Sadržaj Uvod 1.Obveznice 1.1. Municipalne obveznice 1.1.1. Banja Luka 1.1.2.Laktaši 1.1.3. Bijeljina 1.1.4.Gradiška 2. Unutrašnji dug 2.1.

Izmirenje stare devizne štednje 2.2. Izmirenje ratne materijalne i nematerijalne štete 3. Trgovanje na Banjalučkoj berzi Zaključak Literatura 3 4 5 6 9 11 11 13 14 20 22 23 24

Uvod
2

na razvijenim finansijskim tržištima postoji veliki broj hartija od vrijednosti koje spadaju u kategoriju instrumenata duga. Takođe, uočava se kako se za njih koristi veći broj pojmova, kao što su: zapisi, certifikati, note, deben- ture, bondovi, itd. Između pojedinih termina postoje dosta jasna razgraničenja. Međutim, u jugoslovenskoj praksi i stručnoj literaturi tokom 90-ih godina XX vijeka nije postojala precizna pojmovna izdiferenciranost. Uglavnom su se koristili pojam zapis i obveznica kao zbirni za većinu finansijskih instrumenata duga. Obveznice ćemo koristiti u smislu dugoročnih hartija od vrijednosti instrumenata duga. Slično kao i kratkoročni instrumenti tržišta novca i ove hartije odražavaju kreditne, to jest dužničko- povjerilačke odnose. Obveznice se definišu na različite načine. Na primjer, mogu se sresti definicije po kojima predstavljaju "certifikate koji pokazuju da korisnik kredita raspolaže određenim sredstvima".

1. OBVEZNICE

3

dele se na: • obveznice po isteku roka i • obveznice pre isteka roka. opština i drugih lokalnih zajednica. u određenom periodu vremena". Prema načinu učestvovanja u dobitku preduzeća. Prema vremenu otkupa. stalna prodaja obveznica i slobodna prodaja obveznica. odnosno gradova. 1. U praksi se smatra da su kamatna plaćanja sigurna ako su kod industrijskih preduzeća tri puta pokrivena profitom a kod preduzeća elektroprivrede dva puta. Obveznice prema trajanju kreditnog odnosa.Obveznica predstavlja hartiju od vrednosti kojom se izdavalac obavezuje da će donosiocu isplatiti određenog dana iznos naznačen u obveznici sa kamatom ili drugačije ako je tako predviđeno1. bankarske organizacije najčešće izdaju obveznice u tuđe ime i za tuđ račun. Pomoću njih lokalne vlasti prikupljaju neophodna sredstva za realizaciju određenih projekata ili za pokrivanje tekućeg budžetskog 3 . dele se na: • Kratkoročne • Srednjoročne • Dugoročne Prema subjektu koji ih izdaje obveznice se dele na: • Obveznice koje izdaje javni sektor • Obveznice koje izdaje privatni sektor Sa stanovišta osiguranja potraživanja. Obveznice predstavljaju veoma značajan oblik prikupljanja slobodnih novčanih sredstava u savremenim privrednim odnosima u cilju finansiranja proširene reprodukcije. na: • obveznice sa finansijskom kamatom • dohodovne obveznice i • participirajuće obveznice. a to znači da je u roku za isplatu obveznice uplaćeno najmanje 90 % od ukupnog novčanog iznosa koji je označen u objavi za upis obveznice. a koje investitorima (vlasnicima) obezbjeđuju isplatu kamate i glavnice po unaprijed utvrđenom redoslijedu. U našem pravu insistira se na tome da izdavnje obveznica mora biti uspešno. "hartije od vrijednosti koje omogućavaju emitentima da prikupe sredstva za finansiranje svojih potreba na kreditnoj osnovi. Obveznice mogu da budu sa fiksnom ili promenljivom kamatom. obveznice se klasifikuju na: • neosigurane i • osiguranje obveznice. Prema načinu njihove amortzizacije klasifikuju se na: • obveznice sa jednokratnim dospećem • obveznice sa višekratnim (serijskim) dospećem. Pošto izdavanje obveznica zahteva visok stepen stručnosti i dobro organizovanu tehniku emisije. Postoje tri načina emisije obveznica : upisivanje obveznica ili supskripcija.1 Municipalne obveznice Municipalne obveznice su dužničke hartije od vrednosti emitovane od strane lokalnih vlasti.

7 miliona maraka. 1 3 .500.000 KM. Opština Šamac 4. što bi značilo da svi kupci obveznica u primarnoj emisiji mogu u svakom trenutku da prodaju te obveznice. veale. Ove dužničke hartije obezbeđuju lokalnim samoupravama veći izbor pri traženju sredstava za realizaciju projekata unutar lokalnih samouprava. . Grad Banja Luka emitovao je obveznice u vrijednosti od sedam miliona maraka.1 BANJALUKA . 2001. ˝Stock. 2nd edition.5 miliona KM.Na Banjalučkoj berzi prije nekoliko dana uspješno je završena prva javna ponuda obveznica Opštine Kotor Varoš. . građani na direktan način pomažu izgradnju infrastrukturnih projekata.U narednom periodu Banjalučka berza pokušaće da u saradnji s Investiciono-razvojnom bankom RS i poslovnim bankama obezbijedi podržavaoce likvidnost obveznica. Futures ˝. direktor brokerske kuće "Advantis broker". To bi im omogućilo da ostvaruju kamatu koja je jednaka ili čak veća nego kamata na oročenu štednju. S druge strane. Nakon toga.000 KM. te izmirenje prenesenih obaveza. Branko Kecman. Options. Trenutno su još tri opštine iskazale interes za emitovanje obveznica. što je sigurno zanimljivo za građane koji razmišljaju o dugoročnoj štednji. a Opština Gradiška emitovala je 27. kupujući obveznice opština u kojima žive. a dugoročno će se pokazati da je to kvalitetniji način za obezbjeđenje finansijskih sredstava u odnosu na bankarske kredite . Bonds. Stuart R.deficita. New York.75 odsto.000 obveznica ukupne vrijednost 2. te Opština Brod koja je emitovala obveznice vrijedne četiri miliona maraka. Opština Bijeljina emitovala je obveznice vrijedne 11 miliona KM. i mogu postati zamajac ravnomernog regionalnog razvoja2. vlast pozajmljuje novac od kupaca municipalnih obveznica i obećava im povraćaj glavnice i pripadajuće kamate u određenom vremenskom periodu. Izdavanjem obveznica. agenta navedenih emisija. Ukupna vrijednost do sada emitovanih obveznica u osam opština jeste 44. Navedena sredstva biće usmjerena za finansiranje kapitalnih investicija. kaže da je najvažnije da su emisije uspjele ali da i neke druge opštine pokazuju interes za ovakav način prikupljanja novca za infrastrukturne projekte.000 KM obveznica. ali i banke i građani. NY Institute of Finance. Opština Laktaši prva je lokalna zajednica u RS koja je emitovala obveznice i to u iznosu od deset miliona maraka. Municipalne obveznice kao način finansiranja projekata lokalne samouprave prepoznaje sve više opština u Srpskoj. a među svježijim primjerima jesu Opština Istočni Stari Grad koja je upisala 515.rekao je Kecman. Na Banjalučkoj berzi kažu da kamata na opštinske obveznice iznosi između šest odsto i 6.295.Osiguravajuća društva sve više ulažu u obveznice. Upisana je ukupna emisija obveznica u iznosu od 4.

3.166.2011 18.4 miliona obveznica Grada Banja Luka.7.000 obveznica Opštine Gradiška. saopšteno je iz IRB RS. IRB RS upisala je 5. 2. pomoćnik direktora Banjalučke berze.6 miliona obvezniva Opštine Brod. te Grave osiguranje a. IRB RS je kupila 4.00 KM 33.3333 KM KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 29. 1. koja je u periodu od 1. od čega je 1.300.666. direktor Grave osiguranja. 7.2008 18. je u skladu sa planom isplate kupona (kamate i glavnice). Grad Banja Luka Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: Najniža cijena u toku 52 sedmice: Broj obveznica: Nominalna vrijednost: Preostali dio nominalne vrijednosti: 0.00 KM Tržišna kapitalizacija: % Tržišni segment: % Način trgovanja: %/% Dozvoljeno fluktuiranje / u toku dana: % Datum listinga: Datum delistiranja: % Datum isteka: % Prinos do dospijeća: % % % % 70.2011 % Studija slučaja: municipalne obveznice grada Banja Luka Emitent: Grad Banja Luka 2 . godine do danas kupila obveznice ukupne vrijednosti 33.833. Najveći investitori u municipalnih obveznici u RS jeste Investiciono-razvojna banka RS.7. čime su dokazali da podržavaju razvoj tržišta i lokalnih zajednica.57 KM.d.kaže Darko Lakić.7.1.6 miliona municipalnih obveznica Opštine Bijeljina. februara isplatio treći kupon Prve javne emisije obveznica Grada Banja Luka. 8. 915.66 KM isplaćeno na ime otplate glavnice.800 Opštine Istočni Stari Grad. Banja Luka Grad Banja Luka. dok je 134. Ukupna vrijednost trećeg kupona je 1. kao emitent.1.000 100. kaže da kupovionom obveznica pokazuju da nastavljaju dosljedno sprovoditi politiku investiranja u razvoj lokalnih sredina u kojima je i prikupljena premija od osiguranja. januara 2007. Veselin Petković. 312.166.1 milion Opštine Laktaši.91 KM isplaćeno na ime kamate.1 milion obveznica Opština Kotor Varoš i Šamac.a po potrebi mogu ih prodavati i tako doći do novca .474. Banja Luka koje je do sada u tržište kapitala RS uložilo više od deset miliona KM.200 KM.

Nijedan vlasnik obveznice nema pravo da traži prevremeno dospeće. Način uknjižbe: Srpske Agenti emisije: Pokrovitelji emisije: Pokrovitelj uključenja: Odobrenje emisije: Odobrenje prospekta: Srpske Zakon koji reguliše emisiju: Finansiranje izgradnje mosta preko reke Vrbas 7.75% 18. 100 KM 5.Namena: Veličina emisije: Denominacija (nominala) Kamatna stopa: Datum emisije: Datum dospeća: Način isplate kamate: neotplaćeni deo glavnice Način otplate glavnice: Cena emisije: ponude (višestruke cene). Polugodišnje po kamatnoj stopi od 2.07. izvršavaće se iz redovnih prihoda Grada do dospeća. 3 .00%. direktne i bezuslovne obaveze Grada Banja Luka. dugu i garancijama Zakon o tržištu hartija od vrednosti Pravni status obveznica: Obaveze emitenta iz obveznica predstavljaju neosigurane. 18.d. Vlada Republike Srpske Komisija za hartije od vrijednosti Republike Zakon o zaduživanju. Obveznice ove emisije su slobodno prenosive dužničke hartije od vrednosti.000. osim obaveza koje imaju prvenstvo na osnovu zakonskih i podzakonskih propisa. utvđuje po metodi kontinuirane javne Centralni registar hartija od vrijednosti Republike Advantis broker a. Obaveze Emitenta po osnovu emisije Obveznica.2008. u 6 jednakih delova 100. međusobno su ravnopravne i jednakog su ranga sa svim drugim. odnosno isplate glavnice i kamate. sadašnjim i budućim neosiguranim obavezama Grada Banja Luka. Banja Luka / / Ministarstvo Finansija.2011.07.875% na Polugodišnje.000 KM.

Prevremena isplata glavnice: Grad Banja Luka. Kašnjenje sa isplatom. Način distribucije: Upis se vrši kod ovlašćenih berzanskih posrednika na tržištu hartija od vrednosti Republike Srpske. 06. 2008. Početak upisa i uplate obveznica je 15 dana od od datuma upućivanja javnog poziva za početak upisa i uplate. može u bilo koje vreme otkupiti obveznice javnom ponudom (prevremeni otkup) po bilo kojoj ceni. emitent će platiti zakonsku zateznu kamatu od zadnjeg dana isplate kupona (petnaest dana od dana dospeća) do dana stvarne isplate. listirane su na službenom berzanskom tržištu Banjlučke berze. U slučaju kašnjenja isplate kupona iz Obveznice. Cena Obveznica zasnivaće se na tzv. Uplata se vrši na račun kod depozitne banke NLB Razvojna Banka broj 562-09980651591-96.Sekundarna trgovina: Da. Upis se vrši na način da potencijalni kupac uplati novac na račun ovlašćenog berzanskog posrednika putem kojeg želi da izda nalog za upis Obveznica i da izda nalog za upis u toku radnog vremena berzanskog posrednika.Obračun i poravnanje u sekundarnoj trgovini obveznica vršiće Centralni registar hartija od vrijednosti Republike Srpske a. | 12:46 4 . Banja Luka. Nijedan vlasnik Obveznica nije dužan da prihvati ponudu Emitenta niti je dužan da proda bilo koji broj obveznica kojima raspolaže 1. Obveznice se prodaju na Banjalučkoj berzi. Otkup javnom ponudom će biti dostupan pod jednakim uslovima svim vlasnicima obveznica. Cena će se izražavati u procentima od nominalne vrednosti Obveznice. konvertibilne marke (KM).1. Upis i uplata obveznica traju 90 dana Uslov za uspešnu emisiju: Emisija obveznica Grada Banja Luka javnom ponudom smatra se uspešnom ako je od 90 dana predviđenom za upis i uplatu obveznica upisano i uplaćeno minimalno 60% od ukupnog broja obveznica ponuđenih u prospektu. Ovlašćeni berzanski posrednik transferiše iznos novčanih sredstava na račun depozitne banke. što znači da ne obuhvata stečenu kamatu.2. «čistoj ceni».d. Sredstvo plaćanja obveznica prve emisije je novac. Laktaši Obveznice Opštine Laktaši danas stižu na Banjalučku berzu 30. kao Emitent.

6. a potom su uslijedili upis u Centralni registar i završavanje obaveza Opštine Laktaši prema investitorima. 30. Skupština opštine donijela Odluku o prvoj emisij obveznica opštine Laktaši javnom ponudom.  31.00% %/% Način trgovanja: / Dozvoljeno fluktuiranje % u toku dana: Datum listinga: % Datum delistiranja: % Datum isteka: 100. opština Laktaši upisana u Registar emitenata kod KHOV RS  30.2008 18.com 2 .00 KM 70. izjavio je za "Dnevni avaz" direktor Banjalučke berze Milan Božić32.6.10.2014 18. Opština Laktaši emitirala je 100. juna.11.2007.2010 Broj obveznica: 100.2007.blberza. kada je prva emisija proglašena uspješnom. a Kelečević kašnjenje objašnjava tehničkim i administrativnim razlozima. Podnesen zahtjev za odobrenje Prospekta KHOV RS 2 Dnevne novine Fokus. Opština Laktaši3 Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: Najniža cijena u toku 52 sedmice: 11.2014 5.11. a već od danas vlasnici će ih moći prodavati ukoliko bude zainteresiranih za njihovu kupovinu.000 obveznica po nominalnoj cijeni od 100 maraka.000 100. 2008 3 www.11.2007.Obveznice Opštine Laktaši uvrštene su u petak na službeno berzansko tržište Banjalučke berze.51% Prinos do dospijeća: 100. Izlazak na berzu prvobitno je najavljivan za 10.51% Preostali dio nominalne vrijednosti: 0.51% 100.75 posto.3.00 KM Tržišna kapitalizacija: 0.060.2007. Član Odbora za emisiju obveznica Skupštine opštine Laktaši Dragan Kelečević kazao je da su oni sve obaveze završili u četvrtak i predali kompletnu dokumentaciju Banjalučkoj berzi.53% Hronologija prve emisije laktaških obveznica  31. Skupština opštine donijela Odluku o zaduženju opštine Laktaši emisijom obveznica u svrhu izgradnje sportske dvorane u Laktašima  09.2007.547 KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 26. Ministarstvo finansija RS donijelo Odluku o davanju saglasnost opštini Laktašina na zaduženje po osnovu emisije obveznica  09.6. Bit će naplative nakon pet godina.6. uz kamatu od 5. juni.51% Nominalna vrijednost: 100.12. Iz Komisije za hartiju od vrijednosti RS podsjećaju da je registracija obveznica Laktaša u ukupnom iznosu od deset miliona KM završena i upisana u Registar emitenata 6.00% Tržišni segment: 0.2472 KM 7.

 Kompleks sportske dvorane obuhvata: . što znači da će se glavnica i kamata isplaćivati dva puta godišnje u jednakim iznosima. Obveznicama Opštine Bijeljina počinje se trgovati u ponedeljak.ba BANJALUKA. izvršiće se iz redovnih prihoda budžeta Opštine do dospjeća 1. 7. KHOV RS donijela Rješenja o odobrenju prospekta za obveznica opštine Laktaši javnom ponudom  05. trgovačkim i drugim sadržajima Osnovni uslovi prve emisije laktaških obveznica  Ukupan broj emitovanih obveznica prve emisije je 100.poslovne prostore sa ugostiteljskim. godine kontinuiranom metodom trgovanja. Obaveze Emitenta po osnovu emisije Obveznica.  Obaveze Emitenta iz Obveznica predstavljaju neosigurane.centralnu salu u kojoj je moguće organizovati takmičenja iz svih dvoranskih sportova.kancelarije za upravu dvorane i sportskih klubova .000.2008.Dec. Nominalna vrijednost jedne obveznice iznosi 100 KM.000.svlačionice za službena lica i ambulantu .  Obveznice će biti anuitetne. godine (6 godina od dana registracije emisije kod Centralnog registra hartija od vrijednosti Republike Srpske). odnosno isplate glavnice i kamate. sadašnjim i budućim neosiguranim obavezama opštine Laktaši. Bijeljina Uvrštavanje obveznica Opštine Bijeljina na službeno berzansko tržište 02. međusobno su ravnopravne i jednakog su ranga sa svim drugim. osim obaveza koje imaju prvenstvo na osnovu propisa. uz fiksnu godišnju kamatnu stopu od 5. Obveznice se emituju na period od 6 godina. u nematerijalizovanom obliku.4 svlačionice .01.2008. u denominaciji od 100 KM.05.segment obveznice i ostali dužnički instrumenti.2009. na ime.75 %.2. 20:10.2008. prenosivih. sa dospjećem 2014.000.  U nominalnom iznosu od 10.pomoćnu salu za treninge .02. Upis i uplata obveznica (maksimalno 90 dana)  Podnošenje Izvještaja o upisu i uplati obveznica KHOV RS  Upis emisije kod CRHOV RS Šta se finansira prikupljenim novčanim sredstvima od prve emisije obveznica? prvu emisiju  Novčanim sredstvima prikupljenim prvom emisijom obveznica javnom ponudom finansiraće se izgradnja sportske dvorane u Laktašima. Na sjednici Komisije za kotaciju Banjalučke berze koja je održana danas odlučeno je da se obveznice Opštine Bijeljina (oznaka: BNIF-O-A) uvrštavaju na službeno berzansko tržište .00 KM. Izvor: Capital.2009. Opština Bijeljina emitovala je prvu javnu emisiju obveznica u iznosu od 11. Opština će prodavati obveznice po nominalnoj vrednosti. direktne i bezuslovne obaveze opštine Laktaši. .000 2 . Objavljivanje Javnog poziva za upis i uplatu Obveznica  21.12. 22.000 obveznica.1.02-20.

03.000 obveznica po nominalnoj vrijednosti od 100 KM.2015 2 . Prospekt je dostupan na internet stranici Banjalučke berze4. 16. Kamatna stopa na godišnjem nivou je određena u fiksnom iznosu od 6.1.00 KM Tržišna kapitalizacija: 0. Opština Bijeljina Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: 1.000 100.3.609 KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 7. Opština Gradiška emitovala je prvu javnu emisiju obveznica u iznosu od 2.244.49% Nominalna vrijednost: 100.00 KM 2.000 100.2.45% Prinos do dospijeća: 110.00% Tržišni segment: 0.45% Nominalna vrijednost: 100.000 obveznica po nominalnoj vrijednosti od 100 KM.75% 18.3.3.2009 20.ba 17.KM.2019 6.2009 27.000 KM. Isplata glavnice i kamate će se vršiti dva puta godišnje.2019 25.03.11.7156 KM 10.00 KM Tržišna kapitalizacija: 0. godine odlučeno je da se obveznice Opštine Gradiška (oznaka: GRDS-O-A) uvrštavaju na službeno berzansko tržište – segment obveznice i ostali dužnički instrumenti.12.45% Preostali dio nominalne vrijednosti: 0.2010 Broj obveznica: 100.2010 Broj obveznica: 100.00% %/% Način trgovanja: / Dozvoljeno fluktuiranje % u toku dana: Datum listinga: % Datum delistiranja: 27.3.034.2009. Opština Gradiška Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: 4 Capital.00 KM 92. godine kontinuiranom metodom trgovanja.00% %/% Način trgovanja: / Dozvoljeno fluktuiranje % u toku dana: Datum listinga: % Datum delistiranja: % Datum isteka: 100.00% Tržišni segment: 0.700.00 KM 75.49% Preostali dio nominalne vrijednosti: 0. Obveznicama Opštine Gradiška počinje se trgovati u ponedeljak. Gradiška Uvrštavanje obveznica Opštine Gradiška na službeno berzansko tržište Na sjednici Komisije za kotaciju Banjalučke berze koja je održana 13.00% sa rokom dospijeća od 6 godina. Emituje se 110.2009. Kamatna stopa na godišnjem nivou je određena u fiksnom iznosu od 6.11.923 KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 13. Emituje se 27.75% sa rokom dospijeća od 10 godina.

juna 1996.3.816/09 Informacije o izmirenju obaveza po osnovu unutrašnjeg duga Vlada Republike Srpske. godine 2 . maja 1992. godine izvršila tri emisiji u ukupnom iznosu od oko 149. Da podsjetimo. odnosno materijalnoj i nematerijalnoj šteti nastaloj u periodu ratnih dejstava od 20.2009. Građani će putem telefona. Trg Republike Srpske broj 1. sprat.07/059. zgrada Administrativnog centra Vlade Republike Srpske.00 do 11.7 miliona KM.00 časova na brojeve telefona: +387 51 339 127 +387 51 339 127 i +387 51 339 129 +387 51 339 129 .2 miliona KM. mogu dobiti putem telefona ili neposrednim kontaktom.49% 3. moći da dobiju informacije svakim radnim danom od 9. kancelarije broj 20 i 21. kontinuirano radi na rješavanju pitanja izmirenja obaveza po osnovu unutrašnjeg duga. opštim obavezama nastalim u periodu od 20. juna 1996 godine. maja 1992. U julu 2009. kao i obaveze Ministartva finansija da blagovremeno obavijesti građane o provedenim aktivnostima i pruži informacije o pojedičanim predmetima zainteresovanim licima. u prostorijama Ministarstva finansija Republike Srpske. putem emisije obveznica. godine do 31. Ministartvo finansija.00 časova.83% 2. Zbog velikog interesovanja građana.00 do 14.49% Prinos do dospijeća: 100. juna 1996. februara 2008. godine do 19. Prijem stranaka predviđen je utorkom i srijedom od 12. u skladu sa Zakonom o unutrašnjem dugu i Zakonom o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje. Ministartvo obavještava sva zainteresovana fizička i pravna lica da informacije o unutrašnjem dugu. 15. godine izvršila prvu emisiju obveznice po osnovu izmirenja duga za staru deviznu štednju u iznosu od 209.Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: Najniža cijena u toku 52 sedmice: % Datum isteka: 100. Unutrašnji dug REPUBLIKA SRPSKA MINISTARSTVO FINANSIJA Datum: 25. Vlada Republike Srpske je u protekle dvije godine po odlukama o emisiji obveznica Republike Srpske za izmirenje obaveza po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih dejstava od 20. Republika Srpska je 28.11. do 19. godine i obavezama po osnovu stare devizne štednje.2015 5. godine Broj: 06. decembra 2002.

uključujući kamatu obračunatu do tog datuma.00 Emisija 3 po prosječnoj cijeni 81. godine. (2) U smislu ovog zakona pod računima stare devizne štednje podrazumijevaju se devizna sredstva kod banaka na teritoriji Republike Srpske sa stanjem na dan 31. za prenesena i iskorišćena sredstva sa jedinstvenog privatizacionog računa u Republici Srpskoj i za eventualne isplate poslije 31. godine po bilo kojem drugom osnovu. (1) Iznos obaveza po osnovu računa stare devizne štednje koji se izmiruju emisijom obveznica utvrđuje se u skladu sa ovim zakonom i Uredbom o postupku verifikovanja potraživanja i gotovinskih isplata po osnovu računa stare devizne 3 .Vlada je donijela Odluku o drugoj emisiji obveznica Republike Srpske za izmirenje obaveza po osnovu verifikovanih računa stare devizne štednje koja je izvršena 28. a umanjena za direktne isplate banke nakon tog datuma. decembra 1991.9 miliona KM i izvršila dvije emisija obveznica prema dobavljačima budžetskih korisnika u ukupnom iznosu od 2.51 Emisija 2 po prosječnoj cijeni 85. Član 2.6 miliona KM. avgusta 2009. (1) Ovim zakonom uređuju se uslovi i način izmirenja obaveza Republike Srpske po osnovu računa stare devizne štednje deponovane u domaćim bankama na teritoriji Republike Srpske.00 ZAKON O USLOVIMA I NAČINU IZMIRENjA OBAVEZA PO OSNOVU RAČUNA STARE DEVIZNE ŠTEDNjE EMISIJOM OBVEZNICA U REPUBLICI SRPSKOJ I OSNOVNE ODREDBE Član 1. Republika Srpska je emitovala obveznice po izvršnim sudskim odlukama u ukupnom iznosu od 2. STARA DEVIZNA ŠTEDNJA Na Banjalučkoj berzi se trenutno trguje sa tri emisuje obvreznica stare devizne štednje i to: Emisija 1 po prosječnoj cijeni 91.3 miliona KM. SEKRETAR Slavoljub Stojanović 2. Takođe. godine u iznosu od 6.1. decembra 1991.

svi računi pojedinačno se verifikuju i iznosi zbrajaju radi utvrđivanja ukupnog iznosa potraživanja. 3 . (1) Verifikacija predstavlja neophodan postupak kojim se identifikuju lica koja potražuju sredstva na računima stare devizne štednje (u daljem tekstu: potražilac). Obaveze po osnovu računa stare devizne štednje koje nisu verifikovane mogu se dokazivati i ostvarivati samo u sudskom postupku. vrši provjera iznosa računa stare devizne štednje svakog potražioca i registruju sva potraživanja po osnovu računa stare devizne štednje. vrši se novi obračun kamata po godišnjoj stopi od 0. broj: 28/06. Svaki pojedinačni potražilac dobija samo jednu potvrdu o verifikaciji. odnosno Bosne i Hercegovine. januara 1992. Invest banke i drugih stranih banaka na teritoriji Republike Srpske. Član 6. 62/07 i 105/07). (u daljem tekstu: Uredba). godine se stornira i od istog datuma. (2) Sredstva za izmirenje obaveza po osnovu stare devizne štednje obezbjeđuje Republika Srpska. (3) Potvrda iz stava 2.štednje u Republici Srpskoj. (4) Ako potražilac raspolaže sa više računa u jednoj ili više banaka na teritoriji Republike Srpske. (2) Nakon završetka verifikacije. b) identitet vlasnika i v) naziv banke i broj bankarskog tekućeg računa na koji će biti izvršena gotovinska isplata i isplate po osnovu emitovanih obveznica.5 %. Član 3. u skladu sa odredbama Zakona o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje Član 7. broj: 102/06. Računi stare devizne štednje definisani članom 1. ovog zakona nakon 1. potražilac dobija potvrdu o verifikaciji koja identifikuje potražioca i verifikuje iznos računa stare devizne štednje. (''Službeni glasnik Republike Srpske ''. ovog člana predstavlja osnovu za izmirenje potraživanja po osnovu računa stare devizne štednje i izdaje se u obliku formulara koje propisuje Ministar finansija Republike Srpske i sadrži: a) svaki pojedinačni račun iz člana 1. Obračunata i neisplaćena kamata prema ugovorima iz člana 1. 76/06 i 72/07). a ne redefinišu i ne raskidaju postojeća prava. ovog zakona ne obuhvataju račune stare devizne štednje u filijalama Ljubljanske banke. 124/06. 17/07. II PRAVILA VERIFIKACIJE Član 5. Član 4. čime se potvrđuju. pa do stupanja na snagu Zakona o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje (''Službeni glasnik BiH''. ovog zakona i verifikovani iznos.

(1) Obveznice se emituju pod sljedećim uslovima: 1) vrsta obveznice: dugoročna obveznica sa kamatnim prinosom (kuponom). Banja Luka (u daljem tekstu: Centralni registar). 3 . III EMISIJA OBVEZNICA Član 8. izvršavaju se emisijom obveznica stare devizne štednje (u daljem tekstu: obveznice). (2) Republika Srpska može. 5) kamatna stopa: fiksna. takva ponuda bude jednako dostupna svim vlasnicima obveznica. a u skladu sa odredbama Zakona o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje i Uredbom. (3) Obveznice su neograničeno prenosive hartije od vrijednosti emitovane u nematerijalizovanom obliku – elektronskom zapisu. (1) Obaveze po osnovu računa stare devizne štednje koje nisu izvršene isplatom u gotovini u skladu sa odredbama Zakona o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje i Uredbom. u bilo koje vrijeme. (3) Vlasnik obveznice nema pravo tražiti prijevremeno dospijeće obveznica.D. emitovane u seriji na osnovu kojih vlasnici obveznica imaju pravo na naplatu glavnice i kamate u skladu sa ovim zakonom i odlukom o emisiji. bez odbitaka troškova i naknada Centralnog registra hartija od vrijednosti A. 4) rok dospijeća: 5 godina od dana emisije. 2.Verifikacija izvršena do dana stupanja na snagu ovog zakona prihvata se kao valjana. Banja Luka ( u daljem tekstu: Banjalučka berza). u slučaju kupovine javnom ponudom. (3) Centralni registar obavlja poslove platnog agenta u skladu sa zaključenim ugovorom. međusobno su ravnopravne i najmanje su u istom rangu sa svim drugim sadašnjim i budućim obavezama za čije izvršenje sredstva obezbjeđuje Republika Srpska. (2) Emisija obveznica može se izvršiti kroz više sukcesivnih emisija obveznica sa različitim datumima emisije. (2) Isplata dospjele glavnice i obračunate kamate vrši se prenosom sredstava na račun vlasnika obveznice istekom 7 dana od dana dospijeća glavnice odnosno dospijeća kamate. tj.5% godišnje. 3) nominalna vrijednost emisije: vrijednost obaveza po osnovu računa stare devizne štednje koje nisu izvršene isplatom u gotovini. proglasiti bilo koju obveznicu dospjelom i plativom prije njenog dospijeća. 2) denominacija: 1 konvertibilna marka.D. na ime. a pod istim uslovima emisije utvrđenim ovim zakonom. Član 10. otkupiti obveznice po bilo kojoj cijeni na tržištu ili na drugi način. (4) Obveznice će biti uvrštene na službeno berzansko tržište Banjalučke berze A. (1) Obveznice predstavljaju direktnu i bezuslovnu obavezu Republike Srpske. Član 9. pod uslovom da. utvrđena u skladu sa ovim zakonom i Uredbom. u skladu sa odlukom Vlade Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada).

ovog člana izrađuje se na osnovu pojedinačnih i zbirnih izvještaja o izvršenom verifikovanju potraživanja. informatičke i finansijske usluge A. nominalnu vrijednost obveznica. Postupak emisije obveznica obuhvata: 1) donošenje odluke o emisiji 2) upis obveznica na račune kod Centralnog registra. (3) Sastavni dio odluke o emisiji je i otplatni plan kojim se utvrđuju rokovi otplate glavnice i kamate.D. Član 12. 2) broj obveznica i ukupnu vrijednost obveznica koje će pripasti svakom vlasniku obveznica. oznaku vrste i klase obveznica. (3) Izvještaj iz stava 2. lice ovlašćeno za sprovođenje odluke o emisiji dostavlja odluku o emisiji i izvještaj o obavezama po osnovu računa stare devizne štednje koje se izvršavaju emisijom obveznica. (4) Odluka o emisiji objavljuje se u Službenom glasniku Republike Srpske i najmanje jednom dnevnom listu dostupnom na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine. Član 13. j) podatke o licu ovlašćenom za sprovođenje odluke o emisiji i 10)druge elemente bitne za sprovođenje ovog zakona. prezime i jedinstveni matični broj (ili drugi identifikacioni broj za nerezidenta) lica koje će postati vlasnik obveznice. način i rokove za isplatu glavnice i kamate. 3) vrstu emisije. (2) Odluka o emisiji obveznica obavezno sadrži: 1) opšte podatke o emitentu. 5) broj. kojeg izrađuje Agencija za posredničke. (2) Uz zahtjev za registraciju obveznica. (1) Odluku o emisiji obveznica donosi Vlada. 7) prava i ograničenja prava sadržanih u obveznici. ime jednog roditelja.Član 11. Banja Luka (u daljem tekstu: APIF) i dostavlja Ministarstvu finansija u skladu sa Uredbom. 8) podatke o uvrštenju obveznica na službeno berzansko tržište Banjalučke berze 9) način obračuna i utvrđivanja kamate o rokovima dospijeća. 4) redni broj emisije. 2) datum donošenja odluke o emisiji. 6) ukupan broj i vrijednost do sada emitovanih obveznica iste klase. kao i ukupnu vrijednost emisije. 3) broj bankarskog tekućeg računa vlasnika obveznice preko kojeg se primaju uplate na ime kamate i glavnice i naziv banke kod koje je račun otvoren i 2 . visinu kamate. a koje su verifikovane u skladu sa odredbama Zakona o izmirenju obaveza po osnovu računa stare devizne štednje i Uredbom. đ) dospijeće. a sadrži: 1) ime. (1) Lice ovlašćeno za sprovođenje odluke o emisiji dužno je da u roku od osam dana od dana donošenja odluke o emisiji podnese Centralnom registru zahtjev za registraciju (upis) obveznica.

izvode i potvrde o stanju i promjenama na računima vlasnika obveznica. | 11:46 5 “Službeni glasnik Republike Srpske”. u skladu sa propisima koji uređuju tržište hartija od vrijednosti i aktima Centralnog registra.1900 /07 2 . obveznice emitovane u skladu sa ovim zakonom uvrštavaju se na službeno tržište Banjalučke berze. Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srpske”. na osnovu zaprimljenih odluke o emisiji i zahtjeva za registraciju obveznica sa izvještajem iz člana 13.4) adresa prebivališta vlasnika obveznice i drugi podaci u skladu sa aktima Centralnog registra.1900 /07 PREDSJEDNIK Datum: 12.5 Član 17. godine NARODNE SKUPŠTINE Mr Igor Radojičić RS: Obveznicama stare devizne štednje isplaćeno 23. 03.6 mil. 2010. godine. Član 15. (1) Centralni registar je dužan. (4) Za tačnost podataka u pojedinačnim i zbirnim izvještajima o izvršenom verifikovanju potraživanja iz stava 3. ovog člana odgovara APIF. registracije emisije i izdavanja vlasniku obveznice prvog izvoda o vlasništvu nad obveznicama u emisiji obveznica. (6) Republika Srpska se ne upisuje u registar emitenata kod Komisije za hartije od vrijednosti Republike Srpske. registrovati emisiju. marta 2008. otvoriti i voditi račune vlasnika obveznica. Troškove Centralnog registra po osnovu otvaranja računa vlasnika obveznica. decembar 2007. (2) Centralni registar je dužan da obavijesti Banjalučku berzu o registraciji obveznica. Član 14. stav 2 ovog zakona.Broj: 01. izvršiti registraciju i čuvati podatke o sticanju vlasništva i pravima iz obveznica. Odluku o emisiji obveznica Vlada donosi u roku od 60 dana od dana poslednjeg gotovinskog izmirenja obaveza po osnovu računa stare devizne štednje. kao i izdavati izvještaje. (3) Na osnovu izvještaja Centralnog registra. izvršenoj u skladu sa ovim zakonom snosi Republika Srpska. IV PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE Član 16.Broj: 01. a najkasnije do 1. (4) Na trgovanje obveznicama na sekundarnom tržištu primjenjuju se propisi kojima se uređuje tržište hartija od vrijednosti. (5) Pravo vlasništva nad obveznicama i pravo raspolaganja stiče se danom upisa obveznica u Centralni registar. KM 04.

721.367 1. "Vrlo je važno da se dugovi po osnovu izdatih obveznica isplaćuju na vrijeme.2015 30. "Radi se o isplati po osnovu dvije emisije obveznica i to četvrtog anuiteta prve emisije obveznica.141 maraka glavnica.00 KM 65. Prvi anuitet druge emisije obveznica iznosi 744. slažu se na Banjalučkoj berzi. RS do sada je emitovala dvije emisije obveznica za izmirenje računa stare devizne štednje.2378% 0.9. Republika Srpska .blberza. Od tog iznosa.8 miliona maraka. jer se tako omogućava da se i naknadno izdate obveznice uspješno plasiraju na tržište.980. i prvog anuiteta druge emisije obveznica.00% 81.50 % 5.com 25.30% 80.Ministarstvo finansija RS isplatilo je nove anuitete vlasnicima obveznica stare devizne štednje. navode u Ministarstvu finansija RS. 6kaže direktor Banjalučke berze. za šta je obezbijeđeno 23. a preostali dio predstavlja sredstva na ime kamate. emitovanih 28. Isplata vlasnicima obveznica stare devizne štednje jeste dobar znak i za tržište kapitala u RS.50% Broj obveznica: Nominalna vrijednost: Preostali dio nominalne vrijednosti: Tržišna kapitalizacija: Tržišni segment: Način trgovanja: Dozvoljeno fluktuiranje u toku dana: Datum listinga: Datum delistiranja: Datum isteka: Prinos do dospijeća: 81. Obezbijeđena sredstva i redovna isplata najbolji su dokaz da su obveznice Republike Srpske sigurne kao i da sve buduće aktivnosti po osnovu izmirenja duga po osnovu stare devizne štednje imaju planirani kontinuitet.000 / 15. februara 2008. Njima se trguje na Banjalučkoj berzi i trenutna cijena obveznica stare devizne štednje iz prve emisije kreće se oko 89 odsto.22% 2 .10% 65.50 % / 81.stara devizna štednja 3 Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: 6 www.9. dok za drugu emisiju iznosi oko 86 odsto preostale vrijednosti. godine.7378% 80.10. augusta 2009. Milan Božić.2015 12.343 81.2010 25. Po osnovu isplate četvrtog anuiteta prve emisije bankama je doznačeno 22.00% 80. s obzirom da investitori već imaju povjerenje u emitovane obveznice".6 miliona maraka. 21 milion maraka odnosi se na glavnicu.560 52.926. emitovanih 28. Svakom vlasniku obveznica isplaćeno je deset odsto iznosa glavnice od iznosa koji je emitovan u obveznicama i pripadajući dio kamate. ističu u Ministarstvu finansija RS.2010 80.10% 82. godine. a preostali dio kamate".11. od čega je 662.909 maraka.94 KM 0.034 KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 14.00 KM 1.

juna ove godine.00 izmirenje ratne štete 3 po prosječnoj cjeni 37.1. RATNA MATERIJALNA I NEMATERIJALNA ŠTETA Na Banjalučkoj berzi se trenutno trguje sa 4 emisije obveznica ratne štete i to: izmirenje ratne štete 1 po prosječnoj cjeni 38. Izmjenama ovog zakona predviđeno je da se isplata duga po osnovu ratne materijalne i nematrijalne štete izvrši emisijom obveznica s rokom dospjeća od 15.00 izmirenje ratne štete 2 po prosječnoj cjeni 36.00 Poslanici Narodne skupštine Republike srpske usvojili su u utorak uvečer po hitnom postupku Zakon o izmjenama Zakona o utvrđivanju i načinu izmirenja unutrašnjeg duga RS-a koji se odnosi na isplatu ratne štete.01% 1. a ne kako je ranije bilo predviđeno 35 godina. Definirano je i da se prva emisija obveznica izvrši najkasnije do 30.Najniža cijena u toku 52 sedmice: 80.00 izmirenje ratne štete 4 po prosječnoj cjeni 37. 2 .

00% 38.11.000 26.490.00% 70.5 posto i s pravom prijevremenog otkupa.2010 38.09 KM -0.Isplata bi se vršila u 10 jednakih rata.199 1.00% 0.613 KM Obveznice i ostale dužničke HOV CONT +10%/-10% 30.996.764.432 38.00 KM 1.50% 24. počevši od devete godine prije krajnjeg datuma dospijeća. u skladu s ovim zakonom. sa godišnjom kamatom od 1.15 % / 38.6.600.20% Broj obveznica: Nominalna vrijednost: Preostali dio nominalne vrijednosti: Tržišna kapitalizacija: Tržišni segment: Način trgovanja: Dozvoljeno fluktuiranje u toku dana: Datum listinga: Datum delistiranja: Datum isteka: Prinos do dospijeća: 40.00% 42. Navedeno je i kako su osnovni razlozi donošenja izmjena Zakona o utvrđivanju i načinu izmirenja unutrašnjeg duga RS-a odluke Ustavnog suda BiH u nekoliko predmeta u kojima je izričito naloženo skraćenje predviđenog roka dospijeća obveznica po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djelovanja. Republika Srpska .11.346 7.00% 37.00 KM 13.994 KM Obveznice i ostale .2010 36.01% Broj obveznica: Nominalna vrijednost: Preostali dio nominalne vrijednosti: Tržišna kapitalizacija: Tržišni segment: 2 35.99% 36.314.2023 27.2008 26.156.izmirenje ratne štete 1 Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: Najniža cijena u toku 52 sedmice: 25.00 % 950 / 2.00% 38.2023 16. Konačna vrijednost svake emisije obveznica utvrđivat će se nakon završetka postupka verifikacije.00 KM 1.772 1.00% 38.00 KM 0.6.58% Republika Srpska .6.00 KM 15.99% 19.izmirenje ratne štete 4 Posljednji datum trgovanja: Prosječna cijena: Posljednja cijena: Količina: Promet: Apsolutna promjena: 25.

d.89% 26.99% 36.143 36.000 / 5.00 CERP-O-BCer a.89 % / 36. Trgovanje na Banjalučkoj berzi Oznaka HOV Naziv HOV promjena najbolji najbolji [%] kupovni prodajni Prinos zadnji dan trgovanja BLMI-O-AGrad Banja Luka BNIF-O-AOpština Bijeljina 0.6.21% 2.2024 15.3.03% 35.2010 100.6.99% 36.45 100.45 o prosječna cijena posljednja cijena 2 .2010 12.99% 37. Prnjavor 6.6.Relativna promjena: Najbolja kupovina/prodaja: Kupovina/prodaja količina: Otvarajuća cijena: Zatvarajuća cijena: Najviša cijena: Najniža cijena: Najviša cijena u toku 52 sedmice: Najniža cijena u toku 52 sedmice: -0.99 % 40.19% Način trgovanja: Dozvoljeno fluktuiranje u toku dana: Datum listinga: Datum delistiranja: Datum isteka: Prinos do dospijeća: dužničke HOV CONT +10%/-10% 23.2024 15.75% 17.

2010 0.00 81.stara devizna štednja 124.00 47.00 6.60 10.00 ̂ 0.o Banja Luka 0.10.51 85.izmirenje ratne štete 1 25.57% RSRS-O-CRepublika Srpska .11.2010 0.00 o o 0.00 33.00 11.00 o Zaključak 4 .izmirenje ratne štete 2 25.10 81.00 100.58% RSRS-O-BRepublika Srpska .51 100.00 37.00 136.00 8.GOVF-O-AFarmland a.2010 85.00 39.00 47.00 38.49 o RSOD-O-ARepublika Srpska .50 16.00 41.11.00 37.00 34.00 17.stara devizna štednja 325.00 o 11.30 36.50 16.2010 91.stara devizna štednja 221.00 100.00 14.11.11.73% RSDS-O-CRepublika Srpska .22% RSOD-O-BRepublika Srpska .38% RSRS-O-ARepublika Srpska .11.obaveze dobavljačima 116.2010 0.2010 100.izmirenje ratne štete 4 24.00 85.50 12.obaveze dobavljačima 212.11.d.21% SMFO-O-AOpština Šamac SNPO-O-AMKD Sinergija plus d.2010 5.00 36.00 41.00 39.62 o o o o v 23.1.53% 100.22% RSIO-O-ARepublika Srpska .36 87.2010 100.2010 ̂0.3.51 o 18.11.00 36. Nova Topola GRDS-O-AOpština Gradiška 0.izmirenje ratne štete 3 25.00 100.11.o.83% ISKP-O-AOpština Istočni Stari Grad LKSD-O-AOpština Laktaši 0.31% RSDS-O-BRepublika Srpska .11.2009 91.00 38.00 81.10 36.16% 23.00 37.00 16.00 37.03 37.11.3.2010 0.15% 4.00 OBDI-O-AOpština Brod OKVI-O-AOpština Kotor Varoš OLKI-O-AOpština Lopare 0.20 38.00 91.opšte obaveze 0.00 12.2010 0.2010 80.00 47.99 15.86% OSRM-O-AOpština Srbac RSDS-O-ARepublika Srpska .2010 100.00 5.38% RSRS-O-DRepublika Srpska .51 o 0.51 92.49 100.00 37.

dobar nacin da se uz malen rizik dođe do zarade. Sve u svemu obveznice kod nas tek zaživljavaju i ukoliko se nastavi ovim tempom trgovanje obveznicama će biti jedan od sigurnijih nacina za investiranje. U zadnje vrijeme sve više lokalnih zajednica se odlučuje na emisije municipalnih obveznica kako bi mogle efikasno da rade pojedine investicione projekte. Kod nas u Republici Srpskoj se najviše trguje sa obveznicama stare devizne štednje i ratne materijalne i nematerijalne štete kojima se mogu plaćati neke ne izmirene obaveze pa su iz tog razloga I pogodne za trgovanje.Obveznice. 5 .

Bonds. 3. Stuart R. Finansijska tržišta instrumenti i institucije. 2001. Internet sajtovi 4. Banja Luka. veale. NY Institute of Finance. ˝Stock. 2.. Novinski clanci 2 . New York.Literatura 1. 2nd edition. Zukić J. 2010. Options. Visoka škola za primjenjene i pravne nauke ˝PROMETEJ˝. Futures ˝.

NY Institute of Finance.Literatura 1. Stuart R. 2nd edition. Zuki J. Internet sajtovi 4. Novinski clanci 25 . veale. Options. Finansijska tr i ta instrumenti i institucije. Futures . Stock. 2. Visoka kola za primjenjene i pravne nauke PROMETEJ . 2001. 2010.. Bonds. New York. Banja Luka. 3.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful