembar 2007. Opredjeljeno je 1. Broj zaposlenih u avgustu 2008. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«.7% se odnosi na Podgoricu. ekonomisti. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica. godine iznosio je 168.7%. elektrotehnike.što je za 5.1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. Od ukupnog broja nezaposlenih 63.623 lica ili 30. a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine. Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka . Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. Novĉanu naknadu primilo je 8. povećan je za 6. Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama. Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja.). koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja.3. godine.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009.618 pripravnika. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica. Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8. sa višom spremom ing. TRŢIŠTE RADA 5.065. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja.5% više nego u istom periodu prethodne godine.300 za trţište rada. Za devet mjeseci 2008.488. bilo je 28. obrazovanju i privrednim društvima. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. hotelima i restoranima. Pljevlja. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21.313 ili 57. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe.190 lica. što je 3. U septembru 2008.8%.863 lica. ing. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3. a od njih 59.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje.finansijskom posredovanju i saobraćaju. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8. a sa srednjom spremom medicinske sestre. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika. Berane i Bar. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu. doktori medicine. godine zaposleno je 1. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10.244 ili 7.276 nezaposlenih lica (9.350.6%. godine prijavilo se radi zaposljenja 18.6%.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine.1%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti.7% su ţene. Za devet mjeseci 2008. Zakon o socijalnom savjetu.1.000 uĉesnika. Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica. Oglašeno je 54.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine). zdravstvu. skladištenju i vezama.290 slobodnih radnih mjesta. Nikšić. u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja.3.5%.2%. 5. Lica preko 40 godina starosti ima 16. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3.877 lica.9%. Bijelo Polje.

Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca. godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. niske zarade. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1. zdravstvu i dr.901€) Berane (36 kredita.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene. 161.125). Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih.497). što je za 10.724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica.072 teţe zapošljiva lica.703(40. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19. Putem Programa samozapošljavanja je od 01.5). ugostiteljstvu i turizmu 9. Kotoru (2.762.190 nezaposlenih lica.948 lica ili 67%.god. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage. 271.09. Makedonije ( 12.75€.086. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica. dok su 1. Sekretarijat za razvoj 30 . godine i Akcioni plan za njenu realizaciju.827€) i Bijelo Polje (36 kredita.2008.488 polaznika.910 sezonskih radnih mjesta. na odreĊeno vrijeme. kao i oteţane uslove sezonskog rada.09.918). zanatstva i trgovine.634 nerezidentna fiziĉka lica. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada.631.Budvi (12.2008. Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita.138 starih lica. 315. što predstavlja 40. trgovini.989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja. Od poĉetka godine do 30. Od 01.januara 2008. Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti.271. Programima pripreme za zapošljavanje.765). od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja.5% više nego u prethodnoj godini. – 30. Podgorica ( 47 kredita.01.489 (19. 128.09.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica. koja imaju visoko obrazovanje. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2. trgovini 5. poljoprivredi. Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«.906). oglašeno je 23. Herceg Novom (4.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1. Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22. višegodišnju neangaţovanost. Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti. Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja.560 (11.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4.306). meĊu kojima je 2. od poĉetka januara do 31.2008. Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima.Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih. što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine. Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19.171 (8. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice.9% od planiranog. Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7. slabu mobilnost.618 €). Bosne I Hercegovine ( 12.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica). Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica. Baru(3. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica. poljoprivredi 4.270).4%). Na primorske opštine odnosi se 15.097 lica ili 78. godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48.itd.5%). Nerezidentna lica su angaţovana 1. Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu.6%) i dr. Na evidenciji Zavoda nalaze se 13.0% od ukupnog broja nezaposlenih. Za 2008. a na osnovu 12. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1.352€).

Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti. a odnose se na 8.. a odnose se na 336 zaposlena lica. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti.279. TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem.2.god. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011.2008.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije.10. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.111.godine. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73.31€.722. – decembar 2007. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000.god. Sekretarijat za razvoj 31 . pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3.633. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima. godine Box 14 . jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti.3. adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78.12€. regionalne i dr.50€. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.69€.00€. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore. Vrši se stalna dogradnja. te je za ove namjene utrošeno 272.700€. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku.846. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16.030 djece.123. Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica.19€. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica.   5. Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih.455. dobne. Posredstvom Centara za socijalni rad.033. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa.641. godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16.324 zaposlena. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama.800.

Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita. 320.465. Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma.00€ za 5.04€ (na avgust 2008.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi.29€.00€ (u avgustu 2008.250. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG.806. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.215. kapaciteta oko 40 mjesta. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000.696.775 korisnika).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9.521.250.09. odnosi se 319. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr. raseljenih a 8.93€ za 12.374 korisnika). iznose 6.613 djece). Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica. naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5. i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje.752 porodica sa 39. U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj. Beranama i primorskim opštinama (Bar. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije. Sekretarijat za razvoj 32 .212.).82€ za 2. još uvijek je problem. Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine.915. Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana. Tivat.780. Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate.163.474.587 korisnika).86€.god. zatim njemaĉka vlada i HELP.941.97€.907.772 korisnika). a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine.25€ za 3.319. osim domicilnog stanovništva. ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama. do 30.00€ za 9. Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije.38€ za 5.631. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2. izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637. Sredstva je obezbijedila EAR.350.50€ za 1.93€ (za avgust isplaćeno je 430. Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1. Budva i Herceg Novi). Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008.498 porodica sa18.32€ (od ĉega u septembru 68.2008. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad.894.628. su izbjegla lica). Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama. Beranama i Andrijevici). Kolektivno zbrinjavanje. iznose 17.839.56€ (od ĉega u septembru 757. djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god. od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985.852. Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja.481.624.309 korisnika). Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori.669.47€ (od ĉega u septembru 289.349.947. raseljene i izbjegle i romsku populaciju. Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«. god. (od ĉega je 16. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2.426.249.god.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću.111 ĉlanova.427.

Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora.kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.0 101. naroĉito romske populacije. 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117.6 115. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.8 97.1 99. se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009.3. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju.2 102.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima.7 98.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja.6 103.8 102.3.Herceg Novom i Pljevljima. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa. Zakon o drţavljanstvu. Box 15 . UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG. Problemi vezani za smještaj izbjeglica. 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept.  5.6 100. kapaciteta 300 mjesta. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan.8 102.4 99.7 114.2 114.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema.2 103. godine. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti.3 102.4 124.6 101.4 100. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore.7 125. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita.8 Sekretarijat za razvoj 33 . U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore. godine. januar-sept.9 102. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil.2 103.0 124. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007.3 98. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa.8 101. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju.

Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima. Takodje.2008. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub).9%.723 (45.  Sekretarijat za razvoj 34 .7%.107 (25. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25. Limitirane penzije su iznosile 752. Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića.god. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16. a realno za 14.. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €.3%. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu. Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе.3%.d. postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002. godine. od ĉega je starosnih 43.d.godine povećane nominalno za 26. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. a zarade bez poreza i doprinosa za 26.€. Takodje.50€ u junu ove godine. godine.227 (29. godine. Prosjeĉna penzija je iznosila 216. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203.d.€.6mil. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9. Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14. u decembru 2007. realno 14. Realne zarade za devet mjeseci 2008.34€.50% u 2009.9%) i porodiĉnih 28. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja.7mil. Zarade su u septembru 2008.9€ i ostali primici 2.48€. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti.10. u toku 2008. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008.2%.0% u odnosu na isti period prethodne godine. Box 16 . . godine i martu 2008. godini. bio je 97. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008. godini smanjiti na 20. invalidskih 25.7€.8%.1%).Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008. Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva.057. godine su iznosili 55.8%. a najniţa za puni radni staţ 182.0%).25%. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008. u odnosu na prosjek 2007. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a.decembar 2003. iznosile su 601€ i povećane su za 24. doprinosi 144.2%. godine. a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a. godine. Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima.87€. u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu. Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu.god. naĉin. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi. koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“. U skladu sa ovim Zakonom. a 20. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.

To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja.2% manje. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva. godine. godine iznosio je 381 milion eura.1 mil. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5.4. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158.godinu. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija. Sekretarijat za razvoj 35 . od ĉega se 588. Priliv stranih direktnih investicija.1% manje u odnosu na isti period 2007. U tom smislu. što je za 1. a 3. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala.€ ili 26. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga.3%) ili 14. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228. što je za 38.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative. INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008.2% manje u odnosu na isti period 2007. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca. Naime.6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu. u oblasti investicija. godine.4 miliona € (38. od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar .7% više u odnosu na isti period prošle godine.avgust 2008. krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija.6%) se odnosilo na nekretnine. dok je 158.

8 138.6%. Visok nivo stranih direktnih investicija.6 24.9 8.7 miliona eura.5% manje nego istom periodu 2007. proizvoda .3 4.9 16.1.0 4.2007.5 2.2 11.2007.2008.preh.0 -4. 139. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura.2 59. 09. niţa je za 7. 09.6 miliona eura. 09.stope rasta Struktura u 2007.2007.3% Nekretnine 38. 1-3.1 3. u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.9 -7.4% više u odnosu na isti period prethodne godine.0 76.Drvoprerada -Proizv..2007. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12.i hem.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar .7% Preduzeća i banke 34.3 8.5 -19.0 -13.3 45.3% ukupnog odliva). 1-6.1 -30. 1-9. godine..2 12.5 Sekretarijat za razvoj 36 .avgust 2008. Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25.2008.2008. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje.2008.proizv. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu.5% Interkompanijski dug 26.7 100.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28.2008.2 6.6 -47.7 -4. U strukturi odliva.0 9.6 6. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21.5 -10. 1-3. Kretanje proizvodnje: .3 -3.3 2. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.8 miliona €.5 -45.9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66. 1-9. i pića . 6.8 11.0 34. REALNI SEKTOR 6.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija.4 7. što je za 8. godine.7 13.osnovnih metala 100.7 18.Proizv.3 -6.5 -15.6 17. 08.hemik. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija . godine Ostalo 0.0 -12. 1-6..4 3.2008.2% manje u odnosu na isti period 2007. Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36.Proizv. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama.. što je za 32. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora.0 -16.

9%. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”.8%.4%.8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. Ugovorom o prenosu akcija. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B.1% ukupne industrijske proizvodnje (87.295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3.8% u preradjivaĉkoj industriji).3% ukupne industrijske proizvodnje (12.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji. laporca za jedno leţište. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i. obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1. u posmatranom periodu. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30.8% preradjivaĉke industrije). UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1. zbog visokog uĉešća u strukturi (45. a niţa kod 12 oblasti ili 67. Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9.8%. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina.180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62.V. Objavljen je novi tender za prodaju 51. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina. s tim u vezi. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. lignita i treseta 62.2% preradjivaĉke industrije). Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica. Proizvodnja osnovnih metala.0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom.9%.6%. imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. zaštitu ţivotne sredine i dr. vaĊenje ruda metala 3. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program. a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3. Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište.294. u posmatranom periodu. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta.4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54. Proizivodnja boksita. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 . olova i cinka za jedno leţište. Naime.9%. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom. Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. a 59.5%. iznosila je 515.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji. je veća za 29.

000. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture. „Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).000 800.0%.000 400. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980. uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta.000.000 0 januar . Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15.7% više nego prošle godine. Mjeseĉni statistiĉki pregled br. noćenja. U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60.9.godine Izvor:Monstat. odnosno sa 1.000 300.avg ust 2007 5.000 NOCENJA broj posjetilaca 700. Ekonomskom politikom za 2008.6 %. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije.000 600.000 2.g.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%. što je za 10.000 0 januar .000.000 broj nocenja 4. godine.000 registrovanih kreveta. što je za 5.6 % u odnosu na ostvarena u 2007.avg ust 2008 januar . respektivno više u odnosu na uporedni period.avg ust 2007 januar . Za devet mjeseci ove godine.2008.godinu.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6. razvoj ljudskih resursa.€.000.6% prometa putnika).4% više prometa vazduhoplova i 9.000 6. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil.000 500. na 1. godini.1 mil.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti. što je za 10. odnosno 6.000 100. što predstavlja rast od oko 7.000 3.000 200. godini.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.520. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008.000 1. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008.2.575 noćenja.000.055 turista dok je ostvareno 6. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %. POSJETIOCI 900.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007.0%. što znaĉi da se predviĊa 16.0% u odnosu na isti period 2007. godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil. Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti.3 mil.  Povećanje broja noćenja za 9.000. broj plovila za 8.

4 miliona € ili 32. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu. rasti realnom godišnjom stopom od 5.godine. potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. U 2008.godine”. Crna Gora je u Budvi organizovala 17. Šangaju. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.Kapitalne investicije tokom 2008. U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. da se obezbijedi produţenje sezone. Moskvi. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu.4%. godine u obezbjeĊenje objekata. Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008. Sekretarijat za razvoj 39 . naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. Prema Istraţivanju za 2008.Tirolu.8 % ukupnih kapitalnih investicija.3 %. U implementaciji je Uredba o visini naknada. Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ).1 mil. €. klimatskih uslova. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori. godini. odnosno da će stvarni rast iznositi 37. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. Pragu. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC). . godinu i prognoze do 2018.Beogradu.Ukupno oko 16. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda. Welness i druge sadrţaje. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008. da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih. godinu oĉekivanja su da će: . sajam „Top Res“ u Parizu.Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31. u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008.1 % zaposlenih u svim privrednim granama. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008.7%. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period. Berlinu. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008. .2018. . u periodu od 2009.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima. kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. Beĉu. . u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou. Briselu.000 radnih mjesta ili 19. zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne. s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ. . koja iznosi 4%. “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”. Izvršenom kontrolom 40 hotela. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248. godine. godini će ostvariti vrijednost od oko 678.Sektor turizma i putovanja će. Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES).

uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima.godine” baziranom na inoviranom Master planu. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. Zakon o divljaĉi i lovstvu. Rast investicija u turizam. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda. šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. EU integracije (implementacija SSP. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom.naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. Poljoprivreda. njihovo ureĊenje i odrţavanje. Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora. treću godinu. Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. premije za stoĉarstvo. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija.3. klasifikacija i kategorizacija. Sekretarijat za razvoj 40 . Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda. unapreĊenju saobraćajne mreţe. U implementaciji je Uredba o visini naknada. izrada i implementacija NPI. a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. Zakon o duvanu. Siva ekonomija .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom. kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija).   6. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. Znatno povećani Agrobudţet za 2008. otvaranju novih radnih mjesta. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza. Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala. Zakon o gentski modifikovanim organizmima. Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. jaĉanje administrativnih kapaciteta). zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći. kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta.neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. uz nove poreske olakšice prilikom registracije.

8% u odnosu na isti period prethodne godine. modernizacija i jaĉanje institucija.1%. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. U periodu januar-avgust 2008.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata.godine.4% manje u odnosu na isti period prethodne godine. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja. Domaća operativa. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije. Razvoj lovnog turizma i dr.) . U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama.godine posjeĉeno je 143. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora.1%. Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima. a ostalim graĊevinama za 63. veća je za 59. kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora.  6. Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008.godine.4. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. Zakon o graĊevinskom zemljištu. Realizacija projekata medjunarodne podrške.965 m3 drvne mase ili 5. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat. Box 20 . Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode. posebno zanatskih struka. Sekretarijat za razvoj 41 . prema zvaniĉnim podacima Monstata. Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi. Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat.Poljoprivreda.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova. veći za 20. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti.8 mil. dok je fiziĉki obim radova.

UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“.4 mil. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god. Cetinju i Plavu. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode. Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj. Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6.godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi.        Sekretarijat za razvoj 42 . Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama. U opštini Kotor se. Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. Svjetska banka. Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa.juna 2009. Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju. uz podršku austrijske vlade. za konsultantske usluge. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja.godine. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare. Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1.€. U toku je revizija tenderske dokumentacije. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav. U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje. kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III).2 miliona €.05 miliona €. Projekat je vrijedan 1. Projekat je vrijedan 600 hiljada €.

UraĊen je Nacrt vodama.Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. koji će biti nastavljen i u narednoj godini. elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe. Kotoru (za opštine Kotor. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije.D.O. Box 21 .O. U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada. UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane. a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću. UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica. Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija. jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. Budva i Tivat). koja će se raditi na teritoriji opštine Berane.2012. Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. Pljevlja). Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj).  Sekretarijat za razvoj 43 . UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. Plav i Roţaje.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. Nikšić. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. Studije izvodljivosti su već uraĊene. godine. i 2009. zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju. donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. Andrijevica. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak). »Projectconsulting« Podgorica. godine. Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti .6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. izrada elaborata je u toku. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva. Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica. U skladu sa Planom. oktobra. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti. Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 .

što je realno za 18. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju. obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu.U takvim uslovima. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa. Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini.1 mil.godinu. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini.5% više u odnosu na isti period prošle godine. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina. obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine. Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda.  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije.  Sekretarijat za razvoj 44 . suzbijanje sive ekonomije.godine.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima. Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda. Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative. UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. Dobra snabdjevenost trţišta. Progres u suzbijanju sive ekonomije.godine ostvaren je promet od 610.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. Trgovina Razvoj konkurencije. ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. TakoĊe. Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa . Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa. 6. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. obaveze proizvoĊaĉa i distributera.5. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010.€. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda. Povećan priliv kapitala u oblast trgovine. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti.

TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. Od ove školske godine. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«.000 €. djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«. Pored toga. opštinskih ustanova kulture.500. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka. do kraja 2010. kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola.674. U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti. Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. vrijedan 1. otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima. ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja.795. umjetnika.80 €. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. kao i za ostalih 36 škola. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«. po navedenom osnovu. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33. Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. odabrano je 174 programa i projekta. izdvojena iz kredita Svjetske banke. Sekretarijat za razvoj 45 .00 €. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore. za ĉiju je kupovinu potrošeno 619. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru. redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita.godine. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP). DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646. Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. rada i socijalnog staranja. Za sufinansiranje. rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije. Usvojeni su Zakon o kinematografiji. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7.000 €. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09). U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. djeca u posebnim ustanovama. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012.godine«.godina«.

Fundina i TuĊemila. kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. Pravilnik o 46 . Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU. U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. Grmoţur i Lesendro). U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima. Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. TakoĊe. kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. Bedemi Kotora. Istovremeno. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac. dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju.

Austija. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja. Zakona o zdravstvenoj inspekciji. sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova. koji je putem soft-loan kredita. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. TakoĊe. €. Pravilnik o dodjeli specijalizacija. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. Zakona o pravima pacijenata. vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje. da do kraja 2008. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola. U tom smislu. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore.godine. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. Na osnovu javnih konkursa. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. U oblasti sporta. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. ukljuĉujući i Olimpijske igre. Na osnovu toga. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju.obezbijedjen kod Erste Banke. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama.0 mil. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 . Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti. Nadzorni komitet. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. bolniĉkih infekcija. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. a preko svojih reprezentativnih selekcija. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. iz budţeta je opredijeljeno preko 2. promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu.4 mil. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti. Pravilnika o uslovima.35 mil.

Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore. shodno Uredbi i Pravilniku.  Sekretarijat za razvoj 48 . Usvojen Zakon o kinematografiji. Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010. Zato je Vlada. Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010. Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija. koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu.00 eura.000.godine. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270.godine. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti. Ministarstvo kulture.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces.