CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

2008 101.4%.6 mil. što je za 9.€.2008 12. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod.godine bilo je 168. došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.5 8. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5.7%.2007 108.5 117.3 100. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008. a najviše u Letoniji 14. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija.8 109.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti. ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda.0 101.6 108. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07.488 zaposlenih. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti.2008 07.2007 108. dostigao nivo od 2.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.4 116. trgovini i radova u graĊevinarstvu.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. uz visok nivo stranih direktnih investicija. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda.7 08.0 97.957.2008 09.6 100.0 6..godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2.godinu 7.4%. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem.2008 08. a izvoz u vrijednosti od 312.7%. inflacija u Eurozoni je iznosila 3.2008 01.€ manji za 27.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine. obima prometa u saobraćaju.€ viši za 15.09.2%.3 mil. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru. što je za 5.4 101. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike.2 118. MeĊu zemljama Evropske Unije.7 09. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate.GODINU .godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6. U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje.5 101.5%.2 100. podsticaje za programe subvencioniranja.1 99.0%). što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 .2% više u odnosu na isti period prošle godine.7 100.0 114.7% i Bugarskoj 11.328.2 12. Istovremeno.2007 110.8 01.8 i 10. MeĊutim. Prema podacima Eurostata. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008.8 101. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008.3 119.8 109.2007 106. Odrţava se trend porasta zaposlenosti.276 nezaposlenih lica.8 10.2 134.6% respektivno). kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti.09.6%. U avgustu 2008.8% i Njemaĉkoj 3.godine (10. rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.1 134.4 09.2 116. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008.2 mil.9 101.9 117.€ koji je za 33.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine.2 mil.0 42. što je za 8. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.9 mil. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10.9 100. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.332.0%.2 129.2007 110.8 99.0%). a u periodu januar-avgust 2008.8 09.4 109.6% na godišnjem nivou (planirano 2.9 114. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008. MeĊutim.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008.€.5 106. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6.6 109. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2.2008 08.6 112.1%.godine na evidenciji je bilo 28.645.

ţivotnoj sredini. odvijaju se prema utvrĊenom planu. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008. godine.u mil. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje. povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.20 105.84 62. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore. Vlada je u junu 2008.€ neto priliva. kretanju radnika.428. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15.22 133. odnosno 381.56 -1.98 INDEX 72. EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU.34 1. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012. Krajem septembra 2008.godine spoljni dug je iznosio 453. U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora.g.9 mil. godine.godinu).72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente. 3.957. januara 2008.645.0 mil.€. Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010.26 115. energetici i regionalnom razvoju. godine (NPI) kao plan implementacije SSP. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji.€. socijalnoj saradnji.godinu i Nacionalnim programom za integraciju.38 -995. za devet mjeseci 2008. oblasti inovacija. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008. koja opredjeljuje nivo deficita. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO).  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju. što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432.godine.88 18. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore. a smanjen udio ulaganja u nekretnine.0 mil.860. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu.27 1. Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore.332.84 30.22 1.11 1. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti.godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans . Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1. slobodi i bezbjednosti. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj . Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju.27 I-VIII 2008 312. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija. kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008.

Albanija su.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu. godine. javni red i bezbjednost.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008.€. Crna Gora . Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. godine. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA).godine.7 mil. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata. Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28. poĉetkom septembra. Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006.Sekretarijat za evropske integracije je. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. Crna Gora – Bosna i Hercegovina. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji. 2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu. Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori.godine. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008. godine. de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA).€.godine postale operativne. a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29. septembra 2008. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 . a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. godine. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa. Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa.0mil.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010. zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU.        Sekretarijat za razvoj 7 .I komponenta IPA 2009 programa. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. od strane Komisije. Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost. Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa. godine.Hrvatska i Crna Gora . U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta.000 € za Crnu Goru. Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija. zajedno sa korisnicima. spoljne odnose Unije.godina 620. godinu. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija.

CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija. formiranje i odreĊenih struktura. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO).  Program za razvoj kapaciteta . Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave. Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI). stimulativnog za preduzetništvo i investiranje. Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. januara 2008. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008. Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji. Box 1 . Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje.shodno politici uravnoteţenog budţeta. usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija. JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se.  4. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava.godinu. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje. Realizovane mjere fiskalne politike. neophodno je. Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. U skladu sa projektovanim ciljevima. u periodu januar-septembar 2008. u oblasti javnih finansija. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta. obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta. UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008.godine. Sekretarijat za razvoj 8 . a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO). omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici.godinu. U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS). Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS). Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta. SprovoĊenje poreskih reformi.bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta. Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1. Na osnovu Okvirnog sporazuma. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike. godine.

31 6.72 15.32 5.86 69.80 7.94 6.€ i ostalih prihoda 52. taksi 28.00 0.40 38.55 0.33 3.25 2.04 0.€).90 53.17 77.97 1.57 222.31 21.80 335. delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima.37 28. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku.67 239.64 0.€.46 0.18 23.00 0.92 64.75 2.20 27.79 72.84 231.76 11.01 34.93 20.40 14.68 6.€.07 0.91 92.40 171.40 0.79 2.34 9.65 9. U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66.12 7.28 mil.36 23.88 89. do 30.40 2.56 3.1 86.u mil.46 0.03 12.22 0.52 1.07 1. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije.80 Ukupno (2+3+4) 5 942.16 0.63 mil.godine.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.godine iznosili su 942.93 35. godine procijenjena je na iznos od 941.48 0.20 5. iznosili su 817.00 2.€.€) i kapitalne izdatke (64.80 3.02 2.80 0.83 79.29 11.12 mil.31 27. pojedincima.50 4.38 11.10 85.2008.03 2. U strukturi izdataka Budţeta 75. naknade.28 83.15 312.82 77.20 817. od ĉega PDV 35. doprinosa 231. Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.10 2.4%.01. NVO i javnom sektoru (92.98 39. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.33 8.63 52.96 3.93 53.€.47 mil.70 0.68 0.28 2.67 0.08 6.77 5. pojedincima.91 %u BDP-u 7 31.46 27.24 3.64 mil.6%.97 1.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.37 8.91 4. doprinosi 24.14 2.25 283.93 0.47 13.€).20 1.88 1. U strukturi izdataka.06 1.24 mil.56 24.79 8.3% ili 615.53 2.47 III kvartal 4 358.53 15.00 114.83 20.13 2.01 74.33 7.70 18.57 0.68 2.69 1.64 4.€.22 7.45 0.69 225. Sekretarijat za razvoj 9 . OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.55 3.86 10.1% (takse.26 36.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.86 56.46 5.20 28.04 7.93 18.25 3.67 mil.26 29.88 mil.17 141.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.42 7.06 mil. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze.86 67.91 mil. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008. naknada 93.84 4.84 mil.24 50.€.66 100.0 mil.55 4.24 22.75 50.55 1.01 0.93 15.54 6.88 0.79 1. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.€).5% a svi ostali prihodi 9.62 10.66 mil.15 20.02 2.73 3.58 39.53 10.08 107.31 231.70 136.97 3.09 98.18 2.30 1.00 0.66 411. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335.21 7. primici otplate kredita i ostali prihodi).68 0.87 11.9 mil.60 1.72 10.51 28.69 0. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.41 32.69 2.98 12.50 3.46 0.14 1.€.59 mil.70 13.28 625.08 20.39 0.14 0.88 6.00 50.00 66. bruto zarade (231. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.92 11.40 27.23 1.22 15.75 226.76 13. transfere institucijama.25 0.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.58 28.03 13.51 0.67 0.€ Ostvarenje januar-septembar 2008.godine.godine .€ tzv.64 32.43 % učešća 6 100.61 7.91 92.63 0.41 8.34 2.59 3.72 5.09.14 144.godinu.67 24.56 6.92 160.16 II kvartal 3 328.74 0.

Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD. Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste.godine iznosio je 928. Za 2008. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30. TakoĊe.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31.o7 mil.1 mil. dok spoljni dug iznosi 453. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474.3% procijenjenog BDP.0%:20. Dţavni dug Crne Gore na 30. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2.63 mil.€. raĉunarska oprema. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća.€ ili 16. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je. znaĉaja i uslova rada. u zavisnosti od sloţenosti.       Sekretarijat za razvoj 10 . Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu.godine. U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god.maja 2008.0 mil.7 % procijenjenog BDP.0%. Takodje. ostali prihodi (takse. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21.0% na 7. servisne usluge u marinama.06 mil. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou.0%:50.6% procijenjenog BDP za 2008. kojima se unapredjuje poslovni ambijent.godinu.0%.€. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17. doprinosi 231.godine.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.€ ili 15. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave.0%.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1.€ .septembar 2008.258.38 mil. za zdravstveno osiguranje 12.0% na 3. Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica. a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu.53 mil. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija.0%. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad. svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30.godinu. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008. odgovornosti. od ĉega porezi iznose 687. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180.godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099.0%.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata. brašno.€.shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. Prema izmijenjenim rješenjima. meso. naknade. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja. i veći su za 130.9 mil.€ ili 31.€.€. ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31.06 mil. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%). Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su.0%.

tehnološki viškovi. Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent.G. i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore.ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu. Stabilno voĊene javne finansije.   Box 2. Montenegro-airlines). Predloţenim rješenjima se. Bar. Realizacijom Plana privatizacije za 2008.godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima. »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica.1. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa. Ţeljeznica. lica starija od 50. STRUKTURNE REFORME 5.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. 5. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi.1. Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar.1. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva. «Montenegro airlines» DOO Podgorica. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti . Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije.I. Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM). Uredba o visini naknada. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. preuzela obavezu da u roku od dvije godine.stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje. a u tom okviru. Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD. N. programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS). izmeĊu ostalog . Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. Pobjeda AD Podgorica. godina. SEKTOR PRIVREDE 5. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je . Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope. Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. lica angaţovana u javnim radovima). takoĊe. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika. HTP 11 Sekretarijat za razvoj .

Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva.75 mil. godine”.1.000. Ţeljezara. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije. Fond je tokom 2008.godine. Tokom 2008.2008. Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa.01.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica .724 €.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1. «Barska plovidba» Bar. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća . posredstvom i uz garancije poslovnih banaka.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj.00€. Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić.775. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1.631.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«. kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku. malih i srednjih preduzeća. Montenegro-airlines).67 mil.30. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja. Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj. «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica.  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara. kroz stvaranje jedinstvene mreţe. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. Sekretarijat za razvoj 12 . uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu. Ulcinj. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008. 01.09. – 2010. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici. « Institut crne metalurgije» AD Nikšić. kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. Ostrva Ada Bojana.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica. kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro.   5. €. Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić.godinu. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007. godine. . Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar.€.2. i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”.00€ i Opština Budva sa 602. DOO « Montenegro bonus» Cetinje. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat.

U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća.482.2% više u odnosu na 2007.godinu. a preduzetnika 15. u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta. izvoza). Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja. Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori.marketinga. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO. Implementaciju sporazuma CEFTA 2006. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007. TakoĊe.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15.  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni. Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP.internacionalizacije.995. Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta. unaprjedjenje odnosa sa javnošću. U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP. Do 20. promociju ţena u biznisu. Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO. Sekretarijat za razvoj 13 .613. Do 20. uz podršku Kreditno garantnog fonda.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9.  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17.2 % više u odnosu na 2007.524 . Zavoda za zapošljavanje. što je za11. sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP.-2010: .2% više u odnosu na 2007.430. kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«. podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri. Fonda za razvoj. što je 15.ukupan broj zaposlenih u MSP je 94.godinu. U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ . Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu.961€. U 2008. U tom okviru. Formiranje konsultantskog registra za MSP.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza . promociju osnivanja novih preduzeća. izradu studija istraţivanja trţišta. Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju. . Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“.godinu.86€. u odnosu na 2007. .2008 godine. kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća).ukupan broj registrovanih preduzeća je 21. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija.10.strateški i operativni plan».ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13. što je za 12. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi. Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«.10.godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza".godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima.269 .

godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti. Strategijom razvoja energetike do 2025. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008.3.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa.US$ iz zajma Svjetske banke.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost.godine. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region. uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište.00 mil. Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300. U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti. analizu. Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore. Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti. Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta. Mreţne industrije 5.€) i KfW (3.€ sredstava.3. u skladu sa principima odrţivog razvoja.0 mil. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring. polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška . Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025.godini. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou .godinu.godinu. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće. kako za izgradnju nove energetske infrastrukture.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima.  5.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009. prognozu i planiranje u oblasti energetike.1.1. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja. U 2008. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 . kroz Program”Posao za Vas”.godini”.5 mil.1.godine za period od 2008 do 2012.

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70. Crna Gora. Ulcinj. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. Podgorica). broj i strukturu potrošaĉa. Snabdijevanje i Elektrogradnja. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. Distribucija. kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. Bar. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. stalni deficit elektriĉne energije. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači.o. Strateške poslove obavljaće EPCG .59% na 55. odnosno proizvodnju elektriĉne energije. po BOT modelu projektnog finansiranja. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije.d. Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti. Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. vjetroelektrane.00%.2009. intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci. Ovaj model. Budva. Po ovom modelu. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007. opremljenost mjerenjima. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa. Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine. osim za domaćinstva. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori. planirano je da se 01.matiĉno društvo. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema. Prenos. pored vlasniĉke. Razvoj energetske infrastrukture. Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja. Drugi blok TE ”Pljevlja”. mogućnosti prenosnog sistema. obnovljive izvore energije. a prednost će imati već istraţeni vodotoci.01. Sekretarijat za razvoj 15 . zaštitu ţivotne sredine. postojeće ugovore i dr.). Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana.o. biomasu i dr. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana. kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja. godine. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad.

Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395.440 MWh (hidro – 1.840 MWh.0% . iznosila je 2. iznosila je 3. Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede.2007. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008. Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište.736 1-9.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja.1 118.2007 . do juna 2009.949.7%.1 202.0 150.godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije. ostvarenje 469. Box 5 . Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025.neto: . Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva.022.000 13. što je ĉinilo 30.577 MWh elektriĉne energije.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9.3 80. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti.2008.104 17. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja.2008. tehniĉke i pravne prepreke. Plan Ostvarenje 618.5 Ukupna potrošnja električne energije.1%. godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza.os 112.9 1-9. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja. u periodu januar-septembar ove godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske.5 mil.000 526.2 111. Kombinata aluminijuma za 14. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 .310.558 825.00 493.316 417.3 113.556 MWh i bila je niţa od planirane za 3.7%. a Ţeljeznice Crne Gore za 15.000 1.9 103.1%). kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.037. Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52.101 361.2008.295.7 136. pl 85. u istom periodu. a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1. Bilans proizvodnje električne energije . uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije . Izvršavanje meĊunarodnih obaveza. Bruto proizvodnja električne energije.877. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18.000 916.060. dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa. Krajem decembra 2008.godine.758 1. os 1-9. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe.€.781 12. os 1-9.107 1.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora.859 1-9. termo – 1.2008. šumarstva i vodoprivrede. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli.3%. smanjenje unakrsnog subvencioniranja.1%) i distributivni potrošaĉi (4.870 452.

a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil.000 putnika. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. 2. uveden je videonadzor i beţiĉni internet. izvoznih 16%.1. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. podizanje kvaliteta usluga. posebno kontejnerskog terminala. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude. Sa ulaganjima od 600 mil. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata. informatike. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova. koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije. Tokom prvih devet mjeeci 2008.020 m/t.5 puta. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova. Kine i Kuvajta. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu.986 t. smještajnih i rekreativnih kapaciteta.030 putnika. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa. luĉko-transportnih radnika. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja. Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski. nautiĉki muzej i oko 10. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%.081. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga. povećan je broj sigurnih vezova. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila.019. usluţnih. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.458 putniĉkih automobila.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. Sekretarijat za razvoj 17 . 24. Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima.€. a zatim tranzitnih 21%. Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. komunikacija.637 kamiona i 971 trejler. Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti. pomorskih poslova. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. Skoro 39% putnika bili su turisti.2. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede. terminal za generalne i rasute terete. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova. kao i obezbjeĊenja. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79. stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. dok se 14% odnosi na robe u razvozu. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400. što je na prošlogodišnjem nivou.€ do 2011.3. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa.

0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4.346 aviona. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar.€. za koju je garantovala italijanska Vlada.€). U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju. Za izvršene radove je isplaćeno 60.3%. a aerodrom Tivat 15%).godine.0%. kao i teretna linija ka Budimpešti. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze.0% od ukupno planiranih sredstava.0%).042 aviona. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. koja raspolaţe sa pet brodova. Od 10. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića. ”US Steel-om Serbia”. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti. signalne i komunikacione sisteme. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima. Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima. a obezbijedili su 10 mil. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil. Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne. Sekretarijat za razvoj 18 . iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil. U okviru kompanije ”Nimont”. ”G-Transportom” iz Budimpešte. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023. a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18. koji prirodno gravitiraju Luci Bar. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti. dok je robni prevoz niţi za 7. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom.0%. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil. Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun. a preko aerodroma Tivat 4. koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat.1%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine. planirana je nabavka novih plovila.€.godine.5%. ukljuĉujući investicije u elektronske. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1.0%. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore.

Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet. Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil. Osnovna aktivnost Monteput D. Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice.8 mil. finansiranje. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara.€ gubitaka na godišnjem nivou. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja.O. Ulcinju. presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil. Beranama. raspisana su dva tendera. Bijelom Polju.€.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave.klizišta. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare.O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar. izgradnju.godine. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama. kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka.€.8 mil.8 mil.14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5. Golubovci.7 mil.€. Sekretarijat za razvoj 19 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil. Pored toga. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum. Projekat ukljuĉuje projektovanje. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma. kroz tunel je prošlo 6. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac). Nikšić. biti objavljen tokom oktobra. generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare.€. Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14. Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom.€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima. Roţajama i na Cetinju). od ĉega je 9. mostova. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil. treće trake u Sutomoru. Od 15.€. Gusinju. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56.8 mil. Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. kao što su obilaznice: Tivat.jula 2005. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine.€) . sanaciji tunela.€. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km).

553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa.€.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine. Kolašin. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU. zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. usljed rasta konkurencije na trţištu.34%. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema. Box 6 . Uvodjenje novih usluga (filatelija.2 mil. Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa.€. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. M:telov na 23. što je niţe za 16. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka. što je za 4. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju.5% manje u odnosu na isti period prošle godine. dok je T:mobajl pao na 34. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. Budva i Ulcinj.41%. Kotor. Berane. špediterske usluge.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja. UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju.€ i niţi su za 18.2%. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom. kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5.2%.D Podgorica. Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama. Povećanje tehniĉko. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju. Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema. bez obzira koju vrstu signala prenose. Broj ADSL korisnika (preko 21. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja.4 mil. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. stvaraju nove vrijednosti i dobra. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga.Mobile Crna Gora iznosili su 17. Sekretarijat za razvoj 20 . u kojoj se.8%. na osnovu virtuelnih obiljeţja. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18.1 mil. ali je. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor. Sa konzorcijumom. Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra. što je za 25% manje nego u istom periodu. Nastavljena je trţišna ekspanzija.1 mil.€. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana. Izdato je 15 novih licenci i 1.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6.

stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta. Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU. Od 01. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. U 21 Sekretarijat za razvoj .planske dokumentacije na nivou oština. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata. Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore.01.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje.kao razvojni limit. tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. Formirana nova inspekcija zaštite prostora. Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu.      5. unapredjenja. kao opštim i nacionalnim dobrom. Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”. Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. razvoja djelatnosti. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija. straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu. Box 7 . poĉetkom ove godine. socijalnog. Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”.1. kao i niz podzakonskih akata.g. Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi.4. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”.godine. U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. 5. Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura . korišćenja i upravljanja prostorom.1. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog. naĉin i uslovi izgradnje objekata..2008. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008.5.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro. Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije. Aktivnosti na izradi nove prostorno .godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu.

Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008. Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000. Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom. zemljišta. radiološkog opterećenja stanovništva. Istovremeno. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu. Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka. Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj . Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). odnosno eko sistema. njihovih genetskih resursa. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). i u toku je javna rasprava. Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda.“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti. U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti.0 miliona €. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima. kao i podruĉja Tivatskih solila. U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore.godine. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007.

Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha. Bijelo Polje. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci). Mojkovac. Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana. Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. Skadarsko jezero. graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom. U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma. Box 8 . kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3.          Sekretarijat za razvoj 23 . Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija. Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine. Ţeljezara u Nikšiću). Berane i Kolašin). NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica. Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma.2 mil. S tim u vezi. Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa. Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode.€. UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. ). Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija).  Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. NP ”Durmitor” i dr. Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO. U toku je implementacija Kjoto protokola. U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“. Fabrika aluminijuma u Podgorici. Konvencije o predjelima.Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije.

na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja. hidroenergetski objekti. komunalne. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“. pod povoljnijim uslovima od trţišnih . aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom.Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti.1. prije svega. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća. što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja.6. kao dugogodišnji strukturni fenomen.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda. Box 9 . 5. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008. Istovremeno. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju. tehniĉke i dr. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština. Sekretarijat za razvoj 24 . predmet su posebne paţnje. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. u nerazvijenom podruĉju. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike.godinu. kojim će se definisati osnove politike. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. U tom cilju. infrastrukture. kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj. Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno.

. Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis. . 5. . Razvoj telekomunikacione infrastrukture. ICT podrška administrativnim poslovima. poljoprivrede. .  Zakon o matiĉnim registrima. Program informacione bezbjednosti 2008-2011. Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva. Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government.Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore.Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika. . kao i valorizacija potencijala vode za piće.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma. a shodno obavezama na nivou regiona.Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture.  Zakon o liĉnom imenu.1. bezbijednost pristupa i zaštita podataka.U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a. Realizovano je sljedeće: . »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«. antivirus zaštita.Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«. kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva.Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T.Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade.  Sekretarijat za razvoj 25 .Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama. Aktivnosti na valorizaciji resursa ME. ICT usluge graĊanima). Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva.7. Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona. . Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta.U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika. Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih.domena.a . Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. . . šumarstva i drvoprerade. koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. internet-www servis. kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus.Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS.

unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći. Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008.godini. Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema.godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima. Tokom 2008. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007. Priprema se novi model tzv. Napredak u pogledu realnosti. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.   Sekretarijat za razvoj 26 . U tom cilju. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009.1. U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore.8. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije. Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike. Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom.godini . Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU. stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom.godine. Od 1. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema. Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008. Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema.januara 2008. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice .godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja.

7%. neto štednja stanovništva je iznosila 90.05 procentnih poena i iznosila je 9. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3. Štednja stanovništva je iznosila 1.€. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531.€.€.2% u odnosu na decembar prethodne godine. S druge strane. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86.€ i bila je za 1.1%) u odnosu na predhodni mjesec. Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37. Prema podacima Centralne banke Crne Gore.3 mil. a i zbog finansijske krize. i bili su veći za 65.29%. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1.€. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24. prema ovom Zakonu. dok je ukupan iznos duga povećan za 0. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite.12 mlrd. Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja.5 mil. garantovati za meĊubankarske kredite. što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. FINANSIJSKI SEKTOR 5. odnosno (1. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita.54% u avgustu.2 mil.€.1% ili 90.€. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453.2 mil.44%.6% u odnosu na ukupan dug.82 mlrd.3%.12 mlrd. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća.1%.€. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528.1% i stanovništvu 36.€.€. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.9% u odnosu na prethodni mjesec i 12.34 mlrd. a njihova blokada iznosi 22.€.€.03 mlrd.2 mil.68 mlrd.9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97. Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2. što je za 1.5 mil. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0. krajem avgusta u blokadi su bile 8.2%. Koncentracija duga je relativno velika.5 mil.39 mil.8 mil. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26.16%. Drţava će. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25.5%).2. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3.2% u odnosu na prethodni mjesec.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1.€ (1.€ ili 2.€).96 mil. Sekretarijat za razvoj 27 .8 mil.€. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema. što predstavlja rast od 1.€.€.5%. Godišnji rast je iznosio 69%.€ ili 21.7 mil.2.7 mil.04 mlrd. a po potrebi ih dokapitalizovati.9 mil.€ i bio je niţi za 10. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407.1. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8.3% a na oroĉene depozite 62.2%.51% u julu na 8.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2.6 mil.€.

još uvijek nerazvijeno. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti). Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima. išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija.godine. U posmatranom periodu 2008. dok drţava posjeduje 41. dok je trţišna kapitalizacija. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo. Usporena kreditna ekspanzija. Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala.85%. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja.1% veća od julske i iznosila je 10. Istovremeno. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama.02 procentna poena i iznosile su 7.2. U 2008.7%.   5.32 mil. išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima.€. respektivno.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja.godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu. Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka. i pored pozitivnih promjena. u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . Primarno trţište je. dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0.03 procenta poena i iznosila 9.41%.04 i 0.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima. Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. Pored NLB Montenegrobanke. ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«.032 mlrd.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti. Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«.2. Analiza podataka za devet mjeseci 2008. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine). odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi. poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«. Sekretarijat za razvoj 28 . Box 12 . medjutim. dok je nominalna porasla za 0.godine ostvaren je promet od 137.€.14% akcija Lovćen osiguranja. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008. iznosila 3. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta.89% i 8. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa. Do kraja 2008.

244 ili 7.276 nezaposlenih lica (9.).488.9%. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju.623 lica ili 30.6%. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011.300 za trţište rada. Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica. sa višom spremom ing. Broj zaposlenih u avgustu 2008. Bijelo Polje.877 lica. doktori medicine.618 pripravnika. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe. Zakon o socijalnom savjetu.863 lica. a od njih 59. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti.3. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika. ing.3.5%. Za devet mjeseci 2008.350.7% se odnosi na Podgoricu.7% su ţene. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja. Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka . Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja. bilo je 28. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3. ekonomisti. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21. elektrotehnike.2%.313 ili 57.što je za 5. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari.1%. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama. zdravstvu. godinu predviĊeno je da se obuhvati 5. a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine. Za devet mjeseci 2008.finansijskom posredovanju i saobraćaju. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica.8%. Od ukupnog broja nezaposlenih 63. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca. povećan je za 6.000 uĉesnika. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine).50. U septembru 2008. Berane i Bar.6%. Pljevlja. Novĉanu naknadu primilo je 8. godine prijavilo se radi zaposljenja 18. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. hotelima i restoranima. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009. što je 3.065. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. skladištenju i vezama. 5. godine. Lica preko 40 godina starosti ima 16. Oglašeno je 54. obrazovanju i privrednim društvima.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja. godine iznosio je 168. godine zaposleno je 1. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«. a sa srednjom spremom medicinske sestre. Opredjeljeno je 1.290 slobodnih radnih mjesta. Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. TRŢIŠTE RADA 5. Nikšić. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8.7%. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10. Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2.1. koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja.2% manje u odnosu na septembar 2007.190 lica. u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja.5% više nego u istom periodu prethodne godine. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu.178 ili 10. Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu.80€ Sekretarijat za razvoj 29 .1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine.

5% više nego u prethodnoj godini.171 (8. što je za 10.190 nezaposlenih lica.631. višegodišnju neangaţovanost. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1. Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22. niske zarade.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene.086.2008.5). godine i Akcioni plan za njenu realizaciju. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19. od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja.09.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica).762.januara 2008. ugostiteljstvu i turizmu 9.2008. Sekretarijat za razvoj 30 . Za 2008.989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja.6%) i dr. Od poĉetka godine do 30.827€) i Bijelo Polje (36 kredita. slabu mobilnost. Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita.125). Baru(3.497). Na evidenciji Zavoda nalaze se 13. od poĉetka januara do 31. Podgorica ( 47 kredita. Programima pripreme za zapošljavanje.724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta. Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage. oglašeno je 23. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca. poljoprivredi 4.306).01.Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada.4%).097 lica ili 78.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca. Bosne I Hercegovine ( 12. trgovini 5. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1. Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih.9% od planiranog. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2. Od 01. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica. Kotoru (2. na odreĊeno vrijeme. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica.09. 315. Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju. – 30. 161.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016. što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine. 128.138 starih lica.634 nerezidentna fiziĉka lica. koja imaju visoko obrazovanje. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice.618 €). Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18. Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«. godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima.901€) Berane (36 kredita.488 polaznika.352€). zdravstvu i dr.489 (19.072 teţe zapošljiva lica. što predstavlja 40. meĊu kojima je 2.5%). 271.itd.765). Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7.Budvi (12.918). Na primorske opštine odnosi se 15. a na osnovu 12. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti.75€. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica. Putem Programa samozapošljavanja je od 01. kao i oteţane uslove sezonskog rada.906). godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48.09. Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica. trgovini.0% od ukupnog broja nezaposlenih. dok su 1.560 (11.god. Herceg Novom (4. Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja. Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu.2008.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica. Nerezidentna lica su angaţovana 1.270). Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede. Makedonije ( 12.271. Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti. zanatstva i trgovine.703(40.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4.948 lica ili 67%. poljoprivredi.910 sezonskih radnih mjesta.

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23. a odnose se na 8.324 zaposlena. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.846. dobne. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu. – decembar 2007. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore.722.2. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem..   5. adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata.123. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja.godine.31€.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu.2008. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima. regionalne i dr.12€.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju.633. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti.00€. jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000.69€. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama. a odnose se na 336 zaposlena lica.641. Sekretarijat za razvoj 31 .god. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije. te je za ove namjene utrošeno 272. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica.50€. Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti.800. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.19€. Posredstvom Centara za socijalni rad. pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3. Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011.3. godine Box 14 . TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6.279. godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22.god.111. Vrši se stalna dogradnja.030 djece. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa.033. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78.10.455. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana.700€. Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije.

Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore.309 korisnika). naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad.82€ za 2.427. osim domicilnog stanovništva.25€ za 3.806.624. Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr.250. (od ĉega je 16.47€ (od ĉega u septembru 289. odnosi se 319. zatim njemaĉka vlada i HELP. izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god.947.521.00€ za 5. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG.349. iznose 17. raseljene i izbjegle i romsku populaciju. Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije.god. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2.780.474.481. od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985. Beranama i primorskim opštinama (Bar.93€ za 12.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi.669.215.772 korisnika).09.852.498 porodica sa18.350. još uvijek je problem.29€. Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«. iznose 6.894. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima.374 korisnika).587 korisnika). Kolektivno zbrinjavanje.631. Beranama i Andrijevici). Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa.00€ (u avgustu 2008.319.).426.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću. su izbjegla lica).839. Tivat. Sekretarijat za razvoj 32 .86€.696.249. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000.93€ (za avgust isplaćeno je 430. i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje.97€.212. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici. djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma. Budva i Herceg Novi). Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita.250.613 djece). Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja.04€ (na avgust 2008. U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj.32€ (od ĉega u septembru 68.38€ za 5.56€ (od ĉega u septembru 757. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.163. Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira.752 porodica sa 39. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1.915. 320. Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana. Sredstva je obezbijedila EAR. raseljenih a 8. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama.628.775 korisnika).465. ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu. kapaciteta oko 40 mjesta.111 ĉlanova. Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica.god.2008. Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti.907. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.00€ za 9. Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine. a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine. god. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama. Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9. do 30.50€ za 1.941.

Herceg Novom i Pljevljima.kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008.9 102.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa.6 103. Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.2 103. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju. 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore.7 98.4 100.1 99.8 Sekretarijat za razvoj 33 .2 103.3.8 102. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima.4 124.8 97. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil.6 100.2 114. kapaciteta 300 mjesta. Problemi vezani za smještaj izbjeglica. Box 15 . se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007.6 115. U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju. januar-sept.7 125.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti.3 102.3.3 98.2 102.  5. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007. naroĉito romske populacije. 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada.0 124.8 101.8 102.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema.6 101. UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG. godine. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju. Zakon o drţavljanstvu. godine. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan.4 99.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa.0 101.7 114.

25%. a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati.107 (25.6mil.8%.7mil. Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316.3%. godine i martu 2008. Box 16 . Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе.  Sekretarijat za razvoj 34 . Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva.723 (45. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.50% u 2009.god. u odnosu na prosjek 2007. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €.7%. a najniţa za puni radni staţ 182. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi. a 20. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a. iznosile su 601€ i povećane su za 24. godini. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3.3%. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija.Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008.8%. godine su iznosili 55. U skladu sa ovim Zakonom.9%.d.10.1%).decembar 2003.87€.227 (29. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14. godine. bio je 97.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. godine. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9. Prosjeĉna penzija je iznosila 216. u toku 2008. realno 14. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub). Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu. a realno za 14.€. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima.9€ i ostali primici 2. godini smanjiti na 20.48€.9%) i porodiĉnih 28. Takodje. Zarade su u septembru 2008.godine povećane nominalno za 26.2008.€. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. doprinosi 144.god. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008.057. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203. koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25. Takodje. Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008.50€ u junu ove godine. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €. naĉin. Limitirane penzije su iznosile 752. invalidskih 25. od ĉega je starosnih 43. Realne zarade za devet mjeseci 2008.7€. Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića.. godine.d.0% u odnosu na isti period prethodne godine. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16.0%).34€. postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002. .d. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008. u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu. a zarade bez poreza i doprinosa za 26.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. godine. Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati.2%. u decembru 2007. godine. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu.2%.

u oblasti investicija. a 3. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga. Sekretarijat za razvoj 35 . dok je 158. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5.godinu. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura.1% manje u odnosu na isti period 2007.4.2% manje. od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja. godine. što je za 1. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar . krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija.6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu. U tom smislu. godine iznosio je 381 milion eura.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru.3%) ili 14. godine.6%) se odnosilo na nekretnine.1 mil. što je za 38. Priliv stranih direktnih investicija.4 miliona € (38. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430.avgust 2008. od ĉega se 588. Naime. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju. To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga.7% više u odnosu na isti period prošle godine.2% manje u odnosu na isti period 2007. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi.€ ili 26. INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008.

3 -3.5% Interkompanijski dug 26.7 -4.3 -6.stope rasta Struktura u 2007. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu.preh. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.1 3.0 -16. Kretanje proizvodnje: .5% manje nego istom periodu 2007. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje.2007. godine.1...0 -4.hemik. 139.6 24.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28.6 -47. Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25.2008. 1-3.2007. niţa je za 7.osnovnih metala 100.0 9.0 -12.8 138.2 6.5 -19.2008. što je za 8. 1-6.2008. 08.2008. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija .9 -7. 1-9.8 miliona €. godine.7 100. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora. proizvoda .9 16.7% Preduzeća i banke 34.2007.7 miliona eura. 09.5 Sekretarijat za razvoj 36 .7 13.3 4.Proizv.3 8.2 11. 1-9.0 76.6 miliona eura.3 2.2007.5 -45. REALNI SEKTOR 6.6 6..5 2.. 1-6. i pića . Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36.2008.Drvoprerada -Proizv. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura. 09.0 -13.proizv.6%.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama.avgust 2008.4 7.3 45.Proizv.1 -30.4 3.2% manje u odnosu na isti period 2007.9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66.8 11.0 34.9 8.3% Nekretnine 38. 09.2 12.0 4.7 18. 1-3.5 -10. Visok nivo stranih direktnih investicija.2008. 6.4% više u odnosu na isti period prethodne godine. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21.5 -15.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar .i hem. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12. U strukturi odliva. godine Ostalo 0.2 59. što je za 32.6 17.3% ukupnog odliva). u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.

imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. s tim u vezi.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62. a 59.294. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva.5%. zaštitu ţivotne sredine i dr. olova i cinka za jedno leţište.180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i. laporca za jedno leţište.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9.8%.8% preradjivaĉke industrije). Naime.8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke. iznosila je 515. je veća za 29. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”. vaĊenje ruda metala 3. Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić. a niţa kod 12 oblasti ili 67.4%. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom. u posmatranom periodu.8%.9%.295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3.9%. u posmatranom periodu.4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica. razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom. Objavljen je novi tender za prodaju 51.8% u preradjivaĉkoj industriji).0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 . Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B. lignita i treseta 62. a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1. Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30.9%.2% preradjivaĉke industrije). Proizvodnja osnovnih metala.V. zbog visokog uĉešća u strukturi (45.1% ukupne industrijske proizvodnje (87. Ugovorom o prenosu akcija. Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80.6%. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program.3% ukupne industrijske proizvodnje (12. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina. Proizivodnja boksita.

7% više nego prošle godine. godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil.4% više prometa vazduhoplova i 9. broj plovila za 8.€.055 turista dok je ostvareno 6.3 mil. noćenja.0% u odnosu na isti period 2007.000.0%.000 1. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008.godine Izvor:Monstat. odnosno sa 1.000 500. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6.avg ust 2008 januar .g. Mjeseĉni statistiĉki pregled br. godini. razvoj ljudskih resursa.godinu. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980. Ekonomskom politikom za 2008. Za devet mjeseci ove godine.000 300.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . respektivno više u odnosu na uporedni period. odnosno 6. Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15.000 broj nocenja 4.6% prometa putnika).9. što je za 5.6 %. godine.000 2.000 6.2008. U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60. što znaĉi da se predviĊa 16.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007. godini. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture.000.000 200. što je za 10.000 0 januar .2.000 NOCENJA broj posjetilaca 700.000 600.000.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008.000. promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.520. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu. što predstavlja rast od oko 7.6 % u odnosu na ostvarena u 2007.  Povećanje broja noćenja za 9. POSJETIOCI 900. što je za 10.000.000 400.000. Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti.avg ust 2007 5.0%. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €.1 mil. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%.575 noćenja.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %.avg ust 2007 januar .000 100.000 0 januar .000 800. „Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).000 3.000 registrovanih kreveta.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%. uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti. na 1. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije.

u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru. sajam „Top Res“ u Parizu.3 %. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici. Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ). Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period.Beogradu. Izvršenom kontrolom 40 hotela. u periodu od 2009. opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008. Šangaju. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. godini će ostvariti vrijednost od oko 678. klimatskih uslova. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. .godine. u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou. Welness i druge sadrţaje. radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ. Moskvi.Kapitalne investicije tokom 2008. . zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008. . €. U implementaciji je Uredba o visini naknada. “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC). godine. .Tirolu. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008. godine u obezbjeĊenje objekata. Pragu.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. . naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine.Sektor turizma i putovanja će.Ukupno oko 16.2018. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.8 % ukupnih kapitalnih investicija.1 mil. Beĉu. kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. Crna Gora je u Budvi organizovala 17. rasti realnom godišnjom stopom od 5. Sekretarijat za razvoj 39 . kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima.Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu.godine”. Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008.000 radnih mjesta ili 19. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija. potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES).4%.1 % zaposlenih u svim privrednim granama. odnosno da će stvarni rast iznositi 37. Briselu. da se obezbijedi produţenje sezone. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma. kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. godini. Berlinu. U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. U 2008. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori. godinu i prognoze do 2018. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda. godinu oĉekivanja su da će: . da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih.4 miliona € ili 32. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma. Prema Istraţivanju za 2008. koja iznosi 4%. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota.7%.

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom. šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak.   6. Sekretarijat za razvoj 40 . kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora. njihovo ureĊenje i odrţavanje. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. EU integracije (implementacija SSP. Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta. Rast investicija u turizam. jaĉanje administrativnih kapaciteta). uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda. Znatno povećani Agrobudţet za 2008. uz nove poreske olakšice prilikom registracije. otvaranju novih radnih mjesta. Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj. izrada i implementacija NPI. treću godinu. Poljoprivreda. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju.neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija).naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora.godine” baziranom na inoviranom Master planu. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja.3. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija. U implementaciji je Uredba o visini naknada. Zakon o gentski modifikovanim organizmima. premije za stoĉarstvo. klasifikacija i kategorizacija. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada. Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora. Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. Zakon o duvanu. Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda. Zakon o divljaĉi i lovstvu. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala. kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza. Siva ekonomija . koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. unapreĊenju saobraćajne mreţe. a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi.

Realizacija projekata medjunarodne podrške.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. U periodu januar-avgust 2008. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima.1%.godine. Box 20 . Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat.godine. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora. modernizacija i jaĉanje institucija.  6.8% u odnosu na isti period prethodne godine. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine. Razvoj lovnog turizma i dr. Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat.8 mil. Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora. prema zvaniĉnim podacima Monstata. Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode. dok je fiziĉki obim radova. a ostalim graĊevinama za 63. U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama.Poljoprivreda. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima. kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora. Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27. posebno zanatskih struka.godine posjeĉeno je 143. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020. Zakon o graĊevinskom zemljištu. veći za 20. Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. Domaća operativa. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU.1%. veća je za 59. Sekretarijat za razvoj 41 . Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr.965 m3 drvne mase ili 5.) .4% manje u odnosu na isti period prethodne godine.4.

Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav.2 miliona €. U toku je revizija tenderske dokumentacije. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve.€. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti. Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj.        Sekretarijat za razvoj 42 . kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III). Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1.05 miliona €. Projekat je vrijedan 1. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama. Projekat je vrijedan 600 hiljada €. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. uz podršku austrijske vlade. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje.juna 2009. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare. U opštini Kotor se. Cetinju i Plavu. za konsultantske usluge. Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja.godine. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini.4 mil. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Svjetska banka. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore.godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6. U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje.

U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada. Plav i Roţaje. Andrijevica. »Projectconsulting« Podgorica.O. godine. oktobra. U skladu sa Planom. Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija. Nikšić. zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda.O. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti.2012. godine. Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 . a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva. jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica.6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti . UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25.  Sekretarijat za razvoj 43 . Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. Budva i Tivat). i 2009. UraĊen je Nacrt vodama. izrada elaborata je u toku. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak).Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. Pljevlja). elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori. Box 21 . koji će biti nastavljen i u narednoj godini.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe. donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. Kotoru (za opštine Kotor. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije. koja će se raditi na teritoriji opštine Berane. Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj). UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane. UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. Studije izvodljivosti su već uraĊene.D.

Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa. suzbijanje sive ekonomije. TakoĊe. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. Dobra snabdjevenost trţišta. obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine. što je realno za 18.5.U takvim uslovima.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu. Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa . obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu. Progres u suzbijanju sive ekonomije.godine ostvaren je promet od 610. Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa.godine.  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije.€. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini. Trgovina Razvoj konkurencije. Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina.1 mil. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda. Povećan priliv kapitala u oblast trgovine. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom.  Sekretarijat za razvoj 44 . ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju. UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. obaveze proizvoĊaĉa i distributera. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010. 6.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa.godinu. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008.5% više u odnosu na isti period prošle godine. Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti.

U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja. izdvojena iz kredita Svjetske banke. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima. Sekretarijat za razvoj 45 . rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika.80 €. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010.godine«. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru. opštinskih ustanova kulture.000 €. TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. umjetnika. DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije. kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca. ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP). redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces.godine.795. rada i socijalnog staranja.godina«.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije. U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. Od ove školske godine. Pored toga. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti. Usvojeni su Zakon o kinematografiji. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola. U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta. usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima.500. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore. po navedenom osnovu.674. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka. Za sufinansiranje. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. kao i za ostalih 36 škola. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09). Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«. djeca u posebnim ustanovama. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«. vrijedan 1. Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca. do kraja 2010.00 €. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«.000 €. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. odabrano je 174 programa i projekta. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore. djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu. za ĉiju je kupovinu potrošeno 619.

Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. TakoĊe. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”. Istovremeno. kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. Pravilnik o 46 . Grmoţur i Lesendro). U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU. U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. Fundina i TuĊemila. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. Bedemi Kotora. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela. transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva.

Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. Na osnovu toga. €. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore. da do kraja 2008. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. Zakona o zdravstvenoj inspekciji. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. ukljuĉujući i Olimpijske igre. TakoĊe. Pravilnik o dodjeli specijalizacija.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite.4 mil. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme. iz budţeta je opredijeljeno preko 2.35 mil. U oblasti sporta. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti. naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju. a preko svojih reprezentativnih selekcija. Austija. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. bolniĉkih infekcija. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti. kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola. Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama.obezbijedjen kod Erste Banke.godine. Na osnovu javnih konkursa. Nadzorni komitet. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. koji je putem soft-loan kredita. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini.0 mil. U tom smislu. Zakona o pravima pacijenata. Pravilnika o uslovima. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite. vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 .

Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine. Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010. Ministarstvo kulture. Zato je Vlada. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije. koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore.00 eura. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija.000. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. Usvojen Zakon o kinematografiji. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista. Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti.  Sekretarijat za razvoj 48 . Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate.godine. shodno Uredbi i Pravilniku. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom.godine. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful