KO SU šumadinci

Novi život u Šumadiji
Na seobe su uticale unutrašnje prilike u Srbiji Posle Drugog srpskog ustanka osetno jenjava doseljavanje Leskovčana u Lepenicu, koje je svedeno na usamljene slučajeve. Tada u Brzan dolaze Strojkovci - drugo prezime Arnautovići, koji su u svom prezimenu sačuvali spomen na selo Strojkovac u kojem su živeli u starom zavičaju, u opštini Leskovac, odakle su došli 1825. U Jovanovac se naseljavaju Đorđevići (1833), u Korman Radosavljevići (Milovanovići) 3 kuće (1833), u Grošnicu Dinovići (1844), u Gornju Sabantu Milutinovići (1892), koji dolaze iz sela Donji Konjuvac u Jablanici (najverovatnije Konjino kod Lebana), a u Donju Sabantu pristižu Stevanovići (1893). Na ovakvu oseku u doseljavanju uticale su i unutrašnje prilike u Srbiji. Dok su u vreme Karađorđa izbeglice iz Leskovca, kao i nevoljnici koji su se sa drugih strana slivali u oslobođenu Srbiju, imale povlastice i bile oslobođene dažbina, posle Drugog srpskog ustanka se manje vodilo računa o njima. To se vidi na primeru Cvetkovića (Stankovića, Arsičića, Vukajlovića) u Botunju. Tako je u tefteru za 1831. godinu Stanko (r. 1809), rodonačelnik Stankovića, upisan kao puki siromah i nadničar u domaćinstvu sa braćom Pavlom (r. 1810) i Arsenijem (r. 1819), od koga su Arsičići. Posle Lepenice, u pogledu broja naselja u kojima su se nastanili doseljenici iz leskovačkog kraja, dolazi Belica, u kojoj je takođe petnaest sela u kojima su se nastanili Leskovčani, s tom razlikom što je, po vremenu doseljavanja, u njoj mlađi doseljenički sloj. Sredinom DžDž veka primetnije skupine porodica leskovačkog porekla u Belici su u selima Ribare, Trnava i Lanište. U Ribaru su Miljkovići, zvani Krompirovići ili Krompiraši, (18 kuća) i Matejići drugi (10). U Trnavi su Mekišanci (20), Nikolići ili Stefanovići (4) i Stankovići (3). U Laništu, tačnije u Donjoj Mali ili Starom Laništu su Pešići (15) i Stankovići (10), a u Siokovcu Brkići (20). U još dva sela su po dva roda doseljenih Leskovčama - u Ostrikovcu su Stanojlovići (8) i Stojadinovići (4), a u Dragocvetu je po pet kuća Topalovića i Velikića (koji imaju rod u Bačini). U Praćini se deo sela zove Leskovačka mala, u kojoj je devet kuća Radenkovića, doseljenih iz okoline Leskovca. U Kovačevcu su Prokići (10), u Lovcima Tomići (8), u Ribniku Pešići, koji imaju još dva prezimena: Tasići ili Taculići (8), u Mijatovcu Jovanovići, zvani Dušoboljci (4), u Crnči Obradovići (4), u Bukovču Đorđevići (3) i u Gornjem Jovcu Jovići (2). U Belici su i dva roda doseljena iz Lebana. Oba su naseljena u Bagrdanu - Basarići ili Basarevići (2) i Vlastići (10). Ovih drugih ima i u Selevcu, samo što selevački Vlastići (8) ne navode Lebane, nego uopšteno kažu da su „od Leskovca", ali i jedni i drugi kao znak zajedničkog porekla imaju istu krsnu slavu (Mitrovdan). Ako se zna da su preci ovih porodica većinom ili dovedeni od Turaka kao čivčije posle Kočine krajine ili prebegli kao pobunjena sirotinja u vreme Prvog srpskog ustanka, onda je razumljivo što je malo rodova koji u svom pamćenju čuvaju ime sela iz koga su došli. Za sve njih je novi život počet u Šumadiji i odatle počinju svoje rodoslovno stablo. Koliko je stanovništvo Šumadije nedovoljno proučeno pokazuju primeri istraživanja dvojice vodećih naših etnologa s početka DžDž veka u Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Prvi, Jovan Erdeljanović, vodeći stručnu ekskurziju svojih studenata, zapisivao je usput, obdance, a često i u ciglo nekoliko časova koliko se u kojem selu zadržao, dakle bez pretenzija za ukupnošću podataka, a drugi, Borivoje M. Drobnjaković, jedva da je imao na raspolaganju dan po naselju, pa su, razumljivo, neka naselja i porodice u njima samo ovlašno dodirnute, a neke i izostavljene. To pokazuje i sravnjivanje njihovih zapisa.

Tako, po Drobnjakoviću, porodica doseljenih Leskovčana u Krnjevu - nema, a po Erdeljanoviću je u ovom naselju bilo više od trideset kuća doseljenika iz leskovačkog kraja, koje sačinjavaju Mijatovići (10 kuća), Rakići (10) i Rankovići ili Nedeljkovići (10), a ovoj skupini Erdeljanović, koji je imao najpouzdaniji otkrivalački dar, pridodaje i rod Pešića (8). U Lozoviku je 45 kuća doseljenih Leskovčana, ali je od njih Drobnjaković zapisao 44, a Erdeljanović 21. Po Drobnjakoviću, doseljenici od Leskovca su Rnjaševići (15) i Pantići (9), a po Erdeljanoviću su Bivoljari (20) i Jordanci (1). Iz ovoga se može zaključiti da je spisak doseljenih leskovačkih porodica u ovom delu Šumadije kudikamo duži no što se stiče utisak na osnovu dosadašnjih istraživanja. Osim u Krnjevu i Lozoviku, u ovom predelu je još veća skupina Leskovčana u Pudarcima i Ralji. U Pudarcima je nastanjen veliki rod Stevanovića, sa ograncima Radoičića, Glišića i Ilića (ukupno 32 kuće), a u Ralji Đorđevići, drugo prezime Milenkovići (11) i Jovanovići, drugo prezime Petrovići (7). U Selevcu su Vlastići (8), koji imaju srodnike u Bagrdanu. Po sedam kuća doseljenih Leskovčana je u Lugavčini (Paunovići) i Maloj Plani (Brankovići). U Malom Orašju je šest kuća Mitrovića (druga prezimena Čičići i Ubavkići). U Vrbovcu su četiri kuće Cvetanovića (Tasića), kao i Cvetkovića u Udovicama, koliko i u Vučaku ima Jovanovića, koji su ogranak Ilića u Pridvorici, starinom od Leskovca. Od tridesetak rodova naseljenih u četrnaest naselja ovog dela Šumadije, samo tri roda znaju tačno mesto u okolini Leskovca iz koga su njihovi preci došli - Stankovci, druga prezimena Jovanovići, Simići i Stevanovići (ukupno 12 kuća), potiču iz sela Razgojne, Krstići (7) u Petrijevu iz Dupljana, a Stankovići (1) u Maloj Krsni iz Oraovice. Ko su Šumadinci

Talasi iz Crne Gore
Srbi iz Crne Gore osnovali su sela Baljkovac i Beloševac

Piše: Mile Nedeljković
Ako se danas gleda sastav stanovništva Gruže, vidi se da u ovom predelu ima žitelja čiji su preci došli iz više od dvadeset srpskih oblasti. Međutim, ubedljivu prevagu u toj masi imaju doseljenici sa Kosova i od Sjenice. U Vitanovcu, koji je bio glavna stanica za skretanje i dalje razvođenje stanovništva u šumadiju, oko 1735. godine je sveštenik Sava Nedeljković, poreklom iz Koznika. U Staroj Raškoj postoje, ne tako udaljena jedno od drugog, tri sela Koznik - jedno je zaselak Duge Poljane, drugo zaselak Čebinca, a treće je selo kod Trnave u okolini Novog Pazara. Iz ove okoline je najstarija porodica u Vitanovcu - Milići, zvani Melajci (9 kuća 1923), očito doseljeni iz Melaja, sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin, ali je bliže Novom Pazaru, jer se nalazi na Pešterskoj visoravni. Današnji žitelji Melaja govore dvojezično (srpski i šiptarski), i, prema popisu 1991. godine, od njih 666 je 657 muslimana. Put iz Melaja vodi između dva Koznika, kuda su početkom DžVIII veka preci Milića, preseljujući se u Vitanovac, morali proći, a za njima i pop Sava. Istim putem, verovatno u isto vreme, došli su u Vitanovac Kolakovići (3 kuće) iz Kolašina, koji su „menjali slavu, da ih Turci ne pronađu", Jovanovići (4 kuće) i Jelići (5 kuća), dobegli „odnekud iz starog Novopazarskog Sandžaka", Stojanovići (Stančići), Milovanovići (Vićovci) i Jakovljevići iz Novog Pazara, kao i Radovanovići (staro prezime Lukovići) iz Starog Vlaha, dok su kasnije od Sjenice došli Babići (11 kuća 1923).

Iz Crne Gore je Damjan Janković, sveštenik oko 1735. godine u Bačini. Bliže njegovo poreklo je iz Morakova kod Nikšića, a nuriju je, pre dolaska u Bačinu, imao u selima oko Rožaja. U Bačini su Kneževići (48 kuća 1902), Rakići, Gmitrovići, Markovići (Savići, Kupinići), Kajdunci (ćirići), Čolakovići (Žajkovići, Đorđevići), Gavrilovići i Obradovići, svi kosovsko-metohijska selidbena struja. U to vreme su doseljenici iz Crne Gore osnovali sela Baljkovac i Beloševac. Baljkovac su osnovali Bankovići (od kojih su nastali i današnji Đerasimovići) i Bojanići (od kojih su kasnije nastali rodovi Vukomanovići, Jakovljevići, Pavlovići, Antonijevići, Arsenijevići, Jankovići, Ljubisavljevići, Mijailovići, Radenkovići, Blagojevići, Vukosavljevići, Gavrilovići, Gmitrovići, Đurđevići i Maksimovići). Bankovići su došli iz Bjelopavlića, što se vidi i po očuvanoj plemenskoj slavi (Sv. Petka), a Bojanići iz Drobnjaka, sačuvavši takođe plemensku slavu (Đurđevdan). Beloševac su zapravo osnovali Papići, doseljeni iz sela Beloševca na Kosovu, davši tako ime novom naselju. No Papići su se zatrli, a jedan njihov ogranak je otišao ka Valjevu, gde su zasnovali selo istoga imena - Beloševac (tamo se prezivaju Pejićani). Život u Beloševcu kod Kragujevca su obnovili i održali Katančevići (od kojih su nastali Marjanovići, Glišići i Paunovići, zvani Pavlovići) i šabovići, čije je staro prezime Kurudinovići (od kojih vode poreklo sadašnji rodovi Sretenovići, zvani Zdravkovići, Damnjanovići, Jovanovići, Laketići, zvani Jakovljevići i Radovići, kao Kurudinovići - Vukovići, Mirkovići i Čajovići, zvani Milenkovići u Baljkovcu). Katančevići su došli iz sela Lopate, kod Lijeve Rijeke u Crnoj Gori (u ovoj Lijevoj Rijeci, kod Podgorice, takođe su, u seljakanju, boravili neko vreme i Karađorđevi preci), a šabovići su došli iz Rovina (u blizini Bata kod Cetinja). KO SU šumadinci

Manastirsko sazvežđe
Duhovni zenit u najtežim vremenima robovanja pod Turcima Neprocenjivo dragocena uloga rudničkih manastira u očuvanju srpskog narodnog bića, pravoslavne vere i duhovne kulture u celini bila je u svom zenitu upravo u najtežim vremenima, za robovanja pod Turcima. Naravno, to nije moglo proći nezapaženo i bez nemilih posledica, o čemu svedoče mnoga rušenja, paljenja ili uništenja do temelja, čemu su, tokom više stoleća, bili izloženi svi rudnički manastiri. Nasilja i česti razgromi, kad god su vojske ovuda prolazile, na nesreću dohodeći često, sukobljavajući se u smerovima, uticali su na sudbine rudničkih manastira, od kojih se mnogi nikad nisu oporavili, utonuvši u korov i zaborav. Rušenju i paljenju kao da nije bilo kraja. Od Turaka poslednji put 1813. godine, posle sloma Prvog ustanka, a pre toga su stradavali rudnički manastiri 1409, 1413, 1425, 1427, 1438, 1439, 1459, 1594, 1683, 1788, 1791... A ipak, uprkos svemu, svejedno koliko puta i kakvim načinima kidana, nikada nije prekinuta nit prkosne ustrajnosti manastirskog žića u Rudniku. U najkraćem, po vrleti, u gudurama i na obroncima Rudničke planine podignuto je više od pedeset srpskih manastira, što je više no igde u Srpstvu, na našim etničkim i duhovnim prostorima, a da se nahode na jednom mestu. Nekoliko manastirskih skupina poseže za atributom da su oni srpske Svete gore (Fruška gora, Ovčar-Kablar i sl.). U tom pogledu planina Rudnik nema premca. Navodimo manastire u njoj, po izvorima koliko su nam sada dostupni, stavljajući u zagrade godinu njihovog najranijeg značajnog pomena u pisanim svedočanstvima, po starini: Sv. Stefan (1476) u

osnivač Sveti Sava. zimski i letnji).psaltiri.Vavedenje (1516) u Štrpče polju kod Stragara. Nikola (1523) kod Šatornje. Dva roda u Velikoj Kruševici u svom porodičnom imenu čuvaju nazive svojih sela u starom zavičaju. nisu rod. zatim Štarine. koji zna da je naseljen iz Kruševačkog okruga (slava Sv. Sv. jevanđelja. Medoševac u Poljanici. Sv. Sv. u Maskaru Stojkovići znaju da su iz Komarice. Sv. Sv. U literaturi ima uverljivih zapisa o postojanju još gdekojih manastira po Rudniku i njegovim obroncima: Crkvine u Loznju. Sv. rod Jevdići u Bačini. 1516). Sv. Grgur i Vranjevo u Bosuti. molitvari. Tako. Bogorodica (1662) u Vlakči.Vavedenje (1528) kod Brusnice. prolozi. u Šaranima. Sa druge strane. Ambarine u Guriševcima. Leskovica (1735) u Blaznavi. 35 rodova u devet sela. a samo jedna porodica slavi Sv. Sv. Prečista . Moravci u istoimenom selu. Sv.Ili su sa onima u Dragocvetu. i u Kukljinu (14). ili. 7 kuća). Sv.. Stefan (1516) kod sela Vraženovo koje je tada postojalo u Rudniku. Arhanđel (Voljavča. zamenili slave. manastiri u Sigi u Vlakči i Boboviku u Vukasovcima. koji su. Blažina crkva u Blaznavi. u protivnom. Jovanje u Dićima. ruševine na Gradini u Kotraži. 1516) kod Šatornje. 1579). Ješevac na tromeđi Borča. Vavedenje. u tom slučaju. Jovanje u Donjim Branetićima. Četrdeset mučenika (Mladenci) u Gornjoj Šatornji. a u narodu se još čuva spomen na mesta u kojima su bili. Arhanđeli (drugo ime: Rančić. Kumanica (1528) u Ramaći. Sv. a Pešići (Stojkovci) iz Poljanice. po predanju. po predanju. Svetinja u Pantelića kraju u Blaznavi. Sv. iz nama nepoznatih razloga. .Vavedenje (1525) u potesu Srejovac (pogrešno upisano. mnoge svete i božestvene knjige . Da prekida u pamćenju ima mnogo. mineji. Nikola (1528) u Skugriću u Blaznavi. rod Velikića (15) postoji u Jasici. Stefan (1560) u Klatičevu. koji tvrdi da su starinci (slava Sv. Stevan. Bahačić (1523) u Ostrovici. čiji je. Sv. Boljkovci u istoimenom selu. tako Bojničani znaju da su iz Bojnika. Sv. gde je bila crkva-brvnara. pošto im je ista slava..Blaznavi. Arhanđel Mihailo (drugo ime: Obrovin ili Vujan. svedoči i to što od svih leskovačkih porodica u Temniću samo nekoliko zna iz koga sela u okolini Leskovca su došli njihovi preci. Sv. Nikola (1516) u Šatornji. Đurevci u Majdanu. Pantelija i Sv. Svi ostali. Arhanđeo) pamte da su doseljeni iz Bačine u Temniću. Arhanđeli (1528) kod Jarmenovaca. ali u Temniću nema Velikića. Prečista . Prečista . umesto: Srnjevac) u Donjoj Šatornji. U rudničkim manastirima su pisane. Blagoveštenje (1476) kod Stragara. Đurićelije u Manojlovcima. Arhanđela (Jevdići. zameli pamćenje o svom poreklu i odseljenim srodnicima. Prečista . Sv. Ko su šumadinci Između Juhora i Suvobora U istraživanju rodova često ima prekida u pamćenju potomaka Piše: Mile Nedeljković Velikići u beličkom selu Dragocvetu (slava Sv. Jablanice i Vrbove. 1597) u Vujetincima. ali ne zna svoje poreklo. tipici. Sv.. Crkvine kod Markićevića kuća u Jarmenovcima. Nikola (1525) kod Jarmenovaca. Preobraženje (1528) u Vrnčanima. kao Kaluđerovac i Popov do u Vojkovcima. Sv. Savina. Đorđe (drugi naziv: Vraćevšnica. Pošto nikoji Velikići nemaju istu slavu. Luka). Kuline i Adžina crkva u Ljubičevcu. Crkvina u Velikom Šenju.Vavedenje (1528) u selu Turčino koje je tada postojalo u Rudniku.. i zbirane. manastiri. ipak. Nešići iz Draškovca. zatim u dolini Manastirskog potoka u Kozelju. Ilija i Petkovica u Stragarima. to su ili. Uspenje. a Dušmanci iz Dušmanca kod Leskovca.

imali snage da iznova otpočnu život i da se tako očuvaju. jer smo ovde razmatrali samo one porodice koje pouzdano znaju da potiču od Leskovca.ne pamte iz kog su mesta u Leskovačkoj Moravi došli u Temnić. čije se sticanje i ukrštanje vekovima odigravalo upravo ovde. u sela na padini koja su okrenuta Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Levač. jedino Markovići u Barzilovici pamte selo iz koga su došli . i to u Gornji Milanovac kao privredno središte. doseljenici od Leskovca. Seobe su istorijska sudbina Srba. Takav je bio ceo DžVII vek. svakako. koji se plećima Suvobora i visovima Rudnika naslanja na Kačer. što je. Na putu se nemalo i gladovalo. Bog daleko.Gruži. kao i u predelima koji nisu na pravcu kretanja stanovništva moravsko-vardarske struje (Gruža. sva nada u svoje prazne ruke. pomešteno u Belicu i to je.što ih je činilo teže pristupačnim i zaštićenim. po selu Trnavi kod Topole. naravno. Gubljenju iz pamćenja mesta porekla uzrokovano je. Rudničko Pomoravlje. veoma jakih migracionih struja. gde su vuci.jer su uvek. ni u gori.Levač planinama Kotlenikom i Juhorom. a u Levač porodica Kurandića (2 kuće u Sibnici). Tako je. po zamašnosti nazvane Druga velika seoba. Pri tome. pa u Temniću. U ovim predelima je ukupno 12 rodova koji skupa imaju samo 37 kuća. koja su omeđena planinskim masivima kao prirodnim branama . uprkos svemu. Kačeru. kao što su kosovska i dinarska. a pouzdanog prebivališta ni u polju. U Šumadijskoj Kolubari doseljenih Leskovčana ima u Barajevu (3 kuće Đokića). U Prvom srpskom ustanku je izbeglo leskovačko stanovništvo bilo okupljeno oko logora na Deligradu. doseljenika iz leskovačkog kraja ima u Đurincima . kako je ustanovio Milenko S. Takovo). usled opasnosti od turske najezde. višestrukim pomeranjem predaka iz Leskovačke Morave preko usputnih etapnih stanica do mesta sadašnjeg prebivanja. u Junkovcu (1 kuća Cvetkovića ili Petrovića). u sredini i na kraju preturili velike ratove preko naših glava. čiji su preci ovde došli kao kočetari. ponavljaju se seobe. najzlokobnije stoleće naše istorije. do prvog roda ćutke umiralo. u prvoj zimi se smrzavalo. leskovačkih doseljenika uopšte nema u tri šumadijske predeone celine . u dolini Zapadne Morave. Šumadijska Kolubara i Kosmaj). Od svih leskovačkih porodica u Levču. u gradu Mladenovcu jedna kuća zanatlija i u Ropočevu dve kuće Milanovića zvanih Trnavaca.Đurići (10 kuća). na čijem smo početku. prijatelji se zanavek rastajali. U predelu Kosmaja. ponešto gubljeno. sa središtem u Jasici. Njihovo preimućstvo i udes. a udes . ljubavi nasilno gušene. u Kačer dospela porodica Miletića (12 kuća u selu Reljincima). iz okoline Leskovca je. sa Velikom seobom kao završnim činom. u Barzilovici (1 kuća Markovića) i gradu Lazarevcu (1 kuća). dalje. a Kačer Rudničkom planinom i Suvoborom . jer je u njima naseljena samo po jedna porodica iz leskovačkog kraja. U dva predela. a smrt svuda okolo. gde su njihovi srodnici Ranići. poprilično zapustela. još tri porodice (ukupno 3 kuće). sve do DžDž veka takođe naseljena samo jedna porodica (1 kuća). može se reći da je zanemarljivo. uticalo da se na istok i sever pomeri naseljavanje doseljenika iz Leskovca i okoline. visokoj Šumadiji (Kačer. . a njih je bilo nebrojeno mnogo. Prisustvo porodica čije je poreklo iz Leskovačke Morave u tzv. žurno se zametao trag pred poterama. uticalo i na gubljenje zavičajne niti u rodoslovnom pamćenju. Filipović. Takovu. I u sledećem veku. deo dragocenog nasleđa nestajao. Zato se može reći da je broj porodica iz Leskovačke Morave u Šumadiji veći. a onda. kako su ove struje plavile Šumadiju. LJubićkim selima i Rudničkom Pomoravlju . Posle jedne od njih.koje su bile na pravcima drugih. Kosmaju i Šumadijskoj Kolubari. Sav imetak u zavežljaju. Bežalo se u bespuće. zatim u Kruševačkoj nahiji. važne spone prekidane. LJubićska sela. gde su Turci.jer je pri svakoj seobi. počinje ponovo da se narodom puni Šumadija. U predelu Takova. prisustvo doseljenika iz Leskovačke Morave je više nego simbolično.Crkvicu kod Bojnika. a do sredine DžDž veka. čudnim putevima selidbe i bežanije. Preimućstvo .

četvrtom u Kovačevcu. Ima ih u Sremu. Vidoje i Reskija od Sjenice. Kovačevac i Koraćica. Istražujući njihovo poreklo. Rod Jokića i njima srodni rodovi u Šumadiji zapisani su u istraživanjima Borivoja M. treći u Koraćicu.ogranak HDZ. kod Jokića je zapisao: „Pošla braća Stanko. drugome u Lipovcu (Jasenica). izgubili vezu sa srodnicima i pamćenje o zajedničkom poreklu. dok u Trešnjevici i Lipovcu potomaka preostala dva brata danas nema. gde su srodnici Jokića. kao ni slučajevi oštećenja i uništavanja pravoslavnih crkvenih (pravoslavnih) objekata." A u kosmajskom selu Koraćici. Počeli su sa hapšenjem Srba prema unapred pripremljenim spiskovima. koje je sačinio mesni odbor . trećem u Topoli (Jasenica).čiji su pripadnici rod najrođeniji. između ostalog. ovakve pretnje i brutalna antisrpska kampanja i histerija „hrvatske vlasti i pučanstva" sa razlogom su stvorili kod Srba osećaj nespokojstva i potpune ugroženosti. u blizini. sporazumevši se u polasku „da svako ostane onde. gde su Jokići. Na pojedinim objektima Srpske pravoslavne crkve pojavljivali su se grafiti sa mračnim porukama. U narodnom pamćenju. gde mu pevac zapeva. moguće je da su se sveli na žensku liniju i tako stopili s nekim drugim rodom. Ovaj autor je napisao monografske radove o Jasenici (1923). . pošao sa istog. Jednome je pevac zapevao u Trešnjevici (Jasenica). A moguće je i da postoje. Gađevcima. razmeštaju mnoge porodice." Od petorice braće. na pravoslavnoj crkvi u V. Ovo razmeštanje se najslikovitije ogleda u naseljavanju jedne od porodica . moguće je da su se utrli u bunama i boleštinama. potomci trojice braće i danas postoje u selima Topola (i Krćevac). i 1736. dakle naseljima gde se koji brat naselio.„Smrt . Stojanović Tuđmanova policija ne samo da nije uzimala Srbe u bilo kakvu zaštitu. postavili kontrolne punktove u gradu i preuzeli policijske poslove u Grubišinom Polju.Između dve velike seobe (1690.Srbima" S obzirom na živo sećanje na zločine ustaša u Hrvatskoj nad Srbima u Drugom svetskom ratu. Tuđmanovi zengisti blokirali su sve izlazne puteve iz naselja (stavili Srbe u karantin po ustaškom receptu). godine) u nju pristižu i usput. u julu 1991. Slavonija bez Srba (3) Seča uglednih Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba Piše: Tihomir M. godine napisan. drugi brat otišao u Kovačevac. učestvovala u kršenju njihovih ljudskih prava. pa se tako ne znaju ni imena te braće. Drobnjakovića. nepodeljenog ognjišta . u istorijskim lomovima. a petom u Koraćici.pripadnika ZNG iz Virovitice. Tako je na primer. i ogroman grafit . kuda se inače bežalo. u kojem se pamti da su najstariji doseljenici došli od Sjenice i Pešteri. svakako po nalogu s vrha. Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba iz Grubišinog Polja i desetak srpskih naselja u bližoj okolini. deleći se. Nisu istraživani ni slučajevi otvorenih i brutalnih nasrtaja na Srbe. zapisao je sačuvano predanje da je njihov rodonačelnik (koga su Jokići zapamtili kao Vidoja) pošao sa braćom. Moguće je da ih ima u Sremu. tu. o Smederevskom Podunavlju i Jasenici (1925) i Kosmaju (1930). pod komandom aktivista HDZ Stojana Gustine avgusta 1991. Stanko ostao ovde. Taj osećaj pojačan je dolaskom „crnokošuljapa" . godine u Grubišino Polje. niti kuda su se kasnije deli njihovi potomci. tokom celog DXIDX veka o njima ne postoji nikakav trag. kao i pisanim svedočanstvima. ali su. već je i sama.kakvi su današnji Jokići i njihovi srodnici. doseljene u prvoj polovini DXVIII veka.

zaplenjen prilikom „hapšenja". Mitar Stanić i Drago Mačak. koji su ovde do skora nalaženi" je i u Drenovi. u Junkovcu se nalazi u blizini potoka Kusaje. nalaženi novčići i sudovi. najbogatiji Srbin u tom kraju „uhićen" je od zengista bez sudskog naloga 16. Posle nekoliko dana besomučnog maltretiranja u inprovizovanom zatvoru u hotelu u Grubišino Polju.etnički su očistili i onemogućili povratak srpskih prognanika. tada su slobode lišeni a posle nekoliko dana svirepo likvidirani: Spasoje Milošević. Mesić. Njegovo bogatstvo. Osim ostalih.čisto hrvatsko naselje. a delom bežeći na teritoriju Srbije. srpsko stanovništvo je počelo masovno da beži iz Grubišinog Polja. Mnogi od ovih prognanika došli su u Srbiju kod istih porodica. jer je doskora bilo na njemu kamenih belega po kojima se to dalo utvrditi. seljani su ih sve uzidali u temelje svojih raznih grada. kod kojih su oni sami. dovelo do masovnog egzodusa stanovništva srpske nacionalnosti.Bojkovčeve . godine. Ko su Šumadinci (7) Ostaci grčkog groblja Na mestu Krušik u Misači je staro groblje. već bili smešteni kao izbeglice u Drugom svetskom ratu.Manolićeve „crne košulje" uhapsile su više od dvadeset najviđenijih Srba.U prvih nekoliko dana terora Tuđmanove . Tuđman. niti mu je dozvoljena prodaja njegove inače velike imovine. Iseljavanjem (progonom) Srba. avgusta 1991. ili njihovi očevi i dedovi. Meta bezočnog bombaškog napada bila je između ostalih i kuća Srbina Đure Popare. Belo groblje. na službenom putu na koji je bio krenuo sa većom sumom novca. vredno skoro milion američkih dolara. kada je kopan put. tako nazvano „po belim kamenovima. nalazio se i Mladen Kekerović. Manolić. a kasnije oslobođenim Srbima. godine." Belo groblje postoji na mestu Kamenišu u Badnjevcu. Danas nema više nijednog kamena. . gde su mu ustaše odsekle i jedno uvo. čija je zla sudbina školski primer za sagledavanje bezakonja i ustaške bahatosti. rušenjem srpskih domova i pljačkanjem srpske imovine. gde su 1951. kada su po naredbi vlasti Pavelićeve NDH bili (raseljeni) proterani gotovo svi Srbi iz ovog kraja. Bojkovac… ostvarili su svoj cilj . Među „uhićenima". na tromeđi sa Srezojevcima i Beršićima. koja je bila data na korišćenje pripadnicima argentinskog bataljona snaga Ujedinjenih nacija. godine. U pljački se posebno istakao zapovednik ZNG Stojan Gustin. delom odlazeći u većinska srpska sela u okolini. čime je Grubišino Polje (a i drugi delovi zapadne Slavonije) postalo etnički čisto . nesigurno čak i za goli život. opljačkali su zengovci iz Grubišinog Polja i Virovitire. koje po svemu pripada srpskom srednjovekovnom stanovništvu. „gde prilikom kopanja nalaze ljudske kosti". dozvoljeno mu je da napusti „lijepu njihovu" i ode u Srbiju. Prilikom otpuštanja iz zatvora" Kekeroviću nije vraćen novac. Mladen Kekerović (1973). To je bilo groblje davnašnjeg naselja u Starom Selu. Staro groblje. „gde su iskopavali kosture i nalazili prstenje i novac". Izloženo svakodnevnom maltretiranju i totalnom bezakonju. O starom groblju na mestu Grobljice u Kutlovu izučavalac Lepenice Toša Radivojević je zapisao: „Seljani pričaju da je hrišćansko. što je polovinom avgusta 1991.

u Zreočićima kod Topole. Polom. kod Lipove ravni u Sipiću. Zagorje (Zagorica). godine. kao i u Drenovcu . u kojem se pominje i prethodni popis. od kojih 89 u nahiji Rudnik. uglednog autora orijentaliste i nesumnjivo našeg najboljeg osmaniste. Krćevcu. zaseoku Guriševaca. Grčko groblje u Đuriselu je na mestu zvanom Polje. podeljeno na tri nahije Nekudim. Velikom Krčmaru. Plaskovac. Ostaci grobova bili su vidljivi dvadesetih godina ovog veka na Madžarskom groblju u Vukasovcima. Ko su Šumadinci (11) Piše: Mile Nedeljković Ustalivši svoju vlast. „tu ima još oko 200 vidljivih grobova sa belegama". u Viševcu na levoj obali Rače. Žabare. Malom Šenju. Kaluđersko groblje je u Donjim Jarušicama. u Resniku na mestu Tetrebištu. U Blaznavi je Madžarsko groblje u blizini tzv. u Saranovu ima tragova od starog „džidovskog groblja". na Kosici u Gradcu. gde su u prvoj polovini ovog veka još „postojali ogromni kameni belezi od neotesanog i neuglađenog kamena". 36 u Lepenici i četiri u kazi Brvenik U nahiji Rudnik su tvrđava i grad Rudnik. u Crnom Kalu. blizu Krša kod Krečana u Velikom Šenju.Bošnjansko groblje. a na mestu Lipi u Majdanu je veliko Grčko groblje. Nikšiću. Latinsko groblje je na Okurovoj glavici u Kormanu. Zahvaljujući uvidu u rukopis prevoda prof. Šatornja. Zagorici. madžarska (ili mađarska groblja) Madžarsko groblje u Debelom lugu u Baljkovcu. godine (Tefter br. kod Gušine česme u Čumiću. Osobito su brojna tzv. Stragari. kao i u Garašima. U Badnjevcu su i dva džidovska groblja . na mestu Glogovik u Malom Krčmaru. 16) navodi se 177 naselja. Bataljeno groblje je na mestu zvanom Kamara u Velikom Krčmaru. Gornjim Jarušicama. Rakincu. Jarmenovci. Šutci. ovde se po prvi put u nas objavljuju podaci iz ovog opsežnog popisa koji se odnose na ovaj predeo Šumadije. a jedno polje se u Donjoj Sabanti naziva Latinsko groblje. Lepenicu i Sivridže Hisar (Rudnička nahija). Turci su popisali područje središne Šumadije. Žabarima. takođe i u Dobrovodici su dva džidovska groblja. Drugo majdansko Grčko groblje je u zaseoku Rapšinci. Tri nahije u Šumadiji . u Petrovcu (idući Bozmanu). Jeloviku. Jedna od dve glavne uzvišice u Bosuti naziva se Grčki grob. U popisu 1476. Srednja Šatornja. uz ruševine za koje se kazuje da su manastirske. Najraniji sačuvani popis je iz 1476. Tulize (Tuleže). kao i naziv Staroselske reke u istom selu. a osim njega „ima još nekoliko mesta. Pod Veličkovcima. Gornja Jablanica.na mestima Golišu i u Konjevcu. itd. takođe nalazi Kaluđersko groblje i na njemu su dvadesetih godina ovog veka još ležale nadgrobne ploče. u Trudelju. podseća „na neko ranije naselje". jedno se mesto zove Čivutsko groblje. Džidovska groblja su na brdu Šavcu u Batočini. u Kormanu (u Bubnu kod druma). Svatovska groblja su u Botunju. kod Osojaka u Sipiću. uz potok Gluvać u Cvetojevcu. Blažine crkve. selo Rudnik. Od groblja nema ostataka. koji do danas nije sačuvan. Gornja Šatornja. ali se ovaj zaselak po njemu zove još i Čivutani. Vrbica (upisana kao Gornja Vrbava). 48 u Nekudimu. Masloševo. Goločelu. a u Boljkovcima se. u Guberevcu. dr Dušanke Bojanić-Lukač. Gornji Krasojevci.na mestima Jablančići i u Krčevini do Zorkuša. za koja se misli da su bila madžarska groblja". Misača. na putu između Grošnice i Erdeča.

Gornja Saračna. Bukovica (Bukovac. Nekudim. Strpče Polje. izvor i groblje u Trnavi). kao i mezre Brest i Jazikovica. čiji je naziv bio Kamenica do 1718. Zlošnica. Gundinac. Turčin. Krepičevac. Ratari. Dobra Luka. Hlapovo.prvo za sultana. godine). Konina. Masloševo. Poloči (potes Ploče u Ratarima). Subovce.deo Kloke). U hasu smederevskog sandžak-bega su Stragari.Visenovac. Gornji Lukar. Bukovna. Breznica (Brezovac). Istočić. Donji Lipovac. Zlošnica (danas deo Stragara). Bojšince (Bušinci staro ime sela Ljubičevca). zatim za smederevskog sandžakbega. Stalbrod (Stalevac. Dobrača. Kopljari. Gornja Vrbava. Kukuje. nekadašnje naselje u kojem je Despot Stefan držao sabor. Grabovac. posadnike tvrđava i „ostale hodže i vaize". Gornji Lipovac. Gornja Jablanica i Jarmenovci. Pridvorica (koja se navodi pod drugim imenom Srebrenica. selo Rudnik. Polom.Gornja Kamenica (deo Brezovca). Marinovac (danas zaselak Banje). Vitkovac. Zabojnica. deo Kloke). U timaru Timurtaša. Trečna (Trešnjevica). Kamenica. Podgrad Borač. Bašin. Jarušice. Jarebice (danas potes u Žabarima i Junkovcu). Pridvorica (drugo ime Srebrnica). Strmovo. Gornji Krasovci. Radovanje. Vujince. Dobrošince. Poloči. kada je podeljeno između Trnave i Ovsišta). po redu i starestvu . Zakuta. bivšeg ćehaje Šapca. Metohija. Kolarica. Ustina. Jablanovac. Čačak. Prekorečani i Vrbovac. Gornji i Donji Cerovac. a u timaru seraskerovog sina Ise su Istočić. Subovce. Sultanu (has padišaha) pripadaju tvrđava i grad Rudnik. pa seraskere (vojne zapovednike). Turci su sebi odvojili ono što im odgovara. sila Boga ne moli. Vodice. Vinča. Božurnja. nalaze se Radujkovce. Konjuša. Tatar Muratu pripadaju Gornje i Donje . Kojnevo. Donja Kamenica i mezre Bučkovce i Črnovac. Kostovča Luka. Kopljare. Dekan. Kamenica Žilince. Prekorečani. zatim sela koja su danas srasla sa drugim naseljima Branilovce (potes Braneš u Ratarima).Svetlić. Lepenac (drugo ime Bičin). Klenovac. Markovica (Markovac). Dobra Luka (danas deo sela Kotraže). Gornji i Donji Leban. Godinje. Ziminac. Kolarica. Gradac. kao i mezre Miževo. Strmovo (selo postojalo do 1838. godine. Dragušica. Lipnica. Donji Lenar. Ratari. Manojlovci. Kukuje. Zorovac. Donji Lenar. Gornji Likar. Donje Grabovce. seraskera Smedereva. Vatoševo (danas zaselak Ratara). Pridvorica. i Motrona. kao i 33 sela koja je danas teško ubicirati . Nekudim. Pridvorica i Kaloperovac. Jablanovac (drugi). U nahiji Nekudim su sela Maskar. Sujavac. Istahor. deo Goroviča). zatim sela koja su vremenom urasla u druga sela . Kneževac. kada je podeljeno između Topole. Matenjevo (Matejevac. Misača. U timaru Dogana Solaka su Divostin. Petrovac. Lipovca i Banje). Krepičevac. Kozomar. a koje je danas deo Stragara). Brateševo. Jarinović. Železnik. Petropolje. Hlapovo (Lapovo). Kamenica Vrbovac. Junkovac. Donja Blatnica. Bukovica i Breznica. Maskar. Ko su Šumadinci (12) Pod turskom upravom Prirodno. Saruhan (Saranovo). Leskovac. Milakovac. Strpče Polje (danas deo oko Strpčanskog izvora u Stragarima). Pakorađ. Jarebice. Rataj. kao i 23 sela koja su u međuvremenu nestala ili promenila naziv . Čučevo (Čučuge. Branilovce. Presečina (Preseka u Orašcu). kraj u Trnavi). Bojšince. Rajkovac. Visenovac. Vrbovac. kadije. Blaznava. Kula Rudna.Kaloperovac. Donja Kamenica (današnje selo i varošica Topola. godine. Šiljerozi. Jošanica (selo postojalo do 1838. Grabovac u Nekudimu pripada timaru Ivaza. Srednja Kamenica (deo današnjeg Lipovca). Radujkovac (potes Radojkovac u Čumiću). Raševka. Trnavica (Trnava). Jošanica (druga). Baničina. Koranino. mezra Nemenikuće. Gornje Grabovce i Rataj. Gornje i Donje Vranovo (Vranovo . Gučar i Hrebin.

Laznica. Kizil Muradu pripadaju Žabare. sin Đurđa (Leskovac). Srednja i Donja Kamenica. Kula Rudna. U ovom predelu najviše sela drži Miloš. dok su Gornja i Srednja Šatornja u posedu Ak Bijik Umura. Jovan Resić (Lipnica. ali u Rudničkoj nahiji samo tri (Pakorađ. po četiri sela imaju Lazar (Vujince. posadniku tvrđave Rudnik . sinu Kasim-bega. a deo se uzdiže podređujući nacionalne i verske razlike svojim klasnim interesima. Brateševo. Zabojnica. zemlja se uređuje i počinje ubiranje prihoda. Timaru Bozadži Ahmeda.donji grad Borča). koji prihvataju tursku vlast. Slatina. preminuo je. U ovom popisu na području Zapadne Srbije Maluga ima stotinak sela. 9 u Nekudimu i 4 u kazi Brvenik). sin Radivoja (Dobrovodica. Nikola Golić (Vinča. najveći feudalac u Srbiji. u kojem je selo Vatoševo. Bačul i Mali Salci). primićur Rahoj. primićur Vladislav. Gornja Saračna. Matenjevo i Čačak). sin Radiča (Dragušica. sin Nikole (Podgrad . a pod Mustafa-begom čašnigirom su Stopanja. Ko su Šumadinci (13) Spahija i knez Radovan Bakić Takođe tri sela ima i Maluga. Božurnja. Labova Poljana u Lepenici je u posedu Jusufa. 13 u Lepenici. Vojin. sin Radovana (Šutci). Godinje i Rajkovac. Jablanovac i Istahor (Staor). Koranino. Jusufu. Saruhan. zadržava posede. sin Vuka (Manojlovce). Ziminac. sin Bogavca (Milakovac). pripadaju Bašin. Čučevo. pripadaju Jošanica. koji je u to vreme. Čičikovac. Šenj. knez Božidar. Gornji Gradac. sin Ratka (Gornji i Donji Cerovac i mezra Brest). Po dva sela imaju „nevernik" Vuk (Gornji Lipovac i Tuleže). sin Nikole. sin Stepka (Sujavac). Metohija. dok po tri imaju Vukosav. Jarinovik i Topolova. Limovce i tri prazne mezre . primićur . Donje Vranovo. sin Marka (Junkovac). sin Nikašina (Gornja i Donja Drača). Dobrača. Posedu Isa Čelebije. sin Božidara (Kneževac). Viterković i Kruševica. nasledili sinovi Musa i Murat. i Stepan Mažić (Donji Leban i mezre Gornji Leban i Nemenikuće).Jarušice. sin Vicka (Šiljerozi i mezra Motrona). Uljarevo. sa Milošem Belmuževićem iz Jagodine. seraskera tvrđave Rudnik. Marinovac. U skladu sa turskim vojno-feudalnim uređenjem. Železnik. Šatornja i Jošanica. zapovednik svih vlaha. pripadaju Bukovna (Crkvine). Jusuf Divane ima samo Kamenicu (Vrbovac). Zagorica.Resnik. Otomanska carevina je tad u usponu. Bajica (Klenovce i Gornje Grabovce). Konina. pa su mu timar. seraskera Lepenice. a po jedno Oliver. Tako i u Srbiji deo hrišćana. Radovanje i Donje Grabovce. mezra Kozomar i selo Donja Blatnica. Blaznava. pripadaju Gornja. primićur Jovaniš. Po zauzeću Srbije (1459) Turci se učvršćuju u ovom delu Šumadije. Godačica. ili dobija nove. a Ahmed-begu. Jovan Rudevac (Komarice i mezra Komari). Stepan. Spahija Alija.Miževo. Jovan Sabančić (Kamenica Žilince i Stal Brod) i knez Đurađ. Ustina. dok su u Timaru Mehmeda iz Trapezunta Zorovce. Svetlić. sin Jakuba. zatim Vukmirovi sinovi Stepan i Radosav (Markovica. i dve mezre . nekadašnja vlastela. pa pokorena područja i nisu bezdušno izrabljivana. Vidrogi i Jablanovac). Raševka i Trečna). Krbinac. u kojoj nalaze značajno privredno uporište za svoje dalje ratne ciljeve.Vranovo. Donji i Gornji Brežnik) i Vukašin. sin Behadira. To sa druge strane doprinosi i uspostavljanju vidova saradnje sa inovernim fedulacima. Đura Dulić (Plaskovac) i Radosav sin Radiča (Donji Lipovac). primićur Raja. Hrišćani spahije drže 64 sela (38 u Rudniku. Vodice i Gundinjac. Radonja. Guberevac i Drlupa). kadiji Rudnika. sin Boguna (Knić). primićur Dimitrije. sin Vladimira (Kamenica). Gučar i Hrebin). sin Budimira (Mečkobudi). Požegovac. Đurađ. primićur Novak. sinu Ahmeda. Mevlani. Presečina. Petrovac i Jazikovica. a Hamzi Iznipolu. sina Bali-bega Ihtimanca. Dekan. Donje Grbice i mezra Budinlovce. Trnavica.

Mnoštvo manastira u Rudničkoj planini. Dakle. tako i višestrukog istorijskog doprinosa. Iz ove porodice je Pavle Bakić. usled kosovske pogibelji i neposredne opasnosti od inovernog osvajača. uzimanjem Grivca stupili na tle Šumadije. tako i inorodno pravoslavno.Bežan. sin Miliše i Petar Bogčić (Zakuta). sticalo stanovništvo. već. sin Berisala (Konjuša). Tako su Bakići. sin Radoča (Petropolje). Manastiri u Rudničkoj planini su bili veoma važno kulturno središte još u vremenu Nemanjića. gde im je matica. primićur Vukosav. kako u pogledu njihovog broja i značaja. do poslednjeg. koji se. godine) Radivojević je našao 70 rodova (familija). očuvavši se u hrišćanstvu. Kod nas. koji u ovom predelu ima samo jedno selo (Grivac). dobegavalo je i srpsko monaštvo. gde su bili Bakića dvori. sinovi Dobrosava (Kojnevo). odnosno oko dva veka. što znači da je 93. U ovom popisu se javlja kao spahija i knez Radovan Bakić. sin Dabiživa (Vitkovac). čiji se ostaci i sada raspoznaju. U popisu 1516. sin Dimitrija Bakića imati u posedu Manojlovce. kada je knez Jovan Bakić u DžVIII veku. sin Dobrašina (Lepenac) i primićuri Ratko. najbitnije činjenice o manastirima u Rudničkoj planini. U vreme despotovine. primićur Vukosav. čijom je pogibijom u Slavoniji (1537. Po Dragićevom ispitivanju (1921). Takvih rodova je 58 (ili 6. bežeći pred najezdom Osmanlija. i našoj nauci uopšte. ili da su ovde tek sedam do osam kolena. nisu dovoljno istaknute. a 1527. prebegao sa velikom porodičnom zadrugom preko Save iz sela Banje pod Venčacem. i zaključno sa seobom 1736. jedva da je svaka sedma familija (rod) na tom području obitavala pre Kočine krajine. gde su starinci još malobrojniji. godine) prestala da postoji Srpska Despotovina u Sremu. Knezovi Bakići su pod Turcima odigrali vrlo značajnu ulogu. ukupno 231 rod. kako ističe istoričar Đoko Slijepčević. dok po selo dele Dimitrije i Radivoj. iz Starog Vlaha. „još više doprinosilo da se na teritoriji države despota Stevana poveća i broj monaha i broj manastira". što je. Ko su šumadinci (16) Očuvanje duhovnog jedinstva Većina lepeničkih rodova stara je dva veka Piše: Mile Nedeljković Od stanovništva koje se u Lepenici nastanilo prilikom dve seobe (od Velike seobe 1690. a kasnije je uzelo i vidnog učešća u pripremi narodnog oslobođenja. a izgleda ni uočene. jedna od uglednih vlastelinskih porodica u staroj srpskoj državi. jatomice sklanjao na sever. naročito iz južnih krajeva. u ovom predelu je najviše manastira podignuto ili obnovljeno na starim temeljima. još više. i to u području kaze Brvenik.6 odsto Gružana ovde nastanjeno ili uoči Prvog srpskog ustanka ili za Karađorđevog vremena. A od onih koji su se doselili do Kočine krajine (1788) još 150 rodova. godine će Todor. nije imalo samo ulogu pribežišta. gde su bili najbrojniji duhovni spomenici iz vremena države Nemanjića.4 odsto). Slično je i u Gruži. kada je ovaj deo srpskih zemalja bio prenaseljen. godine knez Vukan Bakić imaće u Šumadiji 30 sela. što znači da je 90 odsto lepeničkih rodova nastanjeno kasnije. dok mu u nahiji Užice pripada deset sela. koja je po svom položaju sredokraća puteva koji vode u razne srpske oblasti. kako naše. . dobilo je značaj spone sa drugim središtima. Sa narodom. pošto je lukavstvom posekao mnoge Turke. jer se tu. Ivaniš i Petak.

Ardžići. Milutinovići. Dugići i Ivoševići u Saranovu. Milovanovići u Rabrovcu. Remići i Pavlovići u LJubičevcu. Pantići. Gavrilovići. To se zaključuje na osnovu dobrog glasa kakav u ovom selu i okolini imaju rodovi Gordijanići. Jakovljevići i Đorđevići) u Žabarima. Ilići. No. Kloku su nastanili braća Negovan i Vasilije. Filipovići. Vojinovići (Kuzmanovići) u Kopljaru. Stankovići. a Donju Šatornju Isak. Gavrilovići. Ljubičevac (stari naziv: Bušinci) je zasnovao Petar. Arsenijevići) i Vujići u Vinči. Savići. Po selima je najčešće svedeno na porodicu-dve. Milanovići. Jovičići. čiji su potomci Simovići i . Savkovići. Živkovići i Bandžići u Božurnji. Negovanovići i Nikolići u Gornjoj Šatornji. Dedići. Milovanovići. Kalejići i Šiškovići u Palanci. Panići. Mačužići i Sovijanići. Mitrovići) u Kotraži. Markovići i Nikići) i Velimirovići u Goroviču. a Donju Trešnjevicu Paja Čuma.od kojih su Petrovići ili Perići i Jevtići). u Šumadiji je malobrojno. Stopljeno. Radojkovići. Vajovići (Nikolići) i Riznići u Banji. po ispitivanju Borivoja Drobnjakovića (1923). starinačko stanovništvo nije marginalizovano. Milisavljevići (Todorovići. Jovanovići i Tanasijevići) u Jelencu. među čijim brojnim znamenitim potomcima je i savremeni pisac Antonije Isaković. Đukaši (Milojevići. od 2110 rodova svega 131 rod (ili 6. Andrići). Jokovići. predak skupine familija koje se po njemu nazivaju Obrenski (Ignjatovići. koja obuhvata 58 naselja. Vićentijevići. Vojinovići i Kondžulovići u Garašima. Jovanovići. To su Erići. Jovanovići. Markovići u Brezovcu. Jeremići. Niketići (Gajići) i Adžići (u okviru kojih su Tašići. Živanovići. Pavlovići. i orođeno. Todorovići. Aleksići. Mišulići) u Ratarima. Maskar su zasnovala braća Dulesi (Jevrem i Đorđe . Lazići (Vidići). Miloševići. Živanovići. Kabadajići. Vasići. Simići. godine). Sremčevići. Vukovići (Dobrovojevići. zaboravljeno kad i odakle su došli. Jevtići. u gružanskom selu Grivcu. Đurići (Radojevići) u Masloševu. Vulovići i Stanići) i Radoševići (Radišići. Markovići. Markovići (zvani Tatomirci. Obradovići i Vasiljevići). Rajkovac braća Sima i Radenko (staro prezime Nedeljkovići). Obrenski. predak Erića.. koje su tu pretežno hrupile za vreme Karađorđa. uloga ovog stanovništva je posebno značajna radi toga što je omogućen kontinuitet u naseljenosti i predavanju mnogih naziva tla. Đurđevići. Živanovići (Stevanovići. Uroševići. Čolići. Tomići. Pantići i Mikići) u Vlakči. Isakovići (Prokići. Premda je udeo starinačkog stanovništva u ukupnoj masi Šumadinaca relativno mali.. sa pridošlicama. Belobrkovići. Starinačko stanovništvo. kao i očuvanju duhovnog jedinstva u stapanju sa kasnijim doseljenicima. Pantići u Zagorici. nemajući nikakve prevage u društvenom životu. Ignjatijevići.U predelu Jasenice. ono je zaslužno samo kao prenosnik i spona između pređašnjeg i sadašnjeg stanovništva. Aleksandrići (Mijailovići) u Jagnjilu. Milovanovići i Trišići) i Rakići u Donjoj Šatornji. predak Čumića (iz ove je porodice znameniti srpski naučnik i političar Aćim Čumić). Đilasovići u Cerovcu. Trnavu Stojan (predak Stojanovića). Vujičići. Bogdanovići. Prokići. pod kojim se uglavnom podrazumeva onaj sloj koji je tu bio i pre Velike seobe pod Čarnojevićem (1690. Đurići) i Markovići (Radojevići. tj. i. u koje je Drobnjaković uvrstio i one rodove čije je poreklo nepoznato. veku U Saranovu se prvi nastanio Obren. Brkići. Miloševići. Nedeljkovići (Jankovići. Pantići. ono ima ugled i poštovanje. Vesići.21 odsto) su starinci. Milivojevići. Radojevići. Ilići. Jokovići (Milanovići. Sutra: Pamćenje na muškim precim Ko su Šumadinci (19) Popunjavanje sela Naseljavanje Šumadije nastavljeno je i u 18. Stepanovići.

godine) Baljkovac su naselili Bankovići i Bojanići.Radenkovići. Živojinovići. u Ždraljici Veljkovići i Vuksanovići. a Šume obor knez Mirko. Martići. a Đuriselo zasniva Đuro od Sjenice (od koga je rod zvani Sjeničani). Uroševići. sve sam doseljenik. Kostići. godine. Margetići i Perovići (Tošovići). u Gornjim Jarušicama Domanovići. u Divostinu Radetići. u Jabučju Đorđe Piperac. Nikolići. Osnivači Grošnice su Jankovići. u Maloj Vrbici Vukovići. Zasnivanje i obnavljanje naselja se nastavlja i u vreme Prvoga ustanka. Stankići. Živanovići. Naseljavanje je nastavljeno i sredinom XVIII veka. U vreme oko Kočine krajine (1788. u Gornjim Grbicama Mališići. Prokići.. godine. živopisana 1609. godine). Batići. Sokovići i Čorbići. koji su se zatrli. Glišići. treba poći od geopolitičkog i vojnog preloma koji se zbio u XVII veku. a u Donjim Jarušicama Jevtići. Žirovnicu Ristići. Domanovići. U Adrovcu su prvi naseljenici Milojevići i Ilići. Petrovići (čiji su ogranak Đorđevci) i Savići. Milivojevići i Milići. Karadžići.. Boškovići i Aleksići. dve trećine ljudi ne žive u mestima svog rođenja. Mirkovići i Srećkovići. po ugledu i starini. Petkovići i Antonijevići). Milovanovići. Bogićevići. izdvaja stari srpski vlasteoski rod Miloradovića. Milivojevići i Kolarci. a potom Donići. Markovići. od kojih je nastala razgranata loza porodica (Stanojevići. a Vinjišta Milićani. kako su etnolozi već ustanovili. Raletići i Bataveljići. Izuzev Lazovića (Lazarevića). Viševac Stojakovići. po sklopu svog stanovništva. Tako se slagalo stanovništvo Šumadije. Maksimovići. Andrejići i Lazovići. Baltići. Urakovići i Ristovići. glavninu sela čine potomci ovih rodova. Rankovići. koji se tu nastanio sa šest sinova. Dobraču Markeljići. početkom XVIII veka Brzan zasnivaju Ljutići. Marijići. vrlo je nalik istorijskoj kompoziciji stanovništva Šumadije. Šukovići. Đokovići. godine) Bošnjane zasnivaju Tatovići. U Badnjevcu se za osnivačke rodove smatraju Babići. Gradac Zimonje i Valjari. Mijailovići. Po popisu stanovništva naše zemlje 1981. Posle opsade Beča (1583). Reonići. Ristići. Vukojičići. Savremene demografske i statističke činjenice to najbolje potvrđuju. koju su muslimani i Hrvati uništili 1992. u Donjim Grbicama Gvozdenovići. U Drugoj seobi (1737.. Lazići... Kopiljaci. Goločela Minići. To je najuočljivija posledica migracije stanovništva posle Drugog svetskog rata. Milanovići i Pašići.. imajući u vidu posledice rata 19911995. Ista činjenica se zapaža i u oblasti Lepenice. nastaje niz ratova između Turske i Austrije. Galonići. Prodanovići i Ratkovići. I naše savremeno društvo. Ivankovići. Miloradovići. Sekulići. Petronijevići i Stepanovići.. kada je turska moć u zenitu. koji u našim zemljama ostavljaju pustoš i dotad . Mitrovići. broj stanovnika koji žive van mesta svog rođenja je kudikamo veći. gde su podigli čuveni manastir Žitomislić (zadužbina Hrabrena Miloradovića. Drenovac Špiljovići. u Barama Stepkovići. Dobrovodicu Mitrovići i Petrovići (izumrli). u Dragobraći Varjačići. Ko su Šumadinci (20) Zapustelost naselja Ratovi Turske i Austrije ostavili su pustoš u Srbiji Piše: Mile Nedeljković U Šumadiji je. među kojima se. Jakovljevići. U ovom trenutku. Botunje Šaškovići i Milovanovići (od kojih je vojvoda Mladen Milovanović u Prvome ustanku). pak. u Erdeču Džajovići i Milićani. Popovići. Vujadinovići. Jovančevići i Radičevići. Tako.. Nektarijevići i Todorovići. Da bi se bolje razumele istorijske prilike i naseljavanje Šumadije. Desimirovac Gavrilovići. Božići. Radojičići. Mirkovići. doseljen iz Hercegovine.

a u Čumiću (upisanom 1718. Goločelo. Od 94 naselja . samo su četiri mesta pusta. Mikića i Stevanovića. koji ima 202 naselja. zatim Jarmenovci (17 kuća) i Ba (10 kuća). U Kragujevačkom distriktu. pogotovu što se u međuvremenu odigrala i Velika seoba pod Čarnojevićem 1690. dovoljna su dva podatka: u Valjevskom distriktu. Gavrilovići. Brajkovića. a u Donju Sabantu Begovići. Ljuljacima. Lozna. Ratari i Trčinac (danas kraj u selu Čumiću). bez cilja i nade. sklopljen je 1718. sklonjenog u pobrđu Rudnika). Stanje ne ublažuju ni mirovi sklopljeni između ove dve imperije (Žitvatoroški mir 1606. Vlakča. Petrovac i Runjani. oko 1737. Radenkovići. Vašvarski mir 1665. kao u vreme Despotovine. Iza Šatornje su dva sela sa po osam kuća . a u Poskurice Aleksići. kao Trčinac) preci Božića. Ravanica. dok je po jedna kuća u Lipnici i Sibnici. Goroviču. dok ih je 165 pusto. Šumadija je poluprazna. godini je Šatornja (pri čemu su zajedno upisane Gornja i Donja Šatornja). Grbice. potucajući se od nemila do nedraga. Donja i Gornja Lužnica (upisane ujedno) i Čestin. Milivojevića. Nekada prenaseljena. Simušili i Cvetojevići. u kojoj je 10 kuća.Saranovo i Vojkovci (čemu je naruku išao i položaj ovog sela. Klenovac. a po pet kuća u Borču. koji su obavili pukovnik Najperg i inžinjerijski kapetan Epšelvic. No. Po austrijskom popisu 1718. Divostin. Grošnici i Stublu. Stevanovići (Đorđevci) i Stepanovići. Tako su. Petrićevići. narod se selio. koja tada ima 18 kuća. Masloševu. Posle novog rata. Ko su Šumadinci (21) Stanje crkve i sveštenstva Šumadija se raseljavala i popunjavala U tom vremenu u Gornju Sabantu se naseljavaju Ravništani. godine ili Druge seobe. godine Požarevački mir. oživeće i druga naselja: U Kijevo se doseljavaju Tolići. Drača. Vraćevšnica. Očajan i prestrašen. Lipovac. u Paraćinu su samo jedna kuća i dve vodenice. Predojevića i Filipovića. A u onih 37 naseljenih ukupno je 149 kuća (porodica). vidi se da su mnoga mesta zapustela. Madžarevića. po dve kuće imaju Belo Polje. o čemu svedoče stara groblja. samo je 37 naselja nastanjeno. Stošići i Stankovići. Da bi se stekla slika o tadašnjoj Šumadiji. po tri kuće imaju Bokčinovići (današnje selo Petropolje). u kojem je najveće naselje Blaznava. koji ima 78 naselja. koji ima 126 naselja. U Resniku su preci Vilipovića. Trebinjci. Jerosimovići. Karića. Nestorovića (Komnenovića) i Pavlovića (Manasića). Ni početak XVIII veka nije bio ništa bolji. Dubrava. godine. Karlovački mir 1699. Milovančevića. i u Rudničkom distriktu je mnogo pustih naselja. crkvišta i manastirine. Po četiri kuće imaju Bečevica. a u Šabačkom distriktu.56 je pusto. Neke od porodica koje su to vreme živele u ovom delu Šumadije se mogu pouzdano odrediti. poput Kragujevačkog distrikta. a podruku s tim su išle glad i boleštine. Slična su prilike i u tadašnjem Rudničkom distriktu. u Lužnicama preci današnjih Đurđevića. a ponajviše Kragujevački distrikt.neviđeni pomor u našem stanovništvu. početkom DžVIII veka. Po ovom miru. Po šest kuća je u Topoli. a najveće je naselje Lanište kod Jagodine koje ima 18 kuća. Simići i Tarani. međutim. nijedno mesto nije pusto. u Petrovcu Antonijevića. godine). godine. . Kniću. Resniku i Grabovcu. mnogi delovi Šumadije pružaju sliku prave pustoši. Desimirovac. Jevtovići. Ivankovići. Najveće mesto u 1718. dok je u ostalim naseljenim mestima manje od po deset kuća. Nedugo zatim. Živanovića. Žabaru. U ovoj godini su bez žitelja Kragujevac. Mijailovića i Čolovića.

Bečevica (po 10). Resnik. Lipnica (po 9). Guberevac (po 15). a u Vitanovcu je .Vrbica (danas Aranđelovac) i Vitanovac i još 63 naseljena mesta. Grošnici. kojoj pripadaju Čumić i Saranovo. Sibnica. Raševica (po 18). Rakjani (po 7). Volujak. U njima je sedam. šanac Vitanovac i selo Stubao (po 24). i crkva u Kragujevcu. nalazeći se tada pod austrijskom okupacijom. ni sa jedne strane granice Srbima nisu cvetale ruže. Od dobra se ne beži. Trudelj. Zabojnica (23). Blaznava i Jagodina. ali je ona. varoš Jagodina (36). Borač. dok se za crkvu u Vrbici kaže da je udaljena sat i po hoda. sa svodom i pokrivena ćeramidom. kaže narodna poslovica. u njima je tada bilo sedam manastira (Nikolje u Šatornji. varoš Blaznava (40). Šatornja. Jer. kojom se jedino i mogu objasniti mnoga tadašnja bekstva i preseljenja. u koje istovremeno dolaze i Tomići (zvani Đorđevci). Ljuljaci. Sekurič (po 4) i Grivac (dve kuće). Kukljin (po 13). U celoj ovako popisanoj oblasti je bilo tri varoši Kragujevac.Kočina krajina i Prvi srpski ustanak. Padež (po 8). Belicu. Prevešt. pokrivena crepom. Knić (26). Pretoke. Šuci. Gružu. Ko su Šumadinci (22) Poreklo došljaka Od deset sveštenika samo onaj u Vrbici zna sedam svetih tajni Piše: Mile Nedeljković Crkve su. Batočina (11). Ovi predeli su pripadali valjevskoj eparhiji. Brestovac. Drenovi i Bačini). Crnuća (po 16). prepravljena turska džamija. Najveće mesto je bilo šanac i varoš Kragujevac (110 kuća). godini samo 68 naseljenih mesta. Od kamena je. Godačica. Lepojević. a u njima ukupno 1051 kuća. Jarmenovci. Trešnjevica. Grošnica. Karanovac. Minojevac. zidana „na manastirsko podobije" . zatim šanac Vrbica i selo Stragari (po 50 kuća). u Svetlić Vukićevići. Netačnu sliku o slaboj naseljenosti ovog dela Šumadije najbolje opovrgavaju dve istorijske činjenice . Medveđa. Najbolja je crkva u Žabarima (stara crkva u Goroviču). veće delove Lepenice i Jasenice bilo je u 1735.U stalnom mlazu useljavanja u Šumadiju tih godina (do sredine XVIII veka) dolaze u Korićane Milosavljevići. dva šanca . Ramaća. a nurije bez crkava imaju još tri sveštenika (u Jagodini.u Kragujevcu.. Ljubostinja i Kamenac). između dve carevine i između dva rata (1717-1739). selo Žabari (30). Vraćevšnica. Šumadija se raseljavala. Čestin.sva od kamena. Živkovci. Po ovom crkevnom popisu. blago rečeno. u Trmbas Đerići i Matići. Vitanovcu. Rudnik. Čumić. srpski narod se selio u potrazi za boljim životom. Temnić. Bagrdan (Gordan). Jer pusta ili slabo nastanjena zemlja ne bi mogla da diže bune i ratuje protiv moćne Otomanske carevine. Drača. Rekovac (28). Bela Crkva. ali i stalno popunjavala novim stanovništvom. Županjevac. U njoj je u ovom vremenu došlo do smene stanovništva.. Bačina (21). i po popisu koji je sačinjen za potrebe Mitropolije beogradske. Ogranak Perviza se tad naseljava i u Malo Krčmare. Žabaru i Stragarima. koja je mnogim vidovima bila surovija od turske. Han (14). U Stragarima je kamena crkva pokrivena šindrom. Goločelo (po 12). u stvari. U širokom pojasu koji je obuhvatio Levač. Kalenić. Drenova. Jasika. Guncati. Lužnica. Bokčinovići. a najčešće samo u nadi da preživi. Između dva zla. Vlakča (po 6). Oparić. u skromnom stanju. Kamenica (po 20). Maskare. Riljac. Ošakovci. Brajkovac (upisan kao Smrdljikovac). u ovoj oblasti je samo šest crkava . Katun (po 5). u Veliko Krčmare Cukići (Srećkovići) i Pervizi. u Sipić Prodanovići. Tu sudbinu je delila i Šumadija. Voljavča i Blagoveštenje kod Stragara. Grabovica. Saranovo.

Jer. jedan iz Crne Gore . krene i on za njim 1729. a ostali. Zbog turske globe je i pop Radosav ostavio nuriju u Drenči i došao u Kragujevac 1721. a odatle u Jagodinu.Vasilije Stanimirović u Drenovi je iz Vraneša. te dođe u Bačinu. dvanaest zaredom. a preko nje crepom. U Grošnici je 1734. Četiri godine ranije. kako su drugi ljudi počeli odonud seliti se nužde radi turske u cesarsku stranu. Dobro da čitaju i pevaju znali su samo pop u Vrbici i Žabarima. sveštenik oko 1735. u celoj Belici je udeo tzv. jedan od Skadra . posrednim načinom. došao je i pop Mijat. Kao oaza stoga deluju Tomići. godine je sveštenik Jovan Vukosavljević. leta 1721.protopop Vule Đorđević u Kragujevcu je iz sela Vlasojevića. Metohija. Od ostalih. od kojih su četvorica iz Stare Raške i Starog Vlaha . preselio se u državu cesarsku. Po starinski i polako su znali da čitaju popovi u Kragujevcu i Stragarima.brvnara pokrivena šinrdom. Hercegovina. Za popa Veselina u izveštaju stoji da je imao nuriju u svom rodnom selu Trudovu (uz selo Božetiće kod Nove Varoši. Iz Hercegovine je i Mijat Stanković." Ko su Šumadinci (23) Dolazak predaka iz stare Raške Iz ovih predela se najčešće dolazilo . 1928. od kojih je najpoznatiji prota Atanasije. prvo u Bačinu. Stanje i znanje sveštenstva . mnogo pre Prvog srpskog ustanka doselio predak kaluđer Pahomije iz Hercegovine. u selo Stragari. ali im ne zna forme. Skadar) najviše je i stanovništva doseljenog u Šumadiju. tako i pop. Sava Nedeljković u Vitanovcu je iz Koznika. srpsko selo sa 122 žitelja). dok sedmorica ne znaju ni tajne ni forme. godine u Aranđelovcu). i da je popovao osam godina. Jedino je Ostoja Atanasijević u Grošnici rodom iz Kragujevca. pomalo ili dosta loše. Filip Obradović u Žabaru je iz Bedine Varoši. pop u Bačini je dobro čitao. Sredinom ovog veka je bilo samo 2. a pop u Drenovi je čuo za sedam tajni. za stanovništvom su išli i popovi. kako je ocenjeno . No.5 odsto kuća doseljenika iz Crne Gore. Sve do sredine DžDž veka iz ove porodice su bili sveštenici. od deset popova . ostavši bez nurije kod manastira Crne Reke. Upravo iz oblasti iz kojih potiču sveštenici (Stara Raška i Stari Vlah. iz ovog crkvenog izveštaja se može. Od ostalih.Mijat Stanković u Jagodini i Jovan Vukosavljević u Vrbici. koje je po popisu 1991. U Vrbici (današnji Aranđelovac i selo Vrbica) oko 1735. poreklom iz Hercegovine. Crna Gora.Damjan Janković u Bačini je iz Morakova kod Nikšića. Iz ove porodice su učesnik i istoričar Prvog srpskog ustanka Lazar Arsenijević Batalaka (sinovac prote Atanasija) i savremeni književnik Danko Popović (r. a knjizi se učio u Voljavči. Veselin Borisavljević u Stragarima je iz Trudova. zaključiti o seobama stanovništva. pop u Vitanovcu zna neke od sedam tajni. patosao ciglom i pokrio šindrom. Po pravilu. Međutim.slabo. dok šestorica nisu znala pojanje. Po svemu sudeći je ovaj Jovan predak današnjih Popovića u Bukoviku. dvojica su iz Hercegovine . jedan iz Metohije Radosav Jovanović u Kragujevcu je iz Tihnića. godine. pop u Drenovi je pojao pomalo. Sjenice i Hercegovine. Miljkovići i Bojovići doseljeni od Vasojevića u Crnču početkom XVIII veka (20 kuća 1948). za koje Drobnjaković kaže da im se. posle devet godina. dinarske struje zanemarljiv. Tako je bačinski pop Damjan Janković imao nuriju u selima oko Rožaja. ne mogavši ostati. godine oborknez Staniša Marković Mlatišuma ozidao crkvu kamenom. koji je zakleo ustanike na Orašačkom zboru 1804.devetorica su došljaci. na svod. godine. a onaj u Grošnici dosta loše. ali. kada se zbog turskih zuluma srpsko stanovništvo počelo raseljavati. Od deset sveštenika je samo onaj u Vrbici dobro upućen u sedam svetih tajni. godine. ali „po tom.nimalo uzorno. godine u Jagodini. ali ne zna pojanje.

Iz ove porodice je pop Živić. kod Topole. te se oni krenu natrag i dođu do Lužnica (Lepenica). godine bilo u Žabaru 84 kuće. prvo naselio u Gorovič i od njega je tamo familija Pištoljevića (1923. Od jednog brata su Spasići u Topoli i Krćevcu (1923. a drugi u Žabare (današnji Blagojevići). Iz ove porodice je Desimir Blagojević (rođen 1905. godine) u Žabare došli i Lakići (Živići). godine 30 kuća). Stevan). koji su svi došli pre Prvog ustanka. Sledeća porodica koja je. u tome što je ono. jednog od najuglednijih savremenih etnologa. a od drugog Simići u Božurnji (1923.Popis Beogradske mitropolije. nosilo državotvornu ideju i imalo misiju. od koga je nastala skupina porodica. U Žabaru. u Žabaru je 260 kuća. kojih je 1923. koje je zapisao Drobnjaković. Božurnji. svakako. u Topoli). poreklom iz Bedine Varoši. Kod Gackoga u Hercegovini postoji i treće selo sa istim nazivom: Šume. već i poreklo stanovništva koje se u to vreme naseljavalo u prilično zapustelu Šumadiji. Ko su Šumadinci (33) Doseljavanje uoči Prvog ustanka . Topoli i Krćevcu je i ista slava (Sv. Od deset sveštenika. kao što puž nosi svoju kućicu. došla iz pravca Sjenica-Bijelo Polje u okolinu Žabara su Blagojevići (staro prezime Veličkovići). Rodonačelnik Blagojevića se. napokon. Savkovići i Bulurdići (Tinčići). uspeti i da ostvari. godine ukupno 29 kuća). Žabaru. bilo 16 kuća). A upravo iz ovih predela potiče i najveći deo doseljenog stanovništva. Tako je 1735. Junkovcu. sa više srpskih ustanaka. Đorići. Jasenice i Lepenice i Levča). prema oceni akademika Petra Vlahovića. a Ivanjica sa druge strane Javora. jedan od najvećih srpskih pesnika ovog veka. godine). Najznačajnija uloga ovoga stanovništva je. godine. godine. Na navaljivanje ostalih seljaka Savko se predomisli. koja se nalazi sa jedne." Dokaz srodstva i zajedničkog porekla ovih rodova u Goroviču. Po porodičnom predanju. kojih je 1923. U isto vreme je. U selima njegove nurije su doseljeni iz Stare Raške u Jasiku Popovići. kojih je 1923. Jer. Kukljin. sačinjen oko 1735. od kojih su 192 kuće potomaka doseljenika pre Prvog ustanka iz okoline Sjenice i iz pravca Bijelo PoljeSjenica. godine bilo 17 kuća. nazvanih po njemu Radoševići. Bedina Varoš je kod sela Šume u okolini Ivanjice. postoji takođe selo Šume. Ako se spoje linijom tri sela Šume. Rodonačelnik Blagojevića i Pištoljevića se doselio sa dva brata. a uz Žabare. od kojih 432 muslimana). došao je kad i pop Filip u Žabare i izvesni Nedeljko. godine bilo 79 kuća. Iz Kladnice (po popisu 1991. od kojih jedni početkom DžIDž veka pređu u Junkovac (18 kuća Pištoljevića 1923. četvorica su poticala iz Stare Raške i Starog Vlaha. koju će. sveštenik je Filip Obradović. zapravo. odnosno Gorovič. godine odslikava ne samo tadašnje stanje u crkvi i narodu. koliko ih je ukupno bilo na području koje je pripadalo Kragujevcu (predeli Gruže. Jasika i Padež. došao u Žabare sa četiri brata i Radoš. što. godine sveštenik Vasilije Stanimirović. približno u isto vreme kad i pop Filip. dobiće se nepogrešivo tačan put kojim se kretalo stanovništvo: Hercegovina . kmet Savko (rodonačelnik današnjih Savkovića) nije im dao da se nastane. godine selo sa 439 žitelja. i da im zemljište da podignu kuće i da se nastane. pošlje čoveka te ih vrati. takođe od Sjenice. što. Od Sjenice-Studenice su nešto kasnije (posle 1735. jedan od kolovođa topolske bune 1877. u čijoj su nuriji Drenova.Stari Vlah . takođe.Šumadija. čijoj nuriji pripadaju Čumić i Saranovo. nije slučajnost. u Šumadiji. nije slučajnost. Prema zapisu iz 1923. potičući iz predela u kojima je bio zametak i duhovno središte stare srpske države. i kojih je 1923. tako i stanovništvo koje se seli nosi nazive svog zavičaja za sobom. bilo 12 kuća. poreklom iz Vraneša u Staroj Raškoj. to jest Goroviču. „kad su Simići došli u Božurnju. rodonačelnik grupe porodica čije je skupno prezime po njemu Nedeljkovići.

kao i Domanovići. kao i dvanaest gružanskih sela . dok Špiljovići (Sretenovići. Tek. Reonića i Tatovića. godine. Vaskovići. Gosići/Todorovići. Leskovcu. dok je Mihailo Dragić starinačke rodove našao u više mesta u Gruži.Bajčetini. Poskurice i Lužnice najstarija naselja Naselja u Šumadiji su vrlo stara. podrazumevajući pod tim ono koje je na ovu tlu bilo i pre Velike seobe. Radovanju. Crnom Kalu i Šljivovcu. Godačici. Gornjoj Vrbavi. Kneževcu. a iz okoline Kragujevca Srećkovići. Brnjici. Milakovcu. Kormanu. Vuletići. Čestinu i Čukojevcu. Kostići. to jest u vremenu 1737-1787. Gornjoj Batočini. U Lepenici je Toša Radivojević našao starinačko stanovništvo. Novom Milanovcu. Ivanovići. što znači tek u svakom četvrtom gružanskom selu. Stoga je pogrešno reći da je dolaskom određenih porodica osnovano neko šumadijsko naselje. Vitkovcu. Petropolju.Žirovnica. Jovanovići i Milutinovići. Đuriselu. Po Dragiću.Zakuti. a sadašnje stanovništvo u njima je relativno novijeg sastava. Borču. Ljuljacima. Novićevići. Bošnjanu. Kamenici. naselili su se preci Milivojevića. čiji su ogranak Vulovići. današnje stanovništvo je obnovilo život Lužnica posle Velike seobe 1690. čiji su ogranci Jeremići. pojedini starinački rodovi su se održali u Vitanovcu. Između Kočine krajine (1788) i Karađorđevog ustanka (1804) doseljavanjem se obnavlja život u još sedamnaest lepeničkih naselja . Mališići. Grabovcu. Milići. gde su zatekli Domanoviće. Lipnici. Zabojnici. . Miraševcu. Vučkovici. Todorovići. Konjuši. Stošići) i Stojanovići. Srećkovići i Milanovići. Grivcu. Glediću. a do Kočine krajine. a Žirovnice i Poskurica sredinom XVIII veka. Sibnici. Todorovići). Belom Polju. došli su od Sjenice. čiji su srodnici Glišići u Gornjoj Batočini. dolaze iz Zablaća (Čačak). a njihovi su ogranci Miletići. drugo prezime Radosavljevići. Vulovići. jer je premalo porodica koje zasigurno obitavaju u njima duže od tri veka. Milića. obnavljaju život i u drugim gružanskim selima . Donjoj Crnući. sela koja se pominju u XIV veku u povelji kneza Lazara. život u njemu. Mićkovići. Rači. Lazarevići. Hercegovci. Jovanovcu. Lipovcu. Jovanovići) i Markovići (Andrejići). koji se smatraju osnivačkim. U Dobrovodicu dolaze od Zaječara Glišići. Drenovcu. Balosavi. Teferiču. Poskurice i Lužnice. Pantići) iz Malog Izvora. Milosavljevići. jer time je samo obnovljen. Novičići. Spasojevići (Miljkovići. Sa Kosova dolaze Dobričići. iz Osata (Bosna). Istovremeno se iz Gladne u Resavi naseljavaju Markovići (Radivojevići. Nenadići. čiji su ogranak Špiljovići u Lužnicama. Jabučju. Petrovići. Srećkovići ). Leševu. Kniću. Milosavljevići. Guberevcu. a ne i začet. još u Bečevici. Glišovići. Živkovići) iz Lukova i Šarčevići (Matejići. Lazarevići. Donjoj Vrbavi. Brestovcu. čiji su rod Dobričići (Čolići) u Žirovnici. U najstarija naselja u središnoj Šumadiji idu Žirovnica. a iz predela Crne Reke dolaze Sinđelići (Ivanovići. Opornici. Gornjoj Crnući. Pajsijeviću. Milavčiću. Cvetojevcu. Početkom DžVIII veka pojedini današnji rodovi. Miloševići. koji su se najviše razgranali (Obradovići. Ne može se tačno ustanoviti koliko puta su se ova sela praznila i punila novim žiteljima do dolaska predaka današnjih stanovnika u njih. samo u Lapovu. U Desimirovcu se nastanjuju iz Prizrena Gavrilovići (Čobići/Mijailovići. Pečenogu. U Drenovcu se smeštaju Sjeničani Sokovići (Đokovići) i Hercegovci Čorbići. U Bošnjane. Sumurovcu i Toponici. Pretokama i Ravanici. dok su Tatovići. Radmiloviću i Stublu. Vrbetima. Oplaniću. Reonići su. Milivojevići. kao i Milići. Vučetići. Milojevići) iz Krivog Vira.Batočini.

sa Gavrilom. Pantelići. Živkovići. a iz Bihora su Mirovići. razgranat rod. sve dok ga knez Miloš 1838. pre Prvoga ustanka u selu su još Zarići poreklom od Ivanjice. 1807). Stepanovići. iz Buđeva.u Srbiji je 17 sela sa tim nazivom). sa Korita su Veskovići (staro prezime Hadžići). Mićići. po svoj prilici iz Bjedine Varoši. Uz ova četiri razgranata roda. Šarovići. najčešće kao seljakanje u oblasti. po pretku Jovici koji je došao iz Starog Vlaha (od ovog roda su Betulići u Korićanima. došli Ćurtovići. pa jak mlaz doseljenika 1809. Dobrosavljevići. Bumbarevo Brdo su zasnovali doseljenici od Sjenice.starinci. Milanovići. sa ograncima (Petrovići. Nikolići. Novitovići. Vukajlovići. odakle je pretila turska sila. došljaci pre Prvog ustanka i oni posle Piše: Mile Nedeljković Lepeničko selo Bare (stari naziv . Pavlovići i Ignjatovići). Boljarci. Sa njima su. Stojanovići. sinom Zarije Cvetkovića (r. I kao što su Bare Gružanske nastale u okviru sela Ljuljaka. nemirne krajine koja je bedem odbrane od Niša. kraju istog sela. čiji su ogranci Markovići/Maksimovići. iz Buđeva kod Sjenice su Todorovići. alija. Rajovići. takođe od Sjenice. Između ta dva sela je bilo i treće . Milivojevići. U isto vreme doseljenici obnavljaju i dva plodna i blagodatna jasenička sela . Radilovići. Miloševići i Milutinovići. U Grivcu su postojala četiri jaka roda pre Prvog srpskog ustanka Gordijanići (čiji su ogranci Lukići. Ovi slojevi se možda najjasnije raspoznaju u Grivcu. Među ovim Sjeničacima su i Marinkovići. Nestorovići i Stojiljkovići). koje je posle odlaska Turaka zadugo bilo prazno (tzv. Jedan deo Ilića se smešta u Raču.staro prezime Jovičići.Beljevac. a njihovi rođaci. Dragićevići. nazvani Moravići.Ko su Šumadinci (35) Iz Adrovca u Adrovac U Šumadiji je bilo ovako: starinci. Aleksići. Dimitrijevići. Đokići i Božanići. Jovanovići i Đorđevići). godine nije razdelio susednim selima. Jevremovići. Brankovići.po starom zavičaju. Boškovići. u kojem su živeli. Sa njima dolaze i Milojevići. Miljkovići. Milići i Miloševići. sa Korita Vuksanovići (Mitrovići). Rankovići. Nikolići. Rakići. Adrovac naseljavaju doseljenici od Aleksinačkog Pomoravlja. puž nosi svoju kućicu sa sobom.doseljeni „od vode Tare" (njihovi srodnici u Borču i Brestovcu se po tome zovu Tarani) i Simovići ili Simonovići . U Šumadiji je slaganje stanovništva teklo sloj preko sloja . tako su i doseljenici nazvali svoje novo stanište po mestu Adrovcu u Aleksinačkom Pomoravlju. Nikolići. od Korita i Bihora. po Cvijićevim rečima. I treći osnivački rod Bara je od Sjenice Milojevići. Zarići će poneti to prezime tek u popisu 1863. u Donju Raču. aleksinačkoj Moravici. I kao što. godine. U Belosavce dolaze sa Pešteri Kozoderi. Živkovići i Milenovići). Lepenički Adrovac zasnivaju Ilići (stara prezimena: Jankovići. zatim oni koji su došli pre Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. dok iz Bregova u Bugarskoj stižu Đukići. tako je i Bumbarevo Brdo nastalo u okviru sela Pretoka. Dimitrijevići i Jovanovići. Belobrkovići (čiji su ogranci Petrovići. zasnivaju došljaci od Sjenice Stepkovići. a na kraju. Đokići. od Sjenice Đekići. Mićakovići će se prozvati po Mići . Rankovići. kao i Lekići i Radosavljevići). Mitrovići. Đorđevići. Gajovići. čiji su ogranci Perišići. Sjeničaci su Čušajići i Paunovići. Milivojevići. godine (posle Karađorđevog pohoda na Sjenicu). Jovanovići. Savići. Ilići. ničija zemlja). Stevanovići. Vukadinovići. iza njih oni koji su došli posle Drugog srpskog ustanka. Mićakovići . Jevtovići i Karovići). Milovanovići.Belosavce i Markovac. čiji su ogranak Blagojevići. koji slove kao starinački. Miloradovići. tj. čiji su ogranci Marinkovići. Vidakovići. Milovanovići. pojedinačni useljenici u drugoj polovini prošlog veka. Milićevići (Marići). a iz Graca (Stari Kolašin) Lukovići. Mačužići (čiji su ogranci Nikolići i Rankovići) i Sovijanići (čiji su ogranci Todorovići. čiji su ogranci Grozdići i Lovčevići .

Od Krsmanovih sinova Radomira (r. O njihovom pretku Jovici. upisani kao Vulićevići . Despotom. Prodanovići. pa su tako ogranci Rakitovića sadašnji rodovi Đorđevići. sestrom Milenijom (20) i snahama Novkom (38) i Smiljanom (30). Dragutinom (2) i Jovicom (9). jer je u popisu 1863. Korićani će se prozvati po predelu Korita. Krsmanovići. Svi Simovići su 1863. Miljkovići i Ninkovići. Rosom (10) i Milevom (6). 1809). sinovcima Vladimirom (4). 1822) sa ženom Janom (35 godina). odakle je došao njihov predak Vukić. Po Vuliću su ostali sinovi. Od Sjenice sa Rakitovićima dolaze i Krsmanovići. 1809) i Despot (r. 1829) odvojiće se grane Radomirovića i Vučićevića. a u drugoj Marko (r. Stevanovići. Vasiljevići i Jekići. 1812) i Đorđe (r. Po porodičnom predanju. koji žive u tri zasebna domaćinstva. Milovanom i Radovanom. Jovičin sin Stevan je umro 1831.u jednoj je sam Miljko (r. koji se ovde naselio. Po porodičnom pamćenju. 1787) sa sinovima Lukom. Ko su Šumadinci (36) Naseljavanje Divostina Krajem 19. Vukić je došao sa sinovima Mirkom. 1825) i Pavle (r. Lazom i Veljkom. Korićani. Despotovići. Stevanom. i Mandići će sačuvati spomen na majku Mandu. kao najstariji čovek u selu . godine u kući udova Jeka sa maloletnim sinovima Milošem. godine Vukić je upisan kao Vulić (r. koji će se kasnije podeliti na rodove Radomirovića. Glišovići. 1815). 1761). u Grivac se doseljavaju Veljovići. Dilovića i Mandića. U Prvom ustanku. Poput Jekića. čiji će se sinovi Radoje (r. 1819). Rodonačelnik Veljovića . 1826) i Vučića (r. Ivankovići i Gvozdenovići. i u kući je sa sinom Anđelkom. koji će na ovaj način sačuvati spomen na majku. nema pisanih podataka. a prezime mu je Dimitrijević. Stevanovići. 1797) i Ninko (r. Rakitovići. 1817) i Ilija (r. godine bili jedna kuća. Lazovića. koji je ženjen (r. 1833).po svoj prilici iz sela Dragosinjci u Podibru. a ne po ocu Obradu. Iliju Vasilijevića (20). . Radonjići. braćom Ilijom (26) i Rankom (19). 1828). u kući je sa sinovima Veljkom (9) i Milenkom (1). pisati 1863. po kojoj će se prozvati njeni sinovi Jovan (r. u Grivac je došao od Stolova više Kraljeva . Vučićevića.Veljo (puno ime Veličko) prezivao se Radović (r.Radosavljeviću (r. kćerima Draginjom (5) i Milevom (12). Perovići. i to veoma jaka. Po Stevanovom sinu Simi (r. sa 17 duša. Petar i Petronije. Prezime po njemu će ustaliti njegovi sinovi Petronije (r. Filipovići.imao je tad 74 godine. godine. I Simovići će poneti svoje prezime od 1863. Rakitovići će se razmnožiti od Paje. 1802) potomci će se prozvati Simovići. Miljkom i Ninkom. zadružna. Uz to. Navodimo ih kao tipičan primer šumadijske kućne zajednice tog vremena: domaćin Jovan Simović (r. veka ljudi stižu pojedinačno Piše: Mile Nedeljković Ovi poslednji će se prozvati po majci Jeki. a u ostale dve su po dvojica braće: u prvoj Mina (r. 1767). od kojih će nastati rodovi Mirkovići. Međutim. Jovan je imao i slugu. godine. sinovicama Perunikom (14). 1806). koji je doseljen „od vode Vape" (rečice koja teče kroz Sjeničko polje). tačnije Ilijini sinovi Sofronije. uglavnom za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. godine kao Mićići. sina Rakitovog. u popisu 1831. godine. 1797).

sa Voždom. u ovom veku zaboravljeni. čije je staro prezime Negovanovići. dok su Petrovići od Velemuga iz Belog Polja došli kao domazeti u Ivankoviće. Uzmičući uzvodno od Polimlja i Sjeničke visoravni. Žujovići. Jovana. krepke vode . Novopridošlo stanovništvo. blagodatno. koje je tu hrupilo za vreme Karađorđa. godine priključili Ivankovići od Ivanjice i Gvozdenovići od Požege. koji slave Sv. za koji Toša Radivojević kaže da spada u najjače i najbolje vode u svoj Lepenici i da narod u okolini veruje u njegovu isceliteljsku moć od raznih bolesti. Na takvo. vraćajući se 1809. 1809) je bio pismen i bio je ćata u selu. Nektarijevići i Todorovići.više no ijedno šumadijsko selo. koji su došli iz sela Milandže (zaselak Opaljenika kod Ivanjice). u čiji su se gornji kraj smestili Radetići i Šukovići (koji se pišu i kao Šulovići). ovo selo. 1809. Elbeske kuće i Manastirište.Marinkovići iz Niševaca kod Svrljiga. Stariji Aksentije (r. No. niti je ovo selo niklo „između kočića". vojujući uz njega. godine bili jedna kuća. Doselili su se Botorini sinovi Stevan (r. a u donji Vujadinovići. tle se za vreme Karađorđa doseljava pet osnivačkih porodica sela. privredne i kultne zajednice. a među njima je glasovit izvor Svetinja. krajem prošlog veka. kad dolaze Ćirovići. Ćirovići. 1797) je domaćin. Šukovići (ili Šulovići) dolaze od Sjenice. koje je usinio tetak od roda Mićakovića. naseljeno došljacima u Prvom srpskom ustanku. tačno su zapamtili pretke. Divostin nije nastao na ledini.Sjeničanima i Korićanima su se.dalo svoj pečat daljem uređenju ovog sela kao svoje društvene. kao i. jer nije smelo da čeka tursku odmazdu. Markovići iz Dupca u Dragačevu. zateklo je starine. Botorići i Žujovići. u zasnivanju. koja su bez većeg značaja i uticaja. Mitrovići iz Bačine. ka „ravnoj Šumadiji". Ako se izuzmu pojedinačna useljenja u drugoj polovini prošlog veka. usput. Čemernice i Dragačeva zaputilo. u celini i odjednom. gde je Karađorđe. primilo predanja o selu i njegovim svetinjama iz vremena despota Stevana Lazarevića i . tačnije obnavljanju života u njemu. 1802) i Stepan (r. Kasniji doseljenici. kao trgovci i zanatlije . a upisani su sa starim prezimenom Joksimovići. Nove Varoši i Sjenice se preko Javora. Današnje selo Divostin je nastalo od prnjavora manastira Divostina. koji su se doselili i 1831. naseljeni su silom prilika. a mlađi Đorđe (r. čiji nadimak Starovlašani čuva spomen na zavičaj. kada je knjaz Miloš raselio Žujoviće sa Ješevca. pobunjeno stanovništvo od Priboja. Istorija naselja nije bezimena. od kojih neki odu na Kosmaj. razmestio stanovništvo koje je otuda. tako da se ne mogu locirati. stanovništvo Divostina je kompaktno doseljeničko. Crkvina i Staro groblje. jer je. a ovi dođu ovde. braću Aksentija i Đorđa. pošlo sa njim. a Andrići su zapravo Biorci iz Borča. Ko su Šumadinci (37) Nastanak Đurđeva i Mironića . Starovlašani su i Botorići. 1803). Na pređašnje stanovništvo i život u selu podsećaju toponimi Staro selo. Novi talas useljavanja u Grivac bio je posle Drugog srpskog ustanka. godine sa pohoda na Sjenicu i Suvodol. kako nastaju kolonistička sela. došavši skupa u Grivac. dolaze pojedinačno. Početkom ovog veka Divostin se odlikovao sa devet izvora žive. dolinom Uvca i Vape. Od ovih Ćirovića. nju stvaraju vrlo konkretni pojedinci. potiču Ćirovići u Oplaniću.

Ivanom (r. Njihov ogranak su Radotići u Maršiću. godinu su upisana dva domaćinstva Šulovića . 1797). Rodonačelnik Paunovića je Paun Damjanović (r. Ilići iz Cerovca (1880) i Petrovići iz Dragobraće (1897). 1820) i Peru (r. tako da čine skupinu srodnih familija (Ivanovići. najviše se razgranavaju među doseljenicima u Divostinu. Todorovići. 1812). Milivoje je imao braću Miloja (r. 1809) . prezivao Damjanović. i rodoljupci. Njihov rodonačelnik u Divostinu je Milivoje Todorović (r.Milovana (r. 1787). Dimitrije (r. 1782). 1817). 1801). 1801) . sin Todora. 1829). Jovana (r. po svemu sudeći. ovih dvanaest. a drugo domaćinstvo je Nedeljka Šulovića (r. koji je seoski kmet. . jer s tim prezimenom dolazi od Sjenice njihov rodonačelnik Vujadin Glišović (r. Radovanom (r. pogotovu posle dve godine uspešnog vojevanja i sjajnih pobeda na Mišaru i Deligradu i osvojenja Beograda (1806). 1797). 1824).od koga su Ivanovići. Gvozdenom (r. 1819) i Jovan (r. 1801). 1782). 1821) i Simom (r.od koga su Jovanovići. sa svih strana. 1812). Milana (r. dok će iz gružanskog sela Dubrave doći Milenkovići (1851). Radotići dolaze iz Krive Reke kod Priboja. Milića (r. vezujući se za ovaj deo slobodne grude kao jedini spas. koji je najstariji čovek u selu. 1826). a iz okolnih lepeničkih sela Bataveljići iz Donjih Grbica. Staro prezime Todorovića je Damjanovići. 1803). Po nalazu Toše Radivojevića. 1791). i dotle još neženjenom braćom Jakovom (r. 1816) . porodica činile su 1903. U Karađorđevu Srbiju se. Dimitrija (r.U Srbiju stižu prebezi sa svih strana U aračkom tefteru za 1831. 1807) i Todor (r. 1823). 1817). koji je imao sina Ognjena (r. Njihovi rodonačelnici su braća Sreten (r. 1787). I Nektarijevići dolaze od Sjenice. 1767) i Neša (r.od koga su Prokići ili Prokopovići. Proku (r. Prvi srpski ustanak. U aračkom tefteru s njima su u 1831. očajnici i prognanici. stoga. i braća Stevan (r. Jevtovići iz Ramaće (1854). 1787). Staro prezime Vujadinovića je Glišovići. iz sela Vape. osvetnici i nevoljnici svih vrsta. godine dve sedmine stanovništva Divostina. 1811) . Prokopovići ili Prokići. Imao je braću Sredoja (18021831). godini upisani Sretenovi sinovi Bogdan (r. upisan u aračkom tefteru 1831. Ovi Todorovići (Milivojeva loza) i Prokopovići ili Prokići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Todorovićima. 1817). Đorđa (r. Jovanovići i Paunovići). kome će se ovde roditi sinovi Gvozden (r. Prokovići od Sjenice (1856). vekovima željne slobode. koji su došli od Nove Varoši. 1815). pošto porodice sa ovim starim prezimenom pripadaju skupini Todorovića. 1822). Maksimovići iz Donjih Jarušica (1845).od koga su Đorđevići. 1797). stiču prebezi. koji je umro ženjen. 1819) i Blagoja (r. deceniju kasnije Jakovljevići (drugo prezime Gajovići ili Gajičići) iz Odmenja. a u kući je sa sinovima Lukom (r. Rodonačelnik Vukosavljevića je Vukosav Damjanović (r. kasnije doseljenih. Jovanom (r. Njihovi su rodonačelnici tri brata Radotića . Vukosavljevići. koji je u kući sa oženjenim bratom Jevremom (r.Milivoje (r. Đorđevići. godine u kući sa braćom Jovanom (r. Milošem (r. privukao je Srbe. Petnaest godina po dolasku ovih porodica u Divostin se doseljavaju Bojovići od Sjenice (1824). 1815) i Stevanom (r. 1824). 1803) i Milosav Radotić (r. Jankovići od Pirota (1840). Nikolići od Pirota (1859) i Zlatkovići (drugo prezime Ilići) iz Velesa u Makedoniji (1863). 1813) i Milovanom (r. Todorovići. koji se. zaseoka Polumira kod Raške (1834). 1762).

Rodonačelnik Filipovića. Bezmalo da nema šumadijskog sela koje u ovom vremenu nije dobilo ponekog novog žitelja. kojih je početkom ovog veka bilo 36 kuća. Gajiće. granaju na Markoviće. Dimitrija (r. pa i kasnije. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. Prema tome. a ubrzo za njima Filipovići. iz sela Paštrića u Valjevskoj Kolubari (danas opština Mionica).dolaze sa zapada. Filip Pavlović (rođen 1787). Svi su se ovde obreli između 1806. godine). Da podsetimo. kada je na Deževi držan šanac. iz Ponišavlja (okolina Pirota. za razliku od turskog vremena. Tamošnje srpsko stanovništvo. 1825) i Jovana. Došao je predak Ilija. Ubrzo sa juga. Mijailoviće.drugo prezime Stevanovići . Rodonačelnici Dugića (koji . Prvi srpski ustanak je. s povlačenjem vojske u slobodnu Srbiju. U Lukanje dolaze došljaci iz znatno udaljenih predela. Prvi srpski ustanak je. Došli su sa četiri strane.No. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. koje je pristalo uz Karađorđeve ratnike. Petronija (1817). Ristići su došli sa istoka. iz deževskog kraja u staroj Raškoj. godine. čije je prezime u starom kraju bilo Pavlovići. Rankoviće. Negovanovići .Petra (r. ovo je posledica ustaničkog ratovanja 1806. nije smelo da čeka odmazdu Turaka i. 1815). druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. Savkovići i Dugići.najpre su došli Ristići i Negovanovići. godine. imao je pet sinova . Nesumnjivo. kako su ga češće zvali „Vilip". godine. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. napunjena sve samim došljacima. Ko su Šumadinci (38) Iz Deževe u Lepenicu U nastanku šumadijskih naselja granična crta je Prvi ustanak Piše: Mile Nedeljković Prema tome. Milana (r. ili. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. posle Velike francuske revolucije (1789). društveni uslovi su sada bitno drugačiji. Martiće. mnoga sela i po više porodica. kao i Savkovića. nastali Lukanje (današnje Đurđevo) i Mironić u Lepenici. Nikoliće. i 1809. 1822). a neka su. Treba imati u vidu da je Karađorđevim ustankom ne samo skinuta tuđinska vlast. krenulo je ka Šumadiji. dolaze Filipovići i Dugići. Selo je osnovalo pet rodova . a oni se prezivaju po njegovom sinu Risti (rođen 1801). i 1809. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. Martinoviće. godine. Tako su. a u nekim delovima Balkana i do 1912. Ovaj rod se brzo množi tako da se Stevanovići (Negovanovići). posle Velike francuske revolucije (1789). koji je umro kao dete (1832-1833). jer je ukinut feudalizam. Da podsetimo. nego je izvršen i korenit društveno-ekonomski preokret. među ostalima. koji je oslobođen od Turaka 1878. godine. a od njih su i Stevanovići u Barama. a u nekim delovima Balkana i do 1912. Milovanoviće i Srećkoviće. pa i kasnije. U toj povorci su bili preci Filipovića i Dugića. ili oživljena ili upravo tada nastala. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. godine.

1824). čiju osnovu čine tri vrlo razgranata osnivačka roda (Bataveljići. Međutim. Jovanovići i Spasojevići. Rodonačelnik Pantelića je Pantelija Ilić (r. koji su došli od Novog Pazara. primajući doseljenike iz svih srpskih krajeva. U vreme Karađorđeve Srbije je u Gornje Grbice došlo šest rodova: tri iz Stare Raške (deževski kraj. godine imali 31 kuću) .od koga su Milanovići. zvani Vilipovići. Mironićki Filipovići. Milutina (r. Za razliku od Donjih Grbica . od koga su Radovanovići. Gvozdenovići. 1902. po kojem se prezivaju Filipovići.Gornje Grbice su u Karađorđevo vreme u celosti ispunjene doseljenicima. Radoja (r.Stefana (r. Imao je sina Đorđija (r. Stefanov sin. a njegovi su ogranci Milanovići.Filipovići. U njegovom domaćinstvu je 1833. a neka sela. koji je imao sinove Jovana (r.koje su od 1737. Damjana (r. Mališiće i Rakićeviće. čiji je sin Filip (r. od koga su Radojevići.bili su ovde pre Karađorđa ili su doseljeni za vreme Karađorđa. Markovići. a u Karađorđevo vreme. 1824). 1815). 1799) i Petar Dugić (r. osnivački rodovi Mironića su svi od Sjenice. i Ranka (r. U to vreme su novim stanovništvom popunjavana i etnički osvežavana bezmalo sva naselja. godine bili jedna kuća. 1822) i Milovana (r. čiji su osnivački rodovi sa četiri strane. 1819) . Ovih pet osnivačkih rodova Đurđeva (Ristići. godine upisan i unuk Života (r. koja je bila veoma masovna. godine. 1767). 1777).koji su. skupa. 1832). 1797). godine imali 168 kuća). Pantelići. NJihovi rodovi su tzv. Rodonačelnik Markovića je Marko (umro pre 1830). Ovaj prelomni događaj naše novije istorije je deobni kamen celine društvenog života Šumadije. Ere.a koji su. U toj seobi. 1824). 1819) i Jovana (1824) . Kusurići su rod sa Arunovićima u Velikom Šenju i Jovanovićima u Lužnicama. 1825). od koga su Đorđevići i Blagoja (r. 1815). Miloša (r. 1827). pridošlo stanovništvo je osnovalo i selo Mironić. 1815). a tri iz Bosne (predeo Osata. a ogranci su mu Đorđevići. Spasoja (r. kao i porekla njihovog stanovništva. Kusurići su razgranat rod. Radovanovići i Radojevići. Doseljavanjem Savkovića sa jugozapada. od koga su Petrovići. koji je imao pet sinova . 1815). 1814). granična crta je Prvi srpski ustanak. poglavito u seobi 1809. Radovana (r. Mijailovići i . Dugići. Pantelići i Ilići su 1831. Pantelići su takođe razgranat rod. 1902. a mnogi čuvaju porodično pamćenje da su došli „kad je Karađorđe sagonio narod u Šumadiju". završeno je osnivanje Lukanja odnosno Đurđeva kao seoske zajednice.od koga su Jovanovići u istom selu. Stepana (r. 1815). 1817).od koga su Spasojevići. 1782). 1812). Arunovići. koji je imao sinove Milosava (r. Kusurići i Pantelići. Tako i mnogi rodovi iskazuju svoje bitisanje . uz Drinu). Rodonačelnik Savkovića je Savko Bogosavljević (r. 1809). od Nove Varoši. i Žikiće koji su došli od Knjaževca . okolina Novog Pazara). Aleksića i Pavlovića) su braća Pantelija (r. 1807) . skupa. Mironić su osnovala tri roda . poput Gornjih Grbica. koji je ratovao uz Karađorđevu vojsku. ispunjene sadašnjim stanovništvom. Radovana (r. Rodonačelnik Arunovića je Aron Đorđević (r. 1817) . 1814). Negovanovići Filipovići. Za razliku od Đurđeva. Pavlovići. godine. Savkovići) činili su početkom ovog veka sedam osmina domova u selu. koji je imao sinove Milovana (r. 1811).se granaju na rodove Petrovića. blizance Nikolu i Radoja (r. koji je imao sinove Milana (r. Ilići. pogotovu 1809. Raletići . potomci su Nikolini. Radosavljevići. Pavlovići. jer su kudikamo brojniji. Stevanovići. 1812). U povesti ili nastanku šumadijskih naselja. Radosava (r. 1795). pečat selu daju doseljenici iz Stare Raške. 1809). primile samo četiri roda (Živkoviće. u Karađorđevo vreme su u celini ispunjena pridošlicama.od koga su Radosavljevići u istom selu i Miliju (r. Blagoja (r. Đorđa (r. Rodonačelnik Pavlovića je Pavle Đorđević (r.

Rodonačelnici Ivkovića i Obradovića su iz mlađeg nara. Vuksana (r. dok su ostali rodovi sa istim prezimenom i bez ogranaka. Jovanovići. Vučetići. Milovanovići i Radojevići. 1814) je grana Damnjanovića. Od Jovana (r. Obradovići i Stojadinovići. Mnogi su bežali od nedaća. njegovog srednjeg sina. Dragan je imao sina Jovana (r. ali im je neutaživa želja za slobodom bila zajednička. godine imaju 55 kuća. 1777) su Radovanovići. Radovanovići. Staro prezime Simonovića je Miličevići. U Korman tada iz jugozapadnih i južnih krajeva pristižu doseljenici . Vujičići. 1823). Jeremija) imaju osam ogranaka. 1767). od koga su Ilići. Pešići. potiču Milovanovići. rodonačelnik Milovanovića). a od Vučete su Luka (1807. U Šumadiju. Sava i sinovci Vujadin i Sima sa majkom Milicom. 1817). Rankovića. Jedan od osnivačkih rodova u Gornjim Grbicama. Jankovići. Milisavljevići (Milenkovići. 1779). a od Milovana (r. 1767) i Vučetu (r. Nikola) imaju 17 ogranaka. kao pograničnoj oblasti Otomanske imperije. U Gornje Grbice su došli tzv. Milanovići) iz Goričana kod Čačka. Jokići. U Gornje Grbice je došao Vujadin (r. Od Savićevog sina Pavla (r. Kako se to vidi iz arhivskih dokumenata. gladi. Mijailovići. Vujadinovići. Jevta. 1809) zvali Radovan. Jovanovići. Milanovići. Stanko (r. 1812). život raje bio snošljiviji no u drugim krajevima. Pavić. Od Savinog sina Stevana (r. 1811) su Jovčetići i Jovanovići. Milovanovići. Od najstarijeg Siminog sina Damnjana (r. Jevta je imao dva sina. a Stojkovići (Nedeljkovići. a ovaj sina Iliju (r. rodonačelnik Miloševića) i Milovan (r. odmazde zbog zameranja ili ubistva aga. 1771). čiji je otac Vulić Vučićević (r. Miloš (r. Raketići (Milijići. Milojevići. 1795) sa bratom Simom (r. 1830. Mijailovići (slava Sv. koji dolaze iz Ramaće. Od Pavićevih sinova Jovčete (r.srodnici (braća i braća od stričeva) Petar. godine kmet u selu. čiji su se i otac i sin (r. Rankovići. Pavlovići. Dragan. Tašovići (Tanaskovići) iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). Od Neše su Milojevići. Ere sa porodicama . Simonovići. Od Vuksana su Petar (r. Ivkovići. Ognjanovići) od Sjenicae. ovako se vremenom granao: Mijailovići (u užem smislu) su od Mijaila Jovanovića (r. Jovanovići. U Ere spadaju Petrovići. Radojevići. Prvih godina posle Svištovskog mira (1791) Šumadija se činila obećanom zemljom. Lukići (drugi). U toj godini će se tek doseliti sedmi rod u Gornje Grbice kuća Mojsilovića. 1804) su Pavlovići. 1783). Milosavljevići. pogotovu što je u njoj. 1823. a Mijailovićima pripadaju Mijailovići (u užem smislu). 1827). Gavrilovići su od Gaje (r. Jankovići. po sinu mu Miloju (r. Damnjanovići. Đuričići. dok Osaćani (rodovi Obradovići. od koga su Simonovići. 1797). a od Pavlovog sina Stojadina (r. priticali su stanovnici sa svih srpskih strana. 1829) se odvaja grana Stojadinovića. 1767) bio 1831. 1802) i Jovana (r. erski rodovi su se ovako granali: Petrovići su od braće Nikole (r. koji skupa 1902. 1815) i Uroš (r. Miloševići. Rodonačelnik Vujadinovića je Vujadin Mihailović (r. Savić. koja će postati zemlja snažne ustaničke radnje. Milanovići i Pašići) imaju te godine skupa tri kuće. Ilići. Simići) od Novog Pazara. što je preseljenje u okviru iste oblasti. Takozvane Ere (slava Sv. 1811) su Stevanovići i Lukići (drugi). 1809) i Luke (r. Lukići. Jovan. Neša. Jovčetići. Srećkovići) i Ivkovići (Stanojevići.Gajovići (Gajići. 1796). Rajkovići) iz Stubla u . dok su rodonačelnici Milosavljevića. 1812). 1802). Stevanovići. Gavrilovići.Radojičići. rodonačelnik Lukića). Mitar (r. 1777) i Sime Petrovića (r. Jokića i Radojevića iz kasnijih naraštaja. 1811). Vasiljevići.

Markovići). Ristići. Milojevići). U Radovanje se sliva doseljenička reka od Polimlja. Filipovići). Milutinovići (Sretenovići. zatim Pavići (Simići. Miloševići. Sa istoka dolaze Nikolčići (Živanovići. U isto vreme su od Nove Varoši pristigli Vulovići. Vučkovići (Trifunovići. iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj).Župi. Miloševići.Jovanovići i Krstići od Knjaževca. koji se tada zvao Pusto Selo.Bajići (Đorđevići. Pavlovići drugi (slava Sv. koja je zapravo zbeg. a iz Trna u Bugarskoj Prvići (Milanovići. U Rači preovlađuju doseljenici sa istoka . Simići) od Peći. Pavlovići) stižu iz Vranja. Živkovići. Milentijevići i Mirkovići. Milivojevići od Zaječara i Prvulovići iz Rakovice kod Vidina. Nikolići) na Župu. Šarolik je i sastav prvih naseljenika u Cvetojevcu . Vujadinovići (Milanovići. dok su Mijailovići. Teferič dobija nove žitelje sa pet strane . Miljkovići) iz Kormana u Aleksinačkom Pomoravlju. Đokovići). Milanovići. Jovčići. i Petronijevići (Petrovići. Đokići (Petrovići. Jovanovići). koji dolaze sa drugog kraja Srbije. Filipovići. a od Užica Pavićevići (Sretenovići). čiji su rod Miladinovići u Markovcu. Soko Banja). Petrovići).od Zaječara su Asurdžići (Živadinovići. a Mladenovići. Zarići. dohodeći od Prištine. Todorovići). Moravice i Zapadne Morave. Kostići. Milenkovići. Adžići/Radovanovići. ogranak Petronijevića u Rakincu. koji dolaze iz Vrmdže (Moravica. drugo prezime Nikolići. Mijailovići/Midžići). Anđelkovići). Stevanovići) i Strugarevići.Župljani (Jovanovići. Milosavljevići. zaselak Dubnice u Đetinji. U Opornici nalaze pribežište nevoljnici s Kosova. poreklom od Tetova (Makedonija). Miloševići. Radisavljevići). drugo prezime Trojanovići od Pirota. dolaze iz Stragačine (zaselak Maskove. drugo prezime Džudžovići (Pavlovići. Iz Katrge (Rudničko Pomoravlje dolaze Aćimovići (Tomići. čiji su srodnici Lazovići u Rakincu. Dabovići. Ko su Šumadinci (39) Spomen zavičaja U središnoj Šumadiji najjača doseljenička struja dinarci U Novi Milanovac. Stevanovići i Lazarevići. Stanišići. buduće naselje zameću Miladinovići. Ilići. U Miraševcu se iz Bosne naseljavaju Topalovići (Đurđevići/Mijailovići. Radivojevići) i Kandići (Miljkovići. Druga dva doseljenička roda čuvaju u svom imenu uspomenu na zavičaj . čiji su ogranci Milenkovići. U Pinosavi. a Gluvaćani (a na Gluvać. Ivanovići (Nedeljkovići) iz Prokuplja. dolaze iz Hercegovine Bradići. a Lazovići (Simići. među koje dolaze i Stanimirovići (Glišići). čije je drugo prezime Stevanovići (slava . Obalaši. kod Ivanjice). Sretenovići (Vučetići) i Mladenovići. Nikola) i Lazarevići (Petrovići) iz Leskovca.

Ali je zato u Lepenici na drugom mestu po brojnosti stanovništvo koje pripada timočkoj struji. zatim brojni Jovanovići (Ristići. Stara Crna Gora. U Crni Kao dolaze iz Resave Veljkovići.od Novog Pazara stižu Bojanići. Jovanovići i Đorđevići). Đorđevići. uoči velikog pregnuća kakav je bio Prvi srpski ustanak. Otuda nije čudo što je ustanak u Šumadiji imao šire okvire i vidike . U svakom od ova tri predela je najjača dinarska doseljenička struja (Stara Raška. Sa jugozapada su priticale dinarska i kosovsko-metohijska struja. Miloševići) i Lukići. Milosavljevića). Sastav stanovništva Šumadije je vrlo šarolik. prevagu imaju iz Stare Srbije . Markovići. kako je pevao pesnik bune Filip Višnjić. Milanovića). Hercegovina. i ostala. Milovanovići). drugo prezime Milovanovići. Predeo Lepenice je po svom geografskom položaju bio predodređen da se na njemu sudare četiri najpretežnije selidbene struje. koja je i najstarija po nastanku. Druga po jačini doseljeničkog mlaza je kosovsko-metohijska struja. Ilića. a Biorci (Krsmanovići. prigrlila doseljenike iz svih srpskih predela. prema istraživanjima Mihaila Dragića. Tako se. Dinarski doseljenici. Bezmalo da nema šumadijskog predela u kojem se ne bi mogli naći doseljenici iz svih krajeva u kojima Srbi žive ili su nekad živeli. gde su se ranije smestili samo Džajovići. dok je u Lepenici najslabija (tri odsto). Jasenica i Lepenica. Gavrilovići. koje se ni do danas nije smirilo. Stankići/Dimitrijevići. Mijailovići). jer je posle pogibelji na Kosovu (1389) počelo ono žalosno premeštanje i bežanje našeg naroda. od Peći. a od Sjenice Pejovići (Todorovići. Tada iz Trnske klisure pristižu i Despotovići (Antići. kao što im i ime kazuje od Bihora (Stara Srbija). U Šljivovcu. Bosna). Markovići. Vićentijevići. Jovanovići. a svaka deseta u Lepenici je poreklom od Sjenice. Nikolića (Petrovića) i Panića. Ova struja je najzastupljenija u Gruži (15 odsto stanovništva). Mijailovići. koju sačinjavaju tri predeone celine .od Timoka do Drine. U ovom vremenu je snažan priliv i u Crni Kao. zatim u Jasenici (10 odsto). Đurđevići. Ignjatovići. koja je. svaka četvrta porodica u Gruži i Jasenici. Batočinu i Šljivovac.Đurđevdan). U središnoj Šumadiji. što je razumljivo ako se ima u vidu da je od svih delova Srbije Šumadija bila. a na njenom tlu su se presecale . čine više od polovine žitelja današnje Gruže i Jasenice i petinu žitelja Lepenice. U okviru dinarske struje su najbrojniji doseljenici od Sjenice. Babovići. došljaci iz Crne Gore. a iz Crne Trave Streljići (Stojakovići) i Glavaševići. kao i ostala područja Šumadije. najprivlačnija oblast za naseljavanje. Od Velikog Izvora na Timoku dolaze Simići. daljih i bližih. a Stojanovići iz Vidina. Borivoja Drobnjakovića i Toše Radivojevića. Stanojevića (Petrovića. što je staro prezime skupine rodova Markovića (Milojevića. Lazarevića (Cvetkovića). i od Beograda do Kosova. slagalo stanovništvo u Lepenici.Gruža. taj doseljenički mozaik je i najupečatljiviji.

Viševac (36). moglo smatrati za četiri strane sveta razbacanog Srpstva . Mlava. Ovako sabrano. Debelicu. a odelito je vodio Crnu Reku (Krivi Vir. Veliki Izvor i Zagrađe). Gradcu. a u šest sačinjavaju više od trećine . Desimirovcu. Vražogrnce. odakle je svaki deseti doseljenik timočke struje u Lepenici. Batočini. Cvetojevac (36). Knjaževac (Staro Korito. treće. Mirovo i Bačevicu) i Krajinu (Negotin. Guberevcu. bezmalo cela. u timočkom predelu Crnoj Reci. a može se reći i u celoj Šumadiji. dolazeći moravskom udolinom s juga. koji nije najbolje omeđio timočko-braničevsku selidbenu struju.među doseljenicima su vrlo brojni oni koji su došli sa Kosova i iz Metohije i. No. Radičevac) i Zaječar (Grljan. Popović (35) i Donjim Jarušicama (34). Čumiću. prevagu čine doseljenici od . Pajazitovu i Svetliću (svaka šesta kuća). Zvižd) za ovu priliku izostavljamo. Donjim Grbicama i Beloševcu. U 44 lepenička naselja su doseljenici koji pripadaju ovoj struji. Grošnici. Žirovnici. Lukovo. Metriš i Sikole). iz Hrvatske na zapadu. Da bi se valjano razumela svojstva stanovništva timočke struje. Osobenost Lepenice. Maršić (39). i timočkobraničevska struja sa istoka. u vreme doseljavanja. Resniku (svaka deveta) i Rači (svaka deseta). Poskuricama. Malom Krčmaru. jer su u njoj primetne porodice pristigle sa tako širokog područja koje se. Dobrači.prvo. treba imati u vidu ove tri činjenice o njemu . Ko su Šumadinci (40) Od Sjenice preko Krivog Vira Topalovići su prezime nastalo od turske reči „topal"-hrom Piše: Mile Nedeljković Za tri sela se može reći da su. među ovim oblastima. Vučić (95) i Miraševac (88). Mali Izvor.moravsko-vardarska struja. sastavljena od doseljenih Timočana . Jakovac. Prnjavoru i Sipiću (svaka peta kuća). Salaš. on je tu uračunao samo Timok u užem smislu (Jelašnicu.Cerovac (96 odsto). Brestovačku Banju i Derven). Gornjoj Batočini. Ovde imamo u vidu samo timočki deo timočkobraničevske struje. Zato je. a ima ih i u Majniću. zatim u Botunju. u poređenju sa Gružom i Jasenicom. Lapovu. a u pet oni čine većinu. dok braničevski deo (Homolje. Novi Han. u dva su timočke porodice u većini . stanovništvo Lepenice i najsloženije. kao i sa ostalih jedanaest predeonih celina Šumadije. Po Toši Radivojeviću. Bošnjanu. Dobrovodici. iz Solunskog zaliva na jugu i od Budima na severu. Petrovcu i Šljivovcu (svaka osma kuća). Radovanju. Timočani u Lepenici čine oko šestinu (ili oko 15 odsto stanovništva). Novom Milanovcu.Rakinac (40 odsto). a drugo .od Vidina na istoku. u slivu Timoka ima znatan sloj starinačkog stanovništva. Markovcu.Vojinovac (55 odsto) i Lužnice (54). Doseljenici poreklom od Timoka su primetni još u Crnom Kalu i Pinosavi (svaka četvrta kuća). čini upravo snaga timočke struje. Donjoj Rači. Brzanu. deset odsto lepeničkih rodova čine Timočani.

Jankulovići. jer potiču od oca i sina. preneli ime svog sela iz Nerodimlja. naselili i delovi ranije dinarske i kosovsko-metohijske struje u Lepenicu. tako i po dolasku u Šumadiju. Prvi žitelji za koje se zna. 1784). potiču od Radovana (r. nastavio je život sela i dočekao treće doseljenike koji su. ili ga osnuju." Na taj su se način. ispunjavaju selo i nose prevagu kako po brojnosti tako i uticaju na njegov dalji razvoj. kao što to obično doseljenici čine kad se nastane u dotad praznom selu. Nedeljkovići. a došli su u vreme Kočine krajine iz Nerodimlja na Kosovu.Sjenice. koji važe za osnivački rod sela. Prvulovići i Čumići. dali pečat Miraševcu. vunom najbolja pasmina ovaca u Srbiji. godine skupa imali 112 kuća. Zdravkovići. a iznad njenog izvora je prostrana karsna visoravan. obrazujući. čije je staro prezime Novakovići. 1787). Đurđevići i Mijailovići (Mihailovići). Staro prezime drugog ogranka Topalovića (Petrovića i Miloševića) je Petrovići. pa su im i ime poreklo upamćeni. pod Rtnjem u istočnoj Srbiji. U Prvom ustanku u Miraševac dolaze doseljenici iz timočkog sela Jelašnice. a Matejini promenili u Miloševiće. po čemu je zaključio da su oni. Adžići (Radovanovići). Topalovići . preko Timoka. Ovo stanovništvo. i od njih se ovde razvila. 1802) i njegov sin Mihailo (r. Oni su preneli u Krivi Vir poznate sjeničke ovce. sina Ivana Novakovića (r. pošto su njihovi rodonačelnici Đurđe Novaković (r.Božinovići. a drugi rod Topalovići.1827). selo nadomak Rače. Ognjanovići. koji su 1903. vode poreklo od Novakovih sinova Đurđa i Ivana. kako u predelu Timoka. boginjava od vrtača. Pešajići. u stvari. ima dosta doseljenih Sjeničana. U Miraševac. po dolasku u Šumadiju. Radovanovići). No. znači. a njihovi rodonačelnici su Petrov sin Marko (r. . Adžiće (Radovanoviće). na žalost. gde su se mešali i stapali sa tamošnjim starincima i doseljenicima s drugih strana. čije je staro prezime takođe Novakovići.sa Kosova. iz Bosne i Timoka. Oni su izabrali ovo selo gde Crna reka izvire iz pećine. Toša Radivojević je našao selo Miraš u Nerodimlju. 1813). timočka struja je imala na tlu matice etnografsko ujednačavanje. jedinstveni lik Šumadinca. što je Jovan Cvijić uočio i istakao. a delili su se na ogranke Đurđeviće (Mijailoviće). Živkovići. bili su Petrovići. Kalinići. svagda je prednjačilo u bunama i ustancima. tako. sin drugog Petrovog sina Mateje (r. i to ih jako opominje na njihovu zemlju maticu. 1817). Đorići.prezime koje nastaje po telesnoj odlici pretka (na turskom „topal" znači: oštećen u nogu. koje je nosilo snažnu državotvornu misiju i negovalo tradicije slobodarstva. Paunkovići.početkom ovog veka su imali deset kuća. međusobno su za koleno bliži nego sa ostalim Topalovićima. koje će se. Daničići. Iz Jelašnice dolazi 16 rodova . ponoviti u većem obimu. pišući da „u Krivom Viru. Golubovići. za ono vreme vrlo udaljena. Ispitujući njihovo poreklo. 1777) i Miloš (r. prvi naseljenici su došli iz tri. kraja u kojima Srbi žive . hrom) . Miloševiće i Petroviće. Mihailovići. Karcunovići. Zapravo. Ova četiri roda (Đurđevići. što znači da su Markovi potomci zadržali prezime (Petrovići). Petkovići. Petrovići su se vremenom zatrli. čiji su preci došli iz Bosne kad i Petrovići sa Kosova. pod osobito povoljnim zemljišnim prilikama. Adžići.

upisan 1831. a njihovi su rodonačelnici Petkovi sinovi Pavle (r. Pešajići su prozvani po Petru. Paunkovići potiču od Paunka Milenkovića (r. Staro prezime Nedeljkovića je Radenkovići. čije je staro prezime Cvetkovići. Rodonačelnik Petkovića je Petko Cvejić (r.Božinovići vode poreklo od Božina Đorđijevića (r. a njihovi ogranci Radivojevići i Nikići od Božinovih sinova Radivoja (r. Zdravkovići. 1804) i Nike (r. Rodonačelnik Kalinića je Stojan Nikolić (r. granaju u Kostiće. godine je Nedeljkov najstariji sin Stevan upisan kao kmet. 1802) rodonačelnik Milojevića. Cvejčinoviću (r. . Jankulovići vode poreklo od Janka Petkovića (r. 1787) i Todor (r. 1811). a od drugog sina Pavla (r. godine kao jedan od najstarijih domaćina u selu (r. a od njegovog potmka Branka (r. 1776). potiču od braće Nikole (r. Jevtom i Ilijom. godine kao domaćin sa sinovima Milošem. 1777). dok je najmlađi brat Miloje (r.Milinka. 1787) i Jovana (r. 1797) i njegov stariji brat Marinko (r. upisan 1831. Rodonačelnik Kostića je Kosta Živković (r. a od Pešinih sinova Milojka (r. 1797) i Đorđa (r. 1802) zadržati prezime Veljića. 1797) je osnivač Milkića. NJihovi srodnici Veljići su od Velje Radivojevića (r. Karcunovići. 1813) Pavlovići. Rodonačelnik Golubovića je Golub Živulović. potičući od tri brata. a kasnije će se od njih razviti Miletići.Pavloviće i Toljiće (ili Todoriće). dok će potomci najstarijeg mu sina Trifuna (r. Živka i Stanoja. od čijeg sina Paunka (r. 1791). 1819) će se odvojiti ogranak Ristića. 1807) i Petra (r. a kasnije i Nedeljkovići zvani Nešići.1776) i njegovih sinova Petra i Save. 1776). Radojka (r. 1811). 1817) nastaće ogranci Miletića i Milojkovića. 1749). Staro prezime Ognjanovića je Mihailovići. koji potiču od braće Stojana (r. Rodonačelnik Đorića je Đoro Veljković (r. 1809) i Milete (r. a njihovi ogranci Božići i Petrovići od Nedeljkovih sinova Bože (r. 1787). 1797). a njegov srednji Miljko (r. Prvulovići potiču od Prvula Radenkovića (r. a Nedeljko je imao još tri sina . 1784). 1781).1767) sa sinovima Veljkom Živanom. Milkiće i Milojeviće. 1797). Daničići imaju dva ogranka . Od Ognjanovog sina Hriste (r. 1787). Petrovići zvani Trenići i Prvulovići (Terzići). 1777). U popisu 1831. kako se prezivali Ognjan (r. 1807). Ko su šumadinci (41) Stara prezimena Istorija mnogih porodica je roman za sebe Živkovići. zvanom Peši. od dolaska nisu menjali prezime. a potiču od Nedeljka (r. 1816) će se izdvojiti Brankovići. 1807) će se odvojiti ogranak Paunovića. 1794). Milojem i Milošem. 1767).

koji su se. ili roman u malome. razgranato je danas u više od trideset familija. onako kako su se odigrali. Radojkovići (sa ograncima Nikolića. U starom zavičaju su svakome od njih ostali srodnici. i tu se stalno nastani. Živadinovića i Milanovića).Marići (sa ogrankom Markovića).Đurđic. ognjište i jednih i drugih. Posle Drugog srpskog ustanka će u Miraševac još doći od Knjaževca Petrovići (1832) i Crvenjakovići (1844). Tako je i rodoslovno pamćenje mnogih porodica samo po sebi priča. koji se preziva i Stanojlovići. Jeličići znaju da su im u Kloki ostali rođaci Ivanovići. jer ih nevolja nije podelila. a iz Jelašnice pet rodova . za ono vreme udaljena. To potvrđuje i očuvano predanje o dva brata iz sela Brusnika kod Negotina. Veljku i Veloju. Veljko se vrati u Negotinsku krajinu i naseli u Brusniku. 1817). Stanojevići (sa ogrankom Radojkovića i Stojanovića) i Tokalići (sa ograncima Milićevića. kako je ustanovio Toša Radivojević. a od njega dva roda u dva. koji su. Pavlovići i Prvulovići. zasnovano 1806. što znači da je tu. Nakon izvesnog vremena. dokad se u njemu „odjednom nastanilo" trinaest osnivačkih rodova. Ovo selo je. Đorđevića. pre bežanije u Lozovik. Paunovići ( sa ogrankom Petkovića/Milovanovića). predela. godine.Jakovca i Jelašnice. nesumnjivo su potomci dede Jakova. Milojkovića. Odista. i koje je odreda potomstvo dede Jakova. Možda je ponajbolji primer za to selo Vučić kod Rače. rodonačelnika. koji su došli iz dva susedna sela u oblasti Timoka . 1797). a Ivanovići pamte da im je predak došao iz sela Čubre kod Negotina. iz Kumanova Ilijići (1858). Živanovića. nalikuju na priču. selu kod Topole. dok će se Miloševići odvojiti po Nikolinom sinu Milošu (r. U Vučiću su se izmešali. Gaćanovića i Milanovića). Prvulovići (sa ograncima Živulovića. Milivojevići. predanje. Starosedelačko stanovništvo u Jakovcu. zbližila. koje je do danas tamo opstalo. kojima je neko najrođeniji ostao u starom zavičaju. ne smejući da čekaju tursku odmazdu po slomu Prvog srpskog ustanka. Milanovića i Stanojevića). i kako su upamćeni. . Da su Jakovljevi potomci u lepeničkom selu Vučiću i u timočkom selu Jakovcu zaista srodnici svedoči i to što svi. Pavlovići (sa ograncima Milovanovića i Stojanovića). a konačan oblik je dobilo po slomu Prvog srpskog ustanka. naprotiv. U Šumadiji je veoma mnogo ovakvih predvojenih porodica. skupa sa svojim ograncima. Miloševiće i Nikoliće. Rodonačelnik Markovića je Marko Janjić (r. imaju istu slavu . zajedničko. Živkovića. Od Veljka u Brusniku potekne rod Jeličića. Nikolići (sa ograncima Ivanovića i Mladenovića). koje su skupa posle Prvog svetskog rata imale 217 kuća. 1797). Simići (sa ogrankom Živanovića) i Stojanovići (sa ogrankom Milisavljevića). bez izuzetka. a od Veloja u Kloki nastane rod Ivanovića. Iz Jakovca je došlo osam rodova . a Nikolića Markov brat od strica Nikola Cvetković (r. redom po pristizanju.Miloševići (sa ograncima Vidanovića i Petrovića). Aranđelovića/Ranđelovića. kad su procenili da je opasnost minula. kada su na njegovo tle došli prvi naseljenici. selu koje danas pripada opštini Velika Plana. Predak jedan. već. Doseljenici iz Jakovca Marići. mnogi istorijski događaji. iz okoline Kostići (1865) i iz Porodina u Resavi drugi Petrovići (1873). Reč istorija u nekim jezicima znači: priča. Milenkovića. godine 44 kuće. bilo staro.Čumići se dele na Markoviće. zbežali u Šumadiju i privremeno nastanili u Lozoviku. Markovići (sa ograncima Golubovića i Gojkovića). a Veloje nađe mesto u Kloki. imali 1903. po kojem je i njihovo matično selo Jakovac prozvano. Đorđevića.

najviše je dvočlanih (27) i jednočlanih (25). kako našu oblast i narodna pesma naziva. Sa Gornje Pešteri. Kneževac. među malobrojne srpske srednjovekovne vlastelinske porodice.na sebi svojstven način.Bogić.Ko su Šumadinci (43) Prepolovljena jabuka Uzmicalo se u dva pravca: dolinom Ibra ili preko Golije A naša priča zapravo počinje ovde. Dve decenije kasnije. a od 425 njegovih stanovnika najbrojniji su oni između 55 i 70 godina. isto to . Sugubine ili Kaludra nalaze i u Levču i u Staroj Raškoj. ali je svako u izvesnom pogledu osobeno. a po popisu 1971. Međutim. 1948. puž nosi svoju kućicu sa sobom. ili planinskim bilima. godine 585 stanovnika. žitelji Raškovića u Gruži „znaju samo da kažu da je doseljavanje bilo u jedno vreme i iz jednog mesta". koga je 1813. Brnjica. zbog neposlušnosti. Takvih je u ovom selu 117. dugo ugledan i moćan. Takvih je bezmalo trećina. isto. nesumnjivo. godine je u tim domaćinstvima bilo 730. Opštoj pojavi proređivanja stanovništva i njegovog starenja. jer se ova naselja nalaze i ovde i tamo. Petrovo Polje. Kako bi Vuk Karadžić rekao. uletao u tursku granicu i vojevao. kao što vode teku. Uzmicalo se u dva pravca. Javora i Dragačeva. kakvi su bili Bakići i Karapandžići. Naime. kao što nije slučajno ni to da se naselja Ursule. starilo i smanjivalo se u broju kuća i žitelja. U pogledu porodica. Međutim. Iz ovog su sela. ime Raškovića govori mnogo više. Sušica. prema popisu 1991. tj. a drugi o Gruži. došli meštani Raškovića u Gruži. kao što su Arapovići. godine 162. godine. vojvoda Sjeničke nahije u Prvom ustanku. dok je mladih (mlađih od 15 godina) samo 55. čiji potomci postoje do našeg vremena. preko Golije. a potom sa porodicom u Ripanj. Tako je i gružansko selo Brnjica kao i ostala sela. jer sve ove porodice slave Svetog Nikolu. Dakle. a preslavljaju Letnjeg Sv. više od četvrtine. Kako je Dragić zapisao. prenevši ime svog sela. Kalipolje. vratimo se u Bačicu. Raške i Ibra. prvo u Kragujevac. u njemu su 123 kuće (domaćinstva) u kojima žive 133 porodice. ali . kao najvidljivijoj demografskoj činjenici posle Drugog svetskog rata. Po popisu 1948. ni Brnjica nije odolela. spada i rod Raškovića. koji je opstao i sve vreme turske vlasti. godine je imala 163 domaćinstva. što je za petinu manje. dolinom Ljudske reke. Raškoviće. Brnjica je posle Drugog svetskog rata stagnirala. Karađorđe povukao u unutrašnjost zemlje. a od ovog roda je bio starovlaški knez Maksim Rašković. Prividno.Bogićevići. Kod Duge Poljane. Nikolu. U Šumadiji su sva sela ista. Za sve ove rodove se kaže da su u starom zavičaju bili jedna familija. mimo zapovesti. Iz ovog sela su u gružansko selo Bare u vreme Prvoga ustanka došla tri današnja roda . godine. Vukovići i Leketići ili Staletići. Matica ovih Raškovića je zapravo selo Rašković kod Duge Poljane. a 1971.samo malo drugačije. po Cvijićevom slikovitom zapažanju. što se vidi i iz njihovog krsnog imena. do sela Rasna je selo Raškoviće (danas 210 žitelja islamske veroispovesti. Selo je. kao i većina šumadijskih sela. kao što. ponajviše ka ravnoj Šumadiji. slivalo se i srpsko stanovništvo u niže krajeve. može se desiti da jedni pomisle da je reč o Sjeničkopešterskoj visoravni. poznato po tome što su u njemu sačuvani ostaci zadružnog života). Milija (od koga su Vukovići) i braća Laketa i Staleta. što nije slučajno. . No. odnosno njihovi rodonačelnici . jer je. Bare. Ako pomenemo naselja ili njihove delove.

a sinovi Miloje 1815. Skupno doseljenje Đurića i Maksimovića. posle Voždovog pohoda na Sjenicu. Sredoje i Jovan Stefanović. godine samo je 11 domaćinstava koja imaju po šest članova. koji je zapisao porodično pamćenje koje glasi: „Zna se da je došao ovamo pradeda Đura sa sinovima Vulićem i Milivojem". A u popisu 1991. Nešići i Andrići. Ove druge Maksimoviće je etnolog Dragić upisao kao Maksimoviće . kao i Jeremići („za njih vele da su Studeničani"). godine sa prezimenom Jovanović. Tačnije. koji sa Đurićima čine rod Štavljana. Ovi Đurići (od kojih su neki Ćosovići) su rod sa Maksimovićima. u Brnjici su još jedni Maksimovići. zvanim Arnautinom. godine.Joksimoviće i oni slave Sv. koji će biti domaćin zadružne kuće Đurića u popisu 1863. dok je Jovan rođen posle 1831. godine. koji tada ima 44 godine. a ostali za vreme Karađorđevog pohoda na Sjenicu. U sredini sela su porodice različitog porekla. godine. u aračkom tefteru za 1831.šest duša u domaćinstvu. iz Štavlja. Lazara. godine). jer su njihovi rodonačelnici Maksim (r. vidi se i po tome što su im kuće u istom kraju Brnjice (tzv. od kojih 37 za vojsku sposobnih. što znači da je puno ime Đurino bilo Đurđe. Rodonačelnik Maksim (r. godine. selo je uznapredovalo. Sa Vulićem je upisan i sin Milovan (r. godini je bilo jakih zadružnih kuća.Po Sumarniku konškripcije stanovništva i imovine u Srbiji 1834. Tri decenije kasnije. što znači da su oni rođeni u Štavlju (Vulić 1787. jer se rodonačelnik Đura doselio iz Štavlja kod Sjenice. s tim što su Dragojlovići došli pre. godinu su dva domaćinstva Đurića. zvani Arnautovići. a u stvari klasičnoj srpskoj oblasti (Stara Raška). Dve su imale po 17 duša . godine) je u tefter upisan po ocu kao Jovanović.imalo je 50 kuća sa ukupno 304 žitelja. u proseku . godine sa ocem Markom. 1767) upisani u tefter 1831. što se vidi i iz iste krsne slave (Sv. Ako je Đura (Đurđe) došao sa sinovima. godine (po jednom zapisu Jovan je sedam godina mlađi od Sredoja). Zadružna kuća Đurića pripada rodu Štavljana. a tako nazvanim jer je doseljen od Novog Pazara. Zapis etnologa Mihaila Dragića. 1787. a u drugom je deset godina mlađi Milivoje. Gornja mahala).u jednoj su braća Milovan i Uroš Đurić. godine. godine). a Milivoje 1797. Jer. Dakle. A u 1863. što znači da su Jovan (od koga su Maksimovići) i Đura (od koga su Đurići) braća Ko su Šumadinci (44) Nevoljne seobe Plemensko društvo bitna osnova u razvitku srpskog bića Piše: Mile Nedeljković Osim ovih Maksimovića. U donjem kraju Brnjice su porodice doseljene iz Starog Vlaha . 1821. odnosno „od Arnautluka" kako je tada podsmešljivo nazivan taj kraj u tadašnjoj „Turskoj".Dragojlovići iz sela Budoželja. Staro prezime Maksimovića/Joksimovića je Jovanovići.najverovatnije 1809. a takođe su u isto vreme došli iz Štavlja. što znači da je doseljavanje za vreme Prvog srpskog ustanka teklo pojedinačno. Vulić i Milivoje su upisani kao Đurđevići. danas potvrđuju tefteri iz vremena kneza Miloša. Marko je rođen oko 1790. onda je on došao u Brnjicu za vreme Karađorđa . po popisu 1863. Nikola). a u drugoj braća Miloje. ista familija. godine Brnjica je imala 28 kuća i 185 stanovnika. godine i Sredoje 1829. U jednome je domaćin Vulić. 1797) i Joksim (r. Ovi drugi su zapravo Markovići. jer su Miloje i Sredoje upisani u aračkom tefteru 1831. Markovića (Arnautovića) i Maksimovića/Joksimovića od Sjenice. bezmalo se udvostručilo . iz raznih .

gde je cela mala Košana. i ovde se može javiti odblesak plemenske organizacije u svom rudimentarnom vidu. što znači da je njeno naseljavanje usledilo posle toga. koje se rasturilo iz sela Koša kod Peći. To je familija Košana. godine je u tadašnjem Kragujevačkom distriktu upisano i selo Brnjica. doselili u Pečenoge. Brnjica je tada upisana kao nenaseljena. očito. Ko su Šumadinci (45) . po čemu su prozvani. Zečevići iz Lise u Dragačevu. godine. Karajovići i Radakovići u Gledić. ali su do Karađorđa već svi došli. godine) bilo 174 kuće . Pa ipak. a potomci Koje i Dragutina (Kojići. koji su se preko Kamidžore (Morava). No. Lipnici (36) i Ljubiću (15). Leskovcu (8). odakle su dalje prešli u Srbiju.u Bečevici (22). kako je istoimeno selo postojalo u Gruži pre doseljenja Štavljana. U Bečevici su Đerovići i Đonovići. U Zakutu se zapravo doselio Savo. Košani su najbrojniji u Gruži. Kniću (24). Jevtovići i Manojlovići (svi upisani 1831.Vilotijevići iz Starog Vlaha. o čemu je zapisao: „Interesantan je put jedne od vrlo razgranatih porodica u Gruži. poglavito u Crnoj Gori. koje se nalazi između Štavlja i Duge Poljane na Peštersko-sjeničkoj visoravni. Kojom i Dragutinom. čiji se predak Gavrilo (otuda im je staro prezime Gavrilovići) doselio sa bratom Simeunom iz Štavlja u vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. koje se pouzdano mogu pratiti od doseljenja na Balkan do naših dana. No. Brnjičani su došli iz sela Brnjice. Pronica. Upisano je onako kako je nemački pisar. gde ih je u vreme Dragićevih ispitivanja (1921. Po predanju. a pogotovu se jasno ocrtavaju pojedina bratstva. Gajovići.onda je lako pod imenom Pronice prepoznati Brnjicu. Iz Štavlja su i Kamidžorci. tu su u prošlom veku još rodovi Arsenijevići. a odavde u novopazarsku i sjeničku oblast. kao i Panteševići (Petronijevići i Damnjanovići). i to su najpre prešli u Kolašin. ma koliko bila raspršena u seobi po šumadijskim selima. a koja se preko Kolašina rasturila na razne strane. čije je staro prezime Nijemčevići. No." Pripadnike bratstva Košana Dragić je našao u nekim selima Ibra. I u Lipnici postoji rod Štavljana. dok su Radići starinci (najstariji rod u selu). Zato je za Šumadiju svojstvena društvena zajednica zasnovana na teritorijalnom i ekonomskom objedinjavanju. Jedni su se razišli po sjeničkim selima. Riznići. to je gružanska Brnjica bila samo prisno podsećanje na Brnjicu u starom zavičaju. jedan od najstarijih u selu. gde je tako često dolazilo do promena u sastavu stanovništva. kako je to upisano u ovom nizu: Rašković. Izgleda da je ovo bilo jako bratstvo. nevičan našem jeziku. Bačovići) ostanu u Zakuti. Radak je otišao u Gledić. kao u dinarskim područjima. Popadići iz Sabante. iz Štavlja kod Sjenice. Zabojnica. Arapovići. istorijske okolnosti nisu dopuštale da se plemensko društvo zasnuje i razvije u svom čistom vidu. oličena u knežinama kao samoupravnim celinama. zatim u Matarugama i Zamčanju u Donjem Ibru. No. odakle su takođe došli Tijanići. Srodnici Karajovića su Karapandžići u Erčegama u Moravici. Radmilovići. Rodovska organizacija i plemensko društvo su bitne oznake u razvitku srpskog etničkog bića. U austrijskom okupacionom popisu 1718. Niketići. drugi su se zadržali u Kolašinu. Zakuti (37). Jovanovići. i da je do Kočine krajine u njoj došlo ponovo do smene u stanovništvu. gde ih još ima. doseljen. doseljeni iz Ibarskog Kolašina. to čuo i razumeo i prema svom pravopisu prilagodio: Pronica. godine).područja . Mihailo Dragić je pravilno pretpostavio da su doseljenici od Peći išli preko Kolašina. u Šumadiji. a Radakovića Kojići u Zakuti (njihovi rodonačelnici Radak i Kojo su bili braća). Ovi kolašinski Košani nisu u isto vreme doseljeni u Gružu. kao i u moravičkom selu Čečini. Nikolići. Grivac . koja vodi poreklo od Peći. sa sinovima Radakom. odakle su se tek počeli rasturati na razne strane. Od onih koje je Dragić izostavio. Štavljani su poreklom i Umeljići u Oplaniću. Glediću (32).

koji su od starine jedna familija sa Mijatovićima. ali ne znaju koja im je bila krsna slava. dobivši nadimak po selu iz koga je došao. gde ima jak rod Zornića. Vitkojeviće (4. godine bili ovi biorski rodovi: Simićevići i Vesovići (od Simića i Vesa). ovi su Zornići. odakle su se pre tri stoleća iselili. Bioraca ima i u Beloj Steni kod Studenice. koji slave Aranđelovdan. Antonije i Dimitrije. tiče sela Koša. a sa njima i njihovi rođaci Vitko i Radosav. u čiju je kuću ušao Glišović iz Konjuše. godine ima 426 žitelja (423 Srbina i dva Jugoslovena). pak. Osim bratstveničkog imena. jer sve košanske porodice u Bečevici. od kojih su 425 pravoslavne vere. kad su se iz Bihora. Košansko prezime Zornić. muslimani. čiji se predak Jovan Košanin ovde doselio. očuvani tamo do danas. Takođe i kumstvo kao duhovno srodstvo. Vukomanovići i Milovići). nazvan po majci Lemi. dok su Biorci u Korićanima doseljeni u vreme Prvoga ustanka. Vračevu u Donjem Ibru (1) i dr. Mijailovići. Ovo prezime nalazimo danas u selu Ponorcu kod Sjenice. Banja (2). što samo pokazuje da su delili sudbinu srpskog stanovništva koje je ostalo u ovom kraju. Tušiće (6. Dobrosavljevići i Lukovići). Milutinovićima i Đokićima (Maksimovićima) u istom mestu. Biorci u Borču (1923. potomci četvorice braće (Radivoja. slave Svetu Petku (27. Izuzev ovih u Korićanima. godine. . Kniću. godine ih je bilo 16 kuća). povlačeći se sa vojskom. Maksima. koji su doseljeni između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka.Ko su Biorci Došli za Karađorđem posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu Košani su Zarići u Kniću. Jovanovići. Da su Košani bratstvo vidi se i po krsnom imenu. a u okviru njega ugledni rod Lemića. čiji su se preci Nedeljko i Todor doselili iz Koša. Zakuti. Sv. Petku. Đurđevići. U Borač je tad došla i baba sa sinovima Simićem i Vesom. Radosavljevići (od Radosava). pre doseljenja iz Bihora. Janićijevići i Milenkovići) i Tabalije (9. oktobra). U Lepenici ima jako bratstvo Bioraca u Cvetojevcu (1911. Markovići. i ovi Košani su očuvali i zajedničku slavu. došla četiri brata Nika. Košana u Ibarskom Kolašinu ima u selima Gazivode (4 kuće). svi ostali Biorci slave Sv. avgusta). gde se prezivaju Aleksići i Dimitrijevići). vrlo važna ustanova u životu srpskog naroda može ovo da potvrdi. Leskovcu. a što potvrđuju nazivi Koško groblje i Koška planina. Mirčete i Milića). kao i Lemići. U Ljubiću su Košani Zornići. Babovići. Aleksa. Ovom bratstvu pripadaju Jekići i Stepanovići u Leskovcu. izloženo turčenju u više navrata. no ovaj se deo Bioraca preseli u drugoj polovini prošlog veka u Kusovac. Đorđevići). Lazovići. koje nalazimo u Ljubiću. Pačarizi u Borču su kumovi sa Biorcima. ovo selo u opštini Istok po popisu 1991. Lipnici i Ljubiću. Zajedničko prezime Košani imaju Nedeljkovići. matice bratstva Košana. podeljenih na više rodova (Krsmanovići. što govori o njihovom srodstvu. Glediću. kao i Jovaši (Bojovići. Etnolog Milisav Lutovac je u Ibarskom Kolašinu našao jako bratstvo Košana koji tvrde da su poreklom iz mesta Kos u Prekobrđu u Morači. Jovana. Jeremići i Vasiljevići) u istom mestu. zatim u Velikoj Šotri u Toplici (4). No. a preslavljaju Ivanjdan. spada u ređa prezimena. Zornići znaju da su im srodnici Košani u Lipnici i Zakuti. doseljene iz Goševa kod Sjenice. Znaju kad su primili islam. Ćirovići. koji je tada bio „u Turskoj". kao i njihove raseljene porodice. Lazarevići i Biorac. Daljim istraživanjima se mogu dobiti i podaci o nekim košanskim porodicama koje su ostale u okolini Sjenice. a preslavljaju Petku Trnovsku (8. a kumstvo su držali još u starom zavičaju. godine ih je bilo 11 kuća) su došli za vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu i Suvodol 1809. gde su u 12 kuća 1921. Što se. Vukosavljeviće (8. Todorovići i Markovići u Lipnici.

doseljeni 1836. Jovana. Sve ove osaćanske porodice imaju istu slavu (Sv. poput Lutovaca u vasojevićkim selima Zagorju i Dapsiću. ali o razlozima njihovog menjanja slave nemamo u ovom trenutku jasne podatke. ali su slavu promenili prilikom preseljenja. Raseljeni Lutovci. koji su se takođe raspršili po Šumadiji. koji su Vasojevići. no oni sami čuvaju predanje da su doseljeni iz sela Petnjika i da su od Vasojevića. i Bošnjakovića u Guncatima. godine). koji se tu naselio iz plemena Vasojevića pre Kočine krajine. koji slave Lazarevu subotu. izuzev onih koje su kasnije došle. ovde i nastanjivali. graničnog predela Bosne uz Drinu. a preslavljaju Sv. Među doseljenicima i prebezima iz Crne Gore je i mnoštvo pripadnika plemena Bratonožića. doseljeni su iz Bratonožića i očuvali su svoju plemensku slavu. Iz ovog jovanovačkog roda je i pop Miloje Barjaktarović. Po ovome je nesumnjivo da su Barjaktarovići u Jovanovcu Bratonožići. pa su se.osaćanka. Markovići. poznati kao vrsni građevinari. Iz Osata. vremenom. preko Sjenice i Rasna u okolini Užica. Jovana). što je znak zajedničkog porekla. koji slave Svetog Mratu. Barjaktarovići u Petnjiku. doseljen u Prvom ustanku. Matica Lutovaca je selo Lutovo u Bratonožićima. Ko su Šumadinci (46) Gračani sa Peštera Oni su naselili gružansko selo Bare Piše: Mile Nedeljković Zbirno prezime ovih doseljenika je Osaćani. U Borču su Osaćani Dimitrijevići i Milivojevići. godine. Plemenu Bratonožića pripada i rod Barjaktarovića (Barjaktarevića) u Jovanovcu. podeljenih na dva roda Baboviće (Novakoviće). U Guberevcu su Osaćani rodovi Savići i Simići. u Grošnici su Osaćani Jovanovići i Petrovići. slave Srđevdan. U Krćevcu i Topoli su Osaćani Pavlovići (predak Pavle Osaćanin zidao Karađorđev grad i tu se udomio).Vrlo ugledno bratstvo Lutovaca ima svoj ogranak u Borču. gde se nastanio njihov rod Spasenića. kao i Milovići. Borački Lutovci. čiji su ogranci Miškovići. posle srpsko-turskih ratova 1875. čiji se poslednji ostaci još mogu sresti pogdegde u Šumadiji. Početkom ovog veka u Petnjiku je bilo oko šezdeset kuća. u Kijevu su Osaćani Filipovići i Radovanovići. koji su kasnije došli (posle 1875. proslavljen po svom dostojanstvenom držanju na sudu i odbrani mladih socijalista optuženih zbog demonstracija „Crveni barjak" 1876. Međutim. koji je u zemlji Vasojevića. gde su dolazili da rade. kada su se doselili i Bošnjakovići u Guncate. Tako su Koraćevići u Žunama ovde došli premeštajući se od svoje matice. bilo priženjivanjem. Toša Radivojević kaže da su ovi Barjaktarovići doseljeni sa Kosova i slave Sv. Aleksandra Nevskog. bilo dovođenjem svojih porodica iz ovog brdovitog i pasivnog bosanskog predela. takođe je znatan broj doseljenika u Šumadiju. godine. doseljeni početkom Drugog ustanka. Osnivački rodovi gružanskog sela Bare su Gračani i Boroštice (ili Borovštice). kao što su Milovići u Borču. koji su Bratonožići. Po ovim doseljenicima je nazvan i tip kuće brvnare . najverovatnije da bi zavarali trag i izbegli osvetu. doseljeni pre Prvog ustanka. kragujevački sveštenik. Aranđela. tako nazvani po selima Gradac i Boroštica na . Tatići ili Ćurčići. do Pajsijevića. dok Vasojevići slave Sv. i Barjaktaroviće. slave Nikoljdan. godine. Nikoljdan. što znači da su Lutovci u Borču promenili slavu.

kad su se na područje Ljuljaka doselili Gračani i Boroštice. Od muškinja 53 su oženjena. od 141 žitelja . na prvi pogled nije jasno iz kog Graca su doseljeni. Najkraće. Skupni naziv za ove rodove je Gračani. . naravno. Sledeće. U Gracu je po popisu 1991. a Bare sa 29 domaćinstava i 82 muške glave. Uroš. i selo Boroštica susedna su.svi iz sela Borovštice kod Sjenice. Nikolu. godine pa nadalje su upisivani kao zasebna sela. 1935-1987). godine. zatrli. koje je u zavičaju pouzdano bilo. Po ovome je očito da Gračani ne potiču iz sela Graca kod Vrsenice. Naseobinska bliskost Bara i Ljuljaka očituje se u činjenici da se meštani oba sela kopaju na mestu zvanom Staro selo. Od toga 142 muške i 118 ženske osobe. Naime. Po postanju Bare su novijeg datuma. njihovi iseljenici. Uroševići. jer u okolini Sjenice naziv Gradac nose dva sela. Odgovor na ovo pitanje nalazimo zahvaljujući Borošticama. dok su se Vojinovići. U Bare su se prvo naselila petorica braće . gde zasnuju selo Bare. godine. odakle su se doselili u vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu 1809. od Petra Vuletići (staro prezime Petrovići. godine. Da su Gračani rod vidi se i po krsnom imenu . dok je staro srodstvo ostalih. Vitoš. u Naznačeniju sela Knjažeske kancelarije. ova dva sela su razdvojena. po čemu su ovi doseljenici i prozvani Borovštice ili Boroštice. dok je u onom drugom Gracu. te Vukić i Vučeta . koje se odlikuje lugovima i vlažnim tlom. godine Ljuljaci su upisani sa 55 domova i 144 muške glave starije od sedam godina. Novo i Petar. Nimalo slučajno. u Barama su se istovremeno obreli Gračani i Borovštice. U 1820. kod Vrsenice. od Nove Novovići. godine se. Pamti se da su Vukadinovići i Radonjići ista familija. od kojih 35 oženjenih. Da su upravo ovaj Gradac i Boroštica (Gornja i Donja) iseljeni pre nepuna dva veka govori i činjenica da u njima danas nema pravoslavne duše. koji su došli iz Graca kod Sjenice. Oba leže ne obodu Pešterskog polja. a u njima 260 duša. Vojin i Đoka. Međutim. Od Stojana su Stojanovići. zaustavili su se na sličnom tlu. i srodnik Ilija. po rodonačelniku). Nikići. od Vučka Vučkovići. a preslavljaju Đurđic. selo Gradac. a u Boroštici 402 muslimana i jedan Jugosloven. dakle viši od šumadijskog Rudnika). kao i 1821. Od ove devetorice poteklo je osam rodova Miloševići. Vek kasnije. u Upisniku 1818. U austrijskom popisu 1718. a Ljuljaci su tada jedno od malobrojnih naseljenih mesta u Kragujevačkom distriktu i imaju pet domaćinstava. tako je zasnovano i raslo selo Bare.136 Srba. godine u Barama je 39 kuća. Nika i Miljko. bežeći u Šumadiju. pak. koje inače pripada ljuljačkom ataru. 1819. Vitoševići (od ovog roda je poznati književnik i književni istoričar Dragiša Vitošević. po Gracu. Miljkovići i Ilići. Od 1823. gde im je zajedničko groblje. od kojih 43 oženjene. Đorđevići. godine bio 151 musliman. čiji je rodonačelnik Vojin. godine). drugom osnivačkom rodu gružanskih Bara. a njihova sreditša su na razdaljini oko pet kilometara. već početkom ovog veka zaboravljeno. od Vuksana Radonjići. od Boška Boškovići. a 57 za vojsku sposobno. a 257 duša (131 muško i 126 ženskih čeljadi). uprkos istom krsnom imenu. U Ljuljacima su 34 kuće. u barama gružanskim. već iz sela Graca kod Suvog Dola i Karajukića Bunara u blizini Sjenice (sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin).Miloš. Istovremeno kad i braća i njihovi sinovci Gračani. Prirodno. ponikle kao selo u ataru Ljuljaka. iznad koga postoji veliki Gračanski krš (čiji je vrh 1364 metra. pa su Ljuljaci upisani sa 31 domaćinstvom i 69 muških glava. a preslavljaju Letnjeg Sv. ne pominju Bare. Milovan i Vuksan. u Bare su se naselili Stojan. Đokići.Pešterskoj visoravni. što znači da u njemu nije ni došlo do smene stanovništva i veroispovesti. iz kojih su se vremenom izdvojile.svi slave Đurđevdan. i 1822. što je u ovom kraškom predelu ređa pojava. U ovom popisu su Ljuljaci i Bare upisani ujedno. Svi ovi rodovi slave Nikoljdan. od Milovana Vukadinovići (Milovan je poginuo na Ljubiću 1815. mestu u staroj matici. zatim Boško i Vučko. Sa ovom braćom su došli i njihovi sinovci Đorđe. godini su ova dva sela upisana opet zajedno. Po Konškripciji stanovništva i imovine u Srbiji 1834.

po predanju. Đerkovići i Radosavljevići. i mnoge druge porodice u Šumadiji nose u svojim imenima ili nadimcima spomen na staru maticu ili mesto iz koga potiču. Nadimak „Čampari" imaju i Paunovići u Bumbarevom Brdu. Većina ovog roda se dva puta selila u Šumadiju. Koritima.Andrejiće. Ovu crkvu. u kojoj su im još preci Vukadinovića i Radonjića kumovali. i to Milosavljevići u Grabovac. godine. a sa drugim srodnicima. gde je skladišten kukuruz za potrebe Karađorđeve vojske. sačuvano sećanje na mnoge odseljene rodove. gde su temelji crkve koju su Turci srušili posle Karađorđevog pohoda. kao i njihovi srodnici Đokovići u Pretokama. koja je bila glavna. a prezivaju se Slavkovići. a među njima osobito na razgranate rodove . vidi se i po krsnom imenu . koji su ogranak Radosavljevića.izuzev roda Busaraca. Slavkovići. Lutovac 1967. Da su srodnici. na kosi Sokolovcu postoji Crkvina. koji su u svojim zajedničkim prezimenima sačuvali uspomenu na stari kraj i selo iz koga su došli. kad i Kozoderi. uz koji su se i Kozoderi iselili. godine. Sokićima). U Koritima je. I Čampari su došli za vreme Karađorđeve vojne. a došli su iz predela Korita.Boroštički rod . Iseljenih Čampara ima još u Bistrici (Korita) i Boljarima (Pešter). Agatija. koji je.Jovanovićima. Milosavljevići i Čamparevići) slave istu slavu . Svi ovi . Žujoviće i Kozodere. godine iz Boroštice. a Čamparevići u Knić. tako i po dolasku u Šumadiju. slave Sv. koji ostane u Kniću . posle srpsko-turskih ratova 1875-1876. van Pomoravlja.bilo ih je 66 kuća. Kozoderi su u Koritima bili ugledan i moćan rod. godine. dođu ovamo. saborna. što tačno pokazuje pravce njihovog doseljavanja u Šumadiju. crkva za sva Korita. U Belosavcima je bilo slobodne plodne zemlje. Ilićima (Dujkićima) . crkva je obnovljena. kako u starom zavičaju. Ko su Šumadinci (47) Iz Korita je rod Čampara Staro njihovo prezime je bilo Dragićevići Tako se u Zovljaku.Sv. kraju sela Belosavaca. ali oni. Vulovići. Filipovićima. Da su Čampari bratstvo. Ratkovićima (Živanovićima). Dragovići su takođe doseljeni 1809. koji su u drugim krajevima istog sela . Poput Boroštica i Gračana u Barama Gružanskim. Posle Prvog svetskog rata. koju je i sam Karađorđe kulukom krčio. i danas ima Čampara. Tu grupu rodova čine Mijovići. koje se ranije zvalo Leposavljevići. zaseoku sela Brezovca pod Venčacom. I rod Gračana u Barama je takođe dugo održavao kumstvo iz starog zavičaja .vrate se u Korita. U starom zavičaju. jedna grupa rodova naziva Kozoderima. podigao je neki bogati Kozoder. Aranđela. kojih je 1923. Kostićima (Aleksićima). jer ih je ovde doveo Karađorđe. Posle propasti Karađorđeve Srbije. što je. Mihajlovići.održavao je sve do ovog veka kumstvo sa Dragovićima u Prijanima. najveća ravnica u ovom delu Šumadije. posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu 1809. ali su je muslimani u Drugom svetskom ratu opet srušili. Čampari . Kozoderi su učestvovali u bitkama Prvoga ustanka. Milenkovićima. bio tako imućan da ju je mogao podići samo od svog prihoda od meda. Iz Korita je i rod Čampara. Matićima (Vasićima. o čemu danas u potesu Polja. jer se posle prve seobe vratila u Korita. svedoči toponim Koševi. između Bihora i Pešterske visoravni. ih je bilo 17 kuća). U tamošnjem selu Dupljaci. koji su ogranak Slavkovića. kako je zapisao akademik Milisav S. Glišići (Vulićevići). ali odatle nanovo.sa Vasiljevićima u Sirči (Rudničko Pomoravlje) i Lukovićima u Belosavcima (Jasenica). Lukovići su doseljeni iz Graca.svi slave Svetog Jovana. Stanovništvo Belosavaca je relativno mlado. a gružanski Gračani su im još tamo bili kumovi. vidi se po tome što sva tri roda (Busarci. Marinkovići i Čampari (1965. godine ukupno bilo 29 kuća.Vukadinovići i Radonjići u Barama . Nastanjeni su i istoimenom selu.

sela kod Sjenice. drugo prezime. koje je zapisao Mihailo Dragić: „Došla tri brata: jedan u Vučkovicu. Boljare ima 45 žitelja. Pojedini njihovi ogranci u selu (Nikolići. čije je staro prezime bilo Dragićevići. došli u Šumadiju prilikom Karađorđevog povlačenja. Po starom zavičaju su prozvani rodovi Boljaraca i Buđevaca. prezivaju Pavlovići. bilo da se prezivaju Zimonje ili Zimonjići." Sve porodice Zimonja u Gruži slave Sv. kao i Marinkovići. odakle su došli. pamte da im je tu pre Kočine krajine došao predak Jovan iz Kruščice u Starom Vlahu i da je njegov unuk ratovao uz Karađorđa. izuzev Đekića. U tom pogledu su Vukićevići u selu Svetliću tipičan srpski rod. Vučkovački Buđevci. U Vitanovcu ima njihov ogranak. koji su naseljeni u Sibnicu (Donja mahala). živi razapet između suše i puške. smrti i seoba. poznati hercegovački junak. izuzev Zimonja u Vučkovici koji slave (i preslavljaju) Aranđelovdan.Todorovići na Vasilja. slave Sv. drugi u Sibnicu. jer imamo vrlo bogatu istoriju. U Desimirovcu su Buđevci rodovi Lepavići (čiji su ogranci Radovanovići i Milenkovići). kao i naš seljak. od kojih je šest muslimana). Rod Buđevaca. slave Sv. i po jedan Crnogorac i musliman. Desimirovački Buđevci slave Sv. Mišovići. gladnih ptica i svakojakih nemilica. Milovanovići i Jovanovići) i Todorovići. od iste porodice. koji svi slave Đurđevdan. i Bumbarevom Brdu. gde se prezivaju Đokovići. godine. Buđevci su osobito brojni u dva gružanska sela . Da je sreće. koji je 1809. kao i Đekići. godine) i slave Aranđelovdan. Ko su Šumadinci (49) Vukićevići osnivači sela Svetlića Istorija seljaka kao strašni letopis ratova. razmešten je u Desimirovcu i Grošnici. kao i njihovi srodnici u Kniću i Grabovcu. čija je slava Đurđevdan. gde se prezivaju Zimonje. koji se doselio. U Bumbarevom Brdu su iz Buđeva rodovi Čušajići (u koje spadaju Mirkovići. Đokovići. Agatonija. Naš narod je. prilikom povlačenja od Sjenice 1809. Jelisija.Vučkovici. jer su ogledalo sudbine našeg naroda. Kazakovići. treći u Goračić (Dragačevo). Jekići. živeli bi skupa u idiličnom obilju . Petrovići) označene su Zimonjićima kao drugim prezimenom. Osobito je značajno pamćenje Zimonja u Vučkovici. a njihovi seljaci idilično uživaju u zemaljskim plodovima svoga rada. Tako Zimonjići. Mekovići/Novičevići. koga je majka dovela od Zimonjića u Sibnici. usled čega su njegovi sinovi. poveo i ovde nastanio. koje je Karađorđe. gde čine više od polovine stanovništva. bilo da im je to tzv. međutim. Pavićevići (Janići) i Pavlovići. I jedni i drugi su sačuvali spomen na svoje rodonačelnike . koji se još prezivaju Đerkovići („ded Đerko došao iz Buđeva i našao ovde svoje rođake Buđevce i tu se nastanio"). Buđevaca ima i u Grošnici. Radenkovići. u okolini Sjenice.Čampari. bežeći od turske odmazde. Tako su prozvani po selu Boljarima. koji je poginuo u boju na Sjenici 1809. po dovotku. Buđevci su doseljeni iz Buđeva. Boljarci su Simići i Nikolići (Banovići) u Belosavcima. večito s glavom u torbi. smrti i seoba Srećni narodi nemaju istoriju. koja je strašni letopis ratova. (Po popisu 1991. godine doseljen u Šumadiju. a Čušajići na Milivoja Čušaju. koji su od njih odseljeni u Balosave. gde ih je dve trećine. Tvrde da je Bogdan Zimonjić. gde se. Zimonje su uglavnom sačuvali zajedničko prezime. Radosavljevići. a naš seljak. ali su oni došli kasnije (1830. Aranđela. Nikolu. Za razliku od ovih familija. kao i u Vrbetima. narod vrlo nesrećan. u kojem danas žive 128 Srba.

godine. dok će se krajem tog veka (1798) Vukićevići nastaniti i u Donjem Kovilju u Šajkaškoj. nalaze se i potpisi trojice Vukićevića (Vuka. Na molbi bečkom ćesaru 1747. 1939. takođe su nam vidljivi desetorica Vukićevića . i odakle su se vremenom raseljavali. lekare i geografe. Mišo. nastavio je novinar Dragutin Vukićević (1909-1990). kako za nove tako i stare podatke. za ovaj napis su korišćeni i materijali kojima raspolaže Dragić-Vanja Vukićević (r. držanoj od 3. Sv. Uz pomenute izvore. Njegov rad. a na podsticaj Zarije Vukićevića (umro 1984.Mijo. po plemenskoj tradiciji. dolaze u Svetlić. sin Kostadina. bilo je 1831. čija ja matica selo Zabrđe kod Andrijevice. arh. godine bilo dve kuće („došli iz Brda"). sudije i profesore. ekonomiste i umetnike. marta 1796. što se sve poklapa sa upamćenim vremenom seobe Vukićevića iz Vinicke. davši do šezdesetih godina pregled loze Vukićevića. Dug je i višestoletni put Vasojevića iz Stare Srbije (Kosova i Stare Raške) preko Hercegovine. čiji su domaćini sin lepeničkog kneza Jovana . Tako se početkom XVIII veka deo Vukićevića iseljava i redom nastanjuje u četiri područja . uglednike i konzule. treći u okolinu Sombora (Bačka). jamačno uslovljeno i otporom prema osionim feudalcima. što odgovara vremenu dolaska Vukićevića. Andrija. počelo je i jače pokretanje Vukićevića iz Vinicke. zatim u selu Požeginja (opština Bijelo Polje) u predelu Korita. knezove i istoričare. godine. čiji je prvi sastavljač dr Pera Vukićević (1861-1945). ratnike i generale. dadoše ne samo vredne ratare i ugledne domaćine. gde je 1720. u Svetliću). odakle nastaje njihovo širenje po Polimlju i dalje. godine u popisu vojnika Potiske vojne granice upisan Radivoje Vukićević. Marka i Danila). gusinjskim begovima Šemovićima (ili Šeovićima). Đuka i Mijailo. kao i izrastanje u najveće pleme na Balkanu. u kojem sada žive samo Škrijelji (Šiptari). razvejani na više strana. Kao stari i ugledni rod Vukićevići imaju svoj rodoslov. koji je obuhvatio Vukićeviće do 1931. Da su svi ovi Vukićevići rod. jedni su iz bratstva Lopaćana (Rajovića). godine. za koje je etnolog Toša Radivojević pogrešno zapisao da su došli iz Belopavlića u Crnoj Gori. trgovce i poslanike. a podudara se i sa prvim pisanim pomenom Vukićevića u Somboru. koja se smatra njihovom plemenskom maticom.jedni u okolinu Čačka (Dragačevo). svedoči i održavanje zajedničke vasojevićke slave. Aćim. pitomog sela koje su oni zasnovali na zatalasanoj šumadijskoj površi. što znači da se njihov rodoslov izvodi od Vase (Vasoja). Šumadijski Vukićevići su iz bratstva Lopaćana i njihova matica je selo Vinicka kod Berana. ekonomista u Kragujevcu (r. koji je. gde ih je 1957. tada nenaseljen. koji je predani nastavljač hronike svog roda. posle Velike seobe 1690. 1948 u Beogradu). gde ih u znatnom broju još ima. visokog činovnika Dvora i književnika. Mihaila. dospevši tu u širokom luku preko Kosova. Vaso. U Vasojevićima postoje dvoji Vukićevići. čiju je šemu uradio inženjer Mihailo Vukićević. a četvrti. Sima. godine. po svemu sudeći uglednog srpskog roda pre prelaska na islam krajem XVII veka. a u noćnoj gradskoj straži. predanje i rukopisnu hroniku. u Opatiji). Zete i Kčeva do Lijeve Rijeke. čukununuka Vukana Nemanjića. doseljeni iz Malesije. Vukićevići su poreklom od plemena Vasojevića. godine u Svetliću deset kuća. tačnije obnavljači života u njemu. koju su potpisali svi graničari šanca Sombora. tako da su im ogranci u Trešnjevu kod Andrijevice. drugi u selo Opariće u Levču. ali oni. a posebno dragocenu pomoć. U bezakona vremena. Filip. koje predvodi rodonačelnik Vuka Vukićević. zbog kojih su se iseljavali seljaci-čifčije ne samo pravoslavni nego i muslimani. sela označenog kao nenaseljenog u tadašnjem Kragujevačkom distriktu. do 28. nego i hajduke i ustanike.rodnog Svetlića. a drugi iz bratstva Mijomanovića. decembra 1795. godine. i postaju osnivači ovog sela. pružio nam je Budislav Vukićević. Đurađ. Prvi pisani pomen Svetlića je u austrijskom okupacionom popisu 1718. narodne predvodnike i okružne starešine. Vukićevića. a na njih podseća i toponim Vukićevac u selu Javorova (opština Berane) u Bihoru.

Mihailo (r. 1789), Ilijin sin Stevan, zvani Steka (r. 1757), zatim Stekin odeljeni sin Sava (r. 1797), pa odeljeni Milićevi sinovi Panta (r. 1782), Dimitrije (r. 1790) i Jevta (r. 1799), Milijin sin Tanasije (r. 1791), koji je tada kmet, Pavle Milosavljević (r.1794), Radomirov sin Stevan Ćirić (r. 1797), koji živi u zadruzi sa braćom Stepanom, Vasilijem i Jovanom, i Marko Nikolić (r. 1807), potomak Milivoja, sina Vuke Vukićevića iz prvog braka. Početkom ovog veka je u Svetliću bilo 45 kuća, podeljenih na više rodova - Vukićevići u užem smislu (7 kuća), Jevtići (7), Lazarevići (3), Maksimovići (3), Milosavljevići (3), Pantići (3), Petrićevići (3), Radojkovići (3), Todorovići (3), Ćirići (3), Ilići (2), Lazići (2), Matejići (1), Milovanovići (1) i Radojkići(1), a ogranci svetlićkih Vukićevića su Vukićevići u Đurđevu (Lukanju) i Donjim Jarušicama i Petrovići u Guberevcu (danas selo Borci) u Lepenici. Danas su, pak, najbrojniji Sarići (12), Stekići (8), prozvani po Ilijinom sinu Stevanu-Steki (r. 1757) i Vukići (6). Ko su Šumadinci (50)

Selo potomaka oborkneza Mirka
Poslednje naseljavanje obavljeno je posle Velike seobe 1690.

Piše: Mile Nedeljković
Selo Šume je starog postanja. Prvi njegov pisani pomen je u godini 1428, u povelji kojom despot Đurđe Smederevac potvrđuje baštinu velikom čelniku Radiču Postupoviću, uglednom i moćnom vlastelinu, danas poznatijem kao ktitoru manastira Vraćevšnice. Od tada je bilo više korenitih promena u stanovništvu, ali su Šume, prazneći se i ponovo puneći stanovništvom, kao i većina naših sela, uvek bile nastanjene. Poslednje naseljavanje je obavljeno posle Velike seobe 1690. godine, i ono je upamćeno: prvi se, došav sa Kosova početkom DžVIII, naselio oborknez Mirko, koji je imao šest sinova. Danas se Šume dele na Mirkove potomke i ostale, kasnije doseljenike, sa kojima se i po slavama se razlikuju: Mirkovi potomci slave Sv. Đorđa (Đurđic), a ostali druge svece. Posle Prvog svetskog rata pet sedmina kuća u Šumama pripadalo je Mirkovim potomcima. U vreme kad je Borivoje M. Drobnjaković istraživao Šume (1923) Mirkovo stablo se razgranalo u dvadeset i četiri roda sa 101 kućom. Navodeći zajedničko poreklo i isto krsno ime, kao i koliko koji rod Mirkovih potomaka ima kuća, Drobnjaković ih je samo pobrojao, ovim redom: Stanojevići, Popovići, Glišići, Martići, Maksimovići, Stankići, Prokići, Glišići (drugi), Uroševići, Mirkovići, Živanovići, Živojinovići, Nikolići, Bogićevići, Prokići (drugi), Milovanovići, Jakovljevići, Ristići, Markovići, Batići, Rankovići, Lazići, Petkovići i Antonijevići. Koji su koja grana, od koga Mirkovog sina potiču, i koji su i za koliko kolena međusobno bliži nije ni pokušavao da razmrsi. Poput učenog etnologa Drobnjakovića, na ovom pitanju je zastao i amaterski vredan pokušaj Miodraga Krunića (umro nedavno u Kragujevcu). Za razrešenje ovog pitanja zahvalni smo Aleksandru Srećkoviću, vanrednom profesoru Beogradskog univerziteta. Aleksandar Srećković (r. 1945, u Topoli), profesor fizike na Prirodnomatematičkom fakultetu (Fizički fakultet) u Beogradu, jedan je od vrhunskih znalaca savremene fizike (uža oblast: fizika plazme). No, on je i zatočenik zavičaja. Istražio je devedeset rodova (familija) u selu Šume, i još niz rodova u drugim naseljima, od kojih su posebno razgranati znamenita loza Jokića u Topoli, Nikodijevići (danas Blagojevići) u Kopljarima, Đukići u Nemenikućama, Mihailovići u Belosavcima, Petrovići u Velikoj Ivanči, zatim više rodova u Trnavi,

Smederevskoj Palanci i okolini, Dobrači u Gruži i dr. Njegovi rodoslovi, urađeni genealoškim metodom savremene istoriografije i etnološke nauke, sadrže na hiljade ličnosti, pravih malih biografskih profila tolikih pojedinačnih sudbina i konkretnih ljudskih života. Podaci su prikupljani vrlo savesno i proveravani u svakoj prilici, pedantno i dosledno, kako to mogu samo pasionirani naučnici. I - zidovi zaborava su srušeni. Pred nama se ukazuje svojevrsna galerija likova, razuđeni biografski rečnik više od stotine rodova i porodica. A množenje porodica kao da nalikuje fisiji atomskog jezgra. Što se tiče rodoslovnog stabla oborkneza Mirka, osnivača Šuma, ono danas, prema Srećkovićevom nalazu, ima osam grana - dve su od Mirkovih sinova Bogića, Živana, Pauna, Blagoja, zvanog Blaža, i Mihaila, i jednoga koji je bio pop. Sedmi, verovatno najstariji, Mirkov sin Đorđe otišao je pre 1750. u Rakinac i od njega su tamo Đorđevići i Milićevići. Od Bogića (r. 1724, imao sinove Marinka i Janka), u trećem naraštaju se zatrlo muško potomstvo. Mirkov sin Živan je imao Đorđa (r. 1750), a ovaj pet sinova: Dmitra, Milovana, od koga su Milovanovići, Teofana, Obrada i Gligorija, zvanog Gliša, od koga su Glišići. Dmitar je imao četiri sina - Avrama, od čijeg sina Ranka su Rankovići, Simu, od koga su Simići, Marka, od koga su Markovići, i Lazara, od koga su Lazići. Od Milovanovih sinova Proke i Pantelije su Prokići i Pantelići. Mirkov sin Paun (r. 1730) je imao četiri sina - Živana, od koga su Živanovići, Živojina, od koga su Živojinovići, čiji su ogranak Nikolići (od Nikole, Živojinovog sina), Lukići (od Luke, Živanovog sina) i Pantići (od Pante, Nikolinog sina), Mirka, od koga su Mirkovići i Pavlovići (od Pavla, Mirkovog sina), i Ivka, od čijih sinova Obrada i Petka su Obradovići i Petkovići. Mirkov sin Blagoje (r. 1732), zvani Blaža, imao je sina Milosava, a ovaj sinove Milovana, Proku, Maksima i Antonija, od kojih su današnji Prokići (drugi), Maksimovići i Antonijevići. Od Milovanovog sina Gliše je ogranak Glišića (drugih), čiji su deo bili Mihailovići, koji su izumrli. Od petog Milosavljevog sina Save su tri familije: jedna se preziva po majci Stanki (Stankići), a dve po njegovim sinovima Kuzmanu (Kuzmići) i Damnjanu (Damnjanovići). Od šestog Milosavljevog sina Jovana su Jovanovići, od sedmog sina Radoja su Radojevići (čiji su ogranak Martići, koji su se ugasili), od osmog sina Vićentija su Vićentijevići, čiji su ogranak Ivkovići (od Ivka, Vićentijevog sina), a od devetog sina Aksentija su Aksentijevići (od ovog roda je čuveni Živadin iz Šuma, jedinstvena figura našeg zemljoradničkog i naprednog pokreta, ubijen od Nemaca 1942. godine). Mirkov sin Mihailo (r. 1733) je imao Marka, a Marko sinove Stanka, Stanoja i Todora, od kojih su Stankovići, Stanojevići i Todorovići, zatim Mirka, od čijeg sina Tanasija su Tanasijevići, i Radosava od čijeg sina Bogića su Bogićevići. Od Mirkovog sina kojem je ime zaboravljeno su Popovići, Ristići, Živkovići, Brankovići i Đorđevići, kao i Jakovljevići i Uroševići. Ukupno, prema istraživanju profesora Srećkovića, u Šumama su 43 roda čiji je rodonačelnik oborknez Mirko. Ko su Šumadinci (51)

Potomci Baje Pivljanina
On je na zahtev Porte, prebačen daleko u Istru 1670. U narodnim pesmama opevani hajduk i uskok Bajo Pivljanin je istorijska ličnost. Rođen je u Rudinicama u Pivi oko sredine XVII veka. Prvi put se u pisanim izvorima pominje 1664. godine, kada je kao četovođa hajduka razbio turski karavan na području Dubrovačke republike. I u sledećih pet godina je vidljiv po svojim prepadima na Turke, zbog čega je, na zahtev Porte, sa svojim

ljudima prebačen daleko u Istru (1670. godine), na područje Mletačke republike, a zatim u Zadar (1674. godine). U austro-turskom ratu, koji je počeo 1683. godine, kao i tzv. morejskom ratu, koji je između Mlečana i Turaka počeo sledeće godine (1684), činio je čudesa od junaštva sa srpskim uskokom Stojanom Jankovićem po Ravnim kotarima i Dalmaciji, da bi naredne godine ponovo vojevao u rodnoj Hercegovini, po Pivi i Drobnjaku. Poginuo je na brdu Vrtijeljci u maju 1685. godine na prilazu Cetinju, koje je sa 1.200 svojih hajduka Crnogoraca i Primoraca branio od nadiranja vojske skadarskog sandžakbega Sulejman-paše Bušatlije. Bajo se prezivao Nikolić, a po zavičajnoj Pivi je prozvan Pivljanin. U njegovim rodnim Rudinicama, seocetu u opštini Plužine u Crnoj Gori (po popisu 1991. godine 138 žitelja), žive danas i njegovi potomci, koji se po njemu prezivaju Bajovići (nadimak Čepuri). Po ispitivanjima Svetozara Tomića, posle Drugog svetskog rata su u Rudinicama bile dve porodice Bajovića, a u Bezuju, drugom pivskom selu, šest porodica Bajovića (Čepura). Na znamenitog Baju Pivljanina podseća i naziv današnjeg naselja Bajovo Polje, koje je prozvano tako po tome što je tu Bajo Pivljanin ubio prvoga Turčina, a u Rudinicama su se do sredine ovog veka, na južnoj strani sela, u kraju zvanom Ivanovići, poznavali ostaci zidina kuće Baje Pivljanina. Malo je, međutim, poznato da potomaka Baje Pivljanina, tačnije potomaka njegovih sinovaca, ima danas po Staroj Raškoj i Šumadiji. Po narodnom verovanju, ovo je u skladu sa prokletstvom koje je na svoj rod bacio sam Bajo. O tome u Pivi postoji ovo predanje: „Vele, bilo je sedam braće. Bajo pođe u hajduke i pozove braću. Oni ne htednu no ostanu kod kuće. Tada im on reče: Ni se iskopali, ni se razrodili, a zemlje vam uvek dosta bilo." Kasnije je, na molbu Čepura, Bajovih potomaka, crnogorski mitropolit Mitrofan Ban čitao molitvu, skinuo kletvu i blagoslovio kuću. Slično predanje o rasturanju roda Baje Pivljanina postoji kod njegovih srodnika Markovića u gružanskom selu Ljuljacima. Pozivajući se na rukopis istorije ove porodice, koju je, po pričanju „đeda" Ognjana (umro 1872. u 103. godini), sastavio Stevan Marković, profesor Beogradskog univerziteta, Mihailo Dragić je saopštio da su Markovići od roda Baja Pivljanina. Po ovome izvoru, Bajo, koji zbog hajdukovanja nije zasnovao potomstvo, imao je dvanaest bratučeda, koje su Turci stalno uznemiravali da bi im izdali strica Baju. Jednom su u kući pohvatali i svezali jedanaestoricu, no jedna se žena iskrade i javi dvanaestom bratučedu, koji je bio kod stoke u bačiji, a ovaj netom dojavi Baji, koji sa družinom pohita, te sve Turke, zatečene razuzurene na spavanju, pobiju, a bratučede oslobode. Zbog toga, po Bajinom savetu, da ih Turci ne bi našli i osvetili se, rasture se, svaki sa svojom porodicom, ali - nigde po trojica zajedno. Tako „Bačar" (što je bio one noći na bačiji), sa braćom Mrlješom i Vukom, dođe u Lunjevicu (Takovo), a odatle se, pošto im se tu nije dopalo, raziđu. Bačar ode u Radmiloviće, Mrlješ u Toponicu, a Vuk, za koga kažu da se prezivao Marković (ili je i on, skrivajući se, menjao prezime), dođe u Ljuljake, gde su mu potomci Markovići. Markovići su doseljeni u Ljuljake od Pive, u prvoj polovini XVIII veka. Kumovi su im Popovići iz Belog Polja. Uz Markoviće su u Ljuljacima i njihovi srodnici Mirkovići, koji su pre naseljavanja u Ljuljake prebivali u selu Deretin kod Kušića (opština Ivanjica). Ove dve velike familije, koje su se u Gruži razrodile, znaju da su od istog plemena iz Pive, to jest od roda Baje Pivljanina. Mirkovići se u užem smislu dele na Panteliće i Filipoviće, a po domazetskoj liniji su među njima Dragovići i Aleksići. Bliži rod sa Mirkovićima u Ljuljacima su Pavlovići, Petronijevići i Mijatovići, a njihov rod su i Srejovići u istom selu, doseljeni pravo iz Pive, pre Karađorđevog ustanka. U Oplaniću su Markovićima rod Mićići, doseljeni od Čajetine posle Prvog srpskog ustanka. Od Bačara je u Radmiloviću nastao rod Bačarevića, a od Mrlješa, koji je došao u Toponicu, rod Mrlješa (Mrlješevića ili Mršljevića) i Đokovića, a jedan njihov ogranak će se potom, po nekom pretku popu, prozvati Popovićima. U užem smislu se rod Mrlješa deli na Pavićeviće i Sinđiće u

a od Tomića je student Živko Tomić (stradao na Kadinjači 1941). Na žalost. ispravljaču naše nebrige i propusta. Od ovih potonjih je Mile . od kojih su 26 pravoslavni. Karađorđevom barjaktaru. Gavrilovići. ni država. na kojoj mu je bila istaknuta glava. 11.u Ljuljacima 38. pretežno zanatlija. koji žive u Beogradu. levo od leve pevnice. uza zid temelja. godine. prvoustanika iz Stragara. iguman voljavački Maksim. godine. čiji je predak Trajko došao kao strugar iz sela Slepče kod Prilepa 1860. Kao da na krišom sahranjenog Tanaska Rajića. Posle Prvog svetskog rata u Gruži je bilo 62 kuće rođaka Baje Pivljanina . episkopa šumadijskog. U predelu Jasenice su četiri roda Boškovića. sahranio je glavu Karađorđevog barjaktara Tanaska Rajića. Od Prokića je poznati društveni radnik Pantelija Prokić. popu Ljubomiru). po kojem se zove osnovna škola u Donjoj Šatornji i njeno odeljenje u Vinči. Zato je razumljivo što posetioci Voljavče nastoje da doznaju i nešto više o Milu Boškoviću. Tomići. potonji hadžija Mihailo. avgusta) 1995. na kojoj piše: „Na ovom mestu. mašinski inženjer (koji nosi ime po dedi. septembra (29. Bačarevići u Radmiloviću imaju i predanje koje kaže da im je prababa doseljena iz sela Bačije kod Sjenice (danas u ovom selu ima 57 žitelja.Boškovići u Vukasovcima su došli 1809. Kragujevcu i inostranstvu.tzv. Ako izuzmemo Boškoviće u Velikoj Plani. Boškovići u Belosavcima su došli pre Prvog ustanka. ni potomci Rajići. u ovom trenutku. posvećena Tanasku Rajiću. staračko domaćinstvo (udova Božidarka. odslikava život porodice Isakovića. u manastiru Voljavči. Već godinu dana u Stragarima. zato su u Šatornji brojni Prokići. No. napisao je knjigu uspomena iz koje se. Petra Isakovića. Prosto neverovatno da do sada nije bilo nikakvog natpisa nad grobom čuvenog junaka iz oba srpska ustanka. po kome se danas zove jedna ulica u Beogradu. u Radmiloviću 3 i u Toponici 17. Da to za 180 godina nisu učinili ni kaluđeri. koji očito nisu rod jer su im slave različite. Od Gavrilovića je ambasador Dragić Gavrilović (sada u penziji). Ko su Šumadinci (53) Boškovići iz Boškovog zbega Aranđelovac. r. a uz pomoć dobrotvora Mila Boškovića. još zlurado gledaju davno nestali Turci. kako pokazuje popis njegovih žitelja 1863. Vasići i ostali srodnici Isakovića. privrednika iz Aranđelovca. a 31 musliman). koji žive u Beogradu). godine Zadužbinsko društvo 'Prvi srpski ustanak' Orašac". sin učitelja Dragutina Prokića. zatim poznati stvaraoci i kulturni radnici sestre Bojana i Svetlana Isaković (unuke popa Jeremije) i mnogi drugi. poklonik Hristovu grobu u Jerusalimu. nije bilo nijednog Boškovića. a najranije su došli Boškovići u Vrbici . osnovan 1859. u Oplaniću 4. koji je kao varošica osnovan 1859. iza ograde Čačka. kao u pravom romanu. U samom Aranđelovcu. 1920. sastavljen je sve od samih doseljenika Piše: Mile Nedeljković Aleksin sin Ljubomir Isaković. majka univerzitetskog profesora Mihaila Isakovića i inž. godine. stoji jedna naročita spomen-ploča. Visoko ceneći svetao primer i svesnu žrtvu Tanaska Rajića. svi ostali Boškovići. s dozvolom i blagoslovom gospodina doktora Save.znatno pre Kočine krajine. Od ovog roda Isakovića je ugledni akademik i jedan od najvećih savremenih književnika Antonije Isaković. godine. ovu spomenploču podiže na Usekovanje. u kojem je bilo prvo sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta. godine.istom selu. sastavljenom sve od samih doseljenika. Isakovići u Donjoj Šatornji su samo o jednom duši . poreklom su od Sjenice. ni vojska. odakle su pristigli u različito vreme . godine. koji je junački poginuo u boju na brdu Ljubiću iznad Čačka 1815.

ženjena braća Obrad i Gavrilo. Kao domaćin. a jedna od Gligorijeve loze. Vukićević. koje je prikupio književnik Vladeta Kolarević. došao od Sjenice. 1911).Kuzmanovi sinovi Sreten i Živan sa ženama i osmoro dece. od tri Boška.koji su rodonačelnici Boškovića u Belosavcima i Vukasovcima . koji je. Od njih je možda najtrajniji zapis koji je postao zemljopisna činjenica. rodonačelnik Boškovića u Vrbici . od kojih potiču tamošnji Stojanovići i Andrići. godine su tri kuće Boškovića. u Orašcu.nije. na strani spram Jelovika. i predani poštovalac istorije i pomagač vrednih pregnuća. ali su u popisu 1831. po sačuvanom porodičnom predanju. 1802) i Dmitar (r. da bi ga pridobio. 1787). koji upravo dovršava rodoslov ove familije. a po sebi je jasno zašto tada Boško gradi zbeg u Bukulji. Naime. Govedarom je nazvan stoga što ga je neki bogati Turčin u Vrbici najmio da za njegov račun dogoni stoku od Sjenice i prodaje u Beogradu. koji mu. postoji više tragova i zapisa. Boško se zaimao. kao odani karađorđevac biće ubijen Boškov praunuk Spasoje. godine upisani njegovi oženjeni sinovi Petar (r. Pada u oči da su sve tri kuće zadružne. u koje je narod bežao za vreme Kočine krajine i Prvog ustanka.Kuzmana (r. 1941). Tako se. sa sinovima Maksimom i Milošem i neoženjenom braćom Tanasijem i Vasom.glavom mladi Karađorđe. ništa manje. Mihailo. koji je bio najstariji. Sa druge. Naskoro će izbiti i Kočina krajina. pretku vrbičkih Boškovića. gde je nesumnjivo našao utočište i razumevanje za svoje rodoljubive pobude. pošto mu je otac Petar Mrkša ubijen od Turaka u Masloševu. preslava Letnji Sv. arh. rođen je sredinom XVIII veka. Kostići i Živkovići. koji imaju istu slavu kao i Boškovići. U . i danas se sa Boškovićima svojataju Radovići (zvani Ćisovci). ali treći. nazvano je po Bošku. Zato su. Po raspoloživim podacima. koji je istorijski vidljiva ličnost. Ko su Šumadinci (54) Srodstvo po mleku Simići su sa Blagojevićima braća po materi U popisu 1863. kao što je Borivoje M. Kostom i Živkom. ali. Na ovoj suncu okrenutoj strani je matica roda Boškovića. naskoro su se naselila i Boškova braća od stričeva . Boško se ovde naselio sa braćom Radom. da bi bio bliže majci i porodici. kod Boška u Vrbici pojavljuje kao najamnik . 1792) i trećeg. kad je politički argument bila drenova budža u pomrčini. Mada su razrođeni. Drobnjaković zapisao. U prvoj su. napustio Fazli-bašu u Palanci. Dve kuće su od Kuzmanove. pak. kako beleži istoričar Milenko M. i došao Bošku. na Bukulji postoji mesto koje se zove Boškov zbeg. Boško je imao tri sina . a u Vrbicu je došao najmanje deceniju pre Kočine krajine (1788).od potomaka zaboravljeni. O tom Bošku. uz majku Milicu (udova Kuzmanovog sina Živojina). kao i staro kumstvo (Boškovićima i Kostićima kumuju Terzići. I kasnije. ekonomista i uspešan privrednik. izuzetno otresitog čoveka i cenjenog domaćina. na prostranom zemljištu blage padine od brda Preseke do potoka Jelinca. kao i drugih kazivača. vredan i preduzimljiv Boško se dopao Turčinu. dvojica . a u drugoj . 1807) u kući sa stricem Gligorijem. čije je ime zaboravljeno.Bošković (r. Ovo sklonito mesto. Gligorija (r. koji ga je odredio i pripravio za zbeg naroda i svoje nejači. Radeći ovaj posao. Boško je. koje se naziva Lapin. strane Baljkovice. kojoj će pristupiti i budući Vožd. pa i unajmljivao ljude za rad i poslugu. pod Obrenovićima. Loza tog najstarijeg sina je u trećem kolenu (sa unukom Stanojkom) izumrla po muškoj liniji. godine. Arhanđel). Po kazivanju Aranđela Boškovića (r. dozvoli da se naseli u delu Vrbice koji se naziva Baljkovica. Znak njihovog zajedničkog porekla je isto krsno ime (Sv. između 1781-1784. a daljim poreklom je iz Crne Gore.Stojan i Andrija. a Radovićima i Živkovićima Miloševići iz istog sela).

kao i predratni i poratni trgovac Miloje zvani Telak. doznajemo mnogo dragocenih podataka. Kostadin. kojih je oko Prvog svetskog rata bilo 15 u Vrbici. i to u vremenu kada je ova bolnica. a o porodici epopeja. i dr. ratnih smrti i mirnodopskog mrenja. ljudska sudbina je roman u malome. od javorskog rata. februara 1944. Iz Kuzmanove loze su više puta birani za predsednika opštine sin Sreten u prošlom i praunuk Života u ovom veku. Slobodana Minića i Milovana Ilića Mišule (poginuli od žandarma 10. svoje Forsajte. a u pogledu životnih prilika kroz koje je prolazila . Iz rukopisa. šumadijske porodice . preko prebrođenih nedaća. na kojem su se. . i tu se Boškovići imaju na šta pozvati . četvorica njegove takođe oženjene braće Ristivoje.od zaimavanja. U našoj književnosti nije dovoljno razvijen roman o porodici. deobama porodica. uveliko i krepko u devetoj deceniji života. Od ovog roda su čuveni trgovac u Aranđelovcu Boško. bez preterivanja. Među prvima u okolini je Ivan Bošković (Misača) imao vršalicu. i dva svetska rata. trgovci. najpre u ataru Korićana. nadaleko traženu. pukovnik Živomir. stajući tako uz rame Golsvortija ili Tomasa Mana. koje je Dobrica Ćosić u svojim knjigama. za koga se sada već. Ali u romanu imamo svoje Katiće. zatim Miloš (igrač čačanskog „Borca". koji je u međuvremenu preživeo nemački logor „Mathauzen". nastanjivali. Jevrem i Jelisije. oličenje života u našoj zemlji seljaka. koja broji 22 duše. O svakom čoveku se može napisati posebna pripovest.kao zemljodelci. od naseljavanja. topolske bune. Ako je istorija gledanje smrti u oči. pravnik Ljuba. profesor biologije Dana u Topoli. fudbaler Svetozar-Zare (kad je „Šumadija" bila na vrhuncu slave). a pet u Misači. naslovljenog kao sećanje na prošlost. pa milanovačkog „Takova"). razvoju i sadašnjem stanju ove grupe porodica vezanih istim pretkom.od inokosnog nastanka do grananja u više rodova. Znamo da se umetnička istina ne mora podudarati sa istorijskom istinom. Svaka. Autor. major avijacije Obren. narodnog heroja Milića Radovanovića. sa domaćinom Vukadinom (sin Gligorija). ponešto im je dopisano. prevoznici. Iz ovih imućnih zadružnih kuća nastaće pola veka kasnije 20 kuća Boškovića. po mnogo čemu tipične. Boškovići su joj primerno dali svoj obol. bila u trouglu Beograd-Valjevo-Kragujevac najopremljenija i veliko narodno lečilište u ovom delu Šumadije. doktor Alempijević je čuveni hirurg. a u njoj poslednje prenoćište jedne od legendi ovog kraja. ma kako da se čini običnom. godine u potoku Kamencu u Vrbici). a u novije vreme i intelektualci. Katići su u ponečem i izmišljeni. gde im je deo imanja. poput Engleza. U takve porodice možemo ubrojati i Alempijeviće u Maloj Pčelici. kad se tamo još vrlo mlatom ili stokom. najveća je porodična zadruga u to doba u Vrbici. stomatolog Milinka-Bela u Užicu. odslikan je razvojni luk ove. i vrlo upečatljivo. U kući Miaila i Zorke Bošković je bila partizanska baza. u više mesta u zemlji i inostranstvu. Ako je život neumorno izgaranje u radu. Mi nemamo romaneskno obrađene. Međutim. po nastanku kraljevska. ili poput Nemaca svoje Budenbrokove. preko udomljavanja u Maloj Pčelici. tehnolog Slobodan u „Šamotu". rudarski inženjer Radiša u industriji mermera „Venčac". Zahvaljujući trudu doktora Dragomira Alempijevića. s kojom je dospevao do Kosova. Vukadinova kuća. do današnjeg naraštaja vrlo razuđenog radnog i profesionalnog profila. pred nama je rukopis od četrdesetak kucanih strana o poreklu.trećoj kući su. dok ih danas ima više od pedeset domaćinstava. Katići nisu puka piščeva fantazija. ali isto tako i osobene. balkanskih ratova. stavio u žižu istorijskih tokova i lomova u poslednja dva veka. može reći da je legenda bolnice u Topoli. Između dva svetska rata biće Boškovića nastanjenih i u Aranđelovcu. kmetovanja. do sadašnjeg razvejavanja u više naselja. Mnogo je naših porodica koje se mogu prepoznati u Katićima. Jezgrovito.

Kravice. a Alempije počne pekarski zanat. mahom se izrađivalo u selima samim. Ko su Šumadinci (56) Drevni zanati u Srbiji Drvene posude. deo po njihovim sinovima Milanu i Simi. kao što. Dečanska i Arhanđelovska hrisovulja). Bivolje. U srednjovekovnim svedočanstvima. uz koju je iz prvog braka bio sin Blagoje.srodstvo po mleku. Lukari. sela koja su posle . na ovom ognjištu imamo petoro rodonačelnika . uglavnom kasnije izniklih. a Alempije je sa Stankom. Svi potomci su Stančići. Kravlji Do. Trmčište. Jarčeva. Kozarac. imao čatiri sina . i 1814. gde bude i Alempije. deo po majci Stanki. Kravarica.. a po kuća Milanovića i Simića. baveći se poreklom stanovništva. a ovome se mogu dodati i sela Ratari i Ribari. da slave Svetog Nikolu i da ih je 1911. o svadbama. mnoga od ovih sela se i pominju sa jasnim obavezama i povlasticama. kao i u svim teškim i odsudnim vremenima. rodonačelnik Alempije se za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu (1809.. selo je bilo uporište snage srpskog naroda. međutim. godine) sa starijim bratom Jevtom doselio u Kragujevac. Simići i Blagojevići). Milanovići. zahvaljujući doktoru Dragomiru Alempijeviću. Češljari. potom. Šiljegovac. Toša Radivojević nije ostavio bližih naznaka. O tome danas svedoče nazivi mnogih sela . na zemljoradnju Ovsište. najbolje nas i bez sumnje upućuju njihovi nazivi. Štitari. jer ih je sve izrodila Stanka (umrla 1864). Koznik. Kozjak. Kovanluk. a deo po Stankinom sinu.O Alempijevićima u Maloj Pčelici je početkom ovog veka Toša Radivojević vrlo škrto zapisao da su doseljeni između 1804. što se vidi i u okupljanju ove porodice sa više prezimena. Gledajući s prezirom na pomalo otuđene i Turcima previše ponizne svoje sunarodnike koji su krajem XVIII veka živeli po gradovima. Zlatari. Konopnica ili Ražana. Kasnije Jevto sa svojom ženom preuzme mehanu u Korićanima. Jarinje. Konjarnik. a istom krsnom slavom. Alempijevići. a Alempijevom pastorku Blagoju (Alempijevići. istražujući kakvo je bilo srpsko selo u srednjem veku. možemo. ode u kuću udovici Stanici. Volujak. Ovča. upravo zbog svoje namenske proizvodnje." Tako su se razvijali naši seoski zanati i podsticala narodna privreda. Na najpretežniju privrednu granu nekih sela. Strelari. osim srodstva. Aleksandra i Maksima. a na pčelarstvo Trmbas. a Stojan Novaković. Malo je.od kojih po dve kuće Alempijevića.Milana. a sa Blagojevićima su braća po materi. Kožuari. godine iz okoline Novog Pazara. Kozarica. kako se naziva srodstvo po majci ili srodstvo po istoj utrobi iz koje su potekli. Šavci. na primer. zvanoj Stanka. a pogotovu kašike. Lanar. Svetostefanska. rođendanskim slavljima i zadušničkim pomenima. koja su zapravo tako nazvana što su na njihovom tlu u srednjem veku cvetali određeni zanati. Konjska. I dandanas je ovo srodstvo u poštovanju. Stapari. Mrčajevci. o kojoj nam. Kovači. Prezimenski gledano. godine bilo osam kuća . o razvijenom stočarstvu govore nazivi sela Jagnjilo. U najkraćem. Stančići. Kopljari. Bačije ili Stanovo. Uljari itd. Ovčarevo. Vuk Karadžić je isticao da „Narod srpski nema drugih ljudi osim seljaka".Sve što je neophodno trebalo domu i selu.Grnčari. Ovčare. Jevto je radio u kavani. Bivoljak. U Srbiji za vreme Nemanjića su već obrazovana i sela čiji su se žitelji bavili raznim zanatima. mogle su se naći u upotrebi i do sredine ovog veka U vreme poodmaklog robovanja pod Turcima. Milanovići i Simići su međusobno bratstvenici i po ocu. Sedlari. Kobilje. Tulari. Simu. Blagojevića i Stančića. Rudari. zaključuje „sela su naša bila u neku ruku svet za sebe. Katun. a posebno u vladarskim i vlastelinskim poveljama i darovnicima (Žička. Za nas je posebno bitno što. Lončari.deo potomaka će se prezivati po ocu Alempiju. Jevto je umro bez potomstva. Konjevići. koji. da raščlanimo lozu ove grupe porodica. Kamenari. u Malu Pčelicu. U ovoj porodici je sačuvana i vrlo važna ustanova našeg narodnog života . Volujac. Kolari.

iz nepoznatog kraja (Milavčiće). Mogli su se i oni prozvati Majstor-Ilići. naseljeni pre Kočine krajine. U to nas uverava prezime Strugarevića (čiji su ogranci Pavlovići i Jovanovići) u Radovanju. što je početkom prošlog veka i bilo tačno. pa tako imamo Kolaroviće (ili Kolareviće) u Brzanu. pod turskom okupacijom. Jagnjilu. Njihovi preci. pa je zato bačvarsko prezime ređe. Nose ga Pinterovići (od nemačke reči „Binder". Milavčiću i Resniku. istakle su se među drugima. odnekud u Vrelo kod Topole (Vinča). „Srbi sami građu sijeku. „iz istočnih krajeva" (Vlakča). odevale od glave do pete. bačve za vino i rakiju. dobili prezime po tome što su gradili kolibe od drvenika. Na to podseća prezime Varjačića. a pogotovu kašike. poseći i srušiti. jer za to. Sa oslobođenjem od Turaka oživljuje i privreda. ali sa različitih strana . U ovom veku su tek pomrli oni koji su pamtili kola bez ijednog metalnog dela. pokućstvo. pa je tako zanatsko umeće potislo lično ime njihovog zaslužnog pretka. od Knjaževca (Lapovo). Natalincima i Blaznavi (sa ogrankom u Brezovcu). kako je za svoje vreme Vuk uočio. Drvene posude. godine) dobila naziv po zanatima. dok se u Goroviču prezivaju Kačarići. što znači bačvar) u Ratarima. krojeći i šijući sve što je potrebno za odeću i spremu od vune. od Novog Pazara (Godačica). da „drvene zanate zna gotovo svaki Srbin". lana i svile. kola za prevoz dobara. U gorovitoj Šumadiji. Tako su Drvenjakovići u Stublu. što govori da je u svim tim predelima kačarski zanat bio razvijen. Milovanovići i Stevanovići) i Đuriselu. Dragobraći (gde su im ogranci Pantovići. koja je šumom bila tako obilata. Ko su Šumadinci (57) Seljaci i oružari . koja nije bilo lako.u Brzanu. majstora Ilije.iz Zagrađa u Timoku (Brzan). sami (osobito siromasi) kuće i ostale zgrade prave. koji se pre Prvog srpskog ustanka doselio iz Starog Vlaha. Stoletna debla. mogle su se još ponegde kao stoni pribor naći u upotrebi i do sredine ovog veka. pa su zato od okoline i imenovane po toj svojoj odlici. već zato što se on za vreme Karađorđa doselio iz Varjačeta. Vinči. kace za ostavu žita. te otuda u više sela ima porodica Kačarevića . kao Majstori u Lipnici i Majstor-Jovanovići u Lapovu. istakle u nazivu majstorstvo svog pretka. kudikamo je bilo teže obraditi i pripremiti za određenu namenu. od Zaječara (Resnik). i Majstori u Lipnici (čijih je kuća početkom ovog veka bilo 25) znaju ime svog rodonačelnika. Izrađivača kola je takođe na više strana. izrađujući. Načiniti bačvu je veće majstorstvo. kao i ostalu čeljad. a vredne Srpkinje su svoje muževe i sinove. Poput Majstor-Jovanovića. kojih ima u Grošnici.zanat je zlata vredan. od grede temeljnjače do krova i kapića na njemu. Osobito su kačari bili na ceni. i njihovi pojedinci.Milosavljevići. Neke su od ovih porodica. zaseoka sela Prilike kod Ivanjice.od njega su pravljeni kuće. jednostavno nije ni bilo uslova. prvo su nosili podsmešljivo prezime Džudžovići. Godačici. a posebno zanati. Od njih samo ovi u Brzanu imaju i drugo prezime .propasti Despotovine (1459. Lapovu. Ove su porodice uglavnom došle u isto vreme. O raznovrsnosti i razvijenosti zanata u šumadijskim selima imamo najrečitiju potvrdu u prezimenima porodica koje su se osvedočile i istakle zanatskom veštinom. svaki Srbin opanke sam sebi gradi". pa ni bezopasno. oko Prvog srpskog ustanka. ali . Vlakči. pa je našim ljudima bilo i zabranjeno da se određenim zanatima bave. No. I premda Vuk Karadžić kaže. Zato. drvo je bilo priručna građa za sve . bez navoda kojim se zapravo zanatom on bavio. doseljeni posle Kočine krajine iz Katrge u Rudničkom Pomoravlju. neke porodice. nisu oni tako prozvani usled toga što je njihov predak izrađivao zdele i varjače. ali su puno priznanje i uvaženje dobili uzornim obavljanjem strugarskog zanata. Ali ime zaseoka Varjače nedvosmileno pokazuje da su se njegovi žitelji isticali rukotvornom izradom varjača i drugih kućnih predmeta.

kome je nesumnjivo bilo povereno rukovanje višecima. U središnoj Šumadiji (Gruža. a predak Sima Serdar. pa i pogubni. prvo se naselila u Gorovič. jedna familija sa Simićima u Božurnji i Spasićima u Topoli i Krćevcu. čiji su preci doseljeni s Kosova u Velikoj seobi 1690. Kundakovići. kojih je po svedočanstvima bilo 167. Tufegdžići. u odnosu na druge naše krajeve. pa ga je okolina smatrala vojvodom. Ivanovići) i čiji predak je bio majstor za kundake (drveni deo puške). Po porodičnom predanju. Buljubašići (na turskom buljukbaša: zapovednik manjeg odreda vojske. Višekovići. učestvovao u dizanju ustanka 1804. Danas ova familija ima više ogranaka (Ivanovići. Barjaktarovići u Jovanovcu su početkom ovog veka imali i druga prezimena.drvena ili gvozdena šipka kojom se mala puška nabija kad se puni. pogotovu što je Ružićima staro prezime Vojvodići.. Možemo zamisliti koliko su bili važni. da je ovo prezime doneto iz starog kraja. tj. Ristići. doseljeni od Sjenice. Za njihovog pretka Milutina. nasleđu. Barjaktarevići. Međutim. koji se preziva Blagojevići. Predmetu koji izađe iz upotrebe se zaboravlja ime. Vasići i Đorđevići). srazmerno ponajviše. ali je isto tako verovatno. ogranke (Petrovići. gde im je predak stekao čin buljukbaše. a drugi deo. a svi su.Studenica) pre Kočine krajine. jer je takvih prezimena ovde. koji imaju i druga prezimena (Vulovići. Jedan Karađorđev saborac iz Topole se zvao Đorđe Višek. Nikolići. nekome zazorni. godine. Dobavljan skupo. Barjaktarevića (ili Barjaktarovića) ima u Velikoj Plani i Jovanovcu. Njihovo srodstvo se potvrđuje i time što svi slave istu slavu (Sv. bojevo punjenje. Ustanici su pravili i svoje oružje. doseljenih za vreme Karađorđa od Novog Pazara. u Žabare. svojstvima i odlikama onih koji ih nose. Taj zapaljivi prah je spravljan u Stragarima. doseljenom pre Ustanka iz Dragačeva. drugi u Božurnju. Ova velika i stara familija. Prvi su doseljeni od Vidina i. Vojvodići. Ovakva prezimena nose Serdarevići. Pištoljevići danas nose i druga . Na to danas podseća prezime Kundakovića u Baljkovcu. Danas imaju i druga prezimena (Milojevići. a poreklom su iz plemena Bratonožića. ratujući uz Karađorđa. Danas imaju i druga prezimena (Petkovići i Petrovići). Serdarevići u Darosavi (u međuvremenu selo administrativno bilo nazvano Partizani) vrlo su ugledna i brojna familija (1948. gde ima još njihovih srodnika. Jocići. naboj. Pištoljevići. barut je bio zaloga i uzdanica slobode. Milutinovići). predak im je bio barjaktar. a i puške. odakle jedan njen deo pređe posle Prvog srpskog ustanka u Junkovac. Filipovići. Barjaktarovići u Jovanovcu su takođe doseljeni u Prvom ustanku iz Petnjika u predelu Vasojevića. Tako je potisnuta i arbija . što na turskom znači: patron. godine imala 62 kuće). doseljena iz deževskog kraja (Sjenica . nema njegovog imena. koji se doselio od Sjenice. Uroševići i Petrovići). među nama poznatim vojvodama u Prvom ustanku. Tako i prezimena pružaju dragocena obaveštenja o sudbini. Stevanovići. Stevana).Barut je spravljan u Stragarima za potrebe države Piše: Mile Nedeljković U imenu je uvek sadržan neki bitan podatak. Sa barutom je u vezi višek. A po arbiji je jedna velika familija. pobratim Karađorđev. Serdari (titula uzeta od Turaka) su bili narodni glavari i vojni zapovednici. Arbijaši. od starine. učestvovali u Prvom ustanku. od kojih je jedan naseljen u Topolu. skrivan strogo poverljivo. Tobdžići. a preci Barudžića (koji se prezivaju i Markovići) u Ljubičevcu (raniji naziv Bušinci) kod Stragara su „pravili barut za državu". Moguće je da je bio starešina u Prvom ustanku. Martinovići u Rakincu. četovođa. u početku trešnjeve. topove.. Vojvodići u Oplaniću se danas prezivaju Ružići. Miloševići. Šačica baruta u rukama Srbina je uzdrmala Otomansku carevinu. kažu da je bio vojvoda pod Karađorđem. Jasenica i Lepenica) padaju u oči prezimena koja su nastala na osnovu ratničkih vrlina ili vojnih veština. Barutdžići. a treći u Gorovič. godine. Pištoljevići u Goroviču i Junkovcu. naravno. ove familije potiču od tri brata. prozvana Arbijaši. Buljubašići. kao i pretku Višekovića u Vrbici kod Aranđelovca. kapetan) doselili su se od Sjenice u Ovsište i.

iseljavale su se (npr. a Antonijevići. ugledan čovek i ličnost cenjena po svom znanju. bezobziran. doseljeni su od Sjenice pre Ustanka. pa i opterećuje. Lipovcu i Popoviću. gazda. Ali sad znamo i koji je Šumadinac to činio.. bezakone ili nemoralne postupke. kojima je lakomi predak primio islam. ali nije slučajno što suseduju sa Pištoljevićima. a ponekad i surov..prezimena (Petrovići. jer upućuju na pretka koji se istakao određenim činom.). nepravedan i neprijateljski . Stvaranjem države pod vođstvom Karađorđa. koji se prezivaju i Mitrovići. pri deobi zadruga i imanja i za savetnike u mnogim važnim poduhvatima. već po tome što je njihov predak. zatim Kopilovići. zanatlija koji popravlja puške). i uvođenjem u njoj modernog sudstva. barjaktar.Goroviču. Ponekad prezime obavezuje. Na ovo drugo same porodice ne mogu da utiču. jedino je značenje prezimena Starčevića manje poznato. „poturčio se". pa je razumljivo što je u to vreme stvorena i ustanička topolivnica na Kalemegdanu.podmitljiv. Tufegdžići u Goroviču su vrlo stara familija. koji je u nagradu dobio i vojvodsko zvanje. Od njih potiču Tufegdžići u Kloki. na visokoj ceni su i Tufegdžići (tufegdžija na persijskom znači puškar. . tj. Stankovići i Veličkovići u Goroviču. Porodice negativno označene su u patrijarhalnom društvu bile izopštene i. Barjaktarovića. zvanjem i ulogom (vojvoda. potisnuta je uloga staraca kao drevne i samonikle naše narodne pravne ustanove. koja su po sebi razumljiva. razboritosti i poštenju. kamo ih je deo prešao sredinom prošlog veka. knez).nije izlazilo.Od ovih prezimena. oni se ne prezivaju tako što su starinci. što je bezmalo u svakoj nahiji po jedan. niti što su njihovi stari dugo živeli. Naime. i ne pamti se otkuda je doseljena. Ko su Šumadinci (58) Prezime po zanimanju Negativno označene porodice bile su u prošlosti izopštene Narod je nepogrešiv. Gazdića. koga uzimaju za rodonačelnika. starosedeoci. Stevići. koji opominju na raspusnu mater i sl. Poturovići. tj. a Tufegdžići u Popoviću su došli od Gurgusovca (današnji Knjaževac) posle Kočine krajine. Top je bio vrhunsko vatreno oruđe Karađorđevih ustanika. pa su uzimani za sudije u sporovima. po pravilu. bio istaknut. tako prozvanih po veštini izrade i rukovanja vrstom vatrenog oružja. Među mladićima koji su ovome poslu obučeni svakako da je bio i predak Tobdžića u Velikoj Plani. Znamo šta je bilo kad Šumadinac pali topa. Tufegdžića (Tuvegdžića ili Tufekdžića) u ovom predelu ima u četiri sela . Glišići. potomke. Kneževića. u davanju prezimena i nadimaka porodicama. Mihajlovići. Kloki. Zahvaljujući tim starcima je i sačuvano naše zdravo narodno jezgro u vreme kada su Srbi bili oslonjeni na svoju seosku ili knežinsku samoupravu. ali imena tobdžija su uglavnom zaboravljena. koji imaju i drugo prezime (Radosavljevići). u kojima se vidno ističe pozitivno ili negativno vrednovanje. Ljudi tih osobina su nazivani starcima. koja ne oprašta rđava dela. Topolivac je bio čuveni Toma Milinović. Nije lako biti potomak Vojvodića. Starčevića. jer im negativnu naznaku daje okolina. kada je ustanovljeno dvadeset i šest magistrata. Ilići i Mihailovići u Junkovcu). Poput Pištoljevića. Tufegdžići u Lipovcu kod Topole. jer se pred turski sud .

naredbe. a oko 1730. pa su Persijanci svoje glasonoše. pa i sada. Pandurovića. Sud mora da raspolaže i prinudnim sredstvima. pandurima. Telalovića. Prezime proisteklo na osnovu ovog posla nose Dobošarevići u Lapovu. koji se danas prezivaju Markovići. stari su rod. Na vreme kada je ova služba obrazovana podseća prezime familije Pandurci u Lapovu. zbog čega ih zovu i Solunci. prezime porodice Magistratovića u Brzanu. pa je stoga i razumljivo otkuda prezime Magistratovićima u Brzanu. Dobošarevića. odakle su i Magistratovići. što je oličeno u tzv. selu nadomak Kragujevca. poštare. koji su hitali na konjima nazvali „tatari". što nije slučajno. pošiljke ili pisma. pravila i presude su se morali objavljivati. Promenu u sistemu sudstva i njegovih ustanova odražava. jer su u to vreme pismeni ljudi bili retkost. može se reći iznimno i neuobičajeno. godine su prešli u Bašin. koji su potomci ovakvih osoba. a nose i druga prezimena (Stojanovići. Turci su imali još jedan srodan posao koji su obavljali surudžije (turska reč. Posredstvom Turaka su tatarska služba i njen naziv došli i kod nas. Jankovići). milicioneri). Na određene službe. Sličan dobošarskom je bio i posao telala (na arapskom „telal" znači: izvikivač. jer su magistrati delovali kao sudske i policajne vlasti. i to Brzanu. Među njima su u ovom delu Šumadije najstariji Starčevići u Bašinu. ali iz Resave. u Šumadiji se javlja samo u jednom mestu. Kod nas ima u Rogojevcu porodica Telalovića (druga prezimena Pavićevići i Damnjanovići). ima danas u Bašinu. kakvo značenje ima u prečanskim krajevima. koje su se razvijale sa snaženjem sudstva. doseljene iz Rakovice kod Vidina posle Kočine krajine. što znači da su ovde nastanjeni davno pre Prvog srpskog . policajci. Kod nas je početkom prošlog veka surudžija bio zapravo poštar .to su Tatarčevići. kako su vremenom. pratilac konja). Tatarevića i Telalovića. Dok je u Vojvodini prezime Birovljev zastupljenije. Taj posao sa obavljali dobošari. doseljena za vreme Karađorđa od Sjenice. gde su prva naseljena porodica. policije i saobraćaja. doseljeni početkom DžVIII veka iz sela Vrane u Crnoj Gori. Prvo su se nastanili u Cerovcu (Jasenica). doseljena posle tzv. Pozivi. Surudžije. Na osamnaest mesta se u Karađorđevom Delovodnom protokolu pominje Kragujevački magistrat. što znači: sud) došla je u ove predele preko naših „nemačkara". vezanoj u prvo vreme za upravnu vlast . ali u Šumadiji ona znači sudsku ustanovu. Magistratus na latinskom znači: gradska uprava. učenih vojvođanskih Srba koji su pohitali u nepismenu Srbiju kneza Miloša. vrlo stara familija. jer je. U Lapovu je još jedna familija čije je prezime nastalo po određenoj službi. Birovljevići u Brzanu. Tatari (azijatski narod odličnih konjanika) bili su vrsni glasnici. nazivani. o čemu svedoči i prezime srpskog roda Tatarčevića. tj.nosilac poruke. koji su inače doseljeni posle Kočine krajine iz Đunisa (danas opština Kruševac). Na ovu službu podseća prezime roda Surudžija u Pavlovcu kod Natalinaca.Starčevića. njihov predak bio čovek magistrata. druge seobe pod Šakabentom (1737-1787) iz Soluna. bez obzira na promenu imena (žandarmi. očigledno. a i posrednik). Mićići). opominju prezimena Birovljevića. Orašcu i Ratarima. a imaju i drugo prezime (Mićanovići. javni objavljivač. koji su takođe doseljeni posle Kočine krajine. Reč birov (od mađarskog „biro". a predak po kojem su prozvani je bio službenik suda u Kragujevcu. doseljeni su iz Rajkinca kod Duboke (danas opština Jagodina) u vreme Prvog ustanka. čije je drugo prezime Ivanovići. tačnije razglašavati. a znači: gonič. naoružani čuvari javnog reda i mira.

turskog spahiju na komade isekli. . po predanju. srodna po mleku ili po utrobi. od koji svako slavi svoju slavu . a Duka ode u Banju (to su sada Dukići). Saranovu. godine.dva roda u Kniću. u jednom sporu i okršaju. koja ih je izrodila (došla baba Marta sa sinom Jovanom od Užica. Jagličići u Drači. Desimirovcu. Ilinčići u Pretokama. koje zahvalno potomstvo uzima kao rodonačelnike. doselila na Rudnik. pokazuju Mirići u Kalanjevcima (prozvani po babi Miri. o značaju tih naćava. Ovaj razgranat rod je dobegao sa Kosova. Kutlovu. Topoli i Čumiću. „na Sitnici kosili". Time se ističe savesnost. Janići u Baničini. Tada su prestali jedni drugima dolaziti. Ikonići u Gornjoj Vrbavi. ili Martići . Baba-Anđelići u Trnavi. u kojima je za vreme bežanije mešen hleb. Ime odaje sudbinu. kako su govorili drevni Latini. Pavlović zapisao: „Posle kratkog vremena ta porodica se podeli i njeni odeljci odu u dva mesta. rod sa Dukićima u Banji. Bosići i Vemići u Kniću. „koja ih je doselila iz Hercegovine". Majniću. Belosavcima. Anići u Orašcu. posle koje se njihova rodonačelnica. Komatovići. pričao je. Bisenijići u Drači. Narodna poslovica kaže: majka je ona koja odgaji. Ko su Šumadinci (60) Osnivači donjih Grbica Majka je ona koja odgaji. U prvo vreme te dve porodice su išle jedna drugoj u goste. svi smo bacali pogled na naćve. Gordijanići u Grivcu (najstarija familija). duguju svom pretku koji je bio među pionirima poštanske službe u nas. Lapovu. ali se ovde razišli). Iz Ravanice početkom prošlog veka se jedan njihov deo nastani u Godačici. godine. Živanići u Goroviču i Resniku. Tako je i sa prezimenom Komatovića. s kojima su zajedno doseljeni. Bojanići u Baljkovcu. baba-Mira. o čemu svedoče Nastići u Petropolju (prešli na imanje neke Naste i po njoj se nazvali. Divnići u Stojniku. Vukanići u Vrbici. a iz Čukojevca se jedan ogranak nastani u Vitanovcu oko 1875. opet. kako za pretka tako i za samu porodicu. Baba Mira ode u Kalanjevce (to su danas Mirići). a na deobi pripale Duki. Razumljivo je. kad smo od gladi bili željni hleba. Aranđela). iz Ibarskog Kolašina. Grozdići u Adrovcu. koje im je kasnije prešlo u nadimak. i odnete u Banju. Dragušici i Šljivovcu.Jovan Mitrovdan. Kažu da je najradije išao tamo. Daničići u Velikoj Plani. Jovana). a prezime. pa se preuda u Vilotiće. stoga. Donjoj Rači. jedan deo kasnije pređe u Čukojevac. odakle. koji je već bio star čovek. morali su da beže sa Kosova zbog toga što su.oba roda slave Sv. a ne ona koja rodi Da su žene zaslužne matere. Rabrovcu i Čestinu. i od nje i tamo nastanu Martići. Rodoslovno pamćenje Mirića u Kalanjevcima seže do seobe 1737. po čemu su i prozvani Komatovići. Aničići u Bukoviku i Goločelu. koji je bio sudbinski važan. Resniku. O tome je Jeremija M. U prezimenima pojedinih porodica je najčešće sadržan podatak o nekom prelomnom trenutku. u Banju. Milakovcu. Vodicama. Ravanici i Čukojevcu. I dobročiniteljke su sticale slavu. Janjići u . Njena sestra Nerandža otišla u Venčane i od nje su Nerandžići u Venčanima" .i ta bi veza dugo trajala. Sepcima. da nije došao Prvi ustanak. Vidići u Vinči. Pajsijeviću i Radmiloviću. počeo je opet ići u goste. Više puta je plačući govorio Dukinim (i svojim) unučićima. prozvani po babi Gordijani. samo za to da vidi zajedničke naćve (koje su donete iz Hercegovine. Posle ratova Mirin sin. Dostanići u Lapovu. a staro im je prezime Bogdanovići). Gordanići u Brzanu. Milatovcu i Miraševcu. Putujući tako. Leševu. prezivajući se po njima. Božanići u Batočini. što bezmalo u svakom šumadijskom naselju ima porodica koje se prezivaju po ženskom pretku: Anđelići u Zakuti." Tako isto i Vojčići u Vrbici („doselila se baba Vojka od Sjenice. a onaj u Vilotićima Sv. čiji su preci. a ne koja rodi. pre Prvog srpskog ustanka u gružansko selo Ravanicu. odgovornost majke-rodilje za potomstvo.ustanka.

Milavčiću. Đorđevići (8). Gornjoj Šatornji. Spasenići u Pajsijeviću. Desimirovcu. Markovcu Topoli i Cerovcu. Marijići u Badnjevcu. Udovičići u Velikom Šenju. Lepavići u Desimirovcu. Sandići u Božurnji i Stojniku. Vukasovcima. Vitanovcu. Stanići u Vrbici. Lužnicama i Resniku. Žabarima. Miličići u Gradcu. zlehuda vremena. Stančići u Badnjevcu i Malim Pčelicama. Nastići u Saranovu. Jovanovići (3). Đurđevići (5). Šljivovcu i Šumama. tražila su i muževne žene. Kloki. Gornjoj Sabanti. Dragušici. Sudeći po stanovništu koje danas u njima obitava. Orašcu. U tom vremenu je od njih bilo i Bataveljića u Divostinu (1) i Kniću (4). Petku. Sinđelići u Dobrovodici. Jerinići u Balosavi i Kamenici. kako je uočio i istakao etnolog Toša Radivojević. Rakincu i Stragarima.. Bataveljići (5). Došavši posle Druge seobe (1736). Vukovići (4). Riznići u Banji. Petrići u Ljubiću. Manojlovcima. Masloševu. Vrbici. Vučiću. dok su im. žene i kćeri Šumadije. Ranđići u Lužnicama i Resniku. Manasići u Resniku. Jerosimići u Kniću i Poskuricama. pogotovu što su uslovi u Beogradskom pašaluku. Stajkići u Lapovu.Grabovcu. Lapovu i Čukojevcu. Vasilijevići zvani Mijajlovići (5). Mijajlovići drugi (2) i Stevanovići (2).. Zagorici i Lapovu (u Lapovu dvoji). Ružići u Vodicama. Milkići u Markovcu i Miraševcu. a Raletića od Novog Pazara. Nerandžići u Gornjoj Vrbavi. i drugi Udovičići (staro prezime Sinđići) u Bečevici. Maričići u Božurnji. Jovanovići (4). od Kolašina i slave Sv. Osnovala su ga tri roda . Ljubičići u Kikojevcu. Mirjanići u Plani i Natalincima. Milenići u Raškoviću. Čumiću. Ko su Šumadinci (62) Pet rodova iz stare Raške Kako je Đurđevdan i slava Drobnjaka. i njihovi potomci su početkom ovog veka činili osam devetina seoskih domaćinstava.Bataveljići. a delili su se na osam ogranaka . Pantići (1). Krunići u Drlupi. Niti su Šumadinci samonikli. Selenići u Kniću. Brzanu. a od Bataveljića (Markovića) rod Nikolića u Cvetojevcu (1). Bataveljića je 1902. Donjoj Sabanti. Mladenići u Batočini i Vitkovcu. Donjoj Sabanti. A Šumadija ih je imala. a činilo ih je dvanaest ogranaka .Markovići (9 kuća). Matići (4). Vojinovcu. niti bi stekli tako dobar glas i ugled da uza se nisu imali takve životne oslonce i pomagače kakve su majke. Markovcu i Miraševcu. Sovijanići u Grivcu. Nikolići potiču od . Jelenići u Trnavi. Trenići u Donjim Jarušicama. Stojniku i Čestinu. Maksimovići (5). Miljojčići u Vitkovcu. Petrovcu. Oplaniću i Trnavi. Mandići u Kniću i Stublu. što je u njegovom predanju i sačuvano Markeljića je u Dobrači početkom XX veka bilo 32 kuće. Donjoj Crnući. Cvetići u Donjim Jarušicama i Guncatima. Savkići u Markovcu. Jelići u Borču. Markeljići u užem smislu (5). Kutlovu i Resniku. godine iz Stare Srbije. Stamenići u Topoli. Milatovcu. Katići u Markovcu i Cvetojevcu. Marići u Balosavi. „nije slučaj više ni u jednom lepeničkom naselju". Lipovcu i Čukojevcu. Korićanima. Gvozdenovići i Raletići. kada se muški ginulo. Radmiloviću. Todorovići (5). Kumrijići u Lapovu. kao pograničnom području.Nikolići (9 kuća). Pretokama i Čukojevcu. Popadići u Brnjici. Jakovljevići (2). Pridvorici. Martići u Đurđevu i Šumama. Obradovići (2). pogotovu u pogledu porodične razuđenosti i kompaktnosti. neki ogranci doprli do Valjevske (Joševa) i Šumadijske Kolubara (Darosava). Donjoj Trešnjevici. Donje Grbice idu u red najstarijih lepeničkih sela. Markovcu i Glediću. Ratarima i Topoli. Rosići u Vinči. Leševu. godine bilo 53 kuće. Donjoj Rači. Stankići u Saranovu. Kalinići u Miraševcu. do polovine ovog veka. Belosavcima. Smiljanići u Godačici. Jer. bili snošljiviji. Miljići u Stublu. Jeličići u Badnjevcu. Marinkovići zvani Đurđevići (2). Radojkići u Svetliću. Vitanovcu. Grabovcu. Poleksići u Guberevcu. što. Sarići u Guncatima. preci Bataveljića i Gvozdenovića su doseljeni od Sjenice. Vitanovcu. to potvrđuje da je ovaj rod istog korena drobnjačkog porekla. Simići (3). doseljena posle 1737.

1828). ili približno u isto vreme kad i oni. koji je imao sinove Gavrila (r. koji je tekao 1788-1803. 1817) i Petra (r. Todosijevići potiču od Todosija Jovančića (r.). Pešići (3). u drugom doseljeničkom talasu. Markeljići u užem smislu imaju staro prezime Maksimovići. prema zapisu Toše Radivojevića. Njihov rodonačelnik je Marko. 1787). Đurđa (r. čiji se potomci prezivaju Đurđevići.Dimitrijevići (4 kuće). Posle Markeljića. 1802). 1757). Tanasijevići su se kasnije prezimenski izdvojili iz roda Jovančevića. a rodonačelnik Mijajlovića je Vasilijev sinovac Mijajlo (r. Pavlovići. koji je bio kmet u selu 1831. sinova Dimitrija Milojevića. 1792) je imao sina Ignjata (r. 1817). zvani Markelja (r. Da su svi ovi rodovi zajedničkog porekla svedoči i isto krsno ime . čiji je skupinski naziv Markeljići. 1824). koji je imao sina Mijaila (r. koji je imao sinove Miloša (r. Jovanovići. 1819). 1824). 1824). Da su sve ove porodice zajedničkog porekla vidi se i po istoj slavi. Rodonačelnik Vasilijevića je Vasilije Vulićević (r. 1830). jer potiču od dva rođena brata. čije je staro prezime Milojevići. godine upisan kao najstariji čovek u selu (r. Dimitrijevići. potiču od najmlađeg sina Dimitrija Milojevića . 1809). Aleksijevići potiču od Aleksija (r. odnosno izmeđ Druge seobe (1736) i Kočine krajine (1788). 1823) i Miladina (r. Dimitrijevići potiču od Dimitrija Mijailovića (r. Stevana i Petra-Peše. zvanog Peša. 1824). Đorđa (r. čije je staro prezime Mijailovići. 1782). Osim Stevana. 1797). Pešići. Kako je Đurđevdan i plemenska slava Drobnjaka. 1792).Markovići (5 kuća). Todosijevići (2) i Tanasijevići (1). Petku (27. Jovanovići (4). Jovančevića i Radičevića. godine. 1828). godine. Stevana (r. 1814). odnosno Pavle je brat od strica Stevanu i Petru. Stevanovići i Pešići) u Dobrači slave Sv.Jovančevići i Radičevići. potiču od Marinko Ignjatović. koji je imao sina Obrena (r. Jovanovići i Đurđevići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Markeljićima. Pavlovići (1) i Stevanovići (1). Pavlovići. staro prezime Milojevići. 1813). Arsenijevići i Aleksijevići su međusobno za koleno bliži. što je u njegovom predanju i sačuvano. podeljenih u pet ogranaka . 1829). od koga su Jovanovići (v.Dimitrija. Koste (r. Stevanovići i Pešići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Radičevićima. 1817). 1826).Petra (r. Jovana (r. 1805). koji je imao i sina Nikolu (r. 1825). Stevanovići.Jovančevići od Sjenice. potiču od Stevana (r. u Dobraču se doseljavaju dva roda . vrlo zastupljeno. Mijajlovići drugi i Stevanovići su kasnije prezimenski izdvojeni od velikog roda Markeljića. 1779). Svi Radičevići (Markovići. Arsenijevići (3).Jovan Marinković (r. Arsenija i Jovana (Aleksijev otac). Da su sve ove porodice. koji je 1831. sin Novaka Vulićevića (r. predelu iz koga su doseljeni. Markovići i Jovanovići su se kasnije izdvojili pod ovim prezimenima iz okvira velikog roda Radičevića. oba iz Stare Raške . 1822) i Iliju (r. Arsenijevići potiču od Arsenija Mijailovića (r. jer je njihov rodonačelnik Pavle rođeni brat Dimitrijev. 1826) i Mijata (r. oktobra). imaju staro prezime Vulićevići. Početkom XX veka ih je bilo 14 kuća. Aleksijevići (3). Marinkovići. čiji jedan deo nosi prezime Mijajlovići. Marinkovići . 1807). Sofronija (r. u relativno mirnom .petorice braće. Damjana (r. 1802). čiji je otac bio Maksim. brojali su. Ivana (r. 1793). koji su opet za koleno bliži sa Pavlovićima nego sa ostalim Radičevićima.drugo prezime Đurđevići (staro prezime Ignjatovići). Sretena (r. koji je sin Jovana Mijailovića (r. Jovančevići ili Jovančići. Dimitrije je imao još tri sina . istoga roda i porekla svedoči ista krsna slava Đurđevdan. 1809). Pavle je imao sinove Miloja (r. 1809) i Živojina (r. Vukovići.Lazara (r.Milovana (r. početkom DžDž veka 13 kuća. Neposredno posle Markeljića. podeljenih na pet ogranaka . a Radičevići od Novog Pazara. Rodonačelnik Jovanovića .Đurđic. Marinko je imao je sinove Jovana (r. potiču od Pavla Milojevića (r. godine. koji je sin Dimitrija Milojevića (r. 1795). 1809). krsno ime koje je u Staroj Raškoj. Miloša (r. 1817) i Milana (r. to potvrđuje da je ovaj rod drobnjačkog porekla. 1799). Nikolinih sinova . koji su doseljeni 17371787. staro prezime Milojevići. 1815). 1807). jer vode poreklo od tri rođena brata . Vasilijevići. Radičevići su treći osnivački rod sela Dobrače. 1815).

1802). do XX veka naseljavana Dobrača. Petrovo Polje ili Petropolje. a Petrovići i Novakovići (u okviru kojih su i Sretenovići) od Sjenice. Glišići (2) i Đorđevići (1). koji je imao sinove Miloša (r. Jovana. Kijevci. 1817). što znači da su Vaskovići i Đorđevići za koleno međusobno bliži nego sa ostalim Vuksanovićima. 1787). Krće i Stup u sjeničkom kraju. Krćevac i Stubao u Šumadiji i Žabren. jer pobrojana sela postoje i u središnoj Šumadiji i u okolini Sjenice. 1782). Kijevo. 1811) i Filipa (r. Karaši. ostali rodovi dolaze iz Stare Raške . Vaskovići potiču od Vasilija. Petrovići i Živkovići. Vasko i Obrad su imali još dva brata . Šumadinac bi bio uveren da su to šumadijska sela.Vuksanovići od Novog Pazara. Nikolu. Sjeničanin takođe bio uveren da je reč o sjeničkim selima. 1803). takođe u oba predela. Uz ova. Staro prezime Vuksanovića je Planići. a Pelovići. a njihov rodonačelnik je Vuksan Planić (r.i za Srbe snošljivom razdoblju posle Kočine krajine do Prvog srpskog ustanka. obnovljena sredinom XVIII veka. 1777). U pravu bi bila obojica. Osim Živkovića. Grabovica.Mijailovići i Simovići. Luku.Banjčevići. Ko su Šumadinci (63) Sjeničani u Gruži i Jasenici Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima naselja Piše: Mile Nedeljković Karaša. 1787). 1825) i Vukosava (r. pet rodova . Vuksanovića je početkom XX veka bilo šest kuća. ali bi. Tako je. 1815) i Milutina (r. Ako bismo. Novakovići. 1797). a drugi Sv. naveli sela: Bare. došli iz Jasenice 1854. Đorđevići.Đurđevdana. 1801) i potomke Mijaila (r. . Prvi slave Sv. 1828). koji je imao sinove Todora (r. Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima pojedinih naselja u njima. Sugubina. Do ovog veka u Dobraču su doseljena samo dva roda (po jedna kuća) . Đorđevići potiču od Đorđa. Plana. na primer. u okviru preseljavanja u oblasti. koji su. čije je staro prezime Ilići. 1812). 1829). postoje. a rodonačelnik Simovića je Sima Mijailović (r. u Dobraču se doseljavaju Vuksanovići. a njihov je rodonačelnik Milorad Vladisavljević (r. Brnjica. čije je drugo prezime Savići. Glišići. U vreme Prvog srpskog ustanka u Dobraču se doseljavaju. 1819). Novakovići (Sretenovići) Sv. najverovatnije 1809. zvanog Vasko (r. Raškoviće. Trešnjevica. ima dva ogranka . Savka (r. Nikola). Miloradovića (slava Sv. Gradac.Žabare. Rodonačelnik Mijailovića je Mijailo Radosavljević (r. 1825) i Srećka (r. 1828). Nikolu. Kneževići (od Sjenice) i Pelovići (od Novog Pazara). koji dolaze od Zaječara. prozvani tako po mestu porekla (Brestovačka Banja). potiču od Gliše Ilića (r. godine. slave Sv. Nikolu. 1814) i Petra (r. vidi se i na osnovu iste slave . Lijeva Reka. Vaskovići) rod. podeljenih na tri ogranka . godine. Milana (r. čiji je predak došao posle Drugog srpskog ustanka (1818) i Jekići (drugo prezime Markovići). Živkovići takođe slave Đurđevdan. 1817). Kneževac. Vasko je rođeni brat Obrada Đorđevića. Ivanovići. Ursule . a Petrovići Sv. čije je staro prezime Vladisavljevići. 1809). koji slave Svete Vrače. sela koja imaju svoje dvojnike . Miloradovići.Miloradovići u užem smislu i Markovići. čiji je sin Obrad Đorđević (r. koji je imao sinove Milovana (r. ima dva ogranka . na drugoj strani. 1792). Đurđa (r. koji je imao sinove Vasilja (r.tzv.Vaskovići (3 kuće). Da su svi Vuksanovići (Glišići. 1817) i Vasilija (r. pošto svi dolaze iz Stare Raške. Stevana. Ivanovići i Kneževići slave Sv. koji je imao sinove Aksentija (r.doveli bismo u zabunu ljude iz dva naša predela. koji je imao brata Radovana (r.Antonija (r. 1826) i Vićentija (r. 1817).

tako se uz Buđevce u Vučkovici naselio rod Guberina. kraja. Ovi Ilići/Dujkići su srodnici Kozodera. Đokići i Burovići. a rod su im i Đerkovići u zaseoku Orašanima. Sa ovim rodovima su srodnici Mekovići (Novičevići). Boroštice i Gračani u Barama Gružanskim. No. Guberine. Mićići i Vukajlovići (jedan rod). Boljare. Na poreklo stanovništva od Sjenice takođe upućuju u Šumadiji prezimena Seničići u Vitanovcu i Pečenogu. Od njih je najstariji rod Štavljana u Lipnici. po Dragićevom zapisu početkom ovog veka bilo šezdeset kuća. javlja više oznaka koje upućuju na Sjenicu kao stari zavičaj. što je naročito zastupljeno idući od sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. naišavši u Vučkovici na rođake Radiča i Pavla.Ova podudarnost nije slučajna. Naš velikan Jovan Cvijić je uočio da „iseljenici nose. kao i u prezimenima pojedinih rodova. Milovanovići. Uz Sjenicu kao opšte odredište. doseljeni za vreme Karađorđa. to prenošenje topografskih i geografskih imena. koji imaju i drugo prezime Simići. Vapa. Osim znamenitog roda Štavljana u Brnjici. koji su doseljeni iz Štavlja kod Sjenice. nastanile izbeglice od Sjenice. Todorovići.doseljeni su iz Melaja pre Prvog srpskog ustanka. zvani Banovići. Središte Buđevaca u Vučkovici je u zaseoku Orašanima. godine. Kao što je uz Buđevo selo Guberine. Do . jer je njihovo prezime Dujkići . Sjeničko-peštersku visorovan i njena naselja. imena svoga sela. planine. doseljeni iz Graca i Boroštice na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Grabovcu i Vučkovici.Sv. ili Boljarci i Dujkići u Belosavcima. nije samo Sjenica. u zaseoku Sredini. Šarovići. u ovim prezimenima je lako prepoznati spomen na stari zavičaj. Gradac. Cvijićevo zapažanje dobija potvrdu i u činjenici da se u nazivima delova pojedinih šumadijskih sela. Buđevo. i po njima nazivaju iste predmete u novoj oblasti.današnji rodovi Gajovići. Osobito su bili brojni i jaki Štavljani u Vučkovici (1920. Jekići. kao središte Sjeničkopešterske visoravni ušla u šumadijski prezimenski skup. Lukići. smešteni u belosavačkom kraju Zovljaku. čiji je predak došao iz Štavlja kod Sjenice početkom XVIII veka i računaju se u najstarije rodove u selu. gde ih je. čiji se rodonačelnik Đerko. Guberine i Buđevci u vučkovačkom zaseoku Orašani. Sjeničani u Toponici i Đuriselu. ovde nastanio takođe pre Prvog srpskog ustanka. Rakići. U Barama Gružanskim su Gračani i Boroštice. Vukadinovići.Štavalj. posle seobe 1809. u kojem su bili . Buđevci. naselje Seničani u Bukoviku (danas uraslo u Aranđelovac). koje je Karađorđe doveo i ovde nastanio. velike skupine rodova u Belosavcima. Miljkovići. postoje štavljanski rodovi u još tri gružanska sela Lipnici. za vreme Karađorđa. Milivojevići.takođe od Sjenice. Aleksići. potiču Nikolići. Boroštica i Melaje. već su i druga sjenička naselja ostavila svoj trag u prezivanju Šumadinaca . godine ihe je bilo 50 kuća). potoka. arh. gde su nekad bila polja sela Bukovika. Boškovići. Milovanovići. Svi su ovi rodovi. Melajci u Vitanovcu. taj niz ponovljenih naziva naselja. kadšto i celog predela. ali bez naznake sela iz koga potiču . sa kojima je zajedno došao. Vučkovici. Boljarci nisu u Belosavce došli usamljeno. jer je njihov rodonačenik Meko brat od strica Radiču i Pavlu. Po Cvijiću. Iz Štavlja su i Bogdanovići. godine) iz Boljara su došli Boljarci u Belosavce.po selu Dujke (opština Sjenica). Savići. Ovde su se iz Buđeva kod Sjenice naselili njihovi preci Radič i Pavle pre Prvog srpskog ustanka. a u toku ustanka (1809. Štavljanin u Grabovcu (Aćimović) je od njih odseljen. po kojima nose prezimena mnogi šumadijski rodovi. gde su se naselili". Tako imamo . Đerkovići i Mekovići (Novičevići). Dujke. Od belosavačkih rodova su jedino Ilići sačuvali spomen na selo odakle su došli. ili predeo iz koga su žitelji ovih naselja došli. Mihaila. Dimitrijevići. no u većem talasu. označava pravac selidbenog kretanja stanovništva od Sjenice ka Šumadiji. došli iz Buđeva. a da su rod vidi se i po tome što svi njihovi potomci slave istu slavu .drugo prezime Milića u Vitanovcu . Milićevići (Marići). kao puž kućicu. u kojima su se. Od njih su ovde potekli Jekići u istom selu. Melajci . Od Boljaraca. Dragićevići. Grabovcu i Lipnici. Nikolići. Štavljani u Brnjici. u istom selu.Sjeničko polje u Donjoj Trešnjevici.

kao predeona celina. Jasenici i Gruži. ili prezime Sjeničani u Đuriselu. čime su se odlikovali rodovi Dvisci. zapadni naglasak u izgovoru pojedinih reči. došli Pavlovići i Talovići. te povorke imena označavaju pravce migracija i predele gde su se naselili Sjeničani i Novopazarci. . a naročito iz sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. Ko su Šumadinci (64) Zapažanje Jovana Cvijića U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana Istu odliku u govoru je zapazio i Jovan Erdeljanović u Bukorovcu. doseljeni od Sjenice. kako je to područje nazivano. u okolini Sjenice i u središnoj Šumadiji.. nailazi na ista imena naselja. po našoj staroj ružnoj navici da svoje sunarodnike diramo po susedima od kojih su pobegli. svojevrsni izraz uspomene na zavičaj. a Talovići u Mitroviće i Nedeljkoviće. nesumnjivo. Početkom ovog veka o ovom šatoračkom groblju. tako da se pruža istočno od planine Rudnik (1132 m).. a vremenom je tu nastala varošica. Istu pojavu zapažamo i u susednim šumadijskim predelima. Radonjiće i Mihajloviće. Mizdrakovići. govori o istorijskim i demografskim vezama koje su postojale i postoje između ova dva srpska predela. U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana." Odista ne može biti slučajnost da se u dva naša predela. tada nenastanjenom. Krša (571) i Glavice (477 m). Da toponomastička podudarnost nije slučajna. Deo sela u kojem su nastanjeni nazvan je Arnautski kraj. bogato izrezana. potvrđuju nam i nazivi pojedinih mesta u nekim naseljima Lepenice . više no u susednim selima. dokle je Karađorđe dospeo u vojnom pohodu. Marinkoviće. Po doseljenicima od Sjenice (Arnautluka." Lepota ovog groblja je. Erdeljanović je zapisao: „Arnautsko groblje. visoke Šumadije. prelazi. takođe. Groblje ovih doseljenika je nastalo u kraju zvanom Brestovi. uporište i središte naše srednjovekovne kulture. levih pritoka Velike Morave. oblast Lepenice je u središnoj Šumadiji i obuhvata sliv reka Lepenice i Rače. koje je danas izmenilo lik. Veliki naš antropogeograf Jovan Cvijić je zapazio „da se ista imena pružaju kao povorke.Sjeničko polje u Dobrači i Ramaći. jer su Arnauti posle Velike seobe Srba doprli do sjeničkog predela) ovo groblje se i danas naziva Arnautsko groblje. je doseljeničko (Sjeničana). tako da je danas groblje bezmalo u sred nje. godine u Donju Šatornju su iz Suvodola. U geografskom pogledu. koji su se kasnije razgranali . u kojima je srodno stanovništvo. jer sve to. pa pobrđem od Ramaćskih visova (813 m). Zlosrećne 1809. koji je znamenje. tu i tamo. ili tzv.Pavlovići u Dukiće.danas se u govoru Belosavčana. sačuvao tzv. u tom selu. sa obilnim vrstama kamenih spomenika i sa četiri velika drvena krsta. Vukajlovići i Karovići. Markoviće.

Lapovo. Jovanovići 3. Botunje. Pajazitovo. 13 (Boškovići 8. Milanovići 3. Stanojevići 2. Novi Milanovac. Mironić. Andrejevići 3. Jovanovac. Početkom XX veka. Ove dve seobe su neposredno povezane sa dva austro-turska rata (1683-1699. Jakovljevići 1. Rača (opština Rača). Mala Pčelica. Popović. Lapovo (opština Lapovo) i Rakinac (opština Velika Plana). A)Sjenica Viševac: Stojakovići.drugo ime Radovanovići (Radići). Goločelo. Ramaća. 8. 51 (Radovanovići 8. Lužnice: Đurđevići. NJihovi su ogranci Vuksanovići. budući da je ona danas razdeljena na pet opština (Kragujevac. Lužnice. Dragobraća. godine) naseljavali žitelji Sjenice i okoline su Adžine Livade. godine) do posle Javorskog rata (1876. Divostin. Velika Plana). Markovići 4. odigravši presudnu ulogu u njenoj etničkoj istoriji. Kutlovo. Arsenijevići 2. Adamovići 3. Donje Jarušice. Đurđevo.tačnije u pedeset i dva naselja . Desimirovac. Miladinović 1). godine do druge velike seobe 1736. Grošnica: Boškovići. Milići 2). Majnić. i Jakovljevići. Veliki Šenj. Donosimo. Radojevići 1). nisku Šumadiju. Kijevo. Maršić. Jabučje. Lazarevići 2. Pinosava. Đuriselo. Ilići 5). Milovanovići 1.Karlovačkim (1699) i Požarevačkim (1718). U istorijskom pogledu je upravo ovo stanovništvo dalo pečat razvoju Šumadije i Srbije. Beloševac. Poskurice. svaka peta porodica nastanjena u Lepenici vodi poreklo iz Stare Srbije i tzv. Batočina. Prekopeča. Pavlovići 1.kako reke teku. Živanovići. . 10. Drača. Uočljivo i nedvosmisleno prisustvo stanovništva koje potiče iz okoline Sjenice može se pratiti od Velike seobe pod Čarnojevićem 1690. Stanovo. Korićani. Bošnjane. u Pomoravlje i tzv. Mala Vrbica. Stevanovići 6. Cvetojevac. u čemu je vrlo veliki udeo stanovništva sa Sjeničko-pešterske visorovani. Brzan. Donje Grbice. Ilići 6. 9 (Tolići 4. Mali Šenj. Trešnjevak. i 1716-1718). Damnjanovići 4. od kojih je u više od polovine . U etnografskom smislu je Lepenica zasebna područna celina. Bare. Ovako uzeta. Grošnica. Novopazarskog sandžaka. Rača. Lepenička naselja u koja su se od Velike seobe (1690. klasična oblast Lepenice ima devedeset naselja. U ovom razmatranju se ova oblast uzima u istorijskim etnografskim granicama. na osnovu izučavanja Todora Radivojevića. 2 . pregled po istorijskim etapama doseljavanja stanovništva iz okoline Sjenice u Lepenicu. Korman. Batočina. Ilići 3. koja su privremeno završena sa dva mira . Lončarevići. Resnik. Viševac. U ovom vremenu je iz okoline Sjenice i iz Krajinovića naseljeno stanovništvo u pet lepeničkih naselja. u istom selu. 5 (Vukovići 4. Čumić i Šljivovac (danas opština Kragujevac). Drenovac. Rogojevac. Dobrača. prema ispitivanju Toše Radivojevića. koja sa oblastima Jasenice i Gruže sačinjava istorijsko područje Kragujevačkog okružja (Kragujevačke nahije u turskim ili Kragujevačkog distrikta u austrijskim okupacionim podelama i svedočanstvima). godine.naseljeno stanovništvo poreklom od Sjenice. Srećkovići 2. prema stanju početkom dvadesetog veka. Gornja Batočina (opština Batočina).

iza čijeg sloma su za tzv. Tolići sišli u selo kod Batočine i nazvali ga Kijevom. ali je nesumnjivo da su iz Kijevaca kod Sjenice. godine. Rakovići 3. Tolići (Đorđevići. Kijevci su imali 348 žitelja 1948. godine. Perovići su daljom starinom od Žabljaka u Crnoj Gori. pa mu se to učinilo prihvatljivim. a 156 se izjasnilo kao muslimani i 2 kao Jugosloveni. treće doseljavanje je bilo u relativno mirnom razdoblju. 309 (1981) do 268 (1991). Mijajlovića 15 i Gavrilovića 6. godine imao 117 kuća. naprosto stoga što je to selo našao na đeneralštabnoj karti iz 1893. Đokića 16. svi muslimani. Gušići/Milutinovići 4. kao i najvećeg besa odmetnutih janičara i krdžalija. moguće i kao etapne stanice. zaselak Štavlja. Po tome je selo Kijevo u Lepenici dobilo naziv po Kijevcima u okolini Sjenice. od čega je 110 Srba. a rod su im Pavlovići u Grošnici. godine. Đurđevići) u Kijevu doseljen je iz Kijevaca. U popisu 1981. Tošići) u Čumiću. Filipovići 3. Maksimovići 4. S obzirom da je u istom popisu bilo 111 pravoslavaca i 157 islamske veroispovesti. godine). godini). usledio je krajem XVIII veka. godine čuva spomen sela Krajinovića iz koga su im preci došli. Baćići/Stevanovići 5. . raju stvorene povoljne prilike u Beogradskom pašaluku. koja su izazvana sukobima širih razmera i ratovima koji su ih pratili. godine. Blažići 1). jer su na pravcu seljakanja našeg stanovništva. 340 (1971). zatim Perišića 17. kako je u to doba i najveće rasulo Turske carevine. jedan od tri osnivačka roda ovog naselja. a danas imaju 233 (1991). koji je završen Svištovskim mirom (1791). što je posledica i njegovog pograničnog položaja. posle dveju velikih seoba (1690. godine su imali 107. doseljen posle Druge velike seobe (1736). Treći talas Sjeničana. doseljeni iz Vape. a sada (po popisu 1991) imaju 78 žitelja. To kratkotrajno razdoblje mira je decenija i po od Kočine krajine (1788) do izbijanja Prvog srpskog ustanka (1804). Glišići 2. Božurčevići 2). preko 360 (1971). 1911. 10 (Radojkovići 7. Milenkovići. od njih su Pavlovići u Vučkovici.Madžarevići. tri roda u Lepenici još pamte nazive sela iz kojih su doseljeni posle 1736. a manje nacionalni ili verski. Antonijevići 1). veliki rod. koji je zapljusnuo Šumadiju. od kojih Matejića u užem smilu 47 (Paunovići 17. to će se njihovo nasilje negativno odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva. Mićakovići 9. odakle je rod Tolića. 6. od koji 77 Srba i jedan Jugosloven. Ovo kratko razdoblje je u znaku trećeg austro-turskog rata u XVIII veku (1787-1791). 288 (1981). a u okviru njih ogranci Mulića (Stevanovića) 9 i Joksimovića (Marinandića) 7. Mikići. Ko su Šumadinci (66) U potrazi za novim životom Nasilje janičara negativno će se odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva Tako se u Vapi smanjivalo stanovništvo od 513 (u 1948. Moguće je da su u selidbenoj vezi Kijevo u Metohiji i Kijevci kod Sjenice. Toša Radivojević misli da je ovde reč o selu Kijevu kod Orahovca u Metohiji. nisu posebno popisani 1948. Za razliku od prethodna dva. koji jedini od rodova doseljenih od Sjenice u Lepenicu posle Velike seobe 1690. godine). i 1736. 6 (Mikići 5. U našim prilikama ovo ratovanje je zasvođeno Kočinom krajinom (1788. Treći rod. B) Krajinovići Ramaća: Matejići. doseljeni iz Boguta i Perovići u Adžinim Livadama. To su Bogdanovići (Rajičići. Rakinac: Radojkovići. to znači da se u nacionalnom pogledu kao Jugosloveni izjasnili po jedan pravoslavac i musliman. i u njemu su motivi doseljavanja bili pretežno ekonomski. No. Poput velikog roda Matejića u Ramaći. Boguti.

Bošnjane: Milivojevići. 8 (Novakovići 4. Ivkovići 3. Radovići 2. 7. Petrovići. 9 (Đokovići 3. U stanovništvu koje se doselilo u Šumadiju upadljivo je najbrojnije ono koje potiče od Sjenice. Čumić: Vuksanovići. stanovništvo iz svih srpskih predela. Pajevići. Dragobraća. Vuletići 2). 1. Pajazitovo. Petrovići 1). a deo ih se smestio u još šest naselja u kojima su se u prethodne dve seobe već nalazili doseljenici od Sjenice. Vujovići 2. tačnije obnavljaju življenje u njima (Bare. 5. Đurđevići 3. Stanovo i Trešnjevak). Radosavljevići 2. Jovanovići 2. Dobrača: Novakovići. od kojih se u dvanaest naselja smeštaju uz prethodne doseljenike iz ovih predela. Popovići 3). Gavrilovići. nova naselja. Adžine Livade: Kovačevići. prirodno. Mala Vrbica. Simovići 2. drugo prezime Milisavljevići. 7 (Gajići 3. 13 (Stanojevići 4. NJihov ogranak su Vukovići u istom selu . Milići. U ovoj seobi došljaci od Sjenice zasnivaju na starim napuštenim staništima svoja. Jovanovići 1). Ignjatovići 1. Đokovići 1). Radojevići 2. 1806-1809. Ognjanovići 1). Šamanovići. Radivojevići 1. U ovom vremenu se stanovništvo od Sjenice i iz Buđeva i Vape smešta u trideset i dva lepenička naselja. Mirkovići. B) Buđevo Desimirovac: Buđevci. Antonijevići 2. povuklo odatle sa Karađorđem. Lazarevići 4). 11 (Alempijevići 7. Mirkovići 1). Ćirkovići 2. 11 (Milivojevići 9. uz koje je pristala masa srpskog stanovništva na Sjeničko-pešterskoj visoravni. 5. 3. Milanovići 3. Božanići.U ovom vremenu novi talas doseljenika od Sjenice i iz Brnjice i Štavlja je naseljen u novih osam naselja Lepenice. povukao u Šumadiju. za šta je presudan događaj Karađorđevo ratovanje 1809. 8. Milutinovići 2). Divostin. 1804-1814. Drača: Alempijevići. Gornje Grbice. privučeno primamljivim uslovima života u Šumadiji. 2 (Miloševići 1. .Vukovići. Vasiljevići 2. 6 (Pavlovići 4. Milenkovići 2). Srećkovići 1). Prvi srpski ustanak je. u istom selu. 6 (Minići 3. Miloševići 1. 7. Sretenovići 4). Šljivovac: Miloševići. Kutlovo: Babići. 2. 7 (Filipovići 3. Mišovići 2. Rakinac: Terzići. Novi Milanovac: Pavićevići. Majnić. Gvozdenovići 1. 8 (Pavićevići 7. Paunovići 2). Pavlovići 1). 9 (Jankovići 4. 7 (Radovanovići 5. Jovanovići 1). Lukići/Lukovići 2). Ilići 2. Korman: Gajovići. Vulovići 2). Gavrilovići/Gajovići 1. 9. 21 (Mirkovići 5. Beloševac: Šarčevići. Popovići. Jovanovići 2. 9 (Todorovići 5. 5 (Božanići 3. Radomirovići 1. Jovanovići 2. a dolaze i u dvadeset novih naselja. Jankovići 1. Rogojevac: Filipovići (Vilipovići).stari naziv Lukanje. Jankovići 1). Veliki Šenj. 6 (Perići 5. Simonovići 2. Tanasijevići 3. Stevanovići 1). 7 (Vukovići 2. Mironić. Mala Pčelica. Radosavljevići 2. Mali Šenj. Perići. 5 (Spasojevići 3. Stevanovići 1). Srećkovići 1). Drenovac: Sokovići. 12 (Milojevići 6. Njihov ogranak su Vukovići. 3. Pavićevići/Janići 1. Mijailovići 1). Lapovo: Tomići. Đuričići 2. Đekići. 6 (Jeremići 2. Radivojevići 2). Bihoru i Koritima i koje se. 2. Njihov ogranak su Lepavići u istom selu . godine. 6 (Radisavljevići 4. V) Vapa Divostin: Nektarijevići. Šljivovac: Pejovići. Ivkovići. Đurđevo . drugo ime Spasojevići. Ko su Šumadinci (68) Pribijanje uz rođake Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića Cvetojevac: Bojovići. Đuriselo: Seničani. kao glavnu oblast ustaničkog poduhvata.Lepavići. Sretenovići 1. (Sokovići 4.

4. u kojima je više od polovine doseljenika od Sjenice. jer je u njima više od tri četvrtine doseljenika od Sjenice . Mala Vrbica (93.8) i Dragobraća (50. Mali Šenj: Ivanovići . Radosavljevići 1). Stare Raške.2). Divostin: Bojovići. (1876). Pajazitovo (84. 1. u četiri sela je približno po trećina naseljenih Sjeničana . (1824). Sjenica. S obzirom na ukupan sastav stanovništva (1911.Donje Grbice (64. (1849). Đurđevo: Vukojevići .4). (1816). 1. jer su se u njoj zapravo presekle migracione struje koje su dolazile od Timoka i Braničeva. Stanovo (54. Mironić: Milojevići. (1823).1). U . kada pristiže samo pet porodica. Dobrača (32). Prokovići. 1. Uz Prekopeču u kojoj je 44.6 odsto). Drača: Vasiljevići. (1815). bolje reći. a šest sela. Viševac (30. (1887). 5 (Radonjići 4. 1. bilo kao matice. (1886). Ramaća (63. kao pretežno sjenička .drugo prezime Mirosavići (Mirosavljevići).1 odsto). 2. (1894). Crne Gore. Birča i Osata u Bosni i Vojvodine. 1.7). decenija od Drugog ustanka do izbijanja Javorskog rata. bilo kao etapne stanice u doseljavanju u Šumadiju.staro prezime Ilići. Dalmacije. (1849). Rogojevac (84. 1. Hercegovine. 1. Drača: Vukadinovići. V) Buđevo Grošnica: Buđevci . doseljavanje od Sjenice u Lepenicu je zanemarljivo A) Sjenica Bare: Aleksići. a u njoj onaj selidbeni pravac koji je poticao od Sjenice. Epira. uglavnom mirnih. (1880). Lepenica je po kompoziciji stanovništva najsloženija i najslojevitija.4). (1871).4 odsto sjeničkih doseljenika. Mironić (59.Mali Šenj (98 odsto). Kosova. ili. 1.drugo prezime Đokovići. ali se uglavnom razmeštaju. Lužnice: Đorđevići.Od drugog ustanka do javorskog rata (1815-1874) U šest.Divostin (36. Rača: Matići. godine). (1816). pribijaju uz rođake i prijatelje koji su se doselili u ranijim talasima u osam drugih lepeničkih naselja. Završno razmatranje Od svih šumadijskih predeonih i etnografskih celina. (1862). Like. 3. 1. A) Sjenica Brzan: Šmikići. 3. doseljavanje od Sjenice je upečatljivo smanjeno i po pravilu je pojedinačno. Šopluka. (1850). OD JAVORSKOG RATA DO KRAJA XIX VEKA (1875-1900) U poslednjoj četvrti XIX veka.7). (1822). šest sela se u Lepenici mogu označiti kao čista sjenička.9). U njihovom sučeljavanju prevagu je ipak odnela dinarska doseljenička struja. 1. (1856). Grošnica: Đokovići. Rogojevac: Radonjići. 1. Kutlovo (57). Bare (76. Đuriselo (85. Matejići. 2. U ovom vremenu se doseljenici od Sjenice i iz Brnjice i Buđeva naseljavaju i u dva nova sela (Đurđevo i Raču). B) Brnjica Đuriselo: Pantovići. 1. (1830). Botunje: Danilovići. Šljivovac: Đorđevići.5).7) i Adžine Livade (30).

3). pa su.4). koji. a Kostadin Vasa. jer su se često dizali na bune.pet sela je po četvrtina sjeničkih doseljenika .6). i pristajali uz sve . Podgorica.1 odsto). Grošnica. Goločelo (9.7). Bare. Njihovo istorijsko područje danas pripada opštinama Berane. koji se u Lijevoj Rijeci naselio i od koga su Vasojevići. Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića. Međutim. odakle se na Kčevo doselio njegov rodonačelnik Vaso sa tri brata .Novi Milanovac (14). veći pokreti stanovništva su bili podstaknuti seobama koje su ratovi na ovom području podsticali. Jabučje (21. iseljavaju . u stalnom mlazu. Stefan opet Kostadina. Rakinac (6.8). Čumić).2).3). U ovim istorijskim kretanjima stanovništvo se u četiri talasa naseljavalo u dva sela (Drača. Piše: Mile Nedeljković Sutra: Između Austrije i Turske Ko su Šumadinci (69) Seobe uz ratove Piše: Mile Nedeljković Vasojevići su obrazovani kao pleme u vekovnoj borbi. a u dva talasa u trinaest sela (Adžine Livade.9). Korićani (11. Resnik (10." Plemenska matica Vasojevića je Lijeva Rijeka.Krasom. narastaju u jedno od najvećih plemena u Crnoj Gori. Lužnice (26. odnosno severoistočnom delu Crne Gore.4). Lapovo (10. Po šestinu imaju Drača (16.5). Kolašin. Vasojevići u Šumadiji Srpsko pleme Vasojevića. ako bi se računalo i Radivojevićevo neujednačeno naznačavanje porekla kod pojedinih rodova).5). i 1875.2). došavši iz Kčeva. Vreme masovnijih naseljavanja iz okoline Sjenice u Šumadiju pokazuje da razlog naseljavanju nije bio prevashodno ekonomski. dubljim poreklom je iz Hercegovine. Đuriselo.5). „Vukan Nemanjić imao je sina Kostadina. Kutlovo. iz više razloga. u kojoj se Vaso nastanio. Vasoje Stefana.3) i Maršić (22. Brzan (0. Desimirovac (23.4). pa i na Balkanu. čije je matično područje u predelu Crnogorskih Brda i Polimlja. U šest talasa naseljavanja (koji su polazili 1690. Čumić (0. što je oko 15 odsto ili više od sedmine površine Crne Gore).6).8). 1736. Prirodno. 1804. što svedoči da su uglavnom postojali određeni pravci i ciljevi useljavanja.7).5) i Grošnica (15. Plav i Bijelo Polje (u ukupnoj površini oko dve hiljade kvadratnih kilometara. Rakinac. Otom (od kojih su nastala današnja šiptarska plemena Krasnići i Hoti) i Ozrom (od koga je nastalo pleme Ozrinića). Mala Pčelica (2.6). u tri talasa u sedam sela (Botunje. Kijevo (5. Po petinu imaju Bošnjane (22. Batočina . Đurđevo (2. Divostin. godine) od Sjenice se u Lepenicu naselilo ukupno 183 roda sa 1528 kuća (ili 184 roda sa 1615 kuća. Rača (0. Poskurice (8. Bošnjane.9). Korman (16. Cvetojevac (4. Popović (24. Iz Lijeve Rijeke nastaje širenje Vasojevića. Kostadin Vasoja. Šljivovac). Botunje (13.8 odsto). Divostin. 1815. 1788. Lapovo.2) i Pinosava (20 odsto). Drenovac (10. Maršić.6). kao stalni mlaz. gde mu je ostao brat Ozro. njihov brat je bio i Pipo (od koga je nastalo srpsko pleme Pipera). Mali Šenj. kako kažu istoričari ovoga plemena pop Bogdan Lalević i Ivan Protić. Jovanovac (15. Mironić.7). U ostalim lepeničkim selima je postotak doseljenih Sjeničana manji . Beloševac (11. morali i da se.selo (1. Rogojevac).1).2). premda jedno od najmlađih.7). u kojoj su uslovi življenja znatno pogodniji. Naime. Popović. Donje Jarušice (9. Trešnjevak (2. Prekopeča. Lužnice.Veliki Šenj (29. Gornja Batočina (7.4).7). Šljivovac (12.2). stanovništvo je neprekidno pristizalo od Sjenice ka Šumadiji. Po nekima.2). Brzan. Majnić (13. utabanim stazama migracije.zbog turske odmazde.

jer su ova dvojica ustanika. Početkom XVIII veka dolaze Vukićevići u Svetlić. iz ekonomskih uzroka (mali prostor. jer im je matično naselje Lijeva Rijeka u gornjem slivu reke Tare (ovdašnja prezimena su im Brankovići i Dimitrijevići). Tada dolaze Brankovići.Gruža. nerodica. Zato danas bezmalo da nema predela u našoj zemlji u kojoj se ne nalazi neki od rodova Vasojevića. Teša Obradović iz Garaša i Vasilije Saramanda. čiji je ujak čuveni prota bukovički Atanasije. a njihovi ogranci se nalaze još u selima Guberevac. jer je naseljavanje u ovaj deo Šumadije teklo uglavnom preko vitanovačke prevodnice. Koraćevići i Spasenići u Pajsijević. Kako je Mihailo Dragić zapisao. Vukićevići su. kada je bila Kočina krajina. stižu Brđani (sa ogrankom Vasiljevića) u Stubal. Tatići i Ćurčći) najstariji živući rod u Borču. Matkovići i Preljići (jedna familija). ili skretali preko Rudničkog prevoja ka Jasenici. od Sjenice. znači dolinom Gruže kao prirodnim putem. u središnoj Šumadiji . koji su srodnici Miškovićima u Borču. tako nazvanih po selu Vrbi iz koga su došli . Vasiljevići. što je i prirodno. Prvo su se početkom XVII veka naselili u sela Cerje i Vrbu u predelu Gokčanice (kopaonički kraj). 1939). Upamćeno je ispaštanje u Sremu. Saramanda tuče". Vrbljani u Grabovcu se mogu pratiti u selidbenom luku od četiri stotine godina. Ponajviše u Gruži. U Zabojnicu dolaze Mrkuljići (staro prezime Prokovića i Mojsilovića . Aleksići. Do danas je ostala pesma „Teša vuče. zatim zbog krvne osvete. a u Cerje iz Lopata). u zaselak Balabanac. Lutovci u Borač i Vrbljani u Grabovac. godine u Gornju Sabantu došli Tarani. glad). a „sav im je mrs bio loj namazan na pšenični hleb". za gladi. osnivači Svetlića i glavnina njegovih žitelja. jači talasa Vasojevića. Damnjanovići i Pavlovići. u Prvom srpskom ustanku je hrupio novi. gde su se stapali sa drugim selidbenim krakom Vasojevića koji je preko Užica išao ka Podrinju i Kolubari. kao što smo pisali. čiji su rod Milosavljevići (zvani Gluvačevići) u Lipnici i Vrbljani u Čestinu. Proka se prezivao Ilić. Topoli. a Prokini . i sl. Za vreme Kočine krajine u Toponicu dolaze Đokovići.današnji rodovi Jankovići. Jovičići i Jovanovići u Guberevac (Gruža). ili neposredno posle toga. kada je u tadašnjem Beogradskom pašaluku stanje za Srbe bilo veoma povoljno. Tako su u Velikoj seobi 1690. koji se tamo prezivaju Antonijevići (doseljeni tu iz Cerja. Prema prethodnim istraživanjima. a za njima. godine. Njihovi preci će uskoro učestvovati u Prvom srpskom ustanku. poreklom iz Komadina u Starom Vlahu (opština Ivanjica). među kojima će se isticati Vasilije Saramanda iz Bukovika. Vrbljani u Grabovcu su bežali u Srem. Po ženskoj liniji ovoj skupini pripadaju i Filipovići u Lipnici. odakle Koraćevići ubrzo pređu u Žune. Đokovići. čiji je predak. koji je zakleo ustanike na zavereničkom zboru u Orašcu 1804. ušao kao domazet u jednu kuću Milosavljevića (Gluvačevića).ratove protiv Turaka. jeli šišarke. izgleda i posle sloma Kočine krajine i posle propasti Prvog srpskog ustanka. Neposredno po Kočinoj krajini. imaju rođake u Vrbi. Današnji rodovi Vrbljana u Grabovcu. Simovići i Srećkovići. Petrovići. Prirodno. Najraniji vidljivi dolasci Vasojevića u središnu Šumadiju su u vremenu austro-turskih ratova.Proka i Mojsilo su braća od stričeva. gde su. a odatle su se doseljenici razmeštali dalje ka Lepenici. Belosavcima i Maskaru). kao i njihovi srodnici Jovanovići. Sledeći talas Vasojevića je došao u ovaj deo Šumadije za vreme austro-turskog rata 1788-1791. po ocu Iliji. odnosno u seobama koje su njima podstaknute. Donje Jarušice i Đurđevo. tako nazvani po zavičaju. U Masloševu su približno u to vreme Jovanovići (danas Ivanekići u Krćevcu. Jasenica i Lepenica Vasojevića ima u tridesetak sela. gde su došli iz Lopata u Vasojevićima (Lopaćani su jedno od pet bratstava Vasojevića). dok su Lutovci (druga prezimena Miškovići. prvak Beogradske opere. Saramandin potomak je Živan Saramandić (r. godine. Saramandići u Bukovik i Ješovići u Vrbicu. pobila mnogo Turaka.

Drobnjaci. visoki. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. čvrstu plemensku organizaciju i upravu. lepo razvijeni. Kliment) ubrajan u Vasojeviće. a kao pleme upisani 1390. koji su početkom XVII veka došli iz Banjana na svoje katune u Durmitoru. potpuno zdravi i bistri ljudi." Usled oskudice u zemlji. godine. pridružili Karadžići. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. od Risna do Podrinja i Beograda. kao spomen i potvrda tih seoba. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. Kosorići. Sv. Ove porodice u Šumadiji nisu tako brojne. Svi ovi doseljenici su ili pravi Vasojevići. pa je tako danas. Nikolu. Tako su mnoge drobnjačke porodice doprle i u Šumadiju. lepo razvijeni. koji podsećaju na Drobnjake. starinom od Travnika. od Risna do Podrinja i Beograda. Srđ). „čisto srpsko pleme. Najuočljivija razlika među njima je u krsnom imenu: pravi Vasojevići slave Sv. kao u nekim drugim predelima Srbije. koji su u istorijskim izborima prvi put spomenuti kao prezime 1354. visoki. kako to nije bilo dovoljno." Usled oskudice u zemlji. koji su iz plemena Bratonožića. Gorštaci su. Markovići i Obradovići. u Čukojevac Đorovići. potpuno zdravi i bistri ljudi. prilikom ovih seoba. vremenom. koja se odlikovala demokratijom i skupštinom u kojoj su jednako pravo glasa imali svi koji su nosili ili nose oružje. u Jovanovac i Kijevo Maksimovići. Plemensku zajednicu Drobnjaka je osnovalo pet srodnih bratstava Vulovići. ali. plemensku krsnu slavu (Đurđevdan) i druge plemenske odlike. No. Tomići i Cerovići. Mihaila i Sv. Po sačuvanom plemenskom predanju. Doseljavanje Drobnjaka u Šumadiju . kao spomen i potvrda tih seoba. jer su mu preci jedno vreme prebivali među njima. i oni koji slave Sv. sačuvali su u vreme turske vlasti svoju poluautonomiju. gde su im se. sticajem okolnosti izgubile plemensko obeležje Drobnjaka. ili splemenjeni sa Vasojevićima. godine (ličnost imenom Bran Drobnjak). Aleksandra Nevskog. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. U sastavu stanovništva Šumadije ima i porodica koje potiču iz plemena Drobnjaka. promena slave nije uticala na svest o poreklu od Vasojevića. ali. pa je tako danas. Pive i Tare. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. Ko su Šumadinci (70) Drobnjaci stigli u Ripanj Drobnjaci su. Zemljište plemena Drobnjaka je na prostoru između Gornje Morače i Šaranaca. arh. Drobnjaci su. Luku i Đurđevdan. U splemenjene spadaju Lutovci (slava Sv. ali su svojim prisustvom i značajem vrlo primetne. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Mnoge od njih su. Nikšićkog polja i Župe. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Jakšići i Abazovići. morali su i sami da se iseljavaju. ali ih je većina očuvala drobnjačko ime. „čisto srpsko pleme. kako to nije bilo dovoljno. Jovana. Gorštaci su. ili njihove srodnike. kao što je i sam Karađorđe (slava Sv. u kojem su varošice Šavnik i Žabljak. i dolaska iz zemlje Vasojevića. Đurđići. koji podsećaju na Drobnjake. U Rašković dolaze Miloševići. Sv.potomci će se kasnije nastaniti i u Dubravi). morali su i sami da se iseljavaju.

kao i oni u Milutovcu. Kosmaju i Belici nije bilo drobnjačkih porodica. a u Kačeru u mestu Rudniku (12 kuća). pa su.u Milutovac (15 kuća. godine u Pranjane. dok su u Gruži vrlo malobrojni. a otud dolinom Ibra dopirao preko Zapadne Morave. od kojih jedna ima prezime Veljković) i Malu Kruševicu (10 kuća). kako je Risto T. odakle se jedan krak odvajao preko Užičke Crne gore ka okolini Valjeva (1). nije im godila ni blizina Beograda. potomci jednog brata ostali u Ripnju. Oparić) isti rod svedoči i to što svi slave plemensku slavu Đurđevdan. a stara slava im je bila Velika Gospođa. pa se ubrzo deo odseli u Temnić . a uz njih se ubrajaju i Kojovići (6 kuća). Iliju. a istakli su se u Prvom srpskom ustanku. čiji je . Međutim. Božurevac. U ostalim predelima Šumadije Drobnjaka je u to vreme bilo 14 rodova sa 140 kuća. gde se prezivaju Nedeljkovići. Po rodoslovnom pamćenju. a potom u Lepenici. od čega je u Jasenici bilo 17 drobnjačkih rodova sa 84 kuće. „vele da im je knez Miloš davao zemlje na Terazijama u Beogradu. Drobnjaci u Levču i Temniću su imali osobitu sudbinu. a potomci druga dva brata otišli u Milutovac i Malu Kruševicu.je. Početkom XX veka ukupno ih je bilo devet rodova sa 151 kućom. U Levču su se Drobnjaci nastanili u Rekovcu (7 kuća). a u Gruži jedan rod sa dve kuće. slave Sv. koji su se u kraju Brđanima u Balosavi (2 kuće) nastanili pre Prvog srpskog ustanka. u Ljubićskim selima jedan rod sa sedam kuća. u Kačeru jedan rod sa 12 kuća. Za njih. a smešteni su u zaseoku Zvezdi. Filipovića. Međutim. Drobnjakovići. prostranoj goloj kosi koja po svemu podseća na zavičajni predeo Durmitora. U središnoj Šumadiji je najviše Drobnjaka u Jasenici. o čemu svedoči i jedna numera Voždovog Delovodnog protokola. teklo u tri pravca . Za razliku od njih. koji je kao slavan megdandžija dopao rana. u okolini Beograda dva roda sa 14 kuća. godine obezbedi izdržavanje. po svemu sudeći. u Lepenici tri roda sa 67 kuća. Nikolić zapisao. zatim preko Sjenice i Dragačeva (2) i silaskom ka Ibarskom Kolašinu i Kosovu. a u Šumadijskoj Kolubari jedan rod sa četiri kuće. Po sačuvanom porodičnom predanju Drobnjaci u Ripnju potiču od tri brata. njegovi potomci budu za vlade kneza Miloša proterani kao hajduci iz Rekovca i zato se nastane u Ripnju kod Beograda. Svi levački Drobnjaci preslavljaju Sv. u Temniću dva roda sa 25 kuća. od čega u Takovu četiri roda sa 47 kuća. Mala Kruševica) i Levču (Rekovac. ali oni nisu pristali. u Levču tri roda sa 31 kućom. hteli da budu u šumi i zato zaostali ovde". gde se prezivaju Stanojevići (20 kuća) i Jankovići (10 kuća). U Ljubićskim selima Drobnjaka ima u Tamniku (7 kuća. Luku.uzdoljem Drine. dok Drobnjaci u Maloj Kruševici preslavljaju Đurđic. U Levač su došli u XVIII veku. Božurevcu (20 kuća) i Opariću (4 kuće). prema ispitivanjima Milenka S. od kojih se jedna preziva Ivanović). po svemu sudeći. prva dva roda potiču od braće Stanoja i Janka. pa je Karađorđe preporučivao da mu se 1812. Sa ovim Drobnjacima su rod Drobnjakovići u gružanskom selu Balosavi (2 kuće). U područje Takova. Temniću (Milutovac. Drobnjaci su doseljeni posle 1739. Da su Drobnjaci u okolini Beograda (Ripanj). dok u Smederevskom Podunavlju. osobito junak Milosav Drobnjak (1762-1822) iz Rekovca.

koji su oko sredine XVIII veka došli iz Crne Gore. dok su. gde se prezivaju Drobnjakovići. godine u tri naselja . godine je iz Vukasovaca otišao jedan njihov deo u Rušanj kod Beograda. Drobnjaka ima u Donjim Branetićima (5 kuća). Ovi poslednji su promenili slavu (Đurđevdan). Baljkovcu i Beloševcu. imaju i drugo prezime Ivanovići. uz plemensko prezivanje Drobnjakovići. koji se smatra najstarijim od živućih rodova u selu. a Vukomanovići u Baljkovcu su očuvali i staro kumstvo sa Zdravkovićima i Obradovićima u Baničini. čiji je predak došao iz sela Komarnice u Drobnjaku. gde. I sve drobnjačke porodice u Baničini. Đurđevići i Maksimovići. Sve drobnjačke porodice u Lepenici su sačuvale rodovsko pamćenje i krsnu slavu (Đurđevdan). Antonijevići. gde se prezivaju Drobnjaci. U Lepenicu Drobnjaci dolaze u vremenu od Druge seobe do Kočine krajine (1737-1787).Dobrači. Jankovići.oni su potomci Stanojeve i Jankove sestre. Gavrilovići. došli su u Lepenicu kasnije. Preci Zdravkovića i Obradovića u Baničini su „pradedovi Zdravko i Obrad". odakle je jedan srodnik oko 1880. Vukasovcima. Gmitrovići. a 1902. godine su bili ovi njihovi rodovi . u čijem su sastavu Nikolići. kao i Drobnjaci (1 kuća) u Ozremu. U Dobrači. po svemu sudeći skupa sa Drobnjacima nastanjenim u Baljkovcu.Bojanići. Arsenijevići. Pavlovići. godine). Ovaj rod. U vreme oko Kočine krajine pristižu drobnjačke porodice i u Vukasovce. a najverovatnije je to kumstvo preneto iz zemlje matice. Aranđelovcu i Rušnju su održale plemensku slavu Đurđevdan. Vukovići. Jovanovići. Jakovljevići. Ljubisavljevići. koji im sve vreme kumuju. a po drugoj . uzevši slavu zemlje . za vreme Karađorđa.Nikoljdan. Za razliku od Drobnjaka u Baljkovcu i Dobrači. a njihove porodice je Toša Radivojević našao 1902. Vukosavljevići. imao je učesnika u Prvom srpskom ustanku. Drobnjaci su Prodanovići (1 kuća) u Pranjanima. Ko su Šumadinci (71) Najprivlačnija Jasenica . Drobnjaci u Beloševcu. Iz Donjih Branetića je jedan srodnik kasnije prešao u Majdan (1 kuća). gde su jedna od tri osnivačke porodice ovog sela. Vukomanovići. kojih je početkom XX veka ukupno bilo 32 kuće. Blagojevići. U Baljkovcu su Drobnjaci jedna od dve osnivačke porodice sela. čije je drugo prezime Tomići (dve kuće).otac Rade došao iz Drobnjaka. godine otišao u Nakučane kao domazet (3 kuće 1950. po jednoj verziji. koji su došli iz Gornjih Branetića na imanje. drobnjački rodovi su Markeljići. Radenkovići. Marinkovići zvani Đurđevići i Stevanovići. a oko 1830. Mijailovići. Kojovići potomci trećeg brata Koje. udate za Koju. koji su tu došli od Sjenice. Vasilijevići ili Mijajlovići. Od vukasovačkih Drobnjakovića ima ogranak u Aranđelovcu.

potiču Simići u Belosavcima. kako je zapisao Petar Ž. Drobnjaci su Petrovići. Tako je u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. Sa Jezera su sa njima u Vlakču došli i Dragutinovići (drugo prezime Petrovići). Po sačuvanom rodoslovnom pamćenju. Jelencu i Belosavcima. a prosečan broj kuća po rodu je 12. kao i Šumadija. gde ima. a Stevan Filipović. A od Simića. budući da su žene bile izuzete od krvne osvete. Milojeviće i Simiće.Piše: Mile Nedeljković U Šumadijskoj Kolubari je samo jedna porodica. U polovini od ovih naselja žive potomci jedne drobnjačke porodice. čije prezime nedvosmileno podseća na rodonačelnika Filipa. Vlakči. morali su. Nikolu. Za razliku od ostalih Drobnjaka. Jovanovići i Tanasijevići. koja se vremenom razgranala i nastanila u Gornjoj Šatornji. U okviru roda Beljakovića je krajem XVIII veka bio ugledni rod Filipovića. Petrović. takođe istaknut kao ustanik. kojih je ukupno 1923. jer. Vukasovcima. godine ovde naselio. ovi u Vlakči slave Sv. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. koji se tada zvao Ljubinić. I jedno i drugo područje su bili prirodni zbegovi. Gornjoj Šatornji. a do početka XX veka pripadnici ovog brđanskog plemena su se u ovom predelu razmestili u devet naselja . čiji se predak oko 1870. kao i Šumadije uopšte. pri čemu ne raspolažemo za sada podacima o razlozima promene slave. Marko je u Prvom srpskom ustanku izašao na glas kao junak. Belosavcima. godine). Jelencu. što upućuje na vreme ranijeg doseljavanja Od svih predeonih celina Šumadije za naseljavanje Drobnjaka je bila najprivlačnija Jasenica. su se prezivali Veličkovići. godine). usled straha od odmazde. a drugi u Beli Potok pod Avalom. Velikoj Plani i varošici Aranđelovcu. da se rasele. U Gornjoj Šatornji je ostala udovica jednog od Filipovih sinova. bio je Karađorđev pisar (jedan od petorice pisara Delovodnog protokola). koji drže da su istog porekla sa Pavlovićima. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. ali ne slave krsno ime Drobnjaka. Seoba Drobnjaka u Jasenicu je obavljena posle Požarevačkog mira (1718. o čemu svedoči i njihova slava (Đurđevdan). godine). sva naseljenička. U pogledu stanovništva je Crna Gora. po nalazu Jovana Erdeljanovića (1908). godine bilo skupa devet kuća.68 odsto od ukupnog broja kuća). oko 1720. gde su imali trla . prema istraživanju Ljubomira Pavlovića (1907. a ukupno ih je bilo 20 kuća). godine se u Gornju Šatornju doselio iz Drobnjaka predak Filip sa sedam sinova. „doskora su se zvali Drobnjaci".same Beljakoviće. kojem su ovi gorštaci vičniji. dok se onima koji su otišli u Beli Potok vremenom zaturio trag. Beljakovići u Jagnjilu se dele na tri ogranka . Todorovići. koji su u slomu 1813.jedni odu u Jagnjilo. Valjevska Kolubara i Podgorina su kudikamo bile privlačnije za naseljavanje Drobnjaka. čemu je svakako pogodovao i brdsko-planinski predeo. Ovi koji su ostali u Gornjoj Šatornji su prozvani Ćurčijska porodica (1923. koji je bio lepenički knez (umro 1818) i braća Marko (Karađorđev pašenog) i Stevan. Pavlovići (drugo prezime Đorđevići). kako Kragujevačka ili Gornja tako i Smederevska ili Donja Jasenica. Od Milojevića. 39 rodova Drobnjaka sa 488 domova. oni koji su otišli u Jagnjilo se skupno prezivaju Beljakovići. pa je razumljivo što je Šumadija primila stanovništvo iz svih srpskih krajeva. Među Filipovićima su se u to vreme isticali Đuka. Milinkovići su došli posle Prvog srpskog ustanka iz Dobrinje kod Užičke Požege. U Velikoj Plani. Milinkovići u Vreocima (1948. Novakovići i Beljići. Jagnjilu. Kako su ovde posle izvesnog vremena pobili neke Turke (što je moglo biti posle 1739. Jagnjilu. svaka 27. kojih je 1923. kuća poreklom drobnjačka (3. koja slovi kao drobnjačka. godine ih je bilo četiri kuće). lepenički kapetani. koji ih je poveo iz Drobnjaka. godine bežali u Srem. Đurđevdan. Za razliku od Šumadijske Kolubare. . jedan deo se posle Prvog srpskog ustanka odselio u Jelenac. Pre Prvog srpskog ustanka su u Vlakču došli iz Drobnjaka. sa Jezera.to su današnji Milisavljevići.Baničini. godine bilo 21 kuća. a ostali Filipovi sinovi se sa potomstvom raziđu na dve strane . nego Mitrovdan.

sastavljeno od saplemenika koji potiču sa raznih strana.videli bismo da je ono. čiji sin Ilija tvorac čuvenog državničkog spisa „Načertanija". kružno kretanje stanovništva koje je. stapanja i splemenjavanja. i neprihvatljivo. promenili slavu. jer se zaboravlja da je stanovništvo Crne Gore prethodno tamo naseljeno iz drugih srpskih krajeva. same po sebi razumljive (najčešće da se zametne trag zbog krvne osvete). čuvalo i sačuvalo „dično ime i svetu slobodu". u stalnim. 16 iz zapadnih delova Stare Raške. izuzev Gvozdenovića u Guberevcu. zahvaljujući istorijskim događajima. kada je. oktobra). Svest o plemenskoj pripadnosti se čuva i neguje. kako je i Erdeljanović i zaključio.dakle jedno od temeljnih i vodećih plemena u Crnoj Gori . poglavito iz Stare Raške. otkuda vuku poreklo i mnoga današnja crnogorska plemena. Vlajkovići i Milosavljevići). pa i masovnim. Dajkovići u Lapovu (1877) i Vuksanovići u Badnjevcu (1878). godine. osam iz Brda. bile najživlje u XVII veku. doseljeni u vremenu 1737-1787. I kao što su u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. da bi iza pada Srbije 1459. kad su nevolje i seobe u pitanju. od kojih su dve trećine (297 porodica) poreklom iz Bosne i Hercegovine. I oni koji se. To je samo. „Garašani su se rođakali s vojvodskom kućom Boškovića u Bjelopavlićima. Bukovičani u Parcanima kod Ralje (opština Sopot). Pre Prvog ustanka u Bukovik su došli od Bjelopavlića tzv. delom naseljavali doseljenici iz jugozapadnih srpskih krajeva. nisu dali u lance svezati. početkom ovog veka pleme Njeguša je brojalo 442 porodice. sa tamošnjim stanovništvom. koje su se pokrenule posle kosovske pogibije. Ko su Šumadinci (72) Potomci junaka Garašani su rođaci vojvoda Boškovića iz Bjelopavlovića Među viđenijim Bjelopavlićima u Kočinoj krajini i Prvom srpskom ustanku je Hadži Milutin Savić Garašanin (iz Garaša). koja je. Pada u oči da su svi doseljeni Bjelopavlići u središnoj Šumadiji. Crnogorci (današnji rodovi Ivovići. Kao što se vidi. Mlađi bjelopavlićki doseljenici u središnoj Šumadiji su Gvozdenovići u gružanskom Guberevcu (doseljeni oko 1860). U ovom trenutku ne raspolažemo razlozima te promene. Petka (27. seobama. . Stanovništvo i Crne Gore i Šumadije je sastavljeno od pripadnika svih selidbenih struja. „u Njegušima nema nijedne porodice koja ne bi bila poreklom iz naših dinarskih krajeva". Kako je Jovan Erdeljanović ustanovio. Boškovići kazuju da su od njihovog pretka Petra Boškovića. Po Šobajiću. uopšteno zaključivanje da šumadijski rodovi uglavnom potiču iz Crne Gore. isele iz plemena čuvaju plemenske znake u novim sredinama. u kojima najčešće. pred turskom najezdom. a samo 68 od starih zećanskih Srba. pa da saberemo pleme Njeguša . godine. gde je istorija svakoga plemena ogledalo vekovne borbe. I na Lovćen da stanemo. a od njih su tzv. nema nikakvih uslova za nastavak plemenskog življenja. Od njih potiču Bankovići u Maloj Vrbici. 53 porodice su iz drugih delova Crne Gore.a Crna Gora postala junačko uporište za sve prebege i slobodare koji se. iz ovih ili onih razloga. Stoga je pogrešno. podjednako kao i bilo koji kraj Šumadije. u kojem su neko vreme prebivali. pa i najpretežnijim. u guslarskim pesmama najviše opevanog harambaše bjelopavlićkog iz kraja XVII i početka XVIII veka. dolazili i pripadnici crnogorskih i hercegovačkih plemena. Plemenska slava Bjelopavlića je Sv. a ponajviše iz Stare Raške i Kosova. kako je Jovan Cvijić ustanovio. ispremeštano sve stanovništvo od Demir Kapije do Zagrebačke gore. Šumadiju su dobrim. koja je naša najizrazitija oblast plemenskog društva i života. odakle su. Slično je i sa ostalim plemenima u Crnoj Gori." U ranije doseljenike od Bjelopavlića spadaju Bankovići sa ogrankom Đerasimovićima u Baljkovcu. a naročito njihov noviji i presudni sloj. pogotovu dinarskih. po svaku cenu.

neveliko je.. opšte je poznato predanje o tome da su potomci petorice braće . Karađorđev barjaktar (poginuo slavno na Ljubiću 1815. 1805) i Jovana (r. Crne Gore i Brda. 1799). Od ovog roda je Tanasko Rajić. ali svakako najkasnije početkom XVIII veka. Staro prezime Pantića je Stevanovići. „pričaju da su od njih odseljeni Rajići u Stragarima". Krasa i Ota . a imao je sinove Stevana (r. koji su ovde došli iz Guče u Dragačevu. ali njihovi srodnici u drugim mestima su sačuvali porodično predanje. krvna osveta. koji se dele na tri roda (Petrovići. u ovom plemenu je do našeg veka bilo živo sačuvano mnogo starinačkih odlika. Od stragarskih Rajića su Milići u Ljuljacima i Rajići u Plaskovcu. Drobnjaković je došao do podatka da su Rajići u Banjici (opština Čačak) došli tu iz Guče (Dragačevo) početkom XVIII veka. arh. sa oko 5. a jedno u Lepenici (Jabučje). Ozrinića. Po porodičnom predanju. koji takođe slave Đurđic. Pavlovići i Todorovići). Krasnića i Hota. Plaskovac. Mihaila. godine) i pesnik Velimir Rajić (1879-1915). čiji je predak Milutin Đorđević (r. Pipera (Đorđevići i Pantići) u lepeničkom selu Jabučju. bilo je 984 kuće piperske. kao i među Arbanasima. koji je imao sina Miloša (r. Početkom ovog veka. pa posle kraćeg prebivanja u Drlupi (Gruža) sklone se „zbog Turaka" u Gledić. a odatle pre Prvog srpskog ustanka u Kulinu kod Vitkovca. Potiču od braće Đorđa i Stevana. a njihov predak je došao ovde kao domazet sredinom prošlog veka od stragarčakih Rajića. iseljavalo se i pipersko stanovništvo. pamte da se njihov predak Rade kao vodeničar tu doselio pre Prvog srpskog ustanka iz Stragara od tamošnjih Rajića. kojih je po Dragićevom zapisu oko Prvog svetskog rata bilo jedanaest kuća. Rajići u Guči. velika i znatna familija u Stragarima. 1815). piperskoj oblasti (Piperska gora i Štitovo sa Lukavicom). od kojih su po tri u Jasenici (Stragari. Tako Rajići u Glediću pamte da je njihov predak Milić Rajić došao sa sedam sinova iz Pipera u Velenje kod Novog Pazara. sačuvali su svest da su srodnici Rajića u Stragarima. što potvrđuje i ista kućanska slava. prvi put se pominje pod današnjim imenom 1455. Mlađem sloju piperskih doseljenika pripada rod tzv. godine. Vasojevića. Milići u Ljuljacima (slava Đurđic . tako i u središnoj Šumadiji uočavamo istu pojavu. zastupljena sva plemena Hercegovine. Doseljeni su posle Kočine krajine (1788-1803) i smatraju se osnivačima ovog sela.nerodica. nastanjeno u trouglu koji nastaje od spoja reka Zete i Morače ka severu. Lipovac) i Gruži (Balosave. stara porodica Rajića u Stragarima je zamela svoje poreklo. Iz poznatih uzroka . Na žalost. a u Guču iz Kosatice kod Nove Varoši. koji se najmio da ovde jednom kragujevačkom Turčinu čuva jabučar. godine. kako se prezivao njihov rodonačelnik Pantelija Stevanović (r. primetni su i Piperi.900 duša. Po ovom jabučaru je kasnije selo dobilo ime. prvi se doselio Đorđe Piperac. .prema ispitivanjima Ljube Pavlovića (1907). Zahvaljujući sklonitosti piperske oblasti.nastala srodna plemena Pipera. Kod svih Srba Brđana. Ljuljaci). Gledić. ne slave Đurđic. koji su se slegli u Šumadiju. Ozra. 1826). Rajići u Plaskovcu (tri kuće) slave Đurđevdan. težnja za boljim uslovima življenja i sl.Pipa. godine. Borivoje M. Pleme Pipera. ali je vrlo značajno srpsko pleme u Crnoj Gori. Pipera doseljenih do početka ovog veka u središnu Šumadiju je bilo u sedam sela. već Sv. Ovo dično pleme crnogorskih Brda. Od Đorđeve loze su Đorđevići.preslava Đurđevdan). u tzv. prema ispitivanjima Jovana Erdeljanovića (1906). Vasa. 1780) upisan kao kmet 1831. Premda Rajići u Glediću. možda neposredno posle velike Seobe 1690. Među pripadnicima tih plemena. kao Rajići u Stragarima. Najraniji doseljenici iz Pipera u ovom delu Šumadije su Rajići. zavade.

nije mi poznato da su prelazili i Moravu. a odatle ka središnoj Šumadiji. posle Velike seobe 1690. po Sokolskoj nahiji ili krećući se ka Užicu i Valjevu.kod Ljubovije i Bajine Bašte." Kasnija. dalje. rod Lukovića se smatra osnivačkim rodom sela Balosave u Gruži. a Piperi-Lužani Đurđic i Đurđevdan. i danas vrletni. da osaćanskih porodica ima sada tamo više stotina. kraj Osat u kojem je srpsko stanovništvo imalo vekovima prirodno utočište.Poput Pipera u Jabučju. Ko su Šumadinci (73) Čuveni guslar Živan Vujić Piše: Mile Nedeljković Istražujući muzičku tradiciju u Gornjoj Jasenici. doselivši se sredinom XVIII veka iz Pipera u Lipovac. razmeštajući se. Doprli su i u Šumadiju. doneli sa sobom. oni su se u toj meri naselili u podrinskim i valjevskim krajevima. a ako jesu to je moralo biti sasvim izuzetno. a po dedi kao Dmitar Nikolić. sinu Dmitra Petrovića (r. istraživanja su potvrdila ovo Cvijićevo zapažanje. inače kriva. Jeremiju. Mihaila. Jovan Cvijić je zapisao: „Predeo Osat. Uočivši ovaj deo dinarske selidbene struje. ali kako je i kada došlo do promene slave nije nam poznato. a sve su slavile pipersku plemensku slavu Sv. A postepeno i pojedinačno i nečujno. U najvećem luku koji pravi. Lukovići su nastanjeni u zaseoku Brđanima. reka Drina. Vujići čuvaju snažnu pipersku tradiciju. koji je u popisnim knjigama 1823-1836. a njihovi ogranci Tomovići i Marjanovići u zaseoku Dubljacima i Milosavljevići u zaseoku Glavici u istom selu. sa vrlo malo puteva. poznate brvnare. zato. na njenoj levoj obali se prostire planinski. u Bosni. godine različito upisivan . Poreklom iz Pipera je i rod Vujića u jaseničkom selu Lipovcu. Dvadesetih godina je Lukovića i njihovih srodnika bilo 12 kuća. Radi zarade su išli najpre po podrinskim. a docnije i zidane kuće. tipski je primer za iseljavanje usled pečalbe. arh. Iz zavičajnog Osata su se prebacivali preko Drine na dva mesta . Tako su iz Osata u Valjevsku Kolubaru i Podgorinu doseljena 74 . ali pamte da su doseljeni iz Pipera najverovatnije kad i Rajići u Stragare. etnomuzikolog Jelena Jovanović je u kući glasovitog guslara Živana Vujića (1919-1991). godine. od koga je zapisala više pesama. i posebno obradila njegov način izvođačke interpretacije. Vujići u Lipovcu se prezivaju po Vuji (r.kao Dmitar Piper i Dmitar Piperin. jer su najstariji živući rod u ovom selu. podrobno provedena. kod Topole. koji je u svim krvavim krajinama važio kao „mala Srbija". sve do Morave. 1777). Vujići za razliku od njih slave Sv. arh. No. našla gusle koje su Živanovi preci. srodili su se i sprijateljili s meštanima još pre nego što su se naselili. valjevskim i užičkim krajevima i gradili kuće. Iz ovog predela. Mihaila. 1809). priticali su u stalnom mlazu doseljenici u Srbiju. kao i Piperi u Jabučju. kod Srebrnice. selo ili varoš. Lukovići slove kao starinci. Pojedine grupe Osaćana su dolazile iz godine u godinu u naročiti kraj. Dok Piperi slave Sv.

u Lepenici svaka sto dvadeset osma. Srećkovići. kako je zapisao Toša Radivojević. do tridesetih godina ovog veka nije bilo ni jedne kuće poreklom iz Osata. i opada idući ka središtu Šumadije. a u Guberevcu tzv. u Gornjem kraju Kijeva jedna grupa kuća zove Osaćanska mala. jedan okrajak se naziva Osaćanska ili Osaćani. Pavlovići ili Sretenovići i Jakovljevići). Po vremenu doseljavanja je najranije prisustvo Osaćana u Lepenici. pak. Premda nisu tako brojni. Miloševići. Petrovići. čiji su ogranci Adžići ili Vasići. Miloševići. koji su se doselili posle Velike seobe 1690. iako su mlađi doseljenici. Baničini i Stojačku. Vučetići. Gosići ili Todorovići. Novićevići. Oko Kočine krajine (1788) u Lepenicu dolazi pet osaćanskih rodova. kada je Srbija bila veliko gradilište. Staro prezime Pašića je takođe Ivanovići. Po svoj prilici su i Aleksići (Bošnjakovići) iz Osata. a sudeći po poreklu i starom prezimenu biće da su jedan rod sa . Petrovići i Srećkovići. U isto vreme dolazi u Malo Krčmare. Ostojići. Tatovića. Glišovići. posle Druge seobe (1737). rod Tatovića. Milići. u naseljavanju. Uroševići.roda. takođe iz Osata. U Resavi. U Jasenici je 26 osaćanskih rodova (1. godine iz Osata doseliti i rod Osaćana (Jovanovića i Petrovića). u Lepenici 18 rodova (0. Milosavljevići. Osaćani su ipak primetni u središnoj Šumadiji.55 odsto). koji zasnivaju selo Bošnjane. I u dva jasenička sela. Nenadići. doseljenih iz Osata. S njima su tad. a u Gruži pet rodova (0.78 odsto). Toponomastičke potvrde o njima su najizraženije u Lepenici. Milutinovići. srodnici čije je staro prezime Ivanovići. takođe brojan (1903. Milosavljevići. što znači da je u ovom predelu svaka jedanaesta kuća poreklom iz Osata. Najpre se. rod Maksimovića. Novičići. došli i Radojičići. U Poskuricama su istovremeno nastanjeni Radisavljevići. Najbrojniji su Tatovići. U ovom selu se oni nastanjuju uz starije doseljenike iz Bosne. bilo je 1903. Todorovići. a u Gruži tek svaka sto osamdeset prva. Osaćani (Savići i Simići). Osaćani imaju krajeve koji se po njima nazivaju Osaćanske male. i uprkos tome što su pojedinačno raspršeni u nizu sela. Lazarevići. kao što se. po doseljenicima iz Osata. koji su početkom ovog veka imali 608 domova. što otprilike znači da je u Jasenici svaka osamdeseta kuća poreklom iz Osata. Damnjanovići. Mićkovići. godine i jedan su od tri osnivačka roda u Grošnici (uz Jankoviće i Boškoviće). godine 46 kuća). Milići. Mladenovići i Vladisavljevići. gde se po njima naziva i jedno selo Bošnjane. dobilo ime po tome što su ga zasnovali Bošnjaci. Osaćani nisu prešli na desnu obalu Velike Morave. U Prvom ustanku Za vreme Karađorđa (1804-1813). kao što će se 1815. godine 49 kuća. čiji su ogranci Obradovići. a sa njima i Pašići. Aleksiće zvane Bošnjakoviće. U Guberevcu (danas Borci) u kraju koji je glavni deo naselja i koji se zove Selo ili Gegetaš. U susednoj Šumadijskoj Kolubari je postotak Osaćana već manji. Vuletići. što potvrđuje Cvijićevo zapažanje da. po pravilu da se doseljenici najradije nastanjuju uz srodnike ili ljude iz starog zavičaja. Vaskovići. koje je. iz Osata naseljavaju u Grošnicu Milosavljevići (čiji su ogranci Minići. u Gornje Grbice se iz Osata naseljavaju Obradovići i Milanovići.23 odsto). Mališići. Đurići.

zvani Osaćani. s obzirom na sve što se u tek završenom ratu u Bosni zbivalo oko Srebrnice i u Osatu. Osaćani su prevashodno u Šumadiju dolazili kao vrsni graditelji. Osaćanskih porodica ima u Malom Šenju . odakle su. po čijim se sinovima Milanu (r. zbog Topolske bune (1877) i rušenja Topolskog grada.naseljeni isključivo posle Drugog srpskog ustanka. a posle njih. 1822) i Obradu (r.Uroševići (doseljeni 1823). dok su u Gruži najmlađi . Došao je njihov predak koji je bio kačar i radio po Gruži. Tako je u središnom delu Šumadije najviše Osaćana u predelu Jasenice. Među poslednjima će se iz Osata u prošlom veku nastaniti Dimitrijevići. Jer.iz doba Prvog srpskog ustanka i posle njega. koji znaju da su iz Bosne. a po Milojevom sinu Radosavu (r. Ko su Šumadinci (74) Graditelji Topole U Karađorđevoj Srbiji nije se samo ratovalo nego i mnogo gradilo U Šumadiji. u tankim mlazevima. Oni su u ovo selo došli pre Prvog srpskog ustanka. nego se obnavljalo i na sve strane gradilo. Borivoje M. 1777). kada se nije samo vojevalo. kako je zapisao Drobnjaković. koji je ovde došao sa sinom Milojem (r. njihova matica je Topola. koji su od njih otišli tamo. Nikolići (drugo prezime Trifunovići) i Prodanovići (Simići). Zajednički predak Obradovića i Milanovića je Dmitar Ivanović (r. U Čumić za vreme Karađorđa iz Osata dolaze Milići. Za Kalanovićima su iz Osata u Stragare ubrzo došli i Bojići. a najmanje u Gruži. ali nisu sigurni da li potiču iz Osata. moguć je novi talas izbeglih Osaćana u Šumadiju. Kalanovići misle da su se doselili iz Bosne.tzv. ili vek kasnije. idući od zapada ka istoku. videli smo. U Jasenici su već mlađi doseljenici . godine u Resnik. najraniji doseljenici iz Osata u Jasenicu su Kalanovići (drugo prezime Stefanovići) u Stragarima. Zapravo. gde ih. Osaćani (Filipovići i Radovanovići. Drobnjaković je uočio da u Jasenici Osaćani nisu primetnije uticali na sastav stanovništva upravo zato jer su dolazili uglavnom pojedinačno. godine.Ivanovići (doseljeni 1831) i Kijevu . opada udeo doseljenika iz Osata u ukupnom broju stanovnika. Po svemu sudeći. izbegli u . uz svoje zemljake u Čumiću nastaniće se iz Osata Obradovići i Prodići 1841. 1792).Obradovićima i Milanovićima. Ove predeone oblasti Šumadije se razlikuju i po vremenu doseljava Osaćana u njih. Prnjavoru . Za jedan naraštaj kasnije. ima od vremena Velike seobe 1690. Najraniji doseljenici iz ovog prekodrinskog predela su u Lepenici. 1802). i pripadaju mlađem sloju doseljenika. četrdesetih godina prošlog veka. godine). 1823) Pašići se prezivaju Radosavljevići. što znači u vremenu kada je pod knjazom Milošem živnulo i narodno graditeljstvo. Sačuvali su i pamćenje da su tada neki njihovi srodnici otišli u okolinu Novog Sada. Po već izbledelom porodičnom sećanju. U vremenu Karađorđeve Srbije (1804-1813). koji su došli 1894. i Stankovići. što će najnovija istraživanja pokazati. Predak Pašića je Nikola Ivanović (r. a neki u okolinu Kruševca. Čumićki Nikolići imaju srodnike Nikoliće u Čestinu. 1823) ove dve familije prezivaju. ali ne znaju tačno iz koga mesta. naselio se predak današnjih Pavlovića u Topoli i Krćevcu. jer je iz istorijskih svedočanstava poznato da su u njemu učestvovali. Danas. doseljeni 1836. godine i austrijske okupacije (1717-1739). kao i na čuveno stradanje naših sunarodnika u Bratuncu.

u koju je došao njihov rodonačelnik Sava Nedeljković. Vujići i Milanovići). koji je po okolini gradio kuće brvnare. oko 1840.Savkovići (drugo prezime Jovanovići i Rosići (drugo prezime Novakovići). a Savići. zvani Osaćani (doseljeni oko 1840). iz Stojačka u drugoj polovini prošlog veka dolaze Antonijevići. iz sela Bukovika u Osatu." Milutinovi potomci u Baničini su Vasiljevići. godine. koji je kod Vožda zidao Topolski grad i crkvu. sredinom prošlog veka došao ovde.Krćevac. Jovan Erdeljanović je još zapisao da su iz Osata i Savići (Nedeljkovići) u Baničini. Jovanovići i Pavlovići. i Dimitrijevići (Milivojevići) u istom selu. a sa njim je iz istog sela došao i njegov rođak koji je rodonačelnik Subotića. U Vinču kod Topole se naseljavaju dva osaćanska roda . U to vreme u ovo selo su došli i Nikolići (drugo prezime Vočići). čiji je predak „gradio u selu kuće osaćanke i tu ostao" posle Prvog srpskog ustanka. dobije dozvolu od kneza Miloša da naseli srodnike iz Osata. kao i Mihailovići u Čukojevcu što pamte pretka Vasu Drinjanina. na molbu. te ih dovede . čiji je rodonačelnik Milo Mikolić.više od pedeset duša. zemlja Jovana Pavlovića. čiji je rodonačelnik Ivan takođe ovde došao kao majstor. iz koje su se. gde su im bila imanja i trla. „Milutin gradio kuće po Čumiću. Gajića i Jevtića (oko 1855). Uz svoje zemljake Osaćane u Baničini naselili su se. Preci ovih porodica su radili kao dunđeri po okolini. Izuzev Pavlovića u Pajsijeviću. Doselio se njihov rodonačelnik Milovan iz sela Mlečana u Osatu. U Baničinu. a tamo ostanu Obradovići i Prodići. čije je drugo prezime Bošnjakovići. Po Drbonjakovićevom zapisu. Njihov rodonačelnik je Pavle. Iz Osata su u isto vreme došli u Baničinu i još jedni Milovanovići (drugi). zvane osaćanke. a neposredno posle njih. doseljeni sredinom prošlog veka). čiji se rodonačelnik zvao Nikola Đorđević. godine. pa. koji su gradili kuće „šindralije" (pokrivene šindrom) u Kloku su došli preci Dikića . dok će se u zaseoku Bujkovcu smestiti predak Nedeljkovića (oko 1840). u Žabaru Despotovići (drugo prezime Andrejići. Milovići u Borču. a potom došao ovde (1870) i Kostići u Vlakči (1860). slave Đurđevdan i imaju drugo prezime Erčići. zvani Osaćanin. ostaju njihovi rođaci Petrovići (Antonijevići. svi Osaćani u Gruži su nastanjeni pretežno u drugoj polovini prošlog veka. I Bošnjakovići u Guncatima pamte svog rodonačelnika Nikolu Bošnjaka (došao posle 1860). Krnići. koji. Prvo se nastanili u Čumiću. za razliku od Milovanovića (prvih) i njihovih srodnika Subotića. godine rasprodavano imanje Karađorđevića. gde mu se dopadne. udovom Voždovog mlađeg brata Marinka (oklevetanog i obešenog o kapiju Topolskog grada). Lazarevića. gde i u ovom veku ima srodnike Vasiljeviće.drugo prezime Jevtića (oko 1840) i rođaci Sretenovići. a posle dve godine deo ih pređe ovde. Od Krnića ima ogranak u susednom selu Stojačku. Poreklom iz Osata u Jasenici su još u Junkovcu Nikolići. svi izlegli. po ocu zvanog Osaćanina. Kada je 1868. u kojoj se deo sela po ovim doseljenicima zove Osaćanski kraj. Za vreme Karađorđa u Baničinu dolaze preci Milovanovića. za kojima će osamdesetih godina prošlog veka doći Todorovići. godine. pre 1840. a onda su preveli i svoje ukućane iz Osata i stalno se nastanili u Stojačku. koji je. Ivanovići (čiji je predak bio naseljen u prvo u Prnjavoru (1831). Do danas je sačuvana kačara koju su tada preneli iz Topole. Radivojevići. u Konjuši svog rodonačelnika Ranka iz Osata. čiji su preci nesumnjivo upoznali ovaj kraj došavši kao graidtelji Voždovog grada u Topoli. kako kažu. a uz blagoslov Vožda se oženio Maricom. Od . došao je i Milutin Vasiljević. Kao majstori. Glišići. Sekulići i Matići (oko 1850). gde su iz Osata naseljeni oko 1840. a u zaseoku Čučugama preci Petrovića. sa kojom je imao sina Jovana. nastanivši se prethodno u Lipnici. nastanjeni su sredinom prošlog veka. nije dirana. a u Stojačku.

a uz svoje zemljake u selu Batočini Krstići (4 kuće. Lazarevići 2). a u Majnić dolaze Došljakovići (2 kuće). Kasniji su doseljenici Jovanovići (Pavlovići) u Donjoj Sabanti (1857) i Jovanovići u Ilićevu (1871). Ko su Šumadinci (75) Stižu Crnotravci Piše: Mile Nedeljković I danas ljudi iz okoline Crne Trave važe za vrsne graditelje. U toku Prvog ustanka uz svoje zemljake u Crnom Kalu će se naseliti i porodice iz Ruplja kod Crne Trave . i Ilići u Markovcu (1861). Lazarevići 6 (od kojih Cvetkovići 4. 5 kuća). Milosavljevići 2). Miljkovići 1. Nikolići 1 i Jevtići 1 kuća). ali su izumrli po muškoj liniji. a u varošicu Batočinu Cvetanovići (4 kuće. što je i prirodno. koje su ovde naseljene posle zadržavanja u Batočini. kad se stanovništvo jednog predela odseli u drugi predeo. pa ih nastavljaju potomci domazeta Aksentija. Milanovići 2). koje je Jovan Cvijić nazvao inversnom . ministar pravde u Kraljevini Srbiji. U isto vreme se u selo Batočinu doseljava rod takozvanih Paspaljara (Tasići 6. Ilići 3. Batočini i Gradcu. koji će se vremenom razgranati u veliku skupinu rodova." Najviše doseljenih Crnotravaca je u okolini Kragujevca. koji je početkom DžDž veka brojao 35 kuća . teško ekonomsko stanje. a sloboda i ugodniji život u Šumadiji. U selo Nikšić se tad naseljavaju Jovići (12). od ovih Jovanovića je Lazar Jovanović. vredne i štedljive osobe. usledi povratak u stari zavičaj. Drobnjaković. Ovakve seobe. Prilike u Šumadiji. u Jasenici su uzrok doseljavanju „teške prilike pod Turcima. slava Sv. u okviru kojih su Stankovići i Petrovići. Savići 1. U seobama i premeštanju stanovništva se često ostvarivala uzajamno-povratna veza između dva predela. pa otuda. koji se kod njih udomio došavši iz Osata.Milenkovići 3 kuće (od kojih Milovanovići 1. koji imaju i drugo prezime: Mladenovići. zatim njihovi srodnici Milanovići (4 kuće) i Ćeleševići (drugo prezime Đorđevići. koji dolaze iz sela Brod u Vlasini. Deo stanovništva Crne Trave i okoline. Petrovići 1). poreklom od Sjenice. Markovići 3.čumićskih Nikolića su Nikolići u Čestinu (1895). Kako jezgrovito zaključuje Borivoje M. Ilija).Crnom Kalu. uticale su da se umesto dolaska na pečalbu stanovništvo iz okoline Crne Trave opredeljuje za stalno nastanjivanje u ovom privlačnom delu Srbije. u istom ili sledećem naraštaju. od kojih jedna Stankovića) i Ničkovići (2 kuće). dok su po ostalim naseljima porodice Crnotravaca uglavnom pojedinačno raspršene. jer nije smeo da čeka odmazdu Turaka zato što je pristao uz Ustanak. Kasnije. Stanojevići 7 (od kojih Petrovići 5.Markovići 13 (u okviru kojih su Milojevići 5. mirne naravi. Osaćani su i Punići u Kikojevcu. koji nisu rod. od kojih jedna Jovanovića). godine iz starog zavičaja i Đorići (1). Kompaktnije skupine doseljenika su se nastanile samo u tri naselja . a iz Vlasotinaca u Lapovo dolaze Jovanovići (9 kuća. Između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka iz Crne Trave u Crni Kao su došli Glavaševići. bio je prinuđen da se iseli. Savići 1). sa ograncima Postolovića (1) ili Apostolovića (2). a pogotovu kada je ona oslobađanjem u dva srpska ustanka postala veliko gradilište. Po primedbi koju je stavio Toša Radivojević. Kao crnotravsku porodicu Jovan Erdeljanović je u Crnom Kalu zapisao i Mladenoviće (2 kuće). Panići 3 i Streljići 2. jer je Kragujevac bio ekonomsko i političko središte Srbije u prvoj polovini XIX veka. Nikolići 4 (Nikolići 3. posle Drugog srpskog ustanka. usled buna koje su u ovom predelu izbile zahvaljujući podsticaju zbog uspeha ustanka u Šumadiji i prodoru ustanika ka tim krajevima. Petrovići 1. koji su. pristići će 1823. koji imaju i drugo prezime: Dimitrijevići. U toku Prvog ustanka se u Gradac doseljavaju iz Crne Trave Ilići ili Vasiljevići (2 kuće).

1806. Početkom XX veka od ta tri brata je bilo više od 120 kuća. U samom Prvom ustanku su stanovništvom izbeglim iz okoline Leskovca upravljali knez Momir Stojanović u civilnim i vojvoda Strelja Petrović u vojnim stvarima. veza postoji između više naših predela. a u nešto manjem obimu takvo kruženje je primetno i između Nadibra i Šumadije. a u Markovac su sa Vlasine naseljeni Stamenkovići (iz sela Sredor. U tri naselja Šumadijske Kolubare su davno došli iz predela Vlasine Trajkovići u Sokolovi (12 kuća). zbog stanovništva. ali i u ostale predele Šumadije. dok se Ignjatovićima u Baroševcu zna vreme doseljavanja (1905) i mesto odakle dolaze (Masurovce na Vlasini). Trifun). ali su. Borivoje M. pa su se iz nje u većem ili manjem broju vraćali. a takođe u dva naselja i iz Vlasotinaca . najviše u Temnić. koje je u DžVIII veku tamo prisilno odseljeno. tako su se i Šumadinci naselili u samoj Crnoj Travi. U Smederevskom Podunavlju su doseljenici iz Vlasotinaca Palojci (Paunovići. i uopšte predela Vlasine. U varošici Batočini je porodica Krstića (slava Sv.Cvetkovići u Bašinu i Aranđelovići u Pridvorici. Mnogo je Timočana koji su dolazili u Šumadiju. nazvanim verovatno po imenima braće-rodonačelnika (Radovin. pretežno iz Pomoravlja. dvostruka. doseljenici su. uzajamno-povratna. morali da izbegnu u oslobođeni deo Srbije. Jovan). ali su danas to područje Šiptari preplavili i u njemu se odavno ne čuje srpska reč. ali pretežno pojedinačno. Miloševići i Mladenovići u Kolarima i Stojanovići u Vodnju. a iz Vlasotinaca su Dimitrijevići. pobegla tri brata i naselila se u Crnoj Travi. Bugarčići. Antići (Nedeljkovići) i Ilići (Jevremovići) u Sinjem Viru. . Materijalna kultura. Knez Momir i vojvoda Strelja su predvodili svoje zemljake u ustancima koji su izbili u leskovačkom kraju 1805. kao i Šumadije i predela između Debra i Struge u Makedoniji. prvi je u svojim člancima i knjigama ukazao na udeo i značaj Leskovčana u sastavu stanovništva Šumadije. godine. posebno područje Drimkola. Kao što su se u znatnijem broju Crnotravci naselili u nekim šumadijskim naseljima (Crni Kao. dok su Milisavljevići u Malom Orašju došli iz Konopnice kod Vlasotinaca. najradije ostajali u Belici i Jasenici. 1807. Od Crne Trave. Drobnjaković je otkrio da su „za vreme Turaka" iz Stragara pod Rudnikom. Dvostruka selidbena veza postoji i između Šumadinaca i Crnotravaca. usled turske premoći. od tamošnjih Krstića.Ilići u Baničini i Đorđevići u Vrbici. Crnotravci u Belici su Paunovići (Jankovići) u Gornjem Štiplju. bile su najuočljivije za stanovništvo što je prelazilo na levu obalu Save i Dunava. Jovanovići (Jeremići. Gradac). pa se otuda vraćalo na stara ognjišta ili u njihovu blizinu u starom kraju. Batočina. opština Vlasotinci). a pogotovu narodno graditeljstvo. Nikolići. Veljko. Veljkovcima i Jovanovcima u Crnoj Travi. Međutim. kao i Stamenkovići (Čavejići) u Beočiću. Doseljenika iz Vlasine u Jasenici ima u dva naselja . koja je tu prešla iz sela Batočine. nesumnjivo jedan od najboljih savremenih poznavalaca i tumača srpske istorije XIX veka. koje se nalaze u malama Radovinskoj čuki. Ko su Šumadinci (76) Leskovčani u Šumadiji Pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo celinu koja se naziva Leskovačka Morava Akademik Vladimir Stojančević. naziva „Mala Šumadija". nesumnjivo da je obogaćena dolaskom stanovnika sa Vlasine i iz Crne Trave u Šumadiju. posle Lepenice. I danas je u svesti da se okolina Struge. Stamenkovići). i 1809. ovakva. uzdrmavši tursku upravu duboko u pozadini.migracionom strujom. pošto su iz osvete ubila turskog pašu. Nedeljkovići) u Barzilovici (14 kuća).

za razliku od ostalih predeonih celina Šumadije. 14 u Smederevskom Podunavlju. Analizirajući život leskovačke emigracije u Karađorđevoj Srbiji pred kraj Prvog srpskog ustanka. Da su svi Likarci rod. Majnić. veliki rod. ovde. 13 u Jasenici. Antići (4). Stojančević navodi. Lapovo. koji su se istakli u Prvom srpskom ustanku. Dimitrijevići 1). Likarcini (čiji su današnji rodovi (Krstići 6. između ostalih. . a samim tim i visinski predeli Šumadije (Kačer. U ovo vreme se u Beloševcu nastanjuju Užarevići (danas Jovanovići 4. Jasenica. godine. Tanaskovići 2). Tako su sredinom XVIII veka u selo Batočinu došli preci Jocića (čiji su ogranci Jocići 10 kuća. pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo predeonu celinu koja se u etnološkoj literaturi naziva Leskovačka Morava. Đokići 1. posle nje. 4 u Šumadijskoj Kolubari. Belica. Milutinovići (3).„Pred kraj ustanka. steći podrobnija slika o broju i značaju stanovništva iz okoline Leskovca u etničkoj kompoziciji Šumadije. gde ih je malo ili u zanemarljivom broju. odakle se preko granice moglo prelaziti u blisku Leskovačku nahiju". stanovništvo predela Vlasine (Vlasotince. Likarci u Gornjoj Batočini su Mladenovići (6 kuća). vojvoda Strelja isticao se ne samo kao glavni upravitelj nad leskovačkom izbegličkom populacijom već je važio i kao jedan od najzapaženijih srpskih komandanata na Jastrepcu. kada je Šumadija bila poprilično zapustela. što će se ostvariti tek 1878. Kako su doseljenici iz Leskovačke Morave išli stazom vardarsko-moravske selidbene struje. zahvaljujući etnološkim izučavanjima. Smederevsko Podunavlje) pa je dolina Gruže ostala po strani. potekao sa Velikom seobom 1690. Stevanovići drugi ili Ćosići (2). čiji su ogranci Marčići ili Stevanovići (4 kuće). Nikolići (3). Najstariji doseljenički sloj Leskovčana u šumadijskim selima je u Lepenici. Nikolići (2) i Petrovići (1). koji su u svom imenu zadržali spomen na selo Ravništa u Jablanici (postoji i pretpostavka da su u ovo selo došli iz Ravništa kod Vitine na Kosovu). Stamenkovići 3. piše Stojančević. uglavnom početkom XIX veka. Milosavljevići 5. u čemu se vidi i težnja za oslobođenjem ovog srpskog kraja. niskoj Šumadiji (Temnić. Živanovići 2. Nedeljkovići (3). godine. Milisavljevići (1) i Miloševići (1). Maršić. Crna Trava). Stojanovići zvani Tomići 1) i tzv. vojvodu Cvetka Vranovačkog. to su se oni sticali u Pomoravlju i tzv. uključujući tu i naselja u slivu Veternice i Jablanice. Lepenica. pre no što će turska vojska krenuti u poslednji pohod na Srbiju. a od potomaka leskovačkih izbeglica u Šumadiji ističe poznatog dobrotvora Nikolu Spasića i proslavljenog vojvodu Stepu Stepanovića. On je. sa područja Leskovačke Morave je.Đurđic. Tom najstarijem sloju pripadaju u Gornjoj Sabanti Ravništani. Savu Dedobarca i popa Stojana-Ceku Pavlovića. najverovatnije. ilustrujući to primerom četrnaest rodova naseljenih u šest sela severnog dela nekadašnje Kragujevačke nahije početkom XX veka (Batočina. Spasići 4. Milosavljevići 2. ili. Izuzimajući. ali se do početka XX veka tu nisu održali. dok ih u Gruži i Ljubićskim selima nema. Nikšić i Crni Kao). Radovanovići (4). može se. Srodnici Likarcina su tzv. doseljeno stanovništvo u oko osamdeset sela u Šumadiji. Stojančević ukazuje na prisustvo stanovništva poreklom od Leskovca. Ljubićska sela. vidi se i po tome što sve njihove porodice duže od dva i po veka slave istu slavu . Takovo. Lazarevići (1) i Petrovići (1). Idući tragom ovog Stojančevićevog navoda. Od znamenitih ljudi iz Leskovca i okoline. 11 u Temniću. 3 u Kosmaju i po jedno u Kačeru i Levču. Đorđevići 3. od čega po 15 u Lepenici i Belici. Likarci u Gornjoj Batočini i Crnom Kalu. a u predelu Takova ih je bilo doseljenih. Za ovu priliku. glavnina Leskovčana naseljena pre Prvog srpskog ustanka. nesumnjivo. a u Crnom Kalu Đorđevići (2). Levač). Pada u oči da je u Lepenici. prebega iz sela Mrštana.

Jovan Zlatousti.Posle Kočine krajine. Jedino Božanići. pamte mesto iz koga su došli . . Kod ostalih je zavičajni spomen presečen. U ovom selidbenom talasu se neke leskovačke porodice nastanjuju uz svoje zemljake u selima Batočini . slava Sv. Zajedno sa Nikolićima je u Teferič doseljen i predak Pavlovića. Ova dva roda vode poreklo od istog pretka. 1796). zatim u selo Batočinu Božanići i Stojanovići. Vukajlovići 1). 2 kuće) i Milovanovići drugi (slava Sveti Nikola. čije je staro prezime Nikolići. 1) i u Maršić rod Tomića (1). kada su u Beogradskom pašaluku bili snošljiviji uslovi no u drugim srpskim krajevima. bežeći od svakojakog zla i pokora. u Lapovo Asurdžići (Đorđevići. Njihov rodonačelnik je Pavle Đorđević (r.Simići. 1810) oni nastali. kao i Ravništani u Gornjoj Sabanti. Konstantinovići. 1804) i Petra (r. od čijih su sinova Lazara (r.Đorđevići (druga prezimena Đokići. Arsičići 2.Pokovce kod Lebana. Za vreme Prvog srpskog ustanka se u varošicu Batočinu doseljavaju Lalići (drugo prezime Milovanovići. čije je staro prezime Đorđevići. Leskovčani se doseljavaju u još dva sela Lepenice. 1788). dospeli u Šumadiju. Tada u Botunje dolaze Cvetkovići (u okviru kojih su Stankovići 4. Petrovići. koji je imao sinove Iliju (r. 1 kuća). 1826). drugo prezime Miloševići (2 kuće) i u Gornjoj Batočini . ukupno 7 kuća). 1820) i Panteliju (r. samo znaju da su „od Leskovca". a u Teferič Lazarevići (2) i Petrovići (2). Veljka Nikolića (r. od svih rodova koji su u ovom prevratnom vremenu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful