KO SU šumadinci

Novi život u Šumadiji
Na seobe su uticale unutrašnje prilike u Srbiji Posle Drugog srpskog ustanka osetno jenjava doseljavanje Leskovčana u Lepenicu, koje je svedeno na usamljene slučajeve. Tada u Brzan dolaze Strojkovci - drugo prezime Arnautovići, koji su u svom prezimenu sačuvali spomen na selo Strojkovac u kojem su živeli u starom zavičaju, u opštini Leskovac, odakle su došli 1825. U Jovanovac se naseljavaju Đorđevići (1833), u Korman Radosavljevići (Milovanovići) 3 kuće (1833), u Grošnicu Dinovići (1844), u Gornju Sabantu Milutinovići (1892), koji dolaze iz sela Donji Konjuvac u Jablanici (najverovatnije Konjino kod Lebana), a u Donju Sabantu pristižu Stevanovići (1893). Na ovakvu oseku u doseljavanju uticale su i unutrašnje prilike u Srbiji. Dok su u vreme Karađorđa izbeglice iz Leskovca, kao i nevoljnici koji su se sa drugih strana slivali u oslobođenu Srbiju, imale povlastice i bile oslobođene dažbina, posle Drugog srpskog ustanka se manje vodilo računa o njima. To se vidi na primeru Cvetkovića (Stankovića, Arsičića, Vukajlovića) u Botunju. Tako je u tefteru za 1831. godinu Stanko (r. 1809), rodonačelnik Stankovića, upisan kao puki siromah i nadničar u domaćinstvu sa braćom Pavlom (r. 1810) i Arsenijem (r. 1819), od koga su Arsičići. Posle Lepenice, u pogledu broja naselja u kojima su se nastanili doseljenici iz leskovačkog kraja, dolazi Belica, u kojoj je takođe petnaest sela u kojima su se nastanili Leskovčani, s tom razlikom što je, po vremenu doseljavanja, u njoj mlađi doseljenički sloj. Sredinom DžDž veka primetnije skupine porodica leskovačkog porekla u Belici su u selima Ribare, Trnava i Lanište. U Ribaru su Miljkovići, zvani Krompirovići ili Krompiraši, (18 kuća) i Matejići drugi (10). U Trnavi su Mekišanci (20), Nikolići ili Stefanovići (4) i Stankovići (3). U Laništu, tačnije u Donjoj Mali ili Starom Laništu su Pešići (15) i Stankovići (10), a u Siokovcu Brkići (20). U još dva sela su po dva roda doseljenih Leskovčama - u Ostrikovcu su Stanojlovići (8) i Stojadinovići (4), a u Dragocvetu je po pet kuća Topalovića i Velikića (koji imaju rod u Bačini). U Praćini se deo sela zove Leskovačka mala, u kojoj je devet kuća Radenkovića, doseljenih iz okoline Leskovca. U Kovačevcu su Prokići (10), u Lovcima Tomići (8), u Ribniku Pešići, koji imaju još dva prezimena: Tasići ili Taculići (8), u Mijatovcu Jovanovići, zvani Dušoboljci (4), u Crnči Obradovići (4), u Bukovču Đorđevići (3) i u Gornjem Jovcu Jovići (2). U Belici su i dva roda doseljena iz Lebana. Oba su naseljena u Bagrdanu - Basarići ili Basarevići (2) i Vlastići (10). Ovih drugih ima i u Selevcu, samo što selevački Vlastići (8) ne navode Lebane, nego uopšteno kažu da su „od Leskovca", ali i jedni i drugi kao znak zajedničkog porekla imaju istu krsnu slavu (Mitrovdan). Ako se zna da su preci ovih porodica većinom ili dovedeni od Turaka kao čivčije posle Kočine krajine ili prebegli kao pobunjena sirotinja u vreme Prvog srpskog ustanka, onda je razumljivo što je malo rodova koji u svom pamćenju čuvaju ime sela iz koga su došli. Za sve njih je novi život počet u Šumadiji i odatle počinju svoje rodoslovno stablo. Koliko je stanovništvo Šumadije nedovoljno proučeno pokazuju primeri istraživanja dvojice vodećih naših etnologa s početka DžDž veka u Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Prvi, Jovan Erdeljanović, vodeći stručnu ekskurziju svojih studenata, zapisivao je usput, obdance, a često i u ciglo nekoliko časova koliko se u kojem selu zadržao, dakle bez pretenzija za ukupnošću podataka, a drugi, Borivoje M. Drobnjaković, jedva da je imao na raspolaganju dan po naselju, pa su, razumljivo, neka naselja i porodice u njima samo ovlašno dodirnute, a neke i izostavljene. To pokazuje i sravnjivanje njihovih zapisa.

Tako, po Drobnjakoviću, porodica doseljenih Leskovčana u Krnjevu - nema, a po Erdeljanoviću je u ovom naselju bilo više od trideset kuća doseljenika iz leskovačkog kraja, koje sačinjavaju Mijatovići (10 kuća), Rakići (10) i Rankovići ili Nedeljkovići (10), a ovoj skupini Erdeljanović, koji je imao najpouzdaniji otkrivalački dar, pridodaje i rod Pešića (8). U Lozoviku je 45 kuća doseljenih Leskovčana, ali je od njih Drobnjaković zapisao 44, a Erdeljanović 21. Po Drobnjakoviću, doseljenici od Leskovca su Rnjaševići (15) i Pantići (9), a po Erdeljanoviću su Bivoljari (20) i Jordanci (1). Iz ovoga se može zaključiti da je spisak doseljenih leskovačkih porodica u ovom delu Šumadije kudikamo duži no što se stiče utisak na osnovu dosadašnjih istraživanja. Osim u Krnjevu i Lozoviku, u ovom predelu je još veća skupina Leskovčana u Pudarcima i Ralji. U Pudarcima je nastanjen veliki rod Stevanovića, sa ograncima Radoičića, Glišića i Ilića (ukupno 32 kuće), a u Ralji Đorđevići, drugo prezime Milenkovići (11) i Jovanovići, drugo prezime Petrovići (7). U Selevcu su Vlastići (8), koji imaju srodnike u Bagrdanu. Po sedam kuća doseljenih Leskovčana je u Lugavčini (Paunovići) i Maloj Plani (Brankovići). U Malom Orašju je šest kuća Mitrovića (druga prezimena Čičići i Ubavkići). U Vrbovcu su četiri kuće Cvetanovića (Tasića), kao i Cvetkovića u Udovicama, koliko i u Vučaku ima Jovanovića, koji su ogranak Ilića u Pridvorici, starinom od Leskovca. Od tridesetak rodova naseljenih u četrnaest naselja ovog dela Šumadije, samo tri roda znaju tačno mesto u okolini Leskovca iz koga su njihovi preci došli - Stankovci, druga prezimena Jovanovići, Simići i Stevanovići (ukupno 12 kuća), potiču iz sela Razgojne, Krstići (7) u Petrijevu iz Dupljana, a Stankovići (1) u Maloj Krsni iz Oraovice. Ko su Šumadinci

Talasi iz Crne Gore
Srbi iz Crne Gore osnovali su sela Baljkovac i Beloševac

Piše: Mile Nedeljković
Ako se danas gleda sastav stanovništva Gruže, vidi se da u ovom predelu ima žitelja čiji su preci došli iz više od dvadeset srpskih oblasti. Međutim, ubedljivu prevagu u toj masi imaju doseljenici sa Kosova i od Sjenice. U Vitanovcu, koji je bio glavna stanica za skretanje i dalje razvođenje stanovništva u šumadiju, oko 1735. godine je sveštenik Sava Nedeljković, poreklom iz Koznika. U Staroj Raškoj postoje, ne tako udaljena jedno od drugog, tri sela Koznik - jedno je zaselak Duge Poljane, drugo zaselak Čebinca, a treće je selo kod Trnave u okolini Novog Pazara. Iz ove okoline je najstarija porodica u Vitanovcu - Milići, zvani Melajci (9 kuća 1923), očito doseljeni iz Melaja, sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin, ali je bliže Novom Pazaru, jer se nalazi na Pešterskoj visoravni. Današnji žitelji Melaja govore dvojezično (srpski i šiptarski), i, prema popisu 1991. godine, od njih 666 je 657 muslimana. Put iz Melaja vodi između dva Koznika, kuda su početkom DžVIII veka preci Milića, preseljujući se u Vitanovac, morali proći, a za njima i pop Sava. Istim putem, verovatno u isto vreme, došli su u Vitanovac Kolakovići (3 kuće) iz Kolašina, koji su „menjali slavu, da ih Turci ne pronađu", Jovanovići (4 kuće) i Jelići (5 kuća), dobegli „odnekud iz starog Novopazarskog Sandžaka", Stojanovići (Stančići), Milovanovići (Vićovci) i Jakovljevići iz Novog Pazara, kao i Radovanovići (staro prezime Lukovići) iz Starog Vlaha, dok su kasnije od Sjenice došli Babići (11 kuća 1923).

Iz Crne Gore je Damjan Janković, sveštenik oko 1735. godine u Bačini. Bliže njegovo poreklo je iz Morakova kod Nikšića, a nuriju je, pre dolaska u Bačinu, imao u selima oko Rožaja. U Bačini su Kneževići (48 kuća 1902), Rakići, Gmitrovići, Markovići (Savići, Kupinići), Kajdunci (ćirići), Čolakovići (Žajkovići, Đorđevići), Gavrilovići i Obradovići, svi kosovsko-metohijska selidbena struja. U to vreme su doseljenici iz Crne Gore osnovali sela Baljkovac i Beloševac. Baljkovac su osnovali Bankovići (od kojih su nastali i današnji Đerasimovići) i Bojanići (od kojih su kasnije nastali rodovi Vukomanovići, Jakovljevići, Pavlovići, Antonijevići, Arsenijevići, Jankovići, Ljubisavljevići, Mijailovići, Radenkovići, Blagojevići, Vukosavljevići, Gavrilovići, Gmitrovići, Đurđevići i Maksimovići). Bankovići su došli iz Bjelopavlića, što se vidi i po očuvanoj plemenskoj slavi (Sv. Petka), a Bojanići iz Drobnjaka, sačuvavši takođe plemensku slavu (Đurđevdan). Beloševac su zapravo osnovali Papići, doseljeni iz sela Beloševca na Kosovu, davši tako ime novom naselju. No Papići su se zatrli, a jedan njihov ogranak je otišao ka Valjevu, gde su zasnovali selo istoga imena - Beloševac (tamo se prezivaju Pejićani). Život u Beloševcu kod Kragujevca su obnovili i održali Katančevići (od kojih su nastali Marjanovići, Glišići i Paunovići, zvani Pavlovići) i šabovići, čije je staro prezime Kurudinovići (od kojih vode poreklo sadašnji rodovi Sretenovići, zvani Zdravkovići, Damnjanovići, Jovanovići, Laketići, zvani Jakovljevići i Radovići, kao Kurudinovići - Vukovići, Mirkovići i Čajovići, zvani Milenkovići u Baljkovcu). Katančevići su došli iz sela Lopate, kod Lijeve Rijeke u Crnoj Gori (u ovoj Lijevoj Rijeci, kod Podgorice, takođe su, u seljakanju, boravili neko vreme i Karađorđevi preci), a šabovići su došli iz Rovina (u blizini Bata kod Cetinja). KO SU šumadinci

Manastirsko sazvežđe
Duhovni zenit u najtežim vremenima robovanja pod Turcima Neprocenjivo dragocena uloga rudničkih manastira u očuvanju srpskog narodnog bića, pravoslavne vere i duhovne kulture u celini bila je u svom zenitu upravo u najtežim vremenima, za robovanja pod Turcima. Naravno, to nije moglo proći nezapaženo i bez nemilih posledica, o čemu svedoče mnoga rušenja, paljenja ili uništenja do temelja, čemu su, tokom više stoleća, bili izloženi svi rudnički manastiri. Nasilja i česti razgromi, kad god su vojske ovuda prolazile, na nesreću dohodeći često, sukobljavajući se u smerovima, uticali su na sudbine rudničkih manastira, od kojih se mnogi nikad nisu oporavili, utonuvši u korov i zaborav. Rušenju i paljenju kao da nije bilo kraja. Od Turaka poslednji put 1813. godine, posle sloma Prvog ustanka, a pre toga su stradavali rudnički manastiri 1409, 1413, 1425, 1427, 1438, 1439, 1459, 1594, 1683, 1788, 1791... A ipak, uprkos svemu, svejedno koliko puta i kakvim načinima kidana, nikada nije prekinuta nit prkosne ustrajnosti manastirskog žića u Rudniku. U najkraćem, po vrleti, u gudurama i na obroncima Rudničke planine podignuto je više od pedeset srpskih manastira, što je više no igde u Srpstvu, na našim etničkim i duhovnim prostorima, a da se nahode na jednom mestu. Nekoliko manastirskih skupina poseže za atributom da su oni srpske Svete gore (Fruška gora, Ovčar-Kablar i sl.). U tom pogledu planina Rudnik nema premca. Navodimo manastire u njoj, po izvorima koliko su nam sada dostupni, stavljajući u zagrade godinu njihovog najranijeg značajnog pomena u pisanim svedočanstvima, po starini: Sv. Stefan (1476) u

to su ili.Vavedenje (1516) u Štrpče polju kod Stragara. Sv. Arhanđeli (drugo ime: Rančić. Ko su šumadinci Između Juhora i Suvobora U istraživanju rodova često ima prekida u pamćenju potomaka Piše: Mile Nedeljković Velikići u beličkom selu Dragocvetu (slava Sv. Đurićelije u Manojlovcima. pošto im je ista slava. Arhanđel (Voljavča. Sv. Četrdeset mučenika (Mladenci) u Gornjoj Šatornji. Nikola (1528) u Skugriću u Blaznavi. 1597) u Vujetincima. 1516) kod Šatornje. Grgur i Vranjevo u Bosuti. Prečista . Nikola (1525) kod Jarmenovaca. po predanju. čiji je. Da prekida u pamćenju ima mnogo. Đurevci u Majdanu. Bahačić (1523) u Ostrovici. u Maskaru Stojkovići znaju da su iz Komarice. Sv. Bogorodica (1662) u Vlakči. gde je bila crkva-brvnara. 35 rodova u devet sela. Sv. Sv. Uspenje. zatim Štarine. Sv. Savina. Jablanice i Vrbove. koji su. Crkvine kod Markićevića kuća u Jarmenovcima. Sa druge strane.Vavedenje (1525) u potesu Srejovac (pogrešno upisano. a u narodu se još čuva spomen na mesta u kojima su bili. Moravci u istoimenom selu. zatim u dolini Manastirskog potoka u Kozelju.psaltiri. mnoge svete i božestvene knjige . manastiri. prolozi. a Pešići (Stojkovci) iz Poljanice. Blagoveštenje (1476) kod Stragara. ipak. Sv.. Pošto nikoji Velikići nemaju istu slavu. Crkvina u Velikom Šenju. i zbirane. Arhanđeo) pamte da su doseljeni iz Bačine u Temniću. ili. Sv. jevanđelja. Tako. Stefan (1516) kod sela Vraženovo koje je tada postojalo u Rudniku.. U literaturi ima uverljivih zapisa o postojanju još gdekojih manastira po Rudniku i njegovim obroncima: Crkvine u Loznju. Sv. nisu rod. Sv. svedoči i to što od svih leskovačkih porodica u Temniću samo nekoliko zna iz koga sela u okolini Leskovca su došli njihovi preci. iz nama nepoznatih razloga. a samo jedna porodica slavi Sv. Svi ostali.Blaznavi. osnivač Sveti Sava. Stevan. Sv. Arhanđeli (1528) kod Jarmenovaca. i u Kukljinu (14). Prečista . 1516). Stefan (1560) u Klatičevu. Ješevac na tromeđi Borča. mineji. tipici. Vavedenje. manastiri u Sigi u Vlakči i Boboviku u Vukasovcima. rod Velikića (15) postoji u Jasici. Sv. Nikola (1516) u Šatornji. kao Kaluđerovac i Popov do u Vojkovcima. Luka). zamenili slave.. Sv. molitvari. zimski i letnji). rod Jevdići u Bačini. Nešići iz Draškovca. Kuline i Adžina crkva u Ljubičevcu. koji tvrdi da su starinci (slava Sv. Jovanje u Dićima. ali ne zna svoje poreklo.Ili su sa onima u Dragocvetu. a Dušmanci iz Dušmanca kod Leskovca.Vavedenje (1528) kod Brusnice. Pantelija i Sv. Arhanđela (Jevdići. Boljkovci u istoimenom selu. Leskovica (1735) u Blaznavi. Sv. u tom slučaju. Prečista . Nikola (1523) kod Šatornje. 1579). ruševine na Gradini u Kotraži.. Blažina crkva u Blaznavi. U rudničkim manastirima su pisane. Medoševac u Poljanici. . po predanju. Sv. Preobraženje (1528) u Vrnčanima. u protivnom.Vavedenje (1528) u selu Turčino koje je tada postojalo u Rudniku. tako Bojničani znaju da su iz Bojnika. Sv. Ambarine u Guriševcima. Dva roda u Velikoj Kruševici u svom porodičnom imenu čuvaju nazive svojih sela u starom zavičaju. Ilija i Petkovica u Stragarima. Arhanđel Mihailo (drugo ime: Obrovin ili Vujan. Kumanica (1528) u Ramaći. u Šaranima. Sv. Jovanje u Donjim Branetićima. ali u Temniću nema Velikića. Đorđe (drugi naziv: Vraćevšnica. Svetinja u Pantelića kraju u Blaznavi. Sv. koji zna da je naseljen iz Kruševačkog okruga (slava Sv. umesto: Srnjevac) u Donjoj Šatornji. zameli pamćenje o svom poreklu i odseljenim srodnicima. 7 kuća). Prečista .

U predelu Kosmaja. prisustvo doseljenika iz Leskovačke Morave je više nego simbolično. jedino Markovići u Barzilovici pamte selo iz koga su došli .Crkvicu kod Bojnika. Šumadijska Kolubara i Kosmaj). a Kačer Rudničkom planinom i Suvoborom . po selu Trnavi kod Topole.Đurići (10 kuća). veoma jakih migracionih struja. a do sredine DžDž veka. prijatelji se zanavek rastajali. sa Velikom seobom kao završnim činom. naravno. Prisustvo porodica čije je poreklo iz Leskovačke Morave u tzv. ljubavi nasilno gušene. iz okoline Leskovca je. čudnim putevima selidbe i bežanije. U dva predela. koji se plećima Suvobora i visovima Rudnika naslanja na Kačer. u sela na padini koja su okrenuta Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Gubljenju iz pamćenja mesta porekla uzrokovano je. sva nada u svoje prazne ruke. U ovim predelima je ukupno 12 rodova koji skupa imaju samo 37 kuća. sa središtem u Jasici.koje su bile na pravcima drugih. poprilično zapustela. I u sledećem veku. koja su omeđena planinskim masivima kao prirodnim branama . a smrt svuda okolo. još tri porodice (ukupno 3 kuće). i to u Gornji Milanovac kao privredno središte. jer smo ovde razmatrali samo one porodice koje pouzdano znaju da potiču od Leskovca. žurno se zametao trag pred poterama. kako su ove struje plavile Šumadiju. Na putu se nemalo i gladovalo. kako je ustanovio Milenko S. važne spone prekidane. U Prvom srpskom ustanku je izbeglo leskovačko stanovništvo bilo okupljeno oko logora na Deligradu. jer je u njima naseljena samo po jedna porodica iz leskovačkog kraja. Takav je bio ceo DžVII vek. Njihovo preimućstvo i udes. u dolini Zapadne Morave. uprkos svemu. višestrukim pomeranjem predaka iz Leskovačke Morave preko usputnih etapnih stanica do mesta sadašnjeg prebivanja. visokoj Šumadiji (Kačer. . a u Levač porodica Kurandića (2 kuće u Sibnici). U predelu Takova. pa u Temniću. pomešteno u Belicu i to je. može se reći da je zanemarljivo. Tako je. u Junkovcu (1 kuća Cvetkovića ili Petrovića). čiji su preci ovde došli kao kočetari. u prvoj zimi se smrzavalo. u Kačer dospela porodica Miletića (12 kuća u selu Reljincima). Pri tome. Rudničko Pomoravlje. Preimućstvo . usled opasnosti od turske najezde. u Barzilovici (1 kuća Markovića) i gradu Lazarevcu (1 kuća). sve do DžDž veka takođe naseljena samo jedna porodica (1 kuća). po zamašnosti nazvane Druga velika seoba. ni u gori. a pouzdanog prebivališta ni u polju. svakako. leskovačkih doseljenika uopšte nema u tri šumadijske predeone celine . Od svih leskovačkih porodica u Levču. do prvog roda ćutke umiralo. Bog daleko. Filipović. zatim u Kruševačkoj nahiji. a onda. Sav imetak u zavežljaju. doseljenici od Leskovca. Bežalo se u bespuće.jer su uvek. najzlokobnije stoleće naše istorije. doseljenika iz leskovačkog kraja ima u Đurincima . Levač. gde su njihovi srodnici Ranići. Takovo).što ih je činilo teže pristupačnim i zaštićenim. Posle jedne od njih. što je. Kačeru. LJubićska sela. dalje. Zato se može reći da je broj porodica iz Leskovačke Morave u Šumadiji veći. gde su vuci. Kosmaju i Šumadijskoj Kolubari. gde su Turci. LJubićkim selima i Rudničkom Pomoravlju .ne pamte iz kog su mesta u Leskovačkoj Moravi došli u Temnić. uticalo da se na istok i sever pomeri naseljavanje doseljenika iz Leskovca i okoline. na čijem smo početku. u sredini i na kraju preturili velike ratove preko naših glava. a njih je bilo nebrojeno mnogo. deo dragocenog nasleđa nestajao. čije se sticanje i ukrštanje vekovima odigravalo upravo ovde. u gradu Mladenovcu jedna kuća zanatlija i u Ropočevu dve kuće Milanovića zvanih Trnavaca.Levač planinama Kotlenikom i Juhorom. kao i u predelima koji nisu na pravcu kretanja stanovništva moravsko-vardarske struje (Gruža.jer je pri svakoj seobi. kao što su kosovska i dinarska. počinje ponovo da se narodom puni Šumadija. Seobe su istorijska sudbina Srba.Gruži. ponavljaju se seobe. ponešto gubljeno. Takovu. uticalo i na gubljenje zavičajne niti u rodoslovnom pamćenju. imali snage da iznova otpočnu život i da se tako očuvaju. a udes . U Šumadijskoj Kolubari doseljenih Leskovčana ima u Barajevu (3 kuće Đokića).

ali su. Rod Jokića i njima srodni rodovi u Šumadiji zapisani su u istraživanjima Borivoja M. Istražujući njihovo poreklo. Počeli su sa hapšenjem Srba prema unapred pripremljenim spiskovima. drugome u Lipovcu (Jasenica). Moguće je da ih ima u Sremu. o Smederevskom Podunavlju i Jasenici (1925) i Kosmaju (1930). Slavonija bez Srba (3) Seča uglednih Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba Piše: Tihomir M. u istorijskim lomovima. Tuđmanovi zengisti blokirali su sve izlazne puteve iz naselja (stavili Srbe u karantin po ustaškom receptu). razmeštaju mnoge porodice. treći u Koraćicu. Stanko ostao ovde. moguće je da su se sveli na žensku liniju i tako stopili s nekim drugim rodom. A moguće je i da postoje. niti kuda su se kasnije deli njihovi potomci. i ogroman grafit . Jednome je pevac zapevao u Trešnjevici (Jasenica). drugi brat otišao u Kovačevac. ovakve pretnje i brutalna antisrpska kampanja i histerija „hrvatske vlasti i pučanstva" sa razlogom su stvorili kod Srba osećaj nespokojstva i potpune ugroženosti.„Smrt . sporazumevši se u polasku „da svako ostane onde. kuda se inače bežalo. . potomci trojice braće i danas postoje u selima Topola (i Krćevac). moguće je da su se utrli u bunama i boleštinama.čiji su pripadnici rod najrođeniji. trećem u Topoli (Jasenica). u julu 1991. kao i pisanim svedočanstvima. gde su srodnici Jokića." Od petorice braće. učestvovala u kršenju njihovih ljudskih prava. godine napisan. Gađevcima. u kojem se pamti da su najstariji doseljenici došli od Sjenice i Pešteri. Tako je na primer. tokom celog DXIDX veka o njima ne postoji nikakav trag. dakle naseljima gde se koji brat naselio." A u kosmajskom selu Koraćici. Taj osećaj pojačan je dolaskom „crnokošuljapa" . Drobnjakovića. gde mu pevac zapeva. pa se tako ne znaju ni imena te braće. Ovaj autor je napisao monografske radove o Jasenici (1923). Nisu istraživani ni slučajevi otvorenih i brutalnih nasrtaja na Srbe.ogranak HDZ. dok u Trešnjevici i Lipovcu potomaka preostala dva brata danas nema. već je i sama. pošao sa istog. godine) u nju pristižu i usput.Između dve velike seobe (1690. nepodeljenog ognjišta . deleći se. pod komandom aktivista HDZ Stojana Gustine avgusta 1991. Na pojedinim objektima Srpske pravoslavne crkve pojavljivali su se grafiti sa mračnim porukama. a petom u Koraćici. na pravoslavnoj crkvi u V. Kovačevac i Koraćica. Ima ih u Sremu. Stojanović Tuđmanova policija ne samo da nije uzimala Srbe u bilo kakvu zaštitu.kakvi su današnji Jokići i njihovi srodnici. u blizini. četvrtom u Kovačevcu. kao ni slučajevi oštećenja i uništavanja pravoslavnih crkvenih (pravoslavnih) objekata. U narodnom pamćenju. Vidoje i Reskija od Sjenice. gde su Jokići. svakako po nalogu s vrha. tu. postavili kontrolne punktove u gradu i preuzeli policijske poslove u Grubišinom Polju. zapisao je sačuvano predanje da je njihov rodonačelnik (koga su Jokići zapamtili kao Vidoja) pošao sa braćom. godine u Grubišino Polje. koje je sačinio mesni odbor . izgubili vezu sa srodnicima i pamćenje o zajedničkom poreklu. i 1736.Srbima" S obzirom na živo sećanje na zločine ustaša u Hrvatskoj nad Srbima u Drugom svetskom ratu.pripadnika ZNG iz Virovitice. Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba iz Grubišinog Polja i desetak srpskih naselja u bližoj okolini. kod Jokića je zapisao: „Pošla braća Stanko. Ovo razmeštanje se najslikovitije ogleda u naseljavanju jedne od porodica . doseljene u prvoj polovini DXVIII veka. između ostalog.

dovelo do masovnog egzodusa stanovništva srpske nacionalnosti. kada je kopan put. nalazio se i Mladen Kekerović. godine. „gde su iskopavali kosture i nalazili prstenje i novac". koji su ovde do skora nalaženi" je i u Drenovi. U pljački se posebno istakao zapovednik ZNG Stojan Gustin.Manolićeve „crne košulje" uhapsile su više od dvadeset najviđenijih Srba. rušenjem srpskih domova i pljačkanjem srpske imovine. koja je bila data na korišćenje pripadnicima argentinskog bataljona snaga Ujedinjenih nacija. dozvoljeno mu je da napusti „lijepu njihovu" i ode u Srbiju. opljačkali su zengovci iz Grubišinog Polja i Virovitire. kod kojih su oni sami. Bojkovac… ostvarili su svoj cilj . To je bilo groblje davnašnjeg naselja u Starom Selu. gde su mu ustaše odsekle i jedno uvo. Mesić. seljani su ih sve uzidali u temelje svojih raznih grada. kada su po naredbi vlasti Pavelićeve NDH bili (raseljeni) proterani gotovo svi Srbi iz ovog kraja. a kasnije oslobođenim Srbima. Manolić. na službenom putu na koji je bio krenuo sa većom sumom novca. koje po svemu pripada srpskom srednjovekovnom stanovništvu. Staro groblje. Mnogi od ovih prognanika došli su u Srbiju kod istih porodica. zaplenjen prilikom „hapšenja". Njegovo bogatstvo. čija je zla sudbina školski primer za sagledavanje bezakonja i ustaške bahatosti. najbogatiji Srbin u tom kraju „uhićen" je od zengista bez sudskog naloga 16. jer je doskora bilo na njemu kamenih belega po kojima se to dalo utvrditi.etnički su očistili i onemogućili povratak srpskih prognanika. niti mu je dozvoljena prodaja njegove inače velike imovine. avgusta 1991. tada su slobode lišeni a posle nekoliko dana svirepo likvidirani: Spasoje Milošević. Danas nema više nijednog kamena. što je polovinom avgusta 1991. Meta bezočnog bombaškog napada bila je između ostalih i kuća Srbina Đure Popare.U prvih nekoliko dana terora Tuđmanove . Ko su Šumadinci (7) Ostaci grčkog groblja Na mestu Krušik u Misači je staro groblje. Mladen Kekerović (1973). Osim ostalih. na tromeđi sa Srezojevcima i Beršićima. u Junkovcu se nalazi u blizini potoka Kusaje. tako nazvano „po belim kamenovima.čisto hrvatsko naselje." Belo groblje postoji na mestu Kamenišu u Badnjevcu. Prilikom otpuštanja iz zatvora" Kekeroviću nije vraćen novac. . vredno skoro milion američkih dolara. godine. Belo groblje. Mitar Stanić i Drago Mačak. gde su 1951. Izloženo svakodnevnom maltretiranju i totalnom bezakonju. ili njihovi očevi i dedovi. Među „uhićenima". Iseljavanjem (progonom) Srba. već bili smešteni kao izbeglice u Drugom svetskom ratu. Tuđman. Posle nekoliko dana besomučnog maltretiranja u inprovizovanom zatvoru u hotelu u Grubišino Polju.Bojkovčeve . a delom bežeći na teritoriju Srbije. O starom groblju na mestu Grobljice u Kutlovu izučavalac Lepenice Toša Radivojević je zapisao: „Seljani pričaju da je hrišćansko. nalaženi novčići i sudovi. nesigurno čak i za goli život. „gde prilikom kopanja nalaze ljudske kosti". čime je Grubišino Polje (a i drugi delovi zapadne Slavonije) postalo etnički čisto . srpsko stanovništvo je počelo masovno da beži iz Grubišinog Polja. delom odlazeći u većinska srpska sela u okolini. godine.

u Zreočićima kod Topole. Stragari. Malom Šenju. Šatornja. ovde se po prvi put u nas objavljuju podaci iz ovog opsežnog popisa koji se odnose na ovaj predeo Šumadije. Misača. Velikom Krčmaru. Zagorje (Zagorica). Ko su Šumadinci (11) Piše: Mile Nedeljković Ustalivši svoju vlast. madžarska (ili mađarska groblja) Madžarsko groblje u Debelom lugu u Baljkovcu. u Resniku na mestu Tetrebištu. Turci su popisali područje središne Šumadije.na mestima Golišu i u Konjevcu. na putu između Grošnice i Erdeča. a osim njega „ima još nekoliko mesta. Gornja Jablanica. „tu ima još oko 200 vidljivih grobova sa belegama". Zagorici. Najraniji sačuvani popis je iz 1476. Zahvaljujući uvidu u rukopis prevoda prof. takođe i u Dobrovodici su dva džidovska groblja. u Petrovcu (idući Bozmanu). uz potok Gluvać u Cvetojevcu. Jedna od dve glavne uzvišice u Bosuti naziva se Grčki grob. a jedno polje se u Donjoj Sabanti naziva Latinsko groblje. od kojih 89 u nahiji Rudnik. godine (Tefter br. 48 u Nekudimu. U Blaznavi je Madžarsko groblje u blizini tzv. Plaskovac. 16) navodi se 177 naselja. Pod Veličkovcima. Gornja Šatornja. blizu Krša kod Krečana u Velikom Šenju. Masloševo. selo Rudnik. ali se ovaj zaselak po njemu zove još i Čivutani. u Crnom Kalu. Srednja Šatornja. Bataljeno groblje je na mestu zvanom Kamara u Velikom Krčmaru.Bošnjansko groblje. Šutci. Blažine crkve. Rakincu. uz ruševine za koje se kazuje da su manastirske. kod Osojaka u Sipiću. zaseoku Guriševaca. Žabarima. Tulize (Tuleže). Od groblja nema ostataka. godine. Tri nahije u Šumadiji . gde su u prvoj polovini ovog veka još „postojali ogromni kameni belezi od neotesanog i neuglađenog kamena".na mestima Jablančići i u Krčevini do Zorkuša. kao i u Garašima. Krćevcu. u kojem se pominje i prethodni popis. podeljeno na tri nahije Nekudim. Jarmenovci. kao i naziv Staroselske reke u istom selu. koji do danas nije sačuvan. podseća „na neko ranije naselje". takođe nalazi Kaluđersko groblje i na njemu su dvadesetih godina ovog veka još ležale nadgrobne ploče. na mestu Glogovik u Malom Krčmaru. jedno se mesto zove Čivutsko groblje. U popisu 1476. Latinsko groblje je na Okurovoj glavici u Kormanu. u Saranovu ima tragova od starog „džidovskog groblja". a na mestu Lipi u Majdanu je veliko Grčko groblje. u Kormanu (u Bubnu kod druma). Nikšiću. Goločelu. U Badnjevcu su i dva džidovska groblja . Žabare. Grčko groblje u Đuriselu je na mestu zvanom Polje. Osobito su brojna tzv. u Trudelju. a u Boljkovcima se. Drugo majdansko Grčko groblje je u zaseoku Rapšinci. Ostaci grobova bili su vidljivi dvadesetih godina ovog veka na Madžarskom groblju u Vukasovcima. kod Lipove ravni u Sipiću. u Viševcu na levoj obali Rače. Kaluđersko groblje je u Donjim Jarušicama. kod Gušine česme u Čumiću. Svatovska groblja su u Botunju. na Kosici u Gradcu. za koja se misli da su bila madžarska groblja". Džidovska groblja su na brdu Šavcu u Batočini. Polom. kao i u Drenovcu . 36 u Lepenici i četiri u kazi Brvenik U nahiji Rudnik su tvrđava i grad Rudnik. u Guberevcu. uglednog autora orijentaliste i nesumnjivo našeg najboljeg osmaniste. Vrbica (upisana kao Gornja Vrbava). itd. dr Dušanke Bojanić-Lukač. Gornjim Jarušicama. Lepenicu i Sivridže Hisar (Rudnička nahija). Gornji Krasojevci. Jeloviku.

a u timaru seraskerovog sina Ise su Istočić. zatim za smederevskog sandžakbega. Grabovac. Lipnica. Poloči. Junkovac. izvor i groblje u Trnavi). kada je podeljeno između Topole. Božurnja. Trečna (Trešnjevica). Trnavica (Trnava). Istahor. Strmovo. Presečina (Preseka u Orašcu). Čačak. Železnik. Marinovac (danas zaselak Banje). kadije. Vatoševo (danas zaselak Ratara). Bašin. Hlapovo. Kojnevo. čiji je naziv bio Kamenica do 1718. Gornji Lipovac. Strpče Polje. Petrovac. sila Boga ne moli. Matenjevo (Matejevac. Polom. Donji Lenar. Saruhan (Saranovo). Kukuje. Istočić. Kostovča Luka. kada je podeljeno između Trnave i Ovsišta). Brateševo. Markovica (Markovac). Donji Lipovac. Jablanovac (drugi). Bukovica i Breznica. Gornji Krasovci. Rataj. Bukovna. Petropolje. kao i 23 sela koja su u međuvremenu nestala ili promenila naziv . Jarebice. U hasu smederevskog sandžak-bega su Stragari. Gornja Jablanica i Jarmenovci. Jarušice. Krepičevac. Gornja Saračna. Sujavac. Subovce. Pakorađ. nekadašnje naselje u kojem je Despot Stefan držao sabor. Jablanovac. Prekorečani. Sultanu (has padišaha) pripadaju tvrđava i grad Rudnik. Bojšince. U nahiji Nekudim su sela Maskar. Kopljare. Raševka. Jarebice (danas potes u Žabarima i Junkovcu). Gornje i Donje Vranovo (Vranovo . Gornji Lukar. deo Goroviča). Podgrad Borač. Zakuta. Tatar Muratu pripadaju Gornje i Donje . Misača. Radovanje. Gradac. Milakovac. godine. Pridvorica. deo Kloke). Kolarica. Jošanica (druga). Gornje Grabovce i Rataj. U timaru Dogana Solaka su Divostin.prvo za sultana. kao i 33 sela koja je danas teško ubicirati . Turčin. Stalbrod (Stalevac. Breznica (Brezovac). godine). zatim sela koja su vremenom urasla u druga sela . Kopljari. Vrbovac. Dobra Luka. Ustina. nalaze se Radujkovce. Rajkovac. Čučevo (Čučuge. Koranino. kao i mezre Brest i Jazikovica. Krepičevac. Vujince.deo Kloke). U timaru Timurtaša. Radujkovac (potes Radojkovac u Čumiću). selo Rudnik. Gornji i Donji Cerovac. Lepenac (drugo ime Bičin). Dobrača. Ratari. Visenovac. Hlapovo (Lapovo). Masloševo. Pridvorica (koja se navodi pod drugim imenom Srebrenica. Donje Grabovce. Kamenica Žilince. Zabojnica. Dobra Luka (danas deo sela Kotraže). Pridvorica (drugo ime Srebrnica). zatim sela koja su danas srasla sa drugim naseljima Branilovce (potes Braneš u Ratarima). Strpče Polje (danas deo oko Strpčanskog izvora u Stragarima). Srednja Kamenica (deo današnjeg Lipovca). Kula Rudna. Konjuša.Gornja Kamenica (deo Brezovca). Manojlovci.Kaloperovac. kraj u Trnavi). Klenovac. mezra Nemenikuće. Dobrošince. Šiljerozi. Bukovica (Bukovac. Jarinović. Zlošnica. Nekudim.Visenovac. Maskar. seraskera Smedereva. Baničina. Grabovac u Nekudimu pripada timaru Ivaza. Gornja Vrbava. Kukuje. pa seraskere (vojne zapovednike). Donja Kamenica (današnje selo i varošica Topola. Blaznava. Pridvorica i Kaloperovac. i Motrona. Donja Kamenica i mezre Bučkovce i Črnovac. a koje je danas deo Stragara). Lipovca i Banje). bivšeg ćehaje Šapca. Bojšince (Bušinci staro ime sela Ljubičevca). Donja Blatnica.Svetlić. Kneževac. Vodice. Kamenica. Ko su Šumadinci (12) Pod turskom upravom Prirodno. Kozomar. Gornji i Donji Leban. Nekudim. Subovce. Gundinac. Prekorečani i Vrbovac. Zlošnica (danas deo Stragara). posadnike tvrđava i „ostale hodže i vaize". Metohija. Jošanica (selo postojalo do 1838. Donji Lenar. Strmovo (selo postojalo do 1838. po redu i starestvu . Dekan. Branilovce. Ziminac. Gučar i Hrebin. Turci su sebi odvojili ono što im odgovara. Vinča. godine. Zorovac. Konina. kao i mezre Miževo. Leskovac. Kolarica. Vitkovac. Godinje. Poloči (potes Ploče u Ratarima). Kamenica Vrbovac. Ratari. Dragušica. Gornji Likar.

Po zauzeću Srbije (1459) Turci se učvršćuju u ovom delu Šumadije. Laznica. primićur Raja. zadržava posede. a deo se uzdiže podređujući nacionalne i verske razlike svojim klasnim interesima. Đura Dulić (Plaskovac) i Radosav sin Radiča (Donji Lipovac). mezra Kozomar i selo Donja Blatnica. Ziminac. Vodice i Gundinjac. ili dobija nove. Dekan. Srednja i Donja Kamenica. primićur Novak. Kizil Muradu pripadaju Žabare. primićur Rahoj. Kula Rudna. Donje Grbice i mezra Budinlovce. sin Nikašina (Gornja i Donja Drača). i dve mezre . Jarinovik i Topolova. primićur Jovaniš. Svetlić. U ovom predelu najviše sela drži Miloš. Tako i u Srbiji deo hrišćana. Labova Poljana u Lepenici je u posedu Jusufa. sin Radivoja (Dobrovodica. sinu Kasim-bega. Guberevac i Drlupa). Zagorica. kadiji Rudnika. Godačica. sin Budimira (Mečkobudi). sin Bogavca (Milakovac). dok su Gornja i Srednja Šatornja u posedu Ak Bijik Umura. Gornji Gradac. Čičikovac. Marinovac. Zabojnica. Nikola Golić (Vinča. primićur . Brateševo. Bajica (Klenovce i Gornje Grabovce). a Hamzi Iznipolu. 13 u Lepenici. Spahija Alija. i Stepan Mažić (Donji Leban i mezre Gornji Leban i Nemenikuće). Konina. nasledili sinovi Musa i Murat. Timaru Bozadži Ahmeda. dok po tri imaju Vukosav. sin Vladimira (Kamenica). sin Vicka (Šiljerozi i mezra Motrona). Jovan Rudevac (Komarice i mezra Komari). pa pokorena područja i nisu bezdušno izrabljivana. Matenjevo i Čačak). u kojem je selo Vatoševo. Presečina. sin Boguna (Knić). a pod Mustafa-begom čašnigirom su Stopanja. Jovan Resić (Lipnica. Hrišćani spahije drže 64 sela (38 u Rudniku. preminuo je. sin Radiča (Dragušica. Koranino. Stepan. Gornja Saračna. U skladu sa turskim vojno-feudalnim uređenjem. Godinje i Rajkovac.Miževo. Mevlani. dok su u Timaru Mehmeda iz Trapezunta Zorovce. Petrovac i Jazikovica. Ustina. seraskera Lepenice. a Ahmed-begu. Bačul i Mali Salci). zapovednik svih vlaha. Gučar i Hrebin). Jusufu. Jovan Sabančić (Kamenica Žilince i Stal Brod) i knez Đurađ. sina Bali-bega Ihtimanca.donji grad Borča). Đurađ. najveći feudalac u Srbiji. posadniku tvrđave Rudnik . Jablanovac i Istahor (Staor). Posedu Isa Čelebije. primićur Dimitrije. primićur Vladislav. To sa druge strane doprinosi i uspostavljanju vidova saradnje sa inovernim fedulacima. sinu Ahmeda. a po jedno Oliver.Jarušice. ali u Rudničkoj nahiji samo tri (Pakorađ. Saruhan. Slatina. Krbinac. Železnik. Limovce i tri prazne mezre . Metohija. sin Marka (Junkovac). Šatornja i Jošanica. U ovom popisu na području Zapadne Srbije Maluga ima stotinak sela. Trnavica. Ko su Šumadinci (13) Spahija i knez Radovan Bakić Takođe tri sela ima i Maluga. Božurnja. Požegovac. sin Jakuba. Šenj. Blaznava. pripadaju Bukovna (Crkvine). Donji i Gornji Brežnik) i Vukašin. sin Ratka (Gornji i Donji Cerovac i mezra Brest). sin Božidara (Kneževac). pripadaju Jošanica. Jusuf Divane ima samo Kamenicu (Vrbovac). sin Nikole (Podgrad . sin Radovana (Šutci). koji je u to vreme. sa Milošem Belmuževićem iz Jagodine.Vranovo. Donje Vranovo. zemlja se uređuje i počinje ubiranje prihoda. nekadašnja vlastela. Dobrača. pripadaju Bašin. Čučevo. po četiri sela imaju Lazar (Vujince. Viterković i Kruševica. knez Božidar. Po dva sela imaju „nevernik" Vuk (Gornji Lipovac i Tuleže). sin Đurđa (Leskovac). Raševka i Trečna). u kojoj nalaze značajno privredno uporište za svoje dalje ratne ciljeve. Otomanska carevina je tad u usponu. sin Vuka (Manojlovce). Radonja. sin Nikole. Uljarevo. Radovanje i Donje Grabovce. 9 u Nekudimu i 4 u kazi Brvenik). pa su mu timar. sin Stepka (Sujavac). Vojin.Resnik. seraskera tvrđave Rudnik. koji prihvataju tursku vlast. sin Behadira. zatim Vukmirovi sinovi Stepan i Radosav (Markovica. pripadaju Gornja. Vidrogi i Jablanovac).

već. i to u području kaze Brvenik. jatomice sklanjao na sever. i zaključno sa seobom 1736. što znači da je 93. prebegao sa velikom porodičnom zadrugom preko Save iz sela Banje pod Venčacem. godine knez Vukan Bakić imaće u Šumadiji 30 sela. jedva da je svaka sedma familija (rod) na tom području obitavala pre Kočine krajine. i našoj nauci uopšte. ili da su ovde tek sedam do osam kolena. . najbitnije činjenice o manastirima u Rudničkoj planini. čiji se ostaci i sada raspoznaju. Po Dragićevom ispitivanju (1921). gde su starinci još malobrojniji. sinovi Dobrosava (Kojnevo). naročito iz južnih krajeva. kako u pogledu njihovog broja i značaja. Mnoštvo manastira u Rudničkoj planini. uzimanjem Grivca stupili na tle Šumadije. a 1527. do poslednjeg. odnosno oko dva veka.4 odsto). A od onih koji su se doselili do Kočine krajine (1788) još 150 rodova. gde su bili najbrojniji duhovni spomenici iz vremena države Nemanjića. jer se tu. Knezovi Bakići su pod Turcima odigrali vrlo značajnu ulogu. gde su bili Bakića dvori. čijom je pogibijom u Slavoniji (1537. Iz ove porodice je Pavle Bakić. što je. sin Berisala (Konjuša). dobegavalo je i srpsko monaštvo. Dakle. tako i višestrukog istorijskog doprinosa. sin Dimitrija Bakića imati u posedu Manojlovce. Kod nas. u ovom predelu je najviše manastira podignuto ili obnovljeno na starim temeljima. a izgleda ni uočene. nije imalo samo ulogu pribežišta. Ko su šumadinci (16) Očuvanje duhovnog jedinstva Većina lepeničkih rodova stara je dva veka Piše: Mile Nedeljković Od stanovništva koje se u Lepenici nastanilo prilikom dve seobe (od Velike seobe 1690.6 odsto Gružana ovde nastanjeno ili uoči Prvog srpskog ustanka ili za Karađorđevog vremena. nisu dovoljno istaknute. U ovom popisu se javlja kao spahija i knez Radovan Bakić. iz Starog Vlaha.Bežan. kada je knez Jovan Bakić u DžVIII veku. godine) prestala da postoji Srpska Despotovina u Sremu. sin Dabiživa (Vitkovac). godine će Todor. što znači da je 90 odsto lepeničkih rodova nastanjeno kasnije. sin Radoča (Petropolje). kada je ovaj deo srpskih zemalja bio prenaseljen. Takvih rodova je 58 (ili 6. bežeći pred najezdom Osmanlija. dok po selo dele Dimitrije i Radivoj. U popisu 1516. jedna od uglednih vlastelinskih porodica u staroj srpskoj državi. koji u ovom predelu ima samo jedno selo (Grivac). Tako su Bakići. dobilo je značaj spone sa drugim središtima. a kasnije je uzelo i vidnog učešća u pripremi narodnog oslobođenja. pošto je lukavstvom posekao mnoge Turke. sin Dobrašina (Lepenac) i primićuri Ratko. koji se. očuvavši se u hrišćanstvu. tako i inorodno pravoslavno. sticalo stanovništvo. kako ističe istoričar Đoko Slijepčević. primićur Vukosav. usled kosovske pogibelji i neposredne opasnosti od inovernog osvajača. U vreme despotovine. ukupno 231 rod. godine) Radivojević je našao 70 rodova (familija). „još više doprinosilo da se na teritoriji države despota Stevana poveća i broj monaha i broj manastira". dok mu u nahiji Užice pripada deset sela. Sa narodom. još više. koja je po svom položaju sredokraća puteva koji vode u razne srpske oblasti. kako naše. Slično je i u Gruži. sin Miliše i Petar Bogčić (Zakuta). primićur Vukosav. gde im je matica. Ivaniš i Petak. Manastiri u Rudničkoj planini su bili veoma važno kulturno središte još u vremenu Nemanjića.

Miloševići. Ljubičevac (stari naziv: Bušinci) je zasnovao Petar. Živkovići i Bandžići u Božurnji. Pantići i Mikići) u Vlakči. Markovići (zvani Tatomirci.od kojih su Petrovići ili Perići i Jevtići). ono je zaslužno samo kao prenosnik i spona između pređašnjeg i sadašnjeg stanovništva. Stankovići. Premda je udeo starinačkog stanovništva u ukupnoj masi Šumadinaca relativno mali. sa pridošlicama. Arsenijevići) i Vujići u Vinči. Tomići. Vujičići. Simići. Filipovići. Isakovići (Prokići. Uroševići. Đurđevići. koje su tu pretežno hrupile za vreme Karađorđa. Kloku su nastanili braća Negovan i Vasilije. Negovanovići i Nikolići u Gornjoj Šatornji. po ispitivanju Borivoja Drobnjakovića (1923). u Šumadiji je malobrojno. Sremčevići. Savkovići. Stepanovići. Obrenski. Trnavu Stojan (predak Stojanovića). Aleksići. Belobrkovići. Radojkovići. Đukaši (Milojevići..21 odsto) su starinci. Milutinovići. Starinačko stanovništvo. Brkići. Todorovići. čiji su potomci Simovići i . Markovići u Brezovcu. Panići. Đilasovići u Cerovcu. Sutra: Pamćenje na muškim precim Ko su Šumadinci (19) Popunjavanje sela Naseljavanje Šumadije nastavljeno je i u 18. To se zaključuje na osnovu dobrog glasa kakav u ovom selu i okolini imaju rodovi Gordijanići. uloga ovog stanovništva je posebno značajna radi toga što je omogućen kontinuitet u naseljenosti i predavanju mnogih naziva tla. Jeremići. Živanovići. Jevtići.. Vesići. u koje je Drobnjaković uvrstio i one rodove čije je poreklo nepoznato. starinačko stanovništvo nije marginalizovano. Čolići. Milovanovići i Trišići) i Rakići u Donjoj Šatornji. među čijim brojnim znamenitim potomcima je i savremeni pisac Antonije Isaković. Jovanovići i Tanasijevići) u Jelencu. Mišulići) u Ratarima. Živanovići (Stevanovići. Vajovići (Nikolići) i Riznići u Banji. Ilići. Mitrovići) u Kotraži. No. Dugići i Ivoševići u Saranovu. Dedići. Mačužići i Sovijanići. predak Erića. Vićentijevići. Niketići (Gajići) i Adžići (u okviru kojih su Tašići. Živanovići. a Donju Šatornju Isak. Gavrilovići. godine). Andrići). ono ima ugled i poštovanje. tj. Vukovići (Dobrovojevići. predak Čumića (iz ove je porodice znameniti srpski naučnik i političar Aćim Čumić). To su Erići. kao i očuvanju duhovnog jedinstva u stapanju sa kasnijim doseljenicima. u gružanskom selu Grivcu. Kabadajići. Markovići. Nedeljkovići (Jankovići. Ilići. Bogdanovići. Vasići. Pantići u Zagorici. nemajući nikakve prevage u društvenom životu. Po selima je najčešće svedeno na porodicu-dve. Ardžići. Vojinovići i Kondžulovići u Garašima. Aleksandrići (Mijailovići) u Jagnjilu. Lazići (Vidići). Pantići. i orođeno. Obradovići i Vasiljevići). Remići i Pavlovići u LJubičevcu. Vulovići i Stanići) i Radoševići (Radišići. Miloševići. Maskar su zasnovala braća Dulesi (Jevrem i Đorđe . predak skupine familija koje se po njemu nazivaju Obrenski (Ignjatovići.U predelu Jasenice. Vojinovići (Kuzmanovići) u Kopljaru. i. Radojevići. Rajkovac braća Sima i Radenko (staro prezime Nedeljkovići). Jovanovići. Milisavljevići (Todorovići. Prokići. veku U Saranovu se prvi nastanio Obren. koja obuhvata 58 naselja. Stopljeno. Milovanovići u Rabrovcu. Gavrilovići. Milanovići. Jokovići. Milovanovići. Jovanovići. Kalejići i Šiškovići u Palanci. Milivojevići. Jakovljevići i Đorđevići) u Žabarima. Jovičići. pod kojim se uglavnom podrazumeva onaj sloj koji je tu bio i pre Velike seobe pod Čarnojevićem (1690. Đurići (Radojevići) u Masloševu. a Donju Trešnjevicu Paja Čuma. Ignjatijevići. Đurići) i Markovići (Radojevići. Pantići. Jokovići (Milanovići. Savići. zaboravljeno kad i odakle su došli. Pavlovići. od 2110 rodova svega 131 rod (ili 6. Markovići i Nikići) i Velimirovići u Goroviču.

Živanovići. Urakovići i Ristovići. dve trećine ljudi ne žive u mestima svog rođenja. godine). Marijići. glavninu sela čine potomci ovih rodova. Boškovići i Aleksići. a Vinjišta Milićani. To je najuočljivija posledica migracije stanovništva posle Drugog svetskog rata. Žirovnicu Ristići. koji se tu nastanio sa šest sinova. Posle opsade Beča (1583). Ristići. Petronijevići i Stepanovići. Uroševići. Po popisu stanovništva naše zemlje 1981. a u Donjim Jarušicama Jevtići. Živojinovići.. a Đuriselo zasniva Đuro od Sjenice (od koga je rod zvani Sjeničani). Miloradovići. kako su etnolozi već ustanovili. Tako. a potom Donići. Milanovići i Pašići. u Erdeču Džajovići i Milićani. Nektarijevići i Todorovići. Botunje Šaškovići i Milovanovići (od kojih je vojvoda Mladen Milovanović u Prvome ustanku). u Ždraljici Veljkovići i Vuksanovići. Milivojevići i Kolarci. Bogićevići. Viševac Stojakovići. godine) Baljkovac su naselili Bankovići i Bojanići. Ko su Šumadinci (20) Zapustelost naselja Ratovi Turske i Austrije ostavili su pustoš u Srbiji Piše: Mile Nedeljković U Šumadiji je. Martići. Izuzev Lazovića (Lazarevića). Glišići. Naseljavanje je nastavljeno i sredinom XVIII veka. Sekulići. Sokovići i Čorbići. sve sam doseljenik.. I naše savremeno društvo. Petkovići i Antonijevići). Jakovljevići. Ivankovići. Milovanovići. početkom XVIII veka Brzan zasnivaju Ljutići. Goločela Minići. Popovići. u Maloj Vrbici Vukovići. izdvaja stari srpski vlasteoski rod Miloradovića. živopisana 1609. u Gornjim Jarušicama Domanovići. Da bi se bolje razumele istorijske prilike i naseljavanje Šumadije. imajući u vidu posledice rata 19911995. Tako se slagalo stanovništvo Šumadije. Đokovići.. Kopiljaci. godine) Bošnjane zasnivaju Tatovići. u Donjim Grbicama Gvozdenovići. Karadžići. Andrejići i Lazovići. gde su podigli čuveni manastir Žitomislić (zadužbina Hrabrena Miloradovića. U Adrovcu su prvi naseljenici Milojevići i Ilići. po ugledu i starini. Radojičići. treba poći od geopolitičkog i vojnog preloma koji se zbio u XVII veku.. Mitrovići. koji su se zatrli. Raletići i Bataveljići. Batići. Markovići. u Barama Stepkovići. U Badnjevcu se za osnivačke rodove smatraju Babići.. koju su muslimani i Hrvati uništili 1992. Desimirovac Gavrilovići. Mijailovići.Radenkovići. među kojima se. U vreme oko Kočine krajine (1788. Božići. Galonići. Zasnivanje i obnavljanje naselja se nastavlja i u vreme Prvoga ustanka. Baltići.. Dobrovodicu Mitrovići i Petrovići (izumrli). koji u našim zemljama ostavljaju pustoš i dotad . broj stanovnika koji žive van mesta svog rođenja je kudikamo veći. Milivojevići i Milići. Nikolići. Savremene demografske i statističke činjenice to najbolje potvrđuju. kada je turska moć u zenitu. Jovančevići i Radičevići. u Dragobraći Varjačići. Maksimovići. u Divostinu Radetići. doseljen iz Hercegovine. Domanovići. Prodanovići i Ratkovići. godine. a Šume obor knez Mirko. U Drugoj seobi (1737. Rankovići. Petrovići (čiji su ogranak Đorđevci) i Savići. Stankići. Margetići i Perovići (Tošovići). Mirkovići i Srećkovići.. vrlo je nalik istorijskoj kompoziciji stanovništva Šumadije. Osnivači Grošnice su Jankovići. Ista činjenica se zapaža i u oblasti Lepenice. Gradac Zimonje i Valjari. Mirkovići. Vujadinovići. Prokići. nastaje niz ratova između Turske i Austrije. Vukojičići. po sklopu svog stanovništva. u Gornjim Grbicama Mališići. od kojih je nastala razgranata loza porodica (Stanojevići. Drenovac Špiljovići. Reonići. Lazići. Šukovići. godine. Dobraču Markeljići. u Jabučju Đorđe Piperac. U ovom trenutku. pak. Kostići..

poput Kragujevačkog distrikta. Vraćevšnica. kao u vreme Despotovine. potucajući se od nemila do nedraga. početkom DžVIII veka. narod se selio. Vlakča. a u Šabačkom distriktu. u Paraćinu su samo jedna kuća i dve vodenice. Klenovac. u kojoj je 10 kuća. oživeće i druga naselja: U Kijevo se doseljavaju Tolići. Ratari i Trčinac (danas kraj u selu Čumiću). U Resniku su preci Vilipovića. Da bi se stekla slika o tadašnjoj Šumadiji. Desimirovac.Saranovo i Vojkovci (čemu je naruku išao i položaj ovog sela. a ponajviše Kragujevački distrikt. Brajkovića. Ivankovići. samo su četiri mesta pusta. samo je 37 naselja nastanjeno.neviđeni pomor u našem stanovništvu. a podruku s tim su išle glad i boleštine. koji ima 202 naselja. Neke od porodica koje su to vreme živele u ovom delu Šumadije se mogu pouzdano odrediti. Iza Šatornje su dva sela sa po osam kuća . Karlovački mir 1699. oko 1737. Drača. dok je po jedna kuća u Lipnici i Sibnici. Ravanica. koji ima 78 naselja. a u Čumiću (upisanom 1718. Petrovac i Runjani. dok ih je 165 pusto. po dve kuće imaju Belo Polje. crkvišta i manastirine. Grbice. dovoljna su dva podatka: u Valjevskom distriktu. Goroviču. Lozna. u kojem je najveće naselje Blaznava. godine. Od 94 naselja . Radenkovići. Po austrijskom popisu 1718. .56 je pusto. vidi se da su mnoga mesta zapustela. Žabaru. U Kragujevačkom distriktu. Karića. Stevanovići (Đorđevci) i Stepanovići. Resniku i Grabovcu. Milivojevića. a u Poskurice Aleksići. Živanovića. Madžarevića. Ko su Šumadinci (21) Stanje crkve i sveštenstva Šumadija se raseljavala i popunjavala U tom vremenu u Gornju Sabantu se naseljavaju Ravništani. godine. sklopljen je 1718. pogotovu što se u međuvremenu odigrala i Velika seoba pod Čarnojevićem 1690. Nestorovića (Komnenovića) i Pavlovića (Manasića). No. mnogi delovi Šumadije pružaju sliku prave pustoši. godine). Milovančevića. u Petrovcu Antonijevića. nijedno mesto nije pusto. Mijailovića i Čolovića. Mikića i Stevanovića. Predojevića i Filipovića. godine Požarevački mir. Nekada prenaseljena. Masloševu. Ni početak XVIII veka nije bio ništa bolji. a najveće je naselje Lanište kod Jagodine koje ima 18 kuća. A u onih 37 naseljenih ukupno je 149 kuća (porodica). o čemu svedoče stara groblja. Očajan i prestrašen. Jerosimovići. bez cilja i nade. zatim Jarmenovci (17 kuća) i Ba (10 kuća). Divostin. a po pet kuća u Borču. Jevtovići. godine ili Druge seobe. a u Donju Sabantu Begovići. po tri kuće imaju Bokčinovići (današnje selo Petropolje). dok je u ostalim naseljenim mestima manje od po deset kuća. Petrićevići. koja tada ima 18 kuća. Posle novog rata. i u Rudničkom distriktu je mnogo pustih naselja. Po četiri kuće imaju Bečevica. u Lužnicama preci današnjih Đurđevića. koji su obavili pukovnik Najperg i inžinjerijski kapetan Epšelvic. Simići i Tarani. Donja i Gornja Lužnica (upisane ujedno) i Čestin. Po šest kuća je u Topoli. Nedugo zatim. Dubrava. Vašvarski mir 1665. Ljuljacima. Grošnici i Stublu. Trebinjci. Tako su. Gavrilovići. sklonjenog u pobrđu Rudnika). Lipovac. Najveće mesto u 1718. kao Trčinac) preci Božića. Simušili i Cvetojevići. Goločelo. koji ima 126 naselja. Slična su prilike i u tadašnjem Rudničkom distriktu. godini je Šatornja (pri čemu su zajedno upisane Gornja i Donja Šatornja). Kniću. Po ovom miru. Stanje ne ublažuju ni mirovi sklopljeni između ove dve imperije (Žitvatoroški mir 1606. Šumadija je poluprazna. međutim. Stošići i Stankovići. U ovoj godini su bez žitelja Kragujevac.

Minojevac.. Bokčinovići. Saranovo. Zabojnica (23). Vitanovcu. Čumić.. Kamenica (po 20). između dve carevine i između dva rata (1717-1739). u Trmbas Đerići i Matići. Drača. Ko su Šumadinci (22) Poreklo došljaka Od deset sveštenika samo onaj u Vrbici zna sedam svetih tajni Piše: Mile Nedeljković Crkve su. Šuci. Bela Crkva. ali i stalno popunjavala novim stanovništvom. kojom se jedino i mogu objasniti mnoga tadašnja bekstva i preseljenja. Brajkovac (upisan kao Smrdljikovac). sa svodom i pokrivena ćeramidom. Od kamena je.sva od kamena. Trudelj. u stvari. Bečevica (po 10). Kukljin (po 13). Netačnu sliku o slaboj naseljenosti ovog dela Šumadije najbolje opovrgavaju dve istorijske činjenice . Oparić. u Veliko Krčmare Cukići (Srećkovići) i Pervizi. dok se za crkvu u Vrbici kaže da je udaljena sat i po hoda. Guncati. Po ovom crkevnom popisu. Voljavča i Blagoveštenje kod Stragara. Ošakovci.u Kragujevcu. u Sipić Prodanovići. U Stragarima je kamena crkva pokrivena šindrom. Volujak. Raševica (po 18). Živkovci. Najveće mesto je bilo šanac i varoš Kragujevac (110 kuća). i crkva u Kragujevcu. Brestovac. Jer pusta ili slabo nastanjena zemlja ne bi mogla da diže bune i ratuje protiv moćne Otomanske carevine. Sekurič (po 4) i Grivac (dve kuće). Blaznava i Jagodina. Knić (26). u njima je tada bilo sedam manastira (Nikolje u Šatornji. Kalenić. Ljuljaci. Belicu. Županjevac. srpski narod se selio u potrazi za boljim životom. u skromnom stanju. Šumadija se raseljavala. Žabaru i Stragarima. Katun (po 5).Kočina krajina i Prvi srpski ustanak. a nurije bez crkava imaju još tri sveštenika (u Jagodini. Ljubostinja i Kamenac). Jasika. Najbolja je crkva u Žabarima (stara crkva u Goroviču). Gružu. ni sa jedne strane granice Srbima nisu cvetale ruže. Između dva zla. godini samo 68 naseljenih mesta. a najčešće samo u nadi da preživi. Godačica. Ramaća. U njima je sedam. Tu sudbinu je delila i Šumadija. Lipnica (po 9). u koje istovremeno dolaze i Tomići (zvani Đorđevci). a u Vitanovcu je . prepravljena turska džamija. zatim šanac Vrbica i selo Stragari (po 50 kuća). Guberevac (po 15). Batočina (11). Jarmenovci. Šatornja. a u njima ukupno 1051 kuća. Han (14). Čestin. Vraćevšnica. Trešnjevica. blago rečeno. Ogranak Perviza se tad naseljava i u Malo Krčmare. Temnić. u ovoj oblasti je samo šest crkava . kaže narodna poslovica. Rakjani (po 7). Karanovac. Medveđa. Crnuća (po 16). kojoj pripadaju Čumić i Saranovo.Vrbica (danas Aranđelovac) i Vitanovac i još 63 naseljena mesta. U celoj ovako popisanoj oblasti je bilo tri varoši Kragujevac. Drenova. varoš Blaznava (40). veće delove Lepenice i Jasenice bilo je u 1735. Bačina (21). dva šanca . Bagrdan (Gordan). ali je ona. Goločelo (po 12). Lužnica. Riljac. Borač. Prevešt. Od dobra se ne beži. i po popisu koji je sačinjen za potrebe Mitropolije beogradske. Grabovica. zidana „na manastirsko podobije" . Rudnik. Pretoke. koja je mnogim vidovima bila surovija od turske. u Svetlić Vukićevići. Resnik. Sibnica. U njoj je u ovom vremenu došlo do smene stanovništva. Jer. Maskare. Rekovac (28). U širokom pojasu koji je obuhvatio Levač. Vlakča (po 6). nalazeći se tada pod austrijskom okupacijom. šanac Vitanovac i selo Stubao (po 24). pokrivena crepom. selo Žabari (30). Drenovi i Bačini).U stalnom mlazu useljavanja u Šumadiju tih godina (do sredine XVIII veka) dolaze u Korićane Milosavljevići. Padež (po 8). Grošnica. Ovi predeli su pripadali valjevskoj eparhiji. Lepojević. varoš Jagodina (36). Grošnici.

pop u Bačini je dobro čitao. dvojica su iz Hercegovine . te dođe u Bačinu. ostavši bez nurije kod manastira Crne Reke. Sve do sredine DžDž veka iz ove porodice su bili sveštenici. Sredinom ovog veka je bilo samo 2. Jedino je Ostoja Atanasijević u Grošnici rodom iz Kragujevca. 1928. jedan od Skadra . patosao ciglom i pokrio šindrom. od deset popova . dok šestorica nisu znala pojanje.protopop Vule Đorđević u Kragujevcu je iz sela Vlasojevića. krene i on za njim 1729. Po svemu sudeći je ovaj Jovan predak današnjih Popovića u Bukoviku. Sava Nedeljković u Vitanovcu je iz Koznika. Iz Hercegovine je i Mijat Stanković. srpsko selo sa 122 žitelja). došao je i pop Mijat. Od ostalih. a knjizi se učio u Voljavči.Vasilije Stanimirović u Drenovi je iz Vraneša. poreklom iz Hercegovine. Dobro da čitaju i pevaju znali su samo pop u Vrbici i Žabarima. Jer. Za popa Veselina u izveštaju stoji da je imao nuriju u svom rodnom selu Trudovu (uz selo Božetiće kod Nove Varoši. preselio se u državu cesarsku. Skadar) najviše je i stanovništva doseljenog u Šumadiju. godine oborknez Staniša Marković Mlatišuma ozidao crkvu kamenom. u selo Stragari. Zbog turske globe je i pop Radosav ostavio nuriju u Drenči i došao u Kragujevac 1721. ali im ne zna forme. Kao oaza stoga deluju Tomići. U Vrbici (današnji Aranđelovac i selo Vrbica) oko 1735. ali „po tom. i da je popovao osam godina. a onaj u Grošnici dosta loše. posle devet godina. dvanaest zaredom. mnogo pre Prvog srpskog ustanka doselio predak kaluđer Pahomije iz Hercegovine. od kojih je najpoznatiji prota Atanasije. Sjenice i Hercegovine. a odatle u Jagodinu.5 odsto kuća doseljenika iz Crne Gore. godine u Aranđelovcu). jedan iz Crne Gore . tako i pop. prvo u Bačinu. a pop u Drenovi je čuo za sedam tajni. ali. za koje Drobnjaković kaže da im se. sveštenik oko 1735. u celoj Belici je udeo tzv.Damjan Janković u Bačini je iz Morakova kod Nikšića. godine. U Grošnici je 1734. godine u Jagodini. Stanje i znanje sveštenstva . godine. kako su drugi ljudi počeli odonud seliti se nužde radi turske u cesarsku stranu. Od deset sveštenika je samo onaj u Vrbici dobro upućen u sedam svetih tajni. Od ostalih. dinarske struje zanemarljiv. kada se zbog turskih zuluma srpsko stanovništvo počelo raseljavati. Međutim. godine. pop u Vitanovcu zna neke od sedam tajni. Metohija. godine je sveštenik Jovan Vukosavljević. dok sedmorica ne znaju ni tajne ni forme. No. posrednim načinom. na svod.nimalo uzorno. a ostali. kako je ocenjeno . koje je po popisu 1991. od kojih su četvorica iz Stare Raške i Starog Vlaha . Po pravilu. pomalo ili dosta loše. Veselin Borisavljević u Stragarima je iz Trudova. leta 1721. Upravo iz oblasti iz kojih potiču sveštenici (Stara Raška i Stari Vlah. Iz ove porodice su učesnik i istoričar Prvog srpskog ustanka Lazar Arsenijević Batalaka (sinovac prote Atanasija) i savremeni književnik Danko Popović (r. zaključiti o seobama stanovništva." Ko su Šumadinci (23) Dolazak predaka iz stare Raške Iz ovih predela se najčešće dolazilo . za stanovništvom su išli i popovi. jedan iz Metohije Radosav Jovanović u Kragujevcu je iz Tihnića. iz ovog crkvenog izveštaja se može. pop u Drenovi je pojao pomalo. koji je zakleo ustanike na Orašačkom zboru 1804. a preko nje crepom. ali ne zna pojanje. ne mogavši ostati. Tako je bačinski pop Damjan Janković imao nuriju u selima oko Rožaja.brvnara pokrivena šinrdom. Po starinski i polako su znali da čitaju popovi u Kragujevcu i Stragarima. Filip Obradović u Žabaru je iz Bedine Varoši. Miljkovići i Bojovići doseljeni od Vasojevića u Crnču početkom XVIII veka (20 kuća 1948).devetorica su došljaci. Četiri godine ranije. Hercegovina. Crna Gora.Mijat Stanković u Jagodini i Jovan Vukosavljević u Vrbici.slabo.

a uz Žabare. u Žabaru je 260 kuća. čijoj nuriji pripadaju Čumić i Saranovo. približno u isto vreme kad i pop Filip. godine). u tome što je ono. godine. Od deset sveštenika. takođe. od kojih jedni početkom DžIDž veka pređu u Junkovac (18 kuća Pištoljevića 1923. napokon. nazvanih po njemu Radoševići. sa više srpskih ustanaka. četvorica su poticala iz Stare Raške i Starog Vlaha. u Topoli). godine selo sa 439 žitelja. kmet Savko (rodonačelnik današnjih Savkovića) nije im dao da se nastane. koju će. godine) u Žabare došli i Lakići (Živići). Na navaljivanje ostalih seljaka Savko se predomisli. Junkovcu. Iz Kladnice (po popisu 1991. nosilo državotvornu ideju i imalo misiju. godine sveštenik Vasilije Stanimirović." Dokaz srodstva i zajedničkog porekla ovih rodova u Goroviču.Stari Vlah . Rodonačelnik Blagojevića i Pištoljevića se doselio sa dva brata. jedan od najvećih srpskih pesnika ovog veka. bilo 12 kuća. uspeti i da ostvari. jedan od kolovođa topolske bune 1877. kao što puž nosi svoju kućicu. kojih je 1923. Stevan). tako i stanovništvo koje se seli nosi nazive svog zavičaja za sobom. došao u Žabare sa četiri brata i Radoš. to jest Goroviču. Po porodičnom predanju. Rodonačelnik Blagojevića se. Jer. nije slučajnost. godine 30 kuća). Topoli i Krćevcu je i ista slava (Sv. Iz ove porodice je pop Živić. godine bilo 79 kuća. rodonačelnik grupe porodica čije je skupno prezime po njemu Nedeljkovići. a od drugog Simići u Božurnji (1923. Prema zapisu iz 1923. Jasenice i Lepenice i Levča). Ako se spoje linijom tri sela Šume. kojih je 1923. Božurnji. prema oceni akademika Petra Vlahovića. od koga je nastala skupina porodica. zapravo. u čijoj su nuriji Drenova. kojih je 1923. sveštenik je Filip Obradović. a Ivanjica sa druge strane Javora. koliko ih je ukupno bilo na području koje je pripadalo Kragujevcu (predeli Gruže. sačinjen oko 1735. Bedina Varoš je kod sela Šume u okolini Ivanjice. koji su svi došli pre Prvog ustanka. dobiće se nepogrešivo tačan put kojim se kretalo stanovništvo: Hercegovina . koje je zapisao Drobnjaković. godine odslikava ne samo tadašnje stanje u crkvi i narodu. a drugi u Žabare (današnji Blagojevići). svakako. poreklom iz Bedine Varoši. potičući iz predela u kojima je bio zametak i duhovno središte stare srpske države. bilo 16 kuća). Tako je 1735. Od Sjenice-Studenice su nešto kasnije (posle 1735.Popis Beogradske mitropolije. Savkovići i Bulurdići (Tinčići). Žabaru. i da im zemljište da podignu kuće i da se nastane. Najznačajnija uloga ovoga stanovništva je. Od jednog brata su Spasići u Topoli i Krćevcu (1923. U Žabaru. Jasika i Padež. u Šumadiji. već i poreklo stanovništva koje se u to vreme naseljavalo u prilično zapustelu Šumadiji. „kad su Simići došli u Božurnju. godine bilo u Žabaru 84 kuće. Kukljin. pošlje čoveka te ih vrati. od kojih 432 muslimana).Šumadija. te se oni krenu natrag i dođu do Lužnica (Lepenica). odnosno Gorovič. postoji takođe selo Šume. jednog od najuglednijih savremenih etnologa. što. Iz ove porodice je Desimir Blagojević (rođen 1905. nije slučajnost. U isto vreme je. godine. godine ukupno 29 kuća). Ko su Šumadinci (33) Doseljavanje uoči Prvog ustanka . prvo naselio u Gorovič i od njega je tamo familija Pištoljevića (1923. Đorići. Kod Gackoga u Hercegovini postoji i treće selo sa istim nazivom: Šume. godine bilo 17 kuća. A upravo iz ovih predela potiče i najveći deo doseljenog stanovništva. Sledeća porodica koja je. i kojih je 1923. što. koja se nalazi sa jedne. došao je kad i pop Filip u Žabare i izvesni Nedeljko. kod Topole. došla iz pravca Sjenica-Bijelo Polje u okolinu Žabara su Blagojevići (staro prezime Veličkovići). od kojih su 192 kuće potomaka doseljenika pre Prvog ustanka iz okoline Sjenice i iz pravca Bijelo PoljeSjenica. poreklom iz Vraneša u Staroj Raškoj. U selima njegove nurije su doseljeni iz Stare Raške u Jasiku Popovići. takođe od Sjenice.

Bošnjanu. Petropolju. Gornjoj Crnući. Hercegovci. Početkom DžVIII veka pojedini današnji rodovi. Ljuljacima. pojedini starinački rodovi su se održali u Vitanovcu. Guberevcu. Donjoj Crnući. Kneževcu. Crnom Kalu i Šljivovcu. Glediću. a do Kočine krajine. Milivojevići. jer time je samo obnovljen. U Bošnjane. Stošići) i Stojanovići. iz Osata (Bosna). a njihovi su ogranci Miletići. kao i Milići. Jabučju. Gornjoj Vrbavi. Novičići. Srećkovići i Milanovići. čiji su ogranak Špiljovići u Lužnicama. Kormanu. Lipnici. Gornjoj Batočini. dok su Tatovići. dok Špiljovići (Sretenovići. Grabovcu. Jovanovići i Milutinovići. Teferiču. Milojevići) iz Krivog Vira. koji se smatraju osnivačkim. Poskurice i Lužnice najstarija naselja Naselja u Šumadiji su vrlo stara. Sumurovcu i Toponici. Cvetojevcu. život u njemu. Vaskovići. a iz okoline Kragujevca Srećkovići. to jest u vremenu 1737-1787. Brestovcu. Kostići. Pantići) iz Malog Izvora. Donjoj Vrbavi.Bajčetini. Ne može se tačno ustanoviti koliko puta su se ova sela praznila i punila novim žiteljima do dolaska predaka današnjih stanovnika u njih. Jovanovići) i Markovići (Andrejići). Srećkovići ). koji su se najviše razgranali (Obradovići. Vučetići. U Desimirovcu se nastanjuju iz Prizrena Gavrilovići (Čobići/Mijailovići. čiji su ogranci Jeremići. Drenovcu. Između Kočine krajine (1788) i Karađorđevog ustanka (1804) doseljavanjem se obnavlja život u još sedamnaest lepeničkih naselja . Sa Kosova dolaze Dobričići. jer je premalo porodica koje zasigurno obitavaju u njima duže od tri veka. Milići. Vrbetima. čiji su srodnici Glišići u Gornjoj Batočini. Stoga je pogrešno reći da je dolaskom određenih porodica osnovano neko šumadijsko naselje. obnavljaju život i u drugim gružanskim selima . Reonići su. Milića. Leskovcu. Glišovići. Grivcu. Brnjici. U Lepenici je Toša Radivojević našao starinačko stanovništvo. Pajsijeviću. U Drenovcu se smeštaju Sjeničani Sokovići (Đokovići) i Hercegovci Čorbići. Vitkovcu. Lipovcu. Reonića i Tatovića. čiji su rod Dobričići (Čolići) u Žirovnici. Spasojevići (Miljkovići. drugo prezime Radosavljevići. Godačici. Čestinu i Čukojevcu. Vulovići. dolaze iz Zablaća (Čačak). kao i Domanovići. samo u Lapovu. Todorovići). Milakovcu. Poskurice i Lužnice. a Žirovnice i Poskurica sredinom XVIII veka. Vuletići. podrazumevajući pod tim ono koje je na ovu tlu bilo i pre Velike seobe. Miraševcu. a ne i začet. Borču. Milavčiću. Todorovići. Kniću. Konjuši. što znači tek u svakom četvrtom gružanskom selu. Miloševići. Rači. Leševu. Po Dragiću. Zabojnici. Mićkovići. dok je Mihailo Dragić starinačke rodove našao u više mesta u Gruži.Zakuti. Novom Milanovcu. Pretokama i Ravanici.Batočini. Lazarevići. kao i dvanaest gružanskih sela . Opornici. čiji su ogranak Vulovići. godine. Jovanovcu. Đuriselu. Radmiloviću i Stublu. Ivanovići. Mališići. Sibnici. Tek. Balosavi. Kamenici. došli su od Sjenice. još u Bečevici. današnje stanovništvo je obnovilo život Lužnica posle Velike seobe 1690. Belom Polju. Pečenogu. Gosići/Todorovići. Milosavljevići. a iz predela Crne Reke dolaze Sinđelići (Ivanovići. a sadašnje stanovništvo u njima je relativno novijeg sastava.Žirovnica. . Istovremeno se iz Gladne u Resavi naseljavaju Markovići (Radivojevići. Lazarevići. Novićevići. naselili su se preci Milivojevića. gde su zatekli Domanoviće. Nenadići. Živkovići) iz Lukova i Šarčevići (Matejići. Petrovići. U najstarija naselja u središnoj Šumadiji idu Žirovnica. U Dobrovodicu dolaze od Zaječara Glišići. Milosavljevići. Oplaniću. Radovanju. Vučkovici. sela koja se pominju u XIV veku u povelji kneza Lazara.

koje je posle odlaska Turaka zadugo bilo prazno (tzv. Uz ova četiri razgranata roda. Pavlovići i Ignjatovići). Bumbarevo Brdo su zasnovali doseljenici od Sjenice. alija. čiji su ogranak Blagojevići. po pretku Jovici koji je došao iz Starog Vlaha (od ovog roda su Betulići u Korićanima. Milići i Miloševići. Miljkovići. puž nosi svoju kućicu sa sobom. čiji su ogranci Markovići/Maksimovići. Vidakovići. takođe od Sjenice. Dimitrijevići. tj. Milanovići. Sa njima dolaze i Milojevići. Novitovići. Dobrosavljevići.Ko su Šumadinci (35) Iz Adrovca u Adrovac U Šumadiji je bilo ovako: starinci. Pantelići. ničija zemlja). pre Prvoga ustanka u selu su još Zarići poreklom od Ivanjice. Dimitrijevići i Jovanovići. a iz Graca (Stari Kolašin) Lukovići. nemirne krajine koja je bedem odbrane od Niša. Milićevići (Marići). Aleksići. sa Korita Vuksanovići (Mitrovići). Miloradovići. tako su i doseljenici nazvali svoje novo stanište po mestu Adrovcu u Aleksinačkom Pomoravlju. Vukajlovići. aleksinačkoj Moravici. Milovanovići. Jevtovići i Karovići). Mićakovići će se prozvati po Mići . Šarovići.doseljeni „od vode Tare" (njihovi srodnici u Borču i Brestovcu se po tome zovu Tarani) i Simovići ili Simonovići . I treći osnivački rod Bara je od Sjenice Milojevići. Među ovim Sjeničacima su i Marinkovići. kraju istog sela. Belobrkovići (čiji su ogranci Petrovići. Između ta dva sela je bilo i treće . Boškovići. Boljarci. Milivojevići. Ovi slojevi se možda najjasnije raspoznaju u Grivcu. U Belosavce dolaze sa Pešteri Kozoderi. došljaci pre Prvog ustanka i oni posle Piše: Mile Nedeljković Lepeničko selo Bare (stari naziv . Brankovići. od Sjenice Đekići. a njihovi rođaci. Đorđevići. Nikolići. Živkovići. dok iz Bregova u Bugarskoj stižu Đukići. Jovanovići. Jedan deo Ilića se smešta u Raču. sinom Zarije Cvetkovića (r. sve dok ga knez Miloš 1838. I kao što. U Grivcu su postojala četiri jaka roda pre Prvog srpskog ustanka Gordijanići (čiji su ogranci Lukići.Beljevac. odakle je pretila turska sila.u Srbiji je 17 sela sa tim nazivom). Zarići će poneti to prezime tek u popisu 1863. čiji su ogranci Marinkovići. Nestorovići i Stojiljkovići).po starom zavičaju. Stevanovići. Jevremovići. Mačužići (čiji su ogranci Nikolići i Rankovići) i Sovijanići (čiji su ogranci Todorovići. Mitrovići. iz Buđeva kod Sjenice su Todorovići. kao i Lekići i Radosavljevići).Belosavce i Markovac.staro prezime Jovičići. U Šumadiji je slaganje stanovništva teklo sloj preko sloja . zasnivaju došljaci od Sjenice Stepkovići. u Donju Raču. Rankovići. od Korita i Bihora. Miloševići i Milutinovići. iza njih oni koji su došli posle Drugog srpskog ustanka. Jovanovići i Đorđevići). Rankovići. Mićakovići . po svoj prilici iz Bjedine Varoši. čiji su ogranci Grozdići i Lovčevići . pojedinačni useljenici u drugoj polovini prošlog veka. 1807). Stojanovići. Đokići. došli Ćurtovići. iz Buđeva. Nikolići. godine. Dragićevići. Rajovići. Milovanovići. Ilići. tako je i Bumbarevo Brdo nastalo u okviru sela Pretoka. Sjeničaci su Čušajići i Paunovići. čiji su ogranci Perišići. u kojem su živeli. Sa njima su. koji slove kao starinački. zatim oni koji su došli pre Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. po Cvijićevim rečima. godine nije razdelio susednim selima. I kao što su Bare Gružanske nastale u okviru sela Ljuljaka. Mićići. Adrovac naseljavaju doseljenici od Aleksinačkog Pomoravlja. U isto vreme doseljenici obnavljaju i dva plodna i blagodatna jasenička sela . Stepanovići. Milivojevići. Rakići. a na kraju. Đokići i Božanići. pa jak mlaz doseljenika 1809. a iz Bihora su Mirovići. sa Gavrilom. Gajovići.starinci. najčešće kao seljakanje u oblasti. Živkovići i Milenovići). sa ograncima (Petrovići. Savići. razgranat rod. Nikolići. Lepenički Adrovac zasnivaju Ilići (stara prezimena: Jankovići. Vukadinovići. godine (posle Karađorđevog pohoda na Sjenicu). Radilovići. sa Korita su Veskovići (staro prezime Hadžići). nazvani Moravići.

godine. godine bili jedna kuća.Veljo (puno ime Veličko) prezivao se Radović (r. Milovanom i Radovanom. 1829) odvojiće se grane Radomirovića i Vučićevića. 1817) i Ilija (r. a u drugoj Marko (r. Krsmanovići. veka ljudi stižu pojedinačno Piše: Mile Nedeljković Ovi poslednji će se prozvati po majci Jeki.Radosavljeviću (r. Stevanovići. čiji će se sinovi Radoje (r. Rakitovići će se razmnožiti od Paje. 1825) i Pavle (r. Navodimo ih kao tipičan primer šumadijske kućne zajednice tog vremena: domaćin Jovan Simović (r. Iliju Vasilijevića (20). koji žive u tri zasebna domaćinstva. Miljkovići i Ninkovići. u kući je sa sinovima Veljkom (9) i Milenkom (1). Korićani će se prozvati po predelu Korita. pisati 1863.u jednoj je sam Miljko (r. sestrom Milenijom (20) i snahama Novkom (38) i Smiljanom (30). Ivankovići i Gvozdenovići. godine. Jovičin sin Stevan je umro 1831. Lazom i Veljkom. i u kući je sa sinom Anđelkom. godine kao Mićići. koji će se kasnije podeliti na rodove Radomirovića. 1826) i Vučića (r. a u ostale dve su po dvojica braće: u prvoj Mina (r. Despotovići. Radonjići. 1815). sinovcima Vladimirom (4). 1761). koji je ženjen (r. odakle je došao njihov predak Vukić. Korićani. Vučićevića. kao najstariji čovek u selu .po svoj prilici iz sela Dragosinjci u Podibru. uglavnom za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. 1767). 1828). Lazovića. Poput Jekića. Po porodičnom predanju. 1797) i Ninko (r. 1806). 1833). 1787) sa sinovima Lukom. Despotom. U Prvom ustanku. po kojoj će se prozvati njeni sinovi Jovan (r. nema pisanih podataka. i to veoma jaka. Dragutinom (2) i Jovicom (9). Glišovići. u Grivac se doseljavaju Veljovići. jer je u popisu 1863. godine. 1802) potomci će se prozvati Simovići. zadružna. Jovan je imao i slugu. a ne po ocu Obradu. godine u kući udova Jeka sa maloletnim sinovima Milošem. tačnije Ilijini sinovi Sofronije. kćerima Draginjom (5) i Milevom (12). 1797). Ko su Šumadinci (36) Naseljavanje Divostina Krajem 19. Rodonačelnik Veljovića . upisani kao Vulićevići . godine Vukić je upisan kao Vulić (r. 1819). Po porodičnom pamćenju. O njihovom pretku Jovici. koji je doseljen „od vode Vape" (rečice koja teče kroz Sjeničko polje). Međutim. Vukić je došao sa sinovima Mirkom. Prezime po njemu će ustaliti njegovi sinovi Petronije (r. pa su tako ogranci Rakitovića sadašnji rodovi Đorđevići. u Grivac je došao od Stolova više Kraljeva . koji će na ovaj način sačuvati spomen na majku. Uz to. 1822) sa ženom Janom (35 godina). Od Krsmanovih sinova Radomira (r. Prodanovići. sina Rakitovog. 1809) i Despot (r. Po Vuliću su ostali sinovi. Od Sjenice sa Rakitovićima dolaze i Krsmanovići. Filipovići. i Mandići će sačuvati spomen na majku Mandu. a prezime mu je Dimitrijević. 1812) i Đorđe (r. Perovići.imao je tad 74 godine. Stevanom. Rakitovići. Rosom (10) i Milevom (6). braćom Ilijom (26) i Rankom (19). sinovicama Perunikom (14). koji se ovde naselio. 1809). I Simovići će poneti svoje prezime od 1863. Vasiljevići i Jekići. Miljkom i Ninkom. u popisu 1831. Po Stevanovom sinu Simi (r. od kojih će nastati rodovi Mirkovići. Stevanovići. Petar i Petronije. Svi Simovići su 1863. Dilovića i Mandića. sa 17 duša. .

tako da se ne mogu locirati. Kasniji doseljenici. godine bili jedna kuća. zateklo je starine. tačno su zapamtili pretke. jer nije smelo da čeka tursku odmazdu. kada je knjaz Miloš raselio Žujoviće sa Ješevca. čiji nadimak Starovlašani čuva spomen na zavičaj. Stariji Aksentije (r. privredne i kultne zajednice. naseljeni su silom prilika. 1797) je domaćin. primilo predanja o selu i njegovim svetinjama iz vremena despota Stevana Lazarevića i . stanovništvo Divostina je kompaktno doseljeničko. braću Aksentija i Đorđa. kao trgovci i zanatlije . Ko su Šumadinci (37) Nastanak Đurđeva i Mironića . kao i. Od ovih Ćirovića. jer je. koji slave Sv. Uzmičući uzvodno od Polimlja i Sjeničke visoravni. Šukovići (ili Šulovići) dolaze od Sjenice. nju stvaraju vrlo konkretni pojedinci. razmestio stanovništvo koje je otuda. ka „ravnoj Šumadiji". Doselili su se Botorini sinovi Stevan (r. naseljeno došljacima u Prvom srpskom ustanku. Divostin nije nastao na ledini. Markovići iz Dupca u Dragačevu.Marinkovići iz Niševaca kod Svrljiga. usput. koje je tu hrupilo za vreme Karađorđa. sa Voždom. Nektarijevići i Todorovići. dolinom Uvca i Vape. Novopridošlo stanovništvo. 1803). Ako se izuzmu pojedinačna useljenja u drugoj polovini prošlog veka. potiču Ćirovići u Oplaniću. Na takvo. Današnje selo Divostin je nastalo od prnjavora manastira Divostina. a mlađi Đorđe (r. a upisani su sa starim prezimenom Joksimovići. vojujući uz njega. koji su došli iz sela Milandže (zaselak Opaljenika kod Ivanjice). Mitrovići iz Bačine. Istorija naselja nije bezimena. Početkom ovog veka Divostin se odlikovao sa devet izvora žive. 1809. vraćajući se 1809. za koji Toša Radivojević kaže da spada u najjače i najbolje vode u svoj Lepenici i da narod u okolini veruje u njegovu isceliteljsku moć od raznih bolesti. u čiji su se gornji kraj smestili Radetići i Šukovići (koji se pišu i kao Šulovići). kako nastaju kolonistička sela. koji su se doselili i 1831. Starovlašani su i Botorići. a u donji Vujadinovići. Nove Varoši i Sjenice se preko Javora. a Andrići su zapravo Biorci iz Borča. koja su bez većeg značaja i uticaja. Čemernice i Dragačeva zaputilo. godine priključili Ivankovići od Ivanjice i Gvozdenovići od Požege. u ovom veku zaboravljeni. blagodatno. Botorići i Žujovići. u zasnivanju. u celini i odjednom. krajem prošlog veka. tačnije obnavljanju života u njemu. a među njima je glasovit izvor Svetinja. Na pređašnje stanovništvo i život u selu podsećaju toponimi Staro selo. No. Jovana. godine sa pohoda na Sjenicu i Suvodol. pobunjeno stanovništvo od Priboja. a ovi dođu ovde. 1802) i Stepan (r. tle se za vreme Karađorđa doseljava pet osnivačkih porodica sela. došavši skupa u Grivac. pošlo sa njim. Žujovići.dalo svoj pečat daljem uređenju ovog sela kao svoje društvene. kad dolaze Ćirovići. dolaze pojedinačno. od kojih neki odu na Kosmaj.Sjeničanima i Korićanima su se. Elbeske kuće i Manastirište. 1809) je bio pismen i bio je ćata u selu. čije je staro prezime Negovanovići. krepke vode .više no ijedno šumadijsko selo. Novi talas useljavanja u Grivac bio je posle Drugog srpskog ustanka. Crkvina i Staro groblje. dok su Petrovići od Velemuga iz Belog Polja došli kao domazeti u Ivankoviće. ovo selo. gde je Karađorđe. koje je usinio tetak od roda Mićakovića. Ćirovići. niti je ovo selo niklo „između kočića".

1822). Po nalazu Toše Radivojevića. kasnije doseljenih. Staro prezime Vujadinovića je Glišovići. Đorđevići. Milana (r. jer s tim prezimenom dolazi od Sjenice njihov rodonačelnik Vujadin Glišović (r.od koga su Jovanovići. Njihovi su rodonačelnici tri brata Radotića . Rodonačelnik Vukosavljevića je Vukosav Damjanović (r. najviše se razgranavaju među doseljenicima u Divostinu. 1811) . a iz okolnih lepeničkih sela Bataveljići iz Donjih Grbica. I Nektarijevići dolaze od Sjenice. Jankovići od Pirota (1840). godine dve sedmine stanovništva Divostina. Todorovići. 1787). očajnici i prognanici. Đorđa (r. 1816) . Njihov rodonačelnik u Divostinu je Milivoje Todorović (r. Dimitrije (r. 1820) i Peru (r. 1829). godine u kući sa braćom Jovanom (r. Gvozdenom (r.od koga su Đorđevići. pogotovu posle dve godine uspešnog vojevanja i sjajnih pobeda na Mišaru i Deligradu i osvojenja Beograda (1806). 1819) i Jovan (r. i braća Stevan (r. Ilići iz Cerovca (1880) i Petrovići iz Dragobraće (1897). 1762). Radotići dolaze iz Krive Reke kod Priboja. Dimitrija (r. Petnaest godina po dolasku ovih porodica u Divostin se doseljavaju Bojovići od Sjenice (1824). 1801) . Proku (r. 1803) i Milosav Radotić (r. stoga. 1824). i dotle još neženjenom braćom Jakovom (r. vekovima željne slobode. 1823). 1767) i Neša (r. 1819) i Blagoja (r. 1821) i Simom (r. Njihovi rodonačelnici su braća Sreten (r. Prokovići od Sjenice (1856). 1787). tako da čine skupinu srodnih familija (Ivanovići. Jovanom (r.od koga su Ivanovići. 1801).Milivoje (r.Milovana (r. 1803). 1797). Prokopovići ili Prokići. sa svih strana. koji je imao sina Ognjena (r. koji su došli od Nove Varoši. godinu su upisana dva domaćinstva Šulovića . 1782). U aračkom tefteru s njima su u 1831. 1787). Jovana (r. 1815). 1797). 1817). deceniju kasnije Jakovljevići (drugo prezime Gajovići ili Gajičići) iz Odmenja.od koga su Prokići ili Prokopovići. 1797). 1813) i Milovanom (r. 1817). Maksimovići iz Donjih Jarušica (1845). 1815) i Stevanom (r. Imao je braću Sredoja (18021831). Milića (r. ovih dvanaest. 1807) i Todor (r. Staro prezime Todorovića je Damjanovići. a drugo domaćinstvo je Nedeljka Šulovića (r. 1791). porodica činile su 1903. 1812). stiču prebezi. po svemu sudeći. Milivoje je imao braću Miloja (r. . 1812). Jovanovići i Paunovići). Milošem (r. 1801). upisan u aračkom tefteru 1831. vezujući se za ovaj deo slobodne grude kao jedini spas. 1817). koji je seoski kmet. koji je najstariji čovek u selu. Jevtovići iz Ramaće (1854). zaseoka Polumira kod Raške (1834). Ovi Todorovići (Milivojeva loza) i Prokopovići ili Prokići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Todorovićima. Njihov ogranak su Radotići u Maršiću.U Srbiju stižu prebezi sa svih strana U aračkom tefteru za 1831. 1809) . Todorovići. sin Todora. U Karađorđevu Srbiju se. Prvi srpski ustanak. a u kući je sa sinovima Lukom (r. i rodoljupci. osvetnici i nevoljnici svih vrsta. 1826). koji je u kući sa oženjenim bratom Jevremom (r. prezivao Damjanović. Nikolići od Pirota (1859) i Zlatkovići (drugo prezime Ilići) iz Velesa u Makedoniji (1863). dok će iz gružanskog sela Dubrave doći Milenkovići (1851). godini upisani Sretenovi sinovi Bogdan (r. Ivanom (r. 1824). pošto porodice sa ovim starim prezimenom pripadaju skupini Todorovića. koji se. privukao je Srbe. 1782). Vukosavljevići. kome će se ovde roditi sinovi Gvozden (r. Rodonačelnik Paunovića je Paun Damjanović (r. iz sela Vape. koji je umro ženjen. Radovanom (r.

Filip Pavlović (rođen 1787). Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. Da podsetimo. i 1809. Gajiće. Svi su se ovde obreli između 1806. 1815). koji je oslobođen od Turaka 1878.dolaze sa zapada. Treba imati u vidu da je Karađorđevim ustankom ne samo skinuta tuđinska vlast. kao i Savkovića. ili. U toj povorci su bili preci Filipovića i Dugića. 1822). Mijailoviće. a u nekim delovima Balkana i do 1912. krenulo je ka Šumadiji. a u nekim delovima Balkana i do 1912. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. Martiće. Došao je predak Ilija. pa i kasnije. jer je ukinut feudalizam. Rodonačelnik Filipovića. godine. U Lukanje dolaze došljaci iz znatno udaljenih predela. a ubrzo za njima Filipovići. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. Tamošnje srpsko stanovništvo. koji je umro kao dete (1832-1833). ovo je posledica ustaničkog ratovanja 1806. čije je prezime u starom kraju bilo Pavlovići. Bezmalo da nema šumadijskog sela koje u ovom vremenu nije dobilo ponekog novog žitelja. Prema tome. iz deževskog kraja u staroj Raškoj. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. imao je pet sinova . a od njih su i Stevanovići u Barama. nastali Lukanje (današnje Đurđevo) i Mironić u Lepenici. Martinoviće. iz sela Paštrića u Valjevskoj Kolubari (danas opština Mionica). Rodonačelnici Dugića (koji . Negovanovići . godine. i 1809. Ubrzo sa juga. posle Velike francuske revolucije (1789). godine. Ovaj rod se brzo množi tako da se Stevanovići (Negovanovići). ili oživljena ili upravo tada nastala. Savkovići i Dugići. s povlačenjem vojske u slobodnu Srbiju.Petra (r. Tako su.drugo prezime Stevanovići . Ristići su došli sa istoka. Milovanoviće i Srećkoviće. Dimitrija (r. godine. granaju na Markoviće. godine. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. društveni uslovi su sada bitno drugačiji. Milana (r. Nesumnjivo. među ostalima. pa i kasnije. Nikoliće. Petronija (1817). Prvi srpski ustanak je. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. godine). druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. kojih je početkom ovog veka bilo 36 kuća. Prvi srpski ustanak je. koje je pristalo uz Karađorđeve ratnike. a oni se prezivaju po njegovom sinu Risti (rođen 1801). nego je izvršen i korenit društveno-ekonomski preokret. Ko su Šumadinci (38) Iz Deževe u Lepenicu U nastanku šumadijskih naselja granična crta je Prvi ustanak Piše: Mile Nedeljković Prema tome. Došli su sa četiri strane. Selo je osnovalo pet rodova . iz Ponišavlja (okolina Pirota. kako su ga češće zvali „Vilip". Rankoviće. Da podsetimo.najpre su došli Ristići i Negovanovići. dolaze Filipovići i Dugići. a neka su. napunjena sve samim došljacima. 1825) i Jovana. nije smelo da čeka odmazdu Turaka i. mnoga sela i po više porodica. kada je na Deževi držan šanac. posle Velike francuske revolucije (1789). godine.No. za razliku od turskog vremena.

Ovih pet osnivačkih rodova Đurđeva (Ristići. 1799) i Petar Dugić (r. koji je imao sinove Milosava (r.Filipovići.a koji su.koji su. 1812). 1814). Tako i mnogi rodovi iskazuju svoje bitisanje . Damjana (r. 1811). Rodonačelnik Arunovića je Aron Đorđević (r. Mijailovići i . Mironić su osnovala tri roda . zvani Vilipovići. Međutim. godine upisan i unuk Života (r. Radovanovići i Radojevići. koji je imao sinove Milovana (r. 1902. od koga su Petrovići. Radosavljevići. Za razliku od Đurđeva. Ilići. blizance Nikolu i Radoja (r.bili su ovde pre Karađorđa ili su doseljeni za vreme Karađorđa.Stefana (r. 1824). 1795). Doseljavanjem Savkovića sa jugozapada. Radovana (r. 1902. Savkovići) činili su početkom ovog veka sedam osmina domova u selu. Pavlovići. Imao je sina Đorđija (r. a mnogi čuvaju porodično pamćenje da su došli „kad je Karađorđe sagonio narod u Šumadiju". Đorđa (r. Ere. 1809). pogotovu 1809. Spasoja (r.od koga su Radosavljevići u istom selu i Miliju (r. a tri iz Bosne (predeo Osata. 1819) i Jovana (1824) . godine bili jedna kuća. skupa. 1815). primajući doseljenike iz svih srpskih krajeva. Pantelići su takođe razgranat rod. završeno je osnivanje Lukanja odnosno Đurđeva kao seoske zajednice. skupa. potomci su Nikolini. 1782). od koga su Radovanovići. Dugići. U vreme Karađorđeve Srbije je u Gornje Grbice došlo šest rodova: tri iz Stare Raške (deževski kraj. Pantelići. Rodonačelnik Pantelića je Pantelija Ilić (r. 1815). Radoja (r. 1827). Milutina (r. godine. 1767). Mališiće i Rakićeviće. koji je imao sinove Milana (r. a u Karađorđevo vreme. koji su došli od Novog Pazara. Rodonačelnik Markovića je Marko (umro pre 1830).se granaju na rodove Petrovića. Stevanovići. Ovaj prelomni događaj naše novije istorije je deobni kamen celine društvenog života Šumadije. Pavlovići. poput Gornjih Grbica. od Nove Varoši. od koga su Radojevići. Miloša (r. koja je bila veoma masovna. pridošlo stanovništvo je osnovalo i selo Mironić. okolina Novog Pazara). Radovana (r. Kusurići su rod sa Arunovićima u Velikom Šenju i Jovanovićima u Lužnicama. Pantelići i Ilići su 1831. Mironićki Filipovići. 1814).koje su od 1737. Raletići . pečat selu daju doseljenici iz Stare Raške. Stefanov sin. Gvozdenovići. 1815). Negovanovići Filipovići. U povesti ili nastanku šumadijskih naselja. ispunjene sadašnjim stanovništvom. U toj seobi. čiji je sin Filip (r. Stepana (r. 1777). a njegovi su ogranci Milanovići. godine imali 168 kuća). godine. U njegovom domaćinstvu je 1833. Aleksića i Pavlovića) su braća Pantelija (r. i Ranka (r. 1819) . 1817). Rodonačelnik Savkovića je Savko Bogosavljević (r.od koga su Spasojevići. koji je imao pet sinova . u Karađorđevo vreme su u celini ispunjena pridošlicama. Radosava (r. 1812). 1809). i Žikiće koji su došli od Knjaževca . koji je ratovao uz Karađorđevu vojsku. 1815). jer su kudikamo brojniji. Kusurići i Pantelići. 1824). granična crta je Prvi srpski ustanak.od koga su Milanovići. poglavito u seobi 1809. po kojem se prezivaju Filipovići. osnivački rodovi Mironića su svi od Sjenice. Markovići. 1825). 1815). 1832). Blagoja (r. a ogranci su mu Đorđevići. Za razliku od Donjih Grbica . primile samo četiri roda (Živkoviće. uz Drinu). čiju osnovu čine tri vrlo razgranata osnivačka roda (Bataveljići. Kusurići su razgranat rod. Rodonačelnik Pavlovića je Pavle Đorđević (r. od koga su Đorđevići i Blagoja (r. koji je imao sinove Jovana (r. U to vreme su novim stanovništvom popunjavana i etnički osvežavana bezmalo sva naselja. a neka sela. kao i porekla njihovog stanovništva. 1824). Arunovići. NJihovi rodovi su tzv. godine imali 31 kuću) . čiji su osnivački rodovi sa četiri strane. 1817) . 1797).Gornje Grbice su u Karađorđevo vreme u celosti ispunjene doseljenicima. 1807) . 1822) i Milovana (r.od koga su Jovanovići u istom selu. Jovanovići i Spasojevići.

dok Osaćani (rodovi Obradovići. Jevta je imao dva sina. Stevanovići. Milanovići i Pašići) imaju te godine skupa tri kuće. Od najstarijeg Siminog sina Damnjana (r. Rankovići. Pešići. Radovanovići. Simići) od Novog Pazara. 1823). 1804) su Pavlovići. 1827). Gavrilovići su od Gaje (r. ovako se vremenom granao: Mijailovići (u užem smislu) su od Mijaila Jovanovića (r. Ivkovići. 1777) su Radovanovići. Damnjanovići. Jovanovići. 1812). godine kmet u selu. priticali su stanovnici sa svih srpskih strana. 1811). Mnogi su bežali od nedaća. a od Vučete su Luka (1807. 1809) zvali Radovan. dok su ostali rodovi sa istim prezimenom i bez ogranaka. rodonačelnik Miloševića) i Milovan (r. a Mijailovićima pripadaju Mijailovići (u užem smislu). od koga su Ilići. Radojevići. koja će postati zemlja snažne ustaničke radnje. Savić. godine imaju 55 kuća. Jovanovići. U Korman tada iz jugozapadnih i južnih krajeva pristižu doseljenici . Vujičići. rodonačelnik Lukića). Mijailovići (slava Sv. Staro prezime Simonovića je Miličevići. U Gornje Grbice su došli tzv. Jokića i Radojevića iz kasnijih naraštaja. Rankovića. Jovan. Vujadinovići. od koga su Simonovići. Rodonačelnici Ivkovića i Obradovića su iz mlađeg nara. Milanovići) iz Goričana kod Čačka. Jedan od osnivačkih rodova u Gornjim Grbicama. Lukići (drugi). Rodonačelnik Vujadinovića je Vujadin Mihailović (r. Jankovići. Kako se to vidi iz arhivskih dokumenata. Nikola) imaju 17 ogranaka. Miloševići. Od Neše su Milojevići. 1817). Milanovići. Raketići (Milijići. koji dolaze iz Ramaće. U Gornje Grbice je došao Vujadin (r. Milojevići. život raje bio snošljiviji no u drugim krajevima. Tašovići (Tanaskovići) iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). 1783). Neša. Milisavljevići (Milenkovići. 1795) sa bratom Simom (r. Dragan je imao sina Jovana (r. gladi. Jankovići. Jevta. Đuričići. Lukići. Vuksana (r. kao pograničnoj oblasti Otomanske imperije. Ilići. Dragan. Pavić. koji skupa 1902.Gajovići (Gajići. Milovanovići. Mijailovići. U toj godini će se tek doseliti sedmi rod u Gornje Grbice kuća Mojsilovića. Vasiljevići. 1771). 1829) se odvaja grana Stojadinovića. dok su rodonačelnici Milosavljevića. odmazde zbog zameranja ili ubistva aga. Od Savićevog sina Pavla (r. Miloš (r. a od Pavlovog sina Stojadina (r. Jokići. 1767) i Vučetu (r. 1814) je grana Damnjanovića. čiji je otac Vulić Vučićević (r. 1767). a ovaj sina Iliju (r. Ognjanovići) od Sjenicae. 1797). 1796). Od Savinog sina Stevana (r. Milosavljevići. Mitar (r. Prvih godina posle Svištovskog mira (1791) Šumadija se činila obećanom zemljom. Pavlovići. a od Milovana (r. potiču Milovanovići. U Šumadiju. 1815) i Uroš (r. Sava i sinovci Vujadin i Sima sa majkom Milicom. Jeremija) imaju osam ogranaka. 1777) i Sime Petrovića (r. po sinu mu Miloju (r. Vučetići. Ere sa porodicama . Jovčetići.Radojičići. 1812). 1802) i Jovana (r. Od Vuksana su Petar (r. Jovanovići. 1809) i Luke (r. Srećkovići) i Ivkovići (Stanojevići. ali im je neutaživa želja za slobodom bila zajednička. 1830. njegovog srednjeg sina. Takozvane Ere (slava Sv. Od Jovana (r. što je preseljenje u okviru iste oblasti.srodnici (braća i braća od stričeva) Petar. 1767) bio 1831. Obradovići i Stojadinovići. Stanko (r. Milovanovići i Radojevići. pogotovu što je u njoj. rodonačelnik Milovanovića). Rajkovići) iz Stubla u . 1823. Simonovići. U Ere spadaju Petrovići. 1802). čiji su se i otac i sin (r. erski rodovi su se ovako granali: Petrovići su od braće Nikole (r. Od Pavićevih sinova Jovčete (r. 1811) su Jovčetići i Jovanovići. 1811) su Stevanovići i Lukići (drugi). a Stojkovići (Nedeljkovići. 1779). Gavrilovići.

ogranak Petronijevića u Rakincu. Moravice i Zapadne Morave. Adžići/Radovanovići. Đokići (Petrovići. Miloševići. U Opornici nalaze pribežište nevoljnici s Kosova. koji dolaze sa drugog kraja Srbije. Druga dva doseljenička roda čuvaju u svom imenu uspomenu na zavičaj . Filipovići). Jovanovići). Soko Banja). Simići) od Peći. Pavlovići drugi (slava Sv. Milosavljevići. Kostići. koji se tada zvao Pusto Selo. Milentijevići i Mirkovići. Stevanovići) i Strugarevići. Nikola) i Lazarevići (Petrovići) iz Leskovca. Miloševići. čije je drugo prezime Stevanovići (slava . dohodeći od Prištine. drugo prezime Džudžovići (Pavlovići. Milutinovići (Sretenovići. a Mladenovići. čiji su ogranci Milenkovići. Iz Katrge (Rudničko Pomoravlje dolaze Aćimovići (Tomići. Sa istoka dolaze Nikolčići (Živanovići.Župljani (Jovanovići. poreklom od Tetova (Makedonija). zatim Pavići (Simići. Vučkovići (Trifunovići.Župi. Obalaši. Jovčići. Markovići). čiji su rod Miladinovići u Markovcu. Mijailovići/Midžići). dok su Mijailovići. Miljkovići) iz Kormana u Aleksinačkom Pomoravlju. Sretenovići (Vučetići) i Mladenovići. Vujadinovići (Milanovići. Dabovići. koji dolaze iz Vrmdže (Moravica. Ristići. a Gluvaćani (a na Gluvać. Živkovići. Ko su Šumadinci (39) Spomen zavičaja U središnoj Šumadiji najjača doseljenička struja dinarci U Novi Milanovac. Stanišići.Jovanovići i Krstići od Knjaževca. U isto vreme su od Nove Varoši pristigli Vulovići. među koje dolaze i Stanimirovići (Glišići). Đokovići). Filipovići.od Zaječara su Asurdžići (Živadinovići. drugo prezime Nikolići. Milenkovići. Radivojevići) i Kandići (Miljkovići. i Petronijevići (Petrovići. Todorovići). Stevanovići i Lazarevići. Milivojevići od Zaječara i Prvulovići iz Rakovice kod Vidina. Šarolik je i sastav prvih naseljenika u Cvetojevcu . Pavlovići) stižu iz Vranja. a iz Trna u Bugarskoj Prvići (Milanovići. čiji su srodnici Lazovići u Rakincu. a Lazovići (Simići. Nikolići) na Župu. Teferič dobija nove žitelje sa pet strane . a od Užica Pavićevići (Sretenovići). buduće naselje zameću Miladinovići. iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). kod Ivanjice). Milanovići. Zarići. dolaze iz Hercegovine Bradići. Anđelkovići). zaselak Dubnice u Đetinji. U Miraševcu se iz Bosne naseljavaju Topalovići (Đurđevići/Mijailovići. Milojevići). Radisavljevići).Bajići (Đorđevići. Miloševići. Petrovići). Ilići. U Rači preovlađuju doseljenici sa istoka . koja je zapravo zbeg. drugo prezime Trojanovići od Pirota. Ivanovići (Nedeljkovići) iz Prokuplja. dolaze iz Stragačine (zaselak Maskove. U Radovanje se sliva doseljenička reka od Polimlja. U Pinosavi.

došljaci iz Crne Gore. što je staro prezime skupine rodova Markovića (Milojevića. Tako se. od Peći. Gavrilovići. Đorđevići. a na njenom tlu su se presecale . Bosna). a Biorci (Krsmanovići. Ignjatovići. i ostala. gde su se ranije smestili samo Džajovići.od Novog Pazara stižu Bojanići. Babovići. koja je. a od Sjenice Pejovići (Todorovići. U Šljivovcu. U središnoj Šumadiji. U svakom od ova tri predela je najjača dinarska doseljenička struja (Stara Raška. Stankići/Dimitrijevići. Markovići. a svaka deseta u Lepenici je poreklom od Sjenice. prema istraživanjima Mihaila Dragića. čine više od polovine žitelja današnje Gruže i Jasenice i petinu žitelja Lepenice. zatim u Jasenici (10 odsto). Sa jugozapada su priticale dinarska i kosovsko-metohijska struja. Nikolića (Petrovića) i Panića. Hercegovina. Vićentijevići. Tada iz Trnske klisure pristižu i Despotovići (Antići. a iz Crne Trave Streljići (Stojakovići) i Glavaševići. Lazarevića (Cvetkovića). koja je i najstarija po nastanku. Milovanovići). dok je u Lepenici najslabija (tri odsto). Ova struja je najzastupljenija u Gruži (15 odsto stanovništva). prigrlila doseljenike iz svih srpskih predela.Đurđevdan). svaka četvrta porodica u Gruži i Jasenici. Stanojevića (Petrovića. Mijailovići). daljih i bližih. Miloševići) i Lukići. Otuda nije čudo što je ustanak u Šumadiji imao šire okvire i vidike . slagalo stanovništvo u Lepenici. U ovom vremenu je snažan priliv i u Crni Kao. Od Velikog Izvora na Timoku dolaze Simići. kako je pevao pesnik bune Filip Višnjić. koju sačinjavaju tri predeone celine . i od Beograda do Kosova. zatim brojni Jovanovići (Ristići. a Stojanovići iz Vidina. Mijailovići. uoči velikog pregnuća kakav je bio Prvi srpski ustanak. Jasenica i Lepenica. kao što im i ime kazuje od Bihora (Stara Srbija). najprivlačnija oblast za naseljavanje. taj doseljenički mozaik je i najupečatljiviji. Druga po jačini doseljeničkog mlaza je kosovsko-metohijska struja. prevagu imaju iz Stare Srbije . Predeo Lepenice je po svom geografskom položaju bio predodređen da se na njemu sudare četiri najpretežnije selidbene struje. kao i ostala područja Šumadije. Jovanovići i Đorđevići).od Timoka do Drine. Jovanovići. koje se ni do danas nije smirilo. Borivoja Drobnjakovića i Toše Radivojevića. U okviru dinarske struje su najbrojniji doseljenici od Sjenice. U Crni Kao dolaze iz Resave Veljkovići. Dinarski doseljenici.Gruža. što je razumljivo ako se ima u vidu da je od svih delova Srbije Šumadija bila. Bezmalo da nema šumadijskog predela u kojem se ne bi mogli naći doseljenici iz svih krajeva u kojima Srbi žive ili su nekad živeli. Ali je zato u Lepenici na drugom mestu po brojnosti stanovništvo koje pripada timočkoj struji. Stara Crna Gora. Milosavljevića). Batočinu i Šljivovac. Đurđevići. jer je posle pogibelji na Kosovu (1389) počelo ono žalosno premeštanje i bežanje našeg naroda. Sastav stanovništva Šumadije je vrlo šarolik. drugo prezime Milovanovići. Ilića. Markovići. Milanovića).

Donjim Grbicama i Beloševcu. Donjoj Rači. Metriš i Sikole). treće. Batočini. dok braničevski deo (Homolje. Zato je. Popović (35) i Donjim Jarušicama (34). Novi Han. Po Toši Radivojeviću. moglo smatrati za četiri strane sveta razbacanog Srpstva . a drugo . Brestovačku Banju i Derven). kao i sa ostalih jedanaest predeonih celina Šumadije. Vražogrnce. Radovanju. Malom Krčmaru.moravsko-vardarska struja. Mali Izvor. Radičevac) i Zaječar (Grljan. deset odsto lepeničkih rodova čine Timočani. Novom Milanovcu.Rakinac (40 odsto). u vreme doseljavanja. Dobrači. Salaš. Knjaževac (Staro Korito. a u šest sačinjavaju više od trećine . treba imati u vidu ove tri činjenice o njemu . iz Hrvatske na zapadu. on je tu uračunao samo Timok u užem smislu (Jelašnicu. Cvetojevac (36). Ovde imamo u vidu samo timočki deo timočkobraničevske struje. Jakovac. Mirovo i Bačevicu) i Krajinu (Negotin. Grošnici. prevagu čine doseljenici od . Timočani u Lepenici čine oko šestinu (ili oko 15 odsto stanovništva). zatim u Botunju. dolazeći moravskom udolinom s juga. Veliki Izvor i Zagrađe). Da bi se valjano razumela svojstva stanovništva timočke struje. Viševac (36). sastavljena od doseljenih Timočana . Vučić (95) i Miraševac (88). među ovim oblastima. Pajazitovu i Svetliću (svaka šesta kuća). Osobenost Lepenice. čini upravo snaga timočke struje. No. Lukovo. stanovništvo Lepenice i najsloženije. a ima ih i u Majniću. u poređenju sa Gružom i Jasenicom. Resniku (svaka deveta) i Rači (svaka deseta). Debelicu. bezmalo cela.od Vidina na istoku. Čumiću. Markovcu. Ko su Šumadinci (40) Od Sjenice preko Krivog Vira Topalovići su prezime nastalo od turske reči „topal"-hrom Piše: Mile Nedeljković Za tri sela se može reći da su.među doseljenicima su vrlo brojni oni koji su došli sa Kosova i iz Metohije i. Gradcu.Cerovac (96 odsto). Ovako sabrano. Prnjavoru i Sipiću (svaka peta kuća). Zvižd) za ovu priliku izostavljamo. Poskuricama. a u pet oni čine većinu. Dobrovodici. Guberevcu. a može se reći i u celoj Šumadiji.Vojinovac (55 odsto) i Lužnice (54). Petrovcu i Šljivovcu (svaka osma kuća). Doseljenici poreklom od Timoka su primetni još u Crnom Kalu i Pinosavi (svaka četvrta kuća). odakle je svaki deseti doseljenik timočke struje u Lepenici. Mlava. jer su u njoj primetne porodice pristigle sa tako širokog područja koje se. u slivu Timoka ima znatan sloj starinačkog stanovništva. a odelito je vodio Crnu Reku (Krivi Vir. Maršić (39). U 44 lepenička naselja su doseljenici koji pripadaju ovoj struji. iz Solunskog zaliva na jugu i od Budima na severu. i timočkobraničevska struja sa istoka. Desimirovcu.prvo. Gornjoj Batočini. Lapovu. Brzanu. u dva su timočke porodice u većini . Bošnjanu. koji nije najbolje omeđio timočko-braničevsku selidbenu struju. u timočkom predelu Crnoj Reci. Žirovnici.

Petkovići. Staro prezime drugog ogranka Topalovića (Petrovića i Miloševića) je Petrovići. Đorići. Miloševiće i Petroviće. potiču od Radovana (r. Adžići. Živkovići. Radovanovići). Adžići (Radovanovići). Đurđevići i Mijailovići (Mihailovići). ispunjavaju selo i nose prevagu kako po brojnosti tako i uticaju na njegov dalji razvoj. koje će se. Topalovići . svagda je prednjačilo u bunama i ustancima. po čemu je zaključio da su oni. Toša Radivojević je našao selo Miraš u Nerodimlju. 1813). ponoviti u većem obimu. naselili i delovi ranije dinarske i kosovsko-metohijske struje u Lepenicu. Ovo stanovništvo. pod osobito povoljnim zemljišnim prilikama. sin drugog Petrovog sina Mateje (r.početkom ovog veka su imali deset kuća. čije je staro prezime takođe Novakovići. znači. Petrovići su se vremenom zatrli. boginjava od vrtača. jedinstveni lik Šumadinca. Iz Jelašnice dolazi 16 rodova . dali pečat Miraševcu. tako i po dolasku u Šumadiju. preko Timoka. pišući da „u Krivom Viru. i to ih jako opominje na njihovu zemlju maticu. selo nadomak Rače. za ono vreme vrlo udaljena. 1817). pošto su njihovi rodonačelnici Đurđe Novaković (r. ili ga osnuju. Zdravkovići.1827). Paunkovići. 1784). hrom) . Ognjanovići. U Miraševac. Mihailovići. 1777) i Miloš (r. tako. koji su 1903. obrazujući. a njihovi rodonačelnici su Petrov sin Marko (r. nastavio je život sela i dočekao treće doseljenike koji su. što je Jovan Cvijić uočio i istakao. . Golubovići. gde su se mešali i stapali sa tamošnjim starincima i doseljenicima s drugih strana. a došli su u vreme Kočine krajine iz Nerodimlja na Kosovu. Kalinići.prezime koje nastaje po telesnoj odlici pretka (na turskom „topal" znači: oštećen u nogu. a delili su se na ogranke Đurđeviće (Mijailoviće). kao što to obično doseljenici čine kad se nastane u dotad praznom selu. pod Rtnjem u istočnoj Srbiji. a drugi rod Topalovići. Pešajići. Oni su preneli u Krivi Vir poznate sjeničke ovce. međusobno su za koleno bliži nego sa ostalim Topalovićima." Na taj su se način. preneli ime svog sela iz Nerodimlja.Sjenice. Jankulovići. koje je nosilo snažnu državotvornu misiju i negovalo tradicije slobodarstva. čije je staro prezime Novakovići. vode poreklo od Novakovih sinova Đurđa i Ivana. što znači da su Markovi potomci zadržali prezime (Petrovići). Prvulovići i Čumići. No. Zapravo. na žalost. Nedeljkovići. Ispitujući njihovo poreklo. Daničići. Prvi žitelji za koje se zna. čiji su preci došli iz Bosne kad i Petrovići sa Kosova. Oni su izabrali ovo selo gde Crna reka izvire iz pećine. vunom najbolja pasmina ovaca u Srbiji. bili su Petrovići. kraja u kojima Srbi žive . Adžiće (Radovanoviće). prvi naseljenici su došli iz tri. iz Bosne i Timoka. jer potiču od oca i sina. ima dosta doseljenih Sjeničana.sa Kosova. a Matejini promenili u Miloševiće. u stvari. U Prvom ustanku u Miraševac dolaze doseljenici iz timočkog sela Jelašnice. pa su im i ime poreklo upamćeni. Ova četiri roda (Đurđevići. i od njih se ovde razvila. koji važe za osnivački rod sela. godine skupa imali 112 kuća. a iznad njenog izvora je prostrana karsna visoravan. sina Ivana Novakovića (r. Karcunovići. 1802) i njegov sin Mihailo (r. kako u predelu Timoka.Božinovići. 1787). timočka struja je imala na tlu matice etnografsko ujednačavanje. po dolasku u Šumadiju.

1813) Pavlovići. 1787) i Todor (r. upisan 1831. 1807) će se odvojiti ogranak Paunovića. Zdravkovići. 1749). a njihovi ogranci Božići i Petrovići od Nedeljkovih sinova Bože (r. Pešajići su prozvani po Petru. 1787). Rodonačelnik Đorića je Đoro Veljković (r. 1811). a od njegovog potmka Branka (r. Prvulovići potiču od Prvula Radenkovića (r. 1776). a kasnije će se od njih razviti Miletići. Petrovići zvani Trenići i Prvulovići (Terzići). 1797) je osnivač Milkića. godine kao jedan od najstarijih domaćina u selu (r. a njihovi su rodonačelnici Petkovi sinovi Pavle (r. 1819) će se odvojiti ogranak Ristića. NJihovi srodnici Veljići su od Velje Radivojevića (r.1776) i njegovih sinova Petra i Save. 1797). a kasnije i Nedeljkovići zvani Nešići. 1787). 1804) i Nike (r. Karcunovići. 1802) rodonačelnik Milojevića. 1817) nastaće ogranci Miletića i Milojkovića. godine kao domaćin sa sinovima Milošem. koji potiču od braće Stojana (r. 1781).Božinovići vode poreklo od Božina Đorđijevića (r.Milinka. godine je Nedeljkov najstariji sin Stevan upisan kao kmet. . 1794). Rodonačelnik Kalinića je Stojan Nikolić (r. Milojem i Milošem. a potiču od Nedeljka (r. Daničići imaju dva ogranka . Jankulovići vode poreklo od Janka Petkovića (r. 1797) i njegov stariji brat Marinko (r. Rodonačelnik Petkovića je Petko Cvejić (r. 1767). granaju u Kostiće. Ko su šumadinci (41) Stara prezimena Istorija mnogih porodica je roman za sebe Živkovići. a njegov srednji Miljko (r. 1797). a od drugog sina Pavla (r. a od Pešinih sinova Milojka (r. Staro prezime Ognjanovića je Mihailovići. 1787) i Jovana (r. Rodonačelnik Kostića je Kosta Živković (r. 1802) zadržati prezime Veljića. čije je staro prezime Cvetkovići. 1797) i Đorđa (r. 1777). Paunkovići potiču od Paunka Milenkovića (r. dok je najmlađi brat Miloje (r. 1777). od dolaska nisu menjali prezime. zvanom Peši. Radojka (r. od čijeg sina Paunka (r. 1784). dok će potomci najstarijeg mu sina Trifuna (r. upisan 1831. Živka i Stanoja.1767) sa sinovima Veljkom Živanom. 1811). Cvejčinoviću (r. a njihovi ogranci Radivojevići i Nikići od Božinovih sinova Radivoja (r. Milkiće i Milojeviće. 1776). Rodonačelnik Golubovića je Golub Živulović. Od Ognjanovog sina Hriste (r. 1816) će se izdvojiti Brankovići. Jevtom i Ilijom. U popisu 1831. 1807).Pavloviće i Toljiće (ili Todoriće). 1809) i Milete (r. 1791). potičući od tri brata. 1807) i Petra (r. potiču od braće Nikole (r. a Nedeljko je imao još tri sina . Staro prezime Nedeljkovića je Radenkovići. kako se prezivali Ognjan (r.

a Nikolića Markov brat od strica Nikola Cvetković (r. godine. a Veloje nađe mesto u Kloki. koji se preziva i Stanojlovići. Iz Jakovca je došlo osam rodova . i tu se stalno nastani. Đorđevića. Doseljenici iz Jakovca Marići. selu kod Topole. Simići (sa ogrankom Živanovića) i Stojanovići (sa ogrankom Milisavljevića). U starom zavičaju su svakome od njih ostali srodnici. za ono vreme udaljena. zbližila.Đurđic.Miloševići (sa ograncima Vidanovića i Petrovića).Jakovca i Jelašnice. koji su se. Milojkovića. jer ih nevolja nije podelila. Odista. Starosedelačko stanovništvo u Jakovcu. kad su procenili da je opasnost minula. i kako su upamćeni. To potvrđuje i očuvano predanje o dva brata iz sela Brusnika kod Negotina. Nakon izvesnog vremena.Marići (sa ogrankom Markovića). Markovići (sa ograncima Golubovića i Gojkovića). godine 44 kuće. rodonačelnika. Veljko se vrati u Negotinsku krajinu i naseli u Brusniku. naprotiv. Živkovića. a od Veloja u Kloki nastane rod Ivanovića. ne smejući da čekaju tursku odmazdu po slomu Prvog srpskog ustanka. nalikuju na priču. Reč istorija u nekim jezicima znači: priča. predela. skupa sa svojim ograncima. imali 1903. Od Veljka u Brusniku potekne rod Jeličića. 1817). Milivojevići. Milenkovića. Ovo selo je. . bilo staro. U Šumadiji je veoma mnogo ovakvih predvojenih porodica. a iz Jelašnice pet rodova . kako je ustanovio Toša Radivojević. Gaćanovića i Milanovića). iz okoline Kostići (1865) i iz Porodina u Resavi drugi Petrovići (1873). selu koje danas pripada opštini Velika Plana. ognjište i jednih i drugih. koje su skupa posle Prvog svetskog rata imale 217 kuća. Rodonačelnik Markovića je Marko Janjić (r. onako kako su se odigrali. i koje je odreda potomstvo dede Jakova. 1797). zasnovano 1806. Možda je ponajbolji primer za to selo Vučić kod Rače. Paunovići ( sa ogrankom Petkovića/Milovanovića). U Vučiću su se izmešali. redom po pristizanju. Da su Jakovljevi potomci u lepeničkom selu Vučiću i u timočkom selu Jakovcu zaista srodnici svedoči i to što svi. Tako je i rodoslovno pamćenje mnogih porodica samo po sebi priča. Milanovića i Stanojevića). dokad se u njemu „odjednom nastanilo" trinaest osnivačkih rodova. koje je do danas tamo opstalo. Stanojevići (sa ogrankom Radojkovića i Stojanovića) i Tokalići (sa ograncima Milićevića. koji su. zajedničko. Predak jedan. već. mnogi istorijski događaji. a Ivanovići pamte da im je predak došao iz sela Čubre kod Negotina. iz Kumanova Ilijići (1858). zbežali u Šumadiju i privremeno nastanili u Lozoviku. predanje. razgranato je danas u više od trideset familija. koji su došli iz dva susedna sela u oblasti Timoka . kada su na njegovo tle došli prvi naseljenici. Radojkovići (sa ograncima Nikolića. imaju istu slavu . Pavlovići (sa ograncima Milovanovića i Stojanovića). Aranđelovića/Ranđelovića. kojima je neko najrođeniji ostao u starom zavičaju. 1797). a od njega dva roda u dva. a konačan oblik je dobilo po slomu Prvog srpskog ustanka. nesumnjivo su potomci dede Jakova. Pavlovići i Prvulovići. Veljku i Veloju.Čumići se dele na Markoviće. Posle Drugog srpskog ustanka će u Miraševac još doći od Knjaževca Petrovići (1832) i Crvenjakovići (1844). ili roman u malome. po kojem je i njihovo matično selo Jakovac prozvano. dok će se Miloševići odvojiti po Nikolinom sinu Milošu (r. što znači da je tu. Jeličići znaju da su im u Kloki ostali rođaci Ivanovići. Živadinovića i Milanovića). Đorđevića. Prvulovići (sa ograncima Živulovića. Nikolići (sa ograncima Ivanovića i Mladenovića). Miloševiće i Nikoliće. pre bežanije u Lozovik. bez izuzetka. Živanovića.

Sušica. zbog neposlušnosti. Raškoviće. Bare. Sugubine ili Kaludra nalaze i u Levču i u Staroj Raškoj. godine. ponajviše ka ravnoj Šumadiji. dolinom Ljudske reke. Iz ovog su sela. a 1971. godine. a preslavljaju Letnjeg Sv. prenevši ime svog sela. isto to . puž nosi svoju kućicu sa sobom. među malobrojne srpske srednjovekovne vlastelinske porodice. preko Golije. jer sve ove porodice slave Svetog Nikolu. Selo je. po Cvijićevom slikovitom zapažanju. kakvi su bili Bakići i Karapandžići. Vukovići i Leketići ili Staletići. godine je imala 163 domaćinstva. ime Raškovića govori mnogo više. dugo ugledan i moćan. Takvih je u ovom selu 117. što nije slučajno. Kod Duge Poljane. Međutim. ili planinskim bilima. isto. kao što su Arapovići. Karađorđe povukao u unutrašnjost zemlje. mimo zapovesti. U pogledu porodica. a od ovog roda je bio starovlaški knez Maksim Rašković. Dve decenije kasnije. Međutim. Javora i Dragačeva. Dakle. koji je opstao i sve vreme turske vlasti. čiji potomci postoje do našeg vremena. Ako pomenemo naselja ili njihove delove. Kako bi Vuk Karadžić rekao. do sela Rasna je selo Raškoviće (danas 210 žitelja islamske veroispovesti. uletao u tursku granicu i vojevao. dok je mladih (mlađih od 15 godina) samo 55. Petrovo Polje. može se desiti da jedni pomisle da je reč o Sjeničkopešterskoj visoravni. ni Brnjica nije odolela. godine 162. slivalo se i srpsko stanovništvo u niže krajeve. Po popisu 1948. više od četvrtine. prema popisu 1991. Brnjica je posle Drugog svetskog rata stagnirala.Bogić. kao što. Opštoj pojavi proređivanja stanovništva i njegovog starenja.samo malo drugačije. što je za petinu manje. . kao i većina šumadijskih sela. Kneževac. vojvoda Sjeničke nahije u Prvom ustanku. Milija (od koga su Vukovići) i braća Laketa i Staleta. Brnjica. a potom sa porodicom u Ripanj. kao najvidljivijoj demografskoj činjenici posle Drugog svetskog rata. Nikolu. došli meštani Raškovića u Gruži. Kako je Dragić zapisao.na sebi svojstven način. a od 425 njegovih stanovnika najbrojniji su oni između 55 i 70 godina. Kalipolje. U Šumadiji su sva sela ista. Prividno. a po popisu 1971. a drugi o Gruži. kako našu oblast i narodna pesma naziva. Tako je i gružansko selo Brnjica kao i ostala sela. nesumnjivo. vratimo se u Bačicu.Ko su Šumadinci (43) Prepolovljena jabuka Uzmicalo se u dva pravca: dolinom Ibra ili preko Golije A naša priča zapravo počinje ovde. kao što nije slučajno ni to da se naselja Ursule. 1948. Za sve ove rodove se kaže da su u starom zavičaju bili jedna familija. Takvih je bezmalo trećina. No. ali . prvo u Kragujevac. jer je. godine je u tim domaćinstvima bilo 730. Matica ovih Raškovića je zapravo selo Rašković kod Duge Poljane. što se vidi i iz njihovog krsnog imena. spada i rod Raškovića. Uzmicalo se u dva pravca. koga je 1813. odnosno njihovi rodonačelnici . starilo i smanjivalo se u broju kuća i žitelja. žitelji Raškovića u Gruži „znaju samo da kažu da je doseljavanje bilo u jedno vreme i iz jednog mesta". godine 585 stanovnika. poznato po tome što su u njemu sačuvani ostaci zadružnog života). najviše je dvočlanih (27) i jednočlanih (25). tj. u njemu su 123 kuće (domaćinstva) u kojima žive 133 porodice. Naime. jer se ova naselja nalaze i ovde i tamo. Iz ovog sela su u gružansko selo Bare u vreme Prvoga ustanka došla tri današnja roda . ali je svako u izvesnom pogledu osobeno. Raške i Ibra. kao što vode teku. Sa Gornje Pešteri.Bogićevići.

onda je on došao u Brnjicu za vreme Karađorđa . Jer. posle Voždovog pohoda na Sjenicu.imalo je 50 kuća sa ukupno 304 žitelja. Dakle. godine samo je 11 domaćinstava koja imaju po šest članova. što znači da je doseljavanje za vreme Prvog srpskog ustanka teklo pojedinačno. godine. odnosno „od Arnautluka" kako je tada podsmešljivo nazivan taj kraj u tadašnjoj „Turskoj". jer su Miloje i Sredoje upisani u aračkom tefteru 1831. A u popisu 1991. iz raznih . a u drugoj braća Miloje. u proseku . Vulić i Milivoje su upisani kao Đurđevići. a tako nazvanim jer je doseljen od Novog Pazara. Zapis etnologa Mihaila Dragića. po popisu 1863. ista familija.Joksimoviće i oni slave Sv. godine. godini je bilo jakih zadružnih kuća. godine Brnjica je imala 28 kuća i 185 stanovnika. 1797) i Joksim (r. zvanim Arnautinom. U donjem kraju Brnjice su porodice doseljene iz Starog Vlaha . godine (po jednom zapisu Jovan je sedam godina mlađi od Sredoja). godine) je u tefter upisan po ocu kao Jovanović. vidi se i po tome što su im kuće u istom kraju Brnjice (tzv. kao i Jeremići („za njih vele da su Studeničani"). godine). Staro prezime Maksimovića/Joksimovića je Jovanovići. a sinovi Miloje 1815. godine. koji tada ima 44 godine. 1787. Ako je Đura (Đurđe) došao sa sinovima. godinu su dva domaćinstva Đurića. Ovi Đurići (od kojih su neki Ćosovići) su rod sa Maksimovićima. godine i Sredoje 1829. koji sa Đurićima čine rod Štavljana. 1767) upisani u tefter 1831. Skupno doseljenje Đurića i Maksimovića. što znači da je puno ime Đurino bilo Đurđe. a Milivoje 1797. Tačnije. 1821. Dve su imale po 17 duša . Zadružna kuća Đurića pripada rodu Štavljana. u Brnjici su još jedni Maksimovići. bezmalo se udvostručilo . zvani Arnautovići. danas potvrđuju tefteri iz vremena kneza Miloša. koji je zapisao porodično pamćenje koje glasi: „Zna se da je došao ovamo pradeda Đura sa sinovima Vulićem i Milivojem". Sredoje i Jovan Stefanović. Markovića (Arnautovića) i Maksimovića/Joksimovića od Sjenice. što znači da su oni rođeni u Štavlju (Vulić 1787. Nešići i Andrići.u jednoj su braća Milovan i Uroš Đurić. godine). selo je uznapredovalo. a u drugom je deset godina mlađi Milivoje. Lazara. Gornja mahala). A u 1863.šest duša u domaćinstvu. što znači da su Jovan (od koga su Maksimovići) i Đura (od koga su Đurići) braća Ko su Šumadinci (44) Nevoljne seobe Plemensko društvo bitna osnova u razvitku srpskog bića Piše: Mile Nedeljković Osim ovih Maksimovića. Ovi drugi su zapravo Markovići. koji će biti domaćin zadružne kuće Đurića u popisu 1863. Ove druge Maksimoviće je etnolog Dragić upisao kao Maksimoviće . Rodonačelnik Maksim (r. godine. iz Štavlja. dok je Jovan rođen posle 1831. što se vidi i iz iste krsne slave (Sv. s tim što su Dragojlovići došli pre.Dragojlovići iz sela Budoželja. Marko je rođen oko 1790.Po Sumarniku konškripcije stanovništva i imovine u Srbiji 1834. od kojih 37 za vojsku sposobnih. a takođe su u isto vreme došli iz Štavlja. godine sa ocem Markom.najverovatnije 1809. godine. a u stvari klasičnoj srpskoj oblasti (Stara Raška). godine sa prezimenom Jovanović. Nikola). U sredini sela su porodice različitog porekla. jer su njihovi rodonačelnici Maksim (r. Tri decenije kasnije. a ostali za vreme Karađorđevog pohoda na Sjenicu. Sa Vulićem je upisan i sin Milovan (r. jer se rodonačelnik Đura doselio iz Štavlja kod Sjenice. u aračkom tefteru za 1831. U jednome je domaćin Vulić.

No. godine) bilo 174 kuće . Rodovska organizacija i plemensko društvo su bitne oznake u razvitku srpskog etničkog bića. u Šumadiji. Bačovići) ostanu u Zakuti. čije je staro prezime Nijemčevići. Zato je za Šumadiju svojstvena društvena zajednica zasnovana na teritorijalnom i ekonomskom objedinjavanju. kako je istoimeno selo postojalo u Gruži pre doseljenja Štavljana. Gajovići. koje se rasturilo iz sela Koša kod Peći. odakle su dalje prešli u Srbiju. Upisano je onako kako je nemački pisar. istorijske okolnosti nisu dopuštale da se plemensko društvo zasnuje i razvije u svom čistom vidu. ma koliko bila raspršena u seobi po šumadijskim selima. koje se nalazi između Štavlja i Duge Poljane na Peštersko-sjeničkoj visoravni. No. i da je do Kočine krajine u njoj došlo ponovo do smene u stanovništvu. to je gružanska Brnjica bila samo prisno podsećanje na Brnjicu u starom zavičaju. Izgleda da je ovo bilo jako bratstvo. Lipnici (36) i Ljubiću (15). gde ih je u vreme Dragićevih ispitivanja (1921. odakle su se tek počeli rasturati na razne strane. koje se pouzdano mogu pratiti od doseljenja na Balkan do naših dana. i to su najpre prešli u Kolašin. Kniću (24). Niketići. To je familija Košana." Pripadnike bratstva Košana Dragić je našao u nekim selima Ibra. kao i Panteševići (Petronijevići i Damnjanovići). Od onih koje je Dragić izostavio. jedan od najstarijih u selu. U Bečevici su Đerovići i Đonovići. Zečevići iz Lise u Dragačevu. Po predanju. zatim u Matarugama i Zamčanju u Donjem Ibru. Popadići iz Sabante. i ovde se može javiti odblesak plemenske organizacije u svom rudimentarnom vidu. Riznići. Jevtovići i Manojlovići (svi upisani 1831. Radmilovići. Leskovcu (8). očito. Pronica. Grivac . gde je tako često dolazilo do promena u sastavu stanovništva.onda je lako pod imenom Pronice prepoznati Brnjicu.u Bečevici (22). No. to čuo i razumeo i prema svom pravopisu prilagodio: Pronica. Ovi kolašinski Košani nisu u isto vreme doseljeni u Gružu. Nikolići. oličena u knežinama kao samoupravnim celinama.područja . Brnjica je tada upisana kao nenaseljena. iz Štavlja kod Sjenice. Brnjičani su došli iz sela Brnjice. kako je to upisano u ovom nizu: Rašković. što znači da je njeno naseljavanje usledilo posle toga. Iz Štavlja su i Kamidžorci. Karajovići i Radakovići u Gledić. doselili u Pečenoge.Vilotijevići iz Starog Vlaha. godine je u tadašnjem Kragujevačkom distriktu upisano i selo Brnjica. Radak je otišao u Gledić. Zakuti (37). sa sinovima Radakom. kao i u moravičkom selu Čečini. drugi su se zadržali u Kolašinu. dok su Radići starinci (najstariji rod u selu). po čemu su prozvani. Jovanovići. Jedni su se razišli po sjeničkim selima. gde ih još ima. a koja se preko Kolašina rasturila na razne strane. ali su do Karađorđa već svi došli. Zabojnica. doseljen. godine). poglavito u Crnoj Gori. Pa ipak. Srodnici Karajovića su Karapandžići u Erčegama u Moravici. Glediću (32). o čemu je zapisao: „Interesantan je put jedne od vrlo razgranatih porodica u Gruži. Arapovići. koji su se preko Kamidžore (Morava). U austrijskom okupacionom popisu 1718. a potomci Koje i Dragutina (Kojići. godine. Štavljani su poreklom i Umeljići u Oplaniću. gde je cela mala Košana. koja vodi poreklo od Peći. U Zakutu se zapravo doselio Savo. a pogotovu se jasno ocrtavaju pojedina bratstva. a Radakovića Kojići u Zakuti (njihovi rodonačelnici Radak i Kojo su bili braća). odakle su takođe došli Tijanići. doseljeni iz Ibarskog Kolašina. nevičan našem jeziku. Košani su najbrojniji u Gruži. Kojom i Dragutinom. Ko su Šumadinci (45) . kao u dinarskim područjima. a odavde u novopazarsku i sjeničku oblast. I u Lipnici postoji rod Štavljana. No. Mihailo Dragić je pravilno pretpostavio da su doseljenici od Peći išli preko Kolašina. tu su u prošlom veku još rodovi Arsenijevići. čiji se predak Gavrilo (otuda im je staro prezime Gavrilovići) doselio sa bratom Simeunom iz Štavlja u vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809.

Banja (2). kao i Jovaši (Bojovići. Osim bratstveničkog imena. u čiju je kuću ušao Glišović iz Konjuše. Lazarevići i Biorac. godine ima 426 žitelja (423 Srbina i dva Jugoslovena). ali ne znaju koja im je bila krsna slava. dobivši nadimak po selu iz koga je došao. Aleksa. U Lepenici ima jako bratstvo Bioraca u Cvetojevcu (1911. Biorci u Borču (1923. Antonije i Dimitrije. Tušiće (6. što samo pokazuje da su delili sudbinu srpskog stanovništva koje je ostalo u ovom kraju. Lipnici i Ljubiću. od kojih su 425 pravoslavne vere. Sv. Petku. Bioraca ima i u Beloj Steni kod Studenice. Markovići. kad su se iz Bihora. koji su od starine jedna familija sa Mijatovićima. koji je tada bio „u Turskoj". U Ljubiću su Košani Zornići. pak. Milutinovićima i Đokićima (Maksimovićima) u istom mestu. svi ostali Biorci slave Sv. koji slave Aranđelovdan. doseljene iz Goševa kod Sjenice. Ovom bratstvu pripadaju Jekići i Stepanovići u Leskovcu. avgusta). gde su u 12 kuća 1921. a preslavljaju Petku Trnovsku (8. Đorđevići). Znaju kad su primili islam. pre doseljenja iz Bihora. Jeremići i Vasiljevići) u istom mestu. kao i Lemići. vrlo važna ustanova u životu srpskog naroda može ovo da potvrdi. čiji se predak Jovan Košanin ovde doselio. muslimani. nazvan po majci Lemi. . Pačarizi u Borču su kumovi sa Biorcima. Đurđevići. No. izloženo turčenju u više navrata. potomci četvorice braće (Radivoja. podeljenih na više rodova (Krsmanovići. Vračevu u Donjem Ibru (1) i dr. Izuzev ovih u Korićanima. Dobrosavljevići i Lukovići). Što se. Kniću. oktobra). Mirčete i Milića). Da su Košani bratstvo vidi se i po krsnom imenu. Vukosavljeviće (8. Daljim istraživanjima se mogu dobiti i podaci o nekim košanskim porodicama koje su ostale u okolini Sjenice. spada u ređa prezimena. godine ih je bilo 16 kuća). Jovanovići. godine. očuvani tamo do danas. Etnolog Milisav Lutovac je u Ibarskom Kolašinu našao jako bratstvo Košana koji tvrde da su poreklom iz mesta Kos u Prekobrđu u Morači. ovi su Zornići. Lazovići. U Borač je tad došla i baba sa sinovima Simićem i Vesom. Košansko prezime Zornić. koji su doseljeni između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. što govori o njihovom srodstvu. Todorovići i Markovići u Lipnici. slave Svetu Petku (27. Vukomanovići i Milovići). a što potvrđuju nazivi Koško groblje i Koška planina. godine bili ovi biorski rodovi: Simićevići i Vesovići (od Simića i Vesa). Maksima. i ovi Košani su očuvali i zajedničku slavu. a sa njima i njihovi rođaci Vitko i Radosav. Leskovcu. koje nalazimo u Ljubiću. a u okviru njega ugledni rod Lemića. Vitkojeviće (4. gde se prezivaju Aleksići i Dimitrijevići). Zornići znaju da su im srodnici Košani u Lipnici i Zakuti. Takođe i kumstvo kao duhovno srodstvo. jer sve košanske porodice u Bečevici. čiji su se preci Nedeljko i Todor doselili iz Koša. gde ima jak rod Zornića. Mijailovići. zatim u Velikoj Šotri u Toplici (4). Ovo prezime nalazimo danas u selu Ponorcu kod Sjenice. a kumstvo su držali još u starom zavičaju. Jovana. ovo selo u opštini Istok po popisu 1991. odakle su se pre tri stoleća iselili. Glediću. dok su Biorci u Korićanima doseljeni u vreme Prvoga ustanka. a preslavljaju Ivanjdan. Zajedničko prezime Košani imaju Nedeljkovići. Babovići. Ćirovići. došla četiri brata Nika. tiče sela Koša.Ko su Biorci Došli za Karađorđem posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu Košani su Zarići u Kniću. matice bratstva Košana. Janićijevići i Milenkovići) i Tabalije (9. no ovaj se deo Bioraca preseli u drugoj polovini prošlog veka u Kusovac. povlačeći se sa vojskom. Zakuti. kao i njihove raseljene porodice. godine ih je bilo 11 kuća) su došli za vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu i Suvodol 1809. Radosavljevići (od Radosava). Košana u Ibarskom Kolašinu ima u selima Gazivode (4 kuće).

doseljeni su iz Bratonožića i očuvali su svoju plemensku slavu. doseljeni 1836. koji su se takođe raspršili po Šumadiji. Borački Lutovci. podeljenih na dva roda Baboviće (Novakoviće). Barjaktarovići u Petnjiku. poznati kao vrsni građevinari. vremenom. ovde i nastanjivali. doseljeni pre Prvog ustanka.osaćanka. Tatići ili Ćurčići. koji se tu naselio iz plemena Vasojevića pre Kočine krajine. koji su Vasojevići. U Borču su Osaćani Dimitrijevići i Milivojevići. dok Vasojevići slave Sv. kao što su Milovići u Borču. posle srpsko-turskih ratova 1875.Vrlo ugledno bratstvo Lutovaca ima svoj ogranak u Borču. čiji se poslednji ostaci još mogu sresti pogdegde u Šumadiji. Matica Lutovaca je selo Lutovo u Bratonožićima. Sve ove osaćanske porodice imaju istu slavu (Sv. graničnog predela Bosne uz Drinu. što je znak zajedničkog porekla. slave Srđevdan. preko Sjenice i Rasna u okolini Užica. koji su Bratonožići. i Barjaktaroviće. koji slave Svetog Mratu. ali o razlozima njihovog menjanja slave nemamo u ovom trenutku jasne podatke. Aleksandra Nevskog. Međutim. gde se nastanio njihov rod Spasenića. Aranđela. Po ovim doseljenicima je nazvan i tip kuće brvnare . bilo dovođenjem svojih porodica iz ovog brdovitog i pasivnog bosanskog predela. čiji su ogranci Miškovići. Početkom ovog veka u Petnjiku je bilo oko šezdeset kuća. Osnivački rodovi gružanskog sela Bare su Gračani i Boroštice (ili Borovštice). Tako su Koraćevići u Žunama ovde došli premeštajući se od svoje matice. pa su se. Plemenu Bratonožića pripada i rod Barjaktarovića (Barjaktarevića) u Jovanovcu. takođe je znatan broj doseljenika u Šumadiju. u Kijevu su Osaćani Filipovići i Radovanovići. tako nazvani po selima Gradac i Boroštica na . godine. U Krćevcu i Topoli su Osaćani Pavlovići (predak Pavle Osaćanin zidao Karađorđev grad i tu se udomio). Markovići. izuzev onih koje su kasnije došle. a preslavljaju Sv. Nikoljdan. gde su dolazili da rade. godine). koji su kasnije došli (posle 1875. Jovana). Iz ovog jovanovačkog roda je i pop Miloje Barjaktarović. do Pajsijevića. bilo priženjivanjem. Toša Radivojević kaže da su ovi Barjaktarovići doseljeni sa Kosova i slave Sv. kragujevački sveštenik. proslavljen po svom dostojanstvenom držanju na sudu i odbrani mladih socijalista optuženih zbog demonstracija „Crveni barjak" 1876. godine. no oni sami čuvaju predanje da su doseljeni iz sela Petnjika i da su od Vasojevića. Među doseljenicima i prebezima iz Crne Gore je i mnoštvo pripadnika plemena Bratonožića. kao i Milovići. što znači da su Lutovci u Borču promenili slavu. kada su se doselili i Bošnjakovići u Guncate. i Bošnjakovića u Guncatima. u Grošnici su Osaćani Jovanovići i Petrovići. najverovatnije da bi zavarali trag i izbegli osvetu. Jovana. koji je u zemlji Vasojevića. slave Nikoljdan. doseljen u Prvom ustanku. Po ovome je nesumnjivo da su Barjaktarovići u Jovanovcu Bratonožići. godine. U Guberevcu su Osaćani rodovi Savići i Simići. Iz Osata. Raseljeni Lutovci. Ko su Šumadinci (46) Gračani sa Peštera Oni su naselili gružansko selo Bare Piše: Mile Nedeljković Zbirno prezime ovih doseljenika je Osaćani. ali su slavu promenili prilikom preseljenja. doseljeni početkom Drugog ustanka. koji slave Lazarevu subotu. poput Lutovaca u vasojevićkim selima Zagorju i Dapsiću.

a preslavljaju Letnjeg Sv. na prvi pogled nije jasno iz kog Graca su doseljeni. Vitoš. Po Konškripciji stanovništva i imovine u Srbiji 1834. Sa ovom braćom su došli i njihovi sinovci Đorđe. u Upisniku 1818. i srodnik Ilija. Po postanju Bare su novijeg datuma. selo Gradac. godine se. Od Stojana su Stojanovići. a Ljuljaci su tada jedno od malobrojnih naseljenih mesta u Kragujevačkom distriktu i imaju pet domaćinstava. zaustavili su se na sličnom tlu. ne pominju Bare. Novo i Petar. koje je u zavičaju pouzdano bilo.svi slave Đurđevdan. po čemu su ovi doseljenici i prozvani Borovštice ili Boroštice. a njihova sreditša su na razdaljini oko pet kilometara. gde zasnuju selo Bare. Milovan i Vuksan. U ovom popisu su Ljuljaci i Bare upisani ujedno. u Barama su se istovremeno obreli Gračani i Borovštice. Skupni naziv za ove rodove je Gračani. a preslavljaju Đurđic. jer u okolini Sjenice naziv Gradac nose dva sela. naravno. Svi ovi rodovi slave Nikoljdan. Nikolu. čiji je rodonačelnik Vojin. a 257 duša (131 muško i 126 ženskih čeljadi). godini su ova dva sela upisana opet zajedno. kao i 1821. bežeći u Šumadiju. te Vukić i Vučeta . od Vuksana Radonjići. u Bare su se naselili Stojan. 1819. Od 1823.Miloš. Vitoševići (od ovog roda je poznati književnik i književni istoričar Dragiša Vitošević. Od muškinja 53 su oženjena. Nimalo slučajno. godine). gde im je zajedničko groblje. odakle su se doselili u vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu 1809. drugom osnivačkom rodu gružanskih Bara. a u Boroštici 402 muslimana i jedan Jugosloven. kod Vrsenice. Nikići. i selo Boroštica susedna su. što znači da u njemu nije ni došlo do smene stanovništva i veroispovesti. Naseobinska bliskost Bara i Ljuljaka očituje se u činjenici da se meštani oba sela kopaju na mestu zvanom Staro selo.Pešterskoj visoravni. Po ovome je očito da Gračani ne potiču iz sela Graca kod Vrsenice. što je u ovom kraškom predelu ređa pojava. a 57 za vojsku sposobno. Vojin i Đoka. zatrli. Istovremeno kad i braća i njihovi sinovci Gračani. tako je zasnovano i raslo selo Bare. uprkos istom krsnom imenu. dok su se Vojinovići. Sledeće. već iz sela Graca kod Suvog Dola i Karajukića Bunara u blizini Sjenice (sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin). Đorđevići. 1935-1987). Oba leže ne obodu Pešterskog polja. od kojih 43 oženjene. pak. Međutim. godine u Barama je 39 kuća. Naime. a Bare sa 29 domaćinstava i 82 muške glave. po rodonačelniku). Od toga 142 muške i 118 ženske osobe. Da su upravo ovaj Gradac i Boroštica (Gornja i Donja) iseljeni pre nepuna dva veka govori i činjenica da u njima danas nema pravoslavne duše. od Petra Vuletići (staro prezime Petrovići. ponikle kao selo u ataru Ljuljaka. po Gracu. godine. U Gracu je po popisu 1991. od Milovana Vukadinovići (Milovan je poginuo na Ljubiću 1815. Vek kasnije. od 141 žitelja . Đokići. Nika i Miljko. Najkraće. godine pa nadalje su upisivani kao zasebna sela. od Nove Novovići. koji su došli iz Graca kod Sjenice. dok je staro srodstvo ostalih. kad su se na područje Ljuljaka doselili Gračani i Boroštice. godine. zatim Boško i Vučko. dok je u onom drugom Gracu. iznad koga postoji veliki Gračanski krš (čiji je vrh 1364 metra. mestu u staroj matici. u Naznačeniju sela Knjažeske kancelarije. Miljkovići i Ilići. godine Ljuljaci su upisani sa 55 domova i 144 muške glave starije od sedam godina. i 1822. Odgovor na ovo pitanje nalazimo zahvaljujući Borošticama. dakle viši od šumadijskog Rudnika). Uroš.136 Srba. U Bare su se prvo naselila petorica braće . Pamti se da su Vukadinovići i Radonjići ista familija. godine. njihovi iseljenici. od Boška Boškovići. Od ove devetorice poteklo je osam rodova Miloševići. koje se odlikuje lugovima i vlažnim tlom. Uroševići. od Vučka Vučkovići. od kojih 35 oženjenih. iz kojih su se vremenom izdvojile. a u njima 260 duša. pa su Ljuljaci upisani sa 31 domaćinstvom i 69 muških glava. U austrijskom popisu 1718. u barama gružanskim. koje inače pripada ljuljačkom ataru. . godine bio 151 musliman. U 1820. Da su Gračani rod vidi se i po krsnom imenu . već početkom ovog veka zaboravljeno. U Ljuljacima su 34 kuće. Prirodno.svi iz sela Borovštice kod Sjenice. ova dva sela su razdvojena.

I rod Gračana u Barama je takođe dugo održavao kumstvo iz starog zavičaja . koju je i sam Karađorđe kulukom krčio. Svi ovi .Sv.Andrejiće. crkva za sva Korita. koji su ogranak Radosavljevića. ali oni. godine iz Boroštice.bilo ih je 66 kuća. posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu 1809. van Pomoravlja. a došli su iz predela Korita. po predanju. I Čampari su došli za vreme Karađorđeve vojne. o čemu danas u potesu Polja. posle srpsko-turskih ratova 1875-1876. tako i po dolasku u Šumadiju. u kojoj su im još preci Vukadinovića i Radonjića kumovali. Filipovićima. gde je skladišten kukuruz za potrebe Karađorđeve vojske. jer ih je ovde doveo Karađorđe.Vukadinovići i Radonjići u Barama . Nastanjeni su i istoimenom selu. Agatija. Koritima. crkva je obnovljena.svi slave Svetog Jovana. U Koritima je. Posle Prvog svetskog rata. podigao je neki bogati Kozoder. Ilićima (Dujkićima) .Boroštički rod . Iseljenih Čampara ima još u Bistrici (Korita) i Boljarima (Pešter). Glišići (Vulićevići). kako je zapisao akademik Milisav S. Aranđela. kad i Kozoderi. Mihajlovići. koji ostane u Kniću . Milosavljevići i Čamparevići) slave istu slavu . ih je bilo 17 kuća). ali odatle nanovo. sačuvano sećanje na mnoge odseljene rodove. koje se ranije zvalo Leposavljevići. i mnoge druge porodice u Šumadiji nose u svojim imenima ili nadimcima spomen na staru maticu ili mesto iz koga potiču. Iz Korita je i rod Čampara. Tu grupu rodova čine Mijovići. što tačno pokazuje pravce njihovog doseljavanja u Šumadiju. koji su u drugim krajevima istog sela . jer se posle prve seobe vratila u Korita. a sa drugim srodnicima. a među njima osobito na razgranate rodove . Nadimak „Čampari" imaju i Paunovići u Bumbarevom Brdu. vidi se i po krsnom imenu . Stanovništvo Belosavaca je relativno mlado. koji su u svojim zajedničkim prezimenima sačuvali uspomenu na stari kraj i selo iz koga su došli. Da su Čampari bratstvo. Dragovići su takođe doseljeni 1809. vidi se po tome što sva tri roda (Busarci. zaseoku sela Brezovca pod Venčacom. Đerkovići i Radosavljevići. saborna. Sokićima). U tamošnjem selu Dupljaci. godine ukupno bilo 29 kuća. i danas ima Čampara. između Bihora i Pešterske visoravni. U Belosavcima je bilo slobodne plodne zemlje. Poput Boroštica i Gračana u Barama Gružanskim. Posle propasti Karađorđeve Srbije. Ovu crkvu. Kozoderi su učestvovali u bitkama Prvoga ustanka. Slavkovići. bio tako imućan da ju je mogao podići samo od svog prihoda od meda.Jovanovićima. Lutovac 1967. Vulovići. ali su je muslimani u Drugom svetskom ratu opet srušili. koji su ogranak Slavkovića. Ratkovićima (Živanovićima). Žujoviće i Kozodere. Matićima (Vasićima. Kostićima (Aleksićima). kako u starom zavičaju.održavao je sve do ovog veka kumstvo sa Dragovićima u Prijanima. Većina ovog roda se dva puta selila u Šumadiju. kao i njihovi srodnici Đokovići u Pretokama. Ko su Šumadinci (47) Iz Korita je rod Čampara Staro njihovo prezime je bilo Dragićevići Tako se u Zovljaku. Da su srodnici. najveća ravnica u ovom delu Šumadije.izuzev roda Busaraca. godine. koji je. jedna grupa rodova naziva Kozoderima. slave Sv.vrate se u Korita. Marinkovići i Čampari (1965. a prezivaju se Slavkovići. što je. godine. Kozoderi su u Koritima bili ugledan i moćan rod. Milenkovićima. U starom zavičaju. uz koji su se i Kozoderi iselili. koja je bila glavna. a gružanski Gračani su im još tamo bili kumovi. i to Milosavljevići u Grabovac. dođu ovamo. Čampari .sa Vasiljevićima u Sirči (Rudničko Pomoravlje) i Lukovićima u Belosavcima (Jasenica). kraju sela Belosavaca. godine. a Čamparevići u Knić. svedoči toponim Koševi. gde su temelji crkve koju su Turci srušili posle Karađorđevog pohoda. Lukovići su doseljeni iz Graca. na kosi Sokolovcu postoji Crkvina. kojih je 1923.

gde se prezivaju Zimonje. Radenkovići. gladnih ptica i svakojakih nemilica. Ko su Šumadinci (49) Vukićevići osnivači sela Svetlića Istorija seljaka kao strašni letopis ratova. Agatonija. gde se prezivaju Đokovići. Tvrde da je Bogdan Zimonjić. Pojedini njihovi ogranci u selu (Nikolići. prilikom povlačenja od Sjenice 1809. Da je sreće.Vučkovici. U Desimirovcu su Buđevci rodovi Lepavići (čiji su ogranci Radovanovići i Milenkovići). koji je poginuo u boju na Sjenici 1809. Rod Buđevaca. poznati hercegovački junak. gde se." Sve porodice Zimonja u Gruži slave Sv. pamte da im je tu pre Kočine krajine došao predak Jovan iz Kruščice u Starom Vlahu i da je njegov unuk ratovao uz Karađorđa. Tako su prozvani po selu Boljarima. koje je Karađorđe. Milovanovići i Jovanovići) i Todorovići. bilo da se prezivaju Zimonje ili Zimonjići. u okolini Sjenice. koji su od njih odseljeni u Balosave. Po starom zavičaju su prozvani rodovi Boljaraca i Buđevaca. Đokovići. od kojih je šest muslimana). Za razliku od ovih familija. Pavićevići (Janići) i Pavlovići. smrti i seoba Srećni narodi nemaju istoriju. Boljarci su Simići i Nikolići (Banovići) u Belosavcima. međutim. koji svi slave Đurđevdan. večito s glavom u torbi. koji je 1809. gde čine više od polovine stanovništva. U Vitanovcu ima njihov ogranak. godine doseljen u Šumadiju. kao i naš seljak. izuzev Zimonja u Vučkovici koji slave (i preslavljaju) Aranđelovdan. od iste porodice.Čampari. Mišovići. drugi u Sibnicu. kao i Marinkovići. usled čega su njegovi sinovi. odakle su došli. poveo i ovde nastanio. razmešten je u Desimirovcu i Grošnici. Radosavljevići. koji se doselio. Buđevci su doseljeni iz Buđeva. koji se još prezivaju Đerkovići („ded Đerko došao iz Buđeva i našao ovde svoje rođake Buđevce i tu se nastanio"). I jedni i drugi su sačuvali spomen na svoje rodonačelnike . prezivaju Pavlovići. u kojem danas žive 128 Srba. koja je strašni letopis ratova. Petrovići) označene su Zimonjićima kao drugim prezimenom. došli u Šumadiju prilikom Karađorđevog povlačenja. i po jedan Crnogorac i musliman. kao i Đekići. Jekići. jer su ogledalo sudbine našeg naroda. Naš narod je. a Čušajići na Milivoja Čušaju. Zimonje su uglavnom sačuvali zajedničko prezime. Tako Zimonjići. jer imamo vrlo bogatu istoriju. koga je majka dovela od Zimonjića u Sibnici. a njihovi seljaci idilično uživaju u zemaljskim plodovima svoga rada. Vučkovački Buđevci. U tom pogledu su Vukićevići u selu Svetliću tipičan srpski rod. sela kod Sjenice. (Po popisu 1991. Boljare ima 45 žitelja.Todorovići na Vasilja. Mekovići/Novičevići. po dovotku. narod vrlo nesrećan. U Bumbarevom Brdu su iz Buđeva rodovi Čušajići (u koje spadaju Mirkovići. kao i njihovi srodnici u Kniću i Grabovcu. čija je slava Đurđevdan. Nikolu. gde ih je dve trećine. Desimirovački Buđevci slave Sv. smrti i seoba. slave Sv. ali su oni došli kasnije (1830. Osobito je značajno pamćenje Zimonja u Vučkovici. koje je zapisao Mihailo Dragić: „Došla tri brata: jedan u Vučkovicu. i Bumbarevom Brdu. drugo prezime. godine) i slave Aranđelovdan. godine. Jelisija. Kazakovići. živi razapet između suše i puške. bežeći od turske odmazde. živeli bi skupa u idiličnom obilju . bilo da im je to tzv. slave Sv. koji su naseljeni u Sibnicu (Donja mahala). kao i u Vrbetima. a naš seljak. Aranđela. čije je staro prezime bilo Dragićevići. Buđevaca ima i u Grošnici. Buđevci su osobito brojni u dva gružanska sela . treći u Goračić (Dragačevo). izuzev Đekića.

davši do šezdesetih godina pregled loze Vukićevića. dolaze u Svetlić. Prvi pisani pomen Svetlića je u austrijskom okupacionom popisu 1718. po plemenskoj tradiciji. tačnije obnavljači života u njemu. Na molbi bečkom ćesaru 1747. Šumadijski Vukićevići su iz bratstva Lopaćana i njihova matica je selo Vinicka kod Berana. zatim u selu Požeginja (opština Bijelo Polje) u predelu Korita. Vaso. Zete i Kčeva do Lijeve Rijeke. pitomog sela koje su oni zasnovali na zatalasanoj šumadijskoj površi. bilo je 1831. lekare i geografe. tako da su im ogranci u Trešnjevu kod Andrijevice. ali oni. ekonomista u Kragujevcu (r. čiji su domaćini sin lepeničkog kneza Jovana . gde ih u znatnom broju još ima. nastavio je novinar Dragutin Vukićević (1909-1990). arh.jedni u okolinu Čačka (Dragačevo). razvejani na više strana. čukununuka Vukana Nemanjića. godine u Svetliću deset kuća. Aćim. do 28. u kojem sada žive samo Škrijelji (Šiptari). koje predvodi rodonačelnik Vuka Vukićević. pružio nam je Budislav Vukićević. ratnike i generale. što se sve poklapa sa upamćenim vremenom seobe Vukićevića iz Vinicke. koja se smatra njihovom plemenskom maticom. čiju je šemu uradio inženjer Mihailo Vukićević. jedni su iz bratstva Lopaćana (Rajovića). čiji je prvi sastavljač dr Pera Vukićević (1861-1945). godine. decembra 1795. godine. visokog činovnika Dvora i književnika. čija ja matica selo Zabrđe kod Andrijevice. po svemu sudeći uglednog srpskog roda pre prelaska na islam krajem XVII veka. svedoči i održavanje zajedničke vasojevićke slave. 1948 u Beogradu). odakle nastaje njihovo širenje po Polimlju i dalje. u Svetliću). godine u popisu vojnika Potiske vojne granice upisan Radivoje Vukićević. gde je 1720. sin Kostadina. koju su potpisali svi graničari šanca Sombora. 1939. a na njih podseća i toponim Vukićevac u selu Javorova (opština Berane) u Bihoru. a podudara se i sa prvim pisanim pomenom Vukićevića u Somboru. dospevši tu u širokom luku preko Kosova. Dug je i višestoletni put Vasojevića iz Stare Srbije (Kosova i Stare Raške) preko Hercegovine. što odgovara vremenu dolaska Vukićevića. treći u okolinu Sombora (Bačka). Mihaila. takođe su nam vidljivi desetorica Vukićevića . marta 1796.Mijo. i odakle su se vremenom raseljavali. za koje je etnolog Toša Radivojević pogrešno zapisao da su došli iz Belopavlića u Crnoj Gori. držanoj od 3. drugi u selo Opariće u Levču. Tako se početkom XVIII veka deo Vukićevića iseljava i redom nastanjuje u četiri područja . nalaze se i potpisi trojice Vukićevića (Vuka. nego i hajduke i ustanike. koji je. predanje i rukopisnu hroniku. uglednike i konzule. U Vasojevićima postoje dvoji Vukićevići. narodne predvodnike i okružne starešine. godine bilo dve kuće („došli iz Brda"). a drugi iz bratstva Mijomanovića. godine. Sima. a četvrti. godine. Njegov rad. gusinjskim begovima Šemovićima (ili Šeovićima). posle Velike seobe 1690. Mišo. doseljeni iz Malesije. kako za nove tako i stare podatke.rodnog Svetlića. za ovaj napis su korišćeni i materijali kojima raspolaže Dragić-Vanja Vukićević (r. zbog kojih su se iseljavali seljaci-čifčije ne samo pravoslavni nego i muslimani. trgovce i poslanike. a u noćnoj gradskoj straži. koji je predani nastavljač hronike svog roda. godine. Andrija. sudije i profesore. dadoše ne samo vredne ratare i ugledne domaćine. tada nenaseljen. u Opatiji). počelo je i jače pokretanje Vukićevića iz Vinicke. kao i izrastanje u najveće pleme na Balkanu. dok će se krajem tog veka (1798) Vukićevići nastaniti i u Donjem Kovilju u Šajkaškoj. gde ih je 1957. ekonomiste i umetnike. Vukićevići su poreklom od plemena Vasojevića. Kao stari i ugledni rod Vukićevići imaju svoj rodoslov. U bezakona vremena. Marka i Danila). što znači da se njihov rodoslov izvodi od Vase (Vasoja). knezove i istoričare. Vukićevića. Filip. koji je obuhvatio Vukićeviće do 1931. a posebno dragocenu pomoć. Uz pomenute izvore. a na podsticaj Zarije Vukićevića (umro 1984. Sv. Đuka i Mijailo. Đurađ. sela označenog kao nenaseljenog u tadašnjem Kragujevačkom distriktu. jamačno uslovljeno i otporom prema osionim feudalcima. i postaju osnivači ovog sela. Da su svi ovi Vukićevići rod.

Mihailo (r. 1789), Ilijin sin Stevan, zvani Steka (r. 1757), zatim Stekin odeljeni sin Sava (r. 1797), pa odeljeni Milićevi sinovi Panta (r. 1782), Dimitrije (r. 1790) i Jevta (r. 1799), Milijin sin Tanasije (r. 1791), koji je tada kmet, Pavle Milosavljević (r.1794), Radomirov sin Stevan Ćirić (r. 1797), koji živi u zadruzi sa braćom Stepanom, Vasilijem i Jovanom, i Marko Nikolić (r. 1807), potomak Milivoja, sina Vuke Vukićevića iz prvog braka. Početkom ovog veka je u Svetliću bilo 45 kuća, podeljenih na više rodova - Vukićevići u užem smislu (7 kuća), Jevtići (7), Lazarevići (3), Maksimovići (3), Milosavljevići (3), Pantići (3), Petrićevići (3), Radojkovići (3), Todorovići (3), Ćirići (3), Ilići (2), Lazići (2), Matejići (1), Milovanovići (1) i Radojkići(1), a ogranci svetlićkih Vukićevića su Vukićevići u Đurđevu (Lukanju) i Donjim Jarušicama i Petrovići u Guberevcu (danas selo Borci) u Lepenici. Danas su, pak, najbrojniji Sarići (12), Stekići (8), prozvani po Ilijinom sinu Stevanu-Steki (r. 1757) i Vukići (6). Ko su Šumadinci (50)

Selo potomaka oborkneza Mirka
Poslednje naseljavanje obavljeno je posle Velike seobe 1690.

Piše: Mile Nedeljković
Selo Šume je starog postanja. Prvi njegov pisani pomen je u godini 1428, u povelji kojom despot Đurđe Smederevac potvrđuje baštinu velikom čelniku Radiču Postupoviću, uglednom i moćnom vlastelinu, danas poznatijem kao ktitoru manastira Vraćevšnice. Od tada je bilo više korenitih promena u stanovništvu, ali su Šume, prazneći se i ponovo puneći stanovništvom, kao i većina naših sela, uvek bile nastanjene. Poslednje naseljavanje je obavljeno posle Velike seobe 1690. godine, i ono je upamćeno: prvi se, došav sa Kosova početkom DžVIII, naselio oborknez Mirko, koji je imao šest sinova. Danas se Šume dele na Mirkove potomke i ostale, kasnije doseljenike, sa kojima se i po slavama se razlikuju: Mirkovi potomci slave Sv. Đorđa (Đurđic), a ostali druge svece. Posle Prvog svetskog rata pet sedmina kuća u Šumama pripadalo je Mirkovim potomcima. U vreme kad je Borivoje M. Drobnjaković istraživao Šume (1923) Mirkovo stablo se razgranalo u dvadeset i četiri roda sa 101 kućom. Navodeći zajedničko poreklo i isto krsno ime, kao i koliko koji rod Mirkovih potomaka ima kuća, Drobnjaković ih je samo pobrojao, ovim redom: Stanojevići, Popovići, Glišići, Martići, Maksimovići, Stankići, Prokići, Glišići (drugi), Uroševići, Mirkovići, Živanovići, Živojinovići, Nikolići, Bogićevići, Prokići (drugi), Milovanovići, Jakovljevići, Ristići, Markovići, Batići, Rankovići, Lazići, Petkovići i Antonijevići. Koji su koja grana, od koga Mirkovog sina potiču, i koji su i za koliko kolena međusobno bliži nije ni pokušavao da razmrsi. Poput učenog etnologa Drobnjakovića, na ovom pitanju je zastao i amaterski vredan pokušaj Miodraga Krunića (umro nedavno u Kragujevcu). Za razrešenje ovog pitanja zahvalni smo Aleksandru Srećkoviću, vanrednom profesoru Beogradskog univerziteta. Aleksandar Srećković (r. 1945, u Topoli), profesor fizike na Prirodnomatematičkom fakultetu (Fizički fakultet) u Beogradu, jedan je od vrhunskih znalaca savremene fizike (uža oblast: fizika plazme). No, on je i zatočenik zavičaja. Istražio je devedeset rodova (familija) u selu Šume, i još niz rodova u drugim naseljima, od kojih su posebno razgranati znamenita loza Jokića u Topoli, Nikodijevići (danas Blagojevići) u Kopljarima, Đukići u Nemenikućama, Mihailovići u Belosavcima, Petrovići u Velikoj Ivanči, zatim više rodova u Trnavi,

Smederevskoj Palanci i okolini, Dobrači u Gruži i dr. Njegovi rodoslovi, urađeni genealoškim metodom savremene istoriografije i etnološke nauke, sadrže na hiljade ličnosti, pravih malih biografskih profila tolikih pojedinačnih sudbina i konkretnih ljudskih života. Podaci su prikupljani vrlo savesno i proveravani u svakoj prilici, pedantno i dosledno, kako to mogu samo pasionirani naučnici. I - zidovi zaborava su srušeni. Pred nama se ukazuje svojevrsna galerija likova, razuđeni biografski rečnik više od stotine rodova i porodica. A množenje porodica kao da nalikuje fisiji atomskog jezgra. Što se tiče rodoslovnog stabla oborkneza Mirka, osnivača Šuma, ono danas, prema Srećkovićevom nalazu, ima osam grana - dve su od Mirkovih sinova Bogića, Živana, Pauna, Blagoja, zvanog Blaža, i Mihaila, i jednoga koji je bio pop. Sedmi, verovatno najstariji, Mirkov sin Đorđe otišao je pre 1750. u Rakinac i od njega su tamo Đorđevići i Milićevići. Od Bogića (r. 1724, imao sinove Marinka i Janka), u trećem naraštaju se zatrlo muško potomstvo. Mirkov sin Živan je imao Đorđa (r. 1750), a ovaj pet sinova: Dmitra, Milovana, od koga su Milovanovići, Teofana, Obrada i Gligorija, zvanog Gliša, od koga su Glišići. Dmitar je imao četiri sina - Avrama, od čijeg sina Ranka su Rankovići, Simu, od koga su Simići, Marka, od koga su Markovići, i Lazara, od koga su Lazići. Od Milovanovih sinova Proke i Pantelije su Prokići i Pantelići. Mirkov sin Paun (r. 1730) je imao četiri sina - Živana, od koga su Živanovići, Živojina, od koga su Živojinovići, čiji su ogranak Nikolići (od Nikole, Živojinovog sina), Lukići (od Luke, Živanovog sina) i Pantići (od Pante, Nikolinog sina), Mirka, od koga su Mirkovići i Pavlovići (od Pavla, Mirkovog sina), i Ivka, od čijih sinova Obrada i Petka su Obradovići i Petkovići. Mirkov sin Blagoje (r. 1732), zvani Blaža, imao je sina Milosava, a ovaj sinove Milovana, Proku, Maksima i Antonija, od kojih su današnji Prokići (drugi), Maksimovići i Antonijevići. Od Milovanovog sina Gliše je ogranak Glišića (drugih), čiji su deo bili Mihailovići, koji su izumrli. Od petog Milosavljevog sina Save su tri familije: jedna se preziva po majci Stanki (Stankići), a dve po njegovim sinovima Kuzmanu (Kuzmići) i Damnjanu (Damnjanovići). Od šestog Milosavljevog sina Jovana su Jovanovići, od sedmog sina Radoja su Radojevići (čiji su ogranak Martići, koji su se ugasili), od osmog sina Vićentija su Vićentijevići, čiji su ogranak Ivkovići (od Ivka, Vićentijevog sina), a od devetog sina Aksentija su Aksentijevići (od ovog roda je čuveni Živadin iz Šuma, jedinstvena figura našeg zemljoradničkog i naprednog pokreta, ubijen od Nemaca 1942. godine). Mirkov sin Mihailo (r. 1733) je imao Marka, a Marko sinove Stanka, Stanoja i Todora, od kojih su Stankovići, Stanojevići i Todorovići, zatim Mirka, od čijeg sina Tanasija su Tanasijevići, i Radosava od čijeg sina Bogića su Bogićevići. Od Mirkovog sina kojem je ime zaboravljeno su Popovići, Ristići, Živkovići, Brankovići i Đorđevići, kao i Jakovljevići i Uroševići. Ukupno, prema istraživanju profesora Srećkovića, u Šumama su 43 roda čiji je rodonačelnik oborknez Mirko. Ko su Šumadinci (51)

Potomci Baje Pivljanina
On je na zahtev Porte, prebačen daleko u Istru 1670. U narodnim pesmama opevani hajduk i uskok Bajo Pivljanin je istorijska ličnost. Rođen je u Rudinicama u Pivi oko sredine XVII veka. Prvi put se u pisanim izvorima pominje 1664. godine, kada je kao četovođa hajduka razbio turski karavan na području Dubrovačke republike. I u sledećih pet godina je vidljiv po svojim prepadima na Turke, zbog čega je, na zahtev Porte, sa svojim

ljudima prebačen daleko u Istru (1670. godine), na područje Mletačke republike, a zatim u Zadar (1674. godine). U austro-turskom ratu, koji je počeo 1683. godine, kao i tzv. morejskom ratu, koji je između Mlečana i Turaka počeo sledeće godine (1684), činio je čudesa od junaštva sa srpskim uskokom Stojanom Jankovićem po Ravnim kotarima i Dalmaciji, da bi naredne godine ponovo vojevao u rodnoj Hercegovini, po Pivi i Drobnjaku. Poginuo je na brdu Vrtijeljci u maju 1685. godine na prilazu Cetinju, koje je sa 1.200 svojih hajduka Crnogoraca i Primoraca branio od nadiranja vojske skadarskog sandžakbega Sulejman-paše Bušatlije. Bajo se prezivao Nikolić, a po zavičajnoj Pivi je prozvan Pivljanin. U njegovim rodnim Rudinicama, seocetu u opštini Plužine u Crnoj Gori (po popisu 1991. godine 138 žitelja), žive danas i njegovi potomci, koji se po njemu prezivaju Bajovići (nadimak Čepuri). Po ispitivanjima Svetozara Tomića, posle Drugog svetskog rata su u Rudinicama bile dve porodice Bajovića, a u Bezuju, drugom pivskom selu, šest porodica Bajovića (Čepura). Na znamenitog Baju Pivljanina podseća i naziv današnjeg naselja Bajovo Polje, koje je prozvano tako po tome što je tu Bajo Pivljanin ubio prvoga Turčina, a u Rudinicama su se do sredine ovog veka, na južnoj strani sela, u kraju zvanom Ivanovići, poznavali ostaci zidina kuće Baje Pivljanina. Malo je, međutim, poznato da potomaka Baje Pivljanina, tačnije potomaka njegovih sinovaca, ima danas po Staroj Raškoj i Šumadiji. Po narodnom verovanju, ovo je u skladu sa prokletstvom koje je na svoj rod bacio sam Bajo. O tome u Pivi postoji ovo predanje: „Vele, bilo je sedam braće. Bajo pođe u hajduke i pozove braću. Oni ne htednu no ostanu kod kuće. Tada im on reče: Ni se iskopali, ni se razrodili, a zemlje vam uvek dosta bilo." Kasnije je, na molbu Čepura, Bajovih potomaka, crnogorski mitropolit Mitrofan Ban čitao molitvu, skinuo kletvu i blagoslovio kuću. Slično predanje o rasturanju roda Baje Pivljanina postoji kod njegovih srodnika Markovića u gružanskom selu Ljuljacima. Pozivajući se na rukopis istorije ove porodice, koju je, po pričanju „đeda" Ognjana (umro 1872. u 103. godini), sastavio Stevan Marković, profesor Beogradskog univerziteta, Mihailo Dragić je saopštio da su Markovići od roda Baja Pivljanina. Po ovome izvoru, Bajo, koji zbog hajdukovanja nije zasnovao potomstvo, imao je dvanaest bratučeda, koje su Turci stalno uznemiravali da bi im izdali strica Baju. Jednom su u kući pohvatali i svezali jedanaestoricu, no jedna se žena iskrade i javi dvanaestom bratučedu, koji je bio kod stoke u bačiji, a ovaj netom dojavi Baji, koji sa družinom pohita, te sve Turke, zatečene razuzurene na spavanju, pobiju, a bratučede oslobode. Zbog toga, po Bajinom savetu, da ih Turci ne bi našli i osvetili se, rasture se, svaki sa svojom porodicom, ali - nigde po trojica zajedno. Tako „Bačar" (što je bio one noći na bačiji), sa braćom Mrlješom i Vukom, dođe u Lunjevicu (Takovo), a odatle se, pošto im se tu nije dopalo, raziđu. Bačar ode u Radmiloviće, Mrlješ u Toponicu, a Vuk, za koga kažu da se prezivao Marković (ili je i on, skrivajući se, menjao prezime), dođe u Ljuljake, gde su mu potomci Markovići. Markovići su doseljeni u Ljuljake od Pive, u prvoj polovini XVIII veka. Kumovi su im Popovići iz Belog Polja. Uz Markoviće su u Ljuljacima i njihovi srodnici Mirkovići, koji su pre naseljavanja u Ljuljake prebivali u selu Deretin kod Kušića (opština Ivanjica). Ove dve velike familije, koje su se u Gruži razrodile, znaju da su od istog plemena iz Pive, to jest od roda Baje Pivljanina. Mirkovići se u užem smislu dele na Panteliće i Filipoviće, a po domazetskoj liniji su među njima Dragovići i Aleksići. Bliži rod sa Mirkovićima u Ljuljacima su Pavlovići, Petronijevići i Mijatovići, a njihov rod su i Srejovići u istom selu, doseljeni pravo iz Pive, pre Karađorđevog ustanka. U Oplaniću su Markovićima rod Mićići, doseljeni od Čajetine posle Prvog srpskog ustanka. Od Bačara je u Radmiloviću nastao rod Bačarevića, a od Mrlješa, koji je došao u Toponicu, rod Mrlješa (Mrlješevića ili Mršljevića) i Đokovića, a jedan njihov ogranak će se potom, po nekom pretku popu, prozvati Popovićima. U užem smislu se rod Mrlješa deli na Pavićeviće i Sinđiće u

avgusta) 1995. Karađorđevom barjaktaru. iguman voljavački Maksim. mašinski inženjer (koji nosi ime po dedi. Vasići i ostali srodnici Isakovića. kako pokazuje popis njegovih žitelja 1863. sastavljenom sve od samih doseljenika. napisao je knjigu uspomena iz koje se. godine. čiji je predak Trajko došao kao strugar iz sela Slepče kod Prilepa 1860. Bačarevići u Radmiloviću imaju i predanje koje kaže da im je prababa doseljena iz sela Bačije kod Sjenice (danas u ovom selu ima 57 žitelja. a najranije su došli Boškovići u Vrbici . po kome se danas zove jedna ulica u Beogradu. od kojih su 26 pravoslavni. stoji jedna naročita spomen-ploča. Da to za 180 godina nisu učinili ni kaluđeri. u Radmiloviću 3 i u Toponici 17. U predelu Jasenice su četiri roda Boškovića. Ko su Šumadinci (53) Boškovići iz Boškovog zbega Aranđelovac. s dozvolom i blagoslovom gospodina doktora Save. odakle su pristigli u različito vreme . ovu spomenploču podiže na Usekovanje. r. pretežno zanatlija. odslikava život porodice Isakovića. sahranio je glavu Karađorđevog barjaktara Tanaska Rajića. godine Zadužbinsko društvo 'Prvi srpski ustanak' Orašac". koji očito nisu rod jer su im slave različite. sin učitelja Dragutina Prokića. Posle Prvog svetskog rata u Gruži je bilo 62 kuće rođaka Baje Pivljanina . ni vojska. koji žive u Beogradu. zatim poznati stvaraoci i kulturni radnici sestre Bojana i Svetlana Isaković (unuke popa Jeremije) i mnogi drugi. popu Ljubomiru). na kojoj piše: „Na ovom mestu. a 31 musliman).tzv. nije bilo nijednog Boškovića. iza ograde Čačka. a uz pomoć dobrotvora Mila Boškovića. Prosto neverovatno da do sada nije bilo nikakvog natpisa nad grobom čuvenog junaka iz oba srpska ustanka. Od ovog roda Isakovića je ugledni akademik i jedan od najvećih savremenih književnika Antonije Isaković. u Oplaniću 4. Tomići. Visoko ceneći svetao primer i svesnu žrtvu Tanaska Rajića. No. sastavljen je sve od samih doseljenika Piše: Mile Nedeljković Aleksin sin Ljubomir Isaković. episkopa šumadijskog. Na žalost. majka univerzitetskog profesora Mihaila Isakovića i inž. godine.u Ljuljacima 38. 1920. 11. Isakovići u Donjoj Šatornji su samo o jednom duši . osnovan 1859. u kojem je bilo prvo sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta. staračko domaćinstvo (udova Božidarka. Od ovih potonjih je Mile .znatno pre Kočine krajine. a od Tomića je student Živko Tomić (stradao na Kadinjači 1941). Kragujevcu i inostranstvu. septembra (29. Zato je razumljivo što posetioci Voljavče nastoje da doznaju i nešto više o Milu Boškoviću.Boškovići u Vukasovcima su došli 1809. Od Prokića je poznati društveni radnik Pantelija Prokić. Gavrilovići.istom selu. na kojoj mu je bila istaknuta glava. po kojem se zove osnovna škola u Donjoj Šatornji i njeno odeljenje u Vinči. još zlurado gledaju davno nestali Turci. poreklom su od Sjenice. koji je junački poginuo u boju na brdu Ljubiću iznad Čačka 1815. posvećena Tanasku Rajiću. godine. ni država. poklonik Hristovu grobu u Jerusalimu. u manastiru Voljavči. godine. levo od leve pevnice. koji žive u Beogradu). svi ostali Boškovići. privrednika iz Aranđelovca. kao u pravom romanu. prvoustanika iz Stragara. Ako izuzmemo Boškoviće u Velikoj Plani. ni potomci Rajići. Kao da na krišom sahranjenog Tanaska Rajića. uza zid temelja. koji je kao varošica osnovan 1859. U samom Aranđelovcu. Od Gavrilovića je ambasador Dragić Gavrilović (sada u penziji). Boškovići u Belosavcima su došli pre Prvog ustanka. Petra Isakovića. zato su u Šatornji brojni Prokići. ispravljaču naše nebrige i propusta. godine. potonji hadžija Mihailo. godine. u ovom trenutku. Već godinu dana u Stragarima.

vredan i preduzimljiv Boško se dopao Turčinu. kao odani karađorđevac biće ubijen Boškov praunuk Spasoje. I kasnije. Od njih je možda najtrajniji zapis koji je postao zemljopisna činjenica. koji upravo dovršava rodoslov ove familije. napustio Fazli-bašu u Palanci. Pada u oči da su sve tri kuće zadružne. Po raspoloživim podacima. kako beleži istoričar Milenko M. Kostom i Živkom. pretku vrbičkih Boškovića. koje je prikupio književnik Vladeta Kolarević. na prostranom zemljištu blage padine od brda Preseke do potoka Jelinca. postoji više tragova i zapisa. Boško se zaimao. ekonomista i uspešan privrednik. u koje je narod bežao za vreme Kočine krajine i Prvog ustanka. sa sinovima Maksimom i Milošem i neoženjenom braćom Tanasijem i Vasom. koji ga je odredio i pripravio za zbeg naroda i svoje nejači. Boško je. a po sebi je jasno zašto tada Boško gradi zbeg u Bukulji. ženjena braća Obrad i Gavrilo.Kuzmana (r. U . 1802) i Dmitar (r.glavom mladi Karađorđe. u Orašcu. došao od Sjenice. koji je bio najstariji. da bi ga pridobio. i došao Bošku. 1792) i trećeg. od kojih potiču tamošnji Stojanovići i Andrići. Drobnjaković zapisao. godine. Znak njihovog zajedničkog porekla je isto krsno ime (Sv. 1911). Sa druge. 1807) u kući sa stricem Gligorijem.Bošković (r. 1941). O tom Bošku. između 1781-1784. Gligorija (r. pa i unajmljivao ljude za rad i poslugu. Zato su. Kao domaćin. gde je nesumnjivo našao utočište i razumevanje za svoje rodoljubive pobude. od tri Boška. Po kazivanju Aranđela Boškovića (r. a jedna od Gligorijeve loze. godine su tri kuće Boškovića. koji je istorijski vidljiva ličnost. i danas se sa Boškovićima svojataju Radovići (zvani Ćisovci). ništa manje. Loza tog najstarijeg sina je u trećem kolenu (sa unukom Stanojkom) izumrla po muškoj liniji.koji su rodonačelnici Boškovića u Belosavcima i Vukasovcima . koji je. izuzetno otresitog čoveka i cenjenog domaćina. dozvoli da se naseli u delu Vrbice koji se naziva Baljkovica. Tako se. na Bukulji postoji mesto koje se zove Boškov zbeg. pošto mu je otac Petar Mrkša ubijen od Turaka u Masloševu. kad je politički argument bila drenova budža u pomrčini. Boško je imao tri sina . 1787). koji mu. strane Baljkovice. Arhanđel). kao i staro kumstvo (Boškovićima i Kostićima kumuju Terzići. po sačuvanom porodičnom predanju. Ko su Šumadinci (54) Srodstvo po mleku Simići su sa Blagojevićima braća po materi U popisu 1863. nazvano je po Bošku. arh. naskoro su se naselila i Boškova braća od stričeva . Naime. da bi bio bliže majci i porodici. koje se naziva Lapin. a u Vrbicu je došao najmanje deceniju pre Kočine krajine (1788). pak. Radeći ovaj posao. čije je ime zaboravljeno. Ovo sklonito mesto. Mada su razrođeni. kod Boška u Vrbici pojavljuje kao najamnik . Boško se ovde naselio sa braćom Radom. Naskoro će izbiti i Kočina krajina.Stojan i Andrija. godine upisani njegovi oženjeni sinovi Petar (r. a Radovićima i Živkovićima Miloševići iz istog sela). rodonačelnik Boškovića u Vrbici . dvojica . ali. Na ovoj suncu okrenutoj strani je matica roda Boškovića. kao što je Borivoje M. a daljim poreklom je iz Crne Gore. koji imaju istu slavu kao i Boškovići. Kostići i Živkovići. ali treći. i predani poštovalac istorije i pomagač vrednih pregnuća.nije. Dve kuće su od Kuzmanove. kao i drugih kazivača. Vukićević. Govedarom je nazvan stoga što ga je neki bogati Turčin u Vrbici najmio da za njegov račun dogoni stoku od Sjenice i prodaje u Beogradu. kojoj će pristupiti i budući Vožd. a u drugoj . na strani spram Jelovika.Kuzmanovi sinovi Sreten i Živan sa ženama i osmoro dece. rođen je sredinom XVIII veka. U prvoj su. pod Obrenovićima. uz majku Milicu (udova Kuzmanovog sina Živojina).od potomaka zaboravljeni. ali su u popisu 1831. Mihailo. preslava Letnji Sv.

od naseljavanja. Mnogo je naših porodica koje se mogu prepoznati u Katićima. i dr. godine u potoku Kamencu u Vrbici). bila u trouglu Beograd-Valjevo-Kragujevac najopremljenija i veliko narodno lečilište u ovom delu Šumadije. sa domaćinom Vukadinom (sin Gligorija). do današnjeg naraštaja vrlo razuđenog radnog i profesionalnog profila. Od ovog roda su čuveni trgovac u Aranđelovcu Boško. za koga se sada već. ali isto tako i osobene. U kući Miaila i Zorke Bošković je bila partizanska baza. Katići nisu puka piščeva fantazija. nastanjivali. a u pogledu životnih prilika kroz koje je prolazila . i vrlo upečatljivo. stomatolog Milinka-Bela u Užicu. gde im je deo imanja. kmetovanja. zatim Miloš (igrač čačanskog „Borca". narodnog heroja Milića Radovanovića. rudarski inženjer Radiša u industriji mermera „Venčac". trgovci. ma kako da se čini običnom. Ali u romanu imamo svoje Katiće. Boškovići su joj primerno dali svoj obol. stavio u žižu istorijskih tokova i lomova u poslednja dva veka. ratnih smrti i mirnodopskog mrenja. Zahvaljujući trudu doktora Dragomira Alempijevića. doktor Alempijević je čuveni hirurg. . februara 1944. Između dva svetska rata biće Boškovića nastanjenih i u Aranđelovcu. tehnolog Slobodan u „Šamotu". razvoju i sadašnjem stanju ove grupe porodica vezanih istim pretkom. Iz Kuzmanove loze su više puta birani za predsednika opštine sin Sreten u prošlom i praunuk Života u ovom veku. Iz rukopisa. i dva svetska rata. i to u vremenu kada je ova bolnica. naslovljenog kao sećanje na prošlost. a o porodici epopeja. Jezgrovito. O svakom čoveku se može napisati posebna pripovest. uveliko i krepko u devetoj deceniji života. U takve porodice možemo ubrojati i Alempijeviće u Maloj Pčelici. kao i predratni i poratni trgovac Miloje zvani Telak. nadaleko traženu. pukovnik Živomir. Slobodana Minića i Milovana Ilića Mišule (poginuli od žandarma 10. preko udomljavanja u Maloj Pčelici. svoje Forsajte. ili poput Nemaca svoje Budenbrokove. koje je Dobrica Ćosić u svojim knjigama. odslikan je razvojni luk ove. bez preterivanja. topolske bune. Među prvima u okolini je Ivan Bošković (Misača) imao vršalicu. balkanskih ratova. ljudska sudbina je roman u malome. a u njoj poslednje prenoćište jedne od legendi ovog kraja. deobama porodica. oličenje života u našoj zemlji seljaka. a u novije vreme i intelektualci. preko prebrođenih nedaća. ponešto im je dopisano. po nastanku kraljevska. od javorskog rata. šumadijske porodice . Znamo da se umetnička istina ne mora podudarati sa istorijskom istinom. profesor biologije Dana u Topoli. po mnogo čemu tipične.trećoj kući su. major avijacije Obren. pa milanovačkog „Takova"). kojih je oko Prvog svetskog rata bilo 15 u Vrbici. na kojem su se. fudbaler Svetozar-Zare (kad je „Šumadija" bila na vrhuncu slave). najveća je porodična zadruga u to doba u Vrbici. i tu se Boškovići imaju na šta pozvati . do sadašnjeg razvejavanja u više naselja. pravnik Ljuba. Iz ovih imućnih zadružnih kuća nastaće pola veka kasnije 20 kuća Boškovića. Ako je život neumorno izgaranje u radu. pred nama je rukopis od četrdesetak kucanih strana o poreklu. kad se tamo još vrlo mlatom ili stokom.od zaimavanja. Autor. poput Engleza.kao zemljodelci. U našoj književnosti nije dovoljno razvijen roman o porodici. a pet u Misači. Ako je istorija gledanje smrti u oči. Svaka. s kojom je dospevao do Kosova. prevoznici. Jevrem i Jelisije. četvorica njegove takođe oženjene braće Ristivoje. Katići su u ponečem i izmišljeni. dok ih danas ima više od pedeset domaćinstava. Međutim. u više mesta u zemlji i inostranstvu. Mi nemamo romaneskno obrađene. Vukadinova kuća. Kostadin. stajući tako uz rame Golsvortija ili Tomasa Mana. koja broji 22 duše. doznajemo mnogo dragocenih podataka. može reći da je legenda bolnice u Topoli. najpre u ataru Korićana. koji je u međuvremenu preživeo nemački logor „Mathauzen".od inokosnog nastanka do grananja u više rodova.

U ovoj porodici je sačuvana i vrlo važna ustanova našeg narodnog života . Lukari. Vuk Karadžić je isticao da „Narod srpski nema drugih ljudi osim seljaka". Svetostefanska. Rudari. Jevto je radio u kavani. što se vidi i u okupljanju ove porodice sa više prezimena. Stančići.od kojih po dve kuće Alempijevića. Bivolje. Bivoljak. Svi potomci su Stančići. baveći se poreklom stanovništva. deo po majci Stanki. istražujući kakvo je bilo srpsko selo u srednjem veku." Tako su se razvijali naši seoski zanati i podsticala narodna privreda. selo je bilo uporište snage srpskog naroda. a Alempije je sa Stankom.. Šiljegovac. a pogotovu kašike. Mrčajevci. Gledajući s prezirom na pomalo otuđene i Turcima previše ponizne svoje sunarodnike koji su krajem XVIII veka živeli po gradovima. zaključuje „sela su naša bila u neku ruku svet za sebe. Milanovići. Jarinje. osim srodstva. Šavci.. Konopnica ili Ražana. Kasnije Jevto sa svojom ženom preuzme mehanu u Korićanima. o svadbama. Ovča. kao što. uglavnom kasnije izniklih. Kovači. Kožuari. imao čatiri sina . Lončari. Sedlari. najbolje nas i bez sumnje upućuju njihovi nazivi. a istom krsnom slavom. Kozarica. potom. Kovanluk. Kozarac. Zlatari. da slave Svetog Nikolu i da ih je 1911. a deo po Stankinom sinu. Volujak. a posebno u vladarskim i vlastelinskim poveljama i darovnicima (Žička. Kolari. Blagojevića i Stančića. godine bilo osam kuća . Toša Radivojević nije ostavio bližih naznaka. i 1814. mnoga od ovih sela se i pominju sa jasnim obavezama i povlasticama. Simići i Blagojevići). a Stojan Novaković. međutim. uz koju je iz prvog braka bio sin Blagoje. upravo zbog svoje namenske proizvodnje. Kozjak. Češljari. kako se naziva srodstvo po majci ili srodstvo po istoj utrobi iz koje su potekli.O Alempijevićima u Maloj Pčelici je početkom ovog veka Toša Radivojević vrlo škrto zapisao da su doseljeni između 1804. koji. a sa Blagojevićima su braća po materi. a po kuća Milanovića i Simića. o kojoj nam. a ovome se mogu dodati i sela Ratari i Ribari. Koznik. Kravarica. godine) sa starijim bratom Jevtom doselio u Kragujevac. Stapari. u Malu Pčelicu. Konjevići. zahvaljujući doktoru Dragomiru Alempijeviću. U Srbiji za vreme Nemanjića su već obrazovana i sela čiji su se žitelji bavili raznim zanatima. godine iz okoline Novog Pazara. Uljari itd. možemo. gde bude i Alempije. Ovčarevo. Kamenari. ode u kuću udovici Stanici. Lanar.Milana. Volujac. U najkraćem. koja su zapravo tako nazvana što su na njihovom tlu u srednjem veku cvetali određeni zanati. rođendanskim slavljima i zadušničkim pomenima. O tome danas svedoče nazivi mnogih sela .srodstvo po mleku.deo potomaka će se prezivati po ocu Alempiju. Prezimenski gledano. Ko su Šumadinci (56) Drevni zanati u Srbiji Drvene posude. Kravlji Do. Konjarnik. Jevto je umro bez potomstva. zvanoj Stanka. sela koja su posle . Ovčare. Kravice. kao i u svim teškim i odsudnim vremenima. a Alempijevom pastorku Blagoju (Alempijevići. na primer. na ovom ognjištu imamo petoro rodonačelnika . Katun. rodonačelnik Alempije se za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu (1809. Bačije ili Stanovo. Konjska. a Alempije počne pekarski zanat. mahom se izrađivalo u selima samim. Kobilje. U srednjovekovnim svedočanstvima. Strelari.Grnčari. jer ih je sve izrodila Stanka (umrla 1864). Tulari. Alempijevići. Jarčeva. Simu. Milanovići i Simići su međusobno bratstvenici i po ocu. Štitari. Na najpretežniju privrednu granu nekih sela. da raščlanimo lozu ove grupe porodica. Kopljari. a na pčelarstvo Trmbas. Za nas je posebno bitno što. Trmčište. mogle su se naći u upotrebi i do sredine ovog veka U vreme poodmaklog robovanja pod Turcima. deo po njihovim sinovima Milanu i Simi. o razvijenom stočarstvu govore nazivi sela Jagnjilo. I dandanas je ovo srodstvo u poštovanju. Aleksandra i Maksima. Malo je. Dečanska i Arhanđelovska hrisovulja). na zemljoradnju Ovsište.Sve što je neophodno trebalo domu i selu.

I premda Vuk Karadžić kaže. i Majstori u Lipnici (čijih je kuća početkom ovog veka bilo 25) znaju ime svog rodonačelnika. Drvene posude. doseljeni posle Kočine krajine iz Katrge u Rudničkom Pomoravlju. od grede temeljnjače do krova i kapića na njemu. Vlakči. dobili prezime po tome što su gradili kolibe od drvenika. U ovom veku su tek pomrli oni koji su pamtili kola bez ijednog metalnog dela. koja nije bilo lako. O raznovrsnosti i razvijenosti zanata u šumadijskim selima imamo najrečitiju potvrdu u prezimenima porodica koje su se osvedočile i istakle zanatskom veštinom. Natalincima i Blaznavi (sa ogrankom u Brezovcu). kojih ima u Grošnici. svaki Srbin opanke sam sebi gradi". pa je našim ljudima bilo i zabranjeno da se određenim zanatima bave.Milosavljevići. Lapovu. a vredne Srpkinje su svoje muževe i sinove.zanat je zlata vredan. dok se u Goroviču prezivaju Kačarići. i njihovi pojedinci. No. pa su zato od okoline i imenovane po toj svojoj odlici. kudikamo je bilo teže obraditi i pripremiti za određenu namenu. „Srbi sami građu sijeku. Načiniti bačvu je veće majstorstvo. koja je šumom bila tako obilata. Ali ime zaseoka Varjače nedvosmileno pokazuje da su se njegovi žitelji isticali rukotvornom izradom varjača i drugih kućnih predmeta. Stoletna debla. jednostavno nije ni bilo uslova.u Brzanu. što je početkom prošlog veka i bilo tačno. Nose ga Pinterovići (od nemačke reči „Binder". ali sa različitih strana . te otuda u više sela ima porodica Kačarevića .od njega su pravljeni kuće. kao Majstori u Lipnici i Majstor-Jovanovići u Lapovu. da „drvene zanate zna gotovo svaki Srbin". pod turskom okupacijom. Tako su Drvenjakovići u Stublu. bačve za vino i rakiju. zaseoka sela Prilike kod Ivanjice. Osobito su kačari bili na ceni. a posebno zanati.propasti Despotovine (1459. pa tako imamo Kolaroviće (ili Kolareviće) u Brzanu. što znači bačvar) u Ratarima. sami (osobito siromasi) kuće i ostale zgrade prave. U to nas uverava prezime Strugarevića (čiji su ogranci Pavlovići i Jovanovići) u Radovanju. kao i ostalu čeljad. Vinči. Ove su porodice uglavnom došle u isto vreme. koji se pre Prvog srpskog ustanka doselio iz Starog Vlaha. kola za prevoz dobara. nisu oni tako prozvani usled toga što je njihov predak izrađivao zdele i varjače. U gorovitoj Šumadiji. krojeći i šijući sve što je potrebno za odeću i spremu od vune. kace za ostavu žita. iz nepoznatog kraja (Milavčiće). Poput Majstor-Jovanovića. poseći i srušiti. mogle su se još ponegde kao stoni pribor naći u upotrebi i do sredine ovog veka. Od njih samo ovi u Brzanu imaju i drugo prezime . izrađujući.iz Zagrađa u Timoku (Brzan). Njihovi preci. naseljeni pre Kočine krajine. prvo su nosili podsmešljivo prezime Džudžovići. što govori da je u svim tim predelima kačarski zanat bio razvijen. godine) dobila naziv po zanatima. Neke su od ovih porodica. lana i svile. istakle u nazivu majstorstvo svog pretka. istakle su se među drugima. Sa oslobođenjem od Turaka oživljuje i privreda. pa je tako zanatsko umeće potislo lično ime njihovog zaslužnog pretka. ali su puno priznanje i uvaženje dobili uzornim obavljanjem strugarskog zanata. pokućstvo. od Knjaževca (Lapovo). pa ni bezopasno. drvo je bilo priručna građa za sve . Jagnjilu. a pogotovu kašike. neke porodice. majstora Ilije. Na to podseća prezime Varjačića. oko Prvog srpskog ustanka. od Novog Pazara (Godačica). kako je za svoje vreme Vuk uočio. Godačici. pa je zato bačvarsko prezime ređe. jer za to. Dragobraći (gde su im ogranci Pantovići. Zato. ali . od Zaječara (Resnik). bez navoda kojim se zapravo zanatom on bavio. Izrađivača kola je takođe na više strana. Milovanovići i Stevanovići) i Đuriselu. Milavčiću i Resniku. odevale od glave do pete. Ko su Šumadinci (57) Seljaci i oružari . već zato što se on za vreme Karađorđa doselio iz Varjačeta. „iz istočnih krajeva" (Vlakča). Mogli su se i oni prozvati Majstor-Ilići. odnekud u Vrelo kod Topole (Vinča).

Kundakovići. Njihovo srodstvo se potvrđuje i time što svi slave istu slavu (Sv. Buljubašići. Pištoljevići u Goroviču i Junkovcu. godine. a treći u Gorovič. Prvi su doseljeni od Vidina i. četovođa. jedna familija sa Simićima u Božurnji i Spasićima u Topoli i Krćevcu. Moguće je da je bio starešina u Prvom ustanku. Međutim. jer je takvih prezimena ovde. doseljenih za vreme Karađorđa od Novog Pazara. koji imaju i druga prezimena (Vulovići. prvo se naselila u Gorovič.drvena ili gvozdena šipka kojom se mala puška nabija kad se puni. U središnoj Šumadiji (Gruža. Možemo zamisliti koliko su bili važni. Šačica baruta u rukama Srbina je uzdrmala Otomansku carevinu. odakle jedan njen deo pređe posle Prvog srpskog ustanka u Junkovac. Tako i prezimena pružaju dragocena obaveštenja o sudbini. bojevo punjenje. skrivan strogo poverljivo. kojih je po svedočanstvima bilo 167. Ova velika i stara familija. Vojvodići. u odnosu na druge naše krajeve. nekome zazorni. a i puške. Miloševići. doseljenom pre Ustanka iz Dragačeva. a svi su. Sa barutom je u vezi višek. čiji su preci doseljeni s Kosova u Velikoj seobi 1690. Tako je potisnuta i arbija . Višekovići. naravno. Vojvodići u Oplaniću se danas prezivaju Ružići. pobratim Karađorđev. Tobdžići. Barjaktarovići u Jovanovcu su takođe doseljeni u Prvom ustanku iz Petnjika u predelu Vasojevića. Nikolići. Stevana). Barjaktarovići u Jovanovcu su početkom ovog veka imali i druga prezimena. drugi u Božurnju. Buljubašići (na turskom buljukbaša: zapovednik manjeg odreda vojske. tj. Serdarevići u Darosavi (u međuvremenu selo administrativno bilo nazvano Partizani) vrlo su ugledna i brojna familija (1948. Danas ova familija ima više ogranaka (Ivanovići. Serdari (titula uzeta od Turaka) su bili narodni glavari i vojni zapovednici. Pištoljevići danas nose i druga . Danas imaju i druga prezimena (Petkovići i Petrovići). gde im je predak stekao čin buljukbaše. ali je isto tako verovatno. Jedan Karađorđev saborac iz Topole se zvao Đorđe Višek.Studenica) pre Kočine krajine. Jocići. Martinovići u Rakincu. naboj. Milutinovići). od kojih je jedan naseljen u Topolu. doseljeni od Sjenice. ogranke (Petrovići. kome je nesumnjivo bilo povereno rukovanje višecima. nasleđu. ove familije potiču od tri brata. godine. Stevanovići. pogotovu što je Ružićima staro prezime Vojvodići. Uroševići i Petrovići). učestvovali u Prvom ustanku. u početku trešnjeve. koji se doselio od Sjenice. topove. a preci Barudžića (koji se prezivaju i Markovići) u Ljubičevcu (raniji naziv Bušinci) kod Stragara su „pravili barut za državu". učestvovao u dizanju ustanka 1804. pa i pogubni. Tufegdžići. nema njegovog imena. Taj zapaljivi prah je spravljan u Stragarima. Predmetu koji izađe iz upotrebe se zaboravlja ime. kapetan) doselili su se od Sjenice u Ovsište i. od starine. Barjaktarevića (ili Barjaktarovića) ima u Velikoj Plani i Jovanovcu. Barjaktarevići. pa ga je okolina smatrala vojvodom. a poreklom su iz plemena Bratonožića.Barut je spravljan u Stragarima za potrebe države Piše: Mile Nedeljković U imenu je uvek sadržan neki bitan podatak.. Ivanovići) i čiji predak je bio majstor za kundake (drveni deo puške). gde ima još njihovih srodnika. među nama poznatim vojvodama u Prvom ustanku. kao i pretku Višekovića u Vrbici kod Aranđelovca. doseljena iz deževskog kraja (Sjenica . Na to danas podseća prezime Kundakovića u Baljkovcu. Ristići. Ovakva prezimena nose Serdarevići. godine imala 62 kuće). Vasići i Đorđevići). Arbijaši. u Žabare. svojstvima i odlikama onih koji ih nose. Dobavljan skupo. kažu da je bio vojvoda pod Karađorđem. barut je bio zaloga i uzdanica slobode. predak im je bio barjaktar. Barutdžići. Pištoljevići. Filipovići. ratujući uz Karađorđa.. Danas imaju i druga prezimena (Milojevići. A po arbiji je jedna velika familija. a drugi deo. a predak Sima Serdar. da je ovo prezime doneto iz starog kraja. Ustanici su pravili i svoje oružje. prozvana Arbijaši. Za njihovog pretka Milutina. Jasenica i Lepenica) padaju u oči prezimena koja su nastala na osnovu ratničkih vrlina ili vojnih veština. koji se preziva Blagojevići. što na turskom znači: patron. Po porodičnom predanju. srazmerno ponajviše.

Poput Pištoljevića. Tufegdžići u Goroviču su vrlo stara familija. Mihajlovići. Među mladićima koji su ovome poslu obučeni svakako da je bio i predak Tobdžića u Velikoj Plani.Od ovih prezimena. u kojima se vidno ističe pozitivno ili negativno vrednovanje. Glišići. Stankovići i Veličkovići u Goroviču. zanatlija koji popravlja puške). jer upućuju na pretka koji se istakao određenim činom.). „poturčio se". koji imaju i drugo prezime (Radosavljevići). Stevići. Kneževića. kada je ustanovljeno dvadeset i šest magistrata. Ljudi tih osobina su nazivani starcima. niti što su njihovi stari dugo živeli. Stvaranjem države pod vođstvom Karađorđa. ali nije slučajno što suseduju sa Pištoljevićima. oni se ne prezivaju tako što su starinci. zvanjem i ulogom (vojvoda. jer se pred turski sud . koga uzimaju za rodonačelnika. Lipovcu i Popoviću. doseljeni su od Sjenice pre Ustanka. pa su uzimani za sudije u sporovima. kamo ih je deo prešao sredinom prošlog veka. bio istaknut. gazda.Goroviču. na visokoj ceni su i Tufegdžići (tufegdžija na persijskom znači puškar. i uvođenjem u njoj modernog sudstva. Top je bio vrhunsko vatreno oruđe Karađorđevih ustanika. knez).podmitljiv. Porodice negativno označene su u patrijarhalnom društvu bile izopštene i. a Antonijevići. ali imena tobdžija su uglavnom zaboravljena. pri deobi zadruga i imanja i za savetnike u mnogim važnim poduhvatima. potisnuta je uloga staraca kao drevne i samonikle naše narodne pravne ustanove. Ali sad znamo i koji je Šumadinac to činio. u davanju prezimena i nadimaka porodicama. iseljavale su se (npr. Tufegdžići u Lipovcu kod Topole. Kloki.prezimena (Petrovići. koja ne oprašta rđava dela. Ko su Šumadinci (58) Prezime po zanimanju Negativno označene porodice bile su u prošlosti izopštene Narod je nepogrešiv. tako prozvanih po veštini izrade i rukovanja vrstom vatrenog oružja.. Starčevića. zatim Kopilovići. po pravilu. Poturovići. tj. . koja su po sebi razumljiva. potomke. bezobziran. Barjaktarovića. a ponekad i surov. pa i opterećuje. Nije lako biti potomak Vojvodića. i ne pamti se otkuda je doseljena. a Tufegdžići u Popoviću su došli od Gurgusovca (današnji Knjaževac) posle Kočine krajine. Ilići i Mihailovići u Junkovcu). Tufegdžića (Tuvegdžića ili Tufekdžića) u ovom predelu ima u četiri sela . koji se prezivaju i Mitrovići. razboritosti i poštenju. pa je razumljivo što je u to vreme stvorena i ustanička topolivnica na Kalemegdanu. ugledan čovek i ličnost cenjena po svom znanju. koji je u nagradu dobio i vojvodsko zvanje. Od njih potiču Tufegdžići u Kloki.nije izlazilo. Naime. bezakone ili nemoralne postupke. Gazdića. barjaktar. Topolivac je bio čuveni Toma Milinović. već po tome što je njihov predak. jer im negativnu naznaku daje okolina. Ponekad prezime obavezuje. starosedeoci. Na ovo drugo same porodice ne mogu da utiču. Znamo šta je bilo kad Šumadinac pali topa. koji opominju na raspusnu mater i sl. što je bezmalo u svakoj nahiji po jedan. kojima je lakomi predak primio islam. Zahvaljujući tim starcima je i sačuvano naše zdravo narodno jezgro u vreme kada su Srbi bili oslonjeni na svoju seosku ili knežinsku samoupravu. jedino je značenje prezimena Starčevića manje poznato. nepravedan i neprijateljski .. tj.

Magistratus na latinskom znači: gradska uprava. Među njima su u ovom delu Šumadije najstariji Starčevići u Bašinu. što je oličeno u tzv. policije i saobraćaja. Birovljevići u Brzanu. odakle su i Magistratovići. poštare. jer su magistrati delovali kao sudske i policajne vlasti. ali iz Resave. godine su prešli u Bašin. Telalovića. zbog čega ih zovu i Solunci. Prvo su se nastanili u Cerovcu (Jasenica). policajci. Pandurovića.Starčevića. tj.nosilac poruke. tačnije razglašavati. a znači: gonič. Dobošarevića. Sud mora da raspolaže i prinudnim sredstvima. koji su hitali na konjima nazvali „tatari". njihov predak bio čovek magistrata. pravila i presude su se morali objavljivati. doseljena za vreme Karađorđa od Sjenice. druge seobe pod Šakabentom (1737-1787) iz Soluna. Taj posao sa obavljali dobošari. Posredstvom Turaka su tatarska služba i njen naziv došli i kod nas. očigledno. koji su potomci ovakvih osoba. Sličan dobošarskom je bio i posao telala (na arapskom „telal" znači: izvikivač. stari su rod. i to Brzanu. Dok je u Vojvodini prezime Birovljev zastupljenije. Na vreme kada je ova služba obrazovana podseća prezime familije Pandurci u Lapovu. Mićići). javni objavljivač. vrlo stara familija. koje su se razvijale sa snaženjem sudstva. učenih vojvođanskih Srba koji su pohitali u nepismenu Srbiju kneza Miloša. koji se danas prezivaju Markovići. čije je drugo prezime Ivanovići. ima danas u Bašinu. koji su inače doseljeni posle Kočine krajine iz Đunisa (danas opština Kruševac). kako su vremenom. gde su prva naseljena porodica. U Lapovu je još jedna familija čije je prezime nastalo po određenoj službi. što nije slučajno. Kod nas je početkom prošlog veka surudžija bio zapravo poštar . Kod nas ima u Rogojevcu porodica Telalovića (druga prezimena Pavićevići i Damnjanovići). pa je stoga i razumljivo otkuda prezime Magistratovićima u Brzanu. pošiljke ili pisma. Tatari (azijatski narod odličnih konjanika) bili su vrsni glasnici. a predak po kojem su prozvani je bio službenik suda u Kragujevcu. a imaju i drugo prezime (Mićanovići. kakvo značenje ima u prečanskim krajevima. pratilac konja). Promenu u sistemu sudstva i njegovih ustanova odražava. Surudžije. jer je. Pozivi. koji su takođe doseljeni posle Kočine krajine. Na ovu službu podseća prezime roda Surudžija u Pavlovcu kod Natalinaca. o čemu svedoči i prezime srpskog roda Tatarčevića. može se reći iznimno i neuobičajeno. što znači da su ovde nastanjeni davno pre Prvog srpskog . selu nadomak Kragujevca. opominju prezimena Birovljevića. Tatarevića i Telalovića. doseljena posle tzv. pandurima. doseljene iz Rakovice kod Vidina posle Kočine krajine. prezime porodice Magistratovića u Brzanu. naredbe. milicioneri). Prezime proisteklo na osnovu ovog posla nose Dobošarevići u Lapovu. jer su u to vreme pismeni ljudi bili retkost. nazivani. Jankovići). naoružani čuvari javnog reda i mira. pa su Persijanci svoje glasonoše. doseljeni početkom DžVIII veka iz sela Vrane u Crnoj Gori. pa i sada. doseljeni su iz Rajkinca kod Duboke (danas opština Jagodina) u vreme Prvog ustanka. a nose i druga prezimena (Stojanovići. Na određene službe. što znači: sud) došla je u ove predele preko naših „nemačkara". Na osamnaest mesta se u Karađorđevom Delovodnom protokolu pominje Kragujevački magistrat. a i posrednik). bez obzira na promenu imena (žandarmi. vezanoj u prvo vreme za upravnu vlast . u Šumadiji se javlja samo u jednom mestu. Turci su imali još jedan srodan posao koji su obavljali surudžije (turska reč. a oko 1730.to su Tatarčevići. Reč birov (od mađarskog „biro". ali u Šumadiji ona znači sudsku ustanovu. Orašcu i Ratarima.

koji je već bio star čovek. kako za pretka tako i za samu porodicu. morali su da beže sa Kosova zbog toga što su. Ko su Šumadinci (60) Osnivači donjih Grbica Majka je ona koja odgaji. pričao je. Tada su prestali jedni drugima dolaziti. u Banju. o čemu svedoče Nastići u Petropolju (prešli na imanje neke Naste i po njoj se nazvali. „na Sitnici kosili". Više puta je plačući govorio Dukinim (i svojim) unučićima. a iz Čukojevca se jedan ogranak nastani u Vitanovcu oko 1875.ustanka. čiji su preci. stoga. Božanići u Batočini. Milatovcu i Miraševcu. ali se ovde razišli). kako su govorili drevni Latini. Ikonići u Gornjoj Vrbavi. odakle. godine. i od nje i tamo nastanu Martići. Saranovu. Anići u Orašcu. Ovaj razgranat rod je dobegao sa Kosova. Bisenijići u Drači. doselila na Rudnik. pokazuju Mirići u Kalanjevcima (prozvani po babi Miri. a prezime. Bojanići u Baljkovcu. jedan deo kasnije pređe u Čukojevac. Dostanići u Lapovu. Iz Ravanice početkom prošlog veka se jedan njihov deo nastani u Godačici. koje zahvalno potomstvo uzima kao rodonačelnike. Ime odaje sudbinu. Njena sestra Nerandža otišla u Venčane i od nje su Nerandžići u Venčanima" . Pavlović zapisao: „Posle kratkog vremena ta porodica se podeli i njeni odeljci odu u dva mesta. Janići u Baničini. a ne koja rodi. i odnete u Banju. Narodna poslovica kaže: majka je ona koja odgaji.dva roda u Kniću. koja ih je izrodila (došla baba Marta sa sinom Jovanom od Užica. pa se preuda u Vilotiće. a na deobi pripale Duki. Kažu da je najradije išao tamo. Time se ističe savesnost. duguju svom pretku koji je bio među pionirima poštanske službe u nas. a staro im je prezime Bogdanovići). iz Ibarskog Kolašina. prezivajući se po njima. pre Prvog srpskog ustanka u gružansko selo Ravanicu. prozvani po babi Gordijani. U prvo vreme te dve porodice su išle jedna drugoj u goste. Sepcima.Jovan Mitrovdan. Komatovići. Majniću. turskog spahiju na komade isekli. po predanju. Desimirovcu. Donjoj Rači. U prezimenima pojedinih porodica je najčešće sadržan podatak o nekom prelomnom trenutku." Tako isto i Vojčići u Vrbici („doselila se baba Vojka od Sjenice. Baba-Anđelići u Trnavi. . Vukanići u Vrbici. Ravanici i Čukojevcu. Resniku. Topoli i Čumiću. I dobročiniteljke su sticale slavu. Rodoslovno pamćenje Mirića u Kalanjevcima seže do seobe 1737. Leševu. Janjići u . „koja ih je doselila iz Hercegovine". u kojima je za vreme bežanije mešen hleb. koje im je kasnije prešlo u nadimak. da nije došao Prvi ustanak. u jednom sporu i okršaju. Aranđela). kad smo od gladi bili željni hleba. srodna po mleku ili po utrobi. Posle ratova Mirin sin. a onaj u Vilotićima Sv. Gordanići u Brzanu. Putujući tako. a Duka ode u Banju (to su sada Dukići). Grozdići u Adrovcu. počeo je opet ići u goste. Rabrovcu i Čestinu. koji je bio sudbinski važan. a ne ona koja rodi Da su žene zaslužne matere. Aničići u Bukoviku i Goločelu. Baba Mira ode u Kalanjevce (to su danas Mirići). Jovana). baba-Mira. Milakovcu. Živanići u Goroviču i Resniku. ili Martići . svi smo bacali pogled na naćve. O tome je Jeremija M. posle koje se njihova rodonačelnica.oba roda slave Sv. Razumljivo je. Lapovu. od koji svako slavi svoju slavu . Divnići u Stojniku. Belosavcima. Ilinčići u Pretokama. Jagličići u Drači. Vodicama. što bezmalo u svakom šumadijskom naselju ima porodica koje se prezivaju po ženskom pretku: Anđelići u Zakuti. Daničići u Velikoj Plani. Gordijanići u Grivcu (najstarija familija). Dragušici i Šljivovcu. odgovornost majke-rodilje za potomstvo. godine. Bosići i Vemići u Kniću. Tako je i sa prezimenom Komatovića. rod sa Dukićima u Banji. o značaju tih naćava. opet. po čemu su i prozvani Komatovići. s kojima su zajedno doseljeni. Pajsijeviću i Radmiloviću.i ta bi veza dugo trajala. Vidići u Vinči. samo za to da vidi zajedničke naćve (koje su donete iz Hercegovine. Kutlovu.

dok su im. žene i kćeri Šumadije. Nastići u Saranovu. Markovcu i Miraševcu. Stojniku i Čestinu. pogotovu što su uslovi u Beogradskom pašaluku. Kutlovu i Resniku. Todorovići (5). od Kolašina i slave Sv. Donjoj Rači. preci Bataveljića i Gvozdenovića su doseljeni od Sjenice. Ko su Šumadinci (62) Pet rodova iz stare Raške Kako je Đurđevdan i slava Drobnjaka. Vitanovcu. Radmiloviću. Zagorici i Lapovu (u Lapovu dvoji). Sinđelići u Dobrovodici. godine bilo 53 kuće. a od Bataveljića (Markovića) rod Nikolića u Cvetojevcu (1). Nerandžići u Gornjoj Vrbavi. Sovijanići u Grivcu. Leševu. Maričići u Božurnji. Đorđevići (8). Selenići u Kniću. Šljivovcu i Šumama. Gornjoj Sabanti. Milenići u Raškoviću. Petrići u Ljubiću. Poleksići u Guberevcu. U tom vremenu je od njih bilo i Bataveljića u Divostinu (1) i Kniću (4). Jelenići u Trnavi. Manasići u Resniku. Stančići u Badnjevcu i Malim Pčelicama.Nikolići (9 kuća). Sudeći po stanovništu koje danas u njima obitava. Matići (4). tražila su i muževne žene. Orašcu. Kloki. Ljubičići u Kikojevcu. Jerinići u Balosavi i Kamenici. Jovanovići (4). Stajkići u Lapovu. Rosići u Vinči. Vukasovcima. Đurđevići (5). Vitanovcu. Bataveljići (5). Lepavići u Desimirovcu. Udovičići u Velikom Šenju. pogotovu u pogledu porodične razuđenosti i kompaktnosti. Donjoj Sabanti. Manojlovcima. to potvrđuje da je ovaj rod istog korena drobnjačkog porekla. Sandići u Božurnji i Stojniku. Krunići u Drlupi. godine iz Stare Srbije.. Jerosimići u Kniću i Poskuricama. Rakincu i Stragarima. kada se muški ginulo. Marijići u Badnjevcu. Obradovići (2). Vitanovcu.Markovići (9 kuća). Mirjanići u Plani i Natalincima. niti bi stekli tako dobar glas i ugled da uza se nisu imali takve životne oslonce i pomagače kakve su majke. Markeljići u užem smislu (5). Mandići u Kniću i Stublu. Popadići u Brnjici. Jeličići u Badnjevcu. a činilo ih je dvanaest ogranaka . Ratarima i Topoli. neki ogranci doprli do Valjevske (Joševa) i Šumadijske Kolubara (Darosava). Oplaniću i Trnavi. Došavši posle Druge seobe (1736). Spasenići u Pajsijeviću. Jovanovići (3). Petku. Markovcu i Glediću. kako je uočio i istakao etnolog Toša Radivojević. Riznići u Banji.Bataveljići. Radojkići u Svetliću. što. Kalinići u Miraševcu. Milkići u Markovcu i Miraševcu. Petrovcu. Kumrijići u Lapovu. Osnovala su ga tri roda . Nikolići potiču od . Smiljanići u Godačici. Donjoj Trešnjevici. Brzanu. Miličići u Gradcu. do polovine ovog veka. Maksimovići (5). Jer. Lužnicama i Resniku. Ružići u Vodicama. Masloševu. Desimirovcu. a delili su se na osam ogranaka . i drugi Udovičići (staro prezime Sinđići) u Bečevici. Vojinovcu. Miljojčići u Vitkovcu. Bataveljića je 1902. Markovcu Topoli i Cerovcu. Stamenići u Topoli. Milatovcu. i njihovi potomci su početkom ovog veka činili osam devetina seoskih domaćinstava. zlehuda vremena. Mijajlovići drugi (2) i Stevanovići (2). Lapovu i Čukojevcu. Jelići u Borču. Katići u Markovcu i Cvetojevcu. a Raletića od Novog Pazara. Vrbici. Vasilijevići zvani Mijajlovići (5). Savkići u Markovcu. Korićanima. A Šumadija ih je imala. Pretokama i Čukojevcu. Pridvorici. „nije slučaj više ni u jednom lepeničkom naselju". Gornjoj Šatornji. kao pograničnom području. doseljena posle 1737. Trenići u Donjim Jarušicama. Grabovcu. Donje Grbice idu u red najstarijih lepeničkih sela. Sarići u Guncatima. Marići u Balosavi. Martići u Đurđevu i Šumama. Stankići u Saranovu. Jakovljevići (2). Žabarima. Lipovcu i Čukojevcu. Milavčiću. Pantići (1)..Grabovcu. Niti su Šumadinci samonikli. Cvetići u Donjim Jarušicama i Guncatima. Mladenići u Batočini i Vitkovcu. Čumiću. Vučiću. Miljići u Stublu. što je u njegovom predanju i sačuvano Markeljića je u Dobrači početkom XX veka bilo 32 kuće. bili snošljiviji. Donjoj Sabanti. Gvozdenovići i Raletići. Donjoj Crnući. Marinkovići zvani Đurđevići (2). Dragušici. Simići (3). Vukovići (4). Ranđići u Lužnicama i Resniku. Belosavcima. Stanići u Vrbici.

Tanasijevići su se kasnije prezimenski izdvojili iz roda Jovančevića. krsno ime koje je u Staroj Raškoj. 1819). 1793). Marinkovići . 1829). Đurđa (r. u relativno mirnom . 1824). godine. Da su svi ovi rodovi zajedničkog porekla svedoči i isto krsno ime . čiji je skupinski naziv Markeljići. potiču od najmlađeg sina Dimitrija Milojevića . 1823) i Miladina (r. Posle Markeljića. Dimitrije je imao još tri sina . Neposredno posle Markeljića. staro prezime Milojevići. 1828). potiču od Pavla Milojevića (r. Marinkovići. Jovančevići ili Jovančići. Pavlovići.). Pavlovići (1) i Stevanovići (1). Početkom XX veka ih je bilo 14 kuća. odnosno izmeđ Druge seobe (1736) i Kočine krajine (1788). koji je imao i sina Nikolu (r. odnosno Pavle je brat od strica Stevanu i Petru. Stevana i Petra-Peše. 1757). 1825). 1809). Da su sve ove porodice. Đorđa (r. podeljenih na pet ogranaka . 1809). 1792) je imao sina Ignjata (r. 1817) i Petra (r. Koste (r. koji je imao sinove Gavrila (r. 1824). 1807). 1802). Pavlovići. koji je sin Jovana Mijailovića (r. sin Novaka Vulićevića (r. Stevanovići i Pešići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Radičevićima. to potvrđuje da je ovaj rod drobnjačkog porekla. jer je njihov rodonačelnik Pavle rođeni brat Dimitrijev. koji je sin Dimitrija Milojevića (r. 1830). 1822) i Iliju (r. ili približno u isto vreme kad i oni. Jovanovići i Đurđevići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Markeljićima. a rodonačelnik Mijajlovića je Vasilijev sinovac Mijajlo (r. čije je staro prezime Mijailovići. Pešići. Arsenijevići (3). zvanog Peša. Mijajlovići drugi i Stevanovići su kasnije prezimenski izdvojeni od velikog roda Markeljića. čiji jedan deo nosi prezime Mijajlovići. u drugom doseljeničkom talasu. što je u njegovom predanju i sačuvano. koji je 1831. Radičevići su treći osnivački rod sela Dobrače. 1824). 1815). 1805). Aleksijevići potiču od Aleksija (r. Sofronija (r. godine. Vukovići.petorice braće. 1826). koji je imao sinove Miloša (r. godine. Marinko je imao je sinove Jovana (r. 1828). staro prezime Milojevići.Markovići (5 kuća). Arsenijevići potiču od Arsenija Mijailovića (r. Ivana (r. Dimitrijevići potiču od Dimitrija Mijailovića (r. čiji je otac bio Maksim. Jovančevića i Radičevića. 1797). 1807). Petku (27. Da su sve ove porodice zajedničkog porekla vidi se i po istoj slavi. potiču od Marinko Ignjatović. 1817).Đurđic. 1795). 1813). 1826) i Mijata (r. Aleksijevići (3). jer vode poreklo od tri rođena brata . Vasilijevići. godine upisan kao najstariji čovek u selu (r. Nikolinih sinova . Rodonačelnik Jovanovića . 1782). 1802). 1809) i Živojina (r. zvani Markelja (r. Pavle je imao sinove Miloja (r.Jovančevići od Sjenice. Jovanovići (4). Markovići i Jovanovići su se kasnije izdvojili pod ovim prezimenima iz okvira velikog roda Radičevića. čije je staro prezime Milojevići. 1809). istoga roda i porekla svedoči ista krsna slava Đurđevdan. 1792). od koga su Jovanovići (v. predelu iz koga su doseljeni. 1814). Kako je Đurđevdan i plemenska slava Drobnjaka. čiji se potomci prezivaju Đurđevići. potiču od Stevana (r. Rodonačelnik Vasilijevića je Vasilije Vulićević (r.Lazara (r. koji je imao sina Obrena (r. 1817) i Milana (r. Stevanovići i Pešići) u Dobrači slave Sv. oktobra). 1787). 1779). jer potiču od dva rođena brata. prema zapisu Toše Radivojevića.Jovan Marinković (r. Markeljići u užem smislu imaju staro prezime Maksimovići. podeljenih u pet ogranaka . Miloša (r. u Dobraču se doseljavaju dva roda . koji je tekao 1788-1803. Arsenijevići i Aleksijevići su međusobno za koleno bliži. brojali su. Stevana (r.Dimitrijevići (4 kuće). Arsenija i Jovana (Aleksijev otac). koji su doseljeni 17371787. 1824).Petra (r. 1815).drugo prezime Đurđevići (staro prezime Ignjatovići).Jovančevići i Radičevići. 1817). 1799). a Radičevići od Novog Pazara.Milovana (r. Pešići (3).Dimitrija. imaju staro prezime Vulićevići. Stevanovići. Damjana (r. Todosijevići potiču od Todosija Jovančića (r. Svi Radičevići (Markovići. koji je bio kmet u selu 1831. Jovana (r. koji je imao sina Mijaila (r. sinova Dimitrija Milojevića. Sretena (r. početkom DžDž veka 13 kuća. Dimitrijevići. vrlo zastupljeno. Osim Stevana. oba iz Stare Raške . Njihov rodonačelnik je Marko. Todosijevići (2) i Tanasijevići (1). koji su opet za koleno bliži sa Pavlovićima nego sa ostalim Radičevićima. Jovanovići.

Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima pojedinih naselja u njima. a Petrovići Sv. ali bi. 1792). a Pelovići. 1817) i Vasilija (r. Savka (r. na drugoj strani. Đurđa (r. 1815) i Milutina (r. Vuksanovića je početkom XX veka bilo šest kuća. 1797). Do ovog veka u Dobraču su doseljena samo dva roda (po jedna kuća) .Miloradovići u užem smislu i Markovići. obnovljena sredinom XVIII veka. Osim Živkovića. 1826) i Vićentija (r. Stevana. Rodonačelnik Mijailovića je Mijailo Radosavljević (r. 1787). naveli sela: Bare. 1802). Tako je. Đorđevići potiču od Đorđa. prozvani tako po mestu porekla (Brestovačka Banja). takođe u oba predela. Ko su Šumadinci (63) Sjeničani u Gruži i Jasenici Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima naselja Piše: Mile Nedeljković Karaša. Milana (r. Karaši. Trešnjevica. 1825) i Vukosava (r. Lijeva Reka. Kijevci. a njihov je rodonačelnik Milorad Vladisavljević (r. ima dva ogranka . Raškoviće. koji dolaze od Zaječara. U pravu bi bila obojica. u okviru preseljavanja u oblasti. Živkovići takođe slave Đurđevdan. a rodonačelnik Simovića je Sima Mijailović (r.Vuksanovići od Novog Pazara. koji slave Svete Vrače.Đurđevdana. u Dobraču se doseljavaju Vuksanovići. Miloradovići. čije je staro prezime Vladisavljevići.Vaskovići (3 kuće). 1829). Ivanovići. jer pobrojana sela postoje i u središnoj Šumadiji i u okolini Sjenice. 1811) i Filipa (r. Vaskovići potiču od Vasilija. Vasko i Obrad su imali još dva brata . 1782). Staro prezime Vuksanovića je Planići. 1817). sela koja imaju svoje dvojnike . 1825) i Srećka (r. Petrovo Polje ili Petropolje. Sugubina. Jovana. Uz ova. ostali rodovi dolaze iz Stare Raške . Ivanovići i Kneževići slave Sv. a drugi Sv. 1803). koji je imao sinove Todora (r. Nikolu. 1817). Nikolu. Šumadinac bi bio uveren da su to šumadijska sela. Grabovica. 1777). Ursule .i za Srbe snošljivom razdoblju posle Kočine krajine do Prvog srpskog ustanka. čiji je predak došao posle Drugog srpskog ustanka (1818) i Jekići (drugo prezime Markovići). Gradac. Plana. Glišići. čiji je sin Obrad Đorđević (r. zvanog Vasko (r. Kneževac. podeljenih na tri ogranka .Žabare. godine. ima dva ogranka . Miloradovića (slava Sv. došli iz Jasenice 1854. pet rodova . najverovatnije 1809. Vasko je rođeni brat Obrada Đorđevića. Nikola). Novakovići. Nikolu. Ako bismo. koji su. Brnjica.Mijailovići i Simovići. Sjeničanin takođe bio uveren da je reč o sjeničkim selima. pošto svi dolaze iz Stare Raške. potiču od Gliše Ilića (r. 1828).doveli bismo u zabunu ljude iz dva naša predela. koji je imao sinove Vasilja (r. vidi se i na osnovu iste slave . Prvi slave Sv. a njihov rodonačelnik je Vuksan Planić (r. 1801) i potomke Mijaila (r. 1814) i Petra (r. Đorđevići. što znači da su Vaskovići i Đorđevići za koleno međusobno bliži nego sa ostalim Vuksanovićima. koji je imao brata Radovana (r.Banjčevići. Glišići (2) i Đorđevići (1). 1817).tzv. Krće i Stup u sjeničkom kraju. čije je staro prezime Ilići. Novakovići (Sretenovići) Sv. koji je imao sinove Milovana (r. Krćevac i Stubao u Šumadiji i Žabren. na primer. Da su svi Vuksanovići (Glišići. 1787). Kijevo. godine. koji je imao sinove Miloša (r. koji je imao sinove Aksentija (r. slave Sv. 1812). U vreme Prvog srpskog ustanka u Dobraču se doseljavaju. čije je drugo prezime Savići. 1819). 1809). do XX veka naseljavana Dobrača. Kneževići (od Sjenice) i Pelovići (od Novog Pazara). Luku. 1828). postoje. Petrovići i Živkovići. . Vaskovići) rod.Antonija (r. a Petrovići i Novakovići (u okviru kojih su i Sretenovići) od Sjenice.

godine) iz Boljara su došli Boljarci u Belosavce. Sjeničko-peštersku visorovan i njena naselja. gde ih je. godine. javlja više oznaka koje upućuju na Sjenicu kao stari zavičaj. Uz Sjenicu kao opšte odredište. po Dragićevom zapisu početkom ovog veka bilo šezdeset kuća. čiji je predak došao iz Štavlja kod Sjenice početkom XVIII veka i računaju se u najstarije rodove u selu.Sv. u zaseoku Sredini. Miljkovići. Đerkovići i Mekovići (Novičevići). Na poreklo stanovništva od Sjenice takođe upućuju u Šumadiji prezimena Seničići u Vitanovcu i Pečenogu. Od njih su ovde potekli Jekići u istom selu. Svi su ovi rodovi. čiji se rodonačelnik Đerko. smešteni u belosavačkom kraju Zovljaku. kao središte Sjeničkopešterske visoravni ušla u šumadijski prezimenski skup. koji su doseljeni iz Štavlja kod Sjenice. Boškovići. već su i druga sjenička naselja ostavila svoj trag u prezivanju Šumadinaca .Sjeničko polje u Donjoj Trešnjevici. Od Boljaraca. Mićići i Vukajlovići (jedan rod).po selu Dujke (opština Sjenica). to prenošenje topografskih i geografskih imena. Cvijićevo zapažanje dobija potvrdu i u činjenici da se u nazivima delova pojedinih šumadijskih sela. kadšto i celog predela. Naš velikan Jovan Cvijić je uočio da „iseljenici nose. a da su rod vidi se i po tome što svi njihovi potomci slave istu slavu . za vreme Karađorđa. Milovanovići. jer je njihovo prezime Dujkići . Jekići. Boroštice i Gračani u Barama Gružanskim. kao i u prezimenima pojedinih rodova. što je naročito zastupljeno idući od sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju.takođe od Sjenice. došli iz Buđeva. ovde nastanio takođe pre Prvog srpskog ustanka. koje je Karađorđe doveo i ovde nastanio. naišavši u Vučkovici na rođake Radiča i Pavla. u istom selu. Boroštica i Melaje. no u većem talasu. Vapa. Vučkovici.drugo prezime Milića u Vitanovcu . Savići. gde su se naselili". koji imaju i drugo prezime Simići. godine ihe je bilo 50 kuća). Guberine. nije samo Sjenica. Tako imamo . Aleksići. Od belosavačkih rodova su jedino Ilići sačuvali spomen na selo odakle su došli. u kojima su se. ali bez naznake sela iz koga potiču . Milićevići (Marići). Osim znamenitog roda Štavljana u Brnjici. Sjeničani u Toponici i Đuriselu. označava pravac selidbenog kretanja stanovništva od Sjenice ka Šumadiji. Središte Buđevaca u Vučkovici je u zaseoku Orašanima.današnji rodovi Gajovići. Ovi Ilići/Dujkići su srodnici Kozodera. arh. Lukići. Gradac.Ova podudarnost nije slučajna. Kao što je uz Buđevo selo Guberine. potiču Nikolići. a rod su im i Đerkovići u zaseoku Orašanima. tako se uz Buđevce u Vučkovici naselio rod Guberina. U Barama Gružanskim su Gračani i Boroštice. po kojima nose prezimena mnogi šumadijski rodovi. Ovde su se iz Buđeva kod Sjenice naselili njihovi preci Radič i Pavle pre Prvog srpskog ustanka. Štavljanin u Grabovcu (Aćimović) je od njih odseljen. Buđevci. Dragićevići. Boljarci nisu u Belosavce došli usamljeno. Od njih je najstariji rod Štavljana u Lipnici. posle seobe 1809. Grabovcu i Lipnici. Buđevo. planine. Nikolići. kraja. jer je njihov rodonačenik Meko brat od strica Radiču i Pavlu. gde su nekad bila polja sela Bukovika. doseljeni iz Graca i Boroštice na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Vukadinovići. Guberine i Buđevci u vučkovačkom zaseoku Orašani. postoje štavljanski rodovi u još tri gružanska sela Lipnici. u ovim prezimenima je lako prepoznati spomen na stari zavičaj. No. velike skupine rodova u Belosavcima. ili Boljarci i Dujkići u Belosavcima. Štavljani u Brnjici.Štavalj. Dujke. Šarovići. taj niz ponovljenih naziva naselja. nastanile izbeglice od Sjenice. imena svoga sela. Po Cvijiću. kao puž kućicu. Osobito su bili brojni i jaki Štavljani u Vučkovici (1920. sa kojima je zajedno došao. Do . a u toku ustanka (1809. u kojem su bili . Grabovcu i Vučkovici. i po njima nazivaju iste predmete u novoj oblasti. Todorovići. zvani Banovići. Boljare. Dimitrijevići. potoka.doseljeni su iz Melaja pre Prvog srpskog ustanka. ili predeo iz koga su žitelji ovih naselja došli. Milivojevići. Sa ovim rodovima su srodnici Mekovići (Novičevići). Đokići i Burovići. doseljeni za vreme Karađorđa. Mihaila. Milovanovići. Iz Štavlja su i Bogdanovići. Melajci . naselje Seničani u Bukoviku (danas uraslo u Aranđelovac). Melajci u Vitanovcu. Rakići.

. je doseljeničko (Sjeničana). pa pobrđem od Ramaćskih visova (813 m). potvrđuju nam i nazivi pojedinih mesta u nekim naseljima Lepenice . tada nenastanjenom. oblast Lepenice je u središnoj Šumadiji i obuhvata sliv reka Lepenice i Rače. kako je to područje nazivano. Erdeljanović je zapisao: „Arnautsko groblje.Pavlovići u Dukiće." Lepota ovog groblja je. Ko su Šumadinci (64) Zapažanje Jovana Cvijića U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana Istu odliku u govoru je zapazio i Jovan Erdeljanović u Bukorovcu. govori o istorijskim i demografskim vezama koje su postojale i postoje između ova dva srpska predela. Istu pojavu zapažamo i u susednim šumadijskim predelima." Odista ne može biti slučajnost da se u dva naša predela. čime su se odlikovali rodovi Dvisci. tako da se pruža istočno od planine Rudnik (1132 m). prelazi. dokle je Karađorđe dospeo u vojnom pohodu. Radonjiće i Mihajloviće. Da toponomastička podudarnost nije slučajna. tako da je danas groblje bezmalo u sred nje. takođe. te povorke imena označavaju pravce migracija i predele gde su se naselili Sjeničani i Novopazarci. ili tzv. Početkom ovog veka o ovom šatoračkom groblju. tu i tamo. Groblje ovih doseljenika je nastalo u kraju zvanom Brestovi. Jasenici i Gruži. sa obilnim vrstama kamenih spomenika i sa četiri velika drvena krsta. Vukajlovići i Karovići. zapadni naglasak u izgovoru pojedinih reči.Sjeničko polje u Dobrači i Ramaći. Po doseljenicima od Sjenice (Arnautluka.danas se u govoru Belosavčana. doseljeni od Sjenice. nesumnjivo. u tom selu. nailazi na ista imena naselja. jer sve to. a naročito iz sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. uporište i središte naše srednjovekovne kulture. visoke Šumadije. više no u susednim selima. godine u Donju Šatornju su iz Suvodola. bogato izrezana.. jer su Arnauti posle Velike seobe Srba doprli do sjeničkog predela) ovo groblje se i danas naziva Arnautsko groblje. svojevrsni izraz uspomene na zavičaj.. koje je danas izmenilo lik. po našoj staroj ružnoj navici da svoje sunarodnike diramo po susedima od kojih su pobegli. Zlosrećne 1809. koji su se kasnije razgranali . U geografskom pogledu. a Talovići u Mitroviće i Nedeljkoviće. Marinkoviće. sačuvao tzv. u okolini Sjenice i u središnoj Šumadiji. kao predeona celina. Mizdrakovići. Deo sela u kojem su nastanjeni nazvan je Arnautski kraj. a vremenom je tu nastala varošica. Markoviće. ili prezime Sjeničani u Đuriselu. Veliki naš antropogeograf Jovan Cvijić je zapazio „da se ista imena pružaju kao povorke. Krša (571) i Glavice (477 m). koji je znamenje. levih pritoka Velike Morave. U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana. došli Pavlovići i Talovići. u kojima je srodno stanovništvo.

u čemu je vrlo veliki udeo stanovništva sa Sjeničko-pešterske visorovani.naseljeno stanovništvo poreklom od Sjenice. Rogojevac. 51 (Radovanovići 8. Donje Jarušice. Ilići 5). Cvetojevac. Adamovići 3. U ovom vremenu je iz okoline Sjenice i iz Krajinovića naseljeno stanovništvo u pet lepeničkih naselja. 5 (Vukovići 4. Majnić. Batočina. na osnovu izučavanja Todora Radivojevića. Brzan. 2 . Gornja Batočina (opština Batočina). Lapovo. Resnik. Jovanovići 3. Početkom XX veka. godine) do posle Javorskog rata (1876. Mironić. Pinosava. Maršić. U etnografskom smislu je Lepenica zasebna područna celina. Lepenička naselja u koja su se od Velike seobe (1690. Goločelo. Lužnice: Đurđevići. Dobrača. Čumić i Šljivovac (danas opština Kragujevac). Lapovo (opština Lapovo) i Rakinac (opština Velika Plana). koja sa oblastima Jasenice i Gruže sačinjava istorijsko područje Kragujevačkog okružja (Kragujevačke nahije u turskim ili Kragujevačkog distrikta u austrijskim okupacionim podelama i svedočanstvima). Novopazarskog sandžaka. Botunje. Desimirovac. klasična oblast Lepenice ima devedeset naselja. Radojevići 1).Karlovačkim (1699) i Požarevačkim (1718). Andrejevići 3. Stevanovići 6. Lončarevići. Ilići 3. Uočljivo i nedvosmisleno prisustvo stanovništva koje potiče iz okoline Sjenice može se pratiti od Velike seobe pod Čarnojevićem 1690. Ramaća. Jabučje. Jovanovac. Mali Šenj. Viševac. U istorijskom pogledu je upravo ovo stanovništvo dalo pečat razvoju Šumadije i Srbije.kako reke teku. Srećkovići 2. Arsenijevići 2. svaka peta porodica nastanjena u Lepenici vodi poreklo iz Stare Srbije i tzv. Drenovac. 8. Bare. U ovom razmatranju se ova oblast uzima u istorijskim etnografskim granicama. Đurđevo. Mala Vrbica. Damnjanovići 4. Prekopeča. prema ispitivanju Toše Radivojevića.drugo ime Radovanovići (Radići). Mala Pčelica. odigravši presudnu ulogu u njenoj etničkoj istoriji. Lužnice. Bošnjane. NJihovi su ogranci Vuksanovići. Ove dve seobe su neposredno povezane sa dva austro-turska rata (1683-1699. Milići 2). Beloševac. Veliki Šenj. Donosimo. Novi Milanovac. Batočina. Popović. Korićani. Živanovići. od kojih je u više od polovine . Ilići 6. pregled po istorijskim etapama doseljavanja stanovništva iz okoline Sjenice u Lepenicu. u Pomoravlje i tzv. Ovako uzeta. Lazarevići 2. Markovići 4. koja su privremeno završena sa dva mira . Velika Plana). godine do druge velike seobe 1736. Rača. i 1716-1718). u istom selu. Dragobraća. Kutlovo. Poskurice. Stanojevići 2. Đuriselo. 10. Pajazitovo. 9 (Tolići 4. godine) naseljavali žitelji Sjenice i okoline su Adžine Livade. godine. A)Sjenica Viševac: Stojakovići.tačnije u pedeset i dva naselja . budući da je ona danas razdeljena na pet opština (Kragujevac. nisku Šumadiju. Rača (opština Rača). Donje Grbice. Trešnjevak. Grošnica. Miladinović 1). . Jakovljevići 1. Milanovići 3. Milovanovići 1. Pavlovići 1. Kijevo. i Jakovljevići. Korman. 13 (Boškovići 8. Stanovo. prema stanju početkom dvadesetog veka. Grošnica: Boškovići. Drača. Divostin.

godine. Tolići (Đorđevići. Boguti. Glišići 2. što je posledica i njegovog pograničnog položaja. naprosto stoga što je to selo našao na đeneralštabnoj karti iz 1893. Gušići/Milutinovići 4. od njih su Pavlovići u Vučkovici. a sada (po popisu 1991) imaju 78 žitelja. Ovo kratko razdoblje je u znaku trećeg austro-turskog rata u XVIII veku (1787-1791). godine čuva spomen sela Krajinovića iz koga su im preci došli. godine imao 117 kuća. Baćići/Stevanovići 5. jedan od tri osnivačka roda ovog naselja. 6. Đurđevići) u Kijevu doseljen je iz Kijevaca. Đokića 16. a manje nacionalni ili verski. doseljeni iz Vape. Filipovići 3. Tolići sišli u selo kod Batočine i nazvali ga Kijevom. Antonijevići 1). koja su izazvana sukobima širih razmera i ratovima koji su ih pratili. a rod su im Pavlovići u Grošnici. 309 (1981) do 268 (1991). Ko su Šumadinci (66) U potrazi za novim životom Nasilje janičara negativno će se odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva Tako se u Vapi smanjivalo stanovništvo od 513 (u 1948. Blažići 1). pa mu se to učinilo prihvatljivim. Božurčevići 2). jer su na pravcu seljakanja našeg stanovništva. Moguće je da su u selidbenoj vezi Kijevo u Metohiji i Kijevci kod Sjenice. svi muslimani. od koji 77 Srba i jedan Jugosloven. Milenkovići. godini). preko 360 (1971). 340 (1971). S obzirom da je u istom popisu bilo 111 pravoslavaca i 157 islamske veroispovesti. Maksimovići 4. godine). U popisu 1981. B) Krajinovići Ramaća: Matejići. koji jedini od rodova doseljenih od Sjenice u Lepenicu posle Velike seobe 1690. nisu posebno popisani 1948. veliki rod. to će se njihovo nasilje negativno odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva. Za razliku od prethodna dva.Madžarevići. godine). koji je završen Svištovskim mirom (1791). Poput velikog roda Matejića u Ramaći. od kojih Matejića u užem smilu 47 (Paunovići 17. koji je zapljusnuo Šumadiju. moguće i kao etapne stanice. kao i najvećeg besa odmetnutih janičara i krdžalija. a u okviru njih ogranci Mulića (Stevanovića) 9 i Joksimovića (Marinandića) 7. ali je nesumnjivo da su iz Kijevaca kod Sjenice. godine. Treći rod. usledio je krajem XVIII veka. a danas imaju 233 (1991). U našim prilikama ovo ratovanje je zasvođeno Kočinom krajinom (1788. Mijajlovića 15 i Gavrilovića 6. Rakinac: Radojkovići. Perovići su daljom starinom od Žabljaka u Crnoj Gori. 6 (Mikići 5. godine. godine. Po tome je selo Kijevo u Lepenici dobilo naziv po Kijevcima u okolini Sjenice. . Mićakovići 9. i 1736. To su Bogdanovići (Rajičići. i u njemu su motivi doseljavanja bili pretežno ekonomski. Tošići) u Čumiću. godine su imali 107. raju stvorene povoljne prilike u Beogradskom pašaluku. iza čijeg sloma su za tzv. Rakovići 3. To kratkotrajno razdoblje mira je decenija i po od Kočine krajine (1788) do izbijanja Prvog srpskog ustanka (1804). od čega je 110 Srba. treće doseljavanje je bilo u relativno mirnom razdoblju. Kijevci su imali 348 žitelja 1948. 1911. 10 (Radojkovići 7. kako je u to doba i najveće rasulo Turske carevine. zatim Perišića 17. Treći talas Sjeničana. tri roda u Lepenici još pamte nazive sela iz kojih su doseljeni posle 1736. zaselak Štavlja. doseljeni iz Boguta i Perovići u Adžinim Livadama. 288 (1981). a 156 se izjasnilo kao muslimani i 2 kao Jugosloveni. doseljen posle Druge velike seobe (1736). posle dveju velikih seoba (1690. Mikići. Toša Radivojević misli da je ovde reč o selu Kijevu kod Orahovca u Metohiji. to znači da se u nacionalnom pogledu kao Jugosloveni izjasnili po jedan pravoslavac i musliman. odakle je rod Tolića. No.

8 (Pavićevići 7. Mala Pčelica. Božanići. Radosavljevići 2. U ovom vremenu se stanovništvo od Sjenice i iz Buđeva i Vape smešta u trideset i dva lepenička naselja. a deo ih se smestio u još šest naselja u kojima su se u prethodne dve seobe već nalazili doseljenici od Sjenice. Lazarevići 4).Vukovići. Gavrilovići/Gajovići 1. Mišovići 2. uz koje je pristala masa srpskog stanovništva na Sjeničko-pešterskoj visoravni. u istom selu. 6 (Perići 5. Jovanovići 2. 1804-1814.U ovom vremenu novi talas doseljenika od Sjenice i iz Brnjice i Štavlja je naseljen u novih osam naselja Lepenice. Bihoru i Koritima i koje se. Mironić. 13 (Stanojevići 4. Adžine Livade: Kovačevići. Drača: Alempijevići. 9 (Đokovići 3. Ilići 2. Milenkovići 2). Radovići 2. 5 (Božanići 3. Pavićevići/Janići 1. Pavlovići 1). Ignjatovići 1. tačnije obnavljaju življenje u njima (Bare. Sretenovići 1. Radivojevići 2).Lepavići. Novi Milanovac: Pavićevići. Njihov ogranak su Vukovići. 1. prirodno. Beloševac: Šarčevići. Tanasijevići 3.stari naziv Lukanje. Stanovo i Trešnjevak). Jovanovići 2. 7 (Filipovići 3. 7 (Radovanovići 5. Bošnjane: Milivojevići. povuklo odatle sa Karađorđem. 6 (Pavlovići 4. Mala Vrbica. Drenovac: Sokovići. 3. Mirkovići. Čumić: Vuksanovići. a dolaze i u dvadeset novih naselja. 5 (Spasojevići 3. 21 (Mirkovići 5. Rogojevac: Filipovići (Vilipovići). Ognjanovići 1). Simonovići 2. Ćirkovići 2. Stevanovići 1). Lapovo: Tomići. Divostin. 2. Milutinovići 2). Njihov ogranak su Lepavići u istom selu . (Sokovići 4. Jovanovići 1). Korman: Gajovići. stanovništvo iz svih srpskih predela. drugo ime Spasojevići. Radomirovići 1. Pajazitovo. Gvozdenovići 1. Jovanovići 1). Ivkovići. Prvi srpski ustanak je. 9 (Jankovići 4. . Paunovići 2). Vuletići 2). Jankovići 1. 7 (Vukovići 2. Đuričići 2. 9 (Todorovići 5. Rakinac: Terzići. Kutlovo: Babići. Vulovići 2). Srećkovići 1). Sretenovići 4). Srećkovići 1). za šta je presudan događaj Karađorđevo ratovanje 1809. 7. Simovići 2. U ovoj seobi došljaci od Sjenice zasnivaju na starim napuštenim staništima svoja. 12 (Milojevići 6. V) Vapa Divostin: Nektarijevići. Đokovići 1). Mali Šenj. Đurđevići 3. 3. Perići. Šljivovac: Pejovići. Majnić. Dobrača: Novakovići. Mijailovići 1). Dragobraća. Milići. povukao u Šumadiju. Stevanovići 1). Pajevići. 5. 7. Đurđevo . godine. Ivkovići 3. drugo prezime Milisavljevići. Lukići/Lukovići 2). Radosavljevići 2. 6 (Minići 3. Veliki Šenj. 2. Popovići. Vujovići 2. Đekići. Gavrilovići. Radivojevići 1. Radojevići 2. Vasiljevići 2. kao glavnu oblast ustaničkog poduhvata. Petrovići 1). 11 (Milivojevići 9. 6 (Radisavljevići 4. 8. U stanovništvu koje se doselilo u Šumadiju upadljivo je najbrojnije ono koje potiče od Sjenice. Milanovići 3. Ko su Šumadinci (68) Pribijanje uz rođake Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića Cvetojevac: Bojovići. 7 (Gajići 3. Petrovići. 5. 9. Popovići 3). B) Buđevo Desimirovac: Buđevci. Jankovići 1). 1806-1809. Miloševići 1. Jovanovići 2. Gornje Grbice. Đuriselo: Seničani. privučeno primamljivim uslovima života u Šumadiji. 6 (Jeremići 2. 2 (Miloševići 1. Šamanovići. NJihov ogranak su Vukovići u istom selu . 11 (Alempijevići 7. Mirkovići 1). Antonijevići 2. Šljivovac: Miloševići. 8 (Novakovići 4. nova naselja. od kojih se u dvanaest naselja smeštaju uz prethodne doseljenike iz ovih predela.

Ramaća (63. Mironić (59. (1849). jer je u njima više od tri četvrtine doseljenika od Sjenice . (1886). 3.6 odsto). Kosova. Lepenica je po kompoziciji stanovništva najsloženija i najslojevitija.Donje Grbice (64. doseljavanje od Sjenice u Lepenicu je zanemarljivo A) Sjenica Bare: Aleksići. 3. (1894). V) Buđevo Grošnica: Buđevci .1). 1. Đurđevo: Vukojevići . Radosavljevići 1).5). Mironić: Milojevići. (1880). Divostin: Bojovići. 1.7). Rogojevac (84. Crne Gore. Stare Raške. u kojima je više od polovine doseljenika od Sjenice. (1871). pribijaju uz rođake i prijatelje koji su se doselili u ranijim talasima u osam drugih lepeničkih naselja. kao pretežno sjenička . (1887). 5 (Radonjići 4. (1849). Šopluka. 1. Botunje: Danilovići. U . Sjenica. (1876). a u njoj onaj selidbeni pravac koji je poticao od Sjenice. 1. bolje reći. doseljavanje od Sjenice je upečatljivo smanjeno i po pravilu je pojedinačno. (1816). (1856). S obzirom na ukupan sastav stanovništva (1911. Rogojevac: Radonjići. jer su se u njoj zapravo presekle migracione struje koje su dolazile od Timoka i Braničeva. Hercegovine. Stanovo (54. 1.Mali Šenj (98 odsto). Dobrača (32). 2. Birča i Osata u Bosni i Vojvodine. Rača: Matići. a šest sela. U ovom vremenu se doseljenici od Sjenice i iz Brnjice i Buđeva naseljavaju i u dva nova sela (Đurđevo i Raču). uglavnom mirnih. bilo kao etapne stanice u doseljavanju u Šumadiju.4). Završno razmatranje Od svih šumadijskih predeonih i etnografskih celina. Uz Prekopeču u kojoj je 44. A) Sjenica Brzan: Šmikići. B) Brnjica Đuriselo: Pantovići. ali se uglavnom razmeštaju. 1.staro prezime Ilići. (1815).Od drugog ustanka do javorskog rata (1815-1874) U šest. Drača: Vukadinovići. Mala Vrbica (93. Đuriselo (85.1 odsto). Šljivovac: Đorđevići. Pajazitovo (84.9).4 odsto sjeničkih doseljenika. u četiri sela je približno po trećina naseljenih Sjeničana . (1830). 1.drugo prezime Đokovići. Epira. 1.4). 1. Grošnica: Đokovići. (1862).2). (1822).drugo prezime Mirosavići (Mirosavljevići). Viševac (30.8) i Dragobraća (50. godine). Like. (1823). Dalmacije. Bare (76. kada pristiže samo pet porodica. (1850). U njihovom sučeljavanju prevagu je ipak odnela dinarska doseljenička struja. OD JAVORSKOG RATA DO KRAJA XIX VEKA (1875-1900) U poslednjoj četvrti XIX veka. Mali Šenj: Ivanovići . (1816).7) i Adžine Livade (30). 1. Prokovići. Lužnice: Đorđevići. 2. (1824). ili. šest sela se u Lepenici mogu označiti kao čista sjenička. 4. decenija od Drugog ustanka do izbijanja Javorskog rata. Matejići.7). bilo kao matice. Kutlovo (57). 1.Divostin (36. Drača: Vasiljevići. 1.

Batočina . čije je matično područje u predelu Crnogorskih Brda i Polimlja. Poskurice (8.3) i Maršić (22.5) i Grošnica (15.2). kao stalni mlaz. U šest talasa naseljavanja (koji su polazili 1690. 1788. došavši iz Kčeva.7). Resnik (10.4).selo (1.7). Popović.3).6). gde mu je ostao brat Ozro.Krasom. a Kostadin Vasa. Beloševac (11.2) i Pinosava (20 odsto). Popović (24. 1815.2). ako bi se računalo i Radivojevićevo neujednačeno naznačavanje porekla kod pojedinih rodova). Majnić (13. Rakinac. Goločelo (9. Kolašin.2). Divostin. koji se u Lijevoj Rijeci naselio i od koga su Vasojevići. U ovim istorijskim kretanjima stanovništvo se u četiri talasa naseljavalo u dva sela (Drača. Brzan. Lapovo. Korićani (11.2).6). godine) od Sjenice se u Lepenicu naselilo ukupno 183 roda sa 1528 kuća (ili 184 roda sa 1615 kuća. Šljivovac (12. Čumić). Mala Pčelica (2. Divostin.Novi Milanovac (14).4).1 odsto). odakle se na Kčevo doselio njegov rodonačelnik Vaso sa tri brata . 1804. Lužnice (26. Čumić (0. Bare. Vasojevići u Šumadiji Srpsko pleme Vasojevića. Prirodno. narastaju u jedno od najvećih plemena u Crnoj Gori. Desimirovac (23. i 1875. veći pokreti stanovništva su bili podstaknuti seobama koje su ratovi na ovom području podsticali. Đuriselo. utabanim stazama migracije.8). Brzan (0. pa su.7). Drenovac (10. Grošnica. U ostalim lepeničkim selima je postotak doseljenih Sjeničana manji . Donje Jarušice (9.1). u tri talasa u sedam sela (Botunje. Botunje (13.7). Bošnjane. premda jedno od najmlađih. u kojoj se Vaso nastanio. Maršić. Kijevo (5. što je oko 15 odsto ili više od sedmine površine Crne Gore). Rogojevac).5). Šljivovac).5).3).7). Plav i Bijelo Polje (u ukupnoj površini oko dve hiljade kvadratnih kilometara. a u dva talasa u trinaest sela (Adžine Livade. koji. Rača (0. Trešnjevak (2.8 odsto).9). Đurđevo (2. Rakinac (6. Otom (od kojih su nastala današnja šiptarska plemena Krasnići i Hoti) i Ozrom (od koga je nastalo pleme Ozrinića). Kutlovo. što svedoči da su uglavnom postojali određeni pravci i ciljevi useljavanja. Jovanovac (15. njihov brat je bio i Pipo (od koga je nastalo srpsko pleme Pipera). Piše: Mile Nedeljković Sutra: Između Austrije i Turske Ko su Šumadinci (69) Seobe uz ratove Piše: Mile Nedeljković Vasojevići su obrazovani kao pleme u vekovnoj borbi. Lapovo (10. Vasoje Stefana.9). Gornja Batočina (7.6). Iz Lijeve Rijeke nastaje širenje Vasojevića. Lužnice. Naime. Po šestinu imaju Drača (16. Po petinu imaju Bošnjane (22.zbog turske odmazde.4). Kostadin Vasoja. Cvetojevac (4. iz više razloga. 1736. Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića. Mali Šenj. pa i na Balkanu. Njihovo istorijsko područje danas pripada opštinama Berane. dubljim poreklom je iz Hercegovine. Po nekima. Stefan opet Kostadina. Jabučje (21.pet sela je po četvrtina sjeničkih doseljenika . u stalnom mlazu. morali i da se. iseljavaju . Mironić.Veliki Šenj (29. Vreme masovnijih naseljavanja iz okoline Sjenice u Šumadiju pokazuje da razlog naseljavanju nije bio prevashodno ekonomski. odnosno severoistočnom delu Crne Gore. Podgorica.8)." Plemenska matica Vasojevića je Lijeva Rijeka.6). Prekopeča.4). kako kažu istoričari ovoga plemena pop Bogdan Lalević i Ivan Protić.2). u kojoj su uslovi življenja znatno pogodniji. i pristajali uz sve . jer su se često dizali na bune. stanovništvo je neprekidno pristizalo od Sjenice ka Šumadiji.5). Korman (16. Međutim. „Vukan Nemanjić imao je sina Kostadina.

Neposredno po Kočinoj krajini. Vrbljani u Grabovcu su bežali u Srem. Jasenica i Lepenica Vasojevića ima u tridesetak sela. Saramandići u Bukovik i Ješovići u Vrbicu. Za vreme Kočine krajine u Toponicu dolaze Đokovići. kada je bila Kočina krajina. kao što smo pisali. dok su Lutovci (druga prezimena Miškovići. Do danas je ostala pesma „Teša vuče. od Sjenice. Koraćevići i Spasenići u Pajsijević. odnosno u seobama koje su njima podstaknute. Topoli. osnivači Svetlića i glavnina njegovih žitelja. Prema prethodnim istraživanjima.ratove protiv Turaka. imaju rođake u Vrbi. Prirodno. u Prvom srpskom ustanku je hrupio novi. U Zabojnicu dolaze Mrkuljići (staro prezime Prokovića i Mojsilovića . glad). Aleksići. Petrovići. odakle Koraćevići ubrzo pređu u Žune. Simovići i Srećkovići.Gruža. kada je u tadašnjem Beogradskom pašaluku stanje za Srbe bilo veoma povoljno. a Prokini . Tada dolaze Brankovići. ili skretali preko Rudničkog prevoja ka Jasenici. Damnjanovići i Pavlovići. koji se tamo prezivaju Antonijevići (doseljeni tu iz Cerja. iz ekonomskih uzroka (mali prostor. a njihovi ogranci se nalaze još u selima Guberevac. godine u Gornju Sabantu došli Tarani. gde su došli iz Lopata u Vasojevićima (Lopaćani su jedno od pet bratstava Vasojevića). gde su se stapali sa drugim selidbenim krakom Vasojevića koji je preko Užica išao ka Podrinju i Kolubari. čiji je ujak čuveni prota bukovički Atanasije. Vukićevići su. stižu Brđani (sa ogrankom Vasiljevića) u Stubal. ušao kao domazet u jednu kuću Milosavljevića (Gluvačevića). prvak Beogradske opere. Saramandin potomak je Živan Saramandić (r. Belosavcima i Maskaru). Po ženskoj liniji ovoj skupini pripadaju i Filipovići u Lipnici. izgleda i posle sloma Kočine krajine i posle propasti Prvog srpskog ustanka. poreklom iz Komadina u Starom Vlahu (opština Ivanjica). Sledeći talas Vasojevića je došao u ovaj deo Šumadije za vreme austro-turskog rata 1788-1791. u zaselak Balabanac. jeli šišarke. nerodica. pobila mnogo Turaka. U Masloševu su približno u to vreme Jovanovići (danas Ivanekići u Krćevcu. Zato danas bezmalo da nema predela u našoj zemlji u kojoj se ne nalazi neki od rodova Vasojevića. tako nazvani po zavičaju. a odatle su se doseljenici razmeštali dalje ka Lepenici. Tatići i Ćurčći) najstariji živući rod u Borču. godine. godine. po ocu Iliji. jer su ova dvojica ustanika. Tako su u Velikoj seobi 1690. 1939). a za njima. Đokovići. gde su. zatim zbog krvne osvete. koji su srodnici Miškovićima u Borču. Vasiljevići. Vrbljani u Grabovcu se mogu pratiti u selidbenom luku od četiri stotine godina. ili neposredno posle toga. Prvo su se početkom XVII veka naselili u sela Cerje i Vrbu u predelu Gokčanice (kopaonički kraj). Lutovci u Borač i Vrbljani u Grabovac. Proka se prezivao Ilić. koji je zakleo ustanike na zavereničkom zboru u Orašcu 1804. što je i prirodno. Upamćeno je ispaštanje u Sremu. i sl. Najraniji vidljivi dolasci Vasojevića u središnu Šumadiju su u vremenu austro-turskih ratova. čiji su rod Milosavljevići (zvani Gluvačevići) u Lipnici i Vrbljani u Čestinu. tako nazvanih po selu Vrbi iz koga su došli . čiji je predak. Matkovići i Preljići (jedna familija). Početkom XVIII veka dolaze Vukićevići u Svetlić. u središnoj Šumadiji . Njihovi preci će uskoro učestvovati u Prvom srpskom ustanku. Teša Obradović iz Garaša i Vasilije Saramanda.Proka i Mojsilo su braća od stričeva. Ponajviše u Gruži. Jovičići i Jovanovići u Guberevac (Gruža). za gladi. jer im je matično naselje Lijeva Rijeka u gornjem slivu reke Tare (ovdašnja prezimena su im Brankovići i Dimitrijevići).današnji rodovi Jankovići. Donje Jarušice i Đurđevo. Kako je Mihailo Dragić zapisao. jer je naseljavanje u ovaj deo Šumadije teklo uglavnom preko vitanovačke prevodnice. Današnji rodovi Vrbljana u Grabovcu. jači talasa Vasojevića. znači dolinom Gruže kao prirodnim putem. a „sav im je mrs bio loj namazan na pšenični hleb". a u Cerje iz Lopata). među kojima će se isticati Vasilije Saramanda iz Bukovika. kao i njihovi srodnici Jovanovići. Saramanda tuče".

" Usled oskudice u zemlji. čvrstu plemensku organizaciju i upravu. arh. Tako su mnoge drobnjačke porodice doprle i u Šumadiju. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. sticajem okolnosti izgubile plemensko obeležje Drobnjaka. godine (ličnost imenom Bran Drobnjak). visoki. kako to nije bilo dovoljno. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. prilikom ovih seoba. „čisto srpsko pleme. od Risna do Podrinja i Beograda. morali su i sami da se iseljavaju. Kosorići. Đurđići. Luku i Đurđevdan. potpuno zdravi i bistri ljudi. Nikolu. Gorštaci su. Zemljište plemena Drobnjaka je na prostoru između Gornje Morače i Šaranaca. a kao pleme upisani 1390. morali su i sami da se iseljavaju. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. Sv. Tomići i Cerovići. pa je tako danas. U splemenjene spadaju Lutovci (slava Sv. Gorštaci su. jer su mu preci jedno vreme prebivali među njima. koji podsećaju na Drobnjake. u Jovanovac i Kijevo Maksimovići. „čisto srpsko pleme. Jovana. koja se odlikovala demokratijom i skupštinom u kojoj su jednako pravo glasa imali svi koji su nosili ili nose oružje. koji su početkom XVII veka došli iz Banjana na svoje katune u Durmitoru. Plemensku zajednicu Drobnjaka je osnovalo pet srodnih bratstava Vulovići. sačuvali su u vreme turske vlasti svoju poluautonomiju. visoki. Markovići i Obradovići. ili njihove srodnike. kako to nije bilo dovoljno. U Rašković dolaze Miloševići. Srđ)." Usled oskudice u zemlji. Mihaila i Sv. kao spomen i potvrda tih seoba. Nikšićkog polja i Župe. Mnoge od njih su. ali su svojim prisustvom i značajem vrlo primetne. vremenom. u Čukojevac Đorovići. Drobnjaci su. ali. Ko su Šumadinci (70) Drobnjaci stigli u Ripanj Drobnjaci su. Po sačuvanom plemenskom predanju. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. Pive i Tare. koji su u istorijskim izborima prvi put spomenuti kao prezime 1354. No. Jakšići i Abazovići. Sv. lepo razvijeni. starinom od Travnika. kao spomen i potvrda tih seoba. Kliment) ubrajan u Vasojeviće. od Risna do Podrinja i Beograda. Drobnjaci. plemensku krsnu slavu (Đurđevdan) i druge plemenske odlike. Doseljavanje Drobnjaka u Šumadiju . kao u nekim drugim predelima Srbije. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. Najuočljivija razlika među njima je u krsnom imenu: pravi Vasojevići slave Sv. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. ali ih je većina očuvala drobnjačko ime. ali. godine. gde su im se.potomci će se kasnije nastaniti i u Dubravi). promena slave nije uticala na svest o poreklu od Vasojevića. ili splemenjeni sa Vasojevićima. U sastavu stanovništva Šumadije ima i porodica koje potiču iz plemena Drobnjaka. Aleksandra Nevskog. pridružili Karadžići. koji su iz plemena Bratonožića. u kojem su varošice Šavnik i Žabljak. Ove porodice u Šumadiji nisu tako brojne. kao što je i sam Karađorđe (slava Sv. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. potpuno zdravi i bistri ljudi. i oni koji slave Sv. koji podsećaju na Drobnjake. i dolaska iz zemlje Vasojevića. lepo razvijeni. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Svi ovi doseljenici su ili pravi Vasojevići. pa je tako danas.

U Levču su se Drobnjaci nastanili u Rekovcu (7 kuća). kao i oni u Milutovcu. dok u Smederevskom Podunavlju. Temniću (Milutovac. Filipovića. od čega u Takovu četiri roda sa 47 kuća. Kosmaju i Belici nije bilo drobnjačkih porodica. nije im godila ni blizina Beograda. odakle se jedan krak odvajao preko Užičke Crne gore ka okolini Valjeva (1). potomci jednog brata ostali u Ripnju. „vele da im je knez Miloš davao zemlje na Terazijama u Beogradu. U Levač su došli u XVIII veku. Sa ovim Drobnjacima su rod Drobnjakovići u gružanskom selu Balosavi (2 kuće). dok Drobnjaci u Maloj Kruševici preslavljaju Đurđic. godine u Pranjane. od kojih jedna ima prezime Veljković) i Malu Kruševicu (10 kuća). u okolini Beograda dva roda sa 14 kuća. Božurevcu (20 kuća) i Opariću (4 kuće). od kojih se jedna preziva Ivanović). slave Sv. a potomci druga dva brata otišli u Milutovac i Malu Kruševicu. Nikolić zapisao. Drobnjaci u Levču i Temniću su imali osobitu sudbinu. prema ispitivanjima Milenka S. Za razliku od njih. a otud dolinom Ibra dopirao preko Zapadne Morave. u Levču tri roda sa 31 kućom. po svemu sudeći. dok su u Gruži vrlo malobrojni. Svi levački Drobnjaci preslavljaju Sv.u Milutovac (15 kuća. U ostalim predelima Šumadije Drobnjaka je u to vreme bilo 14 rodova sa 140 kuća. Po sačuvanom porodičnom predanju Drobnjaci u Ripnju potiču od tri brata. u Kačeru jedan rod sa 12 kuća. pa se ubrzo deo odseli u Temnić . a u Kačeru u mestu Rudniku (12 kuća). pa je Karađorđe preporučivao da mu se 1812. u Lepenici tri roda sa 67 kuća. Oparić) isti rod svedoči i to što svi slave plemensku slavu Đurđevdan. gde se prezivaju Nedeljkovići. prostranoj goloj kosi koja po svemu podseća na zavičajni predeo Durmitora. godine obezbedi izdržavanje. a stara slava im je bila Velika Gospođa. u Temniću dva roda sa 25 kuća. hteli da budu u šumi i zato zaostali ovde". zatim preko Sjenice i Dragačeva (2) i silaskom ka Ibarskom Kolašinu i Kosovu. a istakli su se u Prvom srpskom ustanku. U područje Takova. Po rodoslovnom pamćenju. Iliju. prva dva roda potiču od braće Stanoja i Janka. U Ljubićskim selima Drobnjaka ima u Tamniku (7 kuća. Međutim. Drobnjaci su doseljeni posle 1739. Božurevac. u Ljubićskim selima jedan rod sa sedam kuća.je. Luku. po svemu sudeći. a uz njih se ubrajaju i Kojovići (6 kuća). U središnoj Šumadiji je najviše Drobnjaka u Jasenici. Za njih. njegovi potomci budu za vlade kneza Miloša proterani kao hajduci iz Rekovca i zato se nastane u Ripnju kod Beograda. pa su. ali oni nisu pristali. Mala Kruševica) i Levču (Rekovac. teklo u tri pravca . a potom u Lepenici. gde se prezivaju Stanojevići (20 kuća) i Jankovići (10 kuća). čiji je . a u Gruži jedan rod sa dve kuće. Međutim. Početkom XX veka ukupno ih je bilo devet rodova sa 151 kućom. koji su se u kraju Brđanima u Balosavi (2 kuće) nastanili pre Prvog srpskog ustanka. koji je kao slavan megdandžija dopao rana. a smešteni su u zaseoku Zvezdi. od čega je u Jasenici bilo 17 drobnjačkih rodova sa 84 kuće.uzdoljem Drine. a u Šumadijskoj Kolubari jedan rod sa četiri kuće. Drobnjakovići. osobito junak Milosav Drobnjak (1762-1822) iz Rekovca. Da su Drobnjaci u okolini Beograda (Ripanj). kako je Risto T. o čemu svedoči i jedna numera Voždovog Delovodnog protokola.

Gmitrovići. Pavlovići. koji su došli iz Gornjih Branetića na imanje. Đurđevići i Maksimovići.otac Rade došao iz Drobnjaka. Vukosavljevići. u čijem su sastavu Nikolići. Ovi poslednji su promenili slavu (Đurđevdan). U Baljkovcu su Drobnjaci jedna od dve osnivačke porodice sela. a Vukomanovići u Baljkovcu su očuvali i staro kumstvo sa Zdravkovićima i Obradovićima u Baničini. Arsenijevići. godine je iz Vukasovaca otišao jedan njihov deo u Rušanj kod Beograda.Bojanići. Jakovljevići. gde se prezivaju Drobnjakovići. po jednoj verziji. godine). Drobnjaci u Beloševcu. a najverovatnije je to kumstvo preneto iz zemlje matice.Nikoljdan. godine su bili ovi njihovi rodovi . Vukovići. Vukomanovići. Aranđelovcu i Rušnju su održale plemensku slavu Đurđevdan. Kojovići potomci trećeg brata Koje. gde su jedna od tri osnivačke porodice ovog sela. Gavrilovići. Jankovići. koji im sve vreme kumuju. Jovanovići. drobnjački rodovi su Markeljići. udate za Koju. gde. a po drugoj . a oko 1830. imaju i drugo prezime Ivanovići. godine u tri naselja .oni su potomci Stanojeve i Jankove sestre. a 1902. I sve drobnjačke porodice u Baničini. godine otišao u Nakučane kao domazet (3 kuće 1950. U vreme oko Kočine krajine pristižu drobnjačke porodice i u Vukasovce. Drobnjaka ima u Donjim Branetićima (5 kuća). koji su oko sredine XVIII veka došli iz Crne Gore. kao i Drobnjaci (1 kuća) u Ozremu. U Lepenicu Drobnjaci dolaze u vremenu od Druge seobe do Kočine krajine (1737-1787). Vasilijevići ili Mijajlovići. po svemu sudeći skupa sa Drobnjacima nastanjenim u Baljkovcu. a njihove porodice je Toša Radivojević našao 1902. čije je drugo prezime Tomići (dve kuće). koji su tu došli od Sjenice. Vukasovcima. uz plemensko prezivanje Drobnjakovići. Mijailovići. Blagojevići. kojih je početkom XX veka ukupno bilo 32 kuće. Od vukasovačkih Drobnjakovića ima ogranak u Aranđelovcu. došli su u Lepenicu kasnije. Iz Donjih Branetića je jedan srodnik kasnije prešao u Majdan (1 kuća). Radenkovići. Marinkovići zvani Đurđevići i Stevanovići. U Dobrači. Baljkovcu i Beloševcu. imao je učesnika u Prvom srpskom ustanku. Antonijevići. Drobnjaci su Prodanovići (1 kuća) u Pranjanima. za vreme Karađorđa. gde se prezivaju Drobnjaci. koji se smatra najstarijim od živućih rodova u selu. Preci Zdravkovića i Obradovića u Baničini su „pradedovi Zdravko i Obrad". uzevši slavu zemlje .Dobrači. Ljubisavljevići. Sve drobnjačke porodice u Lepenici su sačuvale rodovsko pamćenje i krsnu slavu (Đurđevdan). dok su. odakle je jedan srodnik oko 1880. Ko su Šumadinci (71) Najprivlačnija Jasenica . Za razliku od Drobnjaka u Baljkovcu i Dobrači. čiji je predak došao iz sela Komarnice u Drobnjaku. Ovaj rod.

Novakovići i Beljići. Seoba Drobnjaka u Jasenicu je obavljena posle Požarevačkog mira (1718. godine). Pavlovići (drugo prezime Đorđevići). Tako je u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. kao i Šumadija. kojih je 1923. godine ovde naselio. Milinkovići su došli posle Prvog srpskog ustanka iz Dobrinje kod Užičke Požege. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. U Velikoj Plani. Jagnjilu. lepenički kapetani. Valjevska Kolubara i Podgorina su kudikamo bile privlačnije za naseljavanje Drobnjaka. I jedno i drugo područje su bili prirodni zbegovi. sva naseljenička. Đurđevdan.68 odsto od ukupnog broja kuća). Petrović. godine bilo 21 kuća. koja slovi kao drobnjačka. godine bilo skupa devet kuća. pa je razumljivo što je Šumadija primila stanovništvo iz svih srpskih krajeva. koji su u slomu 1813. oko 1720. Todorovići. čiji se predak oko 1870. čije prezime nedvosmileno podseća na rodonačelnika Filipa. gde su imali trla . a do početka XX veka pripadnici ovog brđanskog plemena su se u ovom predelu razmestili u devet naselja . godine ih je bilo četiri kuće). a ukupno ih je bilo 20 kuća). takođe istaknut kao ustanik. koji drže da su istog porekla sa Pavlovićima. kojem su ovi gorštaci vičniji. Za razliku od Šumadijske Kolubare. koji je bio lepenički knez (umro 1818) i braća Marko (Karađorđev pašenog) i Stevan. koji se tada zvao Ljubinić. po nalazu Jovana Erdeljanovića (1908). što upućuje na vreme ranijeg doseljavanja Od svih predeonih celina Šumadije za naseljavanje Drobnjaka je bila najprivlačnija Jasenica. potiču Simići u Belosavcima. a ostali Filipovi sinovi se sa potomstvom raziđu na dve strane . U polovini od ovih naselja žive potomci jedne drobnjačke porodice. koji ih je poveo iz Drobnjaka.jedni odu u Jagnjilo. Gornjoj Šatornji. jedan deo se posle Prvog srpskog ustanka odselio u Jelenac. A od Simića. kako je zapisao Petar Ž. jer. budući da su žene bile izuzete od krvne osvete. a Stevan Filipović. Od Milojevića. Nikolu. čemu je svakako pogodovao i brdsko-planinski predeo. . Belosavcima. Po sačuvanom rodoslovnom pamćenju. su se prezivali Veličkovići. godine bežali u Srem. Sa Jezera su sa njima u Vlakču došli i Dragutinovići (drugo prezime Petrovići). a prosečan broj kuća po rodu je 12. godine). Za razliku od ostalih Drobnjaka. kao i Šumadije uopšte. Pre Prvog srpskog ustanka su u Vlakču došli iz Drobnjaka. U pogledu stanovništva je Crna Gora. Milojeviće i Simiće. morali su. 39 rodova Drobnjaka sa 488 domova. Beljakovići u Jagnjilu se dele na tri ogranka . kako Kragujevačka ili Gornja tako i Smederevska ili Donja Jasenica. U Gornjoj Šatornji je ostala udovica jednog od Filipovih sinova. Milinkovići u Vreocima (1948. dok se onima koji su otišli u Beli Potok vremenom zaturio trag. ali ne slave krsno ime Drobnjaka. a drugi u Beli Potok pod Avalom.Baničini. Jagnjilu. Među Filipovićima su se u to vreme isticali Đuka. kuća poreklom drobnjačka (3. sa Jezera. pri čemu ne raspolažemo za sada podacima o razlozima promene slave. Velikoj Plani i varošici Aranđelovcu. Drobnjaci su Petrovići. Jelencu. bio je Karađorđev pisar (jedan od petorice pisara Delovodnog protokola).Piše: Mile Nedeljković U Šumadijskoj Kolubari je samo jedna porodica. Kako su ovde posle izvesnog vremena pobili neke Turke (što je moglo biti posle 1739. Vlakči. Jelencu i Belosavcima. Vukasovcima. gde ima. prema istraživanju Ljubomira Pavlovića (1907. Ovi koji su ostali u Gornjoj Šatornji su prozvani Ćurčijska porodica (1923. koja se vremenom razgranala i nastanila u Gornjoj Šatornji. Marko je u Prvom srpskom ustanku izašao na glas kao junak. godine). ovi u Vlakči slave Sv. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. usled straha od odmazde. nego Mitrovdan. kojih je ukupno 1923. „doskora su se zvali Drobnjaci". Jovanovići i Tanasijevići. U okviru roda Beljakovića je krajem XVIII veka bio ugledni rod Filipovića. oni koji su otišli u Jagnjilo se skupno prezivaju Beljakovići.to su današnji Milisavljevići. da se rasele. godine se u Gornju Šatornju doselio iz Drobnjaka predak Filip sa sedam sinova. o čemu svedoči i njihova slava (Đurđevdan). svaka 27.same Beljakoviće.

godine. otkuda vuku poreklo i mnoga današnja crnogorska plemena. čiji sin Ilija tvorac čuvenog državničkog spisa „Načertanija". Petka (27. osam iz Brda. koja je. pa i najpretežnijim. Slično je i sa ostalim plemenima u Crnoj Gori. Od njih potiču Bankovići u Maloj Vrbici. „u Njegušima nema nijedne porodice koja ne bi bila poreklom iz naših dinarskih krajeva". U ovom trenutku ne raspolažemo razlozima te promene. oktobra). 16 iz zapadnih delova Stare Raške.dakle jedno od temeljnih i vodećih plemena u Crnoj Gori . To je samo. početkom ovog veka pleme Njeguša je brojalo 442 porodice. Stanovništvo i Crne Gore i Šumadije je sastavljeno od pripadnika svih selidbenih struja.a Crna Gora postala junačko uporište za sve prebege i slobodare koji se. a ponajviše iz Stare Raške i Kosova. I oni koji se. Vlajkovići i Milosavljevići). i neprihvatljivo. Boškovići kazuju da su od njihovog pretka Petra Boškovića. „Garašani su se rođakali s vojvodskom kućom Boškovića u Bjelopavlićima. kružno kretanje stanovništva koje je. izuzev Gvozdenovića u Guberevcu. Stoga je pogrešno. Svest o plemenskoj pripadnosti se čuva i neguje. doseljeni u vremenu 1737-1787. po svaku cenu. Kako je Jovan Erdeljanović ustanovio. u kojima najčešće. pa da saberemo pleme Njeguša . I kao što su u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. Dajkovići u Lapovu (1877) i Vuksanovići u Badnjevcu (1878). gde je istorija svakoga plemena ogledalo vekovne borbe. I na Lovćen da stanemo. nisu dali u lance svezati. u guslarskim pesmama najviše opevanog harambaše bjelopavlićkog iz kraja XVII i početka XVIII veka. Ko su Šumadinci (72) Potomci junaka Garašani su rođaci vojvoda Boškovića iz Bjelopavlovića Među viđenijim Bjelopavlićima u Kočinoj krajini i Prvom srpskom ustanku je Hadži Milutin Savić Garašanin (iz Garaša). poglavito iz Stare Raške. a od njih su tzv. stapanja i splemenjavanja. Crnogorci (današnji rodovi Ivovići. čuvalo i sačuvalo „dično ime i svetu slobodu". Kao što se vidi.videli bismo da je ono. . Plemenska slava Bjelopavlića je Sv. Šumadiju su dobrim. dolazili i pripadnici crnogorskih i hercegovačkih plemena. promenili slavu. bile najživlje u XVII veku. zahvaljujući istorijskim događajima. uopšteno zaključivanje da šumadijski rodovi uglavnom potiču iz Crne Gore. 53 porodice su iz drugih delova Crne Gore. Bukovičani u Parcanima kod Ralje (opština Sopot). a samo 68 od starih zećanskih Srba. kako je i Erdeljanović i zaključio. koje su se pokrenule posle kosovske pogibije. kada je. nema nikakvih uslova za nastavak plemenskog življenja. jer se zaboravlja da je stanovništvo Crne Gore prethodno tamo naseljeno iz drugih srpskih krajeva. seobama. u stalnim. same po sebi razumljive (najčešće da se zametne trag zbog krvne osvete). Mlađi bjelopavlićki doseljenici u središnoj Šumadiji su Gvozdenovići u gružanskom Guberevcu (doseljeni oko 1860). od kojih su dve trećine (297 porodica) poreklom iz Bosne i Hercegovine. odakle su. da bi iza pada Srbije 1459. delom naseljavali doseljenici iz jugozapadnih srpskih krajeva. Pre Prvog ustanka u Bukovik su došli od Bjelopavlića tzv. sa tamošnjim stanovništvom. Po Šobajiću. godine. isele iz plemena čuvaju plemenske znake u novim sredinama. kako je Jovan Cvijić ustanovio. kad su nevolje i seobe u pitanju. ispremeštano sve stanovništvo od Demir Kapije do Zagrebačke gore. pa i masovnim. iz ovih ili onih razloga. podjednako kao i bilo koji kraj Šumadije. pogotovu dinarskih. koja je naša najizrazitija oblast plemenskog društva i života. sastavljeno od saplemenika koji potiču sa raznih strana. pred turskom najezdom. u kojem su neko vreme prebivali. a naročito njihov noviji i presudni sloj." U ranije doseljenike od Bjelopavlića spadaju Bankovići sa ogrankom Đerasimovićima u Baljkovcu. Pada u oči da su svi doseljeni Bjelopavlići u središnoj Šumadiji.

koji je imao sina Miloša (r. prema ispitivanjima Jovana Erdeljanovića (1906). 1799). Pleme Pipera. težnja za boljim uslovima življenja i sl. zastupljena sva plemena Hercegovine.nerodica. Najraniji doseljenici iz Pipera u ovom delu Šumadije su Rajići. nastanjeno u trouglu koji nastaje od spoja reka Zete i Morače ka severu. prvi se doselio Đorđe Piperac. Drobnjaković je došao do podatka da su Rajići u Banjici (opština Čačak) došli tu iz Guče (Dragačevo) početkom XVIII veka. Milići u Ljuljacima (slava Đurđic . Staro prezime Pantića je Stevanovići. možda neposredno posle velike Seobe 1690. a njihov predak je došao ovde kao domazet sredinom prošlog veka od stragarčakih Rajića. a jedno u Lepenici (Jabučje). od kojih su po tri u Jasenici (Stragari. Od stragarskih Rajića su Milići u Ljuljacima i Rajići u Plaskovcu. Od ovog roda je Tanasko Rajić. Pipera (Đorđevići i Pantići) u lepeničkom selu Jabučju. Pavlovići i Todorovići). kako se prezivao njihov rodonačelnik Pantelija Stevanović (r. godine. kao Rajići u Stragarima. Iz poznatih uzroka . u tzv. ne slave Đurđic. a imao je sinove Stevana (r. Na žalost. godine) i pesnik Velimir Rajić (1879-1915). Borivoje M. Vasojevića. Rajići u Plaskovcu (tri kuće) slave Đurđevdan. Premda Rajići u Glediću. „pričaju da su od njih odseljeni Rajići u Stragarima". u ovom plemenu je do našeg veka bilo živo sačuvano mnogo starinačkih odlika.prema ispitivanjima Ljube Pavlovića (1907). Plaskovac. piperskoj oblasti (Piperska gora i Štitovo sa Lukavicom). a odatle pre Prvog srpskog ustanka u Kulinu kod Vitkovca. a u Guču iz Kosatice kod Nove Varoši. 1826). Tako Rajići u Glediću pamte da je njihov predak Milić Rajić došao sa sedam sinova iz Pipera u Velenje kod Novog Pazara. Po ovom jabučaru je kasnije selo dobilo ime. koji su se slegli u Šumadiju. krvna osveta. Mihaila. koji se dele na tri roda (Petrovići. ali njihovi srodnici u drugim mestima su sačuvali porodično predanje.preslava Đurđevdan). pa posle kraćeg prebivanja u Drlupi (Gruža) sklone se „zbog Turaka" u Gledić. 1815). opšte je poznato predanje o tome da su potomci petorice braće . Od Đorđeve loze su Đorđevići. iseljavalo se i pipersko stanovništvo. Ozrinića.nastala srodna plemena Pipera. Zahvaljujući sklonitosti piperske oblasti. velika i znatna familija u Stragarima. Kod svih Srba Brđana. kojih je po Dragićevom zapisu oko Prvog svetskog rata bilo jedanaest kuća. Ozra. Ljuljaci). neveliko je. Gledić. Vasa. već Sv. Krasa i Ota . Lipovac) i Gruži (Balosave. ali je vrlo značajno srpsko pleme u Crnoj Gori. godine. čiji je predak Milutin Đorđević (r. 1805) i Jovana (r. Potiču od braće Đorđa i Stevana. stara porodica Rajića u Stragarima je zamela svoje poreklo.. što potvrđuje i ista kućanska slava.900 duša. . arh. godine. Među pripadnicima tih plemena. Karađorđev barjaktar (poginuo slavno na Ljubiću 1815. prvi put se pominje pod današnjim imenom 1455. koji takođe slave Đurđic. Krasnića i Hota. tako i u središnoj Šumadiji uočavamo istu pojavu. ali svakako najkasnije početkom XVIII veka. 1780) upisan kao kmet 1831. koji se najmio da ovde jednom kragujevačkom Turčinu čuva jabučar. Po porodičnom predanju. kao i među Arbanasima. Crne Gore i Brda. Rajići u Guči. Pipera doseljenih do početka ovog veka u središnu Šumadiju je bilo u sedam sela. Mlađem sloju piperskih doseljenika pripada rod tzv. koji su ovde došli iz Guče u Dragačevu. bilo je 984 kuće piperske.Pipa. sa oko 5. Ovo dično pleme crnogorskih Brda. pamte da se njihov predak Rade kao vodeničar tu doselio pre Prvog srpskog ustanka iz Stragara od tamošnjih Rajića. sačuvali su svest da su srodnici Rajića u Stragarima. primetni su i Piperi. Doseljeni su posle Kočine krajine (1788-1803) i smatraju se osnivačima ovog sela. Početkom ovog veka. zavade.

jer su najstariji živući rod u ovom selu. a sve su slavile pipersku plemensku slavu Sv. Vujići u Lipovcu se prezivaju po Vuji (r. inače kriva. dalje. Radi zarade su išli najpre po podrinskim. Jovan Cvijić je zapisao: „Predeo Osat. nije mi poznato da su prelazili i Moravu. Vujići čuvaju snažnu pipersku tradiciju. a ako jesu to je moralo biti sasvim izuzetno. srodili su se i sprijateljili s meštanima još pre nego što su se naselili. u Bosni. Ko su Šumadinci (73) Čuveni guslar Živan Vujić Piše: Mile Nedeljković Istražujući muzičku tradiciju u Gornjoj Jasenici. selo ili varoš. koji je u popisnim knjigama 1823-1836. doselivši se sredinom XVIII veka iz Pipera u Lipovac. Vujići za razliku od njih slave Sv. Pojedine grupe Osaćana su dolazile iz godine u godinu u naročiti kraj. i posebno obradila njegov način izvođačke interpretacije. poznate brvnare. arh. reka Drina. kod Srebrnice.Poput Pipera u Jabučju. etnomuzikolog Jelena Jovanović je u kući glasovitog guslara Živana Vujića (1919-1991). podrobno provedena. po Sokolskoj nahiji ili krećući se ka Užicu i Valjevu. na njenoj levoj obali se prostire planinski. rod Lukovića se smatra osnivačkim rodom sela Balosave u Gruži. istraživanja su potvrdila ovo Cvijićevo zapažanje. a po dedi kao Dmitar Nikolić. doneli sa sobom.kao Dmitar Piper i Dmitar Piperin. Uočivši ovaj deo dinarske selidbene struje. Lukovići slove kao starinci. oni su se u toj meri naselili u podrinskim i valjevskim krajevima. Tako su iz Osata u Valjevsku Kolubaru i Podgorinu doseljena 74 . No. da osaćanskih porodica ima sada tamo više stotina. a njihovi ogranci Tomovići i Marjanovići u zaseoku Dubljacima i Milosavljevići u zaseoku Glavici u istom selu. 1809). i danas vrletni. U najvećem luku koji pravi. Jeremiju. Doprli su i u Šumadiju. razmeštajući se. godine različito upisivan . a Piperi-Lužani Đurđic i Đurđevdan. godine. tipski je primer za iseljavanje usled pečalbe. Iz ovog predela. sinu Dmitra Petrovića (r. posle Velike seobe 1690. zato. a odatle ka središnoj Šumadiji. A postepeno i pojedinačno i nečujno. a docnije i zidane kuće. sa vrlo malo puteva. arh. Dvadesetih godina je Lukovića i njihovih srodnika bilo 12 kuća. ali pamte da su doseljeni iz Pipera najverovatnije kad i Rajići u Stragare. Iz zavičajnog Osata su se prebacivali preko Drine na dva mesta . kod Topole. 1777). od koga je zapisala više pesama. koji je u svim krvavim krajinama važio kao „mala Srbija". našla gusle koje su Živanovi preci. priticali su u stalnom mlazu doseljenici u Srbiju. ali kako je i kada došlo do promene slave nije nam poznato. kao i Piperi u Jabučju.kod Ljubovije i Bajine Bašte. kraj Osat u kojem je srpsko stanovništvo imalo vekovima prirodno utočište." Kasnija. Dok Piperi slave Sv. Lukovići su nastanjeni u zaseoku Brđanima. Mihaila. valjevskim i užičkim krajevima i gradili kuće. sve do Morave. Mihaila. Poreklom iz Pipera je i rod Vujića u jaseničkom selu Lipovcu.

Miloševići. Tatovića. Milići. Aleksiće zvane Bošnjakoviće. Petrovići. Gosići ili Todorovići. kada je Srbija bila veliko gradilište. Novićevići. Miloševići. Mićkovići. Todorovići. kao što će se 1815. Osaćani su ipak primetni u središnoj Šumadiji. Damnjanovići. takođe iz Osata. bilo je 1903. u Lepenici 18 rodova (0. dobilo ime po tome što su ga zasnovali Bošnjaci. U Prvom ustanku Za vreme Karađorđa (1804-1813). U Resavi. Premda nisu tako brojni. a u Gruži tek svaka sto osamdeset prva. a sudeći po poreklu i starom prezimenu biće da su jedan rod sa . Ostojići. Najbrojniji su Tatovići. I u dva jasenička sela. Srećkovići. S njima su tad.23 odsto). Mladenovići i Vladisavljevići. srodnici čije je staro prezime Ivanovići. Vuletići. koji zasnivaju selo Bošnjane. godine i jedan su od tri osnivačka roda u Grošnici (uz Jankoviće i Boškoviće). gde se po njima naziva i jedno selo Bošnjane. Baničini i Stojačku. pak. U isto vreme dolazi u Malo Krčmare. čiji su ogranci Obradovići. Milosavljevići. U Guberevcu (danas Borci) u kraju koji je glavni deo naselja i koji se zove Selo ili Gegetaš. iz Osata naseljavaju u Grošnicu Milosavljevići (čiji su ogranci Minići. takođe brojan (1903. kao što se. U Jasenici je 26 osaćanskih rodova (1. po doseljenicima iz Osata. u naseljavanju. Nenadići. a sa njima i Pašići. rod Maksimovića. doseljenih iz Osata.roda. Mališići. Vaskovići. Osaćani (Savići i Simići). Glišovići. Đurići. što otprilike znači da je u Jasenici svaka osamdeseta kuća poreklom iz Osata. godine 46 kuća). Pavlovići ili Sretenovići i Jakovljevići). U susednoj Šumadijskoj Kolubari je postotak Osaćana već manji. u Lepenici svaka sto dvadeset osma. Petrovići i Srećkovići. Lazarevići. Vučetići. Po vremenu doseljavanja je najranije prisustvo Osaćana u Lepenici. Osaćani nisu prešli na desnu obalu Velike Morave. u Gornjem kraju Kijeva jedna grupa kuća zove Osaćanska mala. Milosavljevići. Uroševići. po pravilu da se doseljenici najradije nastanjuju uz srodnike ili ljude iz starog zavičaja. i uprkos tome što su pojedinačno raspršeni u nizu sela. Novičići. Po svoj prilici su i Aleksići (Bošnjakovići) iz Osata.55 odsto). Staro prezime Pašića je takođe Ivanovići. Osaćani imaju krajeve koji se po njima nazivaju Osaćanske male. Oko Kočine krajine (1788) u Lepenicu dolazi pet osaćanskih rodova. i opada idući ka središtu Šumadije. jedan okrajak se naziva Osaćanska ili Osaćani. što znači da je u ovom predelu svaka jedanaesta kuća poreklom iz Osata. što potvrđuje Cvijićevo zapažanje da. a u Gruži pet rodova (0. godine 49 kuća. u Gornje Grbice se iz Osata naseljavaju Obradovići i Milanovići. došli i Radojičići. U ovom selu se oni nastanjuju uz starije doseljenike iz Bosne. do tridesetih godina ovog veka nije bilo ni jedne kuće poreklom iz Osata. Toponomastičke potvrde o njima su najizraženije u Lepenici. Milutinovići. iako su mlađi doseljenici. a u Guberevcu tzv. godine iz Osata doseliti i rod Osaćana (Jovanovića i Petrovića). Milići. koje je. U Poskuricama su istovremeno nastanjeni Radisavljevići. čiji su ogranci Adžići ili Vasići. kako je zapisao Toša Radivojević. koji su se doselili posle Velike seobe 1690. posle Druge seobe (1737). Najpre se. rod Tatovića. koji su početkom ovog veka imali 608 domova.78 odsto).

Za Kalanovićima su iz Osata u Stragare ubrzo došli i Bojići. uz svoje zemljake u Čumiću nastaniće se iz Osata Obradovići i Prodići 1841. Osaćani su prevashodno u Šumadiju dolazili kao vrsni graditelji. dok su u Gruži najmlađi .naseljeni isključivo posle Drugog srpskog ustanka. ima od vremena Velike seobe 1690. u tankim mlazevima. zvani Osaćani. po čijim se sinovima Milanu (r. 1823) Pašići se prezivaju Radosavljevići. Među poslednjima će se iz Osata u prošlom veku nastaniti Dimitrijevići. koji su došli 1894. opada udeo doseljenika iz Osata u ukupnom broju stanovnika. U vremenu Karađorđeve Srbije (1804-1813). Ove predeone oblasti Šumadije se razlikuju i po vremenu doseljava Osaćana u njih. 1822) i Obradu (r. Zajednički predak Obradovića i Milanovića je Dmitar Ivanović (r. moguć je novi talas izbeglih Osaćana u Šumadiju. Osaćanskih porodica ima u Malom Šenju . a neki u okolinu Kruševca. U Jasenici su već mlađi doseljenici .Uroševići (doseljeni 1823). koji znaju da su iz Bosne. što će najnovija istraživanja pokazati. Predak Pašića je Nikola Ivanović (r. nego se obnavljalo i na sve strane gradilo. s obzirom na sve što se u tek završenom ratu u Bosni zbivalo oko Srebrnice i u Osatu. a posle njih. koji je ovde došao sa sinom Milojem (r. 1792). Osaćani (Filipovići i Radovanovići. kao i na čuveno stradanje naših sunarodnika u Bratuncu. U Čumić za vreme Karađorđa iz Osata dolaze Milići.tzv. 1802). naselio se predak današnjih Pavlovića u Topoli i Krćevcu. i pripadaju mlađem sloju doseljenika. godine u Resnik. Tako je u središnom delu Šumadije najviše Osaćana u predelu Jasenice. godine.Ivanovići (doseljeni 1831) i Kijevu .iz doba Prvog srpskog ustanka i posle njega. Došao je njihov predak koji je bio kačar i radio po Gruži. idući od zapada ka istoku. Zapravo. Nikolići (drugo prezime Trifunovići) i Prodanovići (Simići). Prnjavoru . kada se nije samo vojevalo. ali nisu sigurni da li potiču iz Osata. četrdesetih godina prošlog veka. Jer. Drobnjaković je uočio da u Jasenici Osaćani nisu primetnije uticali na sastav stanovništva upravo zato jer su dolazili uglavnom pojedinačno. izbegli u . Sačuvali su i pamćenje da su tada neki njihovi srodnici otišli u okolinu Novog Sada. Oni su u ovo selo došli pre Prvog srpskog ustanka. Najraniji doseljenici iz ovog prekodrinskog predela su u Lepenici. 1823) ove dve familije prezivaju. što znači u vremenu kada je pod knjazom Milošem živnulo i narodno graditeljstvo. odakle su. Kalanovići misle da su se doselili iz Bosne. ili vek kasnije. a najmanje u Gruži. 1777). i Stankovići. godine i austrijske okupacije (1717-1739). zbog Topolske bune (1877) i rušenja Topolskog grada. njihova matica je Topola. Ko su Šumadinci (74) Graditelji Topole U Karađorđevoj Srbiji nije se samo ratovalo nego i mnogo gradilo U Šumadiji. koji su od njih otišli tamo. Po već izbledelom porodičnom sećanju. a po Milojevom sinu Radosavu (r. ali ne znaju tačno iz koga mesta. doseljeni 1836. gde ih. Za jedan naraštaj kasnije. jer je iz istorijskih svedočanstava poznato da su u njemu učestvovali.Obradovićima i Milanovićima. kako je zapisao Drobnjaković. Čumićki Nikolići imaju srodnike Nikoliće u Čestinu. Danas. videli smo. Po svemu sudeći. najraniji doseljenici iz Osata u Jasenicu su Kalanovići (drugo prezime Stefanovići) u Stragarima. Borivoje M. godine).

a neposredno posle njih. zvane osaćanke. čiji se rodonačelnik zvao Nikola Đorđević.više od pedeset duša. Za vreme Karađorđa u Baničinu dolaze preci Milovanovića. Radivojevići. nastanjeni su sredinom prošlog veka. a Savići. a onda su preveli i svoje ukućane iz Osata i stalno se nastanili u Stojačku. pre 1840. a sa njim je iz istog sela došao i njegov rođak koji je rodonačelnik Subotića. koji je po okolini gradio kuće brvnare. koji je. a u zaseoku Čučugama preci Petrovića. I Bošnjakovići u Guncatima pamte svog rodonačelnika Nikolu Bošnjaka (došao posle 1860). za razliku od Milovanovića (prvih) i njihovih srodnika Subotića. u kojoj se deo sela po ovim doseljenicima zove Osaćanski kraj. zvani Osaćanin. Kada je 1868. sredinom prošlog veka došao ovde. Od . zemlja Jovana Pavlovića. Gajića i Jevtića (oko 1855). godine. po ocu zvanog Osaćanina. Lazarevića. Poreklom iz Osata u Jasenici su još u Junkovcu Nikolići. godine. iz Stojačka u drugoj polovini prošlog veka dolaze Antonijevići. Uz svoje zemljake Osaćane u Baničini naselili su se. udovom Voždovog mlađeg brata Marinka (oklevetanog i obešenog o kapiju Topolskog grada). iz koje su se. Od Krnića ima ogranak u susednom selu Stojačku. čiji su preci nesumnjivo upoznali ovaj kraj došavši kao graidtelji Voždovog grada u Topoli. Krnići.Savkovići (drugo prezime Jovanovići i Rosići (drugo prezime Novakovići). Sekulići i Matići (oko 1850). Glišići. čije je drugo prezime Bošnjakovići. svi Osaćani u Gruži su nastanjeni pretežno u drugoj polovini prošlog veka. U to vreme u ovo selo su došli i Nikolići (drugo prezime Vočići). Doselio se njihov rodonačelnik Milovan iz sela Mlečana u Osatu. a tamo ostanu Obradovići i Prodići. na molbu. Kao majstori. Po Drbonjakovićevom zapisu. nije dirana. koji su gradili kuće „šindralije" (pokrivene šindrom) u Kloku su došli preci Dikića . gde su im bila imanja i trla. koji. iz sela Bukovika u Osatu. a posle dve godine deo ih pređe ovde. doseljeni sredinom prošlog veka). a uz blagoslov Vožda se oženio Maricom. u koju je došao njihov rodonačelnik Sava Nedeljković. dobije dozvolu od kneza Miloša da naseli srodnike iz Osata. svi izlegli. zvani Osaćani (doseljeni oko 1840). Njihov rodonačelnik je Pavle. čiji je rodonačelnik Milo Mikolić. „Milutin gradio kuće po Čumiću. nastanivši se prethodno u Lipnici." Milutinovi potomci u Baničini su Vasiljevići. Jovanovići i Pavlovići. te ih dovede . godine rasprodavano imanje Karađorđevića. oko 1840. ostaju njihovi rođaci Petrovići (Antonijevići. kako kažu. U Baničinu. Jovan Erdeljanović je još zapisao da su iz Osata i Savići (Nedeljkovići) u Baničini. godine. Do danas je sačuvana kačara koju su tada preneli iz Topole. pa. dok će se u zaseoku Bujkovcu smestiti predak Nedeljkovića (oko 1840). došao je i Milutin Vasiljević. u Žabaru Despotovići (drugo prezime Andrejići. čiji je rodonačelnik Ivan takođe ovde došao kao majstor. gde i u ovom veku ima srodnike Vasiljeviće. u Konjuši svog rodonačelnika Ranka iz Osata. slave Đurđevdan i imaju drugo prezime Erčići.Krćevac. Vujići i Milanovići). U Vinču kod Topole se naseljavaju dva osaćanska roda . koji je kod Vožda zidao Topolski grad i crkvu. čiji je predak „gradio u selu kuće osaćanke i tu ostao" posle Prvog srpskog ustanka. a u Stojačku. kao i Mihailovići u Čukojevcu što pamte pretka Vasu Drinjanina.drugo prezime Jevtića (oko 1840) i rođaci Sretenovići. a potom došao ovde (1870) i Kostići u Vlakči (1860). sa kojom je imao sina Jovana. Ivanovići (čiji je predak bio naseljen u prvo u Prnjavoru (1831). Izuzev Pavlovića u Pajsijeviću. gde mu se dopadne. Preci ovih porodica su radili kao dunđeri po okolini. Milovići u Borču. Prvo se nastanili u Čumiću. za kojima će osamdesetih godina prošlog veka doći Todorovići. gde su iz Osata naseljeni oko 1840. i Dimitrijevići (Milivojevići) u istom selu. Iz Osata su u isto vreme došli u Baničinu i još jedni Milovanovići (drugi).

Lazarevići 6 (od kojih Cvetkovići 4. poreklom od Sjenice. Milosavljevići 2). Savići 1). u okviru kojih su Stankovići i Petrovići. U toku Prvog ustanka se u Gradac doseljavaju iz Crne Trave Ilići ili Vasiljevići (2 kuće). jer nije smeo da čeka odmazdu Turaka zato što je pristao uz Ustanak. Ovakve seobe. Savići 1. slava Sv. Milanovići 2). U isto vreme se u selo Batočinu doseljava rod takozvanih Paspaljara (Tasići 6. Deo stanovništva Crne Trave i okoline. koji su. koji će se vremenom razgranati u veliku skupinu rodova.Markovići 13 (u okviru kojih su Milojevići 5. od kojih jedna Stankovića) i Ničkovići (2 kuće). koji imaju i drugo prezime: Dimitrijevići. zatim njihovi srodnici Milanovići (4 kuće) i Ćeleševići (drugo prezime Đorđevići.Milenkovići 3 kuće (od kojih Milovanovići 1. Nikolići 4 (Nikolići 3. a u Majnić dolaze Došljakovići (2 kuće). Ilići 3. a iz Vlasotinaca u Lapovo dolaze Jovanovići (9 kuća. Ilija).Crnom Kalu. dok su po ostalim naseljima porodice Crnotravaca uglavnom pojedinačno raspršene. koji nisu rod. jer je Kragujevac bio ekonomsko i političko središte Srbije u prvoj polovini XIX veka. Kasniji su doseljenici Jovanovići (Pavlovići) u Donjoj Sabanti (1857) i Jovanovići u Ilićevu (1871). U toku Prvog ustanka uz svoje zemljake u Crnom Kalu će se naseliti i porodice iz Ruplja kod Crne Trave . mirne naravi. ali su izumrli po muškoj liniji. bio je prinuđen da se iseli. Kao crnotravsku porodicu Jovan Erdeljanović je u Crnom Kalu zapisao i Mladenoviće (2 kuće). vredne i štedljive osobe. Prilike u Šumadiji. 5 kuća). od kojih jedna Jovanovića)." Najviše doseljenih Crnotravaca je u okolini Kragujevca. pa ih nastavljaju potomci domazeta Aksentija. posle Drugog srpskog ustanka. usled buna koje su u ovom predelu izbile zahvaljujući podsticaju zbog uspeha ustanka u Šumadiji i prodoru ustanika ka tim krajevima. koji se kod njih udomio došavši iz Osata. godine iz starog zavičaja i Đorići (1). ministar pravde u Kraljevini Srbiji. Petrovići 1). Miljkovići 1. i Ilići u Markovcu (1861). sa ograncima Postolovića (1) ili Apostolovića (2). teško ekonomsko stanje. u istom ili sledećem naraštaju. Batočini i Gradcu. koji imaju i drugo prezime: Mladenovići. U selo Nikšić se tad naseljavaju Jovići (12). od ovih Jovanovića je Lazar Jovanović. pristići će 1823. što je i prirodno. koje je Jovan Cvijić nazvao inversnom . Stanojevići 7 (od kojih Petrovići 5. Panići 3 i Streljići 2. pa otuda. a uz svoje zemljake u selu Batočini Krstići (4 kuće. koji dolaze iz sela Brod u Vlasini. Markovići 3. Kasnije. uticale su da se umesto dolaska na pečalbu stanovništvo iz okoline Crne Trave opredeljuje za stalno nastanjivanje u ovom privlačnom delu Srbije. Petrovići 1. a u varošicu Batočinu Cvetanovići (4 kuće. Između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka iz Crne Trave u Crni Kao su došli Glavaševići. kad se stanovništvo jednog predela odseli u drugi predeo. Kompaktnije skupine doseljenika su se nastanile samo u tri naselja . Nikolići 1 i Jevtići 1 kuća). a sloboda i ugodniji život u Šumadiji. Ko su Šumadinci (75) Stižu Crnotravci Piše: Mile Nedeljković I danas ljudi iz okoline Crne Trave važe za vrsne graditelje. U seobama i premeštanju stanovništva se često ostvarivala uzajamno-povratna veza između dva predela. Lazarevići 2).čumićskih Nikolića su Nikolići u Čestinu (1895). Po primedbi koju je stavio Toša Radivojević. u Jasenici su uzrok doseljavanju „teške prilike pod Turcima. koji je početkom DžDž veka brojao 35 kuća . Kako jezgrovito zaključuje Borivoje M. Osaćani su i Punići u Kikojevcu. a pogotovu kada je ona oslobađanjem u dva srpska ustanka postala veliko gradilište. koje su ovde naseljene posle zadržavanja u Batočini. Drobnjaković. usledi povratak u stari zavičaj.

Batočina. godine. 1807. Trifun). . U Smederevskom Podunavlju su doseljenici iz Vlasotinaca Palojci (Paunovići. tako su se i Šumadinci naselili u samoj Crnoj Travi. pobegla tri brata i naselila se u Crnoj Travi. najradije ostajali u Belici i Jasenici. nesumnjivo jedan od najboljih savremenih poznavalaca i tumača srpske istorije XIX veka. pošto su iz osvete ubila turskog pašu. naziva „Mala Šumadija". Miloševići i Mladenovići u Kolarima i Stojanovići u Vodnju. Borivoje M. koja je tu prešla iz sela Batočine. Nikolići. od tamošnjih Krstića. ovakva. uzdrmavši tursku upravu duboko u pozadini. pretežno iz Pomoravlja. koje se nalaze u malama Radovinskoj čuki. morali da izbegnu u oslobođeni deo Srbije. uzajamno-povratna. Kao što su se u znatnijem broju Crnotravci naselili u nekim šumadijskim naseljima (Crni Kao. posle Lepenice. I danas je u svesti da se okolina Struge. a takođe u dva naselja i iz Vlasotinaca .migracionom strujom. veza postoji između više naših predela. dok su Milisavljevići u Malom Orašju došli iz Konopnice kod Vlasotinaca. ali su danas to područje Šiptari preplavili i u njemu se odavno ne čuje srpska reč. posebno područje Drimkola. Antići (Nedeljkovići) i Ilići (Jevremovići) u Sinjem Viru. kao i Šumadije i predela između Debra i Struge u Makedoniji. Nedeljkovići) u Barzilovici (14 kuća). a u Markovac su sa Vlasine naseljeni Stamenkovići (iz sela Sredor. pa su se iz nje u većem ili manjem broju vraćali. koje je u DžVIII veku tamo prisilno odseljeno.Ilići u Baničini i Đorđevići u Vrbici. Drobnjaković je otkrio da su „za vreme Turaka" iz Stragara pod Rudnikom. U samom Prvom ustanku su stanovništvom izbeglim iz okoline Leskovca upravljali knez Momir Stojanović u civilnim i vojvoda Strelja Petrović u vojnim stvarima. ali pretežno pojedinačno. Doseljenika iz Vlasine u Jasenici ima u dva naselja . Jovanovići (Jeremići. Mnogo je Timočana koji su dolazili u Šumadiju. nazvanim verovatno po imenima braće-rodonačelnika (Radovin. Međutim. Crnotravci u Belici su Paunovići (Jankovići) u Gornjem Štiplju. nesumnjivo da je obogaćena dolaskom stanovnika sa Vlasine i iz Crne Trave u Šumadiju. Jovan). dok se Ignjatovićima u Baroševcu zna vreme doseljavanja (1905) i mesto odakle dolaze (Masurovce na Vlasini). i uopšte predela Vlasine. ali su. prvi je u svojim člancima i knjigama ukazao na udeo i značaj Leskovčana u sastavu stanovništva Šumadije. zbog stanovništva. Gradac). i 1809. Materijalna kultura. Veljkovcima i Jovanovcima u Crnoj Travi. a u nešto manjem obimu takvo kruženje je primetno i između Nadibra i Šumadije. dvostruka. U varošici Batočini je porodica Krstića (slava Sv. Početkom XX veka od ta tri brata je bilo više od 120 kuća. pa se otuda vraćalo na stara ognjišta ili u njihovu blizinu u starom kraju. ali i u ostale predele Šumadije. 1806. kao i Stamenkovići (Čavejići) u Beočiću. Veljko. Od Crne Trave. najviše u Temnić. Dvostruka selidbena veza postoji i između Šumadinaca i Crnotravaca. usled turske premoći. Bugarčići. a iz Vlasotinaca su Dimitrijevići.Cvetkovići u Bašinu i Aranđelovići u Pridvorici. a pogotovu narodno graditeljstvo. opština Vlasotinci). doseljenici su. Ko su Šumadinci (76) Leskovčani u Šumadiji Pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo celinu koja se naziva Leskovačka Morava Akademik Vladimir Stojančević. U tri naselja Šumadijske Kolubare su davno došli iz predela Vlasine Trajkovići u Sokolovi (12 kuća). bile su najuočljivije za stanovništvo što je prelazilo na levu obalu Save i Dunava. Knez Momir i vojvoda Strelja su predvodili svoje zemljake u ustancima koji su izbili u leskovačkom kraju 1805. Stamenkovići).

3 u Kosmaju i po jedno u Kačeru i Levču. Milutinovići (3). Stevanovići drugi ili Ćosići (2). što će se ostvariti tek 1878. između ostalih. Milisavljevići (1) i Miloševići (1). Đokići 1. glavnina Leskovčana naseljena pre Prvog srpskog ustanka. posle nje. Radovanovići (4). može se. Stojanovići zvani Tomići 1) i tzv. Ljubićska sela. Lepenica. Najstariji doseljenički sloj Leskovčana u šumadijskim selima je u Lepenici. nesumnjivo. Stojančević ukazuje na prisustvo stanovništva poreklom od Leskovca.Đurđic. u čemu se vidi i težnja za oslobođenjem ovog srpskog kraja. Spasići 4. Takovo. za razliku od ostalih predeonih celina Šumadije. Lazarevići (1) i Petrovići (1). Smederevsko Podunavlje) pa je dolina Gruže ostala po strani. od čega po 15 u Lepenici i Belici. niskoj Šumadiji (Temnić. Majnić. odakle se preko granice moglo prelaziti u blisku Leskovačku nahiju". vidi se i po tome što sve njihove porodice duže od dva i po veka slave istu slavu . veliki rod. 13 u Jasenici. 4 u Šumadijskoj Kolubari. sa područja Leskovačke Morave je. zahvaljujući etnološkim izučavanjima. pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo predeonu celinu koja se u etnološkoj literaturi naziva Leskovačka Morava. Likarcini (čiji su današnji rodovi (Krstići 6. Levač). dok ih u Gruži i Ljubićskim selima nema. Nikolići (3). Đorđevići 3. Nikolići (2) i Petrovići (1). Živanovići 2.„Pred kraj ustanka. to su se oni sticali u Pomoravlju i tzv. ilustrujući to primerom četrnaest rodova naseljenih u šest sela severnog dela nekadašnje Kragujevačke nahije početkom XX veka (Batočina. ovde. gde ih je malo ili u zanemarljivom broju. Maršić. Nikšić i Crni Kao). stanovništvo predela Vlasine (Vlasotince. a u predelu Takova ih je bilo doseljenih. ali se do početka XX veka tu nisu održali. uključujući tu i naselja u slivu Veternice i Jablanice. Kako su doseljenici iz Leskovačke Morave išli stazom vardarsko-moravske selidbene struje. Analizirajući život leskovačke emigracije u Karađorđevoj Srbiji pred kraj Prvog srpskog ustanka. a u Crnom Kalu Đorđevići (2). pre no što će turska vojska krenuti u poslednji pohod na Srbiju. Srodnici Likarcina su tzv. Idući tragom ovog Stojančevićevog navoda. čiji su ogranci Marčići ili Stevanovići (4 kuće). Lapovo. Savu Dedobarca i popa Stojana-Ceku Pavlovića. Tako su sredinom XVIII veka u selo Batočinu došli preci Jocića (čiji su ogranci Jocići 10 kuća. Od znamenitih ljudi iz Leskovca i okoline. koji su se istakli u Prvom srpskom ustanku. Da su svi Likarci rod. 11 u Temniću. godine. Jasenica. Tom najstarijem sloju pripadaju u Gornjoj Sabanti Ravništani. Dimitrijevići 1). Likarci u Gornjoj Batočini i Crnom Kalu. ili. Za ovu priliku. Izuzimajući. a samim tim i visinski predeli Šumadije (Kačer. uglavnom početkom XIX veka. Nedeljkovići (3). Stojančević navodi. Tanaskovići 2). najverovatnije. steći podrobnija slika o broju i značaju stanovništva iz okoline Leskovca u etničkoj kompoziciji Šumadije. potekao sa Velikom seobom 1690. Milosavljevići 5. U ovo vreme se u Beloševcu nastanjuju Užarevići (danas Jovanovići 4. . vojvodu Cvetka Vranovačkog. godine. Likarci u Gornjoj Batočini su Mladenovići (6 kuća). Stamenkovići 3. a od potomaka leskovačkih izbeglica u Šumadiji ističe poznatog dobrotvora Nikolu Spasića i proslavljenog vojvodu Stepu Stepanovića. 14 u Smederevskom Podunavlju. koji su u svom imenu zadržali spomen na selo Ravništa u Jablanici (postoji i pretpostavka da su u ovo selo došli iz Ravništa kod Vitine na Kosovu). Pada u oči da je u Lepenici. piše Stojančević. On je. Crna Trava). vojvoda Strelja isticao se ne samo kao glavni upravitelj nad leskovačkom izbegličkom populacijom već je važio i kao jedan od najzapaženijih srpskih komandanata na Jastrepcu. Antići (4). Milosavljevići 2. Belica. doseljeno stanovništvo u oko osamdeset sela u Šumadiji. kada je Šumadija bila poprilično zapustela. prebega iz sela Mrštana.

drugo prezime Miloševići (2 kuće) i u Gornjoj Batočini . Arsičići 2. Za vreme Prvog srpskog ustanka se u varošicu Batočinu doseljavaju Lalići (drugo prezime Milovanovići. 1) i u Maršić rod Tomića (1). 1 kuća). čije je staro prezime Đorđevići.Pokovce kod Lebana. čije je staro prezime Nikolići. Jedino Božanići.Simići. Kod ostalih je zavičajni spomen presečen. 1810) oni nastali. 1826). pamte mesto iz koga su došli . Konstantinovići. kao i Ravništani u Gornjoj Sabanti. .Đorđevići (druga prezimena Đokići. Zajedno sa Nikolićima je u Teferič doseljen i predak Pavlovića. slava Sv. Njihov rodonačelnik je Pavle Đorđević (r. U ovom selidbenom talasu se neke leskovačke porodice nastanjuju uz svoje zemljake u selima Batočini .Posle Kočine krajine. Tada u Botunje dolaze Cvetkovići (u okviru kojih su Stankovići 4. dospeli u Šumadiju. 1804) i Petra (r. Vukajlovići 1). od svih rodova koji su u ovom prevratnom vremenu. od čijih su sinova Lazara (r. 1820) i Panteliju (r. 1788). samo znaju da su „od Leskovca". kada su u Beogradskom pašaluku bili snošljiviji uslovi no u drugim srpskim krajevima. u Lapovo Asurdžići (Đorđevići. a u Teferič Lazarevići (2) i Petrovići (2). zatim u selo Batočinu Božanići i Stojanovići. bežeći od svakojakog zla i pokora. 1796). Ova dva roda vode poreklo od istog pretka. Veljka Nikolića (r. 2 kuće) i Milovanovići drugi (slava Sveti Nikola. Leskovčani se doseljavaju u još dva sela Lepenice. Jovan Zlatousti. koji je imao sinove Iliju (r. Petrovići. ukupno 7 kuća).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful