Analiza o Ostvarivanju Ekonomske Politike Crne Gore Za Devet Mjeseci 2008

CRNA GORA VLADA CRNE GORE

SEKRETARIJAT ZA RAZVOJ

ANALIZA O OSTVARIVANJU EKONOMSKE POLITIKE CRNE GORE ZA DEVET MJESECI 2008. GODINE

Podgorica, oktobar 2008. godine

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

SADRŢAJ
UVODNE NAPOMENE ..................................................................................................................3 1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR POLITIKA I CILJEVA ....................................................................................................4 2. MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008.GODINU-OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR ........................................................................................5 3. EVROPSKE INTEGRACIJE ......................................................................................................6 4. JAVNE FINANSIJE ...................................................................................................................8 5. STRUKTURNE REFORME...................................................................................................... 11 5.1. SEKTOR PRIVREDE ....................................................................................................... 11 5.1.1. Prestrukturiranje i privatizacija ................................................................................. 11 5.1.2. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća ................................................. 12 5.1.3. Mreţne industrije ..................................................................................................... 12 5.1.3.1. Energetika .................................................................................................. 14 5.1.3.2. Transport i telekomunikacije ....................................................................... 17 5.1.4. Uredjenje prostora .................................................................................................... 21 5.1.5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine ...................................................................... 21 5.1.6. Regionalni razvoj ...................................................................................................... 24 5.1.7. Razvoj informacionog društva .................................................................................. 25 5.1.8. Statistika .................................................................................................................. 26 5.2. FINANSIJSKI SEKTOR ..................................................................................................... 27 5.2.1. Bankarski sektor ....................................................................................................... 27 5.2.2. Nebankarski sektor................................................................................................... 28 5.3. TRŢIŠTE RADA .................................................................................................................. 29 5.3.1. Zaposlenost i trţište rada ......................................................................................... 29 5.3.2. Socijalna politika....................................................................................................... 29 5.3.3. Politika zarada i penzija ............................................................................................ 31 5.4. INVESTICIJE ..................................................................................................................... 33 6. REALNI SEKTOR .................................................................................................................... 36 6.1. Preradjivaĉka industrija i rudarstvo .................................................................................... 36 6.2. Turizam ............................................................................................................................. 38 6.3. Poljoprivreda, šumarstvo i vodoprivreda ............................................................................ 40 6.4. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost ............................................................ 41 6.5. Trgovina ............................................................................................................................ 44 7. DRUŠTVENE DJELATNOSTI ................................................................................................. 45

Sekretarijat za razvoj

2

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

UVODNE NAPOMENE

Analiza o ostvarivanju Ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008. godine je uradjena u skladu sa Programom rada Vlade Crne Gore za 2008. godinu. Analiza je uradjena u skladu s Metodologijom za izradu kvartalnih izvještaja o realizaciji ekonomske politike. Korišćeni su zvanični podaci Zavoda za statistiku – Monstata, Centralne banke Crne Gore, Komisije za hratije od vrijednosti i većih preduzeća. U izradi dokumenta obezbijedjena je saradnja i usaglašenost ocjena i informatičke osnove sa resornim ministarstvima i drugim organima državne uprave i institucijama.

Sekretarijat za razvoj

3

Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine

1. KONCEPT EKONOMSKE POLITIKE ZA 2008.GODINU-OPŠTI OKVIR

POLITIKA I CILJEVA
Strateška orijentacija ekonomske politike za 2008.godinu jeste pridruţivanje EU i evroatlanskim integracijama. U tom okviru, kljuĉni strateški razvojni prioriteti su:  Implementacija principa odrţivog razvoja, uz rast ekonomskih sloboda i jaĉanje uloge privatnog sektora;  Jaĉanje vladavine prava kao preduslova izgradnje modernih institucija parlamentarne demokratije i zaštite osnovnih ljudskih vrijednosti i prava i  Poboljšanje ţivotnog standarda ponudom kvalitetnijih javnih usluga, kroz efikasne i odrţive sisteme obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ekonomska politika za 2008.godinu u osnovi se bazira na:     Ekonomskom i fiskalnom programu za Crnu Goru 2007-2010. godine koji pripremaju zemlje koje su zakljuĉile Sporazum o stabilizaciji i pridruţivanju a nemaju status kandidata, Nacionalnoj Strategiji odrţivog razvoja; Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore ; Strategiji razvoja informacionog društva i posebnim sektorskim strategijama razvoja.

Generalni cilj ekonomske politike za 2008.godinu je jačanje konkurentnosti privrede i povećanje ţivotnog standarda. Pojedinačni ciljevi Ekonomske politike za 2008. godinu su sljedeći: 1. Dinamičan ekonomski rast 2. Početak izgradnje infrastrukturnih objekata u oblasti energetike, saobraćaja, vodosnabdijevanja, čvrstog otpada i otpadnih voda. 3. Razvoj sjevernog regiona 4. Promocija modela javno privatnih partnerstava 5. Unapredjenje institucionalnog okvira za razvoj biznisa Projektovani makro-ekonomski indikatori za 2008.godinu su:
1. BDP u tekućim cijenama, mil.€ 2. Rast realnog BDP-a, % 3. Inflacija 4. Rast zaposlenosti (osobe), % 5. Stopa nezaposlenosti , % 6. Bilans razmjene robe i usluga - u mil.€, tekuće cijene 7. Bilans razmjene robe i usluga, % BDP-a 8. Spoljni dug - u mil.€ 9. Spoljni dug, % BDP-a 10. FDI – net, u mil.€ 11. FDI – net, % BDP-a 2008. 1 2.528,73 7,0 4,0 3,7 10,8 -841,20 -33,27 504,00 19,97 793,79 31,39

1

MONSTAT je objavio konaĉne podatke o BDP-u za 2006.godinu, što je uslovilo reviziju procijenjenog BDP-a za 2007. i projektovanog za 2008.godinu.

Sekretarijat za razvoj

4

1 134.488 zaposlenih. rast aktivnosti u oblasti usluţnih djelatnosti sa porastom turistiĉkog prometa.6 mil. U avgustu 2008.8 10.4 116. što je niţe u odnosu na godišnju inflaciju iz jula i avgusta 2008.5 8.6 100.7%.2 116.7%.09.9 117.€ viši za 15.6 Izvor: Monstat Rast potrošaĉkih cijena u Crnoj Gori dominantno je pod uticajem globalnih trendova porasta cijena poljoprivrednih proizvoda i energenata.6% na godišnjem nivou (planirano 2. ocjenjuje se da je bruto domaći proizvod.7% i Bugarskoj 11.2 118.2%.8 01.0 42.2008 01. uz visok nivo stranih direktnih investicija.3 100.2007 108.645. Pritom je ostvareni uvoz robe u vrijednosti od 1. Vlada Crne Gore je utvrdila odreĊene mjere iz oblasti fiskalne politike.godine bilo je 168.3 mil.2008 09. u septembru je u uslovima izvjesnog smanjenja cijena energenata i poljoprivrednih proizvoda.2% više u odnosu na isti period prošle godine.8% i Njemaĉkoj 3.OSTVARENJE ZA PERIOD JANUAR-SEPTEMBAR Snaţan rast ekonomske aktivnosti.9 101.4%. karakteristiĉan je i za treći kvartal 2008. trgovini i radova u graĊevinarstvu.6% respektivno).276 nezaposlenih lica.332.4%. prema raspoloţivim podacima za devet mjeseci.7 09. Kretanje indeksa potrošačkih cijena Struktura % Indeks potrošačkih cijenaukupno Hrana i bezalkoholna pića Odjeća i obuća Stanovanje Prevoz Komunikacije 07.2 mil. a stopa nezaposlenosti je svedena na nivo od 10. MeĊutim.0 % realno više u odnosu na isti period prošle godine (projekcija za 2008.6 112. praćen budţetskom stabilnošću i rastom poreskih prihoda. što ukazuje na to da mjere podrške preduzetništvu i novom biznisu daju rezultate. struktura nezaposelnih lica je nepovoljna. što je za 8. Po podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore u septembru 2008.0 97.€ manji za 27.1%.5%.godine pokazuju da je ostvaren obim robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1.godine. a najviše u Letoniji 14.2% manje u odnosu na isti mjesec prošle godine. najniţe godišnje stope inflacije u septembru su zabiljeţene u Holandiji 2.2 100.8 99. pri ĉemu je najviši nivo inflacije imala Slovenija 5.0 101. a izvoz u vrijednosti od 312.godine (10.0%).09.godinu 7.€ koji je za 33. obima prometa u saobraćaju. došlo do odreĊenog smirivanja inflacije u Eurozoni.9 100. Prema podacima Eurostata. koji je pogodio i razvijene i nerazvijene zemlje. Odrţava se trend porasta zaposlenosti. ograniĉenja izvoza strateških poljoprivrednih proizvoda.328.8 09. Raspoloţivi podaci za period januar-avgust 2008.4 101.2008 07.5 117.2007 108.2007 110. što je za 5. što je za 9..7 08. kao i dugoroĉne politike koje su usmjerene na stimulisanje povećanja poljoprivredne proizivodnje i eliminisanje energetske zavisnosti.1 99. inflacija u Eurozoni je iznosila 3. dostigao nivo od 2.2007 106.6%. MeĊu zemljama Evropske Unije.0 114. u odnosu na isti period prošle godine ostvaren je rast zaposlenosti od 6.2008 101.2 129. kao sintetiĉki pokazatelj privredne aktivnosti. već je u uslovima finansijske krize postao globalni problem. podsticaje za programe subvencioniranja.7 100.3 119. a u periodu januar-avgust 2008.8 i 10. Iz odnosa ostvarenog uvoza i izvoza ostvaren je deficit robne razmjene s inostranstvom u vrijednosti od 1. MeĊutim. te korekcija cijena u oblasti energetike i telekomunikacija.0%. OSNOVNI MAKROEKONOMSKI INDIKATORI ZA 2008. rasta cijena usluga i povećanja agregatne traţnje.8 109. Istovremeno.8 101.0 6. a u odnosu na isti mjesec prošle godine (godišnja inflacija) 8.6 108.2 134.€.9 mil. Rast bruto domaćeg proizvoda u ovom periodu dominantno je opredijelio.godine na evidenciji je bilo 28.GODINU .9 114.2 12.2 mil.957. što se vidi iz tabele: Sekretarijat za razvoj 5 . U stabilnom i stimulativnom privrednom ambijentu. Rast inflacije nije karakteristiĉan samo za Crnu Goru.4 09.5 106.8 109.5 101. U cilju smanjivanja rizika od nepovoljnih eksternih uticaja na makro-ekonomska kretanja.2008 08.2007 110.4 109.2008 08.2008 12. broj nezaposlenih se i dalje smanjuje. Inflacija mjerena indeksom potrošaĉkih cijena u septembru 2008.0%).6 109. To ukazuje na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta podsticajnog za preduzetništvo i investiranje.8% viši u odnosu na uporedni period prošle godine.€.godine u odnosu na decembar prošle godine iznosila je 6.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 2.

38 -995.godine spoljni dug je iznosio 453.428. Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske zajednice i Crne Gore poĉeo je da se primjenjuje od 1. što ukazuje na nastavljanje trenda dobrog interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja na ovom podruĉju.88 18. Pregovori o pristupanju Crne Gore Svjetskoj Trgovinskoj organizaciji (STO). što je rezultat aktivne politike u ovoj oblasti i samog porasta bruto domaćeg proizvoda.56 -1. januara 2008.godine. slobodi i bezbjednosti. uz smanjenje uĉešća u bruto domaćem proizvodu (15. ţivotnoj sredini. Usvojena je Strategija upravljanja dugom za period 2008-2010. a smanjen udio ulaganja u nekretnine.27 I-VIII 2008 312. Znaĉajan korak u završnoj fazi pregovaraĉkog procesa je 6    Sekretarijat za razvoj .645.860. razvoju ljudskih resursa i kulturnoj saradnji. socijalnoj saradnji.20 105. Krajem septembra 2008. koja opredjeljuje nivo deficita. na kojima je razmatran napredak Crne Gore u tim oblastima. U Briselu je konstituisan Privremeni odbor za praćenje Privremenog sporazuma i osnovano pet privremenih pododbora.  U skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruţivanju. energetici i regionalnom razvoju.84 62. preteţno uĉestvuje oprema za realizaciju investicionih i drugih projekata ĉiji se multiplikativni efekti tek oĉekuju. U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija. kretanju radnika. Veće je interesovanje za ulaganja u manje razvijene regione Crne Gore. Evidentno je da se odrţava i visoko uĉešće pojedinih stavki koje se odnose na uvoz trajnih dobara i robe široke potrošnje. 3. informatiĉkom društvu i mreţi elektronskih komunikacija.957. godine (NPI) kao plan implementacije SSP. odnosno 381.g.27 1. u odnosu na kraj prošle i poĉetak ove godine.0 mil.u mil.godine kao i upotpunjeni Prilog godišnjem izvještaju EK o napretku Crne Gore u 2008. što je inaĉe karakteristika za privrede u usponu. odvijaju se prema utvrĊenom planu. godine.332.0 mil.72 Izvor: Monstat U strukturi uvozne komponente. kao i dinamikom zadataka predviĊenih Ekonomskom politikom za 2008.98 INDEX 72.9 mil. Vlada je usvojila i Prvi Izvještaj o realizovanim aktivnostima iz NPI u oblasti normativnog i regulatornog okvira za period januar – jul 2008.€ OPIS Izvoz Uvoz Obim razmjene (1+2) Trgovinski bilans Pokrivenost uvoza izvozom I-VIII 2007 432. kao i o saradnji u audio-vizuelnoj oblasti. povećan je udio ulaganja u preduzeća i banke.godinu i Nacionalnim programom za integraciju.84 30. Prema podacima Centralne banke Crne Gore uperiodu januar-avgust 2008.7% u odnosu na procijenjeni BDP za 2008.godinu). Odrţani su sastanci Unaprijeđenog stalnog dijaloga predstavnika Evropske komisije i Crne Gore o: pravdi. godine. EVROPSKE INTEGRACIJE Aktivnosti u okviru procesa stabilizacije i pridruţivanja EU.€ neto priliva. opredijeljene su obavezama preuzetim potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruţivanju i Privremenog sporazuma o trgovini i srodnim pitanjima izmeĊu Evropske zajednice i Crne Gore. usvojila Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012.11 1. kao zajedniĉkih tijela Evropske komisije i Vlade Crne Gore.34 1.26 115.godine ostvaren je ukupan priliv stranih direktnih investicija u iznosu od 592.22 133. oblasti inovacija.22 1. za devet mjeseci 2008. Vlada je u junu 2008.€.€.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Trgovinski bilans . Ĉetiri privremena pododbora su odrţali sastanke na kojim je konstatovano da obje ugovorne strane uspješno i u potpunosti primjenjuju Privremeni sporazum.

Potpisivanje Finansijskog sporazuma izmeĊu Zajednice Evropskih drţava i Vlade Crne Gore o realizaciji projekata u okviru IPA 2008 se oĉekuje u decembru 2008.godine. od strane Komisije.000 € za Crnu Goru. Pritom je od posebnog znaĉaja potpuna i taĉna implementacija Sporazuma o readmisiji i viznim olakšicama.Albanija su. godinu.I komponenta IPA 2009 programa. javni red i bezbjednost. kako bi nakon procesa konsultacija unutar EK bili odobreni na proljeće 2009. Vlada je usvojila Akcioni plan za realizaciju Komunikacione strategije za 2008. Crna Gora uĉestvuje u Jadranskom susjedskom programu saradnje. Crna Gora – Bosna i Hercegovina. poĉetkom septembra. godine. Programski dokumenti za prekograničnu saradnju sa susjednim drţavama Crna Gora Srbija.€. godine. zajedno sa zemljama iz okruţenja kao i sa zemljama ĉlanicama EU. formirana je indikativna lista od 12 predloţenih projekata ukupne vrijednosti 24. Crna Gora uĉestvuje i u dva transnacionalna programa. godine za Višekorisničku IPA (Multibeneficiary IPA – MB IPA).7 mil. Institucije koje su korisnice ovih projekata pripremaju radne planove o aktivnostima u narednom periodu. U okviru realizacije projekata iz Programa IPA 2007 otpoĉele su aktivnosti vezane za implementaciju tri twining projekta: 1)Reforma pravosuĊa. Evropska komisija je usvojila Višekorisniĉki višegodišnji indikativni planski dokument za period 2008 – 2010.0mil. Rok za podnošenje IPA 2009 opisa projekata je decembar 2008. de facto je ozvaniĉilo poĉetak implementacije ovog programa.        Sekretarijat za razvoj 7 . Usvojeni su finansijski prijedlozi o sprovoĊenju tri regionalna projekta iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa. U narednom periodu se oĉekuje finalizacija opisa projekata uz podršku CDP projekta. spoljne odnose Unije.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine   potpisivanje Protokola o zakljuĉivanju bilateralnog sporazuma izmeĊu Narodne Republike Kine i Crne Gore o pristupanju STO. povratka izbjeglica i javne uprave (ReSPA). Intenzivirane su aktivnosti u oblasti implementacije Komunikacione strategije za informisanje javnosti o procesu evropskih integracija u Crnoj Gori. UraĊen je Nacrt finalnog Izvještaja kojim je prezentiran visok stepen usaglašenosti spoljnotrgovinskog reţima Crne Gore sa sporazumima STO i potpisan je Sporazum sa Evropskom komisijom o pristupu trţištu roba i usluga. Evropska Komisija je opredijelila iz regionalnih CARDS programa 2005 i 2006.koji će biti proslijeĊeni Evropskoj komisiji na odobravanje i potpisivanje ugovora koji se oĉekuje u novembru 2008. Prijedlog projekata IPA 2008 koji obuhvata 13 projekata vrijednosti 28.Projekti u okviru IPA 2007 programa su u fazi pripreme objavljivanja tendera za prikupljanje ponuda za realizaiju projekta i njihova implementacija će poĉeti poĉetkom 2009. bio zaduţen za revidiranje i tehniĉko unapreĊenje opisa projekata. koji je rezultat zajedniĉkog rada SEI i partnerskih nevladinih organizacija. godine.Hrvatska i Crna Gora . 2)Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije i 3)UsklaĊivanje zakonodavstva.godine. Potpisivanje finansijskog sporazuma za IPA Jadranski prekograniĉni program. septembra 2008.Odluka o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008 donešena je na IPA komitetu 29. godine. zajedno sa korisnicima. a glavne preporuke se odnose na ilegalne migracije. reciprocitet i regionalnu usklaĊenost. U toku rada na finalizovanju Predloga projekata za IPA 2008. Evropska komisija kandiduje Crnu Goru za konaĉno ukidanje viza nakon što se ispune zahtjevi iz Mape puta Evropske unije za ukidanje viza zemljama regiona. a prvi pozivi za dostavljanje projekata za date programe će biti objavljeni krajem 2008. godine.Sekretarijat za evropske integracije je. dobili pozitivno mišljenje i zvaniĉno odobreni na IPA Komitetu u Briselu. kako bi zajedniĉke prekograniĉne strukture do kraja prve polovine 2008. Crna Gora .€. Otvoren je Dijalog o liberalizaciji viznog reţima između Evropske zajednice i Vlade Crne Gore. Za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009 . Na Vladi je usvojen finansijski sporazum za ova dva transnacionalna programa. podnijet je na usvajanje Evropskoj komisiji.godine postale operativne.godina 620. Potpisivanje finansijskih sporazuma ozvaniĉilo je poĉetak implementacije ovih programa.

Dostavljeni predlozi za Programiranje sredstava raspoloţivih kroz IPA 2009.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  U toku je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS) sa indikativnim planskim okvirom. Ministarstva inostranih poslova i Biroa za informacije Vlade Crne Gore. radi harmonizacije nacionalnog zakonodavstva sa Acquis communitaire-om. januara 2008.shodno politici uravnoteţenog budţeta. u oblasti javnih finansija.  4. Uspostavljene strukture za implementaciju susjedskih programa prekograniĉne saradnje. realizovano je:        Integrisanje dosadašnjih vanbudţetskih fondova u sistem drţavnog Budţeta. ostvaruju ciljevi projektovani Ekonomskom politikom za 2008. Smanjenje fiskalnog opterećenja na ekonomiju i domaćinstva. Realizovane mjere fiskalne politike. ima za cilj i uspostavljanje dugoroĉne kontrole nad drzavnim rashodima. Za prelazak Crne Gore na decentralizovani implementacioni sistem (DIS).godinu. Funkcionisanje odrţivog sistema javnih finansija. IPA komitet je donio Odluku o odobravanju projekata u okviru Programa IPA 2008. Na osnovu Okvirnog sporazuma. Sekretarijat za razvoj 8 . UnapreĊenje transparetnosti i kontrole trošenja javnih resursa. Organizovane obuke sluţbenika za buduće aktivnosti na procesu evropskih integracija. Poĉetak implementacije Srednjoroĉnog okvira budţetske potrošnje. omogućilo je stabilno funkcionisanje svih korisnika i uĉesnika javne potrošnje i redovno izmirenje obaveza prema meĊunarodnoj zajednici. Vlada je donijela Odluku o imenovanju Nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC) i Sluţbenika za akreditaciju (CAO). stimulativnog za preduzetništvo i investiranje. neophodno je. formiranje i odreĊenih struktura. Box 1 . Završen izbor zemalja za implementaciju Twinning projekta iz IPA 2007 programa. osnovana zajedniĉka koordinaciona tijela za praćenje primjene.godine.  Program za razvoj kapaciteta . obezbjeĊuje se veća konkurentnost ekonomije i dodatno privlaĉenje direktnih stranih investicija.Evropske integracije Rezultati: Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima između Evropske komisije i Crne Gore uspješno se primjenjuje od 1. U implementaciji je uvođenje Decentralizovanog implementacionog sistema (DIS). Usvojen je Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU za period 2008-2012 (NPI). SprovoĊenje poreskih reformi. Nastavak implementacije Kapitalnog budţeta i Programskog budţeta. kao najvaţnijeg instrumenta za voĊenje makroekonomske politike. predstavljaju kontinuitet dosadašnjih aktivnosti u ovoj oblasti i usmjerene su na stvaranje unaprijeĊenog ekonomskog ambijenta. u periodu januar-septembar 2008. Dinamiziranje priliva budţetskih sredstava kao i prihoda lokalne samouprave.CDP (Capacity Development Programme) u kontinuitetu usmjerava aktivnosti na podršku razvoju institucionalnih i administrativnih kapaciteta u Crnoj Gori za proces evropskih integracija. posebno graĊenju i jaĉanju struktura za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji. Program razvoja kapaciteta relizuje Projekat prilagoĊavanja organizacionog modela rada i jaĉanje administrativnih kapaciteta Skupštine Crne Gore.bez ugroţavanja fiskalne odrţivosti Budţeta.godinu. U skladu sa projektovanim ciljevima. JAVNE FINANSIJE Postignuti rezultati u periodu januar-septembar tekuće godine ukazuju da se. pored izgradnje kapaciteta za programiranje sredstava. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u odnosu na procijenjeni BDP za 2008. usvojen prvi izvještaj o implementaciji NPI ze period januar-jul 2008. godine. a uslijedile su odluke o imenovanju Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje programa (NAO) i Nacionalnog sluţbenika nadleţnog za ovjeravanje (PAO). Postepenim smanjenjem poreskih opterećenja. pored stvaranja dodatnog prostora privredi za investiranje.

09 98.€.00 0.92 11.43 % učešća 6 100.57 222.93 0.69 1.80 335.€.€).50 4.41 32.21 7.33 8.93 53.14 2.53 15.14 144.32 5.01.25 283.9 mil.70 0.22 7.28 mil.68 0. Dominantan uticaj na visinu tekućih prihoda i dalje ima PDV koji je za devet mjeseci iznosio 335.83 20. iznosili su 817.12 7.38 11. naknada 93.70 13.82 77.31 6.79 72. pojedincima.09.€ i iz kvartala u kvartal biljeţi najviše stope rasta.20 5.51 0.69 2.91 %u BDP-u 7 31.14 0.34 9. OPIS I kvartal 1 Tekući prihodi Porezi  Porez na dohodak fiziĉkih lica  Porez na dobit pravnih lica  Porez na promet nepokretnosti  PDV  Akcize  Porez na medjunarodnu trgovinu  Ostali porezi Doprinosi  Doprinosi za PIO  Doprinosi za zdravstvo  Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti  Ostali doprinosi Takse Naknade Ostali prihodi Primici od otplate kredita Izdaci Tekući izdaci  Bruto zarade  Ostala liĉna primanja  Rashodi za materijal i usluge  Tekuće odrţavanje  Kamate  Renta  Subvencije  Ostali izdaci Transferi za socijalnu zaštitu Transferi institucijama.64 mil.€.91 92.4%.16 II kvartal 3 328.76 13.02 2.80 3. taksi 28.56 3.63 52.90 53.€.25 3.25 Tekući prihodi Budţeta (Budţet Crne Gore i drţavni fondovi) za devet mjeseci 2008.03 12.18 23.28 83.3% ili 615. U strukturi izdataka.75 2.46 0.1 86.73 3.66 100.74 0.67 mil.33 3.51 28.54 6.63 0.75 226.55 0.€). U strukturi ostvarenih prihoda porezi uĉestvuju sa 66. kapitalni izdaci (iz Budţeta i Kapitalni budţet) iz kvartala u kvartal biljeţe znaĉajan rast.01 74.64 32.04 7.07 1.Ostvarenje Budţeta lokalnih samouprava u ovom periodu.98 39. nevladinom i javnom sektoru Kapitalni izdaci Kapitalni budţet Crne Gore Pozajmice i krediti Otplata garancija Rezerve 2 254.33 7.60 1.46 5.€) i kapitalne izdatke (64. Konsolidovani izdaci Budţeta za devet mjeseci 2008.28 625.76 11.67 239.26 29.55 1.14 1.00 66.24 mil.22 15.40 27.46 0. delikventnog duga koji je nastao u ranijim periodima.0 mil.€).92 64. od ĉega PDV 35. do 30.16 0.57 0.67 0.58 39. dok su svi ostali izdaci imali oĉekivanu i uobiĉajenu dinamiku. doprinosi 24.93 20.55 4.24 3.58 28.26 36.45 0. procijenjeno je na osnovu plana opština za 2008.88 mil.08 6.97 1.88 0.00 50.godine .69 0.86 56.40 14.79 2.01 0.97 3.00 2.40 171.63 mil.€ tzv.53 10.86 10.84 231.80 7.50 3.04 0.37 28.01 34. što ukazuje na poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije.17 141.6%.56 24.68 0.41 8.39 0.€. transfere institucijama.93 18.77 5.68 2.67 0.61 7.godine.66 411.06 1.48 0.00 0.31 21.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Pregled ostvarenih tekućih prihoda i izdataka Budţeta za period od 1.86 67.€.47 13.20 1.34 2.40 38. doprinosa 231.20 28.40 2.36 23.€ odnosi se na transfere za socijalnu zaštitu (226.godinu.79 1. U strukturi izdataka Budţeta 75.15 20.13 2. Od poĉetka godine naplaćeno je oko 77.80 0.86 69.55 3. Sekretarijat za razvoj 9 .98 12.88 89.88 1.17 77.20 817.96 3. Dugovanja poreskih obveznika svedena su na mjeseĉno neizmirene obaveze.88 6.31 231.83 79.79 8.92 160.08 20.03 2.59 3.12 mil.2008. Procijenjeni nivo javne potrošnje finansiran je prihodima od poreza u iznosu od 687.64 4.72 5.47 mil.23 1.22 0.87 11. ostvarenja opštinskih budţeta u prethodnim godinama i ostvarenja u prvom polugoĊu 2008.37 8.70 18.91 92.91 mil.52 1.10 2.1% (takse. primici otplate kredita i ostali prihodi).30 1.u mil. pojedincima. naknade.08 107.00 114.97 1.93 35.31 27.€ Ostvarenje januar-septembar 2008. godine procijenjena je na iznos od 941.20 27.72 10.42 7.€ i ostalih prihoda 52.24 22.18 2.28 2.€.02 2.24 50.10 85.62 10.46 27.15 312.06 mil.80 Ukupno (2+3+4) 5 942. bruto zarade (231.70 136. NVO i javnom sektoru (92.67 24. Konsolidovana javna potrošnja u periodu januar-septembar 2008.03 13.07 0.65 9.68 6.84 mil.59 mil.29 11.25 2.84 4.46 0.00 0.93 15.72 15.40 0.5% a svi ostali prihodi 9.godine iznosili su 942.47 III kvartal 4 358.91 4.66 mil.94 6.25 0.69 225.64 0.75 50.53 2.godine.56 6.

€. Za 2008. u odnosu na sredstva planirana BuĊetom za 2008.258.9 mil. u cilju podsticaja razvoja informatiĉkog društva. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o Budţetu Crne Gore za 2008.€.38 mil.godinu zbirna stopa doprinosa za PIO iznosi 21. prije svega zbog usvajanja Zakona o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim je planirana isplata zaostalih penzija u ukupnom iznosu od oko 100 mil. Dţavni dug Crne Gore na 30. Predloţenim Zakonom vrši se smanjenje stope poreza na dividende i udjele u dobiti (sa 15% na 9%). a izmijenjen je i naĉin raspodjele prihoda po tom osnovu.€ ili 31.0%.53 mil.7 % procijenjenog BDP.jula i ljekova i medicinskih sredstava koje ne finansira Fond zdravstva do 31. doprinosi 231. raĉunarska oprema. od ĉega unutrašnji dug iznosi 474.0% na 7. za jedan broj proizvoda i usluga izvršeno smanjenje stope PDV-a sa 17.0%. kao i odreĊene preporuke vezane za finansiranje projekata i davanje garancija.0% na 3.0%.1 mil.06 mil.63 mil. što treba da doprinese povoljnijem ambijentu za inostrana ulaganja i razvoj trţišta kapitala. Polazeći od postignutih rezultata i potrebe sprovoĊenja daljih reformi. naknade.maja 2008. za zdravstveno osiguranje 12.septembar 2008. prije svega Ţeljeznice Crne Gore AD.o7 mil. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o porezu na promet nepokretnosti kojim je izvršeno povećane stope sa 2. i veći su za 130.3% procijenjenog BDP. Buţetima jedinica lokalne samouprave i Egalizacionom fondu u srazmjeri 30.0%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Tekući javni prihodi procijenjeni su u iznosu od 1099. u zavisnosti od sloţenosti. Prema izmijenjenim rješenjima. Egalizacioni fond se formira iz prihoda od poreza na dohodak fiziĉkih lica u visini od 11% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu i prihoda od poreza na promet nepokretnosti u visini od 20% ukupno naplaćenih prihoda po tom osnovu.€ ili 16.€ i evidentiranja obaveza prema komercijalnim bankama. U cilju boljeg upravljanja drţavnim dugom Usvojena je Strategija za upravljanje dugom za period 2008-2010 god.0%.0%:50. nautiĉkog turizma i zaštite ţivotnog standarda gradjana. ostali prihodi (takse. TakoĊe.€ ili 15.6% procijenjenog BDP za 2008. Zakonom je promijenjen naĉin obezbeĊivanja sredstava Egalizacionog fonda i kriterijumi za njihovu raspodjelu.06 mil.godine. ostali prihodi i primici od otplate kredita) 180. ovim izmjenama je omogućena primjena nulte stope kod isporuke hljeba do 31. brašno. od ĉega porezi iznose 687. Nastavlja se trend blagog smanjenja uĉešća spoljnog duga u procijenjenom bruto domaćem proizvodu dok uĉešće unutrašnjeg duga raste. Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje kojim se na jedinstven naĉin uredjuje sistem obezbjedjivanja sredstava za finansiranje obaveznog socijalnog osiguranja. dok spoljni dug iznosi 453.0%. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se uredjuju izvori sredstava i naĉin finansiranja poslova lokalne samouprave i obezbjedjuje visok stepen fiskalne decentralizacije na lokalnom nivou. meso.godine iznosio je 928.0 mil.godinu. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak pravnih lica.Unutrašnji dug će rasti i u narednom periodu usljed restitucije i preuzimanja obaveza preduzeća. kojom se definišu smjernice za upravljanje dugom i gotovinom.shodno odredbama izmijenjenog Zakona o budţetu. znaĉaja i uslova rada. servisne usluge u marinama.godinu prema kojem se izvorni prihodi BuĊeta planiraju u iznosu od 1.       Sekretarijat za razvoj 10 .€. Prihodi od ovog poreza pripadaju Budţetu Drţave.godinu. uz obezbjedjenje fiskalne odrţivosti Budţeta:  Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o PDV-u kojim je.0% i za osiguranje od nezaposlenosti 1.€. svrstani u 38 platnih razreda što je uticalo na povećanje bruto zarada za oko 30.u ovom periodu je otpoĉela implementacija više zakona i podzakonskih akata. Takodje. U listu proizvoda koji se oporezuju po sniţenoj stopi PDV-a ukljuĉeni su hrana za odojĉad.€ .0%:20.€. predlaţe se mogućnost korišćenja poreske olakšice za ulaganja u stalna osnovna sredstva koja se koriste za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora i energetsku efikasnost. kojima se unapredjuje poslovni ambijent. Ovim zakonom izvršeno je i smanjenje stope doprinosa koje treba da se realizuje postupno do 2010. Zakon o izmjenama i dopuna Zakona o drţavnim sluţbenicima i namještenicima koji su.kojim se vrši usklaĊivanje postojećih propisa sa Acquis-om communitaire.godine. odgovornosti.

ĉija rješenja polaze od principa da osiguranik obaveznog penzionog i invalidskog osiguranja plaća doprinos samo po jednom osnovu. ukazuje na kvalitet i djelotvornost procesa. Predloţenim rješenjima se. Stabilno voĊene javne finansije.stvara povoljniji ambijent za razvoj dobrovoljnog penzionog osiguranja i na sistemski naĉin ureĊuje plaćanje obaveznih doprinosa za penziono i invalidsko osiguranje za poljoprivrednike kojima je to osnovno zanimanje.1. Uredba o visini naknada. Primjena novih zakonskih propisa kojim se unapredjuje poslovni ambijent.1.1. Smanjenje uĉešća spoljnog duga u procijenom bruto domaćem proizvodu. «Montenegro airlines» DOO Podgorica. godina. Montenegro-airlines).   Box 2. Realizacijom Plana privatizacije za 2008. uz odrţavanje trenda interesovanja stranih investitora za ulaganja kroz proces privatizacije. i podrška postprivatizacionom prestrukturiranju.Javne finansije Rezultati:  Dinamiĉan rast budţetskih prihoda. 5. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine kojom je . HTP 11 Sekretarijat za razvoj . Relativno veliki broj uspješno završenih privatizacija sa renomiranim stranim vlasnicima i investitorima i kvalitetnim programima razvoja. tehnološki viškovi. izmeĊu ostalog .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Zakon o potvrĊivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. potpiše i ratifikuje Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi. SEKTOR PRIVREDE 5. U cilju daljeg sprovoĊenja poreskih reformi utvrĊen je: Prijedlog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o akcizama kojim je izvršeno usklaĊivanje sa relevantnim propisima Evropske Unije iz ove oblasti . Crna Gora je prilikom pristupanja u ĉlanstvo Savjeta Evrope. Do sada je privatizovano više od 85% drţavnog kapitala. Aktuelni su procesi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. takoĊe.definisana obaveza plaćanja eko naknade koju plaćaju domaća i strana pravna i fiziĉka lica prilikom ulaska na teritoriju Crne Gore.   Obnovi tender za Jadransko brodogradilište AD Bijela. Tekuće aktivnosti se odvijaju u okviru obaveza da se:  Nastavi sprovodjenje objavljenih tendera za sljedeća društva «Montepranzo-Bokaprodukt» AD Tivat. N. Realizuju se programi jaĉanja upravljaĉkih funkcija u preduzeću (TAM). Bar. Prestrukturiranje i privatizacija Prestrukturiranje preduzeća ima za cilj ubrzanje njihove trţišne transformacije i osposobljavanje za sprovoĊenje privatizacije. Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.I. »Ţeljeznicu Crne Gore“ AD Podgorica. Na osnovu prethodno usvojenog programa restrukturiranja pokrene postupak privatizacije za: »Luku Bar« AD. Elektroindustrija «Obod» AD Cetinje i Institut « Dr Simo Milošević»AD Igalo. lica starija od 50. te postupak privatizacije za: HTP „Budvanska rivijera“ AD Budva. lica angaţovana u javnim radovima). Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje pojedinih kategorija nezaposlenih lica (invalidi. STRUKTURNE REFORME 5. Ţeljeznica. kao i domaća i pravna fiziĉka lica prilikom registracije motornih vozila na teritoriji Crne Gore.G. preuzela obavezu da u roku od dvije godine. Pobjeda AD Podgorica. Poboljšanje poreske discipline i suzbijanje sive ekonomije. programi usluga poslovnog savjetovanja (BAS). a u tom okviru. Dokumenat ima za cilj oĉuvanje i unapreĊenje sistema lokalne samouprave i prihvatanje savremenih rješenja do kojih se u tom pogledu došlo u razvijenim demokratskim zemljama Evrope. Uredba o olakšicama za plaćanje doprinosa za obavezno socijalno osiguranje poljoprivrednika.godinu utiĉe se na konkurentnost i efikasnost funkcionisanja društava i podsticanje stranih ulaganja i preduzetništva u svim oblastima.

kontinuirano se sprovodi kroz postojećih i formiranje novih mikro.00€.2008. odobrio 351 kredita (535 novih radnih mjesta) za koje su angaţovana sredstva u iznosu od 1.01. vojnog odmarališta „Ostrvo cvijeća“Tivat. . kompleksa „Mediteran“ na Ţabljaku. formiranje Evropskog centra za informacije i inovacije. Ţeljezara. 01.724 €.30. kroz stvaranje jedinstvene mreţe.09. Montenegro-airlines).1.   5. Razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća Politika jaĉanja privatnog sektora i razvoja preduzetništva.Operativni plan za realizaciju Programa »Eliminisanje barijera za razvoj preduzetništva u Crnoj Gori«. i „Evropskom poveljom za mala i srednja preduzeća”.  Na osnovu donijetih odluka Savjeta za privatizaciju nastavi priprema tendera za sljedeća društva: »Duvanski kombinat» AD Podgorica. Fond je tokom proteklog perioda finansirao projekte 2 opštine: Opština Plav sa 250. godine”. razvoj Zavod za zapošljavanje Crne Gore je Programom samozapošljavanja u periodu od. godine. « Institut crne metalurgije» AD Nikšić. Obave potrebne aktivnosti na pripremi i realizaciji postupka dokapitalizacije Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić.631. Programi restrukturiranja većih sistema (Luka Bar. Projekat “Evropski informativni i inovativni centar Crna Gora” ima za cilj poboljšanje konkurentnosti crnogorskih MSP na domaćem i evropskom trţištu. posredstvom i uz garancije poslovnih banaka. malih hidroelektrana kao dijela imovine »Elektroprivrede Crne Gore« AD Nikšić. kompleksa bivše kasarne „Orjenski bataljon“ u Kumboru. nastavljene su ranije zapoĉete i definisane nove aktivnosti u oblasti razvoja malih i srednjih preduzeća i preduzetništva koje se odnose na:  Stvaranje stabilnog i stimulativnog ambijenta za razvoj preduzetništva i malih i srednjih preduzeća . Ograničenja: Potreba donošenja sistemskih rješenja iz oblasti svojinsko-pravnih odnosa. kao i društva „Luštica Development“ AD Podgorica.Po osnovu Konkursa za finansiranje infrastrukturnih i ekoloških projekata lokalnih uprava otkupom emitovanih obveznica .  Institucionalnu podršku za razvoj malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje kapaciteta regionalnih/lokalnih biznis centara.00€ i Opština Budva sa 602.godine realizovao 5 ovakvih projekata u ukupnom finansijskom iznosu 1. – 2010. Vojnog odmarališta „Bigovo“ u zalivu Trašte.775. Ulcinj. DOO « Montenegro bonus» Cetinje.000. malih i srednjih preduzeća. Objavljeni su javni pozivi za izraţavanje interesovanja za dugoroĉni zakup: Velike plaţe. Tokom 2008. Stalni Konkurs Fonda ukljuĉuje i kreditnu liniju kojom se finansiraju infrastrukturni i ekološki projekti javnih preduzeća i sektora malih i srednjih preduzeća. «Barska plovidba» Bar. koja će pruţati integrisane usluge podrške poslovanju i inovacijama.godinu.67 mil. aktiviranje biznis inkubatora u Baru i Podgorici.godine.75 mil. U skladu sa osnovnim razvojnim dokumentima “Strategijom razvoja malih i srednjih preduzeća 2007. Ostrva Ada Bojana.€.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine „Ulcinjska rivijera“ AD Ulcinj. na osnovu Odluke Vlade Crne Gore. vojno-turistiĉkog kompleksa „Valdanos“ Ulcinj. €. Fond za razvoj je posredstvom i uz garancije poslovnih banaka donio odluke o finansijskoj podršci za 56 preduzeća u ukupnom iznosu od 7. uz zadrţavanje većinskog drţavnog vlasništva. Box 3 – Prestrukturiranja i privatizacija  Rezultati: Realizuje se Plan privatizacije za 2008. «Zora» DOO Berane AD «Marina» Bar. pripremu pilot projekata za razvoj klasterskog povezivanja.2. Fond je tokom 2008. Sekretarijat za razvoj 12 .

što je za11. što je 15. Zavoda za zapošljavanje. Do 20.godinu. izradu studija istraţivanja trţišta. U saradnji sa Zavodom za zapošljavanje i Adizes Montenegro realizovan je pilot projekat „ Šansa mladim menadţerima“ .  Promovisanje preduzetništva i malih i srednjih preduzeća kroz unaprjedjenje marketinških aktivnosti. koji je pohadjalo 15 visokoobrazovanih mladih ljudi. kao i »Grant šeme za refundaciju troškova«. promociju ţena u biznisu. Fonda za razvoj.2% više u odnosu na 2007.strateški i operativni plan».ukupan broj zaposlenih u MSP je 94.961€.10. kao i za marketing/promotivne aktivnosti preduzeća).2 % više u odnosu na 2007.482.269 . Direkcija je u okviru CARDS projekta uĉestvovala u izradi Strategije cjeloţivotnog uĉenja o preduzetništvu. što je za 12.524 . U saradnji sa GTZ-om u toku su aktivnosti na formiranju Trade information centra koji će preduzećima omogućiti direktan pristup bazama podataka o ino-trţištima ĉime će se podsticati djelatnosti izvoznih preduzeća. Formiranje konsultantskog registra za MSP.godinu povećan je broj registrovanih malih i srednjih preduzeća i zaposelnih u njima.86€.marketinga. TakoĊe. Predvidjen je nastavak ovog projekta u Bijelom Polju. U 2008. U tom okviru. U okviru projekta „ Smanjenje siromaštva“ koji se realizuje sa njemaĉkom organizacijom HELP. unaprjedjenje odnosa sa javnošću. Fond za razvoj i Zavod za zapošljavanje.2008 godine. do sada je realizovano 8 zahtjeva u iznosu od 9. Implementaciju sporazuma CEFTA 2006.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine  Jačanje konkurentnosti privrede i stimulisanje izvozne orijentacije kroz: nastavak realizacije “Strategije za podsticanje izvoza” i dokumenta «Podsticanje konkurentnosti i izvoza .internacionalizacije. u odnosu na 2007. u toku su aktivnosti na realizaciji odreĊenih kreditnih linija.000€ za 6 preduzeća dok su 2 u proceduri. promociju osnivanja novih preduzeća. Finansiranje malih i srednjih preduzeća putem kreditnih linija Direkcije za razvoj MSP. uz podršku Kreditno garantnog fonda.ukupan broj aktivnih preduzeća i preduzetnika je 13. . Realizacijom tih projekata otvoriće se 1427 novih radnih mjesta. Program obuhvata dvije kreditne linije: »Podsticanje poĉetnika u biznisu – start up« i » Podsticanje preduzetništva«. izvoza).  Povećanje dostupnosti informacija o preduzećima kroz kontinuirano poboljšanje kapaciteta servisa namijenjenih preduzetnicima i MSP koji ţele da budu prisutni na evropskoj poslovnoj sceni.10.godinu. primila 285 projekata u ukupnoj virjednosti 17.2008 godine u okviru „Gran šema za refundaciju troškova“ odobrena su sredstva u iznosu os 15.ukupan broj registrovanih preduzeća je 21.godinu” sa Izvještajem o realizaciji Programa “"Podsticanje konkurentnosti i izvoza". a preduzetnika 15. sa evidencije Zavoda za zapošljavanje.  Usvojen je Program “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima za 2008.995. Direkcija je u okviru projekata “Drţavne podrške i pomoći malim i srednjim preduzećima“ i “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“.godinu. Do 20. Izradu Strategije preduzetniĉkog uĉenja. Uvodjenje vauĉer sistema za kurseve obuke za MSP.613. usvojen je Program “ Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region – Posao za Vas“ koji sprovode Direkcija. Ulazak u završnu fazu multilateralnih pregovora i usklaĊivanja trgovinskog reţima sa sporazumima STO. Završetak procesa pregovora za pristupanje Crne Gore STO.  Unapredjenje biznis znanja kroz nastavak programa edukacije/treninga u oblasti poslovnih vještina (menadţmenta.2% više u odnosu na 2007.430. što je u skladu sa ciljevima Strategije razvoja MSP za period 2007. Sekretarijat za razvoj 13 . Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća u partnerstvu sa Projektom Business Innovation Programs (BIP) realizuje biznis program u dvije srednje škole u Crnoj Gori. . podršku kroz grant šeme za refundaciju troškova (podrška preduzećima za nastupe na sajmovima.-2010: .

0 mil. Ograničenja:  Administrativne i druge barijere za razvoj preduzetništva na lokalnom nivou . Strategijom razvoja energetike do 2025. kako bi se valorizovali raspoloţivi potencijali i po tom osnovu maksimizirali efekti i stvorile pretpostavke za nesmetan razvoj svih segmenata privrede i društva. kako bi se obezbijedilo sigurno i pouzdano snabdijevanje energijom.1. U toku je izrada Zakona o energetskog efikasnosti.3.5 mil. Mreţne industrije 5. Znaĉajan segment Akcionog plana odnosi se na oblast energetske efikasnosti. Intenzivirane su aktivnosti na iznalaţenju modaliteta obezbjeĊenja sredstava za investicije u energetski sektor. Utvrdjen Program “Drţavna podrška i pomoć malim i srednjim preduzećima u 2008.1.godine kojim su definisani konkretni programi i projekti. Implementacija Operativnog plana za eliminisanje barijera razvoju preduzetništva za 2008.€) i KfW (3.1. uz promjenu Sekretarijat za razvoj 14 .godinu. utvrĊene su optimalne smjernice energetskog progresa u Crnoj Gori. posebno u pogledu oblikovanja i poboljšanja ukupnog ambijenta. U 2008.godini. Energetika Reforma energetskog sektora u Crnoj Gori odvija se u skladu sa Energetskom politikom Crne Gore kojom su.US$ iz zajma Svjetske banke. definisani ciljevi i pravci razvoja energetskog sektora. u skladu sa principima odrţivog razvoja. što podrazumijeva i dalji razvoj mehanizama drţavnog uticaja u ovoj oblasti. Optimalan model projektnog finansiranja je dokapitalizacija Elektroprivrede Crne Gore. Procjenjuje se da se na taj naĉin moţe obezbijediti oko 300.€) finansira projekte energetske efikasnosti u malim i srednjim preduzećima. ObezbijeĊena je znaĉajna meĊunarodna podrška . kako za izgradnju nove energetske infrastrukture.3. kao i pripremne aktivnosti na izradi podzakonskih akata u oblasti energetske efikasnosti u sektoru zgrada. nastavljene su aktivnosti na stvaranju uslova za snaţnije podsticanje energetske efikasnosti u Crnoj Gori. obzirom da je kvalitetna statistika u energetskom sektoru neophodan uslov za monitoring. analizu.  5.godinu. Radilo se na poboljšanju postojeće regulative i legislative. Njemaĉka Vlada preko GTZ (1.Norverška Vlada finansira projekat energetski audit zgrada i obezbjeĊuje podršku za osnivanje Agencije za energetsku efikasnost. prognozu i planiranje u oblasti energetike. za šta će biti obezbijeĊena sredstva i iz Budţeta Crne Gore za 2009.00 mil. kao i praćenje progresa ostvarivanja strateških ciljeva u ovoj oblasti. Pripremljen je Program za razvoj energetske baze podataka. neophodna sredstva i dinamika njihove realizacije. kroz Program”Posao za Vas”. polazeći od raspoloţivih resursa i projektovanih potreba.godine za period od 2008 do 2012. Cilj ovog projekta je promovisanje prioritetnih aktivnosti u oblasti energetske efikasnosti kroz realizaciju 17 konkretnih programa.godini”.€ sredstava. U skladu sa Akcionim planom za realizaciju Strategije energetske efikasnosti za period 20082012. Pripremljen je Akcioni plan za implementaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. a zapoĉet je trogodišnji Projekat za poboljšanje energetske efikasnosti u zgradama javnog sektora (obrazovne i zdravstvene ustanove) za koji su obezbijeĊena sredstva u iznosu od 10 mil. tako i za realizaciju i modernizaciju postojeće.godine. uz stvaranje otvorenog trţišta energije i ukljuĉivanje u regionalno i svjetsko trţište.godine utvrĊen je dvogodišnji Operativni plan za energetsku efikasnost (2008-2009. Stimulisanje zapošljavanja sa akcentom na sjeverni region.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Box 4 – Razvoj preduzetništva malih i srednjih preduzeća Rezultati: Kontinuitet politike podrške jaĉanju privatnog sektora i razvoja preduzetništva.godine) ĉija realizacija će poĉeti projektom ”Godina energetske efikasnosti”. Problematika i savremeni zahtjevi energetske efikasnosti ukljuĉeni su u Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata i Zakon o koncesijama koji je u proceduri usvajanja.

UtvrĊeno je da je postojeća dokumentacija za HE na Moraĉi dovoljna za potrebe tenderskog postupka za izbor koncesionara za izgradnju HE na Moraĉi. Uradiće se Detaljni prostorni plan za prostor višenamjenskih akumulacija na rijeci Moraĉi. planirano je da se 01. Novi tender za dodjelu koncesija za izgradnju malih hidroelektrana biće raspisan za manji broj vodotoka po klasiĉnom BOT aranţmanu. Strateške poslove obavljaće EPCG . Oĉekuje se da će tender biti objavljen do kraja ove godine.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine vlasniĉke strukture EPCG tako što će se uĉešće drţave u akcijskom kapitalu smanjiti sa 70. UnaprijeĊena je tenderska dokumentacija i tenderska procedura za izgradnju malih hidroelektrana.o. zaštitu ţivotne sredine. godine. Realizuje se proces pravnog razdvajanja Elektroprivrede Crne Gore AD NIkšić. Po ovom modelu.00%. stalni deficit elektriĉne energije. intenzivno se radi na stvaranju uslova za realizaciju programa izgradnje obnovljivih izvora energije (male HE. Sekretarijat za razvoj 15 . Tako bi se formirao jedinstveni kompleks koji bi integrisao postojeći i novoizgraĊeni blok TE i Rudnik uglja. a strateški partner da obezbijedi sredstva za izgradnju drugog bloka TE ”Pljevlja”. Na osnovu uraĊenih izvještaja o mjerenjima potencijala vjetra (lokacije Krnovo. Budva. Prenos.01.2009. U skladu sa opštim nastojanjima da se smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte i uticaj na klimatske promjene. Podgorica). Do kraja ove godine se planira izdvajanje Prenosa u posebno akcionarsko društvo. Preduzeto je niz aktivnosti za realizaciju projekta izgradnje HE na Morači. Uzimajući u obzir karakteristike elektroenergetskog sistema. Pritom se pošlo od specifiĉnosti elektroenergetskog sistema Crne Gore koje se odnose na veliĉinu sistema. kao ĉlanica Energetske zajednice Jugoistoĉne Evrope ima obavezu implementacije direktiva EU koje se odnose na interno trţište elektriĉne energije i prirodnog gasa. biomasu i dr. Distribucija. Ovaj model. kao i izgradnja i obnavljanje regionalno vaţnih interkonekcija sa susjednim zemljama od posebnog je znaĉaja za razvoj energetskog sistema i medjusobno povezivanje u regionu. opremljenost mjerenjima. elektrane koje koriste ĉvrsti otpad. po BOT modelu projektnog finansiranja. kao i druge objektivne uslove u Crnoj Gori.d. kao prioritetni novi izvor elektriĉne energije. Idejni projekat i Studiju opravdanosti izgradnje Termoelektrane ”Pljevlja II” uradiće CEE d. Model trţišta električne energije u Crnoj Gori utvrĊen je 2007. obnovljive izvore energije. Crna Gora. sa Elektroprivredom kao akcionarskim društvom. Bar. godine otvori trţište elektriĉne energije za sve kategorije potrošaĉa. Priprema se prostorno-planska dokumentacija za vodotoke koji su bili i koji će biti na tenderima za izgradnju malih hidroelektrana.o. podrazumijeva organizacionu transformaciju u energetskom kompleksu Termoelektrana Rudnik uglja. pored vlasniĉke. U toku je realizacija Projekta izgradnje dalekovoda 400 kV PodgoricaTirana koji je indentifikovan kao projekat visokog prioriteta u regionalnom energetskom trţištu. Razvoj energetske infrastrukture. Finansijski i pravni savjetnik za pripremu i realizaciju postupka dokapitalizacije EPCG AD Nikšić je kompanija UniCredit Markets & Invenstment Banking – Zagrebaĉka banka d. Objavljeno je i Pismo za istraţivanje zainteresovanosti za izgradnju HE na Moraĉi. odnosno proizvodnju elektriĉne energije. Da bi se omogućilo funkcionisanje internog trţišta elektriĉne energije preduzimaju se znaĉajne aktivnosti. Potpisani su ugovori o koncesijama po kombinovanom DBOT aranţmanu za istraţivanje vodotoka i izgradnju malih hidroelektrana za osam vodotoka. mogućnosti prenosnog sistema. broj i strukturu potrošaĉa. osim za domaćinstva. definisaće se mogućnosti za njegovu valorizaciju. Ulcinj. Inţenjiring za energetiko in ekologio Ljubljana. Snabdijevanje i Elektrogradnja. postojeće ugovore i dr. odnosno njihovo spajanje u zajedniĉku kompaniju u sastavu EPCG-Proizvodnja.matiĉno društvo. Elektroprivreda Crne Gore bi u taj energetski objekat trebalo da uloţi postojeću infrastrukturu TE ”Pljevlja” i Rudnika uglja Pljevlja.). vjetroelektrane. Pripremljena je Studija izvodljivosti za izgradnju Termoelektrane na biomasu (drvo) u Beranama. Formirano je pet društava sa ograniĉenom odgovornošću – Proizvodnja. gradiće se po modelu javnoprivatnog partnerstva.59% na 55. a prednost će imati već istraţeni vodotoci. Drugi blok TE ”Pljevlja”. Rok za izradu projektne dokumentacije je sedam mjeseci.

104 17.870 452. Krajem decembra 2008.781 12.0 150.295.2 111.7% njegove potrošnje u posmatranom periodu.00 493. šumarstva i vodoprivrede.5 Ukupna potrošnja električne energije. ostvarenje 469.2008. u periodu januar-septembar ove godine.3 113. Stanje distributivne mreţe na sjeveru Crne Gore nije zadovoljavajuće i oteţava sigurno i kvalitetno napajanje svih potrošaĉa. Za potpunu elektrifikaciju seoskih područja potrebno je oko 2.neto: . Ministarstvo za ekonomski razvoj i Ministarstvo poljoprivrede. Box 5 . što je ĉinilo 30.7 136. Stvaranje uslova za realizaciju Strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. iznosila je 2. Sprovodi se Program subvencioniranja potrošaĉa elektriĉne energije u periodu od juna 2008. a veća od potrošnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 1. termo – 1.1%).9 103.godine.2007.859 1-9.7%. Veću potrošnju od planirane ostvarile su Ţeljezara (18.9 1-9.310.316 417.€.600 MWh) i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 52.577 MWh elektriĉne energije.MWh Elektrane HE »Perućica« TE »Pljevlja« HE »Piva« Distributivne HE Ukupno 1-9. Izvršavanje meĊunarodnih obaveza.2007 .556 MWh i bila je niţa od planirane za 3. tehniĉke i pravne prepreke.3%. pl 85. Kombinata aluminijuma za 14. Posebno je izraţen problem u zimskim turistiĉkim centrima Kolašin i Ţabljak u kojima zahtjevi za prikljuĉenje novih potrošaĉa prevazilaze mogućnosti postojeće mreţe. Cilj uvoĊenja subvencija je iznalaţenje mogućnosti za uredno plaćanje obaveza za utrošenu elektriĉnu energiju od strane socijalno najugroţenijih slojeva stanovništva. smanjenje unakrsnog subvencioniranja.1 118. Ograničenja: Visok deficit elektriĉne energije   Sekretarijat za razvoj 16 .107 1. do juna 2009.877.000 916.758 1.1%.558 825. a Ţeljeznice Crne Gore za 15. dok je potrošnja ostalih potrošaĉa bila niţa.949. sa EPCG i predstavnicima opština sagledaće mogućnosti za elektrifikaciju neelektrificiranih seoskih naselja. kao i omogućavanje normalnog poslovanja EPCG.3 80.7%. U toku je izgradnja objekata za elektrifikaciju osam naselja.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nalazi Studije izvodljivosti podmorske interkonekcije izmeĊu elektroenergetskih sistema Italije i Crne Gore ukazuju da za ovaj projekat ne postoje ekonomske. uz postepeno dostizanje trţišne cijene elektriĉne energije .2008.1 202. os 1-9. os 1-9.Energetika Rezultati: Reforma energetskog sektora.101 361.000 13. Bilans proizvodnje električne energije .2008.0% .060. Aktivnosti na ukljuĉivanju Crne Gore u regionalno energetsko trţište.1%) i distributivni potrošaĉi (4.440 MWh (hidro – 1.037.840 MWh. Aktivnosti na boljoj valorizaciji obnovljivih izvora energije i povećanju energetske efikasnosti. Bruto proizvodnja električne energije. Plan Ostvarenje 618.5 mil. godine i izgradnju novih izvora elektriĉne energije.000 526.2008.os 112.022. Kombinat aluminijuma je za svoje potrebe uvezao 395.000 1. u istom periodu. U Crnoj Gori nijesu elektrificirana 53 seoska naselja. a za 45 naselja sa 436 domaćinstava radovi nijesu zapoĉeli.godine donijeće se konĉna odluka u vezi izrade i realizacije glavnog projekta izgradnje ove interkonekcije. Nedostajuće koliĉine elektriĉne energije obezbjedjivane su iz uvoza.736 1-9. iznosila je 3.

podizanje kvaliteta saobraćajnih usluga. Ove godine kompanija je odrţavala 11 redovnih i 20 ĉarter destinacija. obezbjeĊenje ambijenta za zdravu konkurenciju. komunikacija. nautiĉki muzej i oko 10. Iz Luke će se izdvojiti funkcije odrţavanja. Vjeruje se da novonastala kriza koja je prisutna na globalnom trţištu kapitala neće dovesti do pada remonta. Broj prispjelih jahti je ostao na nivou iz uporednog prošlogodišnjeg perioda. Zbog konstantnog povećanja broja prevezenih putnika i vozila. kao i obezbjeĊenja. Donesene su Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva kojima su definisani ciljevi. podizanje kvaliteta usluga. Za nekoliko mjeseci Montenegroairlines će uvesti lou kost šemu.458 putniĉkih automobila. Za šest mjeseci u Luci Bar ukupno je pretovareno 1. Za 20% je povećan broj ulazaka i boravka stranih i domaćih jahti.€. Sekretarijat za razvoj 17 . Sa svojim geo-strateškim poloţajem Luka Bar se sve više prepoznaje kao strateški punkt za distribuciju kineskih roba na trţišta Evrope. U odnosu na uporedni prošlogodišnji period ostvareni finansijski pokazatelji su veći za 2. poboljšanje konkurentnosti transportne privrede. 2. Transport i telekomunikacije U oblasti transporta i telekomunikacija preduzimane su aktivnosti koje su bile usmjerene na: efikasnije korišćenje kapaciteta. U periodu januar-avgust ove godine obavljeno je 177 putovanja i prevezeno 79.3. pomorskih poslova.986 t. sve više se nameće potreba obnavljanja flote i uvoĊenja broda sa boljim tehniĉkim karakteristikama. U sklopu izgradnje ”Porto Montenegra” u Tivtu će se graditi Marina sa 300 vezova.5 puta.godine u Luku Zelenika je prispjelo 20 brodova sa kojih je pretovareno 64. izvoznih 16%. smještajnih i rekreativnih kapaciteta. integraciju u EU i povezivanje na transportnu evropsku mreţu. Za devet mjeseci ove godine Jadransko Brodogradilište AD Bijela je ostvarilo vrijednost remonta u iznosu od 20 mil. terminal za generalne i rasute terete. Uspostavljena je saradnja sa Lukom Šangaj i najvećom kineskom kompanijom za prevoz kontejnera. povećanje bezbjednosti i sigurnosti u saobraćaju. a zatim tranzitnih 21%.000 m2 luksuznih pratećih ugostiteljskih.019. Promet uvoznih roba je zadrţan na istom nivou. Tokom devet mjeseci ove godine Montenegroairlines je prevezao oko 400. Najveći promet ostvaren je kod uvoznih roba 49%. Sa ulaganjima od 600 mil. dok se 14% odnosi na robe u razvozu. luĉko-transportnih radnika. Tokom prvih devet mjeseci ove godine Barska plovidba AD Bar je uspješno realizovala planirane aktivnosti. Do sada je odraĊeno oko 350 ĉarter letova. što je na prošlogodišnjem nivou. usluţnih. uveden je videonadzor i beţiĉni internet.020 m/t. što je za 20% više nego u uporednom prošlogodišnjem periodu. godine kompanija treba da preraste u najmoderniji marinski servis na Mediteranu. rasuti tereti sa 34% i teĉni tereti sa 19%. Otvaranjem linija za Kompehagen i Berlin zaokruţiće se kompletna mapa najvaţnijih destinacija u Evropi. koji bi ugrozio pozitivno poslovanje ove kompanije. stimulacije efikasnijeg i jeftinijeg transporta i minimiziranje negativnog uticaja saobraćaja na oĉuvanje ţivotne sredine. Prema programu restrukturiranja Luku treba da ĉine kontejnerski. informatike. Veliki broj subjekata se interesuje za proces restrukturiranja Luke. stvaranje pretpostavki za otpoĉinjanje krupnih investicionih zahvata i ponudu novih servisa. posebno kontejnerskog terminala.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.€ do 2011. povećan je broj sigurnih vezova. U strukturi pretovarenog tereta generalni tereti uĉestvuju sa 47%. Radi se na poboljšanju tehnološke opremljenosti. dok je kod izvoznih i tranzitnih roba zabiljeţen pad prometa.000 putnika. a koji se odnose na: poboljšanje sigurnosti i bezbjednosti saobraćaja. Skoro 39% putnika bili su turisti. tako da uspješno zadovoljava potrebe korisnika. U prvoj fazi restrukturiranja prodaće se djelovi poslovnog sistema koji nijesu u vezi sa luĉkim djelatnostima.1. Kine i Kuvajta. Tokom prvih devet mjeeci 2008. Najvaţniji cilj kompanije je obnavljanje flote. Najveće interesovanje iskazuju kompanije iz Britanije.030 putnika. AD Marina Bar je podigla nivo svoje ponude. 24. ubrzanje procesa restrukturiranja i privatizacije privrednih subjekata.2.637 kamiona i 971 trejler. Povezivanje Luke sa globalnim strateškim kontejnerskim alijansama u korelaciji je sa revitalizacijom crnogorskog pomorstva.081. U funkciju su stavljeni gatovi i ureĊen prostor suvih vezova. Ove godine su otvorene nove destinacije za London i Milano.

0%. U obnovu i revitalizaciju crnogorske trgovačke flote planirano je ulaganje 12 mil. Izvode se radovi na rekonstrukciji putniĉkog terminala na aerodromu Podgorica.0% od ukupno planiranih sredstava. U eksploataciju je pušten savremeni IT sistem (DSC-sistem) za elektronsko ĉekiranje putnika i uparivanje putnika i prtljaga. a obezbijedili su 10 mil. koja je razdvojena na dva nova akcionarska društva – Infrastrukturu i Prevoz. Gradovi Sjeveroistoĉne Bosne. a preko aerodroma Tivat 4. Tokom osmomjeseĉnog perioda u okviru drumskog saobraćaja kod robnog saobraćaja je zabiljeţen rast od 52. Rast fiziĉkog obima saobraćaja pozitivno se odrazio na prihode od avijacijskih usluga (porasli su 9. Nakon izrade Fizibiliti studije otpoĉeće rekonstrukcija kompletne pruge Beograd-Bar. ”Panšpedom” iz Novog Sada i Ţeljezarom iz Nikšića. Tokom osmomjeseĉnog perioda kod putniĉkog ţeljezničkog saobraćaja zabiljeţen je rast od 18.3%.0%. U okviru kompanije ”Nimont”.0%. Aerodromi Crne Gore redovno servisiraju finansijske obaveze.oktobra uvodi se maršrutni voz na relaciji Bar-Skolje.0% dok aerodrom Podgorica biljeţi rast od 23. ”US Steel-om Serbia”. jer je nakon štrajkova Makedonija bila prinuĊena da pronaĊe alternativna rješenja grĉkoj luci Solun. Instaliran je informaiconi sistem i monitori za prikazivanje informacija putnicima kao i novi navigacioni sistem (PAPI sistem) na tivatskom aerodromu. dok je robni prevoz niţi za 7.346 aviona. UtvrĊen je Prijedlog zakona o vazdušnom saobraćaju. U istom periodu gradski saobraćaj biljeţi pad od -14. signalne i komunikacione sisteme. ”G-Transportom” iz Budimpešte. iskazuju interesovanje za izgradnju ţeljezniĉke pruge Ĉapljina-Nikšić. sopstvenih sredstava koja će usmjeriti u razvojne projekte. koji je nastao kao posljedica preusmjeravanja buĉnih vazduhoplova sa aerodroma Tivat. Zbog nepredvidjenih radova oĉekuje se prekoraĉenje u visini od 10 do 11 mil. Preko aerodroma Podgorica prometiralo je 4. koji prirodno gravitiraju Luci Bar.€.$ dobijenih prodajom zgrade ”Jugooceanije” i sredstava obezbijedjenih prodajom 33% akcija crnogorskonorverške kompanije Normonte (u kupovinu dva broda uloţiće se 50 mil.042 aviona. Sporazum o izradi Elaborata o isplativosti potpisan je sa projektantskom kućom.godine.1%. tako da će ovaj projekat koštati oko 70 mil. za koju je garantovala italijanska Vlada.€ U cilju podizanja nivoa servisa na crnogorskim aerodromima su realizovani projekti koji će unaprijediti kvalitet usluga i nivo bezbjednosti i sigurnosti. kao i na Projektu proširenja pristanišne platforme i sistemu vertikalne signalizacije Zbog sve zahtjevnijih meĊunarodnih standarda i ubrzanog rasta potreba Crne Gore za pruţanjem usluga u avio saobraćaju pristupiće se reviziji Master plana razvoja aerodroma u Crnoj Gori do 2023. a okonĉanje projekta se prolongira za kraj 2009. Zapoĉeo je sloţeni proces reformi u Ţeljeznici Crne Gore. Za izvršene radove je isplaćeno 60. Realizuje se Projekat rekonstrukcije i modernizacije pruge Podgorica-Nikšić. Nabavljena je i brojna oprema za zemaljsko opsluţivanje aviona na aerodromima.0%). Ameriĉki konglomerat Dţeneral elektrik se interesuje za modernizaciju dijela pruge Luka Bar – granica sa Srbijom.€. Nakon faze razdvajanja infrastrukture od operativne djelatnosti.5%.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Promet aviona na nivou JP ”Aerodromi Crne Gore” u prvih devet mjeseci 2008. koja raspolaţe sa pet brodova. a kod putniĉkog saobraćaja pad od -13. Strateški partner za zajedniĉko ulaganje ili kupoprodaju kontrolnog partnera akcija AD Ţeljezniĉki prevoz Crne Gore biće izabran do kraja iduće godine. kao i teretna linija ka Budimpešti. Uspostavljen je kontejnerski ţeljezniĉki prevoz na relaciju Bar-Beograd. Od 10.godine biljeţi rast od 17% (Aerodrom Podgorica 18%. Aerodrom Tivat biljeţi pad prometa putnika od 1. planirana je nabavka novih plovila.€). Sekretarijat za razvoj 18 . a aerodrom Tivat 15%). Operativne djelatnosti biće prepuštene privatnom sektoru. dva nova akcionarska društva će nastaviti proces restrukturiranja po svojim programima. dok će se drţava i dalje starati o infrastrukturi. Potpisani su ugovori o prevozu sa: Kombinatom aluminijuma u Podgorici.godine. ukljuĉujući investicije u elektronske.

kroz tunel je prošlo 6. Za redovno investiciono odrţavanje i rekonstrukciju puteva u ovoj godini Budţetom je predvidjeno 14.godine. mostova. a imajući u vidu neophodnost utvrĊivanja uslova za dodjelu koncesija za izgradnju autoputa Bar-Boljare. za odabir trase dvije dionice autoputa Bar-Boljari (Mateševo-Andrijevica i Virpazar-Smokovac). Projekat ukljuĉuje projektovanje.8 mil. donesen je Zakon o koncesijama za autoput Bar-Boljare.28 miliona) i ostvaren je prihod od 21.8 mil. presvlaĉenju asfaltom magistralnih i regionalnih puteva. od ĉega je 9.€) .€ namijenjena je sa Projekat antikorozivne zaštite mosta na Maloj rijeci.8 mil. biti objavljen tokom oktobra. Od 15. Roţajama i na Cetinju).€. Potpisan je ugovor o izradi Glavnog projekta prethodne studije opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice duţ crnogorskog primorja od Debelog Brijega do Ulcinja (duge 110 km).8 mil. upravljanje i odrţavanje autoputa od Bara do Boljara. raspisana su dva tendera.€. Pored toga. eliminisanju uskih grla na magistralnim i regionalnim putevima. Zastarjelost voznog parka i neadekvatne cijene u putniĉkom saobraćaju prouzrokuju 7 mil. S obzirom da je još uvijek u skupštinskoj proceduri Zakon o koncesijama.O bila je usmjerena na tekuće i investiciono odrţavanje tunela ”Sozina” i njegovih prilaznih saobraćajnica. treće trake Savina u Herceg-Novom i bulevara kroz Beĉiće. na kojima je zbog lošeg stanja pruge uvedena spora voţnja. odnosno povezivanje autoputa sa postojećom putnom mreţom i izvršena analiza njegovog uticaja na ţivotnu sredinu. trećim trakama i zaobilaznicama oko gradova.O. Autoput od Bara do Boljara povezivaće Primorje sa Sjeverom drţave. dok će tender za izbor investitora koji će biti otvoren tri mjeseca.5 km (gradske saobraćajnice u Mojkovcu. kao i izgradnja dionice puta od ovog tunela do Ţabljaka.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U cilju preduzimanja hitnih sanacija na ţeljezniĉkoj infrastrukturi Evropska banka za obnovu i razvoj odobrila je kreditna sredstva u iznosu od 34 mil.7 mil. sredstvima EBRD se finansiraju radovi na putu od Mioske do Kolašina (8 mil. Usvojenim Programom javnih radova za ovu godinu opredijeljena su sredstava u iznosu od 12. Direkcija za saobraćaj je pratila realizaciju radova na: putnom pravcu Risan-Grahovo-Ţabljak.€. treće trake u Sutomoru. Osnovna aktivnost Monteput D. Prva tranša ovog kredita u visini od 7 mil. finansiranje. Obzirom na stanje postojeće infrastrukture na Sjeveru Crne Gore poseban akcenat je na rekonstrukciji i izgradnji mreţe lokalnih puteva od oko 56. Nakon prethodno sprovedene procedure uslijediće prihvatanje generalnih projekata tih dionica. Završen je most Rakonje raĊen u sklopu realizacije Projekta izgradnje obilaznice oko Bijelog Polja. Na predkvalifikacioni tender za projekat izgradnje autoputa Bar-Boljare prijave je dostavilo 11 kompanija i konzorcijuma. dionici Mišići-Buljarica preko prevoja Kufin. Gusinju.€.€. Usaglašena je projektna dokumentacija sa Prostornim planom. dok je za rješavanje uskih grla na putevima iz kredita Evropske investicione banke za rekonstrukciju usmjereno oko 31. kada se otpoĉelo sa naplatom putarine. Sekretarijat za razvoj 19 . Za putni pravac Risan-Nikšić-Ţabljak (dionica Dragaš Polje-Grahovo) i završetak tunela Ivice. Iz Kapitalnog budţeta je finansirana izgradnja treće trake Kufin. sanaciji tunela. Ulcinju. Daljim razvojem Luke Bar i crnogorskih ţeljeznica stvara se ambijent koji će doprinijeti da autoput postane dio modernog inter-modalnog koridora i faktor integracije Sjevernog dijela Crne Gore sa Centralnim i Juţnim regionom. kosina i zidova na magistralnim i regionalnim putevima. kao i eliminisanju kritiĉnih taĉaka na pruzi Vrbica-Bar.klizišta. Usvojen je Detaljni urbanistiĉki plan. Nikšić. zbog ĉega je Vlada donijela odluku da uĉestvuje sa 100 mil.€ usmjereno za realizaciju 44 infrastrukturna projekta. koje će uloţiti tokom ĉetiri godine. Bijelom Polju.14 miliona vozila (najviše je bilo putniĉkih vozila i to 5.jula 2005. U toku je izrada ili priprema za izradu projekata eliminisanja uskih grla. Pravo uĉešća na tender za realizaciju ovog projekta imaće samo one kompanije koje ispunjavaju uslove pretkvalifikacionog tendera. zakljuĉno sa julom mjesecom ove godine. sve do granice sa Srbijom i vezom sa Centralnom Evropom.€.€ gubitaka na godišnjem nivou. U toku je tenderska procedura za izgradnju treće trake na prelazu Lepetane i treće trake Kamenari. Beranama. Golubovci. U sklopu infrastrukture opšteg znaĉaja predviĊena su sredstva za nastavak radova na putnom pravcu Ostrog-Ţdrebaonik. generalni projekat i Studije izvodljivosti za autoput BarBoljare. Izgradnja dionice od Podgorice do Mateševa će imati prioritet. U sklopu realizacije projekta izgradnje autoputeva razmotren je tehniĉki memorandum. izgradnju. kao što su obilaznice: Tivat.

u kojoj se.41%. Povećanje tehniĉko.8%. tako da je zabiljeţen rast prihoda od interneta i usluga prenosa podataka. što je za 4. Poslovna dobit u drugom kvartalu ove godine iznosila je 6.4 mil. Broj korisnika Ekstra TV takoĊe biljeţi konstatan rast i uticao je na rast prihoda od usluga širokopojasnog pristupa Internetu. Uvodjenje novih usluga (filatelija. UtvrĊen je Prijedlog zakona o elektronskim komunikacijama kojim je predloţeno formiranje jedinstvenog regulatornog okvira za sve elektronske komunikacione usluge i mreţe.2 mil. M:telov na 23.2%.D Podgorica. što je niţe za 16. Izvodili su se radovi na izgradnji objekata Glavnog kontrolno-mjernog centra na Dajbabskoj Gori kod Podgorice. zaokruţuje se set rješenja koja definišu uslove za izdavanje i korišćenje dozvole za prenos i emitovanje radio-difuznih sistema posredstvom novih tehnoloških platformi. Sekretarijat za razvoj 20 .€.5% manje u odnosu na isti period prošle godine. Broj ADSL korisnika (preko 21. Trţišni udio Promontea je povećan na 42. U toku su pregovori o uspostavljanju saobraćajne zajednice Zapadnog Balkana. Zabiljeţen je porast broja korisnika od 18.553 dozvole za radio stanice i uraĊen Pravilnik o tarifama javnih telekomunikacionih servisa. dok je T:mobajl pao na 34. zaštitu interesa korisnika telekomunikacionih i poštanskih usluga. što je za 25% manje nego u istom periodu.8% u poreĊenju sa istim periodom prošle godine. Sa konzorcijumom. Kolašin. koji ĉine ameriĉka i britanska kompanija. Radi se na donošenju podzakonskih akata koja će omogućiti operacionalizaciju rješenja predvidjenih Zakonom o poštanskim uslugama. kao i projekat za most na Port Mileni u Ulcinju. U drugom kvartalu ove godine prihodi T-Com-a (jedinica za fiksnu telefoniju i internet) iznosili su 18. potpisan je Ugovor o registraciji crnogorskog Internet domena ”me”. Aktivnosti Agencije za telekomunikacije i poštansku djelatnost bile su usmjerene na: izdavanje licenci i dozvola za radio stanice.Transport i telekomunikacije Rezultati:  UtvrĊena Strategija razvoja saobraćaja i Strategija drţavnih puteva.€.000) utrostruĉen je u odnosu na drugi kvartal prošle godine. Krajem marta svako treće domaćinstvo u Crnoj Gori je koristilo usluge kablovskih i beţiĉnih distributera televizijskih programa. Izdato je 15 novih licenci i 1. kontrolu i monitoring radio-frekvencijskog spektra. bez obzira koju vrstu signala prenose.1 mil. Makedonijom i Italijom i Bosnom i Hercegovinom.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Bijelo Polje. ĉime će se obezbijediti integracija zemalja ovog podruĉja u evropski transportni prostor.34%. Berane.2%. Prihodi jedinice za mobilnu telefoniju T.€ i niţi su za 18. fiksne telefonske mreţe i satelitskih sistema. Radi se na liberalizaciji tranzitnog saobraćaja Crne Gore sa Hrvatskom.Mobile Crna Gora iznosili su 17. došlo do sniţavanja tarifa i pada u meĊunarodnom saobraćaju. Poslovna dobit je u drugom kvartalu ove godine iznosila 5. Box 6 . usljed rasta konkurencije na trţištu. Uspješno se realizuje Ugovor o redovnom odrţavanju drţavnih puteva koji je sklopljen sa ”Crna Gora put” A. Regionalne-kontrolno-mjerne stanice na Crnom rtu kod Sutomora i Daljinski upravljane stanice na lokaciji Vijenac kod Pljevalja. ukljuĉujući i mreţe za prenos i difuziju signala radija i televizije. na osnovu virtuelnih obiljeţja. stvaraju nove vrijednosti i dobra. što podrazumijeva da regulaciju elektronskih mreţa obavlja samo jedan regulatorni organ. rješavanje sporova izmeĊu operatera itd. Nastavlja se sa utvrĊivanjem zajedniĉke transportne politike sa zemljama EU. Budva i Ulcinj. špediterske usluge. Realizacijom ovog projekta stvaraju se preduslovi da Crna Gora stupi u informatiĉku ekonomiju. Kotor. Nastavljena je trţišna ekspanzija.tehnološke osposobljenosti crnogorskih aerodroma. U toku su pripreme za prelazak sa analognog na digitalno radio-difuzno emitovanje.1 mil.€. SprovoĊenje regulatornog okvira za medijske sadrţaje ostaje u nadleţnosti Agencija za radio difuziju. ali je. vršenje inspekcijskog nadzora i kontrole subjekata telekomunikacionog i poštanskog saobraćaja. Usvajanjem Pravilnika za prenos i emitovanje programa posredstvom kablovskih i beţiĉnih sistema. U okviru Pošta Crne Gore uspješno se realizuju planirani projekti. kurirska dostava) doprinosi povećanju prihoda i većoj uposlenosti kapaciteta i zaposlenih. Pad prihoda je uslovljen opadanjem odlaznog saobraćaja (zbog sve veće upotrebe mobilnih telefona) i niţim prihodima od interkonekcije.

01.2008. Radovi na remontu i elektrifikaciji pruge Podgorica-Nikšić. razvoja djelatnosti. Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. kao opštim i nacionalnim dobrom. Koordinirana akcija na spreĉavanju divlje gradnje i dalje devastacije prostora uz represivniju zakonsku regulativu.g. Usvojen je Nacrt studije lokacije ”Ţabljak Crnojevića”. UraĊeno je 14 nacrta studija lokacija u skladu sa opredjeljenjima PPRCG i PPPPN za Morsko dobro. U skladu sa novim Zakonom o uredjenju prostora i izgradnji objekata. Eliminisanje uskih grla i crnih taĉaka na crnogorskim putevima. odnosa prema zaštiti prirode i kulturne baštine. korišćenja i upravljanja prostorom. Evidentan je progres u harmonizaciji nacionalnog zakonodavstva sa zakonodavstvom EU.godine svi prostorni planovi moraju imati stratešku procjenu uticaja na ţivotnu sredinu. planova izgradnje infrastrukture i tehniĉkih sistema. Vlada je prihvatila Anex III ugovora o izradi Prostornog plana Crne Gore.Uredjenje prostora Rezultati: Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata sa rješenjima koja podstiĉu preduzetništvo i novo investiranje. poĉetkom ove godine.4.1. Box 7 . Aktivnosti na izradi nove prostorno .1.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Intenzivna aktivnost na realizaciji Projekta izgradnje autoputeva.. ureĊuje se sistem ureĊenja prostora Crne Gore. kao i niz podzakonskih akata. stvorena je opšta osnova dugoroĉne politike organizacije i uredjenja prostora sa opredjeljenjima u pogledu korišćenja zemljišta. unapredjenja. straškoj procjeni uticaja na ţivotnu sredinu i integrisanom spreĉavanju i kontroli zagaĊenja koja omogućava kvalitetniju ocjenu uticaja pojedinih projekata i planova na ţivotnu sredinu. Prostorni planovi podruĉja posebne namjene (Morsko dobro i Nacionalni parkovi) realizuju se kroz izradu studija lokacija.5. Ograničenja:  Dotrajala putna i ţeljezniĉka infrastruktura . U 21 Sekretarijat za razvoj . Usvojen je Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti prirode. Formirana nova inspekcija zaštite prostora.      5. tretmana podruĉja posebne namjene i koncesionih podruĉja. socijalnog. Nedostatak kapaciteta za poslove zaštite i upravljanja prostorom na drţavnom i lokalnom nivou. Od 01. a uraĊeni su nacrti studija lokacija ”Vranjina sa Lesendrom” i ”Donji Murići”.planske dokumentacije na nivou oština. Uvodjenje novih servisa u sistem elektronskih komunikacija. naĉin i uslovi izgradnje objekata. pojedine faze realizacije Prostornog plana utvrĊuju se jednogodišnjim programima uredjenja prostora i izradom novih i aţuriranjem postojećih prostornih planova na svim nivoima uz primjenu naĉela i principa odrţivog razvoja. prema smjernicama iz PPPPN NP ”Skadarsko jezero”. Poĉela je primjena zakonskih rješenja o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu.godine. Izuzetan porast broja korisnika i saobraćaja u okviru mobilne telefonije.kao razvojni limit. tehnološkog i ekološkog razvoja u okviru koncepta odrţivog razvoja. Donijete su odluke za izradu studija lokacija u okviru Prostornog plana posebne namjene za Morsko dobro s programskim zadacima za 17 lokaliteta i izabrani obraĊivaĉi. koji je donijela Skupština Crne Gore u julu 2008. Ograničenja: Još uvijek prisutna devastacija prostora kao barijera zaštite. kao i druga pitanja od znaĉaja za ureĊenje prostora i izgradnju objekata. Uredjenje prostora  Usvajanjem Prostornog plana Crne Gore do 2020. 5. Zaštita i unapredjenje ţivotne sredine   Politika zaštite ţivotne sredine ostvaruje se usklaĊivanjem društveno-ekonomskog.

Uz podršku USAID uraĊena je Studija izvodljivosti za osnivanje Eko fonda u Crnoj Gori iz kojeg je planirano da se finansiraju projekti iz oblasti komunalnih djelatnosti i zaštite ţivotne sredine. Na osnovu praćenja parametara stanja vazduha. Prezentovana je Studija za Nacionalni park „Crnogorske Prokletije. U cilju utvrĊivanja jasnih nadleţnosti i koordinacije u implementaciji Strategije integralnog upravljanja obalnim podruĉjem utvrĊena je Studija izvodljivosti za realizaciju Programa integralnog upravljanja obalnim podruĉjem (CAMP) Crne Gore. odnosno eko sistema. realizuje se više znaĉajnih projekata radi uspostavljanja nacionalnih mehanizama zaštite i odrţivog korišćenja biodiverziteta i implementacije medjunarodnih sporazuma iz ove oblasti. i u toku je javna rasprava. Realizacijom Projekta „Geografsko informacioni sistem (GIS) za ţivotnu sredinu u Crnoj Gori“ izvršeno je mapiranje jednog dijela granica nacionalnih parkova i predloţenih EMERALD podruĉja i stvorena odgovarajuća kartografska osnova za planiranje zaštite prirode.godine. Potpisan je Ugovor o II fazi sanacije Jalovišta Mojkovac za koju su procijenjena sredstva u iznosu od 4. Sanacija i rekultivacija flotacijskog jalovišta Rudnika olova i cinka u Mojkovcu. Istovremeno. Realizuje se Program monitoringa ţivotne sredine za 2008. U izradi je Strategija za oĉuvanje biodiverziteta i Akcioni plan sa konkretnim projektnim aktivnostima usmjerenim na oĉuvanje pojedinih vrsta. U toku su završne aktivnosti za osnivanje Agencije za ţivotnu sredinu koja će razvijati aktivnosti na sveobuhvatnoj zaštiti ţviotne sredine. radiološkog opterećenja stanovništva. kao i podruĉja Tivatskih solila. uskladiti svoje propise sa EU i raditi na jaĉanju kapaciteta i institucija koje se bave ţivotnom sredinom.godinu kojim je predviĊeno praćenje negativnih uticaja na okolinu i poštovanje ekoloških standarda. Vlada je usvojila prijedlog za definisanje 15 podruĉja. Realizuju se mjere za uklanjanje ĉvrstog otpada duţ javnih puteva Crne Gore. UvoĊenjem ekonomskih instrumenata u sistem zaštite ţivotne sredine (eko naknade za motorna vozila) doprinosi se njegovoj efikasnosti. Za zaštitu su predloţena 32 EMERALD podruĉja po kriterijumima koji su kompatibilni sa NATURA 2000.“ Pokrenute su inicijative za zaštitu podruĉja Komova kao regionalnog parka. U toku je III faza projekta „Uspostavljanje EMERALD mreţe u Crnoj Gori“ za usaglašavanje granica zaštićenih lokaliteta (Bernska konvencija). Prvi godišnji izvještaj o implementaciji Nacionalne strategije odrţivog razvoja Crne Gore pokazuje da se postiţu znaĉajni rezultati i pored problema nedovoljne koordinacije u izradi programskih politika i integracije faktora odrţivosti razvoja u sektorske politike. primijenjuju se mjere i konkretne aktivnosti za postepeno smanjenje uzroka koji imaju negativan uticaj na kvalitet ţivotne sredine. Vlada Crne Gore potpisala je Protokol o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja (Konvencije o zaštiti morske sredine i priobalnog podruĉja Sredozemlja). Crna Gora je po prvi put uĉestvovala na Konferenciji zemalja ugovornica Konvencije o biodiverzitetu i obavezala se da će uspostaviti dva kopnena i tri morska parka.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine    izradi je Nacionalna politika zaštite ţivotne sredine. Završena je pripremna faza projekta „Integralno upravljanje eko sistemom Skadarskog 22             Sekretarijat za razvoj . Pripremljen je novi Zakon o nacionalnim parkovima.0 miliona €. stanja biodiverziteta i potprograma biomonitoringa na Skadarskom jezeru tokom 2007. odvija se u skladu sa planiranom dinamikom i u toku su završni radovi na realizaciji prve faze projekta koji se odnose na izgradnju uredjaja za preĉišćavanje otpadnih voda Mojkovca. rekonstrukciju i dogradnju kolektora za otpadne vode u zoni jalovišta i kontrolisano ispuštanje akumulisane vode iz jalovišta. gdje će biti ukljuĉen i novi nacionalni park „Prokletije“. zemljišta. njihovih genetskih resursa.

Box 8 . Ubrzane regulatorne i institucionalne reforme u cilju definisanja efektne politike ţivotne sredine. Implementira se Beĉka konvencija o zaštiti ozonskog omotaĉa. NP ”Durmitor” i dr. Konvencije o predjelima. Impelmentacija Nacionalne strategije odrţivog razvoja. pod pokroviteljstvom OEBS-a i Vlade kraljevine Španije. Ţeljezara u Nikšiću). Ograničenja: : Nedovoljna efikasnost u primjeni zakona i propisa iz oblasti zaštite ţivotne sredine. graniĉnih vrijednosti i drugih standarda kvaliteta vazduha. kopno i more finansiraće medjunarodni nauĉni projekat «Integralni sistem upravljanja slivom Bojane i obalnom zonom Crne Gore» vrijedan 3. Prioritet projekata sanacije i rekultivacije postojećih ugroţenih podruĉja i zagadivaĉa. Vlada Crne Gore će participirati u realizaciji ovog projekta. Skadarsko jezero. Cilj projekta je podrška jaĉanju kapaciteta za upravljanje i ocjenjivanje kvaliteta vazduha na drţavnom i lokalnom nivou u skladu sa novim Zakonom o kvalitetu vazduha. UraĊen je Nacrt plana za implementaciju Stokholmske konvencije (NIP) o dugotrajnim organskim zagaĊujućim supstancama.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine jezera“ koji se realizuje sa Albanijom. U skladu sa Sporazumom o medjusobnoj saradnji na zaštiti crnogorskih šuma.€.Zaštita ţivotne sredine Rezultati: Uskladjivanje zakonodavstva sa standardima Evropske unije i jaĉanje svijesti o znaĉaju upravljanja zaštitom ţivotne sredine. Fabrika aluminijuma u Podgorici. U implementaciji je Ncionalni program za eliminaciju supstaci koje oštećuju ozonski omotaĉ i Plan za konaĉnu eliminaciju hloroflorougljovodonika (CFC supstaci).  Nastavlja se realizacija II faze projekta austrijsko-crnogorskog partnerstva za razvoj Bjelasice i Komova. NP „Biogradska gora“ i pet opština tog podruĉja (Andrijevica. Bijelo Polje. Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore je preduzelo mjere obezbjeĊenja i unapreĊenja odrţivog gazdovanja šumama i šumskim zemljištem na podruĉju nacionalnih parkova. Sporazum o zaštiti kitova i delfina (Cetacea) u Crnom moru. Konvencije o procjeni uticaja na ţivotnu sredinu u prekograniĉnom kontekstu – ESPOO. U toku je implementacija Kjoto protokola. Italijansko ministarstvo za ţivotnu sredinu. ). Donesen Zakon o ţivotnoj sredini i Zakon o zaštiti priprode. Berane i Kolašin).2 mil. U toku je realizacija projekta „Implementacija sistema monitoringa kvaliteta vazduha u Crnoj Gori“. Sredozmnom moru i pripadajućoj zoni Atlanskog okeana. Uĉešće u projektima meĊunarodne saradnje i izvršavanje preuzetih obaveza iz sporazuma u vezi sa zaštitom ţivotne sredine. Vlada je utvrdila predloge zakona o potvrĊivanju: Konvencije o oĉuvanju migratornih vrsta divljih ţivotinja (Bonska konvencija). Osnovano je Ovlašćeno nacionalno tijelo za odobravanje projekata iz programa „Mehanizam ĉistog razvoja“ (CDM) i potpisani ugovori za izradu studija opravdanosti za devet projekata iz tog programa. S tim u vezi. Ugroţavanje prostora u blizini nacionalnih parkova (Biogradska prašuma. Donijeta je Uredba o utvrĊivanju vrsta zagaĊujućih materija. Kancelarija Austrijsko-crnogorskog partnerstva preko Fonda za odrţivi i lokalni razvoj razvija inicijativu i preduzetništvo sa obavezom odrţivog razvoja i podsticaja turistiĉke valorizacije regiona Bjelasice i Komova. potpisan je Ugovor o grantu Globalnog fonda za zaštitu ţivotne sredine s ciljem da se ojaĉa mehanizam prekograniĉne saradnje kroz zajedniĉke napore za poboljšanje odrţivog upravljanja Skadarskim jezerom. Cilj Projekta je dobijanje podataka za integralno modeliranje i upravljanje zonom našeg primorja i rijeke Bojane. Ekonomski i razvojni programi i projekti uvaţavaju ekološku komponentu. Mojkovac.          Sekretarijat za razvoj 23 . Nivo zagadjenja vazduha u nekim opštinama (Termoelektrana u Pljevljima.

Sekretarijat za razvoj 24 . kao nastavak dugogodišnje kreditne aktivnosti Fonda za razvoj. objekti za vodosnabdijevanje i snabdijevanje elektriĉnom energijom. Tekuća investiciona aktivnost usmjerena je na rješavanje problema saobraćajne. pod povoljnijim uslovima od trţišnih . I pored znaĉajnih napora usmjerenih na brţi razvoj manje razvijenog podruĉja.1. Cilj politike regionalnog razvoja je uskladjivanje prostorno-ekonomske i makroekonomske dimenzije razvoja. Realizacija kapitalnih infrastrukturnih projekata (autoput Bar-Boljare. prije svega. Regionalni razvoj Disproporcije u nivou razvijenosti regiona. te aktivnosti na realizaciji projekata vodosnabdijevanja i tretmana ĉvrstog otpada i otpadnih voda. Direkcije za mala i srednja preduzeća i Zavoda za zapošljavanje i njihove saradnje sa poslovnim bankama. mada u tom pogledu ima prostora za mjere dodatne podrške preduzetniĉkoj inicijativi malih i srednjih preduzeća. stvara se kadrovska osnova sa modernim i specijalistiĉkim znanjima koja predstavlja oslonac budućeg razvoja ovog podruĉja. 5. metodologija za utvrdjivanje stepena razvijenosti regiona i opština. tretman ĉvrstog otpada i otpadnih voda) u znatnoj mjeri će doprinijeti aktiviranju razvoja manje razvijenog regiona i njegovoj integraciji u cjelinu privrednog prostora Crne Gore. Sagledavaju se i modaliteti formiranja posebne organizacione jedinice koja će se baviti utvrdjivanjem politike. U skladu sa Ekonomskom politikom za 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nedostatak kapaciteta na lokalnom nivou za implementaciju i nedovoljna koordinacija izmedju organa centralne vlasti i lokalnih samouprava. Od posebnog znaĉaja su dugoroĉne aktivnosti usmjerene na aktiviranje znaĉajnog humanog potencijala. Povoljan investicioni ambijent uslovio je znaĉajan porast interesovanja za ulaganja na nerazvijenom podruĉju. ĉime će se obezbijediti bolja povezanost i potpunija razvojna valorizacija Sjevernog regiona. zaostajanje Sjevernog u odnosu na ostale regione je evidentno. Prioritet je izgradnja dionice puta Podgorica-Mateševo i puta RisanNikšić-Šavnik-Ţabljak. U toku je realizacija projekta „Posao za Vas“.godinu. Osnovni cilj ovih projekata je podrška sektorskim projektima i programima. u nerazvijenom podruĉju.6. u toku je izrada Strategije regionalnog razvoja Crne Gore i pripremne aktivnosti za izradu Zakona o regionalnom razvoju. u toku su radovi na popravci i rehabilitaciji regionalnih i lokalnih puteva. U tom cilju. na temelju jaĉanja preduzetniĉke aktivnosti i potencijala humanog i prirodnog resursa. infrastrukture. kao i posebne mjere podrške nerazvijenom podruĉju.Regionalni razvoj  Rezultati: Intenzivne aktivnosti na realizaciji kapitalnih infrastrukturnih projekata. ralizacije projektnog razvojnog koncepta i modaliteta dodatne sistemske podrške politici regionalnog razvoja putem mjera sektorskog podsticaja. Zato će se rješenja traţiti u okviru mogućnosti podsticanja i usmjeravnaja investicione aktivnosti. Uticaj globalnih klimatskih promjena na našu sredinu. aktivnosti na poboljšanju snabdijevanja elektriĉnom energijom. predmet su posebne paţnje. Donesen je i Program razvoja kulture za Sjever Crne Gore u cilju povećanja standarda i kvaliteta ţivota stanovništva tog podruĉja. tehniĉke i dr. Aktivnošću postojećih i otvaranjem novih visokoškolskih ustanova (Mašinski fakultet u Pljevljima) u Sjevernom regionu. Mjere za unapredjivanje institucionalnog okvira i sistema mjera dodatne podrške realizaciji politike regionalnog razvoja. kojim će se definisati osnove politike. što je rezultiralo povećanjem broja zaposlenih u skoro svim opštinama Sjevernog regiona. hidroenergetski objekti. Istovremeno. Box 9 . praćenjem procesa implementacije i analizom efekata na ukupan makroekonomski razvoj. intenzivirane su aktivnosti na unapredjivanju institucionalnog okvira za njenu implementaciju i stvaranju preduslova za korišćenje sredstava predpristupnih fondova EU namijenjenih regionalnoj komponenti razvoja. kao dugogodišnji strukturni fenomen. komunalne.

bezbijednost pristupa i zaštita podataka. Box 10 – Razvoj informacionog društva  Rezultati: Progres u razvoju informatiĉkog društva i informatiĉke kulture. antivirus zaštita. Nedostatak preduzetniĉke inicijative i nedovoljna stimulativnost preduzetniĉkog ambijenta.Kompletno su obuĉeni ICT koordinatori za II fazu MEIS. kontinuirano se obradjuju podaci koji se ticu razvoja informacionog društva.domena. kao i na ispunjavanju obaveza u skladu sa potpisanom eSEE Agendom Plus. kao i valorizacija potencijala vode za piće.  Zakon o liĉnom imenu.Predlog zakona o zaštiti podataka o liĉnosti je u fazi usvajanja od strane Vlade. šumarstva i drvoprerade. a shodno obavezama na nivou regiona. ICT podrška administrativnim poslovima.U skladu sa aktivnošću Benchmarking-a.Uvedena su 2 nova izborna informatiĉka predmeta u srednjim školama i završena obuka za nastavnike za drţanje istih. . Širenje mreţe visokoškolskih ustanova u Sjevernom regionu i formiranje kadrovske osnove koja će ĉiniti osnovu razvoja regiona. Razvoj telekomunikacione infrastrukture. . .Za 10% je povećan broj škola koje imaju internet konekciju. koju su vlade zemalja regiona usvojile za period 2007-2012. poljoprivrede. Aktivnosti na valorizaciji resursa ME. »Elektronske sjednice Komisije za politiĉki sistem« i »Elektronske sjednice Vlade«. Aktivnosti na realizaciji projekta e-Government. 5.7. ICT usluge graĊanima). Nastavljene su aktivnosti na proširenju informacione mreţe drţavnih organa i unaprjeĊenju cjelokupnog informacionog sistema drţavnih organa (mail servis. Aktivnosti na realizaciji Projekta Centralni registar stanovništva. internet-www servis. Ograničenja: :  Nedovoljno i neracionalno korišćenje prirodnih resursa. Nepovoljni demografski procesi sa trendom migracije stanovništva ka urbanim sredinama razvijenijih regiona.Coma-a i Ministarstva prosvete i nauke po školama u cilju animiranja uĉenika za korišćenja raĉunatra i povećanja broja internet korisnika. Razvoj informacionog društva U proteklom periodu nastavljene su aktivnosti na razvoju Informacionog društva.U saradnji sa Microsoftom i Projektom lave@edu za sve uĉenike srednjih škola i studente otvoreni su mail-nalozi i omogućeni mnogi drugi servisi koji doprinose saradnji i usavršavanju studenta i uĉenika.Donijeti su sljedeći zakoni:  Zakon o elektronskim komunikacijama. .Nastavljen je rad na realizaciji projekta Centralni registar stanovništva Crne Gore. starenjem stanovništva i slabljenjem stope prirodnog priraštaja. Ograničenja: Potrebna sredstva za praćenje dinamiĉnih promjena u sferi informatiĉkih i telekomunikacionih tehnologija.Nastavljene su aktivnosti na izradi eGovernment projekata »Elektronske sjednice Komisije za ekonomsku politiku i finansije«.  Sekretarijat za razvoj 25 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizacija projekata u oblasti turizma. Program informacione bezbjednosti 2008-2011. .  Zakon o matiĉnim registrima. .1. . .Zapoĉelo se sa sprovoĊenjem zajedniĉkog projekta T. Realizovano je sljedeće: .a .

Ĉine se napori da se unaprijedi nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike koja uslovljava odreĊene metodološke razlike u statistiĉkom iskazivanju pojedinih pojava i obezbijedi kadrovska osposobljenost institucija profilom specijalistiĉkih struka. U toku su aktivnosti za utvrĊivanje NUTS normi koje su u funkciji statistiĉke regionalizacije Crne Gore. Ograničenja: : Potrebno vrijeme za transformaciju i unapredjivanje statistiĉkog sistema. UtvrĊena su operativna rješenja za praćenje pojava iz oblasti zdravstva i preduzete mjere za metodološko ujednaĉavanje sistema praćenja kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Nedovoljna koordinacija izmeĊu pojedinih proizvoĊaĉa statistike.godine. Operativan i aţuran je Biznis registar preduzeća koji pruţa osnovne informacije preduzetnicima i potencijalnim investitorima.8. Uspješno se realizuje Program statistiĉkih istraţivanja za 2008. U tom cilju.1.godinu sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. unapreĊivanjem organizacije sistema i tehniĉke opremljenosti statistiĉkih sluţbi i institucija i saradnjom u okviru odreĊenih meĊunarodnih projekata podrške i pomoći.godinu i aktivnosti na izradi Programa za 2009. sa Kalendarom objavljivanja podataka u 2009. Napredak u pogledu realnosti.godine:            Statistiĉki Savjet Crne Gore je usmjeravao proces reforme statistiĉkog sistema.januara 2008. Od 1. UnaprijeĊen je statistiĉki obuhvat i obrada pojava iz oblasti informatike.godini . Aktivnosti na utvrĊivanju NUTS standarda. stvaraju se pretpostavke za dostizanje vaţećih standarda u ovoj oblasti. Aktivnost na projektima meĊunarodne saradnje doprinosi usavršavnaju statistiĉkog sistema. operativan Biznis registar preduzeća i mjeseĉno aţurirana Lista makroekonomskih indikatora. Usavršena i u mjeseĉnoj dinamici aţurirana Lista makroekonomskih indikatora raspoloţiva je na sajtu Sekretarijata za razvoj. što treba da omogući primjenu savremenih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja i uporedivost statistiĉkih iskaza u meĊunarodnim okvirima. Metodologija obraĉuna BDP-a je usklaĊena sa medjunarodnom praksom i na toj osnovi uraĊena revidirana serija pokazatalja o BDP-u za period 2000-2007.godinu i priprema Program statistiĉkih istraţivanja za 2009. pokretao inicijative za njegovo unapreĊivanje. Metodološka neusklaĊenost u obradi kretanja iz oblasti ekonomskih odnosa sa inostranstvom. Priprema se novi model tzv.godine operativan je indeks potrošaĉkih cijena kao pokazatelj inflacije usklaĊen sa metodologijom koja je u primjeni u zemljama EU. potrošaĉke korpe koji treba da realnije izrazi egzistencijalne potrebe ĉetvoroĉlane porodice . Uspješna realizacija Programa statistiĉkih istraţivanja za 2008. Tokom 2008. obuhvatnosti i uporedivosti podataka omogućava veći stepen pouzdanosti u procesu projektovanja i monitoringa makroekonomske politike i dobru osnovu za utvrĊivanje poslovne politike i razvojnih planova u sferi biznisa. podsticao koordinaciju izmeĊu proizvoĊaĉa statistike i primjenu novih metodoloških rješenja u obradi pojedinih pokazatelja.godini. Box 11 – Statistika Rezultati: Napredak u transformaciji statistiĉkog sistema i aktivna uloga statistiĉkog Savjeta Crne Gore u tom procesu.   Sekretarijat za razvoj 26 .Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5. U primjeni indeks potrošaĉkih cijena kao standardizovani pokazatelj inflacije. Statistika Reforma statistiĉkog sistema usmjerena je na obezbjedjivanje kompatibilnosti sa statistiĉkim sistemima zemalja EU.

€ i bio je niţi za 10. Globalni poremećaji na svjetskom finansijskom trţištu nijesu se prenijeli na trţište Crne Gore.8 mil.54% u avgustu.2. Prosjeĉna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite.1% i stanovništvu 36. dok su smanjena u odnosu na isti mjesec prethodne godine kada su iznosila 528.16%. Godišnji rast ukupnih depozita je iznosio 28.6% u odnosu na ukupan dug.5 mil.€). S druge strane.€. obezbijediće pozajmice bankama radi odrţavanja likvidnosti. Izvršena plaćanja banaka konstantno su bila znaĉajno niţa od raspoloţivih sredstava za plaćanje i prosjeĉno su iznosila 46.51% u julu na 8. Drţava će. što je za 1.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 5.34 mlrd.44%.€.3%. Zbog pribliţavanja kreditnim limitima za ovu godinu.1% više u odnosu na prethodni mjesec ili 12. Koncentracija duga je relativno velika.€.€. prema ovom Zakonu.5 mil. Novčana masa (M21) je krajem avgusta iznosila 3. Prema podacima Centralne banke Crne Gore.9 mil.6 mil.1% ili 90. Ukupna sredstva za plaćanje iznosila su prosjeĉno 453.€ i bila je za 1.2%. garantovati za meĊubankarske kredite.03 mlrd.3% a na oroĉene depozite 62.1%. odnosno (1.12 mlrd.€ ili 21. Godišnji rast depozita stanovištva je iznosio 24.5 mil. i bili su veći za 65.5%.3 mil.€. neto dug privrede u avgustu je iznosio 969.940 firmi koje obavljaju neku privrednu djelatnost sa ukupnim dugom od 86.2% u odnosu na decembar prethodne godine.29%.€. FINANSIJSKI SEKTOR 5. Bankarski sektor Bankarski sistem karakteriše visok nivo likvidnosti i stabilnost poslovanja. Likvidnost banaka je zadovoljavajuća.2.€ ili 2. što predstavlja rast od 1.04 mlrd. došlo je do usporavanja kreditne aktivnosti i obustave odobravanja stambenih kredita.€ krajem avgusta a da je dug ovog sektora po osnovu uzetih kredita od banaka bio 1. Ukupni depoziti su krajem avgusta iznosili 2. Najviše kredita odobreno je sektoru privrede 60. Godišnji rast novĉane mase je iznosio 531. Broj nelikvidnih firmi u odnosu na kraj jula smanjen je za 0. a dug po osnovu pozajmljenih sredstava 1.€. koja obuhvata sve troškove porasla je u avgustu za 0.€. Ukupno odobreni krediti krajem avgusta iznosili su 2. S obzirom da su depoziti stanovništva iznosili 1.6%) niţa nego u prethodnom mjesecu. ali je Vlada Crne Gore u cilju zaštite bankarskog sektora od mogućih rizika utvrdila Prijedlog zakona o mjerama za zaštitu bankarskog sistema.€. krajem avgusta u blokadi su bile 8.68 mlrd. depoziti privrede su krajem avgusta iznosili 712 mil. što je više u odnosu na prethodni mjesec (415.1%) u odnosu na predhodni mjesec. Rast depozita stanovništva u prvih osam mjeseci ove godine sporiji je nego u istom periodu prethodne godine i prosjeĉno mjeseĉno je iznosio 1.€ (1.39 mil.€.€. tako da deset najvećih duţnika uĉestvuje sa ĉak 26.2% u odnosu na prethodni mjesec. jer je stopa rasta odobrenih kredita za osam mjeseci iznosila 25.7 mil.8 mil.12 mlrd.€. Mjere Centralne banka za ograniĉavanje kreditne ekspanzije su dale pozitivne efekte. Štednja stanovništva je iznosila 1.€.2 mil. Veliki uticaj na popravljanje roĉne strukture depozita je imala i politika obavezne rezerve koja je preko diferenciranih stopa stimulisala oroĉavanje depozita.5%). dok je ukupan iznos duga povećan za 0.96 mil. a po potrebi ih dokapitalizovati. a i zbog finansijske krize. a njihova blokada iznosi 22. Na osnovu kretanja raspoloţivih sredstava i izvršenih plaćanja ostvaren je suficit u prosjeĉnom iznosu od 407. U roĉnoj strukturi depozita stanovništva krajem avgusta na depozite po viĊenju odnosilo se 37.2%.€ i u odnosu na prethodni mjesec je povećana za 3.7%.9% u odnosu na prethodni mjesec i 12.€. U isto vrijeme prosjeĉno ponderisana nominalna kamatna stopa povećana je sa 8.1. što predstavlja kratkoroĉnu reakciju na opšte uslove u ovom sektoru. neto štednja stanovništva je iznosila 90.9% i bila niţa za više od tri puta od rasta u istom periodu prošle godine (97.2 mil. Sekretarijat za razvoj 27 .05 procentnih poena i iznosila je 9.€. Godišnji rast je iznosio 69%. kojim se garantuje isplata punog iznosa depozita fiziĉkim i pravnim licima i propisuje set mjera za oĉuvanje likvidnosti i solventnosti banaka.2 mil.82 mlrd.7 mil.

a berzanski indeksi su pali znatno ispod vrijednosti u poredjenju sa istim vremenskim periodom u prethodnoj godini ( Indeksi na berzama u regionu se nalaze na najniţim nivoima ove godine).€. Centralna banka usvojila Odluku o adekvatnosti kapitala banaka.04 i 0. Došlo je do izrazitog opadanja cijena hartija od vrijednosti.14% akcija Lovćen osiguranja.7%. ĉime se stvaraju uslovi za širenje oblika i mogućnosti poslovanja na trţištu kapitala. Trţište osiguranja karakteriše nizak nivo ţivotnog i veoma visok nivo obaveznog osiguranja. kao nastavak trenda formiranog u drugoj polovini prošle godine pod snaţnim su uticajem promjena u realnom i finansijskom sektoru na trţištima kapitala u okruţenju. U posmatranom periodu 2008.2.godine oĉekuje se potpuna privatizacija sektora osiguranja. u skladu sa odgovarajućom zakonskom regulativom. Kvalitet i intenzitet procesa trgovanja hartijama od vrijednosti podrţava se unaprijedjenom zaštitom prava povjerilaca u prometu. Kretanja na trţištu kapitala tokom 2008.032 mlrd. poĉelo je sa radom osiguravajuće društvo »Delta Life« AD i »Delta osiguranje«. respektivno. Dominantno mjesto na trţištu osiguranja ima i dalje »Lovćen osiguranje«.02 procentna poena i iznosile su 7. još uvijek nerazvijeno. dok je nominalna porasla za 0. iznosila 3. dodatno su opredijelili uslove i faktore na koje trţište kapitala reaguje smanjenjem dinamike berzanskih indeksa. išĉekivanja poslovnih odluka većih fondova o ulaganjima.€. medjutim.85%.   5. Uskladjivanje infrastrukture trţišta kapitala sa medjunarodnim standardima. Istovremeno. odnosno vrijednost preduzeća koja se kotiraju na berzi. Slabiji kreditni rejting zbog ekspanzivnog kreditnog rasta. I nominalna i efektivna kamatna stopa na kredite odobrene pravnim licima u avgustu su zabiljeţile rast u odnosu na prethodni mjesec od 0. U funkciji je obavljanje kastodi poslova uz najavu uvodjenja novih berzanskih mehanizama. U 2008.32 mil. dok je trţišna kapitalizacija.41%.Bankarski sektor Rezultati: Uredno izmirivanje obaveza po kreditima. Box 13 – Nebankarski sektor Rezultati:  Sve veće interesovanje i ulazak stranih konmpanija na trţište osiguranja. dozvolu za obavljanje kastodi poslova dobila je i Hypo Alpe Adria banka. U sektoru osiguranja preovlaĊuje privatno vlasništvo.godine. koje pokazuje veliki potencijal za uvoĊenje novih i poboljšanje postojećih oblika osiguranja. Sekretarijat za razvoj 28 .godine pokazuje silazni trend na domaćem berzanskom trţištu. Popravlja se roĉna struktura u korist oroĉenih depozita. kojim će se unaprijediti sistem vrednovanja kvaliteta banaka sa aspekta obezbeĊenja dovoljnog kapitala za pokriće eventualnih gubitaka. Ograničenja: : Brţi rast kredita od depozita. Box 12 . i pored pozitivnih promjena. dok drţava posjeduje 41. išĉekivanja potencijalnih investitora u pogledu realizacije velikih infrastrukturnih projekata i okolnosti u vezi predstojećih privatizacija kompanija.godine ostvaren je promet od 137.03 procenta poena i iznosila 9.89% i 8. Analiza podataka za devet mjeseci 2008.1% veća od julske i iznosila je 10. dok je austrijska »Uniqa« koja je većinski vlasnik »Zepter osiguranja« osnovala nov društvo »Uniqa neţivotno osiguranje« . ĉiji je većinski vlasnik »Triglav osiguranje«.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Prosjeĉna efektivna kamatna stopa na kredite odobrene graĊanima u avgustu je bila 0. Usporena kreditna ekspanzija. Nebankarski sektor Zaokruţivanjem zakonske regulative sve više se razvija trţište osiguranja. Pored NLB Montenegrobanke. Primarno trţište je. zaštitom od neregularnih aktivnosti i poboljšanjem transparetnosti poslovanja domaćih kompanija (u pripremi su pravila o objavljivanju finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti). Do kraja 2008.2.

178 ili 10.276 nezaposlenih lica (9. Bijelo Polje.618 pripravnika. Zaposleno je 87 lica sa višom i 37 sa srednjom struĉnom spremom. kojim se obezbeĊuje povećanje novĉanih naknada za odreĊene kategorije nezaposlenih lica.).1. Opredjeljeno je 1. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom. kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Berane i Bar. TRŢIŠTE RADA 5. ekonomisti.1% u odnosu na isti mjesec prethodne godine. elektrotehnike. Zakon o socijalnom savjetu. Usvojen je Granski kolektivni ugovor o izmjenama i dopunama Granskog kolektivnog ugovora za zdravstvenu i socijalnu djelatnost. zdravstvu. maturanti gimnazije i ekonomski tehniĉari.000 uĉesnika. Od ukupnog broja nezaposlenih 63. Na zaposlenje ĉeka duţe od tri godine 8. U cilju uspostavljanja dugoroĉnog odnosa u pogledu rješavanja problema zapošljavanja donesena je Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2007-2011. Nezaposlenih sa visokom struĉnom spremom je 2. povećan je za 6. obrazovanju i privrednim društvima. Lica preko 40 godina starosti ima 16. Donesena je Uredba o poreskim olakšicama za zapošljavanje odreĊenih kategorija nezaposlenih lica. godine prijavilo se radi zaposljenja 18.065. od ĉega se na lica sa višim i visokim obrazovanjem odnosi 6.9%.313 ili 57. Stopa nezaposlenosti iznosila je 10.300 za trţište rada.3% više nego u istom mjesecu prethodne godine. izbrisano je iz registra Zavoda za 9 mjeseci 21. a od njih 59. doktori medicine.7% su ţene. godine sa Akcionim planom zapošljavanja za period 2008-2009.50. Programom pripreme za zapošljavanje za 2008. koja proistiĉe iz Programa novog zapošljavanja.244 ili 7. godine zaposleno je 1.5%.raĉunarstva i nastavnici pretškolskog obrazovanja. Usvojen je Zakon o radu kojim se omogućava veća fleksibilnost u oblasti zapošljavanja.2% manje u odnosu na septembar 2007. Pljevlja. Pripravnici se najviše zapošljavaju u drţavnoj upravi. 5.1%.6%. Zaposlenost i trţište rada Aktivna politika zapošljavanja. što je 3. omogućila je povećanje zaposlenosti i smanjivanje nezaposlenosti. Nikšić. godinu predviĊeno je da se obuhvati 5. ing.što je za 5.80€ Sekretarijat za razvoj 29 . u uslovima makroekonomske stabilnosti i ubrzanog privrednog razvoja. Zbog neispunjavanja uslova neophodnih da bi dobili/zadrţali status nezaposlene osobe. hotelima i restoranima. sa višom spremom ing.863 lica. Donesen je Zakon o evidenciji iz oblasti rada i zapošljavanja. U periodu od januara do septembra ove godine realizovano je 263 programa obuke za 3.488. godine. Zaposleno je i finansirano 73 pripravnika sa prosjekom ocjena iznad 8.290 slobodnih radnih mjesta.5% više nego u istom periodu prethodne godine. Zakon o zaštiti graĊana Crne Gore na radu u inostranstvu.6%. Uĉešće ţena u ukupnom broju nezaposlenih je 45. Usvojen je Program drţavne podrške i pomoći » Stimulisanje zapošljavanja u Crnoj Gori – s akcentom na sjeverni region i ugroţene kategorije stanovništva«. od kojih je 700 uĉesnika programa priprema za poznatog poslodavca i 4. a prosjeĉan broj zaposlenih u periodu januar-avgust ove u odnosu na isti period prošle godine. godine iznosio je 168. Oglašeno je 54. skladištenju i vezama. Nezaposlena su 44 magistra i 3 doktora nauka .190 lica. bilo je 28.8%. profesori knjiţevnosti i profesori stranih jezika.3. Novĉanu naknadu primilo je 8.2%. Najviše se traţe sa visokom spremom diplomirani pravnici. U ovoj godini došlo je do znaĉajnog povećanja zaposlenosti na što je u odreĊenoj mjeri uticalo sezonsko zapošljavanje.Zakon o zapošljavanju i radu stranaca.877 lica.350.3. a sa srednjom spremom medicinske sestre. Najveće povećenje je realizovano u graĊevinarstvu.7% se odnosi na Podgoricu.finansijskom posredovanju i saobraćaju.000 polaznika (336 lica više u odnosu na isti period prethodne godine). Za devet mjeseci 2008. U septembru 2008.7%. Vlada je utvrdila Prijedlog Zakona o nacionalnim struĉnim kvalifikacijama. Broj lica koji po prvi put traţe zaposlenje bio je niţi za 20.623 lica ili 30. Zavod za zapošljavanje je uĉestvovao u refundiranju pripravniĉkih zarada za 840 lica. Realizacijom programa zapošljavanja pripravnika sa visokom spremom radni odnos je zasnovalo 643 pripravnika.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja: :  Još uvijek nerazvijeno primarno trţište hartija od vrijednosti. što je manje nego u istom periodu prethodne godine za 3. Za devet mjeseci 2008. Broj zaposlenih u avgustu 2008.

Dobro pripremljene i realizovane aktivnosti na nivou Zavoda za zapošljavanje i biroa rada po podruĉjima omogućili su zapošljavanje 7.728 dana i po tom osnovu uplaćena je administrativna taksa u iznosu od 4. dok su 1. kao i oteţane uslove sezonskog rada. Od poĉetka godine do 30.989 lica polaznici programa sticanja posebnih znanja.352€).097 lica ili 78.4%). Najviše odobrenih kredita je za projekte kojima se realizuju biznis ideje iz poljoprivrede.godine odrţano je 68 seminara Edukacije preduzetnika kojima je obuhvaćeno 808 nezaposlenih lica.086. zdravstvu i dr.765).god. slabu mobilnost. Bosne I Hercegovine ( 12.306). godinu predviĊena je realizacija 53 javna rada u okviru kojih je planirano zapošljavanje 900 lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje.75€.09. što predstavlja 40.618 €). godine izdato je odobrenje za radno angaţovanje 48. Programima pripreme za zapošljavanje. Intenzivirane su aktivnosti na osnivanju Centra za profesionalnu rehabilitaciju –Podgorica. trgovini. koja imaju visoko obrazovanje.724€ ĉime je omogućeno otvaranje 535 novih radnih mjesta.497). Herceg Novom (4. 315.Realizovani su programi za struĉne radnike Zavoda za zapošljavanje koje je pohaĊalo 23 lica i 24 lica sa evidencije nezaposlenih. od poĉetka januara do 31.6%) i dr.januara 2008.2008. Najveći broj nerezidenata je angaţovan u graĊevinarstvu i zanatstvu 19. godine odobren 351 kredit u vrijednosti od 1. poljoprivredi. Najveći broj odobrenih kredita je u opštinama Nikšić (68 kredita. a izrazila su spremnost za rad sa teţe zapošljivim licima.09.762. Baru(3.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine za prethodne namjene. Preduzimale su se aktivnosti da se sezonsko zapošljavanje ne odvija samo u turizmu i ugostiteljstvu već i u graĊevinarstvu. a na osnovu 12. od kojih su 499 za programe obuke za zanimanja. jedno lice na neodreĊeno putem sufinansiranja prostora i opreme radnog mjesta I 93 lica za poznatog poslodavca.125). ugostiteljstvu i turizmu 9.498 prethodno podnijetih zahtjeva od strane poslodavaca.910 sezonskih radnih mjesta.09. U skladu sa Uredbom o radnom angaţovanju nerezidentnih fiziĉkih lica. Na primorske opštine odnosi se 15. Najviše ih je angaţovano iz Srbije ( 19. Donesen je Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom ĉiji je cilj stvaranje uslova za uspješnu profesionalnu rehabilitaciju.631. zanatstva i trgovine. Podgorica ( 47 kredita. što je za 10. 128.5). Programom sezonskog zapošljavanja planirano je da se zaposli 9000 nezaposlenih lica sa evidencije Zavoda za zapošljavanje ili 30% nezaposlenih. Kotoru (2. oglašeno je 23.901€) Berane (36 kredita.634 nerezidentna fiziĉka lica. U toku devet mjeseci ove godine realizovano je 77 javnih radova u kojima je angaţovano 1. smjernicom Integrisanih smjernica razvoja i zapošlavanja EU a ima za cilj unapreĊivanje razvoja preduzetništva i preduzetniĉkih sposobnosti. Edukacija nezaposlenih lica iz oblasti preduzetništva je u skladu sa 22.5% više nego u prethodnoj godini.01.906). Starosna struktura radno angaţovanih nerezidentnih lica je od 20 do 60 godina starosti.itd.271. što je za 237 više u odnosu na isti period prethodne godine. 271. – 30. Naroĉito treba istaći Program »Njega starih lica u Crnoj Gori«. U 181 program za trţište rada ukljuĉeno je 2.2008.190 nezaposlenih lica. Putem Programa samozapošljavanja je od 01. Zavod za zapošljavanje Crne Gore primjenjuje novu metodologiju realizacije Programa samozapošljavanja koja ukljuĉuje edukaciju preduzetnika u procesu samozapošljavanja. Radni odnos je zasnovalo 290 lica i to u javnim radovima 196 lica. Najveći broj nerezidenata je angaţovano u Podgorici (18.Budvi (12. niske zarade.072 teţe zapošljiva lica. trgovini 5. nacionalnim i lokalnim radovima i sufinansiranjem prostora i opreme za zapošljavanje lica sa invaliditetom obuhvaćeno je 631 teţe zapošljivo lice.171 (8. Na evidenciji Zavoda nalaze se 13. Od 01.703(40.586 lica sa invaliditetom (invalidi rada II i III kategorije i kategorisana lica). višegodišnju neangaţovanost.918).488 polaznika. godine i Akcioni plan za njenu realizaciju. Za 2008. Nerezidentna lica su angaţovana 1.560 (11. meĊu kojima je 2.270).489 (19.5%). 161.948 lica ili 67%. na osnovu kojeg je angaţovano 164 nezaposlena lica (gerontodomaćica) u pruţanju pomoći za 1.9% od planiranog.2008.312) Usvojena je Strategija za integraciju osoba sa invaliditetom za period 2008-2016. na odreĊeno vrijeme. I dalje su prisutni problemi vezani za ponudu neadekvatno kvalifikovane radne snage.827€) i Bijelo Polje (36 kredita. poljoprivredi 4. povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno uĉešće na trţištu rada. Makedonije ( 12. Za poznatog poslodavca realizovano je 82 programa struĉnog osposobljavanja u kojima je ukljuĉeno 512 lica.0% od ukupnog broja nezaposlenih. Sekretarijat za razvoj 30 .138 starih lica.

633. U skladu sa Akcionim planom realizovano je niz aktivnosti.641.50€. Strategijom za suzbijanje siromaštva i socijalne iskljuĉenosti utvrĊen je osnovni cilj: smanjenje stope ekonomski ugroţenog stanovništva i osiguranje socijalne stabilnosti.846. godine Box 14 . Sekretarijat za razvoj 31 . adaptacija i rekonstrukcija obrazovnih objekata.033.030 djece. a u oblasti javnog sektora za 34 zaposlena u iznosu 78. Vlada Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore.111. Po istom principu će biti nastavljene aktivnosti u drugim sredinama. Ograničenja: Nedostatak specijalistiĉkih istraţivanja ekonomsko-socijalne.800.700€.Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zapošljavanju. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o štrajku.279. Usvojeni su strateški dokumenti sa akcionim planovima za njihovu realizaciju.69€. utvrĊen je osnovni cilj: osposobljavanje i ukljuĉivanje osoba sa invaliditetom u sve oblasti društva na ravnopravnoj osnovi u skladu sa socijalnim modelom pristupa invalidnosti. uvaţavajući teţak materijalni poloţaj bivših zaposlenih radnika za ĉijim je radom prestala potreba usljed steĉaja.godine. a odnose se na 8.19€. Isplate za otpremnine u oba sektora iznose 16.10. Na osnovu mjera iz Strategije razvoja socijalne i djeĉje zaštite 2008-2012 izradjeni su lokalni planovi zaštite u opštinama Podgorica i Nerceg Novi i ĉeka se procedura njihovog usvajanja pred nadleţnim opštinskim organima.god.UraĊen je Akcion plan za implementaciju Strategije.324 zaposlena. TakoĊe su isplaćeni doprinosi PIO (povezivanje staţa) 6. pravo na 90€ za kupovinu udţbenika odnosilo se na 3. Donesena je Nacionalna Strategija zapošljavanja i ljudskih resursa za period od 2007-2011. Realizuju se aktivnosti na izradi lokalnog Plana i programa socijalne zaštite starih lica za opštinu Pljevlja na osnovu koga će se izraditi standardi za jedan oblik zaštite starih lica. kao i obezbjeĊivanje besplatnih udţbenika i udţbenika po povlašćenim cijenama za djecu iz siromašnih porodica. Sprovodi se kampanja u cilju promovisanja inkluzije marginalizovanih društvenih grupa u formalni obrazovni sistem..123. godine u oblasti privrednog sektora za 8290 zaposlenih u iznosu od 16. kao i struĉno usavršavanje nastavnika za rad sa romskom djecom.Trţište rada Rezultati: Usvojeni su: Zakon o radu. Trend rasta broja registrovanih zaposlenih lica. Od velikog znaĉaja za smanjenje socijalne iskljuĉenosti i siromaštva su aktivnosti na stvaranju uslova za integraciju djece sa razvojnim teškoćama.00€.   5. Socijalna politika U oblasti socijalne i djeĉje zaštite sprovode se mjere i aktivnosti koje treba da doprinesu snaţenju socijalne sigurnosti graĊana.2008. stupio je na snagu Zakon o socijalnom savjetu. i Akcioni plan zapošljavanja za period 2008-2009. Ukupno isplaćena sredstva u ovom periodu za navedene namjene iznose 22.455. Isplaćene su jednokratne pomoći zaposlenim u preduzećima u iznosu od 73. Strategijom integracija osoba sa invaliditetom 2008-2016. potpisali su Memorandum o naĉinu i dinamici isplate otpremnina licima za ĉijim radom je prestala potreba u periodu jul 2000.3. regionalne i dr. Posredstvom Centara za socijalni rad.31€.12€. kao i graĊevinsko prilagoĊavanje objekata djeci sa razvojnim teškoćama. strukture stanovništva kao radnog ljudskog resursa. – decembar 2007. likvidacije preduzeća ili neuspješne privatizacije. Zakon o zapošljavanju i radu stranaca. dobne.2. Strategija zaštite starih lica u Crnoj Gori je usmjerena ka rješenjima koja se odnose na poboljšanje njihovog socijalnog statusa.722. jaĉanje društvene kohezije i predupreĊivanje njihove marginalizacije. Vrši se stalna dogradnja. a odnose se na 336 zaposlena lica.Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Na osnovu Programa rješavanja tehno ekonomskih viškova izvršene su isplate za otpremnine zakljuĉno sa 23. te je za ove namjene utrošeno 272. Znaĉajno smanjen broj nezaposlenih.god.

kapaciteta oko 40 mjesta.Najveći otvoreni problem i dalje je kamp Konik u Podgorici gdje su smješteni Romi.631. i kreće se u procentima od 7% do preko 9% u odnosu na broj stanovnika u ovim opštinama. Cilj projekta je: izrada baze podataka informacijama za centre za socijalni rad.780.465.587 korisnika). Pozitivno je da su isplate redovne po proteklim mjesecima ove godine. Ukupno isplaćena sredstva po oba osnova u 2008. ObezbijeĊen je dio sredstava za nastavak radova na objektu. od ĉega se na septembar 2008 godine odnosi 985.696. i pored napora uloţenih u njegovo rješavanje. Crna Gora je jedina zemlja u regionu koja je pri odreĊivanju profila siromaštva ukljuĉila.00€ za 5.613 djece). Broj raseljenih lica i u ovoj godini stagnira. Realizuju se dva programa pomoći socijalno najugroţenijim kategorijama graĊana za plaćanje troškova elektriĉne energije. god. od ĉega se na devet mjeseci ove godine odnosi 1.37€ (ukljuĉena procjena Fonda za zdravstveno osiguranje za deveti mjesec 2008 god.907. zatim njemaĉka vlada i HELP. još uvijek je problem. Do kraja ove godine nadleţne sluţbe treba da utvrde program i akcioni plan rješavanja tog pitanja.212. Raseljenim licima u Crnoj Gori se pruţa besplatna osnovna zdravstvena zaštita.). Realizuje se projekat »Smanjenje Socijalne ugroţenosti domicilne (RAE) populacije«.00€ (u avgustu 2008. Isplaćeno je na osnovu prava za liĉne invalidnine za 9 mjeseci u iznosu 637.350. omogućavanje pristupa domicilnoj romskoj populaciji pravima iz Zakona o socijalnoj i djeĉijoj zaštiti.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Materijalno obezbjedjenje porodice ove godine je isplaćeno je za 9 mjeseci u iznosu 9.521. Budva i Herceg Novi).839.111 ĉlanova.806.947. naknada po osnovu porodiljskog odsustva za 9 mjeseci 5. iznose 17.2008.09.215.00€ za 9.775 korisnika).894.941.481.427. Prema podacima Zavoda za zbrinjavanje izbjeglica.Donesen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o boraĉkoj i invalidskoj zaštiti. U razliĉitim vrstama kolektivnog smještaja boravi oko 20% izbjeglih i raseljenih lica u odnosu na njihov ukupan broj. iznose 6.752 porodica sa 39. Sekretarijat za razvoj 32 .50€ za 1. naknada za tudju njegu i pomoć za 9 mjeseci u ukupnom iznosu od 2. što predstavlja blizu 4% u odnosu na ukupan broj stanovnika CG.93€ (za avgust isplaćeno je 430. Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja mladih u Crnoj Gori i dr. pruţanje i predlaganje mjera i aktivnosti u cilju poboljšanja standarda i ţivota domicilne romske populacije.82€ za 2.309 korisnika).86€.852. Još uvijek traju radovi i u Domu starih "Grabovac" na izgradnji depadansa. Smanjenjem meĊunarodne pomoći realizacija odreĊenih rješenja predviĊenih Strategijom je oteţana. a izmirena je i obaveza za decembar prethodne godine.Preduzimaju se aktivnosti na realizaciji Akcionog plana za Dekadu Roma.426. su izbjegla lica). Zapoĉeće se postupak preispitivanja stanja raseljenih lica i preregistracija interno raseljenih lica sa Kosova koja borave u Crnoj Gori. osim domicilnog stanovništva. izbjeglih i raseljenih lica u Crnoj Gori je 24.U ovoj godini je završena izgradnja i useljeno je 58 stambenih jedinica (u Nikšiću.349.250.628.25€ za 3. Troškovi zdravstvene zaštite od 2000. Krajem novembra se ocekuje završetak 10 objekata za romsku populaciju u Pljevljima. intenziviranje saradnje sa lokalnim vlastima i unapreĊenje saradnje sa romskim nevladinim organizacijama. Izgradnja Centra za azilante je kasnila zbog nedostatka sredstava.319. Materijalno obezbjedjenje boraca isplaćeno je za devet mjeseci ove godine u iznosu 2.38€ za 5. Beranama i primorskim opštinama (Bar. Sredstva je obezbijedila EAR. raseljene i izbjegle i romsku populaciju.772 korisnika). Crna Gora sprovodi proces integracije uporedo sa procesom repartrijacije sa ciljem da u okvirima meĊunarodnih standarda i principa i ekonomskih mogućnosti Crne Gore.374 korisnika). raseljenih a 8.29€. Beranama i Andrijevici).32€ (od ĉega u septembru 68. (od ĉega je 16. Liĉna i porodiĉna invalidnina isplaćena je za devet mjeseci u iznosu 3. djeĉji dodatak za 9 mjeseci ukupno 2. do 30. Tivat. Na taj naĉin izvršene su redovne mjeseĉne isplate.163.915.04€ (na avgust 2008.250.56€ (od ĉega u septembru 757.97€. Kolektivno zbrinjavanje.474.god.249. 320.624. Izbjegla i raseljena lica su najbrojnija u Andrijevici.498 porodica sa18. iznaĊe optimalno rješenje za raseljena lica.669.god.47€ (od ĉega u septembru 289.93€ za 12. odnosi se 319.

4 124.9 102. Pri kraju je realizacija aktivnosti na izgradnji doma starih u Bijelom Polju. 497 483 564 584 578 576 588 602 623 590 610 625 630 601 338 328 386 399 395 393 402 411 425 403 416 426 429 410 117. 2008 januar februar mart januar-mart april Maj jun Januar-jun Jul Avgust Septembar Januar-sept. U toku su aktivnosti za otvaranje centra za djecu u Nikšiću.2 114. Otvoren dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju. za koje je finansijska sredstva obezbijedila lokalna samouprava i Vlada Crne Gore.7 98.4 99. Zakon o drţavljanstvu. Otvoren je dnevni centar za djecu sa posebnim potrebama u Bijelom Polju.6 101. Izgradnja objekta za palijativnu njegu u kompleksu doma starih“Grabovac”-Risan.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Donesen je Zakon o kretanju slijepog lica uz pomoć psa vodiĉa.6 103.7 114.4 100.7 125.6 100. kojem je priznat status izbjeglice i kojem je odobrena dodatna zaštita.8 102. Zakon o registrima prebivališta i boravišta i Zakon o zapošljavanju stranaca.8 102. se odvija predviĊenim tempom i završetak radova je planiran za poĉetak 2009. Donesena je Uredba o novĉanoj pomoći za lice koje traţi azil.0 101. kapaciteta 300 mjesta.Socijalna politika Rezultati: Aktivnosti na realizaciji strategija iz ove oblasti.Herceg Novom i Pljevljima. Box 15 .kao i postizanje redovnih mjeseĉnih isplata za devet mjeseci 2008. a naroĉito zarada bez poreza i doprinosa.6 115. UtvrĊen je program transformacije Centra za djecu i mlade ”Ljubović” koji je u neposrednoj funkciji sprovoĊenja Nacionalnog programa prevencije neprihvatljivog ponašanja djece i mladih u CG. za koje su sredstva obezbijedili donatori i Vlada Crne Gore.8 101.koji će dodatno doprinijeti rješavanju problema.1 99. Izgradnja stambenih jedinica za smještaj raseljenih lica i izbjeglica.3 102.3. Problemi vezani za smještaj izbjeglica. godine.8 97.3 98.8 Sekretarijat za razvoj 33 . godine. Politika zarada i penzija U proteklom periodu ove godine ostvaren je znaĉajan nominalni i realni rast zarada. Ograničenja:  Znaĉajno smanjivanje humanitarne pomoći i podrške donatora.Za dalji razvoj centara za djecu potrebno je utvrditi model organizacije i naĉin finansiranja.0 124. naroĉito romske populacije. Isplata svih zaostalih socijalnih davanja iz decembra 2007.Zakon o matiĉnim registrima i Zakon o strancima. januar-sept.2 103.  5.2 102.3.2 103. Izgradnja paviljona u Risnu i objekta Doma za stare u Bijelom Polju. Pregled kretanja zarada Zarade bez poreza i doprinosa Indeks nominalnih zarada bez poreza i doprinosa Indeks realnih zarada bez poreza i doprinosa Zarade 2007.

Stopa doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje će se postepeno smanjivati. Penzijska reforma zapoĉeta reformom sistema tekućeg finansiranja (I stub). a dobijeni podaci će se mjeseĉno objavljivati. Redovna isplata prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbjedjivaće se i u narednom periodu. Box 16 .2008.8%. godini.25%.godine povećane nominalno za 26. godine. realno 14. godine isplaćena je i treća šestina duga korisnicima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. Nominalne zarade u periodu januar-septembar 2008.10. Limitirane penzije su iznosile 752.2%. u decembru 2007. Komisija za hartije od vrijednosti je u toku 2008.50€ u junu ove godine. u odnosu na prosjek 2007. U primjeni je Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kojim su ureĊeni uslovi.1%).. Takodje.decembar 2003. godine izvršene su dvije vanredne isplate penzije u visini neto primanja za novembar. Ostvaren visok nominalni i realni rast zarada za devet mjeseci 2008. godine i martu 2008. godine.Transferi iz budţeta Fondu PIO za period januar-septembar 2008.€. U septembru ove u odnosu na isti mjesec prethodne godine broj penzionera se povećao za 3. Korpa proizvoda po MONSTAT-u iznosila je 316.0% u odnosu na isti period prethodne godine. Prosjeĉna penzija je iznosila 216.god.107 (25. godine. godine. Formiraće se nova struktura potrošaĉke korpe i definisati minimalni standardi potrošnje domaćinstva.god. Minimalna cijena rada je iznosila 55 €.7%. iznosile su 601€ i povećane su za 24. godine su iznosili 55.227 (29.d.7mil. za ĉiju implementaciju su donešena sva podzakonska akta i stvoreni neophodni uslovi.34€. koje je osnovalo Dobrovoljni penzioni fond „Penzija plus“.d.0%). a realno za 14. koja su za rezultat imala povećanja penzija za 16. U primjeni Zakon o obeštećenju korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i izvršene isplate po tom osnovu. Zarade su u septembru 2008. dala dozvolu za rad Društvu za upravljanje penzionim fondom „Atlas penzija“ a. godine u odnosu na isti period prošle godine su povećane za 14. bio je 97. invalidskih 25. Podgorica i Društva za upravljanje penzionim fondom „MARKET INVEST“ a. od ĉega je starosnih 43.48€.2%. a zarade bez poreza i doprinosa za 26. godini smanjiti na 20. Vlada je inicirala promjenu metodologije izraĉunavanja korpe hrane i pića. .7€.3%.  Sekretarijat za razvoj 34 . Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje utvrdjene su stope dоprinоsa zа obavezno pеnziјskо i invаlidskо оsigurаnjе.87€. godine. tako da će sa 21% koliko je iznosila u 2008.723 (45. Zakonom je predvidjeno i da se drugo vanredno uskladjivanje od 10% izvrši u decembru 2008.9%) i porodiĉnih 28.8%. Takodje. Broj penzionera koji su primili penzije za septembar 2008. izvršena su i dva redovna uskladjivanja penzija.3%. kao i realizacija programa za poboljšanje materijalnog poloţaja najugroţenijih penzionera putem obezbjedjenja zimnice pod povoljnijim uslovima.a realne zarade bez poreza i doprinosa za 14. nastavljena je u pravcu primjene III stuba penzijskog osiguranja odnosno Zakona o dobrovoljnim penzionim fondovima. a 20.6mil. u ovom periodu pred Komisijom su okonĉana i dva postupka osnivanja akcionarskih društava za upravljanje penzionim fondovima. a najniţa za puni radni staţ 182.9€ i ostali primici 2. U skladu sa ovim Zakonom.€. Realne zarade za devet mjeseci 2008.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine U septembru prosjeĉna zarada u Crnoj Gori u junu iznosila je 630€.50% u 2009.057.Politika zarada i penzija Rezultati: U primjeni Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Izvorni primici Fonda PIO za januar–septembar 2008 godine su iznosili 203. a zarada bez poreza i doprinosa 429 €.9%. u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju u januaru i julu mjesecu.d.4% a zarade bez poreza i doprinosa iznosile su 410 € i povećane su za 25. Na osnovu redovnog Zakonom utvrĊenog usklaĊivanja prava iz penzijsko invalidskog osiguranja penzije su od prvog jula bile povećane 9. postupak i dinamika obeštećenja korisnika prava iz penzijskog invalidskog osiguranja Crne Gore za period jul 2002. i to Društva za upravljanje penzionim fondom „NLB PENZIJA“ a. оbavezno zdrаvstvеnо оsigurаnjе i zа оsigurаnjе od nеzаpоslеnоsti. naĉin. u toku 2008. doprinosi 144.

godinu. To je rezultiralo nastavljanjem dobrog trenda interesovanja potencijalnih investitora za ulaganja u Crnu Goru.1 milion eura realizovano u formi interkompanijskog duga.6 miliona eura na povlaĉenje sredstava investiranih u inostranstvu. Sekretarijat za razvoj 35 . od znaĉaja je što je usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnje objekata sa rješenjima koja će omogućiti snaţan podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi i novim investicijama a tim i kvalitetnu valorizaciju prostora. Od ukupnog priliva stranih direktnih investicija 228. godine. krajem prošle i poĉetkom ove godine ulaganja u nekretnine ĉinila su preko 50% ukupnog priliva stranih direktnih investicija. a 3. INVESTICIJE U skladu sa ciljevima predvidjenim Ekonomskom politikom za 2008. doprinose povećanju interesovanja za mogućnosti investiranja u Crnu Goru i njenom prepoznavanju kao stabilanog i atraktivnog investicionog podruĉja.avgust 2008.3%) ili 14. godine.3 miliona € se odnosilo na ulaganja u formi vlasniĉkog kapitala. Ulaganje stranog kapitala u domaća preduzeća i banke iznosilo je 203 miliona € (34. dok je 158.7% više u odnosu na isti period prošle godine. dok je u formi interkompanijskog duga realizovano 158. Jaĉanjem pravosudne funkcije i unapreĊivanjem rada lokalne uprave povećava se efikasnost u obezbjedjivanju zaštite svojinskih prava i ugovora i potpunija afirmacija principa nacionalnog tretmana stranaca. u 000 eura 140 120 100 80 60 40 20 0 avgust februar oktobar februar novembar decembar septembar avgust jun januar januar jun jul april april maj mart mart maj jul 2007 2008 Izvor: CBCG U strukturi ukupnog priliva stranih direktnih investicija 430. povećanje otvorenosti privrednog sistema i fleksibilnijeg prilagodjavanja svjetskim trendovima kretanja kapitala.4 miliona € (38. Agencija Crne Gore za promociju investicija i resorna ministarstva. Naime. sprovoĊene su aktivnosti koje su usmjeravane na dalje poboljšanje ambijenta za ulaganje kroz unapredjivanje zakonske regulative. Ukupan priliv stranih direktnih investicija u posmatranom periodu iznosio je 592 miliona eura.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ograničenja:  Materijalni poloţaj penzionera 5. što korespondira s opredjeljenjima i mjerama iz Strategije za podsticanje stranih direktnih investicija.4. Sprovodjenjem aktivnosti predvidjenih Strategijom za promociju investicija. što je za 1.1% manje u odnosu na isti period 2007. od ĉega se 588.1 mil. godine iznosio je 381 milion eura.€ ili 26. u oblasti investicija. To ukazuje da pada relativno uĉešće ulaganja u nekretnine u odnosu na priliv po osnovu ulaganja u domaća preduzeća i banke i realizaciju putem interkompanijskog duga. na raznim medjunarodnim skupovima i putem drugih pogodnih formi. U tom smislu. Priliv stranih direktnih investicija. smanjivanje i uklanjanje administrativnih barijera u poslovanju. Neto priliv stranih direktnih investicija (priliv minus odliv) u periodu januar . što je za 38.4 miliona eura odnosilo na ulaganje nerezidenata u Crnu Goru.2% manje.2% manje u odnosu na isti period 2007.6%) se odnosilo na nekretnine.

0 -13. 09.7 13.3% Nekretnine 38.3 45.2007.6 6..0 -16. 08.proizv.5 Sekretarijat za razvoj 36 .3 -3.2 6.8 miliona €.8 138. 1-9.6% Izvor: CBCG U posmatranom periodu zabiljeţen je pad odliva stranih direktnih investicija.7 miliona eura. Porast interersovanja za ulaganja u Sjevernom regionu. godine.7% Preduzeća i banke 34. godine Ostalo 0.6 17. Dobra promocija mogućnosti ulaganja rezultira odrţavanjem interesovanja potencijalnih investitora.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Struktura priliva stranih direktnih investicija u periodu januar .2007.0 4.5 -19.. 1-9. Investicije rezidenata Crne Gore u strane banke i preduzeća su iznosile 36.2 miliona eura za kupovinu nekretnina u inostranstvu ili 28.6%.i hem.2 12.hemik.4% više u odnosu na isti period prethodne godine. U strukturi odliva.6 -47.2008. Industrija-ukupno Preradjivačka industrija .1 3. 1-6.6 miliona eura.avgust 2008.5% manje nego istom periodu 2007.5 -10. REALNI SEKTOR 6. 6. Odliv stranih direktnih investicija po osnovu povlaĉenje udjela stranog kapitala u domaćim bankama i preduzećima iznosio je 21. Box 17 – Investicije Rezultati:  Trend unapredjivanja stabilnosti i stimulativnosti sistemskog ambijenta za investiranje.8 11.Proizv. niţa je za 7. u periodu januar-septembar ove u odnosu na isti period prošle godine.6 24. što je za 8.0 34.2 59. 139. Ograničenja:  Još uvijek nedovoljan udio greenfield investicija u ukupnim stranim direktnim investicijama.. 09.3 2.3% ukupnog odliva). proizvoda .9 miliona € odnosilo se na nekretnine (66. Visok nivo stranih direktnih investicija. Rezidenti su u posmatranom periodu izdvojili 25.9 -7.2008.Proizv.5% Interkompanijski dug 26.3 -6.1 -30. 09.2% manje u odnosu na isti period 2007. Odliv po osnovu stranih direktnih investicija iznosio je 211 miliona eura.5 -45.0 -4. Preradjivačka industrija i rudarstvo Proizvodnja u preradjivačkoj industriji.0 76.4 3.2 11.Drvoprerada -Proizv.2007.2008. 1-3..5 -15. Odliv po osnovu interkompanijskog duga i povlaĉenja udjela kapitala uloţenog u drugom domaćem preduzeću iznosio je 12.9 16.7 100.2007.5 2.3 8.9 8. što je za 32. i pića .0 -12.3 4.4 7.0 9.2008.osnovnih metala 100. 1-3. 1-6. godine.2008.stope rasta Struktura u 2007.7 18.2008.1.7 -4. Kretanje proizvodnje: .preh.

5%.8% drţavnih akcija u ovoj kompaniji.1% ukupne industrijske proizvodnje (87. a time i na iskazani indeks ukupne industrijske proizvodnje koja je u posmatranom periodu zabiljeţila rast od 3. Box 18 – Preradjivačka industrija i rudarstvo  Rezultati: Rast proizvodnje u sektoru vaĊenje ruda i kamena. kompanija MNSS prenijela je akcije na holandski MNSS B.9%. Zabiljeţen je rast proizvodnje u svim oblastima ovog sektora: vaĊenje kamenog uglja. u posmatranom periodu. u posmatranom periodu.V.9%. Intenzivno se prati uticaj svjetske finansijske krize na poslovanje privrednih subjekata u Crnoj Gori i.4%. Ograničenja:  Pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Razmatraju se i moguća alternativna rješenja za rješavanje problema i odrţavanje proizvodnje u Kombinatu aluminijuma Podgorica.0%) koja je u posmatranom periodu ove u odnosu na isti period prošle godine niţa za 14.295 tone i veća je od proizvodnje ostvarene u istom periodu prošle godine za 3. zbog visokog uĉešća u strukturi (45.593 tone i veća je od proizvodnje u uporednom periodu prošle godine za 62.4% i vaĊenje ostalih ruda i kamena 54.8%. Investicione aktivnosti na izmiještanju rijeke Ćehotine i nabavci nove rudarske opreme i mehanizacije odvijaju se u skladu sa utvrĊenom dinamikom. definisana je obaveza novog vlasnika da ispoštuje sve elemente Ugovora o prodaji koji se odnose na investicioni i socijalni program. UreĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva.180 radnika) i time stvoreni uslovi za uspješnu prodaju ove komapnije. laporca za jedno leţište. a niţa kod 12 oblasti ili 67. zaštitu ţivotne sredine i dr.8%. olova i cinka za jedno leţište. u skladu sa odgovarajućim socijalnim programom. U kompaniji Elektroindustrija ”Obod”. obezbijedjena su sredstva za isplatu otpremnina zaposlenim sa kojima je sporazumno raskinut radni odnos (1. lignita i treseta 62.9%.2% preradjivaĉke industrije). Iskazani pad proizvodnje hemikalija i hemijskih proizvoda od 30. Izvršena je promjena vlasništva u kompaniji Ţeljezara Nikšić. mrko-lignitskog uglja za jedno leţište.7% u ukupnoj industrijskoj proizvodnji. Zabiljeţeno je povećanje proizvodnje proizvoda Ţeljezare u ovoj oblasti od 30. iznosila je 515. Zakljuĉena su dva ugovora za eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena i jedan ugovor za istraţivanje i eksploataciju crvenog boksita. imala je opredjeljujući uticaj na iskazani pad proizvodnje u sektoru preraĊivaĉka industrija. Naime. U toku je postupak za dodjelu koncesija za istraţivanje i eksploataciju tehniĉko-gradjevinskog kamena za više leţišta.294. Nepovoljna struktura preradjivaĉke industrije Sekretarijat za razvoj 37 . je veća za 29. U Rudniku uglja Pljevlja nastavljeno je ostvarivanje dobrih rezultata i u proizvodnji uglja i u realizaciji okrivke. Preteţan dio proizvodnje ove oblasti odnosi se na Kombinat aluminijuma (oko 80.3% ukupne industrijske proizvodnje (12. Donesen je Zakon o rudarstvu kojim je na novi naĉin ureĊena oblast planiranja korišćenja rudnog bogatstva.3% u najvećoj mjeri je uslovljen padom proizvodnje u farmaceutskoj industriji.8% preradjivaĉke industrije). s tim u vezi. UtvrĊena je obaveza donošenja Drţavnog plana eksploatacije mineralnih sirovina koji se sastoji od opšteg plana i plana eksploatacije pojedinih mineralnih sirovina za period koji nije duţi od 10 godina.8% u preradjivaĉkoj industriji). Proizvodnja osnovnih metala. razmatraju modaliteti za ublaţavanje eventualnih posljedica. a 59. Proizivodnja boksita. vaĊenje ruda metala 3. Proizvodnja uglja u periodu januar-septembar ove godine iznosila je 1.6%. Nastavljene su aktivnosti na obezbjedjivanju uslova za valorizaciju mineralnih sirovina. Objavljen je novi tender za prodaju 51. Proizvodnja u sektoru vadjenje ruda i kamena. Ugovorom o prenosu akcija.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Proizvodnja je veća kod pet oblasti koje ĉine 9.

000 100.000 500.000.g.0 % više u odnosu na prihode ostvarene u 2007.godinu. što znaĉi da se planira ostvarenje od oko 8 mil.avg ust 2007 5.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 6.575 noćenja.000. godine. a prihodi tunela „Sozina” za oko 5%.0%. što je za 10.520.  Povećanje broja zaposlenih u oblasti turizma za oko 8%. U periodu januar-avgust Crnu Goru je posjetilo 980.000.000 6.€.6 %. godini.  Ostvarena kretanja u turizmu za period januar – avgust 2008.000 registrovanih kreveta. Mjeseĉni statistiĉki pregled br.avg ust 2007 januar .000 0 januar . U domaćoj radinosti u ovoj godini bilo je oko 60. odnosno 6.000 800.0%. stvaranje povoljnog ambijenta za investicije uz poboljšanje infrastrukture.avg ust 2008 -domaci -strani -domaci -strani Sekretarijat za razvoj 38 . POSJETIOCI 900.1 mil.7% više nego prošle godine. što predstavlja rast od oko 7.000 600.055 turista dok je ostvareno 6. promet vozila na graniĉnim prelazima veći je za oko 3%.000 2. Sve to ukazuje na multiplikativan efekat koji generiše dinamiĉna aktivnost u turistiĉkoj djelatnosti. razvoj ljudskih resursa.godine Izvor:Monstat. što znaĉi da se predviĊa 16.000 3. ali treba intenzivirati mjere da se legalizuje ponuda u toj sferi i na taj naĉin doĊe do većih efekata i realnijih pokazatelja o turistiĉkom prometu.6% prometa putnika).000 400. godini. Turizam Aktivnosti u oblasti turizma usmjerene su na stvaranje prosperitetne turistiĉke privrede i obezbjeĊivanje prepoznatljivosti Crne Gore kao mediteranske destinacije s prioritetom na povećanje kvaliteta turistiĉke ponude u priobalnoj oblasti i valorizaciji turistiĉkih potencijala zaleĊa i planinske regije. Prema raspoloţivim pokazateljima za osam mjeseci ove godine rast prometa biljeţe i Aerodromi Crne Gore (15. Ekonomskom politikom za 2008.000. Pokazatelji turistiĉkog prometa ostvareni u periodu januar-avgust ove godine ukazuju na pozitivne trendove u pogledu ostvarenja ciljeva Ekonomske politike za 2008. što je za 10. odnosno sa 1.000.  Povećanje broja registrovanih turista za 18 %. ostvaren je prihod od oko 470 miliona €. respektivno više u odnosu na uporedni period. godinu planirano je: Prihod od turizma oko 540 mil.9.0% u odnosu na isti period 2007.4% više prometa vazduhoplova i 9. broj plovila za 8.200 direktno zaposlenih lica u ovoj djelatnosti. uz povećanje kvaliteta i standardizaciju turistiĉke ponude u okviru regionalnog trţišta.3 mil. Za devet mjeseci ove godine.000.000 1.000 200.6 % u odnosu na ostvarena u 2007. na 1.000 NOCENJA broj posjetilaca 700.000 0 januar . što je za 5.2.2008.  Povećanje broja noćenja za 9.000 300. „Montenegroairlines” (rast prometa putnika za 19%).avg ust 2008 januar .000 broj nocenja 4. noćenja.

s ciljem da se prikupljena sredstva iskoriste za realizaciju operativnih mjera usmjerenih na ĉuvanje i unapreĊivanje prirodnih potencijala. Uĉešće ovog agregata u bruto društvenom proizvodu iznosiće 26. .Ukupna zaposlenost u ekonomiji generisanoj turizmom (direktno i indirektno) ĉiniće 31.000 radnih mjesta ili 19. Sekretarijat za razvoj 39 . kulturno-istorijskog nasljeĊa treba pretoĉiti u turistiĉku ponudu i izbjeći opasnost zavisnosti od pojedinih emitivnih trţišta. u periodu od 2009. Svjetski savjet za turizam i putovanja (WTTC) objavio je preliminarne rezultate za 2008. €. aktuelna je potreba za rekategorizacijom svih hotela u Crnoj Gori.sajam “IMEX 2008“ u Frankfurtu. U toku je javna rasprava povodom dokumenta „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. u saradnji sa institucijama na nacionalnom i lokalnom nivou. Sa Njemaĉkim društvom za tehniĉku saradnju (GTZ). klimatskih uslova. opreme i infrastrukture za turiste procjenjuje se da će iznositi oko 248. u većim gradovima Srbije i Bosne i Hercegovine kao jednim od najznaĉajnijih emitivnih trţišta za Crnu Goru. Revizija i dopuna Nacrta inoviranog Master plana razvoja turizma u Crnoj Gori do 2020. MeĊunarodnu turistiĉku berzu (METUBES). godinu i prognoze do 2018. kojima su ureĊeni minimalno tehniĉki uslovi i kategorizacija ugostiteljskih objekata u skladu sa meĊunarodnim standardima.Beogradu. zapaţeno je da je veliki broj hotela znaĉajno podigao nivo ponude kroz kongresne. godine. da finansijski pokazatelji rastu brţe od fiziĉkih. Šangaju. Pritom resurs raznolikosti prirodnih ljepota. godini promotivni spot Nacionalne turistiĉke organizacije „Experience Wild Beauty“ osvojio je prvu nagradu na festivalu Das Golden Stadttor u Berlinu. rasti realnom godišnjom stopom od 5. Crna Gora je postala strana ugovornica Barselonske konvencije i ĉetiri prateća Protokola o integralnom upravljanju priobalnim podruĉjem Sredozemlja i stekla punopravno ĉlanstvo u UNEP/MAP-u. Briselu.000 radnih mjesta u turizmu kao privrednoj grani (direktno) ĉiniće oko 10% ukupne zaposlenosti 2008. . godini će ostvariti vrijednost od oko 678. potpisan je Memorandum o razumijevanju i Ugovor o sufinansiranju projekata “Ekonomska i analiza sektora trţišta turizma”. .8 % ukupnih kapitalnih investicija. Moskvi. Preduzete su brojne aktivnosti koje su Crnu Goru predstavile domaćem i inostranom gostu kao novu.Ekonomija generisana turizmom (direktni i indirektni uticaj) u 2008.Kapitalne investicije tokom 2008. Pragu.Ukupno oko 16. Ostvarene su znaĉajne meĊunarodne aktivnosti.4 miliona € ili 32. godini. kao i uz podršku meĊunarodnih institucija. Beĉu.Sve to u skladu sa strateškim opredjeljenjem da se dostignu standardi visokokvalitetnih destinacija. radi se uz podršku njemaĉke Vlade preko Razvojno-investicionog fonda – DEG i Njemaĉkog društva za tehniĉku saradnju GTZ.7%. koja iznosi 4%. .1 % zaposlenih u svim privrednim granama. Odrţane su prezentacije noviteta u turistiĉkoj ponudi Crne Gore za ljetnju turistiĉku sezonu 2008. odnosno da će stvarni rast iznositi 37. da se obezbijedi produţenje sezone. Nakon pet godina od usvajanja Zakona o turizmu i Pravilnika o klasifikaciji.4%.1 mil.Sektor turizma i putovanja će. Welness i druge sadrţaje. Izvršena je promocija turistiĉke ponude Crne Gore na sajmovima u Ohridu. Prema Istraţivanju za 2008.3 %. kao i ravnomjernija regionalna turistiĉka ponuda. Izvršenom kontrolom 40 hotela.godine”. naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. Od znaĉaja je osnivanje Montenegro Convention Bureau-a (MCB) koji će biti glavni kontakt za MICE trţište i logistiĉka podrška projektima kongresnog turizma. godinu oĉekivanja su da će: . Crna Gora je u Budvi organizovala 17. što je iznad stope rasta previĊenog na svjetskom nivou za isti period. godine u kojima je Crna Gora svrstana meĊu vodeće destinacije u svijetu po prognozama rasta sektora putovanja i turizma.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Planirane aktivnosti za 2008. Donošenje Uredbe opredijeljeno je obavezama koje proizilaze iz sprovoĊenja multilateralnih sporazuma u oblasti zaštite ţivotne sredine i preporuka Svjetskog savjeta za turizam i putovanja (WTTC).godine.Tirolu. godine u obezbjeĊenje objekata. U 2008.godinu se realizuju prema predviĊenoj dinamici.2018. U implementaciji je Uredba o visini naknada. Berlinu. kvalitetnu i konkurentnu destinaciju na meĊunarodnom trţištu. sajam „Top Res“ u Parizu. . “Podrška privatnom sektoru” i “Nautiĉki turizam”.

Box 15 – Turizam Rezultati: Rast prihoda i fiziĉkog obima prometa. izrada i implementacija NPI. a usvojeni su: Nacrt zakona o morskom ribarstvu i marikulturi. klasifikacija i kategorizacija. Završetak pregovora i uĉlanjenje u STO i Usmjeravanje meĊunarodne podrške za jaĉanje institucija u poljoprivredi. organizuje kampanju „Registrujte smještaj“. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti biljnih sorti. Zakon o divljaĉi i lovstvu. nelicencirani prevoznici i organizatori izleta. godinu realizuje se predviĊenom dinamikom. Usvojen Zakon o planinskim stazama Ograničenja: Problem saobraćajnih guţvi i nedostatak parking prostora u turistiĉkim mjestima. Privremeni SSP stupio je na snagu poĉetkom ove godine kada su poĉele da vaţe najvaţnije odredbe u trgovini poljoprivrednim proizvodima. zatim Nacrt zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju. Korišćenju predpristupne pomoći za uvodjenje EU standarda.godine agrarna politika se bazirala na ostvarivanje osnovnih prioriteta primarne poljoprivrede i ukupnog agrarnog sektora. kao i druga pitanja od znaĉaja za korišćenje planinskih staza. unapreĊenju saobraćajne mreţe. Povećanje kvaliteta ukupne turistiĉke ponude. EU integracije (implementacija SSP. Poljoprivreda. kao I Nacionalni program proizvodnje hrane I razvoja ruralnih podruĉja 2009-2013 koji predstavljaju krovna dokumenta za razvoj agrarnog sektora. a prije svega na:       Dinamiziranju reformi kroz prilagoĊavanje zakonodavstva i agrarnih institucija. Od posebnog znaĉaja za poljoprivredu je povoljna realizacija programa podrške mljekarskog sektora. koja ima za cilj promovisanje pojednostavljene procedure registracije smještaja od strane fiziĉkih lica. Zakon o sredstvima za zaštitu bilja. Rast investicija u turizam. uz nove poreske olakšice prilikom registracije. Javna rasprava o dokumentu „Politika i strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. jaĉanje administrativnih kapaciteta). Usvojen je Zakon o planinskim stazama kojim se ureĊuju uslovi i naĉin utvrĊivanja mreţa planinskih staza. Siva ekonomija . Zakon o gentski modifikovanim organizmima.neregistrovani izdavaoci privatnog smještaja. otvaranju novih radnih mjesta. Predstoje aktivnosti na jaĉanju kadrovskih potencijala. Znatno povećani Agrobudţet za 2008. premije za stoĉarstvo. šumarstvo i vodoprivreda U proteklom periodu 2008. U implementaciji je Uredba o visini naknada.naĉinu obraĉuna i plaćanja naknada zbog zagaĊivanja ţivotne sredine. Tako je do kraja septembra realizovano preko 70% od ukupnih sredstava. kao i ukupna investiciona podrška preko bankarskog sektora (grantovi do 30% visine investicija). Doneseni su sljedeći zakoni: Zakon o dobrobiti ţivotinja.godine” baziranom na inoviranom Master planu.3. Porast inostranih i gostiju sa većom plateţnom moći. Pripremu za korišćenje IPA podrške za ruralni razvoj. treću godinu. njihovo ureĊenje i odrţavanje. U Nacionalnom programu integracija detaljno je preciziran plan prioriteta i zadataka za usklaĊivanje propisa i jaĉanje agrarnih insitucija. podrška otkupu sezonskih poljoprivrednih proizvoda.   6.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Ministarstvo turizma i zaštite ţivotne sredine u saradnji sa Poreskom upravom. realizaciji vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda i ĉvrstog otpada. uvoĊenju najsavremenije informacione tehnologije na svim nivoima. Zakon o duvanu. Sekretarijat za razvoj 40 . šest Primorskih opština i opštinama Kolašin i Ţabljak.

godine posjeĉeno je 143. Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Aktivnost u oblasti gradjevinarstva uslovljena je intenzitetom investicionih ulaganja u izgradnju i rekonstrukciju infrastrukturnih i stambeno-poslovnih objekata i znaĉajnim interesovanjem stranih investitora za nove investicije. Vrijednost izvršenih graĊevnih radova u drugom kvartalu 2008. Domaća operativa.godine. U periodu januar-avgust 2008. U toku su pripreme za izradu Strategije razvoja graĊevinarstva u Crnoj Gori do 2020. U oblasti stanovanja nastavlja se realizacija projekata u skladu sa «Akcionim planom politike stanovanja u Crnoj Gori“. suoĉava se sa problemom deficitarnosti kadrova. nedovoljne tehniĉke opremljenosti i dr. veći za 20. Nastavljena je implementacija Zakona o vodama ĉime se stvara sve povoljnija osnova za korišćenje i valorizaciju tog prirodnog resursa. Povoljne BOT koncesije za flaširanje vode. dok je fiziĉki obim radova. Sanacija erodiranih površina u slivnim podruĉjima Tare i Lima. Box 20 . Realizacijom oko 95% sredstava Programa upotrebe sredstava o vodoprivredi (0. Realizacija projekata medjunarodne podrške. prema zvaniĉnim podacima Monstata. što ukazuje na visok intenzitet investicione aktivnosti. modernizacija i jaĉanje institucija.1%.  6. Ograničenja:  Nedovoljan razvoj i depopulacija izrazito ruralnih prostora.1%. novom investiranju i kvalitetnijoj valorizaciji prostora. Zakon o izgradnji objekata i Zakon o urbanistiĉkoj i graĊevinskoj inspekciji sa rješenjima koja treba da obezbijede stabilnost uslova i jednostavnije procedure vezane za izgradnju objekata i budu podsticaj preduzetniĉkoj inicijativi.4% manje u odnosu na isti period prethodne godine. Vrijednost novih ugovora na zgradama u ovom kvartalu veća je za 27. šumarstvo i vodoprivreda Rezultati: Uskladjivanje zakona sa regulativom EU. Razvoj lovnog turizma i dr. Sekretarijat za razvoj 41 . Usvojen je Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Sprovodi se opseţna aktivnost na suzbijanju bespravne gradnje i u tom cilju sprovodi se operativno i koordinirano djelovanje zajedniĉkih timova inspekcijskih sluţbi nadleţnih organa. veća je za 59. i ne moţe odgovoriti zahtjevima povećane traţnje i sve razvijenije konkurencije zemalja iz okruţenja.8 mil.godine.8% u odnosu na isti period prethodne godine. jaĉanje kadrovskih potencijala i ekonomije u šumarstvu – FOPER projekat. Preko Projekta BOT koncesija za flaširanje vode za piće nastavljene su aktivnosti na izgradnji novih fabrika za valorizaciju izvorske vode.Poljoprivreda.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Nastavljene su aktivnosti za stvaranje povoljnih uslova za razvoj šumarskog sektora.) . U skupštinskoj proceduri je Predlog zakona o finansiranju i upravljanja vodama.2% u odnosu na isti kvartal prošle godine. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora s posebnom paţnjom vrši kontrolu gradnje u primorskim i sjevernim opštinama i sprovodi Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. a ostalim graĊevinama za 63. kojim su objedinjeni: Zakon o planiranju i ureĊenju prostora. Usvojena je Nacionalna šumarstka politika kojom su definisani upravljanje i gazdovanje šumama i šumskim zemljištem u drţavnom vlasništvu i povezanost sa drvopreradom i brţim ruralnim razvojem. posebno zanatskih struka. mjeren izvršenim efektivnim ĉasovima. Aktivnosti su usmjerene na stvaranje preduslova za dostizanje ciljeva definisanih ovim planom i obaveza preuzetih potpisivanjem Beĉke deklaracije.4. Realizuje se niz meĊunardnih projekata (Razvoj šumarstva u CG – FODEMO projekat.€) bitno je poboljšano snabdijevanje vodom na ruralnom podruĉju.965 m3 drvne mase ili 5. Zakon o graĊevinskom zemljištu.

godine) a sistem će biti u funkciji već u septembru 2009. Nastavljena je saradnja sa Evropskom investicionom bankom na realizaciji Projekta vode i kanalizacija u Crnoj Gori u okviru kojeg je opredijeljeno 57 miliona € za realizaciju prioritetnih projekata iz oblasti upravljanja otpadnim vodama u Crnoj Gori. Intenziviraju se aktivnosti na realizaciji Master plana vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja tako da će prva faza izgradnje ovog regionalnog vodovoda biti završena prije planiranog roka (do 1. U primjeni Zakona o etaţnoj svojini. Otvorena je i dalje saradnja Vlade Crne Gore sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope u cilju realizacije projekata „Stanovi solidarnosti“. nastavlja se podrška KfW banke sektoru vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama.2 miliona €. U toku je revizija tenderske dokumentacije. nijesu ostvareni oĉekivani rezultati. Interventne mjere II se realizuju iz kredita KfW banke u ukupnom iznosu od 10 miliona € i donacije njemaĉke vlade u visini od 2. a sredstva je obezbijedila opština (70%) i Vlada Crne Gore. Projekat je vrijedan 600 hiljada €. uz podršku austrijske vlade. Projekat je vrijedan 1. Svjetska banka. Pripremljena je tenderska dokumentacija za izbor izvoĊaĉa radova po sistemu „design-build“. kojom su obuhvaćeni sanacija i rehabilitacija vodovodnih i kanalizacionih sistema opština na Crnogorskom primorju (interventne mjere II) i aktivnosti predviĊene projektom „OdvoĊenje otpadnih voda na Crnogorskom primorju” (interventne mjere III). pri ĉemu kredit KfW banke u iznosu od 28 miliona € i grant u iznosu 6.5 miliona € za izgradnju kanalizacionog sistema u Tivtu. Potpisivanjem ugovora riješen je dugogodišnji problem koji otvara vrata daljoj saradnji.4 mil. izgradnju nove kanalizacione mreţe u opštinama Crnogorskog primorja (osim opštine Ulcinj) i izgradnju postrojenja za preĉišćavanje.05 miliona €. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstava za izradu fizibiliti studija i elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine primorskog regiona i opštinu Plav. i pored progresa u realizaciji zakonskih rješenja. U komunalnoj djelatnosti:   Realizuju se aktivnosti za dugoroĉno rješavanje pitanja vodosnabdijevanja. realizuje projekat „Kanalizacija u opštini Kotor“ u iznosu od 1. U okviru njemaĉko-crnogorske finansijske saradnje. Nastavlja se realizacija projekata stanova solidarnosti u cilju suzbijanja migracije kadrova iz manje razvijenog dijela Crne Gore.        Sekretarijat za razvoj 42 . Završen je vodovod sa izvorišta Poklonci što će omogućiti uredno snabdijevanje Nikšića vodom i u sušnom periodu. u pripremi su prijedlozi Zakona o stanovanju i Zakona o stambenim zadrugama. UraĊena je Studija izvodljivosti kojom je obuhvaćeno i rješavanje pitanja otpadnih voda iz Pivare.juna 2009. Prva tranša ovog kredita namijenjena je za izgradnju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda u Nikšiću. Faza III obuhvata sanaciju postojećih kanalizacionih mreţa. Cetinju i Plavu.godine. Završetak radova se oĉekuje krajem 2008 god. Shodno obavezama iz Akcionog plana politike stanovanja a u cilju usklaĊivanja pravne normative sa evropskim standardima u ovoj oblasti.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Realizovani su projekti stambenih kredita za zaposlene u drţavnoj upravi. Rraspisan je tender za izbor konsultanta za izradu studija izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavnje otpadnih voda u Ulcinju.€. U opštini Kotor se. Ukupna vrijednost radova za III fazu projekta iznosi 68 miliona €. U Budvi je u septembru otvoreno postrojenje za proizvodnju pitke vode. postrojenje za preĉišćavanje otpadnih voda na Jazu kod Budve. za konsultantske usluge. UraĊene su studije izvodljivosti za ureĊaje za preĉišćavanje otpadnih voda za opštine Bijelo Polje i Pljevlja. upravljanja otpadom i otpadnim vodama. JP „Regionalni vodovod Crnogorsko primorje“ i Vlada Crne Gore (56% ukupne vrijednosti projekta). Projekat finansira Evropska banka za obnovu i razvoj. Potpisan je Ugovor opština Herceg-Novi i Konavle o transportu vode i odrţavnaju cjevovoda Plat-Debeli Brijeg.

Opština Podgorica je potpisala ugovor o izgradnji reciklaţnog centra kapaciteta 90. Kotoru (za opštine Kotor. Završen je tenderski postupak za odabir konsultanta za izradu elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu za ove ĉetiri deponije. Novoformirana Inspekcija za zaštitu prostora preventivno kontroliše gradnju objekata na ĉitavoj teritoriji Crne Gore. Nikšić. Studije izvodljivosti su već uraĊene.Gradjevinarstvo i stambeno-komunalna djelatnost Rezultati: Intenzivna graĊevinska aktivnost. Osnivanje jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti . Andrijevica.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine     Dogovorene su aktivnosti za rješavanje pitanja vodosnabdijevanja Rijeke Crnojevaća i puštanja u funkciju postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. elaborata procjene uticaja na ţivotnu sredinu i glavnih projekata za izgradnju svih regionalnih sanitarnih deponija u Crnoj Gori.2012. U skladu sa Planom. i 2009. Budva i Tivat). jedinice lokalne samouprave su poĉele izradu lokalnih planova upravljanja otpadom. UtvrĊene su lokacije za izgradnju svih regionalnih sanitarnih depopnija koje će se graditi tokom 2008. Sa Svjetskom bankom dogovoren je nastavak projekta MESTAP (Projekat zaštite osjetljivih turistiĉkih zona) i korišćenje 3. Pljevlja). godine. UraĊena je Studija izvodljivosti za deponiju za opštine Berane.  Sekretarijat za razvoj 43 .O. UraĊen Nacrt zakona o organizovanju poslova vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama. Realizacija znaĉajnih projekata u komunalnoj oblasti i podrška meĊunarodnih finansijskih institucija. UraĊen je Nacrt vodama. »Projectconsulting« Podgorica. Vlada je donijela Nacionalnu strategiju o upravljanju medicinskim otpadom s tim da se uradi Predlog hitnih mjera kojima bi se unaprijedilo postojeće stanje u oblasti upravljanja ovim otpadom i smanjili rizici od istog. Mojkovac i Kolašin) i Pljevljima (za opštine Pljevlja i Ţabljak). UtvrĊen je status jedinice za implementaciju projekata iz oblasti komunalnih djelatnosti „Project consulting“ Podgorica. Plav i Roţaje. Uspostavljanje trţišnih mehanizama u oblasti stanovanja. Bijelom Polju (za opštine Bijelo Polje. Intenziviran rad inspekcijskih organa u oblasti graĊevinarstva. koja će se raditi na teritoriji opštine Berane. a u toku je izrada studije za deponiju u Nikšiću.O. Usvojen Zakon o ureĊenju prostora i izgradnji objekata. Vlada Crne Gore je obezbijedila sredstva za izradu studija izvodljivosti. zakona o organizovanju poslova vodosnadbijevanja i upravljanja otpadnim         UraĊen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom a u pripremi je više podzakonskih akata za njegovu implementaciju. oktobra. Iz kapitalnog budţeta finansirana je izrada studija izvodljivosti i elaborata procjene uticaja za deponije u Baru (za opštine Bar i Ulcinj). Realizuju se projekti vodosnabdijevanja seoskih podruĉja po opštinama (Andrijevica. Jedinica će pruţati logistiĉku podršku jedinicama lokalne samouprave u stvaranju pretpostavki za korišćenje sredstava (kredita. Box 21 . koji će biti nastavljen i u narednoj godini. godine.000 t neselektiranog otpada godišje i linije za tretman vozila van upotrebe. izrada elaborata je u toku. a tender za izradu glavnog projekta biće raspisan do 25.D.6 miliona € opredijeljenih za izgradju regionalne sanitarne deponije u Baru. Na osnovu Zakona o upravljanju otpadom donešen je Plan upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period 2008 . donacija) meĊunarodnih organizacija i finansijskih institucija. U svim jedinicama lokalne samouprave realizovan je pilot projekat selektivnog sakupljanja otpada.

Nedovoljan kapacitet jedinica lokalne samouprave za primjenu Zakona o upravljanju otpadom. kojim se ureĊuje unutrašnja trgovina. Vlada je donijela Uredbu kojom su ureĊeni bliţi kriterijumi za vršenje pojedinih poslova utvrĊenih Nacionalnim programom zaštite potrošaĉa i naĉin i postupak pruţanja finansijske pomoći organizacijama potrošaĉa.Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda i utvrĊen prijedlog Zakona o patentima. obezbijedilo je unapreĊenje i osavremenjivanje trgovine. obaveze proizvoĊaĉa i distributera.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine UraĊen Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o upravljanju otpadom.  UtvrĊen je prijedlog Zakona o patentima kojim se ureĊuje pravna zaštita pronalazaka. Usvojen je Zakon o unutrašnjoj trgovini. u interesu zaštite potrošaĉa i jaĉanja organizacija za zaštitu potrošaĉa .U takvim uslovima.  Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda.godine ostvaren je promet od 610. Progres u suzbijanju sive ekonomije. UtvrĊena Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. naĉin informisanja i razmjene informacija o rizicima proizvoda. Nedostatak institucionalnih i kadrovskih kapaciteta u ovoj djelatnosti. UtvrĊena je Strategija razvoja politike konkurencije u Crnoj Gori. Trgovina Razvoj konkurencije. Zakon o opštoj bezbjednosti proizvoda. napredak u oblasti zaštite potrošaĉa kao i zaokruţivanje zapoĉetih procesa transformacije trgovinskih preduzeća.1 mil. Nedovoljno odrţavanje stambenog fonda.  Box 20 – Trgovina Rezultati: Razvoj politike konkurencije.5% više u odnosu na isti period prošle godine. kojim se ureĊuju naĉin sticanja i pravna zaštita oznaka geografskog porijekla.€. Podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta jedinica lokalne samouprave implementaciju usvojenih strateških planskih dokumenata.  Zakon o geografskim oznakama porijekla proizvoda. kojim se ureĊuju zahtjevi koje moraju ispuniti proizvodi koji su na trţištu. obezbijeĊena je bolja snabdjevenost trţišta i povećanje kvaliteta ponude robe po koliĉini i asortimanu. Dobra snabdjevenost trţišta. što je realno za 18. uslovi i oblici vršenja trgovine i zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini. Ograničenja:  za efikasniju Slaba osposobljenost i konkurentnost domaće graĊevinske operative. Nedovoljni kapaciteti za realizaciju aktivnosti predviĊenih strateškim planskim dokumentima u oblasti stanovanja. Napredak u oblasti zaštite potrošaĉa. usvojeni su:  Zakon o unutrašnjoj trgovini. suzbijanje sive ekonomije. TakoĊe. Ograničenja: Nedostatak kvalitetnih kadrova – menadţera i potreba razvijanja marketinških funkcija. godine i Akcioni plan za njegovu implementaciju.godinu. ĉime su definisani ciljevi i pravci za realizaciju politike konkurencije u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije i zahtjevima koji proistiĉu iz procesa evropskih integracija u tom domenu. U skladu sa ciljevima i aktivnostima definisanim Ekonomskom politikom za 2008. 6.  Sekretarijat za razvoj 44 . Povećan priliv kapitala u oblast trgovine. U trgovini na malo u periodu januar-avgust 2008. Donešen je Nacionalni program zaštite potrošaĉa za period 2008-2010.5. donešen je Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008 – 2010.godine. Shodno obavezama iz Zakona o zaštiti potrošaĉa. što će omogućiti da se zaokruţi zakonodavni i institucionalni okvir zaštite potrošaĉa.

usvojen je Program razvoja kulture na sjeveru Crne Gore. po navedenom osnovu.godine«. djeca sa posebnim potrebama u inkulzivnom programu.795. U oblasti visokog obrazovanja i naučno-istraţivačke djelatnosti. Kraljevskog pozorišta »Zetski dom«. U dijelu strateškog planiranja kulturnog razvoja Crne Gore. Za potrebe nastavka implementacije aktivnosti usmjerenih na unaprijeĊenje struĉnog obrazovanja i obuke potpisan je Ugovor o implementaciji projekta »UnaprijeĊenje zapošljavanja putem struĉnog obrazovanja i obuke«. uruĉena su nastavna sredstva u iznosuod 33. Ministarstvo prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja. pripremljena je i usvojena »Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti za period 2008-2012. Za sufinansiranje. za ĉiju je kupovinu potrošeno 619. Za potrebe obezbeĊivanja besplatnih udţbenika ove školske godine (2008/09). djeca u posebnim ustanovama. Sekretarijat za razvoj 45 . otvorene su i dvije osnovne škole: osnovna škola u Budvi i Škola za osnovno muziĉko obrazovanje u Pljevljima. pripremljena je i usvojena »Strategija inkluzivnog obrazovanja u Crnoj Gori«. Otvoren je novi školski objekat u Vukovcima. dok je za potrebe daljeg unapreĊenja ukupnog sistema usvojena »Strategija graĊanskog vaspitanja i graĊanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori (2007-2010)«. U oblasti učeničkog i studentskog standarda kroz redovne aktivnosti obezbijeĊene su dotacije i redovna isplata domovima uĉenika i studenata. umjetnika. Podaci su prikupljeni na osnovu saradnje lokalnih centara za coijalni rad i škola. kao podruĉno odjeljenje JU OŠ »Milan Vukotić« iz Golubovaca. a za njihovu realizaciju izdvojeno je 646.000 €. Od ove školske godine. rada i socijalnog staranja. do kraja 2010. kao i za ostalih 36 škola. Za šest osnovnih škola iz Podgorice koje su od ove školske godine otpoĉele sa primjenom reformskih rješenja. Ovom akcijom obuhvaćeni su uĉenici ĉiji su roditelji korisnici materijalnog obezbeĊenja porodice (MOP).80 €. sve osnovne škole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. djeca bez roditeljskog staranja i djeca palih boraca.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine 7. U oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva realizovani su planirani programi Crnogorskog narodnog pozorišta. vrijedan 1. Muziĉkog centra Crne Gore i Centra savremene umjetnosti Crne Gore.godine.000 €. redovno se servisiraju obaveze iz budţeta (sredstva za prevoz uĉenika i studenata i drugi troškovi) i realizuju aktivnosti na vraćanju i otpisivanju studentskih kredita. Pored toga. dok je roditeljima ĉija djeca pohaĊaju srednje struĉne škole posredstvom nadleţnog Centra za socijalni rad isplaćin iznos od 90 € za potrebe nabavke udţbenika. TakoĊe usvojeno je 15 novih obrazovnih programa za srednje struĉne škole i izdato 12 novih udţbenika. Usvojeni su Zakon o kinematografiji.500. Nastavljena je praksa podrške razvoju kulturno-umjetniĉkog stvaralaštva kroz sufinansiranje na osnovu javnog konkursa projekata autora. ali i kroz saradnju Ministarstva prosvete i nauke i Ministarstva zdravlja.068 kompleta besplatnih udţbenika za osnovne škole i gimnazije. koji je bio na javnoj raspravi u struĉnoj i široj javnosti.674. a Vlada Crne Gore je usvojila »Strategiju crnogorskog kvalifikacionog okvira za period 2008-2010. Pripremljen je Prijedlog zakona o nacionalnim i struĉnim kvalifikacijama. nevladinih organizacija i drugih subjekata koji se bave kulturom. opštinskih ustanova kulture. izdvojena iz kredita Svjetske banke. Uĉenicima osnovnih škola i gimnazija dodjeljivani su kompleti besplatnih udţbenika podsredstvom školskih biblioteka. Kroz ovogodišnju akciju Ministarstvo je obezbijedilo 9. DRUŠTVENE DJELATNOSTI U vaspitno-obrazovnoj djelatnosti. realizuju se aktivnosti predviĊene Ekonomskom politikom koje su u funkciji dalje realizacije reforme obrazovanja. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi. kao i nova vaspitna jedinica za predškolsko vaspitanje i obrazovanje u Baru. rada i socijalnog staranja su u svojim budţetima planirali sredstva za ove namjene.00 €.godina«. odabrano je 174 programa i projekta. U cilju unapreĊenja obrazovanja djece sa posebnim potrebama. a u toku je izrada Nacionalnog programa razvoja kinematografije.

Pripremljen je Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim radio-difuznim servisima “Radio Crne Gore” i “Televizija Crne Gore”. Pripremljeni su za zakljuĉivanje i potpisivanje: Sporazum o razvoju kulture sa BiH. U toku je izrada Nacrta zakona o kulturnim dobrima. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza. obrazovanja i kulture i ostvarivanje informisanja na albanskom jeziku i jezicima pripadnika drugih nacionalnih i etniĉkih grupa. a takoĊe izvršena su planirana arheološka istraţivanja u Risnu i na lokalitetu Crvena stijena kod Nikšića. Fundina i TuĊemila. Sporazum o saradnji u oblasti kulture sa NR Kinom i Program kulturne saradnje sa Rumunijom. Završena su arheološka istraţivanja i izvršena konzervacija arheološkog nalazišta »Vila Urbana« u Petrovcu. transformacija postojeće Uprave za lijekove u organizacioni status Agencije. U oblasti kulturne i prirodne baštine usvojeni su: Zakon o spomen-obiljeţjima. a uz pomoć Vlade Japana CNB je opremljena za mikrofilmovanje i digitalizaciju stare biblioteĉke graĊe. kao i emitovanje radijskog programa na romskom jeziku na Radio Anteni M. kojim se obezbjeĊuje veći stepen nezavisnosti u radu ovog regulatornog tijela. na hrvatskom jeziku »Hrvatski glasnik«. Bedemi Kotora. Grmoţur i Lesendro).Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine Potpisani su sporazumi o saradnji u oblasti kulture sa Republikom Srbijom i Republikom Hrvatskom i Sporazum o zaštiti odreĊenih kulturnih dobara sa Sjedinjenim ameriĉkim drţavama. dok je sa osnivaĉem TV MBC zakljuĉen ugovor o finansiranju informativne emisije “Naslovna strana” na gestovnom govoru. Istovremeno. Zdravstvena politika je usmjerena na kreiranje i izgradnju nezavisnog i savremenog sistema koji će u potpunosti zadovoljiti potrebe graĊana za zdravstvenom zaštitom. zgrada bivšeg Francuskog poslanstva na Cetinju) od strane meĊunarodnih institucija i fondova. Vlada je donijela Odluku o izmjenama i dopunama Odluke o organizovanju Javne zdravstvene ustanove Kliniĉki centar Crne Gore kao i Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o lijekovima. TakoĊe. Zakon o ratifikaciji Konvencije UNESCO-a o zaštiti nematerijalne kulturne baštine i Zakon o ratifikaciji Konvencije o zaštiti podvodne kulturne baštine. U saradnji sa UNESCO-om otpoĉele su aktivnosti na izradi Menadţment plana Cetinja. kao i informisanja lica oštećenog sluha i vida. što je u skladu sa zahtjevima i standardima EU. U oblasti medija realizovane su ugovorene obaveze o proizvodnji i emitovanju programskih sadrţaja javnog servisa RTCG od znaĉaja za razvoj nauke. a u toku su radovi na sanaciji ograde oko Vlaške crkve i ograde oko bivšeg Austrijskog poslanstva na Cetinju. na bošnjaĉkom jeziku »Bošnjaĉke novine«. U okviru meĊunarodnog projekta »Regionalni program za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistoĉne Evrope 2003-2009« realizovane su planirane aktivnosti na pripremi dokumentacije za promociju i kandidovanje za finansiranje obnove tri spomenika kulture (TvrĊava Kosmaĉ. uraĊene su i prezentovane preliminarno-tehniĉke procjene za utvrĊenje na Skadarskom jezeru (Besac. odredbama ovog Zakona stvoremni su uslovi za osnivanje Agencije za lijekove i medicinska sredstva. Uz pomoć donacije Vlade Norveške završena je prva faza rekonstrukcije glavne zgrade Centralne narodne biblioteke »ĐurĊe Crnojević« na Cetinju. tj uz primjenu odgovarajućih tehnika dostupnih gluvim i licima oštećenog sluha. uz pomoć Vlade Slovenije opremljen je i pušten u funkciju biblioteĉki informacioni sistem – COBIS. U saradnji sa Savjetom Evope i Projektnom kancelarijom za razvoj lokalnih zajednica Skadarskog jezera organizovana je manifestacija »Dani evropske baštine«. kojim se ispunjavaju standardi i harmonizuje oblast lijekova sa standardima zemalja EU i obezbjeĊuju uslovi za pristupanje Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. Završena je sanacija Dvorca kralja Nikole. Podignuta su spomen-obiljeţja slavnim bitkama iz crnogorske prošlosti: Gahovac. Dodatno je ugovoreno sufinansiranje izdavanja ĉasopisa za slijepa lica »Zvuĉna revija« i štampanih medija: na albanskom jeziku »Koha javore«. Donijeti su: Pravilnik o sadrţaju mjera Sekretarijat za razvoj specifiĉne zdravstvene zaštite. Pravilnik o 46 . Sporazum o kulturnoj i prosvjetnoj saradnji sa Ruskom Federacijom.

sertifikata i odobrenja za proizvodnju i promet lijekova. 25 vrhunskih sportista Crne Gore redovno prima mjeseĉnu naknadu u visini od jedne do dvije prosjeĉne zarade u drţavi.4 mil. preko izabranog tima doktora ili izabranog doktora. €. stanja i smrti oboljelih od zaraznih bolesti. bolniĉkih infekcija. Pravilnik o dodjeli specijalizacija. U okviru reforme primarne zdravstvene zaštite. principima i naĉinu klasifikovanja pakovanja i oznaĉavanja hemikalija i izrada Liste zabranjenih i strogo ograniĉenih hemikalija u EU i Pravilnika o metodama procjene i mjerenja buke u ţivotnoj sredini i uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja obavljaju mjerenje buke. ovlastio je Fond za zdravstveno osiguranje. Tu posebno treba Sekretarijat za razvoj 47 . naruĉuje pouzećem ili sluţi za snadbijevanje posade i putnika u prevoznim sredstvima u medjunarodnom saobraćaju.€ za programe 39 Nacionalnih sportskih saveza i preko 1. U prilog reformi je i predstojeća izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju. iz budţeta je opredijeljeno preko 2. koji je putem soft-loan kredita. koja se realizuje uz pomoć kredita Svjetske banke. predviĊeno je i osnivanje Zavoda za hitnu medicinsku pomoć. nastavljeno je sa obezbjeĊivanjem uslova za realizaciju programa od javnog interesa. donešena je Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate. kombinovane hrane i ostale hrane koja se koristi tokom putovanja ili se unosi na teritoriju Crne Gore. Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju apoteke u pogledu prostora. kao organ koji upravlja projektnim aktivnosti. TakoĊe. mjeseĉno se opredjeljuju stipendije u visini od po 100 eura. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora o pruţanju zdravstvenih usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga na primarnom nivou. da do kraja 2008. ukljuĉujući i Olimpijske igre.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine specijalizacijama. promovišu crnogorski sport i Crnu Goru kao drţavu. odnosno beskamatnog kredita u iznosu od 6. kao i Pravilnik o bliţim uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunski sportista. Pravilnik o prijavljivanju zaraznih bolesti. Na osnovu javnih konkursa. Donijeta je Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije i Nacionalna strategija o upravljanju medicinskim otpadom. U toku je izrada Zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva. Pravilnik o uslovima davanja u zakup prostora. Nacionalni sportski savezi i Crnogorski olimpijski komitet intezivno ostvaruju saradnju sa odgovarajućim meĊunarodnim sportskim organizacijama i institucijama. Pravilnik o visini naknade i naĉinu plaćanja troškova u postupku izdavanja dozvola. Nadzorni komitet. vrstama i koliĉinama hrane biljnog porijekla nakon primarne proizvodnje.godine. Restrukturalne promjene u stomatološkoj djelatnosti uslijedile su nakon detaljnih analiza o stanju oralnog zdravlja graĊana Crne Gore. U tom smislu. Jedan od najznaĉajnijih projekata u ovom periodu je Projekat izgradnje i opremanja nove Klinike za onkologiju i radiologiju Kliniĉkog centra Crne Gore. Nakon usvojenih izmjena i dopuna Zakona o sportu. Donijet je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći koji ima za cilj unapreĊenje i ujednaĉavanje kvaliteta hitne medicinske pomoći i uspostavljanje novog sistema koji bi objedinio hitne sluţbe u svakoj opštini.0 mil. Uredba o maksimalnim cijenama lijekova i medicinskih sredstava. a preko svojih reprezentativnih selekcija.€ za programe oko 250 sportskih organizacija-klubova. umjesto sadašnje granice do 15 godina ţivota. za 50 perspektivnih sportista-olimpijskih nada. Na osnovu toga. Pravilnik o bliţim uslovima u pogledu standarda. U oblasti sporta. koje se takmiĉe u zvaniĉnim meĊunarodnim sistemima takmiĉenja. Pravilnik o kriterijumima za zakljuĉivanje ugovora sa davaocima stomatoloških usluga i naĉinu plaćanja zdravstvenih usluga iz oblasti prevencije i lijeĉenja bolesti usta i zuba. sprovode i implementira informacionu podršku u primarnoj zdravstvenoj zaštiti.35 mil. Austija. normativa i naĉina ostvarivanja primarne zdravstvene zaštite. opreme i drugih sredstava neophodnih za obavljanje stomatoloških djelatnosti. Pravilnika o uslovima. potrebnog kadra i medicinsko-tehniĉke opreme. Zakona o zdravstvenoj inspekciji. Zakona o pravima pacijenata. a koji su definisani Nacionalnim programom sporta uz normativnu dogradnju sistema sporta u Crnoj Gori.obezbijedjen kod Erste Banke. kojom paket usluga iz obaveznog zdravstvenog osiguranja obuhvata populaciju do 18. Donijet je i Pravilnik o bliţim uslovima. ukljuĉujući i usvojeni Zakon o ratifikaciji MeĊunarodne konvencije protiv dopinga u sportu.

koje su osvojile zlatne medalje na Evropskim prvenstvima i ĉetvrto mjesto na Olimpijskim igrama u Pekingu. shodno Uredbi i Pravilniku.00 eura. Donešen Pravilnik o uslovima i naĉinu sticanja statusa vrhunskih sportista. sporta i medija je u ovom periodu donijelo 126 Rješenja o upisu sportskih organizacija u Registar sportskih organizacija.  Sekretarijat za razvoj 48 . Usvojena Strategija nauĉno-istraţivaĉke djelatnosti. Zakon o Matici crnogorskoj i Zakon o kulturi Restrukturiranje sistema stomatološke djelatnosti. Usvojen Zakon o kinematografiji.godine.000. Usvojena Strategija za suzbijanje zloupotrebe droga i prevenciju narkomanije. Zato je Vlada. U sklopu „Projekta unapreĊenja sistema zdravstva u CG“ poĉela je registracija osiguranika u opštinama koje do sada nijesu bile obuhvaćene projektom.Analiza o ostvarivanju ekonomske politike Crne Gore za devet mjeseci 2008 godine istaći ostvarene sportske rezultate seniorske i juniorske vaterpolo reprezentacije Crne Gore. Ministarstvo kulture.sve osnovneškole u Crnoj Gori ukljuĉene su u reformski proces. Donešen je Zakon o hitnoj medicinskoj pomoći.godine. Box 23 –Društvene djelatnosti Rezultati : Od ove školske godine. nagradila seniorsku i juniorsku vatrpolo selekciju novĉanim nagradama u ukupnom iznosima od 270. Usvoena Strategija crnogorskog kvalifikacionogokvira za period 2008-2010. Donijeta Strategija inkluzivnog obrazovanja i Strategija gradjanskog vaspitanja i gradjanskog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori 2007-2010. Donešena Uredba o kriterijumima za utvrĊivanje visine premija i naknada za ostvarene sportske rezultate.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful