KO SU šumadinci

Novi život u Šumadiji
Na seobe su uticale unutrašnje prilike u Srbiji Posle Drugog srpskog ustanka osetno jenjava doseljavanje Leskovčana u Lepenicu, koje je svedeno na usamljene slučajeve. Tada u Brzan dolaze Strojkovci - drugo prezime Arnautovići, koji su u svom prezimenu sačuvali spomen na selo Strojkovac u kojem su živeli u starom zavičaju, u opštini Leskovac, odakle su došli 1825. U Jovanovac se naseljavaju Đorđevići (1833), u Korman Radosavljevići (Milovanovići) 3 kuće (1833), u Grošnicu Dinovići (1844), u Gornju Sabantu Milutinovići (1892), koji dolaze iz sela Donji Konjuvac u Jablanici (najverovatnije Konjino kod Lebana), a u Donju Sabantu pristižu Stevanovići (1893). Na ovakvu oseku u doseljavanju uticale su i unutrašnje prilike u Srbiji. Dok su u vreme Karađorđa izbeglice iz Leskovca, kao i nevoljnici koji su se sa drugih strana slivali u oslobođenu Srbiju, imale povlastice i bile oslobođene dažbina, posle Drugog srpskog ustanka se manje vodilo računa o njima. To se vidi na primeru Cvetkovića (Stankovića, Arsičića, Vukajlovića) u Botunju. Tako je u tefteru za 1831. godinu Stanko (r. 1809), rodonačelnik Stankovića, upisan kao puki siromah i nadničar u domaćinstvu sa braćom Pavlom (r. 1810) i Arsenijem (r. 1819), od koga su Arsičići. Posle Lepenice, u pogledu broja naselja u kojima su se nastanili doseljenici iz leskovačkog kraja, dolazi Belica, u kojoj je takođe petnaest sela u kojima su se nastanili Leskovčani, s tom razlikom što je, po vremenu doseljavanja, u njoj mlađi doseljenički sloj. Sredinom DžDž veka primetnije skupine porodica leskovačkog porekla u Belici su u selima Ribare, Trnava i Lanište. U Ribaru su Miljkovići, zvani Krompirovići ili Krompiraši, (18 kuća) i Matejići drugi (10). U Trnavi su Mekišanci (20), Nikolići ili Stefanovići (4) i Stankovići (3). U Laništu, tačnije u Donjoj Mali ili Starom Laništu su Pešići (15) i Stankovići (10), a u Siokovcu Brkići (20). U još dva sela su po dva roda doseljenih Leskovčama - u Ostrikovcu su Stanojlovići (8) i Stojadinovići (4), a u Dragocvetu je po pet kuća Topalovića i Velikića (koji imaju rod u Bačini). U Praćini se deo sela zove Leskovačka mala, u kojoj je devet kuća Radenkovića, doseljenih iz okoline Leskovca. U Kovačevcu su Prokići (10), u Lovcima Tomići (8), u Ribniku Pešići, koji imaju još dva prezimena: Tasići ili Taculići (8), u Mijatovcu Jovanovići, zvani Dušoboljci (4), u Crnči Obradovići (4), u Bukovču Đorđevići (3) i u Gornjem Jovcu Jovići (2). U Belici su i dva roda doseljena iz Lebana. Oba su naseljena u Bagrdanu - Basarići ili Basarevići (2) i Vlastići (10). Ovih drugih ima i u Selevcu, samo što selevački Vlastići (8) ne navode Lebane, nego uopšteno kažu da su „od Leskovca", ali i jedni i drugi kao znak zajedničkog porekla imaju istu krsnu slavu (Mitrovdan). Ako se zna da su preci ovih porodica većinom ili dovedeni od Turaka kao čivčije posle Kočine krajine ili prebegli kao pobunjena sirotinja u vreme Prvog srpskog ustanka, onda je razumljivo što je malo rodova koji u svom pamćenju čuvaju ime sela iz koga su došli. Za sve njih je novi život počet u Šumadiji i odatle počinju svoje rodoslovno stablo. Koliko je stanovništvo Šumadije nedovoljno proučeno pokazuju primeri istraživanja dvojice vodećih naših etnologa s početka DžDž veka u Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Prvi, Jovan Erdeljanović, vodeći stručnu ekskurziju svojih studenata, zapisivao je usput, obdance, a često i u ciglo nekoliko časova koliko se u kojem selu zadržao, dakle bez pretenzija za ukupnošću podataka, a drugi, Borivoje M. Drobnjaković, jedva da je imao na raspolaganju dan po naselju, pa su, razumljivo, neka naselja i porodice u njima samo ovlašno dodirnute, a neke i izostavljene. To pokazuje i sravnjivanje njihovih zapisa.

Tako, po Drobnjakoviću, porodica doseljenih Leskovčana u Krnjevu - nema, a po Erdeljanoviću je u ovom naselju bilo više od trideset kuća doseljenika iz leskovačkog kraja, koje sačinjavaju Mijatovići (10 kuća), Rakići (10) i Rankovići ili Nedeljkovići (10), a ovoj skupini Erdeljanović, koji je imao najpouzdaniji otkrivalački dar, pridodaje i rod Pešića (8). U Lozoviku je 45 kuća doseljenih Leskovčana, ali je od njih Drobnjaković zapisao 44, a Erdeljanović 21. Po Drobnjakoviću, doseljenici od Leskovca su Rnjaševići (15) i Pantići (9), a po Erdeljanoviću su Bivoljari (20) i Jordanci (1). Iz ovoga se može zaključiti da je spisak doseljenih leskovačkih porodica u ovom delu Šumadije kudikamo duži no što se stiče utisak na osnovu dosadašnjih istraživanja. Osim u Krnjevu i Lozoviku, u ovom predelu je još veća skupina Leskovčana u Pudarcima i Ralji. U Pudarcima je nastanjen veliki rod Stevanovića, sa ograncima Radoičića, Glišića i Ilića (ukupno 32 kuće), a u Ralji Đorđevići, drugo prezime Milenkovići (11) i Jovanovići, drugo prezime Petrovići (7). U Selevcu su Vlastići (8), koji imaju srodnike u Bagrdanu. Po sedam kuća doseljenih Leskovčana je u Lugavčini (Paunovići) i Maloj Plani (Brankovići). U Malom Orašju je šest kuća Mitrovića (druga prezimena Čičići i Ubavkići). U Vrbovcu su četiri kuće Cvetanovića (Tasića), kao i Cvetkovića u Udovicama, koliko i u Vučaku ima Jovanovića, koji su ogranak Ilića u Pridvorici, starinom od Leskovca. Od tridesetak rodova naseljenih u četrnaest naselja ovog dela Šumadije, samo tri roda znaju tačno mesto u okolini Leskovca iz koga su njihovi preci došli - Stankovci, druga prezimena Jovanovići, Simići i Stevanovići (ukupno 12 kuća), potiču iz sela Razgojne, Krstići (7) u Petrijevu iz Dupljana, a Stankovići (1) u Maloj Krsni iz Oraovice. Ko su Šumadinci

Talasi iz Crne Gore
Srbi iz Crne Gore osnovali su sela Baljkovac i Beloševac

Piše: Mile Nedeljković
Ako se danas gleda sastav stanovništva Gruže, vidi se da u ovom predelu ima žitelja čiji su preci došli iz više od dvadeset srpskih oblasti. Međutim, ubedljivu prevagu u toj masi imaju doseljenici sa Kosova i od Sjenice. U Vitanovcu, koji je bio glavna stanica za skretanje i dalje razvođenje stanovništva u šumadiju, oko 1735. godine je sveštenik Sava Nedeljković, poreklom iz Koznika. U Staroj Raškoj postoje, ne tako udaljena jedno od drugog, tri sela Koznik - jedno je zaselak Duge Poljane, drugo zaselak Čebinca, a treće je selo kod Trnave u okolini Novog Pazara. Iz ove okoline je najstarija porodica u Vitanovcu - Milići, zvani Melajci (9 kuća 1923), očito doseljeni iz Melaja, sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin, ali je bliže Novom Pazaru, jer se nalazi na Pešterskoj visoravni. Današnji žitelji Melaja govore dvojezično (srpski i šiptarski), i, prema popisu 1991. godine, od njih 666 je 657 muslimana. Put iz Melaja vodi između dva Koznika, kuda su početkom DžVIII veka preci Milića, preseljujući se u Vitanovac, morali proći, a za njima i pop Sava. Istim putem, verovatno u isto vreme, došli su u Vitanovac Kolakovići (3 kuće) iz Kolašina, koji su „menjali slavu, da ih Turci ne pronađu", Jovanovići (4 kuće) i Jelići (5 kuća), dobegli „odnekud iz starog Novopazarskog Sandžaka", Stojanovići (Stančići), Milovanovići (Vićovci) i Jakovljevići iz Novog Pazara, kao i Radovanovići (staro prezime Lukovići) iz Starog Vlaha, dok su kasnije od Sjenice došli Babići (11 kuća 1923).

Iz Crne Gore je Damjan Janković, sveštenik oko 1735. godine u Bačini. Bliže njegovo poreklo je iz Morakova kod Nikšića, a nuriju je, pre dolaska u Bačinu, imao u selima oko Rožaja. U Bačini su Kneževići (48 kuća 1902), Rakići, Gmitrovići, Markovići (Savići, Kupinići), Kajdunci (ćirići), Čolakovići (Žajkovići, Đorđevići), Gavrilovići i Obradovići, svi kosovsko-metohijska selidbena struja. U to vreme su doseljenici iz Crne Gore osnovali sela Baljkovac i Beloševac. Baljkovac su osnovali Bankovići (od kojih su nastali i današnji Đerasimovići) i Bojanići (od kojih su kasnije nastali rodovi Vukomanovići, Jakovljevići, Pavlovići, Antonijevići, Arsenijevići, Jankovići, Ljubisavljevići, Mijailovići, Radenkovići, Blagojevići, Vukosavljevići, Gavrilovići, Gmitrovići, Đurđevići i Maksimovići). Bankovići su došli iz Bjelopavlića, što se vidi i po očuvanoj plemenskoj slavi (Sv. Petka), a Bojanići iz Drobnjaka, sačuvavši takođe plemensku slavu (Đurđevdan). Beloševac su zapravo osnovali Papići, doseljeni iz sela Beloševca na Kosovu, davši tako ime novom naselju. No Papići su se zatrli, a jedan njihov ogranak je otišao ka Valjevu, gde su zasnovali selo istoga imena - Beloševac (tamo se prezivaju Pejićani). Život u Beloševcu kod Kragujevca su obnovili i održali Katančevići (od kojih su nastali Marjanovići, Glišići i Paunovići, zvani Pavlovići) i šabovići, čije je staro prezime Kurudinovići (od kojih vode poreklo sadašnji rodovi Sretenovići, zvani Zdravkovići, Damnjanovići, Jovanovići, Laketići, zvani Jakovljevići i Radovići, kao Kurudinovići - Vukovići, Mirkovići i Čajovići, zvani Milenkovići u Baljkovcu). Katančevići su došli iz sela Lopate, kod Lijeve Rijeke u Crnoj Gori (u ovoj Lijevoj Rijeci, kod Podgorice, takođe su, u seljakanju, boravili neko vreme i Karađorđevi preci), a šabovići su došli iz Rovina (u blizini Bata kod Cetinja). KO SU šumadinci

Manastirsko sazvežđe
Duhovni zenit u najtežim vremenima robovanja pod Turcima Neprocenjivo dragocena uloga rudničkih manastira u očuvanju srpskog narodnog bića, pravoslavne vere i duhovne kulture u celini bila je u svom zenitu upravo u najtežim vremenima, za robovanja pod Turcima. Naravno, to nije moglo proći nezapaženo i bez nemilih posledica, o čemu svedoče mnoga rušenja, paljenja ili uništenja do temelja, čemu su, tokom više stoleća, bili izloženi svi rudnički manastiri. Nasilja i česti razgromi, kad god su vojske ovuda prolazile, na nesreću dohodeći često, sukobljavajući se u smerovima, uticali su na sudbine rudničkih manastira, od kojih se mnogi nikad nisu oporavili, utonuvši u korov i zaborav. Rušenju i paljenju kao da nije bilo kraja. Od Turaka poslednji put 1813. godine, posle sloma Prvog ustanka, a pre toga su stradavali rudnički manastiri 1409, 1413, 1425, 1427, 1438, 1439, 1459, 1594, 1683, 1788, 1791... A ipak, uprkos svemu, svejedno koliko puta i kakvim načinima kidana, nikada nije prekinuta nit prkosne ustrajnosti manastirskog žića u Rudniku. U najkraćem, po vrleti, u gudurama i na obroncima Rudničke planine podignuto je više od pedeset srpskih manastira, što je više no igde u Srpstvu, na našim etničkim i duhovnim prostorima, a da se nahode na jednom mestu. Nekoliko manastirskih skupina poseže za atributom da su oni srpske Svete gore (Fruška gora, Ovčar-Kablar i sl.). U tom pogledu planina Rudnik nema premca. Navodimo manastire u njoj, po izvorima koliko su nam sada dostupni, stavljajući u zagrade godinu njihovog najranijeg značajnog pomena u pisanim svedočanstvima, po starini: Sv. Stefan (1476) u

zimski i letnji). Blagoveštenje (1476) kod Stragara. Arhanđela (Jevdići. Sv. Sv. svedoči i to što od svih leskovačkih porodica u Temniću samo nekoliko zna iz koga sela u okolini Leskovca su došli njihovi preci. Sv. 1597) u Vujetincima. ali u Temniću nema Velikića. po predanju. Sv. Sv. koji tvrdi da su starinci (slava Sv. Arhanđel Mihailo (drugo ime: Obrovin ili Vujan. Nikola (1516) u Šatornji. osnivač Sveti Sava. Moravci u istoimenom selu.Vavedenje (1516) u Štrpče polju kod Stragara. Ilija i Petkovica u Stragarima.Vavedenje (1528) u selu Turčino koje je tada postojalo u Rudniku. zatim u dolini Manastirskog potoka u Kozelju. tako Bojničani znaju da su iz Bojnika. Sv. i u Kukljinu (14).Vavedenje (1525) u potesu Srejovac (pogrešno upisano.Blaznavi. umesto: Srnjevac) u Donjoj Šatornji. mineji. pošto im je ista slava. Leskovica (1735) u Blaznavi. Nikola (1528) u Skugriću u Blaznavi. Ko su šumadinci Između Juhora i Suvobora U istraživanju rodova često ima prekida u pamćenju potomaka Piše: Mile Nedeljković Velikići u beličkom selu Dragocvetu (slava Sv. ili. manastiri u Sigi u Vlakči i Boboviku u Vukasovcima. molitvari. Jovanje u Dićima. Sv. Četrdeset mučenika (Mladenci) u Gornjoj Šatornji. Preobraženje (1528) u Vrnčanima. a samo jedna porodica slavi Sv. ruševine na Gradini u Kotraži. Sv. iz nama nepoznatih razloga. Savina. Đorđe (drugi naziv: Vraćevšnica.Ili su sa onima u Dragocvetu. U literaturi ima uverljivih zapisa o postojanju još gdekojih manastira po Rudniku i njegovim obroncima: Crkvine u Loznju. Bahačić (1523) u Ostrovici. Stefan (1560) u Klatičevu. mnoge svete i božestvene knjige . jevanđelja. Sv. manastiri. Sv.. nisu rod. kao Kaluđerovac i Popov do u Vojkovcima. Sv. zameli pamćenje o svom poreklu i odseljenim srodnicima. U rudničkim manastirima su pisane. Kuline i Adžina crkva u Ljubičevcu. Medoševac u Poljanici. 7 kuća). Đurićelije u Manojlovcima. Sv. Bogorodica (1662) u Vlakči. ali ne zna svoje poreklo.. Prečista . Svi ostali. tipici. koji zna da je naseljen iz Kruševačkog okruga (slava Sv. Jovanje u Donjim Branetićima. Sv. Sv. Sv. po predanju. Pantelija i Sv. Uspenje. Vavedenje. Arhanđel (Voljavča. ipak. a Pešići (Stojkovci) iz Poljanice. Stefan (1516) kod sela Vraženovo koje je tada postojalo u Rudniku. u Šaranima. 35 rodova u devet sela. Ambarine u Guriševcima. Da prekida u pamćenju ima mnogo.Vavedenje (1528) kod Brusnice. Nikola (1525) kod Jarmenovaca. u protivnom. a u narodu se još čuva spomen na mesta u kojima su bili. prolozi.. Prečista . Jablanice i Vrbove. Pošto nikoji Velikići nemaju istu slavu. u tom slučaju. Tako. to su ili. i zbirane. 1516). u Maskaru Stojkovići znaju da su iz Komarice. 1579).. Boljkovci u istoimenom selu. gde je bila crkva-brvnara. zamenili slave. Kumanica (1528) u Ramaći. Sv.psaltiri. Sv. Crkvina u Velikom Šenju. Arhanđeli (drugo ime: Rančić. čiji je. koji su. Prečista . Grgur i Vranjevo u Bosuti. Ješevac na tromeđi Borča. Blažina crkva u Blaznavi. Sv. Dva roda u Velikoj Kruševici u svom porodičnom imenu čuvaju nazive svojih sela u starom zavičaju. Luka). Crkvine kod Markićevića kuća u Jarmenovcima. Nikola (1523) kod Šatornje. a Dušmanci iz Dušmanca kod Leskovca. Stevan. Svetinja u Pantelića kraju u Blaznavi. Đurevci u Majdanu. rod Jevdići u Bačini. Arhanđeo) pamte da su doseljeni iz Bačine u Temniću. 1516) kod Šatornje. rod Velikića (15) postoji u Jasici. . Nešići iz Draškovca. Sa druge strane. zatim Štarine. Arhanđeli (1528) kod Jarmenovaca. Prečista .

može se reći da je zanemarljivo. a u Levač porodica Kurandića (2 kuće u Sibnici). a do sredine DžDž veka. visokoj Šumadiji (Kačer. ponavljaju se seobe. važne spone prekidane. kako je ustanovio Milenko S. dalje. u Kačer dospela porodica Miletića (12 kuća u selu Reljincima). kako su ove struje plavile Šumadiju. Takovu. ljubavi nasilno gušene. gde su vuci. kao što su kosovska i dinarska. u dolini Zapadne Morave. u prvoj zimi se smrzavalo. U dva predela. a Kačer Rudničkom planinom i Suvoborom . iz okoline Leskovca je. a njih je bilo nebrojeno mnogo. doseljenika iz leskovačkog kraja ima u Đurincima . a onda. pomešteno u Belicu i to je. Šumadijska Kolubara i Kosmaj). a pouzdanog prebivališta ni u polju. LJubićska sela. sa Velikom seobom kao završnim činom. U Šumadijskoj Kolubari doseljenih Leskovčana ima u Barajevu (3 kuće Đokića). Od svih leskovačkih porodica u Levču. svakako. kao i u predelima koji nisu na pravcu kretanja stanovništva moravsko-vardarske struje (Gruža. čiji su preci ovde došli kao kočetari. u Junkovcu (1 kuća Cvetkovića ili Petrovića). najzlokobnije stoleće naše istorije. I u sledećem veku.Crkvicu kod Bojnika. do prvog roda ćutke umiralo. sve do DžDž veka takođe naseljena samo jedna porodica (1 kuća). još tri porodice (ukupno 3 kuće). Gubljenju iz pamćenja mesta porekla uzrokovano je. imali snage da iznova otpočnu život i da se tako očuvaju. Posle jedne od njih. što je. Pri tome. Takovo). jer smo ovde razmatrali samo one porodice koje pouzdano znaju da potiču od Leskovca. u Barzilovici (1 kuća Markovića) i gradu Lazarevcu (1 kuća). . Rudničko Pomoravlje.jer je pri svakoj seobi. Njihovo preimućstvo i udes. Seobe su istorijska sudbina Srba. uticalo da se na istok i sever pomeri naseljavanje doseljenika iz Leskovca i okoline. a udes . počinje ponovo da se narodom puni Šumadija. veoma jakih migracionih struja. doseljenici od Leskovca.ne pamte iz kog su mesta u Leskovačkoj Moravi došli u Temnić. Tako je.Đurići (10 kuća). sa središtem u Jasici. sva nada u svoje prazne ruke.koje su bile na pravcima drugih. LJubićkim selima i Rudničkom Pomoravlju . prijatelji se zanavek rastajali. zatim u Kruševačkoj nahiji. uticalo i na gubljenje zavičajne niti u rodoslovnom pamćenju. Takav je bio ceo DžVII vek. višestrukim pomeranjem predaka iz Leskovačke Morave preko usputnih etapnih stanica do mesta sadašnjeg prebivanja. U predelu Takova. U predelu Kosmaja. Bežalo se u bespuće. U Prvom srpskom ustanku je izbeglo leskovačko stanovništvo bilo okupljeno oko logora na Deligradu. Levač. uprkos svemu. čije se sticanje i ukrštanje vekovima odigravalo upravo ovde. prisustvo doseljenika iz Leskovačke Morave je više nego simbolično. jer je u njima naseljena samo po jedna porodica iz leskovačkog kraja. Na putu se nemalo i gladovalo. žurno se zametao trag pred poterama. pa u Temniću. u gradu Mladenovcu jedna kuća zanatlija i u Ropočevu dve kuće Milanovića zvanih Trnavaca.Gruži. koja su omeđena planinskim masivima kao prirodnim branama . jedino Markovići u Barzilovici pamte selo iz koga su došli . Kačeru. naravno. u sela na padini koja su okrenuta Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Kosmaju i Šumadijskoj Kolubari. usled opasnosti od turske najezde. ni u gori.što ih je činilo teže pristupačnim i zaštićenim.jer su uvek. Preimućstvo . leskovačkih doseljenika uopšte nema u tri šumadijske predeone celine . poprilično zapustela. Zato se može reći da je broj porodica iz Leskovačke Morave u Šumadiji veći.Levač planinama Kotlenikom i Juhorom. na čijem smo početku. gde su njihovi srodnici Ranići. u sredini i na kraju preturili velike ratove preko naših glava. deo dragocenog nasleđa nestajao. gde su Turci. po zamašnosti nazvane Druga velika seoba. Filipović. koji se plećima Suvobora i visovima Rudnika naslanja na Kačer. U ovim predelima je ukupno 12 rodova koji skupa imaju samo 37 kuća. po selu Trnavi kod Topole. a smrt svuda okolo. čudnim putevima selidbe i bežanije. Sav imetak u zavežljaju. i to u Gornji Milanovac kao privredno središte. Prisustvo porodica čije je poreklo iz Leskovačke Morave u tzv. Bog daleko. ponešto gubljeno.

a petom u Koraćici. dok u Trešnjevici i Lipovcu potomaka preostala dva brata danas nema.Srbima" S obzirom na živo sećanje na zločine ustaša u Hrvatskoj nad Srbima u Drugom svetskom ratu. drugome u Lipovcu (Jasenica). Gađevcima. kao ni slučajevi oštećenja i uništavanja pravoslavnih crkvenih (pravoslavnih) objekata. kuda se inače bežalo. tokom celog DXIDX veka o njima ne postoji nikakav trag. potomci trojice braće i danas postoje u selima Topola (i Krćevac). Ovaj autor je napisao monografske radove o Jasenici (1923).čiji su pripadnici rod najrođeniji. Moguće je da ih ima u Sremu. Ovo razmeštanje se najslikovitije ogleda u naseljavanju jedne od porodica . sporazumevši se u polasku „da svako ostane onde. Taj osećaj pojačan je dolaskom „crnokošuljapa" . učestvovala u kršenju njihovih ljudskih prava. pa se tako ne znaju ni imena te braće.„Smrt . postavili kontrolne punktove u gradu i preuzeli policijske poslove u Grubišinom Polju. treći u Koraćicu. moguće je da su se utrli u bunama i boleštinama. U narodnom pamćenju. Počeli su sa hapšenjem Srba prema unapred pripremljenim spiskovima. svakako po nalogu s vrha." Od petorice braće. Slavonija bez Srba (3) Seča uglednih Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba Piše: Tihomir M. trećem u Topoli (Jasenica).Između dve velike seobe (1690.kakvi su današnji Jokići i njihovi srodnici.pripadnika ZNG iz Virovitice. ali su. o Smederevskom Podunavlju i Jasenici (1925) i Kosmaju (1930). pošao sa istog. ovakve pretnje i brutalna antisrpska kampanja i histerija „hrvatske vlasti i pučanstva" sa razlogom su stvorili kod Srba osećaj nespokojstva i potpune ugroženosti. godine u Grubišino Polje. Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba iz Grubišinog Polja i desetak srpskih naselja u bližoj okolini. u istorijskim lomovima. i 1736. moguće je da su se sveli na žensku liniju i tako stopili s nekim drugim rodom." A u kosmajskom selu Koraćici. Tako je na primer. izgubili vezu sa srodnicima i pamćenje o zajedničkom poreklu. . koje je sačinio mesni odbor . između ostalog. Stanko ostao ovde. četvrtom u Kovačevcu. na pravoslavnoj crkvi u V. doseljene u prvoj polovini DXVIII veka. Nisu istraživani ni slučajevi otvorenih i brutalnih nasrtaja na Srbe. Tuđmanovi zengisti blokirali su sve izlazne puteve iz naselja (stavili Srbe u karantin po ustaškom receptu). već je i sama. u blizini. A moguće je i da postoje. Jednome je pevac zapevao u Trešnjevici (Jasenica). tu. kod Jokića je zapisao: „Pošla braća Stanko. Ima ih u Sremu. Rod Jokića i njima srodni rodovi u Šumadiji zapisani su u istraživanjima Borivoja M. pod komandom aktivista HDZ Stojana Gustine avgusta 1991. nepodeljenog ognjišta . godine) u nju pristižu i usput. godine napisan. Vidoje i Reskija od Sjenice. Drobnjakovića. kao i pisanim svedočanstvima. Na pojedinim objektima Srpske pravoslavne crkve pojavljivali su se grafiti sa mračnim porukama. dakle naseljima gde se koji brat naselio. zapisao je sačuvano predanje da je njihov rodonačelnik (koga su Jokići zapamtili kao Vidoja) pošao sa braćom. gde mu pevac zapeva. deleći se. i ogroman grafit . Istražujući njihovo poreklo. gde su srodnici Jokića.ogranak HDZ. niti kuda su se kasnije deli njihovi potomci. razmeštaju mnoge porodice. drugi brat otišao u Kovačevac. Kovačevac i Koraćica. gde su Jokići. Stojanović Tuđmanova policija ne samo da nije uzimala Srbe u bilo kakvu zaštitu. u kojem se pamti da su najstariji doseljenici došli od Sjenice i Pešteri. u julu 1991.

seljani su ih sve uzidali u temelje svojih raznih grada. tako nazvano „po belim kamenovima. Među „uhićenima". Mnogi od ovih prognanika došli su u Srbiju kod istih porodica. . kada je kopan put. nalazio se i Mladen Kekerović. na službenom putu na koji je bio krenuo sa većom sumom novca. Njegovo bogatstvo. nalaženi novčići i sudovi. čime je Grubišino Polje (a i drugi delovi zapadne Slavonije) postalo etnički čisto . koje po svemu pripada srpskom srednjovekovnom stanovništvu. rušenjem srpskih domova i pljačkanjem srpske imovine. Osim ostalih. niti mu je dozvoljena prodaja njegove inače velike imovine. dozvoljeno mu je da napusti „lijepu njihovu" i ode u Srbiju. Ko su Šumadinci (7) Ostaci grčkog groblja Na mestu Krušik u Misači je staro groblje. najbogatiji Srbin u tom kraju „uhićen" je od zengista bez sudskog naloga 16. u Junkovcu se nalazi u blizini potoka Kusaje. opljačkali su zengovci iz Grubišinog Polja i Virovitire. dovelo do masovnog egzodusa stanovništva srpske nacionalnosti. delom odlazeći u većinska srpska sela u okolini. godine. već bili smešteni kao izbeglice u Drugom svetskom ratu. tada su slobode lišeni a posle nekoliko dana svirepo likvidirani: Spasoje Milošević. kada su po naredbi vlasti Pavelićeve NDH bili (raseljeni) proterani gotovo svi Srbi iz ovog kraja. a delom bežeći na teritoriju Srbije. jer je doskora bilo na njemu kamenih belega po kojima se to dalo utvrditi. a kasnije oslobođenim Srbima.Bojkovčeve . Mesić. Mitar Stanić i Drago Mačak. Prilikom otpuštanja iz zatvora" Kekeroviću nije vraćen novac. Tuđman. vredno skoro milion američkih dolara. koja je bila data na korišćenje pripadnicima argentinskog bataljona snaga Ujedinjenih nacija. Belo groblje.etnički su očistili i onemogućili povratak srpskih prognanika. gde su 1951. Manolić. što je polovinom avgusta 1991. Bojkovac… ostvarili su svoj cilj . U pljački se posebno istakao zapovednik ZNG Stojan Gustin. Danas nema više nijednog kamena. To je bilo groblje davnašnjeg naselja u Starom Selu. zaplenjen prilikom „hapšenja"." Belo groblje postoji na mestu Kamenišu u Badnjevcu. Iseljavanjem (progonom) Srba. kod kojih su oni sami. gde su mu ustaše odsekle i jedno uvo. ili njihovi očevi i dedovi. „gde su iskopavali kosture i nalazili prstenje i novac". nesigurno čak i za goli život.čisto hrvatsko naselje. na tromeđi sa Srezojevcima i Beršićima. Mladen Kekerović (1973). O starom groblju na mestu Grobljice u Kutlovu izučavalac Lepenice Toša Radivojević je zapisao: „Seljani pričaju da je hrišćansko. „gde prilikom kopanja nalaze ljudske kosti".Manolićeve „crne košulje" uhapsile su više od dvadeset najviđenijih Srba. avgusta 1991. Staro groblje. godine.U prvih nekoliko dana terora Tuđmanove . Meta bezočnog bombaškog napada bila je između ostalih i kuća Srbina Đure Popare. koji su ovde do skora nalaženi" je i u Drenovi. Izloženo svakodnevnom maltretiranju i totalnom bezakonju. Posle nekoliko dana besomučnog maltretiranja u inprovizovanom zatvoru u hotelu u Grubišino Polju. godine. čija je zla sudbina školski primer za sagledavanje bezakonja i ustaške bahatosti. srpsko stanovništvo je počelo masovno da beži iz Grubišinog Polja.

na Kosici u Gradcu. ovde se po prvi put u nas objavljuju podaci iz ovog opsežnog popisa koji se odnose na ovaj predeo Šumadije. Gornja Jablanica. u Viševcu na levoj obali Rače. Bataljeno groblje je na mestu zvanom Kamara u Velikom Krčmaru. U Badnjevcu su i dva džidovska groblja . Masloševo. selo Rudnik. U popisu 1476. a jedno polje se u Donjoj Sabanti naziva Latinsko groblje. U Blaznavi je Madžarsko groblje u blizini tzv. u Zreočićima kod Topole. u kojem se pominje i prethodni popis. Misača. Od groblja nema ostataka. podseća „na neko ranije naselje". Kaluđersko groblje je u Donjim Jarušicama. od kojih 89 u nahiji Rudnik. uglednog autora orijentaliste i nesumnjivo našeg najboljeg osmaniste.Bošnjansko groblje. 48 u Nekudimu. Šutci. ali se ovaj zaselak po njemu zove još i Čivutani. u Crnom Kalu. 16) navodi se 177 naselja. na putu između Grošnice i Erdeča. Tulize (Tuleže).na mestima Golišu i u Konjevcu. jedno se mesto zove Čivutsko groblje. Najraniji sačuvani popis je iz 1476. uz ruševine za koje se kazuje da su manastirske. takođe nalazi Kaluđersko groblje i na njemu su dvadesetih godina ovog veka još ležale nadgrobne ploče. godine (Tefter br. na mestu Glogovik u Malom Krčmaru. madžarska (ili mađarska groblja) Madžarsko groblje u Debelom lugu u Baljkovcu. Gornja Šatornja. kao i u Garašima. Nikšiću. Osobito su brojna tzv. Jeloviku. Krćevcu. Ostaci grobova bili su vidljivi dvadesetih godina ovog veka na Madžarskom groblju u Vukasovcima. Vrbica (upisana kao Gornja Vrbava). koji do danas nije sačuvan.na mestima Jablančići i u Krčevini do Zorkuša. u Petrovcu (idući Bozmanu). u Kormanu (u Bubnu kod druma). a na mestu Lipi u Majdanu je veliko Grčko groblje. Stragari. zaseoku Guriševaca. Džidovska groblja su na brdu Šavcu u Batočini. uz potok Gluvać u Cvetojevcu. Ko su Šumadinci (11) Piše: Mile Nedeljković Ustalivši svoju vlast. Goločelu. Blažine crkve. „tu ima još oko 200 vidljivih grobova sa belegama". Rakincu. itd. Tri nahije u Šumadiji . takođe i u Dobrovodici su dva džidovska groblja. Žabare. a u Boljkovcima se. kod Osojaka u Sipiću. Jedna od dve glavne uzvišice u Bosuti naziva se Grčki grob. Gornjim Jarušicama. Malom Šenju. Šatornja. kod Gušine česme u Čumiću. Svatovska groblja su u Botunju. podeljeno na tri nahije Nekudim. Turci su popisali područje središne Šumadije. Jarmenovci. a osim njega „ima još nekoliko mesta. Žabarima. Gornji Krasojevci. u Saranovu ima tragova od starog „džidovskog groblja". Grčko groblje u Đuriselu je na mestu zvanom Polje. Pod Veličkovcima. Plaskovac. Latinsko groblje je na Okurovoj glavici u Kormanu. u Resniku na mestu Tetrebištu. godine. gde su u prvoj polovini ovog veka još „postojali ogromni kameni belezi od neotesanog i neuglađenog kamena". blizu Krša kod Krečana u Velikom Šenju. u Trudelju. Polom. dr Dušanke Bojanić-Lukač. Zahvaljujući uvidu u rukopis prevoda prof. u Guberevcu. Zagorici. Lepenicu i Sivridže Hisar (Rudnička nahija). Zagorje (Zagorica). za koja se misli da su bila madžarska groblja". Srednja Šatornja. kod Lipove ravni u Sipiću. Velikom Krčmaru. 36 u Lepenici i četiri u kazi Brvenik U nahiji Rudnik su tvrđava i grad Rudnik. kao i naziv Staroselske reke u istom selu. Drugo majdansko Grčko groblje je u zaseoku Rapšinci. kao i u Drenovcu .

Breznica (Brezovac). kraj u Trnavi). Gučar i Hrebin. Kukuje. Subovce. deo Goroviča). Gornji Lipovac. Lepenac (drugo ime Bičin). Sultanu (has padišaha) pripadaju tvrđava i grad Rudnik. Turci su sebi odvojili ono što im odgovara. Kamenica Žilince. deo Kloke). Dekan. U nahiji Nekudim su sela Maskar. Jablanovac. Gornja Vrbava. Zorovac. Radovanje. izvor i groblje u Trnavi). Milakovac. Konina. Čačak. Petrovac. Gornji i Donji Leban. Strpče Polje. Donji Lenar. Prekorečani. pa seraskere (vojne zapovednike). Jarebice (danas potes u Žabarima i Junkovcu). Ko su Šumadinci (12) Pod turskom upravom Prirodno. Vujince. Pridvorica (drugo ime Srebrnica). Bojšince. a u timaru seraskerovog sina Ise su Istočić. Kostovča Luka. zatim za smederevskog sandžakbega. Presečina (Preseka u Orašcu). Gornji Likar. Donji Lipovac. Jablanovac (drugi). Dragušica. Kamenica Vrbovac. Markovica (Markovac). Radujkovac (potes Radojkovac u Čumiću). Trnavica (Trnava). Dobrošince. Kozomar. Zakuta. Nekudim. po redu i starestvu . Ratari. U timaru Dogana Solaka su Divostin. Zlošnica (danas deo Stragara). Srednja Kamenica (deo današnjeg Lipovca). mezra Nemenikuće. nalaze se Radujkovce. Donji Lenar. zatim sela koja su vremenom urasla u druga sela .deo Kloke). Metohija. Podgrad Borač. Božurnja. Hlapovo. Turčin. čiji je naziv bio Kamenica do 1718. Kolarica. Lipnica. sila Boga ne moli. Ratari. U hasu smederevskog sandžak-bega su Stragari. Tatar Muratu pripadaju Gornje i Donje . Prekorečani i Vrbovac. Vodice. Gornji Lukar. Pakorađ. Gradac. Jarebice. Vitkovac. Krepičevac. Dobra Luka. Godinje. kadije. Rataj. Donja Blatnica. kao i mezre Brest i Jazikovica. Koranino. kada je podeljeno između Trnave i Ovsišta). Pridvorica i Kaloperovac. Železnik. Čučevo (Čučuge. Gornji Krasovci. Pridvorica (koja se navodi pod drugim imenom Srebrenica. Pridvorica. Kneževac. Hlapovo (Lapovo). Raševka. Polom. Misača. selo Rudnik. Zlošnica. Brateševo. Vatoševo (danas zaselak Ratara). Bukovna. Gornji i Donji Cerovac. posadnike tvrđava i „ostale hodže i vaize". a koje je danas deo Stragara). Strmovo. i Motrona. Subovce. godine. Bukovica (Bukovac. Donja Kamenica (današnje selo i varošica Topola. Dobra Luka (danas deo sela Kotraže). Poloči (potes Ploče u Ratarima). Klenovac. kada je podeljeno između Topole. Baničina. Vrbovac. Nekudim. Istočić. Bojšince (Bušinci staro ime sela Ljubičevca). kao i 33 sela koja je danas teško ubicirati . Gornje i Donje Vranovo (Vranovo . Grabovac u Nekudimu pripada timaru Ivaza. Vinča. Gornja Saračna. Manojlovci. Šiljerozi. Grabovac. Rajkovac. Zabojnica. Sujavac. Istahor.Kaloperovac. Lipovca i Banje). Kopljari. Poloči. Jarinović.prvo za sultana.Svetlić. Kukuje. Kolarica. Jarušice. Donje Grabovce. Gornja Jablanica i Jarmenovci. Kula Rudna. kao i 23 sela koja su u međuvremenu nestala ili promenila naziv . Kopljare. Konjuša. Saruhan (Saranovo). Bašin. Gornje Grabovce i Rataj. Trečna (Trešnjevica). nekadašnje naselje u kojem je Despot Stefan držao sabor. bivšeg ćehaje Šapca. Matenjevo (Matejevac. U timaru Timurtaša. Junkovac. godine. Krepičevac. Maskar. Petropolje. Dobrača. Leskovac. Kamenica. Donja Kamenica i mezre Bučkovce i Črnovac. kao i mezre Miževo. Ustina. Bukovica i Breznica. Strpče Polje (danas deo oko Strpčanskog izvora u Stragarima). Strmovo (selo postojalo do 1838. Kojnevo. Masloševo.Visenovac. Visenovac. Gundinac. Stalbrod (Stalevac. zatim sela koja su danas srasla sa drugim naseljima Branilovce (potes Braneš u Ratarima). seraskera Smedereva. Branilovce. Marinovac (danas zaselak Banje). Jošanica (druga). Ziminac.Gornja Kamenica (deo Brezovca). Blaznava. godine). Jošanica (selo postojalo do 1838.

sin Boguna (Knić). Železnik. Timaru Bozadži Ahmeda. Hrišćani spahije drže 64 sela (38 u Rudniku. nasledili sinovi Musa i Murat. Vodice i Gundinjac. primićur Raja. a pod Mustafa-begom čašnigirom su Stopanja. Kula Rudna. sin Budimira (Mečkobudi). sin Nikole. Brateševo. ili dobija nove. Limovce i tri prazne mezre . Radonja. sin Bogavca (Milakovac). sin Behadira. Ko su Šumadinci (13) Spahija i knez Radovan Bakić Takođe tri sela ima i Maluga. Spahija Alija. Čičikovac.Resnik. Jovan Resić (Lipnica. sin Vuka (Manojlovce). zadržava posede. Matenjevo i Čačak). primićur Novak. Donje Grbice i mezra Budinlovce. sina Bali-bega Ihtimanca. a Ahmed-begu. Vidrogi i Jablanovac). sin Marka (Junkovac). sinu Kasim-bega. a deo se uzdiže podređujući nacionalne i verske razlike svojim klasnim interesima. Konina. Božurnja. U ovom popisu na području Zapadne Srbije Maluga ima stotinak sela.donji grad Borča).Jarušice. Laznica. Godačica. 13 u Lepenici. Po zauzeću Srbije (1459) Turci se učvršćuju u ovom delu Šumadije. u kojoj nalaze značajno privredno uporište za svoje dalje ratne ciljeve. dok su Gornja i Srednja Šatornja u posedu Ak Bijik Umura. Ustina. Viterković i Kruševica. Posedu Isa Čelebije. nekadašnja vlastela. Zabojnica. koji prihvataju tursku vlast. To sa druge strane doprinosi i uspostavljanju vidova saradnje sa inovernim fedulacima. seraskera Lepenice. zemlja se uređuje i počinje ubiranje prihoda. Blaznava. Jovan Sabančić (Kamenica Žilince i Stal Brod) i knez Đurađ. sin Nikole (Podgrad . pripadaju Gornja. Srednja i Donja Kamenica. Nikola Golić (Vinča. Trnavica. sin Radiča (Dragušica. sin Božidara (Kneževac). Bačul i Mali Salci). sin Ratka (Gornji i Donji Cerovac i mezra Brest). po četiri sela imaju Lazar (Vujince. a Hamzi Iznipolu. sin Stepka (Sujavac). zapovednik svih vlaha. U ovom predelu najviše sela drži Miloš. Jovan Rudevac (Komarice i mezra Komari). sin Jakuba. Jusufu. Dobrača. Šatornja i Jošanica. i dve mezre . Radovanje i Donje Grabovce. sin Radovana (Šutci). Šenj. Kizil Muradu pripadaju Žabare. Zagorica. Presečina. Jusuf Divane ima samo Kamenicu (Vrbovac). sa Milošem Belmuževićem iz Jagodine. Guberevac i Drlupa). a po jedno Oliver. Labova Poljana u Lepenici je u posedu Jusufa. primićur . sinu Ahmeda. Po dva sela imaju „nevernik" Vuk (Gornji Lipovac i Tuleže). zatim Vukmirovi sinovi Stepan i Radosav (Markovica. Donje Vranovo. Raševka i Trečna). Đura Dulić (Plaskovac) i Radosav sin Radiča (Donji Lipovac). pripadaju Bašin. najveći feudalac u Srbiji. Slatina. Krbinac. seraskera tvrđave Rudnik. 9 u Nekudimu i 4 u kazi Brvenik). Svetlić. Đurađ. i Stepan Mažić (Donji Leban i mezre Gornji Leban i Nemenikuće). sin Nikašina (Gornja i Donja Drača). Jablanovac i Istahor (Staor). Ziminac. pripadaju Jošanica. Tako i u Srbiji deo hrišćana. pa pokorena područja i nisu bezdušno izrabljivana. Stepan. Gučar i Hrebin). sin Đurđa (Leskovac). primićur Jovaniš. Saruhan. primićur Vladislav. primićur Dimitrije. U skladu sa turskim vojno-feudalnim uređenjem. Metohija. pripadaju Bukovna (Crkvine). kadiji Rudnika. Marinovac. knez Božidar. Čučevo. sin Vladimira (Kamenica). Mevlani. primićur Rahoj. preminuo je. Bajica (Klenovce i Gornje Grabovce). sin Vicka (Šiljerozi i mezra Motrona). Dekan. dok su u Timaru Mehmeda iz Trapezunta Zorovce. posadniku tvrđave Rudnik . Petrovac i Jazikovica. Koranino. Otomanska carevina je tad u usponu. u kojem je selo Vatoševo. Požegovac. koji je u to vreme. Gornji Gradac. dok po tri imaju Vukosav. Uljarevo. pa su mu timar. Godinje i Rajkovac. Donji i Gornji Brežnik) i Vukašin. sin Radivoja (Dobrovodica. mezra Kozomar i selo Donja Blatnica. Vojin. ali u Rudničkoj nahiji samo tri (Pakorađ. Gornja Saračna.Miževo.Vranovo. Jarinovik i Topolova.

prebegao sa velikom porodičnom zadrugom preko Save iz sela Banje pod Venčacem. tako i višestrukog istorijskog doprinosa. Tako su Bakići. Knezovi Bakići su pod Turcima odigrali vrlo značajnu ulogu. godine knez Vukan Bakić imaće u Šumadiji 30 sela. godine) prestala da postoji Srpska Despotovina u Sremu. gde su starinci još malobrojniji.6 odsto Gružana ovde nastanjeno ili uoči Prvog srpskog ustanka ili za Karađorđevog vremena. kako naše. gde su bili Bakića dvori. a kasnije je uzelo i vidnog učešća u pripremi narodnog oslobođenja. jedva da je svaka sedma familija (rod) na tom području obitavala pre Kočine krajine. već. koji u ovom predelu ima samo jedno selo (Grivac). „još više doprinosilo da se na teritoriji države despota Stevana poveća i broj monaha i broj manastira". U vreme despotovine. najbitnije činjenice o manastirima u Rudničkoj planini. sin Radoča (Petropolje). čiji se ostaci i sada raspoznaju. tako i inorodno pravoslavno.Bežan. Sa narodom. . sin Dabiživa (Vitkovac). godine) Radivojević je našao 70 rodova (familija). dok po selo dele Dimitrije i Radivoj. što znači da je 93. i zaključno sa seobom 1736. sin Berisala (Konjuša). sinovi Dobrosava (Kojnevo). i našoj nauci uopšte. kako u pogledu njihovog broja i značaja. koja je po svom položaju sredokraća puteva koji vode u razne srpske oblasti. naročito iz južnih krajeva. ukupno 231 rod. u ovom predelu je najviše manastira podignuto ili obnovljeno na starim temeljima. Dakle. do poslednjeg. sin Dimitrija Bakića imati u posedu Manojlovce. kako ističe istoričar Đoko Slijepčević. dok mu u nahiji Užice pripada deset sela. i to u području kaze Brvenik. jedna od uglednih vlastelinskih porodica u staroj srpskoj državi. bežeći pred najezdom Osmanlija. koji se. Mnoštvo manastira u Rudničkoj planini. gde su bili najbrojniji duhovni spomenici iz vremena države Nemanjića. Takvih rodova je 58 (ili 6. primićur Vukosav. Ivaniš i Petak. iz Starog Vlaha. kada je knez Jovan Bakić u DžVIII veku. nisu dovoljno istaknute. jatomice sklanjao na sever. Slično je i u Gruži. sin Dobrašina (Lepenac) i primićuri Ratko. U popisu 1516. Ko su šumadinci (16) Očuvanje duhovnog jedinstva Većina lepeničkih rodova stara je dva veka Piše: Mile Nedeljković Od stanovništva koje se u Lepenici nastanilo prilikom dve seobe (od Velike seobe 1690. sticalo stanovništvo. očuvavši se u hrišćanstvu. ili da su ovde tek sedam do osam kolena. Po Dragićevom ispitivanju (1921). Kod nas. sin Miliše i Petar Bogčić (Zakuta). A od onih koji su se doselili do Kočine krajine (1788) još 150 rodova. što je. kada je ovaj deo srpskih zemalja bio prenaseljen. dobilo je značaj spone sa drugim središtima. odnosno oko dva veka. jer se tu. nije imalo samo ulogu pribežišta.4 odsto). uzimanjem Grivca stupili na tle Šumadije. gde im je matica. što znači da je 90 odsto lepeničkih rodova nastanjeno kasnije. usled kosovske pogibelji i neposredne opasnosti od inovernog osvajača. a 1527. Iz ove porodice je Pavle Bakić. dobegavalo je i srpsko monaštvo. U ovom popisu se javlja kao spahija i knez Radovan Bakić. godine će Todor. čijom je pogibijom u Slavoniji (1537. pošto je lukavstvom posekao mnoge Turke. Manastiri u Rudničkoj planini su bili veoma važno kulturno središte još u vremenu Nemanjića. primićur Vukosav. još više. a izgleda ni uočene.

u Šumadiji je malobrojno. po ispitivanju Borivoja Drobnjakovića (1923). Kloku su nastanili braća Negovan i Vasilije. Aleksići. Jakovljevići i Đorđevići) u Žabarima. Vićentijevići. Markovići i Nikići) i Velimirovići u Goroviču. tj. Markovići. Lazići (Vidići). Kabadajići. Živanovići (Stevanovići. Mitrovići) u Kotraži. Đurići) i Markovići (Radojevići. Stankovići. i orođeno. nemajući nikakve prevage u društvenom životu. ono je zaslužno samo kao prenosnik i spona između pređašnjeg i sadašnjeg stanovništva. Vasići. Trnavu Stojan (predak Stojanovića). Ilići. Aleksandrići (Mijailovići) u Jagnjilu. Pantići. Maskar su zasnovala braća Dulesi (Jevrem i Đorđe . koja obuhvata 58 naselja. Belobrkovići. To se zaključuje na osnovu dobrog glasa kakav u ovom selu i okolini imaju rodovi Gordijanići. Vojinovići i Kondžulovići u Garašima. Vulovići i Stanići) i Radoševići (Radišići. Jovičići. No. Prokići.U predelu Jasenice. Radojevići. u gružanskom selu Grivcu. Premda je udeo starinačkog stanovništva u ukupnoj masi Šumadinaca relativno mali. Simići. Jovanovići. Isakovići (Prokići. Ilići. Tomići. veku U Saranovu se prvi nastanio Obren. Kalejići i Šiškovići u Palanci. predak Čumića (iz ove je porodice znameniti srpski naučnik i političar Aćim Čumić). Jeremići.od kojih su Petrovići ili Perići i Jevtići). Živanovići. Obradovići i Vasiljevići). među čijim brojnim znamenitim potomcima je i savremeni pisac Antonije Isaković. Stopljeno. Stepanovići. Markovići (zvani Tatomirci.21 odsto) su starinci. Vojinovići (Kuzmanovići) u Kopljaru. Đurđevići. Jovanovići i Tanasijevići) u Jelencu. Niketići (Gajići) i Adžići (u okviru kojih su Tašići. Uroševići. zaboravljeno kad i odakle su došli. Mišulići) u Ratarima. Gavrilovići. Gavrilovići. Bogdanovići. Remići i Pavlovići u LJubičevcu. Jovanovići. Đurići (Radojevići) u Masloševu. Sutra: Pamćenje na muškim precim Ko su Šumadinci (19) Popunjavanje sela Naseljavanje Šumadije nastavljeno je i u 18. Filipovići... Ljubičevac (stari naziv: Bušinci) je zasnovao Petar. kao i očuvanju duhovnog jedinstva u stapanju sa kasnijim doseljenicima. koje su tu pretežno hrupile za vreme Karađorđa. Jokovići (Milanovići. Negovanovići i Nikolići u Gornjoj Šatornji. To su Erići. Milutinovići. a Donju Šatornju Isak. Ignjatijevići. Brkići. Savkovići. Savići. Mačužići i Sovijanići. Nedeljkovići (Jankovići. a Donju Trešnjevicu Paja Čuma. Vajovići (Nikolići) i Riznići u Banji. Sremčevići. Miloševići. sa pridošlicama. od 2110 rodova svega 131 rod (ili 6. Milisavljevići (Todorovići. Obrenski. čiji su potomci Simovići i . Živanovići. Milovanovići i Trišići) i Rakići u Donjoj Šatornji. Miloševići. Živkovići i Bandžići u Božurnji. Pantići i Mikići) u Vlakči. Čolići. Jevtići. Pantići u Zagorici. predak skupine familija koje se po njemu nazivaju Obrenski (Ignjatovići. Andrići). Starinačko stanovništvo. Radojkovići. starinačko stanovništvo nije marginalizovano. Arsenijevići) i Vujići u Vinči. Đilasovići u Cerovcu. Vukovići (Dobrovojevići. Ardžići. Vesići. Po selima je najčešće svedeno na porodicu-dve. Todorovići. Đukaši (Milojevići. uloga ovog stanovništva je posebno značajna radi toga što je omogućen kontinuitet u naseljenosti i predavanju mnogih naziva tla. Rajkovac braća Sima i Radenko (staro prezime Nedeljkovići). ono ima ugled i poštovanje. Milivojevići. Milovanovići. pod kojim se uglavnom podrazumeva onaj sloj koji je tu bio i pre Velike seobe pod Čarnojevićem (1690. predak Erića. Pantići. Jokovići. Milovanovići u Rabrovcu. i. Dedići. Pavlovići. Panići. Vujičići. godine). Markovići u Brezovcu. u koje je Drobnjaković uvrstio i one rodove čije je poreklo nepoznato. Milanovići. Dugići i Ivoševići u Saranovu.

Boškovići i Aleksići. Vukojičići. Petrovići (čiji su ogranak Đorđevci) i Savići. Goločela Minići. Da bi se bolje razumele istorijske prilike i naseljavanje Šumadije. Rankovići. Po popisu stanovništva naše zemlje 1981. godine) Bošnjane zasnivaju Tatovići. kada je turska moć u zenitu. Maksimovići. Živojinovići. Glišići. Gradac Zimonje i Valjari. Petkovići i Antonijevići). Đokovići. Mirkovići i Srećkovići. Baltići. Lazići. godine) Baljkovac su naselili Bankovići i Bojanići. Uroševići. Domanovići. U ovom trenutku. Milivojevići i Milići. Jovančevići i Radičevići. Sekulići. u Ždraljici Veljkovići i Vuksanovići. Ivankovići. u Divostinu Radetići. Batići. U vreme oko Kočine krajine (1788. Botunje Šaškovići i Milovanovići (od kojih je vojvoda Mladen Milovanović u Prvome ustanku). Dobraču Markeljići. Mijailovići. nastaje niz ratova između Turske i Austrije.. a potom Donići. Prokići. živopisana 1609. godine. Desimirovac Gavrilovići. u Barama Stepkovići. Bogićevići. Kostići. godine. Nektarijevići i Todorovići. a u Donjim Jarušicama Jevtići. Radojičići. Naseljavanje je nastavljeno i sredinom XVIII veka. Miloradovići. u Gornjim Grbicama Mališići. Margetići i Perovići (Tošovići). od kojih je nastala razgranata loza porodica (Stanojevići. koju su muslimani i Hrvati uništili 1992. Andrejići i Lazovići. Dobrovodicu Mitrovići i Petrovići (izumrli). Ista činjenica se zapaža i u oblasti Lepenice. godine). Posle opsade Beča (1583). u Donjim Grbicama Gvozdenovići. Reonići.. Raletići i Bataveljići. To je najuočljivija posledica migracije stanovništva posle Drugog svetskog rata. Galonići. Markovići. Kopiljaci. Martići. kako su etnolozi već ustanovili. koji u našim zemljama ostavljaju pustoš i dotad . treba poći od geopolitičkog i vojnog preloma koji se zbio u XVII veku. Petronijevići i Stepanovići. Popovići. Milanovići i Pašići.. Tako. u Gornjim Jarušicama Domanovići.. Ko su Šumadinci (20) Zapustelost naselja Ratovi Turske i Austrije ostavili su pustoš u Srbiji Piše: Mile Nedeljković U Šumadiji je. u Dragobraći Varjačići. imajući u vidu posledice rata 19911995. po sklopu svog stanovništva. vrlo je nalik istorijskoj kompoziciji stanovništva Šumadije. U Adrovcu su prvi naseljenici Milojevići i Ilići. u Maloj Vrbici Vukovići. Živanovići. koji su se zatrli. a Đuriselo zasniva Đuro od Sjenice (od koga je rod zvani Sjeničani). Vujadinovići. doseljen iz Hercegovine. Milovanovići.. sve sam doseljenik. u Erdeču Džajovići i Milićani. Božići.Radenkovići. Stankići. Osnivači Grošnice su Jankovići. broj stanovnika koji žive van mesta svog rođenja je kudikamo veći. Prodanovići i Ratkovići. Jakovljevići. dve trećine ljudi ne žive u mestima svog rođenja. Zasnivanje i obnavljanje naselja se nastavlja i u vreme Prvoga ustanka. Nikolići. gde su podigli čuveni manastir Žitomislić (zadužbina Hrabrena Miloradovića. Mitrovići. Sokovići i Čorbići. U Badnjevcu se za osnivačke rodove smatraju Babići. početkom XVIII veka Brzan zasnivaju Ljutići. U Drugoj seobi (1737. Viševac Stojakovići. u Jabučju Đorđe Piperac. izdvaja stari srpski vlasteoski rod Miloradovića. Drenovac Špiljovići. Mirkovići. I naše savremeno društvo. Tako se slagalo stanovništvo Šumadije. Šukovići. Karadžići.. koji se tu nastanio sa šest sinova. Žirovnicu Ristići. a Vinjišta Milićani. Marijići. po ugledu i starini. Ristići.. Milivojevići i Kolarci. Urakovići i Ristovići. među kojima se. Izuzev Lazovića (Lazarevića). pak.. glavninu sela čine potomci ovih rodova. Savremene demografske i statističke činjenice to najbolje potvrđuju. a Šume obor knez Mirko.

Slična su prilike i u tadašnjem Rudničkom distriktu. Dubrava. međutim. Lozna. Mikića i Stevanovića. a u Čumiću (upisanom 1718. Petrovac i Runjani. dok je u ostalim naseljenim mestima manje od po deset kuća. po dve kuće imaju Belo Polje. Ko su Šumadinci (21) Stanje crkve i sveštenstva Šumadija se raseljavala i popunjavala U tom vremenu u Gornju Sabantu se naseljavaju Ravništani. Petrićevići. u kojem je najveće naselje Blaznava. Iza Šatornje su dva sela sa po osam kuća . Trebinjci. u kojoj je 10 kuća. Simići i Tarani. . Tako su. godini je Šatornja (pri čemu su zajedno upisane Gornja i Donja Šatornja). Karlovački mir 1699. Kniću. godine. a ponajviše Kragujevački distrikt. Lipovac. crkvišta i manastirine. Grbice. koji ima 202 naselja. a u Donju Sabantu Begovići. Po šest kuća je u Topoli. Karića. Nestorovića (Komnenovića) i Pavlovića (Manasića). Ratari i Trčinac (danas kraj u selu Čumiću). u Paraćinu su samo jedna kuća i dve vodenice. kao u vreme Despotovine. Desimirovac. Ni početak XVIII veka nije bio ništa bolji. U ovoj godini su bez žitelja Kragujevac. po tri kuće imaju Bokčinovići (današnje selo Petropolje). Goločelo. Očajan i prestrašen. dok je po jedna kuća u Lipnici i Sibnici. Brajkovića. Po ovom miru. o čemu svedoče stara groblja. koja tada ima 18 kuća. samo je 37 naselja nastanjeno. a u Poskurice Aleksići. Žabaru. Posle novog rata. Po austrijskom popisu 1718. koji ima 78 naselja. Ivankovići. pogotovu što se u međuvremenu odigrala i Velika seoba pod Čarnojevićem 1690. kao Trčinac) preci Božića. i u Rudničkom distriktu je mnogo pustih naselja. Stevanovići (Đorđevci) i Stepanovići. zatim Jarmenovci (17 kuća) i Ba (10 kuća). Drača. Jerosimovići. Šumadija je poluprazna. Stanje ne ublažuju ni mirovi sklopljeni između ove dve imperije (Žitvatoroški mir 1606. Divostin. Nekada prenaseljena. Milovančevića. Milivojevića. narod se selio. u Lužnicama preci današnjih Đurđevića. Madžarevića. godine ili Druge seobe. dok ih je 165 pusto. A u onih 37 naseljenih ukupno je 149 kuća (porodica). Neke od porodica koje su to vreme živele u ovom delu Šumadije se mogu pouzdano odrediti. a po pet kuća u Borču. No. Stošići i Stankovići.neviđeni pomor u našem stanovništvu. Masloševu. Jevtovići. Da bi se stekla slika o tadašnjoj Šumadiji. Najveće mesto u 1718. Grošnici i Stublu. Po četiri kuće imaju Bečevica.Saranovo i Vojkovci (čemu je naruku išao i položaj ovog sela. potucajući se od nemila do nedraga. Nedugo zatim. koji ima 126 naselja. Goroviču. a u Šabačkom distriktu. U Kragujevačkom distriktu. a najveće je naselje Lanište kod Jagodine koje ima 18 kuća. sklopljen je 1718. godine Požarevački mir. godine). Od 94 naselja . vidi se da su mnoga mesta zapustela. godine. dovoljna su dva podatka: u Valjevskom distriktu. nijedno mesto nije pusto.56 je pusto. Živanovića. Ljuljacima. Predojevića i Filipovića. Klenovac. u Petrovcu Antonijevića. Radenkovići. Vašvarski mir 1665. Resniku i Grabovcu. mnogi delovi Šumadije pružaju sliku prave pustoši. Vraćevšnica. Simušili i Cvetojevići. Ravanica. Vlakča. U Resniku su preci Vilipovića. a podruku s tim su išle glad i boleštine. sklonjenog u pobrđu Rudnika). Donja i Gornja Lužnica (upisane ujedno) i Čestin. Mijailovića i Čolovića. oživeće i druga naselja: U Kijevo se doseljavaju Tolići. poput Kragujevačkog distrikta. početkom DžVIII veka. oko 1737. koji su obavili pukovnik Najperg i inžinjerijski kapetan Epšelvic. Gavrilovići. bez cilja i nade. samo su četiri mesta pusta.

Prevešt. Bečevica (po 10).. Riljac. Kalenić. u Sipić Prodanovići. godini samo 68 naseljenih mesta. Pretoke. srpski narod se selio u potrazi za boljim životom. Šatornja. U njoj je u ovom vremenu došlo do smene stanovništva. zidana „na manastirsko podobije" . Gružu. Medveđa. selo Žabari (30). Rekovac (28). kojoj pripadaju Čumić i Saranovo. Živkovci. koja je mnogim vidovima bila surovija od turske. Trudelj. u ovoj oblasti je samo šest crkava . Rudnik. ni sa jedne strane granice Srbima nisu cvetale ruže. kaže narodna poslovica. kojom se jedino i mogu objasniti mnoga tadašnja bekstva i preseljenja.U stalnom mlazu useljavanja u Šumadiju tih godina (do sredine XVIII veka) dolaze u Korićane Milosavljevići. Od dobra se ne beži. Goločelo (po 12). Resnik. Guberevac (po 15). Ljuljaci. Bokčinovići. U širokom pojasu koji je obuhvatio Levač. Sekurič (po 4) i Grivac (dve kuće). i crkva u Kragujevcu. U Stragarima je kamena crkva pokrivena šindrom. u Svetlić Vukićevići. a u Vitanovcu je . Karanovac. Maskare. zatim šanac Vrbica i selo Stragari (po 50 kuća). sa svodom i pokrivena ćeramidom. pokrivena crepom. Jasika. Ovi predeli su pripadali valjevskoj eparhiji. Lepojević. i po popisu koji je sačinjen za potrebe Mitropolije beogradske. Belicu. u skromnom stanju. Šumadija se raseljavala. u stvari. Jarmenovci. između dve carevine i između dva rata (1717-1739). ali je ona. Ogranak Perviza se tad naseljava i u Malo Krčmare. Najveće mesto je bilo šanac i varoš Kragujevac (110 kuća). Crnuća (po 16). Između dva zla. Drenova. u koje istovremeno dolaze i Tomići (zvani Đorđevci). Batočina (11). dva šanca .sva od kamena. Guncati. ali i stalno popunjavala novim stanovništvom. prepravljena turska džamija. Drenovi i Bačini). Trešnjevica. Tu sudbinu je delila i Šumadija. Jer pusta ili slabo nastanjena zemlja ne bi mogla da diže bune i ratuje protiv moćne Otomanske carevine. nalazeći se tada pod austrijskom okupacijom. Volujak. Minojevac. Han (14). Zabojnica (23). Kukljin (po 13). Brestovac. u Trmbas Đerići i Matići. Borač.Kočina krajina i Prvi srpski ustanak. U celoj ovako popisanoj oblasti je bilo tri varoši Kragujevac. Lipnica (po 9). Čestin. u Veliko Krčmare Cukići (Srećkovići) i Pervizi. Bagrdan (Gordan). varoš Blaznava (40). Jer.Vrbica (danas Aranđelovac) i Vitanovac i još 63 naseljena mesta. Blaznava i Jagodina. Vlakča (po 6). u njima je tada bilo sedam manastira (Nikolje u Šatornji. Grabovica. Vraćevšnica. Padež (po 8). Županjevac. Bela Crkva. Od kamena je.u Kragujevcu. Raševica (po 18). Voljavča i Blagoveštenje kod Stragara. Saranovo. Sibnica. Temnić. a u njima ukupno 1051 kuća. Ko su Šumadinci (22) Poreklo došljaka Od deset sveštenika samo onaj u Vrbici zna sedam svetih tajni Piše: Mile Nedeljković Crkve su. a najčešće samo u nadi da preživi. veće delove Lepenice i Jasenice bilo je u 1735. a nurije bez crkava imaju još tri sveštenika (u Jagodini. blago rečeno. Šuci. Ramaća. Najbolja je crkva u Žabarima (stara crkva u Goroviču). Netačnu sliku o slaboj naseljenosti ovog dela Šumadije najbolje opovrgavaju dve istorijske činjenice . Drača. Katun (po 5).. Knić (26). Bačina (21). dok se za crkvu u Vrbici kaže da je udaljena sat i po hoda. Žabaru i Stragarima. Brajkovac (upisan kao Smrdljikovac). Po ovom crkevnom popisu. Lužnica. Ljubostinja i Kamenac). Grošnica. Rakjani (po 7). Godačica. Vitanovcu. varoš Jagodina (36). Kamenica (po 20). Čumić. šanac Vitanovac i selo Stubao (po 24). U njima je sedam. Ošakovci. Grošnici. Oparić.

Kao oaza stoga deluju Tomići. dinarske struje zanemarljiv. i da je popovao osam godina. 1928.protopop Vule Đorđević u Kragujevcu je iz sela Vlasojevića. pop u Vitanovcu zna neke od sedam tajni. krene i on za njim 1729. patosao ciglom i pokrio šindrom. prvo u Bačinu. godine. Po pravilu. Veselin Borisavljević u Stragarima je iz Trudova.nimalo uzorno. Od deset sveštenika je samo onaj u Vrbici dobro upućen u sedam svetih tajni. koji je zakleo ustanike na Orašačkom zboru 1804. te dođe u Bačinu. na svod. preselio se u državu cesarsku. jedan iz Metohije Radosav Jovanović u Kragujevcu je iz Tihnića. Međutim.Damjan Janković u Bačini je iz Morakova kod Nikšića. Sava Nedeljković u Vitanovcu je iz Koznika. Miljkovići i Bojovići doseljeni od Vasojevića u Crnču početkom XVIII veka (20 kuća 1948). od deset popova .brvnara pokrivena šinrdom. od kojih su četvorica iz Stare Raške i Starog Vlaha . ne mogavši ostati. pomalo ili dosta loše. ostavši bez nurije kod manastira Crne Reke. poreklom iz Hercegovine. Skadar) najviše je i stanovništva doseljenog u Šumadiju. dvojica su iz Hercegovine . a onaj u Grošnici dosta loše. Od ostalih. godine oborknez Staniša Marković Mlatišuma ozidao crkvu kamenom. koje je po popisu 1991. Metohija. Sjenice i Hercegovine. ali ne zna pojanje. jedan od Skadra . jedan iz Crne Gore . kako su drugi ljudi počeli odonud seliti se nužde radi turske u cesarsku stranu. Sredinom ovog veka je bilo samo 2. dok sedmorica ne znaju ni tajne ni forme. kako je ocenjeno . Po svemu sudeći je ovaj Jovan predak današnjih Popovića u Bukoviku. dok šestorica nisu znala pojanje. iz ovog crkvenog izveštaja se može. Stanje i znanje sveštenstva . Crna Gora. pop u Bačini je dobro čitao. a preko nje crepom. sveštenik oko 1735. Za popa Veselina u izveštaju stoji da je imao nuriju u svom rodnom selu Trudovu (uz selo Božetiće kod Nove Varoši. leta 1721. Od ostalih. a knjizi se učio u Voljavči. Upravo iz oblasti iz kojih potiču sveštenici (Stara Raška i Stari Vlah. godine. pop u Drenovi je pojao pomalo. godine u Jagodini. dvanaest zaredom. ali. tako i pop. Četiri godine ranije. Iz ove porodice su učesnik i istoričar Prvog srpskog ustanka Lazar Arsenijević Batalaka (sinovac prote Atanasija) i savremeni književnik Danko Popović (r. godine u Aranđelovcu). Zbog turske globe je i pop Radosav ostavio nuriju u Drenči i došao u Kragujevac 1721. mnogo pre Prvog srpskog ustanka doselio predak kaluđer Pahomije iz Hercegovine.devetorica su došljaci. u selo Stragari. Tako je bačinski pop Damjan Janković imao nuriju u selima oko Rožaja.5 odsto kuća doseljenika iz Crne Gore.slabo. Iz Hercegovine je i Mijat Stanković.Mijat Stanković u Jagodini i Jovan Vukosavljević u Vrbici. kada se zbog turskih zuluma srpsko stanovništvo počelo raseljavati. U Vrbici (današnji Aranđelovac i selo Vrbica) oko 1735. u celoj Belici je udeo tzv. posle devet godina. a pop u Drenovi je čuo za sedam tajni. Po starinski i polako su znali da čitaju popovi u Kragujevcu i Stragarima. Hercegovina. a ostali. srpsko selo sa 122 žitelja). godine." Ko su Šumadinci (23) Dolazak predaka iz stare Raške Iz ovih predela se najčešće dolazilo . došao je i pop Mijat. za stanovništvom su išli i popovi. a odatle u Jagodinu. Jer. zaključiti o seobama stanovništva. Jedino je Ostoja Atanasijević u Grošnici rodom iz Kragujevca. Dobro da čitaju i pevaju znali su samo pop u Vrbici i Žabarima. godine je sveštenik Jovan Vukosavljević. za koje Drobnjaković kaže da im se. Sve do sredine DžDž veka iz ove porodice su bili sveštenici. ali im ne zna forme. No. U Grošnici je 1734.Vasilije Stanimirović u Drenovi je iz Vraneša. Filip Obradović u Žabaru je iz Bedine Varoši. posrednim načinom. ali „po tom. od kojih je najpoznatiji prota Atanasije.

A upravo iz ovih predela potiče i najveći deo doseljenog stanovništva. zapravo. godine 30 kuća). u čijoj su nuriji Drenova. Ako se spoje linijom tri sela Šume. to jest Goroviču. dobiće se nepogrešivo tačan put kojim se kretalo stanovništvo: Hercegovina .Šumadija. koje je zapisao Drobnjaković. kod Topole. Od jednog brata su Spasići u Topoli i Krćevcu (1923. Jer. već i poreklo stanovništva koje se u to vreme naseljavalo u prilično zapustelu Šumadiji. godine bilo 79 kuća. prvo naselio u Gorovič i od njega je tamo familija Pištoljevića (1923. godine bilo u Žabaru 84 kuće. došao u Žabare sa četiri brata i Radoš. koliko ih je ukupno bilo na području koje je pripadalo Kragujevcu (predeli Gruže. bilo 12 kuća. jednog od najuglednijih savremenih etnologa. Jasenice i Lepenice i Levča). poreklom iz Vraneša u Staroj Raškoj. Topoli i Krćevcu je i ista slava (Sv. što. u Šumadiji. rodonačelnik grupe porodica čije je skupno prezime po njemu Nedeljkovići. Ko su Šumadinci (33) Doseljavanje uoči Prvog ustanka . odnosno Gorovič. U isto vreme je. te se oni krenu natrag i dođu do Lužnica (Lepenica). sačinjen oko 1735. nosilo državotvornu ideju i imalo misiju. Prema zapisu iz 1923. došao je kad i pop Filip u Žabare i izvesni Nedeljko. od kojih 432 muslimana). postoji takođe selo Šume. a od drugog Simići u Božurnji (1923. Žabaru. bilo 16 kuća). godine) u Žabare došli i Lakići (Živići). od kojih jedni početkom DžIDž veka pređu u Junkovac (18 kuća Pištoljevića 1923. potičući iz predela u kojima je bio zametak i duhovno središte stare srpske države. godine bilo 17 kuća. tako i stanovništvo koje se seli nosi nazive svog zavičaja za sobom. Od Sjenice-Studenice su nešto kasnije (posle 1735. godine). došla iz pravca Sjenica-Bijelo Polje u okolinu Žabara su Blagojevići (staro prezime Veličkovići). Tako je 1735. godine. jedan od kolovođa topolske bune 1877. Iz ove porodice je Desimir Blagojević (rođen 1905. Po porodičnom predanju. takođe.Stari Vlah . U Žabaru. Iz Kladnice (po popisu 1991. svakako. Sledeća porodica koja je. kmet Savko (rodonačelnik današnjih Savkovića) nije im dao da se nastane." Dokaz srodstva i zajedničkog porekla ovih rodova u Goroviču. a Ivanjica sa druge strane Javora. kojih je 1923. koji su svi došli pre Prvog ustanka. nije slučajnost. od kojih su 192 kuće potomaka doseljenika pre Prvog ustanka iz okoline Sjenice i iz pravca Bijelo PoljeSjenica. pošlje čoveka te ih vrati. jedan od najvećih srpskih pesnika ovog veka. četvorica su poticala iz Stare Raške i Starog Vlaha. Kod Gackoga u Hercegovini postoji i treće selo sa istim nazivom: Šume. godine ukupno 29 kuća). prema oceni akademika Petra Vlahovića. godine sveštenik Vasilije Stanimirović. sveštenik je Filip Obradović. koja se nalazi sa jedne. sa više srpskih ustanaka. takođe od Sjenice. čijoj nuriji pripadaju Čumić i Saranovo. Stevan). nazvanih po njemu Radoševići. Bedina Varoš je kod sela Šume u okolini Ivanjice. Iz ove porodice je pop Živić. Božurnji. koju će. uspeti i da ostvari. poreklom iz Bedine Varoši. Rodonačelnik Blagojevića se. Rodonačelnik Blagojevića i Pištoljevića se doselio sa dva brata. što. Jasika i Padež. od koga je nastala skupina porodica. Đorići. kojih je 1923. Od deset sveštenika. napokon. približno u isto vreme kad i pop Filip. kojih je 1923. Kukljin. godine odslikava ne samo tadašnje stanje u crkvi i narodu. i da im zemljište da podignu kuće i da se nastane. Najznačajnija uloga ovoga stanovništva je. i kojih je 1923. u Topoli). „kad su Simići došli u Božurnju. U selima njegove nurije su doseljeni iz Stare Raške u Jasiku Popovići. godine selo sa 439 žitelja. kao što puž nosi svoju kućicu. Na navaljivanje ostalih seljaka Savko se predomisli.Popis Beogradske mitropolije. a uz Žabare. Junkovcu. a drugi u Žabare (današnji Blagojevići). u Žabaru je 260 kuća. godine. nije slučajnost. u tome što je ono. Savkovići i Bulurdići (Tinčići).

čiji su rod Dobričići (Čolići) u Žirovnici. drugo prezime Radosavljevići. Poskurice i Lužnice.Batočini. Teferiču. Milojevići) iz Krivog Vira. Mićkovići. došli su od Sjenice. obnavljaju život i u drugim gružanskim selima . Jabučju. Drenovcu. U Drenovcu se smeštaju Sjeničani Sokovići (Đokovići) i Hercegovci Čorbići. Radmiloviću i Stublu. Živkovići) iz Lukova i Šarčevići (Matejići. Pečenogu. život u njemu. Gornjoj Crnući. Istovremeno se iz Gladne u Resavi naseljavaju Markovići (Radivojevići. Tek. Gornjoj Batočini. Ljuljacima. Spasojevići (Miljkovići. još u Bečevici.Bajčetini. Milakovcu. kao i Domanovići. dok Špiljovići (Sretenovići. U Desimirovcu se nastanjuju iz Prizrena Gavrilovići (Čobići/Mijailovići. jer time je samo obnovljen. Lipnici. Lipovcu. godine. a do Kočine krajine. Rači. Novićevići. Vulovići. gde su zatekli Domanoviće. Guberevcu. Vučkovici. Zabojnici. dok su Tatovići. Hercegovci. Mališići. čiji su ogranci Jeremići. Oplaniću. . Novičići. Poskurice i Lužnice najstarija naselja Naselja u Šumadiji su vrlo stara. Belom Polju.Zakuti. Petropolju. koji su se najviše razgranali (Obradovići. dolaze iz Zablaća (Čačak). Leševu. Glediću. Sa Kosova dolaze Dobričići. kao i Milići. Stošići) i Stojanovići. Brestovcu. Milavčiću. Milići. U Bošnjane. Kniću. Cvetojevcu. Grivcu. a sadašnje stanovništvo u njima je relativno novijeg sastava. a Žirovnice i Poskurica sredinom XVIII veka. Gornjoj Vrbavi. podrazumevajući pod tim ono koje je na ovu tlu bilo i pre Velike seobe. Srećkovići ). koji se smatraju osnivačkim. Brnjici. to jest u vremenu 1737-1787. Vučetići. Borču. Donjoj Vrbavi. Po Dragiću. samo u Lapovu. Vitkovcu. Stoga je pogrešno reći da je dolaskom određenih porodica osnovano neko šumadijsko naselje. Lazarevići. Pantići) iz Malog Izvora. iz Osata (Bosna). Balosavi. Srećkovići i Milanovići. a ne i začet. Milića. Milosavljevići. Reonići su. Kostići. Početkom DžVIII veka pojedini današnji rodovi. Godačici. Opornici. sela koja se pominju u XIV veku u povelji kneza Lazara. U Dobrovodicu dolaze od Zaječara Glišići. Miloševići. Jovanovići i Milutinovići. Grabovcu. Sumurovcu i Toponici. naselili su se preci Milivojevića. Pretokama i Ravanici. Leskovcu. Lazarevići. Vrbetima. Reonića i Tatovića. Bošnjanu. Milosavljevići. Todorovići. čiji su srodnici Glišići u Gornjoj Batočini. a njihovi su ogranci Miletići. čiji su ogranak Vulovići. Todorovići). kao i dvanaest gružanskih sela . današnje stanovništvo je obnovilo život Lužnica posle Velike seobe 1690. Između Kočine krajine (1788) i Karađorđevog ustanka (1804) doseljavanjem se obnavlja život u još sedamnaest lepeničkih naselja . Nenadići. Petrovići. Miraševcu. Jovanovcu. Radovanju. čiji su ogranak Špiljovići u Lužnicama. što znači tek u svakom četvrtom gružanskom selu. Vaskovići. Vuletići. a iz predela Crne Reke dolaze Sinđelići (Ivanovići. Milivojevići.Žirovnica. jer je premalo porodica koje zasigurno obitavaju u njima duže od tri veka. Konjuši. Gosići/Todorovići. Kamenici. Ne može se tačno ustanoviti koliko puta su se ova sela praznila i punila novim žiteljima do dolaska predaka današnjih stanovnika u njih. Donjoj Crnući. Crnom Kalu i Šljivovcu. Kormanu. pojedini starinački rodovi su se održali u Vitanovcu. Pajsijeviću. Sibnici. Jovanovići) i Markovići (Andrejići). U Lepenici je Toša Radivojević našao starinačko stanovništvo. Čestinu i Čukojevcu. Kneževcu. U najstarija naselja u središnoj Šumadiji idu Žirovnica. Đuriselu. Ivanovići. Glišovići. Novom Milanovcu. dok je Mihailo Dragić starinačke rodove našao u više mesta u Gruži. a iz okoline Kragujevca Srećkovići.

razgranat rod. Stevanovići.po starom zavičaju. ničija zemlja). Dragićevići. a njihovi rođaci. Mićakovići će se prozvati po Mići . Zarići će poneti to prezime tek u popisu 1863. Đokići i Božanići. I kao što. Jovanovići. odakle je pretila turska sila. iz Buđeva. Mićići. Pavlovići i Ignjatovići). Milovanovići. Sa njima dolaze i Milojevići. koji slove kao starinački. Uz ova četiri razgranata roda. U Belosavce dolaze sa Pešteri Kozoderi. koje je posle odlaska Turaka zadugo bilo prazno (tzv. čiji su ogranci Markovići/Maksimovići. Ovi slojevi se možda najjasnije raspoznaju u Grivcu. u Donju Raču. najčešće kao seljakanje u oblasti. Nikolići. Boškovići. Živkovići.doseljeni „od vode Tare" (njihovi srodnici u Borču i Brestovcu se po tome zovu Tarani) i Simovići ili Simonovići . po Cvijićevim rečima. tj. tako su i doseljenici nazvali svoje novo stanište po mestu Adrovcu u Aleksinačkom Pomoravlju. Ilići. Dobrosavljevići. Jedan deo Ilića se smešta u Raču. Rankovići. godine (posle Karađorđevog pohoda na Sjenicu). Đokići. Sjeničaci su Čušajići i Paunovići. sa Korita Vuksanovići (Mitrovići). Milovanovići. Rankovići. Brankovići. Boljarci. Đorđevići. Mitrovići. Nikolići.staro prezime Jovičići. Miljkovići. od Korita i Bihora. Mačužići (čiji su ogranci Nikolići i Rankovići) i Sovijanići (čiji su ogranci Todorovići. Gajovići.Belosavce i Markovac. Milići i Miloševići. U isto vreme doseljenici obnavljaju i dva plodna i blagodatna jasenička sela . U Šumadiji je slaganje stanovništva teklo sloj preko sloja . od Sjenice Đekići. Nikolići. nazvani Moravići. nemirne krajine koja je bedem odbrane od Niša. 1807). puž nosi svoju kućicu sa sobom. U Grivcu su postojala četiri jaka roda pre Prvog srpskog ustanka Gordijanići (čiji su ogranci Lukići. Miloševići i Milutinovići. Vidakovići. čiji su ogranci Marinkovići. Stepanovići. Novitovići. Dimitrijevići i Jovanovići. Stojanovići. sa ograncima (Petrovići. I treći osnivački rod Bara je od Sjenice Milojevići. takođe od Sjenice. iza njih oni koji su došli posle Drugog srpskog ustanka. a na kraju. kraju istog sela. tako je i Bumbarevo Brdo nastalo u okviru sela Pretoka. Sa njima su. Belobrkovići (čiji su ogranci Petrovići. po svoj prilici iz Bjedine Varoši. Adrovac naseljavaju doseljenici od Aleksinačkog Pomoravlja. Radilovići.u Srbiji je 17 sela sa tim nazivom). došli Ćurtovići. Između ta dva sela je bilo i treće . Milanovići. čiji su ogranak Blagojevići. Mićakovići . dok iz Bregova u Bugarskoj stižu Đukići. kao i Lekići i Radosavljevići). godine nije razdelio susednim selima. čiji su ogranci Perišići. Šarovići. u kojem su živeli.Beljevac. Vukajlovići. Lepenički Adrovac zasnivaju Ilići (stara prezimena: Jankovići. Savići. pojedinačni useljenici u drugoj polovini prošlog veka. došljaci pre Prvog ustanka i oni posle Piše: Mile Nedeljković Lepeničko selo Bare (stari naziv . Dimitrijevići.Ko su Šumadinci (35) Iz Adrovca u Adrovac U Šumadiji je bilo ovako: starinci. sa Korita su Veskovići (staro prezime Hadžići). alija. a iz Bihora su Mirovići. Bumbarevo Brdo su zasnovali doseljenici od Sjenice. a iz Graca (Stari Kolašin) Lukovići. Milivojevići. po pretku Jovici koji je došao iz Starog Vlaha (od ovog roda su Betulići u Korićanima. sinom Zarije Cvetkovića (r. Nestorovići i Stojiljkovići). sve dok ga knez Miloš 1838. aleksinačkoj Moravici. zasnivaju došljaci od Sjenice Stepkovići. godine. Jevremovići. Rajovići. zatim oni koji su došli pre Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. Jovanovići i Đorđevići). Među ovim Sjeničacima su i Marinkovići. iz Buđeva kod Sjenice su Todorovići. čiji su ogranci Grozdići i Lovčevići . pre Prvoga ustanka u selu su još Zarići poreklom od Ivanjice.starinci. Miloradovići. Vukadinovići. Pantelići. Milivojevići. Jevtovići i Karovići). pa jak mlaz doseljenika 1809. Živkovići i Milenovići). Rakići. I kao što su Bare Gružanske nastale u okviru sela Ljuljaka. Milićevići (Marići). sa Gavrilom. Aleksići.

i u kući je sa sinom Anđelkom. Miljkovići i Ninkovići. Po porodičnom predanju. godine. sina Rakitovog. Stevanovići. upisani kao Vulićevići . koji se ovde naselio. Od Krsmanovih sinova Radomira (r. i to veoma jaka. Po porodičnom pamćenju.u jednoj je sam Miljko (r. Lazovića. 1797). Despotovići.Radosavljeviću (r. Po Vuliću su ostali sinovi. Rakitovići. sinovicama Perunikom (14). Rodonačelnik Veljovića . 1817) i Ilija (r. Rosom (10) i Milevom (6). jer je u popisu 1863. veka ljudi stižu pojedinačno Piše: Mile Nedeljković Ovi poslednji će se prozvati po majci Jeki. Despotom. Korićani će se prozvati po predelu Korita. Iliju Vasilijevića (20). Korićani. godine. Vučićevića. Prezime po njemu će ustaliti njegovi sinovi Petronije (r. pisati 1863. Miljkom i Ninkom. 1822) sa ženom Janom (35 godina). O njihovom pretku Jovici. Glišovići. 1826) i Vučića (r. 1761). Međutim. sa 17 duša. koji je ženjen (r. i Mandići će sačuvati spomen na majku Mandu. u Grivac se doseljavaju Veljovići. sinovcima Vladimirom (4). godine. a prezime mu je Dimitrijević. Lazom i Veljkom. Uz to. Po Stevanovom sinu Simi (r. Filipovići. Perovići. zadružna. odakle je došao njihov predak Vukić. U Prvom ustanku. 1802) potomci će se prozvati Simovići. u Grivac je došao od Stolova više Kraljeva . Petar i Petronije. a u drugoj Marko (r. Stevanovići. godine bili jedna kuća. 1829) odvojiće se grane Radomirovića i Vučićevića. 1815). 1767). godine kao Mićići. Navodimo ih kao tipičan primer šumadijske kućne zajednice tog vremena: domaćin Jovan Simović (r. pa su tako ogranci Rakitovića sadašnji rodovi Đorđevići. 1806). koji će se kasnije podeliti na rodove Radomirovića. 1797) i Ninko (r. sestrom Milenijom (20) i snahama Novkom (38) i Smiljanom (30). Vukić je došao sa sinovima Mirkom. godine u kući udova Jeka sa maloletnim sinovima Milošem. Jovičin sin Stevan je umro 1831. Jovan je imao i slugu. u kući je sa sinovima Veljkom (9) i Milenkom (1). kao najstariji čovek u selu . koji žive u tri zasebna domaćinstva. kćerima Draginjom (5) i Milevom (12). Milovanom i Radovanom. I Simovići će poneti svoje prezime od 1863. godine Vukić je upisan kao Vulić (r.Veljo (puno ime Veličko) prezivao se Radović (r. 1819). tačnije Ilijini sinovi Sofronije. 1812) i Đorđe (r. Ko su Šumadinci (36) Naseljavanje Divostina Krajem 19. 1809) i Despot (r. Krsmanovići. čiji će se sinovi Radoje (r. po kojoj će se prozvati njeni sinovi Jovan (r.po svoj prilici iz sela Dragosinjci u Podibru. Od Sjenice sa Rakitovićima dolaze i Krsmanovići. Dilovića i Mandića. 1828). Ivankovići i Gvozdenovići. a u ostale dve su po dvojica braće: u prvoj Mina (r.imao je tad 74 godine. Svi Simovići su 1863. koji je doseljen „od vode Vape" (rečice koja teče kroz Sjeničko polje). 1809). Dragutinom (2) i Jovicom (9). Stevanom. 1787) sa sinovima Lukom. Poput Jekića. . nema pisanih podataka. Radonjići. 1825) i Pavle (r. uglavnom za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. u popisu 1831. a ne po ocu Obradu. braćom Ilijom (26) i Rankom (19). od kojih će nastati rodovi Mirkovići. Rakitovići će se razmnožiti od Paje. koji će na ovaj način sačuvati spomen na majku. Vasiljevići i Jekići. 1833). Prodanovići.

razmestio stanovništvo koje je otuda. u čiji su se gornji kraj smestili Radetići i Šukovići (koji se pišu i kao Šulovići). blagodatno. koje je tu hrupilo za vreme Karađorđa. stanovništvo Divostina je kompaktno doseljeničko. došavši skupa u Grivac. Jovana. ovo selo. kao trgovci i zanatlije . Mitrovići iz Bačine. pobunjeno stanovništvo od Priboja. Crkvina i Staro groblje. Kasniji doseljenici. Ko su Šumadinci (37) Nastanak Đurđeva i Mironića . tačnije obnavljanju života u njemu. a u donji Vujadinovići. nju stvaraju vrlo konkretni pojedinci. vraćajući se 1809. u ovom veku zaboravljeni. kao i. Ćirovići. gde je Karađorđe. Današnje selo Divostin je nastalo od prnjavora manastira Divostina. od kojih neki odu na Kosmaj. u zasnivanju. niti je ovo selo niklo „između kočića".više no ijedno šumadijsko selo.Sjeničanima i Korićanima su se. koja su bez većeg značaja i uticaja. 1803). dolinom Uvca i Vape. Istorija naselja nije bezimena. a među njima je glasovit izvor Svetinja. Na pređašnje stanovništvo i život u selu podsećaju toponimi Staro selo. čiji nadimak Starovlašani čuva spomen na zavičaj. godine priključili Ivankovići od Ivanjice i Gvozdenovići od Požege. Starovlašani su i Botorići. koji su došli iz sela Milandže (zaselak Opaljenika kod Ivanjice). ka „ravnoj Šumadiji". potiču Ćirovići u Oplaniću.dalo svoj pečat daljem uređenju ovog sela kao svoje društvene. sa Voždom. No. Nektarijevići i Todorovići. Čemernice i Dragačeva zaputilo. krepke vode . tako da se ne mogu locirati. Botorići i Žujovići. Divostin nije nastao na ledini. Na takvo. dok su Petrovići od Velemuga iz Belog Polja došli kao domazeti u Ivankoviće.Marinkovići iz Niševaca kod Svrljiga. a ovi dođu ovde. pošlo sa njim. Novi talas useljavanja u Grivac bio je posle Drugog srpskog ustanka. kad dolaze Ćirovići. a upisani su sa starim prezimenom Joksimovići. 1802) i Stepan (r. u celini i odjednom. a Andrići su zapravo Biorci iz Borča. 1809. za koji Toša Radivojević kaže da spada u najjače i najbolje vode u svoj Lepenici i da narod u okolini veruje u njegovu isceliteljsku moć od raznih bolesti. Stariji Aksentije (r. Žujovići. vojujući uz njega. zateklo je starine. a mlađi Đorđe (r. jer nije smelo da čeka tursku odmazdu. koji slave Sv. Elbeske kuće i Manastirište. čije je staro prezime Negovanovići. godine sa pohoda na Sjenicu i Suvodol. naseljeno došljacima u Prvom srpskom ustanku. Početkom ovog veka Divostin se odlikovao sa devet izvora žive. privredne i kultne zajednice. Šukovići (ili Šulovići) dolaze od Sjenice. naseljeni su silom prilika. Od ovih Ćirovića. Ako se izuzmu pojedinačna useljenja u drugoj polovini prošlog veka. 1797) je domaćin. tle se za vreme Karađorđa doseljava pet osnivačkih porodica sela. koji su se doselili i 1831. tačno su zapamtili pretke. usput. primilo predanja o selu i njegovim svetinjama iz vremena despota Stevana Lazarevića i . godine bili jedna kuća. Nove Varoši i Sjenice se preko Javora. Novopridošlo stanovništvo. braću Aksentija i Đorđa. krajem prošlog veka. dolaze pojedinačno. koje je usinio tetak od roda Mićakovića. Uzmičući uzvodno od Polimlja i Sjeničke visoravni. Doselili su se Botorini sinovi Stevan (r. kako nastaju kolonistička sela. Markovići iz Dupca u Dragačevu. kada je knjaz Miloš raselio Žujoviće sa Ješevca. 1809) je bio pismen i bio je ćata u selu. jer je.

U Karađorđevu Srbiju se. očajnici i prognanici. godini upisani Sretenovi sinovi Bogdan (r. 1791). Đorđevići. 1829). Todorovići. 1813) i Milovanom (r. 1820) i Peru (r. upisan u aračkom tefteru 1831. prezivao Damjanović. 1801) . a u kući je sa sinovima Lukom (r. deceniju kasnije Jakovljevići (drugo prezime Gajovići ili Gajičići) iz Odmenja. Todorovići. 1767) i Neša (r. 1803). Petnaest godina po dolasku ovih porodica u Divostin se doseljavaju Bojovići od Sjenice (1824). i rodoljupci. Vukosavljevići.Milivoje (r. porodica činile su 1903. Jovanovići i Paunovići). koji je najstariji čovek u selu. . i dotle još neženjenom braćom Jakovom (r. Staro prezime Todorovića je Damjanovići. godine u kući sa braćom Jovanom (r. 1824). 1819) i Jovan (r. Đorđa (r. a iz okolnih lepeničkih sela Bataveljići iz Donjih Grbica. Jevtovići iz Ramaće (1854). Radotići dolaze iz Krive Reke kod Priboja. 1821) i Simom (r. zaseoka Polumira kod Raške (1834). Njihovi su rodonačelnici tri brata Radotića . i braća Stevan (r. Prvi srpski ustanak. 1815) i Stevanom (r. Ovi Todorovići (Milivojeva loza) i Prokopovići ili Prokići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Todorovićima. ovih dvanaest. tako da čine skupinu srodnih familija (Ivanovići. jer s tim prezimenom dolazi od Sjenice njihov rodonačelnik Vujadin Glišović (r. 1787). 1803) i Milosav Radotić (r. godinu su upisana dva domaćinstva Šulovića . osvetnici i nevoljnici svih vrsta. 1824).od koga su Prokići ili Prokopovići. Dimitrije (r. Jovanom (r. 1782).od koga su Jovanovići. Nikolići od Pirota (1859) i Zlatkovići (drugo prezime Ilići) iz Velesa u Makedoniji (1863). 1809) . Ilići iz Cerovca (1880) i Petrovići iz Dragobraće (1897). Rodonačelnik Paunovića je Paun Damjanović (r. 1797). Po nalazu Toše Radivojevića. 1807) i Todor (r.od koga su Đorđevići. Gvozdenom (r. Prokovići od Sjenice (1856). Milana (r. Staro prezime Vujadinovića je Glišovići. koji su došli od Nove Varoši. stiču prebezi. I Nektarijevići dolaze od Sjenice. koji je imao sina Ognjena (r. 1819) i Blagoja (r. Njihov ogranak su Radotići u Maršiću. 1816) . Jovana (r. 1822). Njihov rodonačelnik u Divostinu je Milivoje Todorović (r. 1823). Maksimovići iz Donjih Jarušica (1845). godine dve sedmine stanovništva Divostina. dok će iz gružanskog sela Dubrave doći Milenkovići (1851). U aračkom tefteru s njima su u 1831. sin Todora.od koga su Ivanovići. 1811) . 1797).U Srbiju stižu prebezi sa svih strana U aračkom tefteru za 1831. sa svih strana. 1797). Ivanom (r. 1787). vezujući se za ovaj deo slobodne grude kao jedini spas. koji je umro ženjen. pogotovu posle dve godine uspešnog vojevanja i sjajnih pobeda na Mišaru i Deligradu i osvojenja Beograda (1806). pošto porodice sa ovim starim prezimenom pripadaju skupini Todorovića. 1787). najviše se razgranavaju među doseljenicima u Divostinu. 1782). Milošem (r. koji se. 1817). Njihovi rodonačelnici su braća Sreten (r. koji je u kući sa oženjenim bratom Jevremom (r. 1826). 1812).Milovana (r. koji je seoski kmet. Jankovići od Pirota (1840). 1815). 1812). 1801). iz sela Vape. kasnije doseljenih. 1762). kome će se ovde roditi sinovi Gvozden (r. 1801). privukao je Srbe. stoga. vekovima željne slobode. 1817). Dimitrija (r. Radovanom (r. Imao je braću Sredoja (18021831). Rodonačelnik Vukosavljevića je Vukosav Damjanović (r. po svemu sudeći. Prokopovići ili Prokići. a drugo domaćinstvo je Nedeljka Šulovića (r. Milivoje je imao braću Miloja (r. 1817). Milića (r. Proku (r.

granaju na Markoviće. 1822). gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. pa i kasnije. Tamošnje srpsko stanovništvo. kako su ga češće zvali „Vilip". feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. Savkovići i Dugići. Rankoviće. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. iz sela Paštrića u Valjevskoj Kolubari (danas opština Mionica). Filip Pavlović (rođen 1787). a u nekim delovima Balkana i do 1912. Došao je predak Ilija. pa i kasnije. društveni uslovi su sada bitno drugačiji. i 1809. Prvi srpski ustanak je. Došli su sa četiri strane.najpre su došli Ristići i Negovanovići. Milana (r. a neka su. za razliku od turskog vremena. Bezmalo da nema šumadijskog sela koje u ovom vremenu nije dobilo ponekog novog žitelja. jer je ukinut feudalizam. koji je umro kao dete (1832-1833). ili oživljena ili upravo tada nastala. koje je pristalo uz Karađorđeve ratnike. Milovanoviće i Srećkoviće. imao je pet sinova . nastali Lukanje (današnje Đurđevo) i Mironić u Lepenici. godine. kada je na Deževi držan šanac. i 1809. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. nije smelo da čeka odmazdu Turaka i. 1825) i Jovana. čije je prezime u starom kraju bilo Pavlovići.Petra (r. Prema tome. U toj povorci su bili preci Filipovića i Dugića. Tako su. iz deževskog kraja u staroj Raškoj. Gajiće. Dimitrija (r. iz Ponišavlja (okolina Pirota. među ostalima. dolaze Filipovići i Dugići. a ubrzo za njima Filipovići. Prvi srpski ustanak je. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. nego je izvršen i korenit društveno-ekonomski preokret. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak.drugo prezime Stevanovići . Nikoliće. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. a oni se prezivaju po njegovom sinu Risti (rođen 1801). a u nekim delovima Balkana i do 1912. godine). posle Velike francuske revolucije (1789). Petronija (1817). U Lukanje dolaze došljaci iz znatno udaljenih predela. Negovanovići . koji je oslobođen od Turaka 1878. kao i Savkovića.No. krenulo je ka Šumadiji. Martinoviće. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. Treba imati u vidu da je Karađorđevim ustankom ne samo skinuta tuđinska vlast. Ko su Šumadinci (38) Iz Deževe u Lepenicu U nastanku šumadijskih naselja granična crta je Prvi ustanak Piše: Mile Nedeljković Prema tome. Selo je osnovalo pet rodova . ovo je posledica ustaničkog ratovanja 1806. Rodonačelnik Filipovića. Martiće. godine. Svi su se ovde obreli između 1806. godine. Da podsetimo. Da podsetimo. Ovaj rod se brzo množi tako da se Stevanovići (Negovanovići). ili. 1815). Rodonačelnici Dugića (koji . napunjena sve samim došljacima. s povlačenjem vojske u slobodnu Srbiju. Ristići su došli sa istoka. posle Velike francuske revolucije (1789). Mijailoviće.dolaze sa zapada. Nesumnjivo. mnoga sela i po više porodica. kojih je početkom ovog veka bilo 36 kuća. Ubrzo sa juga. godine. a od njih su i Stevanovići u Barama. godine. godine.

od koga su Đorđevići i Blagoja (r. primajući doseljenike iz svih srpskih krajeva. 1815). Rodonačelnik Savkovića je Savko Bogosavljević (r. Đorđa (r. Radoja (r. Za razliku od Donjih Grbica . skupa. Kusurići su rod sa Arunovićima u Velikom Šenju i Jovanovićima u Lužnicama. pogotovu 1809. U vreme Karađorđeve Srbije je u Gornje Grbice došlo šest rodova: tri iz Stare Raške (deževski kraj.koji su. 1824). a neka sela. koji su došli od Novog Pazara. 1825). Radosava (r. 1819) i Jovana (1824) . 1797). čiji je sin Filip (r. čiju osnovu čine tri vrlo razgranata osnivačka roda (Bataveljići.od koga su Jovanovići u istom selu. Ovaj prelomni događaj naše novije istorije je deobni kamen celine društvenog života Šumadije. 1832). u Karađorđevo vreme su u celini ispunjena pridošlicama. i Žikiće koji su došli od Knjaževca . Rodonačelnik Markovića je Marko (umro pre 1830). Radovana (r.Filipovići. koji je imao sinove Milana (r. skupa. po kojem se prezivaju Filipovići. Rodonačelnik Pantelića je Pantelija Ilić (r. Radovana (r. Mironić su osnovala tri roda . Ere. a njegovi su ogranci Milanovići. Za razliku od Đurđeva. koji je imao pet sinova . završeno je osnivanje Lukanja odnosno Đurđeva kao seoske zajednice. Mijailovići i . 1819) . godine bili jedna kuća. 1815). Doseljavanjem Savkovića sa jugozapada. U njegovom domaćinstvu je 1833. koji je ratovao uz Karađorđevu vojsku. Miloša (r. Milutina (r. Stefanov sin. a mnogi čuvaju porodično pamćenje da su došli „kad je Karađorđe sagonio narod u Šumadiju". 1824). pridošlo stanovništvo je osnovalo i selo Mironić. okolina Novog Pazara). Međutim. uz Drinu). U povesti ili nastanku šumadijskih naselja. 1902. Pantelići. a tri iz Bosne (predeo Osata. koji je imao sinove Milosava (r. Savkovići) činili su početkom ovog veka sedam osmina domova u selu. poglavito u seobi 1809.Gornje Grbice su u Karađorđevo vreme u celosti ispunjene doseljenicima. Ilići. koji je imao sinove Jovana (r. Imao je sina Đorđija (r. osnivački rodovi Mironića su svi od Sjenice. godine upisan i unuk Života (r. a ogranci su mu Đorđevići. godine. Dugići. godine.od koga su Milanovići. Stepana (r.bili su ovde pre Karađorđa ili su doseljeni za vreme Karađorđa. Ovih pet osnivačkih rodova Đurđeva (Ristići. poput Gornjih Grbica. 1815). od koga su Radojevići. 1809). Arunovići. Negovanovići Filipovići.od koga su Radosavljevići u istom selu i Miliju (r. 1799) i Petar Dugić (r. 1814). a u Karađorđevo vreme. 1824). Raletići . Spasoja (r. 1777). 1815). Rodonačelnik Arunovića je Aron Đorđević (r. Damjana (r. Rodonačelnik Pavlovića je Pavle Đorđević (r. 1815). 1814). Kusurići i Pantelići. Tako i mnogi rodovi iskazuju svoje bitisanje . Radosavljevići. Pavlovići. Pantelići i Ilići su 1831. 1827). 1811). Aleksića i Pavlovića) su braća Pantelija (r. 1817). Gvozdenovići. 1817) . Pavlovići. U toj seobi. od koga su Radovanovići. 1902. čiji su osnivački rodovi sa četiri strane. granična crta je Prvi srpski ustanak. 1812). i Ranka (r.se granaju na rodove Petrovića. Jovanovići i Spasojevići. 1809). koja je bila veoma masovna. Markovići. od koga su Petrovići.Stefana (r. godine imali 168 kuća). 1795).od koga su Spasojevići. 1782).koje su od 1737.a koji su. Blagoja (r. koji je imao sinove Milovana (r. 1767). Mališiće i Rakićeviće. godine imali 31 kuću) . kao i porekla njihovog stanovništva. 1822) i Milovana (r. NJihovi rodovi su tzv. Pantelići su takođe razgranat rod. Kusurići su razgranat rod. primile samo četiri roda (Živkoviće. Radovanovići i Radojevići. 1807) . Mironićki Filipovići. zvani Vilipovići. Stevanovići. blizance Nikolu i Radoja (r. jer su kudikamo brojniji. ispunjene sadašnjim stanovništvom. U to vreme su novim stanovništvom popunjavana i etnički osvežavana bezmalo sva naselja. potomci su Nikolini. od Nove Varoši. 1812). pečat selu daju doseljenici iz Stare Raške.

Mnogi su bežali od nedaća. Savić.Radojičići. Jovanovići. 1777) i Sime Petrovića (r. Pešići. život raje bio snošljiviji no u drugim krajevima. Rankovići. Raketići (Milijići. 1796). 1802) i Jovana (r. dok Osaćani (rodovi Obradovići. od koga su Ilići. 1811) su Jovčetići i Jovanovići. Srećkovići) i Ivkovići (Stanojevići. Vujičići. U Gornje Grbice su došli tzv. Milanovići. 1827). Gavrilovići su od Gaje (r. 1797). Mijailovići (slava Sv. koji skupa 1902. a ovaj sina Iliju (r. pogotovu što je u njoj. a Mijailovićima pripadaju Mijailovići (u užem smislu). Radojevići. rodonačelnik Miloševića) i Milovan (r. njegovog srednjeg sina. U Ere spadaju Petrovići. godine imaju 55 kuća. Od Neše su Milojevići. U Korman tada iz jugozapadnih i južnih krajeva pristižu doseljenici . Ognjanovići) od Sjenicae. Milojevići. 1804) su Pavlovići. U Šumadiju. Milosavljevići. a Stojkovići (Nedeljkovići. Damnjanovići. Pavlovići. a od Pavlovog sina Stojadina (r. Od Savinog sina Stevana (r. Simići) od Novog Pazara. Mitar (r. Staro prezime Simonovića je Miličevići. 1767). koji dolaze iz Ramaće. Vučetići. Jankovići. erski rodovi su se ovako granali: Petrovići su od braće Nikole (r.Gajovići (Gajići. od koga su Simonovići. što je preseljenje u okviru iste oblasti. Đuričići. ovako se vremenom granao: Mijailovići (u užem smislu) su od Mijaila Jovanovića (r. 1829) se odvaja grana Stojadinovića. 1811).srodnici (braća i braća od stričeva) Petar. 1830. po sinu mu Miloju (r. kao pograničnoj oblasti Otomanske imperije. Ilići. Lukići (drugi). Rodonačelnik Vujadinovića je Vujadin Mihailović (r. odmazde zbog zameranja ili ubistva aga. Miloš (r. Jovanovići. Milovanovići. a od Milovana (r. Jevta. Milanovići i Pašići) imaju te godine skupa tri kuće. Od Vuksana su Petar (r. ali im je neutaživa želja za slobodom bila zajednička. Pavić. 1795) sa bratom Simom (r. Jankovići. 1777) su Radovanovići. Rankovića. Mijailovići. Jokići. Od Savićevog sina Pavla (r. Simonovići. Sava i sinovci Vujadin i Sima sa majkom Milicom. priticali su stanovnici sa svih srpskih strana. Ere sa porodicama . Rajkovići) iz Stubla u . Tašovići (Tanaskovići) iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). Kako se to vidi iz arhivskih dokumenata. Stanko (r. potiču Milovanovići. 1814) je grana Damnjanovića. 1812). Miloševići. Rodonačelnici Ivkovića i Obradovića su iz mlađeg nara. Neša. Milanovići) iz Goričana kod Čačka. 1815) i Uroš (r. Jovčetići. gladi. Vasiljevići. Vuksana (r. Milovanovići i Radojevići. Jevta je imao dva sina. Prvih godina posle Svištovskog mira (1791) Šumadija se činila obećanom zemljom. Vujadinovići. Dragan je imao sina Jovana (r. Takozvane Ere (slava Sv. Ivkovići. dok su rodonačelnici Milosavljevića. Jeremija) imaju osam ogranaka. 1823. U Gornje Grbice je došao Vujadin (r. godine kmet u selu. 1779). Od najstarijeg Siminog sina Damnjana (r. U toj godini će se tek doseliti sedmi rod u Gornje Grbice kuća Mojsilovića. Radovanovići. 1812). Nikola) imaju 17 ogranaka. a od Vučete su Luka (1807. čiji je otac Vulić Vučićević (r. rodonačelnik Milovanovića). 1771). 1783). Stevanovići. 1767) bio 1831. Jokića i Radojevića iz kasnijih naraštaja. Obradovići i Stojadinovići. Gavrilovići. rodonačelnik Lukića). 1817). Od Jovana (r. 1809) zvali Radovan. Lukići. čiji su se i otac i sin (r. Jovan. Milisavljevići (Milenkovići. Jedan od osnivačkih rodova u Gornjim Grbicama. 1767) i Vučetu (r. Dragan. 1811) su Stevanovići i Lukići (drugi). 1823). 1802). 1809) i Luke (r. Od Pavićevih sinova Jovčete (r. dok su ostali rodovi sa istim prezimenom i bez ogranaka. Jovanovići. koja će postati zemlja snažne ustaničke radnje.

čiji su ogranci Milenkovići. Ivanovići (Nedeljkovići) iz Prokuplja. a Lazovići (Simići. Milivojevići od Zaječara i Prvulovići iz Rakovice kod Vidina. dolaze iz Hercegovine Bradići. U Pinosavi. Nikolići) na Župu. a Mladenovići. Soko Banja). Živkovići. Petrovići). Radisavljevići). koji se tada zvao Pusto Selo. Druga dva doseljenička roda čuvaju u svom imenu uspomenu na zavičaj . a Gluvaćani (a na Gluvać. čiji su srodnici Lazovići u Rakincu. koja je zapravo zbeg. Teferič dobija nove žitelje sa pet strane . Anđelkovići). dohodeći od Prištine. među koje dolaze i Stanimirovići (Glišići). Miloševići. Ristići. Pavlovići) stižu iz Vranja. Đokovići). Iz Katrge (Rudničko Pomoravlje dolaze Aćimovići (Tomići. Vučkovići (Trifunovići. Ilići. zaselak Dubnice u Đetinji. kod Ivanjice). Zarići. koji dolaze sa drugog kraja Srbije. Ko su Šumadinci (39) Spomen zavičaja U središnoj Šumadiji najjača doseljenička struja dinarci U Novi Milanovac. Simići) od Peći. U Rači preovlađuju doseljenici sa istoka . drugo prezime Trojanovići od Pirota.od Zaječara su Asurdžići (Živadinovići. buduće naselje zameću Miladinovići. U isto vreme su od Nove Varoši pristigli Vulovići. Milutinovići (Sretenovići. Sa istoka dolaze Nikolčići (Živanovići. Stevanovići i Lazarevići. a od Užica Pavićevići (Sretenovići). čije je drugo prezime Stevanovići (slava . zatim Pavići (Simići. Stevanovići) i Strugarevići. U Miraševcu se iz Bosne naseljavaju Topalovići (Đurđevići/Mijailovići. Šarolik je i sastav prvih naseljenika u Cvetojevcu . Filipovići). koji dolaze iz Vrmdže (Moravica.Župi. poreklom od Tetova (Makedonija). Miloševići. Nikola) i Lazarevići (Petrovići) iz Leskovca. i Petronijevići (Petrovići. ogranak Petronijevića u Rakincu. Milenkovići. drugo prezime Džudžovići (Pavlovići. Sretenovići (Vučetići) i Mladenovići. Miljkovići) iz Kormana u Aleksinačkom Pomoravlju.Jovanovići i Krstići od Knjaževca. Mijailovići/Midžići). Stanišići. Milentijevići i Mirkovići. Jovanovići). dok su Mijailovići. dolaze iz Stragačine (zaselak Maskove. a iz Trna u Bugarskoj Prvići (Milanovići. Đokići (Petrovići. Milosavljevići. drugo prezime Nikolići. U Radovanje se sliva doseljenička reka od Polimlja. Milanovići. Jovčići. Kostići. U Opornici nalaze pribežište nevoljnici s Kosova. Adžići/Radovanovići. Moravice i Zapadne Morave. Miloševići. Dabovići. Todorovići). Radivojevići) i Kandići (Miljkovići. Obalaši. Markovići).Župljani (Jovanovići. Pavlovići drugi (slava Sv. Vujadinovići (Milanovići. čiji su rod Miladinovići u Markovcu. iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj).Bajići (Đorđevići. Milojevići). Filipovići.

Markovići. prevagu imaju iz Stare Srbije . Miloševići) i Lukići. U središnoj Šumadiji. Bosna). daljih i bližih. Tada iz Trnske klisure pristižu i Despotovići (Antići. Ali je zato u Lepenici na drugom mestu po brojnosti stanovništvo koje pripada timočkoj struji. došljaci iz Crne Gore. slagalo stanovništvo u Lepenici. i od Beograda do Kosova. koja je. U Crni Kao dolaze iz Resave Veljkovići. Lazarevića (Cvetkovića). Nikolića (Petrovića) i Panića. Markovići. što je staro prezime skupine rodova Markovića (Milojevića. Ova struja je najzastupljenija u Gruži (15 odsto stanovništva). Predeo Lepenice je po svom geografskom položaju bio predodređen da se na njemu sudare četiri najpretežnije selidbene struje. Bezmalo da nema šumadijskog predela u kojem se ne bi mogli naći doseljenici iz svih krajeva u kojima Srbi žive ili su nekad živeli. svaka četvrta porodica u Gruži i Jasenici. Druga po jačini doseljeničkog mlaza je kosovsko-metohijska struja. uoči velikog pregnuća kakav je bio Prvi srpski ustanak. Borivoja Drobnjakovića i Toše Radivojevića. prigrlila doseljenike iz svih srpskih predela. čine više od polovine žitelja današnje Gruže i Jasenice i petinu žitelja Lepenice. Od Velikog Izvora na Timoku dolaze Simići. Dinarski doseljenici. U svakom od ova tri predela je najjača dinarska doseljenička struja (Stara Raška. kao što im i ime kazuje od Bihora (Stara Srbija). a Biorci (Krsmanovići. što je razumljivo ako se ima u vidu da je od svih delova Srbije Šumadija bila. Stanojevića (Petrovića. Mijailovići). Milanovića). Sastav stanovništva Šumadije je vrlo šarolik. taj doseljenički mozaik je i najupečatljiviji. Milosavljevića). Milovanovići). U Šljivovcu. zatim u Jasenici (10 odsto). Babovići. Sa jugozapada su priticale dinarska i kosovsko-metohijska struja. Otuda nije čudo što je ustanak u Šumadiji imao šire okvire i vidike . i ostala. a na njenom tlu su se presecale . a od Sjenice Pejovići (Todorovići. zatim brojni Jovanovići (Ristići.od Novog Pazara stižu Bojanići. dok je u Lepenici najslabija (tri odsto).Gruža. drugo prezime Milovanovići. Jasenica i Lepenica. Vićentijevići. Hercegovina. koja je i najstarija po nastanku. prema istraživanjima Mihaila Dragića. Ignjatovići. a svaka deseta u Lepenici je poreklom od Sjenice. a Stojanovići iz Vidina. koju sačinjavaju tri predeone celine . kao i ostala područja Šumadije. jer je posle pogibelji na Kosovu (1389) počelo ono žalosno premeštanje i bežanje našeg naroda. U okviru dinarske struje su najbrojniji doseljenici od Sjenice. kako je pevao pesnik bune Filip Višnjić. Ilića. najprivlačnija oblast za naseljavanje. Batočinu i Šljivovac. Tako se. Đorđevići. Gavrilovići. Stankići/Dimitrijevići. Jovanovići. Jovanovići i Đorđevići). Mijailovići.od Timoka do Drine.Đurđevdan). koje se ni do danas nije smirilo. gde su se ranije smestili samo Džajovići. od Peći. Stara Crna Gora. U ovom vremenu je snažan priliv i u Crni Kao. a iz Crne Trave Streljići (Stojakovići) i Glavaševići. Đurđevići.

Mirovo i Bačevicu) i Krajinu (Negotin. Gradcu. a u pet oni čine većinu. Dobrovodici. Mlava.od Vidina na istoku. Salaš. bezmalo cela. Grošnici. u slivu Timoka ima znatan sloj starinačkog stanovništva. Guberevcu. Popović (35) i Donjim Jarušicama (34). Bošnjanu. deset odsto lepeničkih rodova čine Timočani. Doseljenici poreklom od Timoka su primetni još u Crnom Kalu i Pinosavi (svaka četvrta kuća). Ko su Šumadinci (40) Od Sjenice preko Krivog Vira Topalovići su prezime nastalo od turske reči „topal"-hrom Piše: Mile Nedeljković Za tri sela se može reći da su. a drugo . Petrovcu i Šljivovcu (svaka osma kuća). odakle je svaki deseti doseljenik timočke struje u Lepenici. zatim u Botunju. Knjaževac (Staro Korito. Zato je. iz Solunskog zaliva na jugu i od Budima na severu. Vražogrnce. Gornjoj Batočini. dolazeći moravskom udolinom s juga. Desimirovcu. a u šest sačinjavaju više od trećine . Novom Milanovcu. treba imati u vidu ove tri činjenice o njemu . Osobenost Lepenice. Zvižd) za ovu priliku izostavljamo. u poređenju sa Gružom i Jasenicom. Brzanu. Radičevac) i Zaječar (Grljan.prvo. Cvetojevac (36). a odelito je vodio Crnu Reku (Krivi Vir. Metriš i Sikole). Prnjavoru i Sipiću (svaka peta kuća). u vreme doseljavanja. iz Hrvatske na zapadu. u dva su timočke porodice u većini . Resniku (svaka deveta) i Rači (svaka deseta). Timočani u Lepenici čine oko šestinu (ili oko 15 odsto stanovništva). među ovim oblastima. i timočkobraničevska struja sa istoka.Vojinovac (55 odsto) i Lužnice (54).među doseljenicima su vrlo brojni oni koji su došli sa Kosova i iz Metohije i.Rakinac (40 odsto). stanovništvo Lepenice i najsloženije. Brestovačku Banju i Derven). čini upravo snaga timočke struje. Maršić (39). Ovako sabrano. u timočkom predelu Crnoj Reci. treće. koji nije najbolje omeđio timočko-braničevsku selidbenu struju. Donjim Grbicama i Beloševcu. U 44 lepenička naselja su doseljenici koji pripadaju ovoj struji. Čumiću. Lapovu. Pajazitovu i Svetliću (svaka šesta kuća). Radovanju.moravsko-vardarska struja. Batočini. kao i sa ostalih jedanaest predeonih celina Šumadije. Dobrači. Debelicu. Markovcu. jer su u njoj primetne porodice pristigle sa tako širokog područja koje se. a može se reći i u celoj Šumadiji. Vučić (95) i Miraševac (88). Lukovo. Donjoj Rači. on je tu uračunao samo Timok u užem smislu (Jelašnicu. Ovde imamo u vidu samo timočki deo timočkobraničevske struje.Cerovac (96 odsto). Novi Han. Malom Krčmaru. prevagu čine doseljenici od . sastavljena od doseljenih Timočana . Žirovnici. Po Toši Radivojeviću. Viševac (36). Mali Izvor. Veliki Izvor i Zagrađe). moglo smatrati za četiri strane sveta razbacanog Srpstva . dok braničevski deo (Homolje. Poskuricama. No. Jakovac. a ima ih i u Majniću. Da bi se valjano razumela svojstva stanovništva timočke struje.

ponoviti u većem obimu. Petkovići. Đurđevići i Mijailovići (Mihailovići). hrom) . tako i po dolasku u Šumadiju.Božinovići.Sjenice. Oni su izabrali ovo selo gde Crna reka izvire iz pećine. Daničići. potiču od Radovana (r. Prvi žitelji za koje se zna. za ono vreme vrlo udaljena. obrazujući. Prvulovići i Čumići. dali pečat Miraševcu. 1787). Nedeljkovići. a iznad njenog izvora je prostrana karsna visoravan. i od njih se ovde razvila. iz Bosne i Timoka. kraja u kojima Srbi žive . a delili su se na ogranke Đurđeviće (Mijailoviće). Oni su preneli u Krivi Vir poznate sjeničke ovce. Toša Radivojević je našao selo Miraš u Nerodimlju. Radovanovići). preko Timoka. Ognjanovići. pošto su njihovi rodonačelnici Đurđe Novaković (r. kako u predelu Timoka. kao što to obično doseljenici čine kad se nastane u dotad praznom selu. koje je nosilo snažnu državotvornu misiju i negovalo tradicije slobodarstva.sa Kosova. a drugi rod Topalovići. Golubovići. Karcunovići. godine skupa imali 112 kuća. a njihovi rodonačelnici su Petrov sin Marko (r. koji važe za osnivački rod sela. vunom najbolja pasmina ovaca u Srbiji. svagda je prednjačilo u bunama i ustancima. u stvari. ispunjavaju selo i nose prevagu kako po brojnosti tako i uticaju na njegov dalji razvoj. Živkovići. Miloševiće i Petroviće. vode poreklo od Novakovih sinova Đurđa i Ivana. No. bili su Petrovići. pod Rtnjem u istočnoj Srbiji. ili ga osnuju. sina Ivana Novakovića (r. tako. Petrovići su se vremenom zatrli. Kalinići. Jankulovići. boginjava od vrtača. Ova četiri roda (Đurđevići. 1813). timočka struja je imala na tlu matice etnografsko ujednačavanje. po dolasku u Šumadiju. prvi naseljenici su došli iz tri. sin drugog Petrovog sina Mateje (r. koje će se. znači. Adžići (Radovanovići). koji su 1903. po čemu je zaključio da su oni. naselili i delovi ranije dinarske i kosovsko-metohijske struje u Lepenicu. jedinstveni lik Šumadinca. 1777) i Miloš (r. 1817). Iz Jelašnice dolazi 16 rodova . gde su se mešali i stapali sa tamošnjim starincima i doseljenicima s drugih strana. Đorići. U Miraševac. selo nadomak Rače. i to ih jako opominje na njihovu zemlju maticu. U Prvom ustanku u Miraševac dolaze doseljenici iz timočkog sela Jelašnice. Zapravo. 1784). Zdravkovići. što znači da su Markovi potomci zadržali prezime (Petrovići). na žalost. pa su im i ime poreklo upamćeni. 1802) i njegov sin Mihailo (r. ." Na taj su se način. Staro prezime drugog ogranka Topalovića (Petrovića i Miloševića) je Petrovići. Adžiće (Radovanoviće). ima dosta doseljenih Sjeničana. čiji su preci došli iz Bosne kad i Petrovići sa Kosova. što je Jovan Cvijić uočio i istakao. čije je staro prezime takođe Novakovići.1827). Paunkovići. Ispitujući njihovo poreklo. pod osobito povoljnim zemljišnim prilikama. a došli su u vreme Kočine krajine iz Nerodimlja na Kosovu. pišući da „u Krivom Viru. Topalovići . a Matejini promenili u Miloševiće. nastavio je život sela i dočekao treće doseljenike koji su. Mihailovići. Pešajići. jer potiču od oca i sina. čije je staro prezime Novakovići. Ovo stanovništvo. međusobno su za koleno bliži nego sa ostalim Topalovićima.prezime koje nastaje po telesnoj odlici pretka (na turskom „topal" znači: oštećen u nogu.početkom ovog veka su imali deset kuća. Adžići. preneli ime svog sela iz Nerodimlja.

a njihovi su rodonačelnici Petkovi sinovi Pavle (r. upisan 1831.Milinka. U popisu 1831. 1794). potičući od tri brata. 1819) će se odvojiti ogranak Ristića.Pavloviće i Toljiće (ili Todoriće). Od Ognjanovog sina Hriste (r. Milkiće i Milojeviće. a kasnije i Nedeljkovići zvani Nešići. Zdravkovići. od čijeg sina Paunka (r. zvanom Peši. Pešajići su prozvani po Petru. 1787).Božinovići vode poreklo od Božina Đorđijevića (r. 1784). 1817) nastaće ogranci Miletića i Milojkovića. Rodonačelnik Petkovića je Petko Cvejić (r. 1811). 1811). Rodonačelnik Đorića je Đoro Veljković (r. 1797) je osnivač Milkića. Radojka (r. 1781). Rodonačelnik Kalinića je Stojan Nikolić (r. a Nedeljko je imao još tri sina . 1777). Ko su šumadinci (41) Stara prezimena Istorija mnogih porodica je roman za sebe Živkovići. 1787). Jankulovići vode poreklo od Janka Petkovića (r. 1767). Karcunovići. Staro prezime Nedeljkovića je Radenkovići. 1807) i Petra (r. Petrovići zvani Trenići i Prvulovići (Terzići). 1787) i Todor (r. 1807). 1777). dok je najmlađi brat Miloje (r. Jevtom i Ilijom. NJihovi srodnici Veljići su od Velje Radivojevića (r.1776) i njegovih sinova Petra i Save. kako se prezivali Ognjan (r. Milojem i Milošem. Rodonačelnik Golubovića je Golub Živulović. 1797) i njegov stariji brat Marinko (r. od dolaska nisu menjali prezime. 1749). a kasnije će se od njih razviti Miletići. 1797). 1797). čije je staro prezime Cvetkovići. a potiču od Nedeljka (r. a od Pešinih sinova Milojka (r. a njihovi ogranci Radivojevići i Nikići od Božinovih sinova Radivoja (r. 1797) i Đorđa (r. granaju u Kostiće. 1802) rodonačelnik Milojevića. a od drugog sina Pavla (r. 1809) i Milete (r. Paunkovići potiču od Paunka Milenkovića (r. godine kao jedan od najstarijih domaćina u selu (r. 1791). a njegov srednji Miljko (r. Daničići imaju dva ogranka . 1804) i Nike (r. 1813) Pavlovići. Cvejčinoviću (r.1767) sa sinovima Veljkom Živanom. godine kao domaćin sa sinovima Milošem. 1776). Rodonačelnik Kostića je Kosta Živković (r. 1787) i Jovana (r. potiču od braće Nikole (r. koji potiču od braće Stojana (r. . godine je Nedeljkov najstariji sin Stevan upisan kao kmet. a od njegovog potmka Branka (r. Staro prezime Ognjanovića je Mihailovići. Prvulovići potiču od Prvula Radenkovića (r. 1816) će se izdvojiti Brankovići. dok će potomci najstarijeg mu sina Trifuna (r. a njihovi ogranci Božići i Petrovići od Nedeljkovih sinova Bože (r. 1802) zadržati prezime Veljića. 1776). 1807) će se odvojiti ogranak Paunovića. upisan 1831. Živka i Stanoja.

jer ih nevolja nije podelila. pre bežanije u Lozovik. zbežali u Šumadiju i privremeno nastanili u Lozoviku. Milanovića i Stanojevića). Nakon izvesnog vremena. Odista. Pavlovići i Prvulovići. a od njega dva roda u dva. Iz Jakovca je došlo osam rodova . 1797).Đurđic. U starom zavičaju su svakome od njih ostali srodnici. a Veloje nađe mesto u Kloki. Živadinovića i Milanovića). iz okoline Kostići (1865) i iz Porodina u Resavi drugi Petrovići (1873). Đorđevića. Živkovića. a Nikolića Markov brat od strica Nikola Cvetković (r. koji su došli iz dva susedna sela u oblasti Timoka . bilo staro. Jeličići znaju da su im u Kloki ostali rođaci Ivanovići. Veljku i Veloju. 1797). Doseljenici iz Jakovca Marići. koji se preziva i Stanojlovići. koje su skupa posle Prvog svetskog rata imale 217 kuća. Paunovići ( sa ogrankom Petkovića/Milovanovića). kojima je neko najrođeniji ostao u starom zavičaju. i koje je odreda potomstvo dede Jakova. onako kako su se odigrali. koje je do danas tamo opstalo. ognjište i jednih i drugih. Milenkovića. Da su Jakovljevi potomci u lepeničkom selu Vučiću i u timočkom selu Jakovcu zaista srodnici svedoči i to što svi. Pavlovići (sa ograncima Milovanovića i Stojanovića). predanje. imaju istu slavu . za ono vreme udaljena. iz Kumanova Ilijići (1858). Nikolići (sa ograncima Ivanovića i Mladenovića). Milojkovića. . a iz Jelašnice pet rodova . koji su. razgranato je danas u više od trideset familija. ili roman u malome. U Šumadiji je veoma mnogo ovakvih predvojenih porodica. Miloševiće i Nikoliće. rodonačelnika. koji su se. dok će se Miloševići odvojiti po Nikolinom sinu Milošu (r. mnogi istorijski događaji. kako je ustanovio Toša Radivojević. Đorđevića. dokad se u njemu „odjednom nastanilo" trinaest osnivačkih rodova. kada su na njegovo tle došli prvi naseljenici. a od Veloja u Kloki nastane rod Ivanovića. Simići (sa ogrankom Živanovića) i Stojanovići (sa ogrankom Milisavljevića). Radojkovići (sa ograncima Nikolića. Predak jedan. Stanojevići (sa ogrankom Radojkovića i Stojanovića) i Tokalići (sa ograncima Milićevića.Jakovca i Jelašnice. po kojem je i njihovo matično selo Jakovac prozvano. zajedničko. godine 44 kuće.Marići (sa ogrankom Markovića). a Ivanovići pamte da im je predak došao iz sela Čubre kod Negotina. 1817). što znači da je tu. nesumnjivo su potomci dede Jakova. a konačan oblik je dobilo po slomu Prvog srpskog ustanka. Milivojevići. imali 1903. godine. nalikuju na priču. već. naprotiv. U Vučiću su se izmešali. skupa sa svojim ograncima. Markovići (sa ograncima Golubovića i Gojkovića). Od Veljka u Brusniku potekne rod Jeličića. Možda je ponajbolji primer za to selo Vučić kod Rače. predela. bez izuzetka. Aranđelovića/Ranđelovića. selu kod Topole. Tako je i rodoslovno pamćenje mnogih porodica samo po sebi priča. Živanovića. Veljko se vrati u Negotinsku krajinu i naseli u Brusniku. Gaćanovića i Milanovića).Čumići se dele na Markoviće. zbližila.Miloševići (sa ograncima Vidanovića i Petrovića). To potvrđuje i očuvano predanje o dva brata iz sela Brusnika kod Negotina. redom po pristizanju. i kako su upamćeni. Reč istorija u nekim jezicima znači: priča. kad su procenili da je opasnost minula. Rodonačelnik Markovića je Marko Janjić (r. zasnovano 1806. Prvulovići (sa ograncima Živulovića. Ovo selo je. Posle Drugog srpskog ustanka će u Miraševac još doći od Knjaževca Petrovići (1832) i Crvenjakovići (1844). selu koje danas pripada opštini Velika Plana. Starosedelačko stanovništvo u Jakovcu. i tu se stalno nastani. ne smejući da čekaju tursku odmazdu po slomu Prvog srpskog ustanka.

Kalipolje. preko Golije. tj. u njemu su 123 kuće (domaćinstva) u kojima žive 133 porodice. Sušica.Ko su Šumadinci (43) Prepolovljena jabuka Uzmicalo se u dva pravca: dolinom Ibra ili preko Golije A naša priča zapravo počinje ovde. Opštoj pojavi proređivanja stanovništva i njegovog starenja. Karađorđe povukao u unutrašnjost zemlje. ponajviše ka ravnoj Šumadiji. među malobrojne srpske srednjovekovne vlastelinske porodice. Petrovo Polje. došli meštani Raškovića u Gruži. jer se ova naselja nalaze i ovde i tamo. Međutim. a od ovog roda je bio starovlaški knez Maksim Rašković. prema popisu 1991. Takvih je u ovom selu 117. Međutim. do sela Rasna je selo Raškoviće (danas 210 žitelja islamske veroispovesti. a drugi o Gruži. Javora i Dragačeva. Selo je. vratimo se u Bačicu. odnosno njihovi rodonačelnici . najviše je dvočlanih (27) i jednočlanih (25). godine 585 stanovnika. Ako pomenemo naselja ili njihove delove. godine. Raške i Ibra. dugo ugledan i moćan. U Šumadiji su sva sela ista. Milija (od koga su Vukovići) i braća Laketa i Staleta. čiji potomci postoje do našeg vremena. nesumnjivo. kao što nije slučajno ni to da se naselja Ursule. kao što su Arapovići. jer je. kao i većina šumadijskih sela. što nije slučajno. kao što. Iz ovog sela su u gružansko selo Bare u vreme Prvoga ustanka došla tri današnja roda . jer sve ove porodice slave Svetog Nikolu. spada i rod Raškovića. Kneževac. ali je svako u izvesnom pogledu osobeno. Sugubine ili Kaludra nalaze i u Levču i u Staroj Raškoj. ili planinskim bilima. kako našu oblast i narodna pesma naziva. Dakle. Brnjica je posle Drugog svetskog rata stagnirala.na sebi svojstven način.samo malo drugačije. Prividno. slivalo se i srpsko stanovništvo u niže krajeve. kao što vode teku. godine je u tim domaćinstvima bilo 730. Po popisu 1948. koji je opstao i sve vreme turske vlasti. 1948. Matica ovih Raškovića je zapravo selo Rašković kod Duge Poljane. kao najvidljivijoj demografskoj činjenici posle Drugog svetskog rata. ni Brnjica nije odolela. Iz ovog su sela. godine je imala 163 domaćinstva. Raškoviće. vojvoda Sjeničke nahije u Prvom ustanku. a potom sa porodicom u Ripanj. a 1971. mimo zapovesti. Nikolu.Bogić. Brnjica. U pogledu porodica. što je za petinu manje.Bogićevići. može se desiti da jedni pomisle da je reč o Sjeničkopešterskoj visoravni. uletao u tursku granicu i vojevao. koga je 1813. više od četvrtine. Sa Gornje Pešteri. zbog neposlušnosti. Vukovići i Leketići ili Staletići. Dve decenije kasnije. . a po popisu 1971. Takvih je bezmalo trećina. isto. Kako bi Vuk Karadžić rekao. isto to . Naime. dolinom Ljudske reke. Tako je i gružansko selo Brnjica kao i ostala sela. puž nosi svoju kućicu sa sobom. Kod Duge Poljane. žitelji Raškovića u Gruži „znaju samo da kažu da je doseljavanje bilo u jedno vreme i iz jednog mesta". Za sve ove rodove se kaže da su u starom zavičaju bili jedna familija. dok je mladih (mlađih od 15 godina) samo 55. a od 425 njegovih stanovnika najbrojniji su oni između 55 i 70 godina. Kako je Dragić zapisao. a preslavljaju Letnjeg Sv. ime Raškovića govori mnogo više. poznato po tome što su u njemu sačuvani ostaci zadružnog života). ali . Bare. prvo u Kragujevac. godine. prenevši ime svog sela. što se vidi i iz njihovog krsnog imena. kakvi su bili Bakići i Karapandžići. po Cvijićevom slikovitom zapažanju. godine 162. starilo i smanjivalo se u broju kuća i žitelja. Uzmicalo se u dva pravca. No.

godine. što se vidi i iz iste krsne slave (Sv. Zapis etnologa Mihaila Dragića. Nikola). a ostali za vreme Karađorđevog pohoda na Sjenicu. U donjem kraju Brnjice su porodice doseljene iz Starog Vlaha . Vulić i Milivoje su upisani kao Đurđevići. odnosno „od Arnautluka" kako je tada podsmešljivo nazivan taj kraj u tadašnjoj „Turskoj". Nešići i Andrići. što znači da je puno ime Đurino bilo Đurđe. zvani Arnautovići. godini je bilo jakih zadružnih kuća. onda je on došao u Brnjicu za vreme Karađorđa . godine) je u tefter upisan po ocu kao Jovanović. a Milivoje 1797. godine). Marko je rođen oko 1790. Ove druge Maksimoviće je etnolog Dragić upisao kao Maksimoviće . godine.Po Sumarniku konškripcije stanovništva i imovine u Srbiji 1834. u aračkom tefteru za 1831. godine sa prezimenom Jovanović. 1797) i Joksim (r. Zadružna kuća Đurića pripada rodu Štavljana. dok je Jovan rođen posle 1831.u jednoj su braća Milovan i Uroš Đurić. bezmalo se udvostručilo . s tim što su Dragojlovići došli pre. a u stvari klasičnoj srpskoj oblasti (Stara Raška). po popisu 1863. godinu su dva domaćinstva Đurića. jer su Miloje i Sredoje upisani u aračkom tefteru 1831. danas potvrđuju tefteri iz vremena kneza Miloša. Sa Vulićem je upisan i sin Milovan (r. godine. 1821.Dragojlovići iz sela Budoželja. a tako nazvanim jer je doseljen od Novog Pazara. godine (po jednom zapisu Jovan je sedam godina mlađi od Sredoja). Jer. koji će biti domaćin zadružne kuće Đurića u popisu 1863. posle Voždovog pohoda na Sjenicu.šest duša u domaćinstvu. U sredini sela su porodice različitog porekla. a u drugom je deset godina mlađi Milivoje. u Brnjici su još jedni Maksimovići. zvanim Arnautinom. A u popisu 1991. a sinovi Miloje 1815. jer se rodonačelnik Đura doselio iz Štavlja kod Sjenice. Dve su imale po 17 duša . Ovi drugi su zapravo Markovići. Ovi Đurići (od kojih su neki Ćosovići) su rod sa Maksimovićima. Tri decenije kasnije. Ako je Đura (Đurđe) došao sa sinovima. godine. koji tada ima 44 godine. selo je uznapredovalo. 1767) upisani u tefter 1831. godine samo je 11 domaćinstava koja imaju po šest članova. Markovića (Arnautovića) i Maksimovića/Joksimovića od Sjenice. U jednome je domaćin Vulić. godine i Sredoje 1829. Lazara.Joksimoviće i oni slave Sv. iz Štavlja. koji je zapisao porodično pamćenje koje glasi: „Zna se da je došao ovamo pradeda Đura sa sinovima Vulićem i Milivojem". Dakle. Gornja mahala). 1787.imalo je 50 kuća sa ukupno 304 žitelja. u proseku . iz raznih . Tačnije. jer su njihovi rodonačelnici Maksim (r. od kojih 37 za vojsku sposobnih. godine sa ocem Markom. a takođe su u isto vreme došli iz Štavlja. godine. Sredoje i Jovan Stefanović. koji sa Đurićima čine rod Štavljana. što znači da su Jovan (od koga su Maksimovići) i Đura (od koga su Đurići) braća Ko su Šumadinci (44) Nevoljne seobe Plemensko društvo bitna osnova u razvitku srpskog bića Piše: Mile Nedeljković Osim ovih Maksimovića. Skupno doseljenje Đurića i Maksimovića. A u 1863. što znači da su oni rođeni u Štavlju (Vulić 1787. godine Brnjica je imala 28 kuća i 185 stanovnika. godine). ista familija. što znači da je doseljavanje za vreme Prvog srpskog ustanka teklo pojedinačno. kao i Jeremići („za njih vele da su Studeničani"). Rodonačelnik Maksim (r. Staro prezime Maksimovića/Joksimovića je Jovanovići.najverovatnije 1809. vidi se i po tome što su im kuće u istom kraju Brnjice (tzv. a u drugoj braća Miloje.

kako je to upisano u ovom nizu: Rašković. To je familija Košana. Iz Štavlja su i Kamidžorci. odakle su takođe došli Tijanići. Pa ipak. Zakuti (37). godine). sa sinovima Radakom. doseljeni iz Ibarskog Kolašina. čije je staro prezime Nijemčevići. No. po čemu su prozvani. dok su Radići starinci (najstariji rod u selu). Košani su najbrojniji u Gruži. a odavde u novopazarsku i sjeničku oblast. ali su do Karađorđa već svi došli. godine. Nikolići. Brnjica je tada upisana kao nenaseljena. oličena u knežinama kao samoupravnim celinama.područja . iz Štavlja kod Sjenice. I u Lipnici postoji rod Štavljana. doselili u Pečenoge. a pogotovu se jasno ocrtavaju pojedina bratstva. ma koliko bila raspršena u seobi po šumadijskim selima. i ovde se može javiti odblesak plemenske organizacije u svom rudimentarnom vidu. U Bečevici su Đerovići i Đonovići. godine je u tadašnjem Kragujevačkom distriktu upisano i selo Brnjica. doseljen. Grivac . Jedni su se razišli po sjeničkim selima. koje se nalazi između Štavlja i Duge Poljane na Peštersko-sjeničkoj visoravni. o čemu je zapisao: „Interesantan je put jedne od vrlo razgranatih porodica u Gruži. godine) bilo 174 kuće . čiji se predak Gavrilo (otuda im je staro prezime Gavrilovići) doselio sa bratom Simeunom iz Štavlja u vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. Štavljani su poreklom i Umeljići u Oplaniću. i da je do Kočine krajine u njoj došlo ponovo do smene u stanovništvu. No. Zabojnica.Vilotijevići iz Starog Vlaha. Arapovići. kako je istoimeno selo postojalo u Gruži pre doseljenja Štavljana. Rodovska organizacija i plemensko društvo su bitne oznake u razvitku srpskog etničkog bića. Izgleda da je ovo bilo jako bratstvo. gde je tako često dolazilo do promena u sastavu stanovništva. zatim u Matarugama i Zamčanju u Donjem Ibru. odakle su dalje prešli u Srbiju. Od onih koje je Dragić izostavio. Riznići. koje se rasturilo iz sela Koša kod Peći. u Šumadiji. Srodnici Karajovića su Karapandžići u Erčegama u Moravici. Pronica. Ovi kolašinski Košani nisu u isto vreme doseljeni u Gružu. Zečevići iz Lise u Dragačevu. to čuo i razumeo i prema svom pravopisu prilagodio: Pronica.u Bečevici (22). drugi su se zadržali u Kolašinu. tu su u prošlom veku još rodovi Arsenijevići. Glediću (32). U Zakutu se zapravo doselio Savo. Karajovići i Radakovići u Gledić. nevičan našem jeziku. No. Ko su Šumadinci (45) . Jevtovići i Manojlovići (svi upisani 1831. odakle su se tek počeli rasturati na razne strane. a potomci Koje i Dragutina (Kojići. Brnjičani su došli iz sela Brnjice. Zato je za Šumadiju svojstvena društvena zajednica zasnovana na teritorijalnom i ekonomskom objedinjavanju. Upisano je onako kako je nemački pisar. a koja se preko Kolašina rasturila na razne strane.onda je lako pod imenom Pronice prepoznati Brnjicu. Lipnici (36) i Ljubiću (15). Bačovići) ostanu u Zakuti. koja vodi poreklo od Peći. Radmilovići. Popadići iz Sabante. i to su najpre prešli u Kolašin. No. kao u dinarskim područjima. gde ih još ima. Niketići. kao i Panteševići (Petronijevići i Damnjanovići). Kojom i Dragutinom. U austrijskom okupacionom popisu 1718. što znači da je njeno naseljavanje usledilo posle toga. koje se pouzdano mogu pratiti od doseljenja na Balkan do naših dana. gde ih je u vreme Dragićevih ispitivanja (1921. gde je cela mala Košana. koji su se preko Kamidžore (Morava). očito. poglavito u Crnoj Gori. jedan od najstarijih u selu. istorijske okolnosti nisu dopuštale da se plemensko društvo zasnuje i razvije u svom čistom vidu. Jovanovići. Leskovcu (8). Kniću (24). Radak je otišao u Gledić. Po predanju." Pripadnike bratstva Košana Dragić je našao u nekim selima Ibra. kao i u moravičkom selu Čečini. Gajovići. Mihailo Dragić je pravilno pretpostavio da su doseljenici od Peći išli preko Kolašina. a Radakovića Kojići u Zakuti (njihovi rodonačelnici Radak i Kojo su bili braća). to je gružanska Brnjica bila samo prisno podsećanje na Brnjicu u starom zavičaju.

U Borač je tad došla i baba sa sinovima Simićem i Vesom. potomci četvorice braće (Radivoja. Todorovići i Markovići u Lipnici. godine ima 426 žitelja (423 Srbina i dva Jugoslovena). dok su Biorci u Korićanima doseljeni u vreme Prvoga ustanka. Aleksa. Maksima. Markovići. Petku. podeljenih na više rodova (Krsmanovići. U Lepenici ima jako bratstvo Bioraca u Cvetojevcu (1911. tiče sela Koša. a sa njima i njihovi rođaci Vitko i Radosav. U Ljubiću su Košani Zornići. nazvan po majci Lemi. Janićijevići i Milenkovići) i Tabalije (9. gde se prezivaju Aleksići i Dimitrijevići). gde ima jak rod Zornića. Sv. oktobra). kad su se iz Bihora. no ovaj se deo Bioraca preseli u drugoj polovini prošlog veka u Kusovac. Zajedničko prezime Košani imaju Nedeljkovići. koji slave Aranđelovdan. Ćirovići. što govori o njihovom srodstvu. od kojih su 425 pravoslavne vere. Leskovcu. muslimani. Glediću. Vračevu u Donjem Ibru (1) i dr. koje nalazimo u Ljubiću. kao i Lemići. gde su u 12 kuća 1921. Banja (2). što samo pokazuje da su delili sudbinu srpskog stanovništva koje je ostalo u ovom kraju. Zakuti. godine. koji su od starine jedna familija sa Mijatovićima. koji su doseljeni između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. Što se. Vukosavljeviće (8. Pačarizi u Borču su kumovi sa Biorcima. slave Svetu Petku (27. Dobrosavljevići i Lukovići). Đurđevići. Zornići znaju da su im srodnici Košani u Lipnici i Zakuti. pre doseljenja iz Bihora. Antonije i Dimitrije. došla četiri brata Nika. a u okviru njega ugledni rod Lemića. povlačeći se sa vojskom. Mirčete i Milića). odakle su se pre tri stoleća iselili. kao i Jovaši (Bojovići. Osim bratstveničkog imena. Bioraca ima i u Beloj Steni kod Studenice. Radosavljevići (od Radosava). koji je tada bio „u Turskoj". Etnolog Milisav Lutovac je u Ibarskom Kolašinu našao jako bratstvo Košana koji tvrde da su poreklom iz mesta Kos u Prekobrđu u Morači. Lazarevići i Biorac. . pak. doseljene iz Goševa kod Sjenice. matice bratstva Košana. Kniću. godine bili ovi biorski rodovi: Simićevići i Vesovići (od Simića i Vesa). Biorci u Borču (1923. Ovom bratstvu pripadaju Jekići i Stepanovići u Leskovcu. Jovana. Da su Košani bratstvo vidi se i po krsnom imenu. Ovo prezime nalazimo danas u selu Ponorcu kod Sjenice. zatim u Velikoj Šotri u Toplici (4). u čiju je kuću ušao Glišović iz Konjuše. Mijailovići. jer sve košanske porodice u Bečevici. Jeremići i Vasiljevići) u istom mestu. avgusta). ovi su Zornići. čiji se predak Jovan Košanin ovde doselio. Babovići. Lipnici i Ljubiću. Vitkojeviće (4. svi ostali Biorci slave Sv. kao i njihove raseljene porodice. Jovanovići. a preslavljaju Petku Trnovsku (8. spada u ređa prezimena. a kumstvo su držali još u starom zavičaju. godine ih je bilo 11 kuća) su došli za vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu i Suvodol 1809. Košana u Ibarskom Kolašinu ima u selima Gazivode (4 kuće). ovo selo u opštini Istok po popisu 1991. izloženo turčenju u više navrata. Đorđevići). Znaju kad su primili islam. Daljim istraživanjima se mogu dobiti i podaci o nekim košanskim porodicama koje su ostale u okolini Sjenice. Tušiće (6. Izuzev ovih u Korićanima. Milutinovićima i Đokićima (Maksimovićima) u istom mestu. No. a što potvrđuju nazivi Koško groblje i Koška planina. i ovi Košani su očuvali i zajedničku slavu. Lazovići. a preslavljaju Ivanjdan. očuvani tamo do danas. dobivši nadimak po selu iz koga je došao. Takođe i kumstvo kao duhovno srodstvo. ali ne znaju koja im je bila krsna slava. Košansko prezime Zornić. čiji su se preci Nedeljko i Todor doselili iz Koša. godine ih je bilo 16 kuća). vrlo važna ustanova u životu srpskog naroda može ovo da potvrdi. Vukomanovići i Milovići).Ko su Biorci Došli za Karađorđem posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu Košani su Zarići u Kniću.

slave Nikoljdan. Tatići ili Ćurčići. Iz Osata. koji se tu naselio iz plemena Vasojevića pre Kočine krajine. kragujevački sveštenik. pa su se. ovde i nastanjivali. Među doseljenicima i prebezima iz Crne Gore je i mnoštvo pripadnika plemena Bratonožića. slave Srđevdan. što znači da su Lutovci u Borču promenili slavu. koji slave Lazarevu subotu. Nikoljdan. i Barjaktaroviće. takođe je znatan broj doseljenika u Šumadiju. koji je u zemlji Vasojevića. preko Sjenice i Rasna u okolini Užica. u Kijevu su Osaćani Filipovići i Radovanovići. godine. Toša Radivojević kaže da su ovi Barjaktarovići doseljeni sa Kosova i slave Sv. Ko su Šumadinci (46) Gračani sa Peštera Oni su naselili gružansko selo Bare Piše: Mile Nedeljković Zbirno prezime ovih doseljenika je Osaćani. Tako su Koraćevići u Žunama ovde došli premeštajući se od svoje matice. godine). ali o razlozima njihovog menjanja slave nemamo u ovom trenutku jasne podatke. Raseljeni Lutovci. gde se nastanio njihov rod Spasenića. ali su slavu promenili prilikom preseljenja. graničnog predela Bosne uz Drinu. što je znak zajedničkog porekla. proslavljen po svom dostojanstvenom držanju na sudu i odbrani mladih socijalista optuženih zbog demonstracija „Crveni barjak" 1876. podeljenih na dva roda Baboviće (Novakoviće). gde su dolazili da rade. Barjaktarovići u Petnjiku. najverovatnije da bi zavarali trag i izbegli osvetu. koji su se takođe raspršili po Šumadiji. posle srpsko-turskih ratova 1875. Osnivački rodovi gružanskog sela Bare su Gračani i Boroštice (ili Borovštice). Sve ove osaćanske porodice imaju istu slavu (Sv. Međutim. čiji se poslednji ostaci još mogu sresti pogdegde u Šumadiji. doseljen u Prvom ustanku. izuzev onih koje su kasnije došle. doseljeni 1836. bilo dovođenjem svojih porodica iz ovog brdovitog i pasivnog bosanskog predela. kao i Milovići. tako nazvani po selima Gradac i Boroštica na . poput Lutovaca u vasojevićkim selima Zagorju i Dapsiću. doseljeni početkom Drugog ustanka. U Borču su Osaćani Dimitrijevići i Milivojevići. Iz ovog jovanovačkog roda je i pop Miloje Barjaktarović. Aleksandra Nevskog. Po ovim doseljenicima je nazvan i tip kuće brvnare . no oni sami čuvaju predanje da su doseljeni iz sela Petnjika i da su od Vasojevića. Markovići. godine. koji su Bratonožići. U Guberevcu su Osaćani rodovi Savići i Simići. čiji su ogranci Miškovići. Početkom ovog veka u Petnjiku je bilo oko šezdeset kuća. koji su Vasojevići. dok Vasojevići slave Sv. Po ovome je nesumnjivo da su Barjaktarovići u Jovanovcu Bratonožići. koji slave Svetog Mratu. do Pajsijevića. Jovana). i Bošnjakovića u Guncatima. kao što su Milovići u Borču. godine. koji su kasnije došli (posle 1875.osaćanka. Aranđela.Vrlo ugledno bratstvo Lutovaca ima svoj ogranak u Borču. Matica Lutovaca je selo Lutovo u Bratonožićima. doseljeni su iz Bratonožića i očuvali su svoju plemensku slavu. Plemenu Bratonožića pripada i rod Barjaktarovića (Barjaktarevića) u Jovanovcu. u Grošnici su Osaćani Jovanovići i Petrovići. a preslavljaju Sv. vremenom. poznati kao vrsni građevinari. U Krćevcu i Topoli su Osaćani Pavlovići (predak Pavle Osaćanin zidao Karađorđev grad i tu se udomio). bilo priženjivanjem. Borački Lutovci. doseljeni pre Prvog ustanka. kada su se doselili i Bošnjakovići u Guncate. Jovana.

iz kojih su se vremenom izdvojile. 1819. selo Gradac. od kojih 35 oženjenih. Đokići. dok je staro srodstvo ostalih. u Upisniku 1818. od Vučka Vučkovići. u Naznačeniju sela Knjažeske kancelarije. već početkom ovog veka zaboravljeno. što je u ovom kraškom predelu ređa pojava. njihovi iseljenici. od kojih 43 oženjene. Vitoševići (od ovog roda je poznati književnik i književni istoričar Dragiša Vitošević. kao i 1821. Da su upravo ovaj Gradac i Boroštica (Gornja i Donja) iseljeni pre nepuna dva veka govori i činjenica da u njima danas nema pravoslavne duše. uprkos istom krsnom imenu. zaustavili su se na sličnom tlu. u barama gružanskim. a Bare sa 29 domaćinstava i 82 muške glave. a u njima 260 duša. na prvi pogled nije jasno iz kog Graca su doseljeni. Od toga 142 muške i 118 ženske osobe. već iz sela Graca kod Suvog Dola i Karajukića Bunara u blizini Sjenice (sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin). ponikle kao selo u ataru Ljuljaka.svi slave Đurđevdan. Vek kasnije. Vojin i Đoka. U austrijskom popisu 1718. od Petra Vuletići (staro prezime Petrovići. Od ove devetorice poteklo je osam rodova Miloševići. što znači da u njemu nije ni došlo do smene stanovništva i veroispovesti. od 141 žitelja . Najkraće. od Vuksana Radonjići. koje se odlikuje lugovima i vlažnim tlom. U ovom popisu su Ljuljaci i Bare upisani ujedno. po čemu su ovi doseljenici i prozvani Borovštice ili Boroštice. godine u Barama je 39 kuća. godini su ova dva sela upisana opet zajedno.Pešterskoj visoravni. pak. bežeći u Šumadiju. i selo Boroštica susedna su. godine Ljuljaci su upisani sa 55 domova i 144 muške glave starije od sedam godina. Uroš. od Boška Boškovići. Međutim. Po postanju Bare su novijeg datuma. i 1822. godine pa nadalje su upisivani kao zasebna sela. Đorđevići. Milovan i Vuksan. Po Konškripciji stanovništva i imovine u Srbiji 1834. koje inače pripada ljuljačkom ataru. a Ljuljaci su tada jedno od malobrojnih naseljenih mesta u Kragujevačkom distriktu i imaju pet domaćinstava. po Gracu. godine). koji su došli iz Graca kod Sjenice. koje je u zavičaju pouzdano bilo. Vitoš. godine se. Sa ovom braćom su došli i njihovi sinovci Đorđe. Oba leže ne obodu Pešterskog polja. tako je zasnovano i raslo selo Bare. naravno. gde zasnuju selo Bare. kad su se na područje Ljuljaka doselili Gračani i Boroštice. iznad koga postoji veliki Gračanski krš (čiji je vrh 1364 metra. U Bare su se prvo naselila petorica braće . Od muškinja 53 su oženjena. u Barama su se istovremeno obreli Gračani i Borovštice. kod Vrsenice. čiji je rodonačelnik Vojin. dok je u onom drugom Gracu. a preslavljaju Letnjeg Sv. dok su se Vojinovići. Pamti se da su Vukadinovići i Radonjići ista familija. zatrli. Nika i Miljko. godine. 1935-1987). zatim Boško i Vučko.Miloš. gde im je zajedničko groblje. Novo i Petar. Naime.svi iz sela Borovštice kod Sjenice. po rodonačelniku).136 Srba. odakle su se doselili u vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu 1809. Skupni naziv za ove rodove je Gračani. pa su Ljuljaci upisani sa 31 domaćinstvom i 69 muških glava. Po ovome je očito da Gračani ne potiču iz sela Graca kod Vrsenice. u Bare su se naselili Stojan. a 57 za vojsku sposobno. Naseobinska bliskost Bara i Ljuljaka očituje se u činjenici da se meštani oba sela kopaju na mestu zvanom Staro selo. ne pominju Bare. jer u okolini Sjenice naziv Gradac nose dva sela. Sledeće. a u Boroštici 402 muslimana i jedan Jugosloven. U 1820. mestu u staroj matici. Miljkovići i Ilići. godine. i srodnik Ilija. Svi ovi rodovi slave Nikoljdan. Nimalo slučajno. Uroševići. Prirodno. a preslavljaju Đurđic. Nikići. godine bio 151 musliman. Da su Gračani rod vidi se i po krsnom imenu . Istovremeno kad i braća i njihovi sinovci Gračani. od Nove Novovići. . U Gracu je po popisu 1991. od Milovana Vukadinovići (Milovan je poginuo na Ljubiću 1815. ova dva sela su razdvojena. a njihova sreditša su na razdaljini oko pet kilometara. Od 1823. dakle viši od šumadijskog Rudnika). U Ljuljacima su 34 kuće. godine. Nikolu. Od Stojana su Stojanovići. te Vukić i Vučeta . a 257 duša (131 muško i 126 ženskih čeljadi). Odgovor na ovo pitanje nalazimo zahvaljujući Borošticama. drugom osnivačkom rodu gružanskih Bara.

saborna. crkva je obnovljena. godine iz Boroštice. Posle Prvog svetskog rata. posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu 1809. koje se ranije zvalo Leposavljevići. ali su je muslimani u Drugom svetskom ratu opet srušili. Svi ovi . kraju sela Belosavaca. Vulovići. na kosi Sokolovcu postoji Crkvina. koju je i sam Karađorđe kulukom krčio. I Čampari su došli za vreme Karađorđeve vojne. Da su srodnici. koji su u svojim zajedničkim prezimenima sačuvali uspomenu na stari kraj i selo iz koga su došli. Iseljenih Čampara ima još u Bistrici (Korita) i Boljarima (Pešter). Koritima. ali oni. tako i po dolasku u Šumadiju. Glišići (Vulićevići). a Čamparevići u Knić. koja je bila glavna.izuzev roda Busaraca. a gružanski Gračani su im još tamo bili kumovi. Marinkovići i Čampari (1965. koji su ogranak Radosavljevića. Žujoviće i Kozodere. a prezivaju se Slavkovići.Jovanovićima. koji su u drugim krajevima istog sela . Kozoderi su u Koritima bili ugledan i moćan rod. Iz Korita je i rod Čampara. i to Milosavljevići u Grabovac. Nastanjeni su i istoimenom selu. Ilićima (Dujkićima) . Sokićima). svedoči toponim Koševi. slave Sv. Ovu crkvu. godine ukupno bilo 29 kuća. Većina ovog roda se dva puta selila u Šumadiju. po predanju.Boroštički rod . kad i Kozoderi. o čemu danas u potesu Polja. a došli su iz predela Korita. jer se posle prve seobe vratila u Korita. podigao je neki bogati Kozoder. kojih je 1923. Lutovac 1967. uz koji su se i Kozoderi iselili. kako u starom zavičaju. U Koritima je. kao i njihovi srodnici Đokovići u Pretokama. Aranđela. godine. kako je zapisao akademik Milisav S. I rod Gračana u Barama je takođe dugo održavao kumstvo iz starog zavičaja . gde su temelji crkve koju su Turci srušili posle Karađorđevog pohoda. Milosavljevići i Čamparevići) slave istu slavu . Dragovići su takođe doseljeni 1809. a sa drugim srodnicima. sačuvano sećanje na mnoge odseljene rodove. ih je bilo 17 kuća). Đerkovići i Radosavljevići. Kozoderi su učestvovali u bitkama Prvoga ustanka. najveća ravnica u ovom delu Šumadije. Da su Čampari bratstvo. koji je. Milenkovićima.Vukadinovići i Radonjići u Barama . i danas ima Čampara. između Bihora i Pešterske visoravni. jer ih je ovde doveo Karađorđe. Kostićima (Aleksićima). U starom zavičaju. vidi se i po krsnom imenu . van Pomoravlja. Slavkovići. posle srpsko-turskih ratova 1875-1876.bilo ih je 66 kuća.svi slave Svetog Jovana. Filipovićima. a među njima osobito na razgranate rodove . Tu grupu rodova čine Mijovići. Ratkovićima (Živanovićima). Posle propasti Karađorđeve Srbije.Sv. vidi se po tome što sva tri roda (Busarci.sa Vasiljevićima u Sirči (Rudničko Pomoravlje) i Lukovićima u Belosavcima (Jasenica). jedna grupa rodova naziva Kozoderima. bio tako imućan da ju je mogao podići samo od svog prihoda od meda. Stanovništvo Belosavaca je relativno mlado. Nadimak „Čampari" imaju i Paunovići u Bumbarevom Brdu. Mihajlovići. koji ostane u Kniću . i mnoge druge porodice u Šumadiji nose u svojim imenima ili nadimcima spomen na staru maticu ili mesto iz koga potiču. Matićima (Vasićima. gde je skladišten kukuruz za potrebe Karađorđeve vojske.vrate se u Korita. ali odatle nanovo. crkva za sva Korita. godine.održavao je sve do ovog veka kumstvo sa Dragovićima u Prijanima. U Belosavcima je bilo slobodne plodne zemlje. što tačno pokazuje pravce njihovog doseljavanja u Šumadiju. koji su ogranak Slavkovića. dođu ovamo. godine. Poput Boroštica i Gračana u Barama Gružanskim. U tamošnjem selu Dupljaci. u kojoj su im još preci Vukadinovića i Radonjića kumovali. što je. Čampari . Agatija. zaseoku sela Brezovca pod Venčacom. Ko su Šumadinci (47) Iz Korita je rod Čampara Staro njihovo prezime je bilo Dragićevići Tako se u Zovljaku. Lukovići su doseljeni iz Graca.Andrejiće.

od iste porodice. Radosavljevići. godine. Zimonje su uglavnom sačuvali zajedničko prezime. Tako Zimonjići. po dovotku. Boljare ima 45 žitelja. Naš narod je. čije je staro prezime bilo Dragićevići. izuzev Đekića. Po starom zavičaju su prozvani rodovi Boljaraca i Buđevaca. međutim. Buđevaca ima i u Grošnici. jer su ogledalo sudbine našeg naroda. godine) i slave Aranđelovdan. gde ih je dve trećine. izuzev Zimonja u Vučkovici koji slave (i preslavljaju) Aranđelovdan. drugo prezime. Jekići. jer imamo vrlo bogatu istoriju. koji se još prezivaju Đerkovići („ded Đerko došao iz Buđeva i našao ovde svoje rođake Buđevce i tu se nastanio"). I jedni i drugi su sačuvali spomen na svoje rodonačelnike . čija je slava Đurđevdan. razmešten je u Desimirovcu i Grošnici. Za razliku od ovih familija. Agatonija. prezivaju Pavlovići.Todorovići na Vasilja. a naš seljak. prilikom povlačenja od Sjenice 1809. a Čušajići na Milivoja Čušaju. bilo da se prezivaju Zimonje ili Zimonjići. godine doseljen u Šumadiju. Mišovići. a njihovi seljaci idilično uživaju u zemaljskim plodovima svoga rada. Desimirovački Buđevci slave Sv. došli u Šumadiju prilikom Karađorđevog povlačenja. pamte da im je tu pre Kočine krajine došao predak Jovan iz Kruščice u Starom Vlahu i da je njegov unuk ratovao uz Karađorđa. Radenkovići. slave Sv. Mekovići/Novičevići. Boljarci su Simići i Nikolići (Banovići) u Belosavcima. kao i u Vrbetima. koja je strašni letopis ratova. koje je Karađorđe. koji svi slave Đurđevdan. u kojem danas žive 128 Srba. kao i naš seljak. smrti i seoba. koji je poginuo u boju na Sjenici 1809. narod vrlo nesrećan. poznati hercegovački junak. Aranđela. od kojih je šest muslimana). Kazakovići. Petrovići) označene su Zimonjićima kao drugim prezimenom. koji je 1809. Osobito je značajno pamćenje Zimonja u Vučkovici. usled čega su njegovi sinovi." Sve porodice Zimonja u Gruži slave Sv. Pavićevići (Janići) i Pavlovići. Buđevci su doseljeni iz Buđeva. i Bumbarevom Brdu. Jelisija. sela kod Sjenice. koji su naseljeni u Sibnicu (Donja mahala). u okolini Sjenice. drugi u Sibnicu. U Desimirovcu su Buđevci rodovi Lepavići (čiji su ogranci Radovanovići i Milenkovići). Pojedini njihovi ogranci u selu (Nikolići. Nikolu. i po jedan Crnogorac i musliman. kao i njihovi srodnici u Kniću i Grabovcu. Đokovići. živeli bi skupa u idiličnom obilju . U tom pogledu su Vukićevići u selu Svetliću tipičan srpski rod. Tako su prozvani po selu Boljarima. gde se prezivaju Đokovići. smrti i seoba Srećni narodi nemaju istoriju. koje je zapisao Mihailo Dragić: „Došla tri brata: jedan u Vučkovicu. Tvrde da je Bogdan Zimonjić.Vučkovici. koga je majka dovela od Zimonjića u Sibnici. gde čine više od polovine stanovništva. Milovanovići i Jovanovići) i Todorovići. Vučkovački Buđevci. ali su oni došli kasnije (1830. Ko su Šumadinci (49) Vukićevići osnivači sela Svetlića Istorija seljaka kao strašni letopis ratova. koji su od njih odseljeni u Balosave. treći u Goračić (Dragačevo). bilo da im je to tzv. koji se doselio. Buđevci su osobito brojni u dva gružanska sela . odakle su došli. bežeći od turske odmazde. poveo i ovde nastanio. Da je sreće. gladnih ptica i svakojakih nemilica. Rod Buđevaca. (Po popisu 1991. kao i Đekići.Čampari. gde se prezivaju Zimonje. U Vitanovcu ima njihov ogranak. kao i Marinkovići. večito s glavom u torbi. gde se. živi razapet između suše i puške. U Bumbarevom Brdu su iz Buđeva rodovi Čušajići (u koje spadaju Mirkovići. slave Sv.

knezove i istoričare. sin Kostadina. Mihaila. što odgovara vremenu dolaska Vukićevića. a podudara se i sa prvim pisanim pomenom Vukićevića u Somboru. Sima. lekare i geografe. što znači da se njihov rodoslov izvodi od Vase (Vasoja). treći u okolinu Sombora (Bačka). dadoše ne samo vredne ratare i ugledne domaćine. ekonomista u Kragujevcu (r. i odakle su se vremenom raseljavali. 1948 u Beogradu). čija ja matica selo Zabrđe kod Andrijevice. počelo je i jače pokretanje Vukićevića iz Vinicke. Na molbi bečkom ćesaru 1747. za koje je etnolog Toša Radivojević pogrešno zapisao da su došli iz Belopavlića u Crnoj Gori. godine u popisu vojnika Potiske vojne granice upisan Radivoje Vukićević. davši do šezdesetih godina pregled loze Vukićevića. dolaze u Svetlić. i postaju osnivači ovog sela. svedoči i održavanje zajedničke vasojevićke slave. kao i izrastanje u najveće pleme na Balkanu. Uz pomenute izvore. što se sve poklapa sa upamćenim vremenom seobe Vukićevića iz Vinicke. koje predvodi rodonačelnik Vuka Vukićević. u Opatiji). Kao stari i ugledni rod Vukićevići imaju svoj rodoslov. a posebno dragocenu pomoć. Andrija. čukununuka Vukana Nemanjića. jedni su iz bratstva Lopaćana (Rajovića). pitomog sela koje su oni zasnovali na zatalasanoj šumadijskoj površi. godine. Đuka i Mijailo. razvejani na više strana. Šumadijski Vukićevići su iz bratstva Lopaćana i njihova matica je selo Vinicka kod Berana. koji je. decembra 1795. ekonomiste i umetnike. zatim u selu Požeginja (opština Bijelo Polje) u predelu Korita. gusinjskim begovima Šemovićima (ili Šeovićima). sela označenog kao nenaseljenog u tadašnjem Kragujevačkom distriktu. Đurađ. posle Velike seobe 1690. za ovaj napis su korišćeni i materijali kojima raspolaže Dragić-Vanja Vukićević (r. Aćim. u Svetliću). gde ih je 1957. gde ih u znatnom broju još ima. U Vasojevićima postoje dvoji Vukićevići. kako za nove tako i stare podatke. čiji su domaćini sin lepeničkog kneza Jovana . tačnije obnavljači života u njemu. odakle nastaje njihovo širenje po Polimlju i dalje. takođe su nam vidljivi desetorica Vukićevića . godine. a na njih podseća i toponim Vukićevac u selu Javorova (opština Berane) u Bihoru. čiji je prvi sastavljač dr Pera Vukićević (1861-1945). po plemenskoj tradiciji. nego i hajduke i ustanike. koja se smatra njihovom plemenskom maticom. godine. a na podsticaj Zarije Vukićevića (umro 1984. sudije i profesore. narodne predvodnike i okružne starešine. Filip. a drugi iz bratstva Mijomanovića. Prvi pisani pomen Svetlića je u austrijskom okupacionom popisu 1718. godine u Svetliću deset kuća. zbog kojih su se iseljavali seljaci-čifčije ne samo pravoslavni nego i muslimani. ali oni. drugi u selo Opariće u Levču. Vukićevići su poreklom od plemena Vasojevića. doseljeni iz Malesije. marta 1796. Sv. godine bilo dve kuće („došli iz Brda"). visokog činovnika Dvora i književnika. Da su svi ovi Vukićevići rod. predanje i rukopisnu hroniku. trgovce i poslanike. Vukićevića. ratnike i generale. u kojem sada žive samo Škrijelji (Šiptari). držanoj od 3. 1939. koji je predani nastavljač hronike svog roda. bilo je 1831. a četvrti. dospevši tu u širokom luku preko Kosova. arh. pružio nam je Budislav Vukićević. Mišo. Njegov rad. godine.rodnog Svetlića. Vaso. nalaze se i potpisi trojice Vukićevića (Vuka.jedni u okolinu Čačka (Dragačevo). čiju je šemu uradio inženjer Mihailo Vukićević. po svemu sudeći uglednog srpskog roda pre prelaska na islam krajem XVII veka. tada nenaseljen. Tako se početkom XVIII veka deo Vukićevića iseljava i redom nastanjuje u četiri područja . uglednike i konzule. godine. a u noćnoj gradskoj straži. nastavio je novinar Dragutin Vukićević (1909-1990). do 28. Dug je i višestoletni put Vasojevića iz Stare Srbije (Kosova i Stare Raške) preko Hercegovine. dok će se krajem tog veka (1798) Vukićevići nastaniti i u Donjem Kovilju u Šajkaškoj. U bezakona vremena. koju su potpisali svi graničari šanca Sombora. gde je 1720. Marka i Danila).Mijo. Zete i Kčeva do Lijeve Rijeke. tako da su im ogranci u Trešnjevu kod Andrijevice. jamačno uslovljeno i otporom prema osionim feudalcima. koji je obuhvatio Vukićeviće do 1931.

Mihailo (r. 1789), Ilijin sin Stevan, zvani Steka (r. 1757), zatim Stekin odeljeni sin Sava (r. 1797), pa odeljeni Milićevi sinovi Panta (r. 1782), Dimitrije (r. 1790) i Jevta (r. 1799), Milijin sin Tanasije (r. 1791), koji je tada kmet, Pavle Milosavljević (r.1794), Radomirov sin Stevan Ćirić (r. 1797), koji živi u zadruzi sa braćom Stepanom, Vasilijem i Jovanom, i Marko Nikolić (r. 1807), potomak Milivoja, sina Vuke Vukićevića iz prvog braka. Početkom ovog veka je u Svetliću bilo 45 kuća, podeljenih na više rodova - Vukićevići u užem smislu (7 kuća), Jevtići (7), Lazarevići (3), Maksimovići (3), Milosavljevići (3), Pantići (3), Petrićevići (3), Radojkovići (3), Todorovići (3), Ćirići (3), Ilići (2), Lazići (2), Matejići (1), Milovanovići (1) i Radojkići(1), a ogranci svetlićkih Vukićevića su Vukićevići u Đurđevu (Lukanju) i Donjim Jarušicama i Petrovići u Guberevcu (danas selo Borci) u Lepenici. Danas su, pak, najbrojniji Sarići (12), Stekići (8), prozvani po Ilijinom sinu Stevanu-Steki (r. 1757) i Vukići (6). Ko su Šumadinci (50)

Selo potomaka oborkneza Mirka
Poslednje naseljavanje obavljeno je posle Velike seobe 1690.

Piše: Mile Nedeljković
Selo Šume je starog postanja. Prvi njegov pisani pomen je u godini 1428, u povelji kojom despot Đurđe Smederevac potvrđuje baštinu velikom čelniku Radiču Postupoviću, uglednom i moćnom vlastelinu, danas poznatijem kao ktitoru manastira Vraćevšnice. Od tada je bilo više korenitih promena u stanovništvu, ali su Šume, prazneći se i ponovo puneći stanovništvom, kao i većina naših sela, uvek bile nastanjene. Poslednje naseljavanje je obavljeno posle Velike seobe 1690. godine, i ono je upamćeno: prvi se, došav sa Kosova početkom DžVIII, naselio oborknez Mirko, koji je imao šest sinova. Danas se Šume dele na Mirkove potomke i ostale, kasnije doseljenike, sa kojima se i po slavama se razlikuju: Mirkovi potomci slave Sv. Đorđa (Đurđic), a ostali druge svece. Posle Prvog svetskog rata pet sedmina kuća u Šumama pripadalo je Mirkovim potomcima. U vreme kad je Borivoje M. Drobnjaković istraživao Šume (1923) Mirkovo stablo se razgranalo u dvadeset i četiri roda sa 101 kućom. Navodeći zajedničko poreklo i isto krsno ime, kao i koliko koji rod Mirkovih potomaka ima kuća, Drobnjaković ih je samo pobrojao, ovim redom: Stanojevići, Popovići, Glišići, Martići, Maksimovići, Stankići, Prokići, Glišići (drugi), Uroševići, Mirkovići, Živanovići, Živojinovići, Nikolići, Bogićevići, Prokići (drugi), Milovanovići, Jakovljevići, Ristići, Markovići, Batići, Rankovići, Lazići, Petkovići i Antonijevići. Koji su koja grana, od koga Mirkovog sina potiču, i koji su i za koliko kolena međusobno bliži nije ni pokušavao da razmrsi. Poput učenog etnologa Drobnjakovića, na ovom pitanju je zastao i amaterski vredan pokušaj Miodraga Krunića (umro nedavno u Kragujevcu). Za razrešenje ovog pitanja zahvalni smo Aleksandru Srećkoviću, vanrednom profesoru Beogradskog univerziteta. Aleksandar Srećković (r. 1945, u Topoli), profesor fizike na Prirodnomatematičkom fakultetu (Fizički fakultet) u Beogradu, jedan je od vrhunskih znalaca savremene fizike (uža oblast: fizika plazme). No, on je i zatočenik zavičaja. Istražio je devedeset rodova (familija) u selu Šume, i još niz rodova u drugim naseljima, od kojih su posebno razgranati znamenita loza Jokića u Topoli, Nikodijevići (danas Blagojevići) u Kopljarima, Đukići u Nemenikućama, Mihailovići u Belosavcima, Petrovići u Velikoj Ivanči, zatim više rodova u Trnavi,

Smederevskoj Palanci i okolini, Dobrači u Gruži i dr. Njegovi rodoslovi, urađeni genealoškim metodom savremene istoriografije i etnološke nauke, sadrže na hiljade ličnosti, pravih malih biografskih profila tolikih pojedinačnih sudbina i konkretnih ljudskih života. Podaci su prikupljani vrlo savesno i proveravani u svakoj prilici, pedantno i dosledno, kako to mogu samo pasionirani naučnici. I - zidovi zaborava su srušeni. Pred nama se ukazuje svojevrsna galerija likova, razuđeni biografski rečnik više od stotine rodova i porodica. A množenje porodica kao da nalikuje fisiji atomskog jezgra. Što se tiče rodoslovnog stabla oborkneza Mirka, osnivača Šuma, ono danas, prema Srećkovićevom nalazu, ima osam grana - dve su od Mirkovih sinova Bogića, Živana, Pauna, Blagoja, zvanog Blaža, i Mihaila, i jednoga koji je bio pop. Sedmi, verovatno najstariji, Mirkov sin Đorđe otišao je pre 1750. u Rakinac i od njega su tamo Đorđevići i Milićevići. Od Bogića (r. 1724, imao sinove Marinka i Janka), u trećem naraštaju se zatrlo muško potomstvo. Mirkov sin Živan je imao Đorđa (r. 1750), a ovaj pet sinova: Dmitra, Milovana, od koga su Milovanovići, Teofana, Obrada i Gligorija, zvanog Gliša, od koga su Glišići. Dmitar je imao četiri sina - Avrama, od čijeg sina Ranka su Rankovići, Simu, od koga su Simići, Marka, od koga su Markovići, i Lazara, od koga su Lazići. Od Milovanovih sinova Proke i Pantelije su Prokići i Pantelići. Mirkov sin Paun (r. 1730) je imao četiri sina - Živana, od koga su Živanovići, Živojina, od koga su Živojinovići, čiji su ogranak Nikolići (od Nikole, Živojinovog sina), Lukići (od Luke, Živanovog sina) i Pantići (od Pante, Nikolinog sina), Mirka, od koga su Mirkovići i Pavlovići (od Pavla, Mirkovog sina), i Ivka, od čijih sinova Obrada i Petka su Obradovići i Petkovići. Mirkov sin Blagoje (r. 1732), zvani Blaža, imao je sina Milosava, a ovaj sinove Milovana, Proku, Maksima i Antonija, od kojih su današnji Prokići (drugi), Maksimovići i Antonijevići. Od Milovanovog sina Gliše je ogranak Glišića (drugih), čiji su deo bili Mihailovići, koji su izumrli. Od petog Milosavljevog sina Save su tri familije: jedna se preziva po majci Stanki (Stankići), a dve po njegovim sinovima Kuzmanu (Kuzmići) i Damnjanu (Damnjanovići). Od šestog Milosavljevog sina Jovana su Jovanovići, od sedmog sina Radoja su Radojevići (čiji su ogranak Martići, koji su se ugasili), od osmog sina Vićentija su Vićentijevići, čiji su ogranak Ivkovići (od Ivka, Vićentijevog sina), a od devetog sina Aksentija su Aksentijevići (od ovog roda je čuveni Živadin iz Šuma, jedinstvena figura našeg zemljoradničkog i naprednog pokreta, ubijen od Nemaca 1942. godine). Mirkov sin Mihailo (r. 1733) je imao Marka, a Marko sinove Stanka, Stanoja i Todora, od kojih su Stankovići, Stanojevići i Todorovići, zatim Mirka, od čijeg sina Tanasija su Tanasijevići, i Radosava od čijeg sina Bogića su Bogićevići. Od Mirkovog sina kojem je ime zaboravljeno su Popovići, Ristići, Živkovići, Brankovići i Đorđevići, kao i Jakovljevići i Uroševići. Ukupno, prema istraživanju profesora Srećkovića, u Šumama su 43 roda čiji je rodonačelnik oborknez Mirko. Ko su Šumadinci (51)

Potomci Baje Pivljanina
On je na zahtev Porte, prebačen daleko u Istru 1670. U narodnim pesmama opevani hajduk i uskok Bajo Pivljanin je istorijska ličnost. Rođen je u Rudinicama u Pivi oko sredine XVII veka. Prvi put se u pisanim izvorima pominje 1664. godine, kada je kao četovođa hajduka razbio turski karavan na području Dubrovačke republike. I u sledećih pet godina je vidljiv po svojim prepadima na Turke, zbog čega je, na zahtev Porte, sa svojim

ljudima prebačen daleko u Istru (1670. godine), na područje Mletačke republike, a zatim u Zadar (1674. godine). U austro-turskom ratu, koji je počeo 1683. godine, kao i tzv. morejskom ratu, koji je između Mlečana i Turaka počeo sledeće godine (1684), činio je čudesa od junaštva sa srpskim uskokom Stojanom Jankovićem po Ravnim kotarima i Dalmaciji, da bi naredne godine ponovo vojevao u rodnoj Hercegovini, po Pivi i Drobnjaku. Poginuo je na brdu Vrtijeljci u maju 1685. godine na prilazu Cetinju, koje je sa 1.200 svojih hajduka Crnogoraca i Primoraca branio od nadiranja vojske skadarskog sandžakbega Sulejman-paše Bušatlije. Bajo se prezivao Nikolić, a po zavičajnoj Pivi je prozvan Pivljanin. U njegovim rodnim Rudinicama, seocetu u opštini Plužine u Crnoj Gori (po popisu 1991. godine 138 žitelja), žive danas i njegovi potomci, koji se po njemu prezivaju Bajovići (nadimak Čepuri). Po ispitivanjima Svetozara Tomića, posle Drugog svetskog rata su u Rudinicama bile dve porodice Bajovića, a u Bezuju, drugom pivskom selu, šest porodica Bajovića (Čepura). Na znamenitog Baju Pivljanina podseća i naziv današnjeg naselja Bajovo Polje, koje je prozvano tako po tome što je tu Bajo Pivljanin ubio prvoga Turčina, a u Rudinicama su se do sredine ovog veka, na južnoj strani sela, u kraju zvanom Ivanovići, poznavali ostaci zidina kuće Baje Pivljanina. Malo je, međutim, poznato da potomaka Baje Pivljanina, tačnije potomaka njegovih sinovaca, ima danas po Staroj Raškoj i Šumadiji. Po narodnom verovanju, ovo je u skladu sa prokletstvom koje je na svoj rod bacio sam Bajo. O tome u Pivi postoji ovo predanje: „Vele, bilo je sedam braće. Bajo pođe u hajduke i pozove braću. Oni ne htednu no ostanu kod kuće. Tada im on reče: Ni se iskopali, ni se razrodili, a zemlje vam uvek dosta bilo." Kasnije je, na molbu Čepura, Bajovih potomaka, crnogorski mitropolit Mitrofan Ban čitao molitvu, skinuo kletvu i blagoslovio kuću. Slično predanje o rasturanju roda Baje Pivljanina postoji kod njegovih srodnika Markovića u gružanskom selu Ljuljacima. Pozivajući se na rukopis istorije ove porodice, koju je, po pričanju „đeda" Ognjana (umro 1872. u 103. godini), sastavio Stevan Marković, profesor Beogradskog univerziteta, Mihailo Dragić je saopštio da su Markovići od roda Baja Pivljanina. Po ovome izvoru, Bajo, koji zbog hajdukovanja nije zasnovao potomstvo, imao je dvanaest bratučeda, koje su Turci stalno uznemiravali da bi im izdali strica Baju. Jednom su u kući pohvatali i svezali jedanaestoricu, no jedna se žena iskrade i javi dvanaestom bratučedu, koji je bio kod stoke u bačiji, a ovaj netom dojavi Baji, koji sa družinom pohita, te sve Turke, zatečene razuzurene na spavanju, pobiju, a bratučede oslobode. Zbog toga, po Bajinom savetu, da ih Turci ne bi našli i osvetili se, rasture se, svaki sa svojom porodicom, ali - nigde po trojica zajedno. Tako „Bačar" (što je bio one noći na bačiji), sa braćom Mrlješom i Vukom, dođe u Lunjevicu (Takovo), a odatle se, pošto im se tu nije dopalo, raziđu. Bačar ode u Radmiloviće, Mrlješ u Toponicu, a Vuk, za koga kažu da se prezivao Marković (ili je i on, skrivajući se, menjao prezime), dođe u Ljuljake, gde su mu potomci Markovići. Markovići su doseljeni u Ljuljake od Pive, u prvoj polovini XVIII veka. Kumovi su im Popovići iz Belog Polja. Uz Markoviće su u Ljuljacima i njihovi srodnici Mirkovići, koji su pre naseljavanja u Ljuljake prebivali u selu Deretin kod Kušića (opština Ivanjica). Ove dve velike familije, koje su se u Gruži razrodile, znaju da su od istog plemena iz Pive, to jest od roda Baje Pivljanina. Mirkovići se u užem smislu dele na Panteliće i Filipoviće, a po domazetskoj liniji su među njima Dragovići i Aleksići. Bliži rod sa Mirkovićima u Ljuljacima su Pavlovići, Petronijevići i Mijatovići, a njihov rod su i Srejovići u istom selu, doseljeni pravo iz Pive, pre Karađorđevog ustanka. U Oplaniću su Markovićima rod Mićići, doseljeni od Čajetine posle Prvog srpskog ustanka. Od Bačara je u Radmiloviću nastao rod Bačarevića, a od Mrlješa, koji je došao u Toponicu, rod Mrlješa (Mrlješevića ili Mršljevića) i Đokovića, a jedan njihov ogranak će se potom, po nekom pretku popu, prozvati Popovićima. U užem smislu se rod Mrlješa deli na Pavićeviće i Sinđiće u

septembra (29. čiji je predak Trajko došao kao strugar iz sela Slepče kod Prilepa 1860. potonji hadžija Mihailo. ni vojska. iguman voljavački Maksim. godine. Da to za 180 godina nisu učinili ni kaluđeri. Boškovići u Belosavcima su došli pre Prvog ustanka. na kojoj piše: „Na ovom mestu. Od ovog roda Isakovića je ugledni akademik i jedan od najvećih savremenih književnika Antonije Isaković.Boškovići u Vukasovcima su došli 1809. Gavrilovići.znatno pre Kočine krajine. a 31 musliman). zato su u Šatornji brojni Prokići. iza ograde Čačka. godine. Od Gavrilovića je ambasador Dragić Gavrilović (sada u penziji). prvoustanika iz Stragara. u ovom trenutku. uza zid temelja. odslikava život porodice Isakovića. u Radmiloviću 3 i u Toponici 17. Posle Prvog svetskog rata u Gruži je bilo 62 kuće rođaka Baje Pivljanina . staračko domaćinstvo (udova Božidarka. koji očito nisu rod jer su im slave različite. odakle su pristigli u različito vreme . s dozvolom i blagoslovom gospodina doktora Save. U predelu Jasenice su četiri roda Boškovića. ispravljaču naše nebrige i propusta. Od Prokića je poznati društveni radnik Pantelija Prokić. avgusta) 1995. u Oplaniću 4. mašinski inženjer (koji nosi ime po dedi. godine Zadužbinsko društvo 'Prvi srpski ustanak' Orašac". U samom Aranđelovcu. Ako izuzmemo Boškoviće u Velikoj Plani. privrednika iz Aranđelovca. Petra Isakovića. kao u pravom romanu. Zato je razumljivo što posetioci Voljavče nastoje da doznaju i nešto više o Milu Boškoviću. ovu spomenploču podiže na Usekovanje. a najranije su došli Boškovići u Vrbici . 11. još zlurado gledaju davno nestali Turci. po kome se danas zove jedna ulica u Beogradu. Kao da na krišom sahranjenog Tanaska Rajića. ni potomci Rajići. majka univerzitetskog profesora Mihaila Isakovića i inž. svi ostali Boškovići. Bačarevići u Radmiloviću imaju i predanje koje kaže da im je prababa doseljena iz sela Bačije kod Sjenice (danas u ovom selu ima 57 žitelja. napisao je knjigu uspomena iz koje se. godine. Prosto neverovatno da do sada nije bilo nikakvog natpisa nad grobom čuvenog junaka iz oba srpska ustanka. koji žive u Beogradu). sahranio je glavu Karađorđevog barjaktara Tanaska Rajića. osnovan 1859. Već godinu dana u Stragarima. koji žive u Beogradu. levo od leve pevnice. popu Ljubomiru). nije bilo nijednog Boškovića. koji je junački poginuo u boju na brdu Ljubiću iznad Čačka 1815. Isakovići u Donjoj Šatornji su samo o jednom duši . po kojem se zove osnovna škola u Donjoj Šatornji i njeno odeljenje u Vinči. godine. ni država. poreklom su od Sjenice. sastavljenom sve od samih doseljenika.istom selu. godine. a od Tomića je student Živko Tomić (stradao na Kadinjači 1941). r. godine. episkopa šumadijskog. Karađorđevom barjaktaru. poklonik Hristovu grobu u Jerusalimu.u Ljuljacima 38. No. zatim poznati stvaraoci i kulturni radnici sestre Bojana i Svetlana Isaković (unuke popa Jeremije) i mnogi drugi. u kojem je bilo prvo sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta. a uz pomoć dobrotvora Mila Boškovića. kako pokazuje popis njegovih žitelja 1863. pretežno zanatlija. koji je kao varošica osnovan 1859. 1920. od kojih su 26 pravoslavni. Tomići. sin učitelja Dragutina Prokića. Od ovih potonjih je Mile . na kojoj mu je bila istaknuta glava. Na žalost. sastavljen je sve od samih doseljenika Piše: Mile Nedeljković Aleksin sin Ljubomir Isaković. Ko su Šumadinci (53) Boškovići iz Boškovog zbega Aranđelovac. stoji jedna naročita spomen-ploča. Visoko ceneći svetao primer i svesnu žrtvu Tanaska Rajića. u manastiru Voljavči. Kragujevcu i inostranstvu. Vasići i ostali srodnici Isakovića.tzv. posvećena Tanasku Rajiću.

i danas se sa Boškovićima svojataju Radovići (zvani Ćisovci). čije je ime zaboravljeno. kao odani karađorđevac biće ubijen Boškov praunuk Spasoje. O tom Bošku. koji ga je odredio i pripravio za zbeg naroda i svoje nejači. rođen je sredinom XVIII veka. vredan i preduzimljiv Boško se dopao Turčinu.od potomaka zaboravljeni. 1941).Bošković (r.glavom mladi Karađorđe. Kostom i Živkom. a u Vrbicu je došao najmanje deceniju pre Kočine krajine (1788). ali. preslava Letnji Sv. Pada u oči da su sve tri kuće zadružne. U . sa sinovima Maksimom i Milošem i neoženjenom braćom Tanasijem i Vasom. Po raspoloživim podacima. I kasnije. nazvano je po Bošku. Boško je imao tri sina . Boško se ovde naselio sa braćom Radom. koji mu.Stojan i Andrija. arh. 1787).nije. Ovo sklonito mesto. koji upravo dovršava rodoslov ove familije. a daljim poreklom je iz Crne Gore. Vukićević. napustio Fazli-bašu u Palanci. Tako se. Naskoro će izbiti i Kočina krajina. na Bukulji postoji mesto koje se zove Boškov zbeg. kad je politički argument bila drenova budža u pomrčini. kao što je Borivoje M. kod Boška u Vrbici pojavljuje kao najamnik . pošto mu je otac Petar Mrkša ubijen od Turaka u Masloševu.Kuzmana (r. da bi bio bliže majci i porodici. Drobnjaković zapisao. Zato su. Boško je. od tri Boška. Sa druge. ali su u popisu 1831. Mada su razrođeni. ženjena braća Obrad i Gavrilo. Naime. Od njih je možda najtrajniji zapis koji je postao zemljopisna činjenica. kao i drugih kazivača. na prostranom zemljištu blage padine od brda Preseke do potoka Jelinca. po sačuvanom porodičnom predanju. 1792) i trećeg. Po kazivanju Aranđela Boškovića (r. koji imaju istu slavu kao i Boškovići. pak. gde je nesumnjivo našao utočište i razumevanje za svoje rodoljubive pobude. uz majku Milicu (udova Kuzmanovog sina Živojina). došao od Sjenice. Radeći ovaj posao. a po sebi je jasno zašto tada Boško gradi zbeg u Bukulji. 1911). koje je prikupio književnik Vladeta Kolarević. koji je istorijski vidljiva ličnost. Ko su Šumadinci (54) Srodstvo po mleku Simići su sa Blagojevićima braća po materi U popisu 1863. kojoj će pristupiti i budući Vožd. dozvoli da se naseli u delu Vrbice koji se naziva Baljkovica. Loza tog najstarijeg sina je u trećem kolenu (sa unukom Stanojkom) izumrla po muškoj liniji. strane Baljkovice. u koje je narod bežao za vreme Kočine krajine i Prvog ustanka. Arhanđel). pretku vrbičkih Boškovića. izuzetno otresitog čoveka i cenjenog domaćina. pa i unajmljivao ljude za rad i poslugu. koje se naziva Lapin. 1807) u kući sa stricem Gligorijem. Gligorija (r. U prvoj su. godine. kako beleži istoričar Milenko M. ekonomista i uspešan privrednik. rodonačelnik Boškovića u Vrbici . Kostići i Živkovići. ništa manje. naskoro su se naselila i Boškova braća od stričeva . koji je. i došao Bošku. od kojih potiču tamošnji Stojanovići i Andrići. Kao domaćin. između 1781-1784. ali treći.Kuzmanovi sinovi Sreten i Živan sa ženama i osmoro dece. Boško se zaimao. godine su tri kuće Boškovića. koji je bio najstariji. kao i staro kumstvo (Boškovićima i Kostićima kumuju Terzići. godine upisani njegovi oženjeni sinovi Petar (r. na strani spram Jelovika. i predani poštovalac istorije i pomagač vrednih pregnuća. a u drugoj . 1802) i Dmitar (r. postoji više tragova i zapisa. Znak njihovog zajedničkog porekla je isto krsno ime (Sv. Dve kuće su od Kuzmanove. Govedarom je nazvan stoga što ga je neki bogati Turčin u Vrbici najmio da za njegov račun dogoni stoku od Sjenice i prodaje u Beogradu. Mihailo. pod Obrenovićima.koji su rodonačelnici Boškovića u Belosavcima i Vukasovcima . Na ovoj suncu okrenutoj strani je matica roda Boškovića. a Radovićima i Živkovićima Miloševići iz istog sela). a jedna od Gligorijeve loze. u Orašcu. dvojica . da bi ga pridobio.

može reći da je legenda bolnice u Topoli. i vrlo upečatljivo. kmetovanja. Međutim. kad se tamo još vrlo mlatom ili stokom. Slobodana Minića i Milovana Ilića Mišule (poginuli od žandarma 10. najveća je porodična zadruga u to doba u Vrbici. Između dva svetska rata biće Boškovića nastanjenih i u Aranđelovcu. doznajemo mnogo dragocenih podataka. preko prebrođenih nedaća. odslikan je razvojni luk ove. O svakom čoveku se može napisati posebna pripovest. najpre u ataru Korićana. Mi nemamo romaneskno obrađene. a u pogledu životnih prilika kroz koje je prolazila . Ali u romanu imamo svoje Katiće. oličenje života u našoj zemlji seljaka. ma kako da se čini običnom. a pet u Misači. ili poput Nemaca svoje Budenbrokove. Jevrem i Jelisije. Katići nisu puka piščeva fantazija. bez preterivanja. do sadašnjeg razvejavanja u više naselja. prevoznici. Ako je istorija gledanje smrti u oči. Kostadin. trgovci. pa milanovačkog „Takova"). U kući Miaila i Zorke Bošković je bila partizanska baza. stomatolog Milinka-Bela u Užicu. tehnolog Slobodan u „Šamotu".od zaimavanja. kao i predratni i poratni trgovac Miloje zvani Telak. narodnog heroja Milića Radovanovića. rudarski inženjer Radiša u industriji mermera „Venčac". ratnih smrti i mirnodopskog mrenja. Iz rukopisa. četvorica njegove takođe oženjene braće Ristivoje. kojih je oko Prvog svetskog rata bilo 15 u Vrbici. deobama porodica. U takve porodice možemo ubrojati i Alempijeviće u Maloj Pčelici. godine u potoku Kamencu u Vrbici). sa domaćinom Vukadinom (sin Gligorija). Znamo da se umetnička istina ne mora podudarati sa istorijskom istinom. od javorskog rata. stavio u žižu istorijskih tokova i lomova u poslednja dva veka. s kojom je dospevao do Kosova. Svaka. šumadijske porodice .trećoj kući su. Od ovog roda su čuveni trgovac u Aranđelovcu Boško. svoje Forsajte. balkanskih ratova. . razvoju i sadašnjem stanju ove grupe porodica vezanih istim pretkom. koja broji 22 duše. Boškovići su joj primerno dali svoj obol. uveliko i krepko u devetoj deceniji života. za koga se sada već. Jezgrovito. koje je Dobrica Ćosić u svojim knjigama. Vukadinova kuća. nadaleko traženu. i dva svetska rata. stajući tako uz rame Golsvortija ili Tomasa Mana. preko udomljavanja u Maloj Pčelici. pred nama je rukopis od četrdesetak kucanih strana o poreklu. doktor Alempijević je čuveni hirurg. profesor biologije Dana u Topoli. a u njoj poslednje prenoćište jedne od legendi ovog kraja.od inokosnog nastanka do grananja u više rodova. zatim Miloš (igrač čačanskog „Borca".kao zemljodelci. ponešto im je dopisano. i to u vremenu kada je ova bolnica. ljudska sudbina je roman u malome. februara 1944. Ako je život neumorno izgaranje u radu. Katići su u ponečem i izmišljeni. na kojem su se. do današnjeg naraštaja vrlo razuđenog radnog i profesionalnog profila. bila u trouglu Beograd-Valjevo-Kragujevac najopremljenija i veliko narodno lečilište u ovom delu Šumadije. od naseljavanja. naslovljenog kao sećanje na prošlost. po mnogo čemu tipične. Autor. Među prvima u okolini je Ivan Bošković (Misača) imao vršalicu. pravnik Ljuba. Iz Kuzmanove loze su više puta birani za predsednika opštine sin Sreten u prošlom i praunuk Života u ovom veku. pukovnik Živomir. fudbaler Svetozar-Zare (kad je „Šumadija" bila na vrhuncu slave). ali isto tako i osobene. Zahvaljujući trudu doktora Dragomira Alempijevića. u više mesta u zemlji i inostranstvu. a u novije vreme i intelektualci. gde im je deo imanja. U našoj književnosti nije dovoljno razvijen roman o porodici. a o porodici epopeja. i tu se Boškovići imaju na šta pozvati . major avijacije Obren. Iz ovih imućnih zadružnih kuća nastaće pola veka kasnije 20 kuća Boškovića. topolske bune. nastanjivali. i dr. dok ih danas ima više od pedeset domaćinstava. poput Engleza. koji je u međuvremenu preživeo nemački logor „Mathauzen". po nastanku kraljevska. Mnogo je naših porodica koje se mogu prepoznati u Katićima.

godine) sa starijim bratom Jevtom doselio u Kragujevac. Lukari. U ovoj porodici je sačuvana i vrlo važna ustanova našeg narodnog života . a po kuća Milanovića i Simića.Milana. međutim. Kovači. Kobilje. Ovčarevo." Tako su se razvijali naši seoski zanati i podsticala narodna privreda. što se vidi i u okupljanju ove porodice sa više prezimena. Milanovići. u Malu Pčelicu. Kravlji Do. Kravice. mogle su se naći u upotrebi i do sredine ovog veka U vreme poodmaklog robovanja pod Turcima. Šiljegovac. o razvijenom stočarstvu govore nazivi sela Jagnjilo. a posebno u vladarskim i vlastelinskim poveljama i darovnicima (Žička. da slave Svetog Nikolu i da ih je 1911. na primer. Bačije ili Stanovo. Konjarnik. Alempijevići. koja su zapravo tako nazvana što su na njihovom tlu u srednjem veku cvetali određeni zanati. kako se naziva srodstvo po majci ili srodstvo po istoj utrobi iz koje su potekli. ode u kuću udovici Stanici. Volujac. Malo je. Konjska. deo po majci Stanki. Češljari. na ovom ognjištu imamo petoro rodonačelnika . a pogotovu kašike. Katun. a na pčelarstvo Trmbas. Kravarica. Prezimenski gledano. rođendanskim slavljima i zadušničkim pomenima. mahom se izrađivalo u selima samim. upravo zbog svoje namenske proizvodnje. Lanar. Šavci. Stapari. Blagojevića i Stančića.O Alempijevićima u Maloj Pčelici je početkom ovog veka Toša Radivojević vrlo škrto zapisao da su doseljeni između 1804. Ovčare. O tome danas svedoče nazivi mnogih sela . Štitari. Kovanluk. Kolari. imao čatiri sina .deo potomaka će se prezivati po ocu Alempiju. Milanovići i Simići su međusobno bratstvenici i po ocu. Konjevići. jer ih je sve izrodila Stanka (umrla 1864). Strelari.. Volujak. kao što. Kožuari. najbolje nas i bez sumnje upućuju njihovi nazivi. a Stojan Novaković. Svetostefanska. Jevto je umro bez potomstva. U srednjovekovnim svedočanstvima. i 1814. Rudari. Kamenari. zvanoj Stanka. sela koja su posle . Bivoljak. istražujući kakvo je bilo srpsko selo u srednjem veku. Koznik. Kozjak. potom. Simići i Blagojevići). rodonačelnik Alempije se za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu (1809. Tulari. Simu. gde bude i Alempije. Za nas je posebno bitno što. Jevto je radio u kavani. zaključuje „sela su naša bila u neku ruku svet za sebe. a istom krsnom slavom. Vuk Karadžić je isticao da „Narod srpski nema drugih ljudi osim seljaka". Konopnica ili Ražana. Zlatari. Kopljari. Lončari. koji. uz koju je iz prvog braka bio sin Blagoje. deo po njihovim sinovima Milanu i Simi. a deo po Stankinom sinu. Na najpretežniju privrednu granu nekih sela. Sedlari. godine iz okoline Novog Pazara. Kozarica. osim srodstva.srodstvo po mleku. Dečanska i Arhanđelovska hrisovulja). a ovome se mogu dodati i sela Ratari i Ribari.Grnčari. Trmčište. zahvaljujući doktoru Dragomiru Alempijeviću.Sve što je neophodno trebalo domu i selu. Uljari itd. uglavnom kasnije izniklih. a Alempijevom pastorku Blagoju (Alempijevići. a Alempije počne pekarski zanat. Ovča. baveći se poreklom stanovništva. Ko su Šumadinci (56) Drevni zanati u Srbiji Drvene posude. U Srbiji za vreme Nemanjića su već obrazovana i sela čiji su se žitelji bavili raznim zanatima. Jarčeva. Bivolje. godine bilo osam kuća . I dandanas je ovo srodstvo u poštovanju.. o kojoj nam.od kojih po dve kuće Alempijevića. o svadbama. Stančići. na zemljoradnju Ovsište. U najkraćem. a sa Blagojevićima su braća po materi. Aleksandra i Maksima. mnoga od ovih sela se i pominju sa jasnim obavezama i povlasticama. Svi potomci su Stančići. selo je bilo uporište snage srpskog naroda. a Alempije je sa Stankom. Toša Radivojević nije ostavio bližih naznaka. Gledajući s prezirom na pomalo otuđene i Turcima previše ponizne svoje sunarodnike koji su krajem XVIII veka živeli po gradovima. Kozarac. Mrčajevci. Jarinje. Kasnije Jevto sa svojom ženom preuzme mehanu u Korićanima. možemo. kao i u svim teškim i odsudnim vremenima. da raščlanimo lozu ove grupe porodica.

iz Zagrađa u Timoku (Brzan). već zato što se on za vreme Karađorđa doselio iz Varjačeta. odevale od glave do pete. drvo je bilo priručna građa za sve . Njihovi preci. što govori da je u svim tim predelima kačarski zanat bio razvijen. Na to podseća prezime Varjačića. I premda Vuk Karadžić kaže. U to nas uverava prezime Strugarevića (čiji su ogranci Pavlovići i Jovanovići) u Radovanju. pa je tako zanatsko umeće potislo lično ime njihovog zaslužnog pretka. jer za to. mogle su se još ponegde kao stoni pribor naći u upotrebi i do sredine ovog veka. istakle u nazivu majstorstvo svog pretka.od njega su pravljeni kuće.propasti Despotovine (1459. jednostavno nije ni bilo uslova. U ovom veku su tek pomrli oni koji su pamtili kola bez ijednog metalnog dela. istakle su se među drugima. Izrađivača kola je takođe na više strana. lana i svile. majstora Ilije. Stoletna debla. od Novog Pazara (Godačica). bez navoda kojim se zapravo zanatom on bavio. oko Prvog srpskog ustanka.Milosavljevići. Milovanovići i Stevanovići) i Đuriselu. nisu oni tako prozvani usled toga što je njihov predak izrađivao zdele i varjače. Vinči. što znači bačvar) u Ratarima. pa ni bezopasno. kace za ostavu žita. Drvene posude. godine) dobila naziv po zanatima. pa je zato bačvarsko prezime ređe. Sa oslobođenjem od Turaka oživljuje i privreda. sami (osobito siromasi) kuće i ostale zgrade prave. pod turskom okupacijom. pokućstvo. Ali ime zaseoka Varjače nedvosmileno pokazuje da su se njegovi žitelji isticali rukotvornom izradom varjača i drugih kućnih predmeta. kao Majstori u Lipnici i Majstor-Jovanovići u Lapovu. Poput Majstor-Jovanovića. kao i ostalu čeljad. ali su puno priznanje i uvaženje dobili uzornim obavljanjem strugarskog zanata. a posebno zanati. te otuda u više sela ima porodica Kačarevića . Tako su Drvenjakovići u Stublu. neke porodice. kako je za svoje vreme Vuk uočio. iz nepoznatog kraja (Milavčiće). Natalincima i Blaznavi (sa ogrankom u Brezovcu).u Brzanu. koja nije bilo lako. poseći i srušiti. dobili prezime po tome što su gradili kolibe od drvenika. prvo su nosili podsmešljivo prezime Džudžovići. „Srbi sami građu sijeku. Zato. od Zaječara (Resnik). Godačici. Nose ga Pinterovići (od nemačke reči „Binder". No. Dragobraći (gde su im ogranci Pantovići. krojeći i šijući sve što je potrebno za odeću i spremu od vune.zanat je zlata vredan. koja je šumom bila tako obilata. izrađujući. Jagnjilu. svaki Srbin opanke sam sebi gradi". odnekud u Vrelo kod Topole (Vinča). pa tako imamo Kolaroviće (ili Kolareviće) u Brzanu. Neke su od ovih porodica. što je početkom prošlog veka i bilo tačno. zaseoka sela Prilike kod Ivanjice. naseljeni pre Kočine krajine. doseljeni posle Kočine krajine iz Katrge u Rudničkom Pomoravlju. i njihovi pojedinci. a vredne Srpkinje su svoje muževe i sinove. Mogli su se i oni prozvati Majstor-Ilići. Načiniti bačvu je veće majstorstvo. pa su zato od okoline i imenovane po toj svojoj odlici. U gorovitoj Šumadiji. da „drvene zanate zna gotovo svaki Srbin". kudikamo je bilo teže obraditi i pripremiti za određenu namenu. Osobito su kačari bili na ceni. od Knjaževca (Lapovo). ali . Ko su Šumadinci (57) Seljaci i oružari . Ove su porodice uglavnom došle u isto vreme. pa je našim ljudima bilo i zabranjeno da se određenim zanatima bave. Milavčiću i Resniku. koji se pre Prvog srpskog ustanka doselio iz Starog Vlaha. Od njih samo ovi u Brzanu imaju i drugo prezime . i Majstori u Lipnici (čijih je kuća početkom ovog veka bilo 25) znaju ime svog rodonačelnika. O raznovrsnosti i razvijenosti zanata u šumadijskim selima imamo najrečitiju potvrdu u prezimenima porodica koje su se osvedočile i istakle zanatskom veštinom. bačve za vino i rakiju. „iz istočnih krajeva" (Vlakča). ali sa različitih strana . kojih ima u Grošnici. dok se u Goroviču prezivaju Kačarići. Lapovu. Vlakči. od grede temeljnjače do krova i kapića na njemu. a pogotovu kašike. kola za prevoz dobara.

od kojih je jedan naseljen u Topolu. Taj zapaljivi prah je spravljan u Stragarima. a poreklom su iz plemena Bratonožića. doseljena iz deževskog kraja (Sjenica . kapetan) doselili su se od Sjenice u Ovsište i. naravno. Pištoljevići danas nose i druga . Ovakva prezimena nose Serdarevići. Po porodičnom predanju. učestvovao u dizanju ustanka 1804. Na to danas podseća prezime Kundakovića u Baljkovcu. koji se preziva Blagojevići. koji imaju i druga prezimena (Vulovići. gde ima još njihovih srodnika. od starine. barut je bio zaloga i uzdanica slobode. pa i pogubni. Barjaktarevića (ili Barjaktarovića) ima u Velikoj Plani i Jovanovcu. Serdari (titula uzeta od Turaka) su bili narodni glavari i vojni zapovednici. doseljenom pre Ustanka iz Dragačeva. Miloševići. Barjaktarovići u Jovanovcu su takođe doseljeni u Prvom ustanku iz Petnjika u predelu Vasojevića. Prvi su doseljeni od Vidina i. Vojvodići. a svi su. nekome zazorni. Ova velika i stara familija. godine. Vojvodići u Oplaniću se danas prezivaju Ružići. ratujući uz Karađorđa.. Buljubašići (na turskom buljukbaša: zapovednik manjeg odreda vojske. Ivanovići) i čiji predak je bio majstor za kundake (drveni deo puške). skrivan strogo poverljivo. Nikolići. a i puške. Jedan Karađorđev saborac iz Topole se zvao Đorđe Višek. drugi u Božurnju. Tufegdžići. pogotovu što je Ružićima staro prezime Vojvodići. četovođa. bojevo punjenje. ali je isto tako verovatno. godine. Moguće je da je bio starešina u Prvom ustanku.. Martinovići u Rakincu. godine imala 62 kuće). Možemo zamisliti koliko su bili važni. Kundakovići. Jasenica i Lepenica) padaju u oči prezimena koja su nastala na osnovu ratničkih vrlina ili vojnih veština. Uroševići i Petrovići). nema njegovog imena. topove. Filipovići. Stevana). Šačica baruta u rukama Srbina je uzdrmala Otomansku carevinu. Ustanici su pravili i svoje oružje. Pištoljevići u Goroviču i Junkovcu. gde im je predak stekao čin buljukbaše. Jocići. a predak Sima Serdar. kome je nesumnjivo bilo povereno rukovanje višecima. Danas imaju i druga prezimena (Milojevići. predak im je bio barjaktar. da je ovo prezime doneto iz starog kraja. Stevanovići. Tobdžići. Vasići i Đorđevići). tj. Višekovići. Dobavljan skupo. jer je takvih prezimena ovde. a drugi deo. Danas imaju i druga prezimena (Petkovići i Petrovići). Njihovo srodstvo se potvrđuje i time što svi slave istu slavu (Sv. prvo se naselila u Gorovič. Barjaktarevići. Predmetu koji izađe iz upotrebe se zaboravlja ime. kojih je po svedočanstvima bilo 167. Barutdžići. a preci Barudžića (koji se prezivaju i Markovići) u Ljubičevcu (raniji naziv Bušinci) kod Stragara su „pravili barut za državu". čiji su preci doseljeni s Kosova u Velikoj seobi 1690. pa ga je okolina smatrala vojvodom. kao i pretku Višekovića u Vrbici kod Aranđelovca. Milutinovići). svojstvima i odlikama onih koji ih nose. Arbijaši. ove familije potiču od tri brata. Danas ova familija ima više ogranaka (Ivanovići. jedna familija sa Simićima u Božurnji i Spasićima u Topoli i Krćevcu. srazmerno ponajviše. Serdarevići u Darosavi (u međuvremenu selo administrativno bilo nazvano Partizani) vrlo su ugledna i brojna familija (1948. u odnosu na druge naše krajeve.Barut je spravljan u Stragarima za potrebe države Piše: Mile Nedeljković U imenu je uvek sadržan neki bitan podatak. prozvana Arbijaši. u Žabare. Pištoljevići. učestvovali u Prvom ustanku. Tako i prezimena pružaju dragocena obaveštenja o sudbini. Ristići. U središnoj Šumadiji (Gruža. A po arbiji je jedna velika familija. koji se doselio od Sjenice. što na turskom znači: patron. ogranke (Petrovići. doseljenih za vreme Karađorđa od Novog Pazara. pobratim Karađorđev. doseljeni od Sjenice. Buljubašići. a treći u Gorovič. kažu da je bio vojvoda pod Karađorđem. naboj. Međutim. Sa barutom je u vezi višek. Barjaktarovići u Jovanovcu su početkom ovog veka imali i druga prezimena. Za njihovog pretka Milutina.Studenica) pre Kočine krajine. Tako je potisnuta i arbija . među nama poznatim vojvodama u Prvom ustanku.drvena ili gvozdena šipka kojom se mala puška nabija kad se puni. nasleđu. u početku trešnjeve. odakle jedan njen deo pređe posle Prvog srpskog ustanka u Junkovac.

koji se prezivaju i Mitrovići. Poput Pištoljevića. ugledan čovek i ličnost cenjena po svom znanju. Među mladićima koji su ovome poslu obučeni svakako da je bio i predak Tobdžića u Velikoj Plani. Znamo šta je bilo kad Šumadinac pali topa. zatim Kopilovići. Stankovići i Veličkovići u Goroviču. kada je ustanovljeno dvadeset i šest magistrata. jer upućuju na pretka koji se istakao određenim činom. Ilići i Mihailovići u Junkovcu). što je bezmalo u svakoj nahiji po jedan. Tufegdžići u Goroviču su vrlo stara familija.nije izlazilo.Goroviču. jer im negativnu naznaku daje okolina. nepravedan i neprijateljski . na visokoj ceni su i Tufegdžići (tufegdžija na persijskom znači puškar.podmitljiv.Od ovih prezimena. knez). Nije lako biti potomak Vojvodića. potisnuta je uloga staraca kao drevne i samonikle naše narodne pravne ustanove. barjaktar. Ljudi tih osobina su nazivani starcima. tako prozvanih po veštini izrade i rukovanja vrstom vatrenog oružja. Lipovcu i Popoviću. doseljeni su od Sjenice pre Ustanka.. tj. Glišići. koji opominju na raspusnu mater i sl. a ponekad i surov. zanatlija koji popravlja puške). Barjaktarovića. Mihajlovići. Na ovo drugo same porodice ne mogu da utiču. koji imaju i drugo prezime (Radosavljevići). Starčevića. pa i opterećuje. a Antonijevići. u kojima se vidno ističe pozitivno ili negativno vrednovanje. ali nije slučajno što suseduju sa Pištoljevićima. i uvođenjem u njoj modernog sudstva. starosedeoci. Gazdića. po pravilu. koja ne oprašta rđava dela. pa je razumljivo što je u to vreme stvorena i ustanička topolivnica na Kalemegdanu. Topolivac je bio čuveni Toma Milinović. iseljavale su se (npr. Naime. ali imena tobdžija su uglavnom zaboravljena.). koji je u nagradu dobio i vojvodsko zvanje. niti što su njihovi stari dugo živeli. Od njih potiču Tufegdžići u Kloki. već po tome što je njihov predak. zvanjem i ulogom (vojvoda. kojima je lakomi predak primio islam. u davanju prezimena i nadimaka porodicama. Tufegdžići u Lipovcu kod Topole. Stevići. Poturovići. Ko su Šumadinci (58) Prezime po zanimanju Negativno označene porodice bile su u prošlosti izopštene Narod je nepogrešiv. jer se pred turski sud .prezimena (Petrovići. Ali sad znamo i koji je Šumadinac to činio. bezobziran. Zahvaljujući tim starcima je i sačuvano naše zdravo narodno jezgro u vreme kada su Srbi bili oslonjeni na svoju seosku ili knežinsku samoupravu. Top je bio vrhunsko vatreno oruđe Karađorđevih ustanika. Porodice negativno označene su u patrijarhalnom društvu bile izopštene i. potomke. kamo ih je deo prešao sredinom prošlog veka. Kloki. Kneževića. razboritosti i poštenju. . Ponekad prezime obavezuje. pa su uzimani za sudije u sporovima. bezakone ili nemoralne postupke. tj. „poturčio se". jedino je značenje prezimena Starčevića manje poznato. pri deobi zadruga i imanja i za savetnike u mnogim važnim poduhvatima. Stvaranjem države pod vođstvom Karađorđa. bio istaknut. i ne pamti se otkuda je doseljena. koja su po sebi razumljiva. koga uzimaju za rodonačelnika. oni se ne prezivaju tako što su starinci.. Tufegdžića (Tuvegdžića ili Tufekdžića) u ovom predelu ima u četiri sela . gazda. a Tufegdžići u Popoviću su došli od Gurgusovca (današnji Knjaževac) posle Kočine krajine.

Surudžije. Reč birov (od mađarskog „biro". pratilac konja). bez obzira na promenu imena (žandarmi. čije je drugo prezime Ivanovići. Kod nas je početkom prošlog veka surudžija bio zapravo poštar . što je oličeno u tzv. jer su magistrati delovali kao sudske i policajne vlasti. vrlo stara familija. Promenu u sistemu sudstva i njegovih ustanova odražava. U Lapovu je još jedna familija čije je prezime nastalo po određenoj službi. koje su se razvijale sa snaženjem sudstva. Prezime proisteklo na osnovu ovog posla nose Dobošarevići u Lapovu. doseljena posle tzv. Sličan dobošarskom je bio i posao telala (na arapskom „telal" znači: izvikivač. doseljena za vreme Karađorđa od Sjenice. o čemu svedoči i prezime srpskog roda Tatarčevića. Taj posao sa obavljali dobošari. Na vreme kada je ova služba obrazovana podseća prezime familije Pandurci u Lapovu. Na ovu službu podseća prezime roda Surudžija u Pavlovcu kod Natalinaca. što nije slučajno. Mićići). a nose i druga prezimena (Stojanovići. policajci. očigledno. naoružani čuvari javnog reda i mira. Posredstvom Turaka su tatarska služba i njen naziv došli i kod nas. a oko 1730. selu nadomak Kragujevca. vezanoj u prvo vreme za upravnu vlast . a predak po kojem su prozvani je bio službenik suda u Kragujevcu. koji su inače doseljeni posle Kočine krajine iz Đunisa (danas opština Kruševac). zbog čega ih zovu i Solunci. javni objavljivač. milicioneri).Starčevića. nazivani. ima danas u Bašinu. što znači: sud) došla je u ove predele preko naših „nemačkara". Prvo su se nastanili u Cerovcu (Jasenica). druge seobe pod Šakabentom (1737-1787) iz Soluna. jer su u to vreme pismeni ljudi bili retkost. stari su rod. Pandurovića. koji su takođe doseljeni posle Kočine krajine. pa i sada. Jankovići). Na osamnaest mesta se u Karađorđevom Delovodnom protokolu pominje Kragujevački magistrat. a znači: gonič. Dok je u Vojvodini prezime Birovljev zastupljenije. pa su Persijanci svoje glasonoše. Magistratus na latinskom znači: gradska uprava. pandurima. policije i saobraćaja. Na određene službe. Turci su imali još jedan srodan posao koji su obavljali surudžije (turska reč. poštare. pravila i presude su se morali objavljivati. Među njima su u ovom delu Šumadije najstariji Starčevići u Bašinu. Tatarevića i Telalovića. Dobošarevića. Orašcu i Ratarima.to su Tatarčevići. godine su prešli u Bašin. može se reći iznimno i neuobičajeno.nosilac poruke. što znači da su ovde nastanjeni davno pre Prvog srpskog . pošiljke ili pisma. tačnije razglašavati. njihov predak bio čovek magistrata. ali u Šumadiji ona znači sudsku ustanovu. jer je. doseljene iz Rakovice kod Vidina posle Kočine krajine. ali iz Resave. naredbe. opominju prezimena Birovljevića. koji su hitali na konjima nazvali „tatari". gde su prva naseljena porodica. učenih vojvođanskih Srba koji su pohitali u nepismenu Srbiju kneza Miloša. Telalovića. odakle su i Magistratovići. Tatari (azijatski narod odličnih konjanika) bili su vrsni glasnici. a i posrednik). Pozivi. u Šumadiji se javlja samo u jednom mestu. Sud mora da raspolaže i prinudnim sredstvima. a imaju i drugo prezime (Mićanovići. koji su potomci ovakvih osoba. Birovljevići u Brzanu. doseljeni su iz Rajkinca kod Duboke (danas opština Jagodina) u vreme Prvog ustanka. kako su vremenom. i to Brzanu. prezime porodice Magistratovića u Brzanu. doseljeni početkom DžVIII veka iz sela Vrane u Crnoj Gori. Kod nas ima u Rogojevcu porodica Telalovića (druga prezimena Pavićevići i Damnjanovići). pa je stoga i razumljivo otkuda prezime Magistratovićima u Brzanu. tj. koji se danas prezivaju Markovići. kakvo značenje ima u prečanskim krajevima.

a onaj u Vilotićima Sv. Pavlović zapisao: „Posle kratkog vremena ta porodica se podeli i njeni odeljci odu u dva mesta. Ovaj razgranat rod je dobegao sa Kosova. Belosavcima.ustanka. Desimirovcu. Razumljivo je. Božanići u Batočini. Ikonići u Gornjoj Vrbavi. Resniku. ili Martići . godine. kako su govorili drevni Latini. Janići u Baničini. a ne koja rodi. pričao je. a Duka ode u Banju (to su sada Dukići). da nije došao Prvi ustanak. Komatovići. svi smo bacali pogled na naćve. a ne ona koja rodi Da su žene zaslužne matere. Aranđela).i ta bi veza dugo trajala. „na Sitnici kosili". Tada su prestali jedni drugima dolaziti. Anići u Orašcu. Ko su Šumadinci (60) Osnivači donjih Grbica Majka je ona koja odgaji. koje zahvalno potomstvo uzima kao rodonačelnike. Kažu da je najradije išao tamo. a na deobi pripale Duki. Njena sestra Nerandža otišla u Venčane i od nje su Nerandžići u Venčanima" . Topoli i Čumiću. u kojima je za vreme bežanije mešen hleb. morali su da beže sa Kosova zbog toga što su. Ravanici i Čukojevcu. u Banju. . Sepcima. godine. od koji svako slavi svoju slavu . Time se ističe savesnost. kako za pretka tako i za samu porodicu. Jovana). pa se preuda u Vilotiće. Leševu. Dostanići u Lapovu. samo za to da vidi zajedničke naćve (koje su donete iz Hercegovine. po predanju. po čemu su i prozvani Komatovići. odakle. Rabrovcu i Čestinu. Živanići u Goroviču i Resniku. Rodoslovno pamćenje Mirića u Kalanjevcima seže do seobe 1737. opet. a staro im je prezime Bogdanovići). Milatovcu i Miraševcu. U prezimenima pojedinih porodica je najčešće sadržan podatak o nekom prelomnom trenutku. baba-Mira. Iz Ravanice početkom prošlog veka se jedan njihov deo nastani u Godačici. Aničići u Bukoviku i Goločelu. jedan deo kasnije pređe u Čukojevac. rod sa Dukićima u Banji. o značaju tih naćava. Vukanići u Vrbici. s kojima su zajedno doseljeni. Vodicama. Narodna poslovica kaže: majka je ona koja odgaji. I dobročiniteljke su sticale slavu. ali se ovde razišli). Posle ratova Mirin sin. „koja ih je doselila iz Hercegovine". Bosići i Vemići u Kniću. i od nje i tamo nastanu Martići. stoga. Baba Mira ode u Kalanjevce (to su danas Mirići).Jovan Mitrovdan." Tako isto i Vojčići u Vrbici („doselila se baba Vojka od Sjenice. prezivajući se po njima. Bisenijići u Drači. odgovornost majke-rodilje za potomstvo. Gordijanići u Grivcu (najstarija familija). Daničići u Velikoj Plani. duguju svom pretku koji je bio među pionirima poštanske službe u nas. Majniću. Putujući tako. što bezmalo u svakom šumadijskom naselju ima porodica koje se prezivaju po ženskom pretku: Anđelići u Zakuti.oba roda slave Sv. Više puta je plačući govorio Dukinim (i svojim) unučićima. kad smo od gladi bili željni hleba. koja ih je izrodila (došla baba Marta sa sinom Jovanom od Užica. čiji su preci. i odnete u Banju. pokazuju Mirići u Kalanjevcima (prozvani po babi Miri. Gordanići u Brzanu. a prezime. a iz Čukojevca se jedan ogranak nastani u Vitanovcu oko 1875. počeo je opet ići u goste. Tako je i sa prezimenom Komatovića. Grozdići u Adrovcu. Lapovu. Janjići u . turskog spahiju na komade isekli. iz Ibarskog Kolašina. prozvani po babi Gordijani. Baba-Anđelići u Trnavi. koji je već bio star čovek. Vidići u Vinči. Pajsijeviću i Radmiloviću. U prvo vreme te dve porodice su išle jedna drugoj u goste. Donjoj Rači. u jednom sporu i okršaju. koji je bio sudbinski važan. O tome je Jeremija M. Dragušici i Šljivovcu. Ilinčići u Pretokama. koje im je kasnije prešlo u nadimak. srodna po mleku ili po utrobi. Kutlovu. Ime odaje sudbinu.dva roda u Kniću. doselila na Rudnik. Jagličići u Drači. pre Prvog srpskog ustanka u gružansko selo Ravanicu. Milakovcu. Divnići u Stojniku. posle koje se njihova rodonačelnica. Bojanići u Baljkovcu. o čemu svedoče Nastići u Petropolju (prešli na imanje neke Naste i po njoj se nazvali. Saranovu.

Markovići (9 kuća). Žabarima. Katići u Markovcu i Cvetojevcu. Nastići u Saranovu. Jerosimići u Kniću i Poskuricama. Selenići u Kniću. Gornjoj Šatornji. Jerinići u Balosavi i Kamenici. Kumrijići u Lapovu. Lepavići u Desimirovcu. Obradovići (2). Vukasovcima. Donjoj Rači. Mirjanići u Plani i Natalincima. Desimirovcu.Grabovcu. Markovcu i Miraševcu. Miljići u Stublu. Vukovići (4). kako je uočio i istakao etnolog Toša Radivojević. Lapovu i Čukojevcu. Markeljići u užem smislu (5). Sarići u Guncatima. Nikolići potiču od . Đurđevići (5). Korićanima. Ranđići u Lužnicama i Resniku. Jovanovići (3). Markovcu Topoli i Cerovcu. Vučiću. Stankići u Saranovu. Donjoj Sabanti. Bataveljići (5). Marinkovići zvani Đurđevići (2). Rakincu i Stragarima. Osnovala su ga tri roda . Pantići (1). Vitanovcu.. Jer. „nije slučaj više ni u jednom lepeničkom naselju". Lužnicama i Resniku. dok su im. godine bilo 53 kuće. Poleksići u Guberevcu. Martići u Đurđevu i Šumama. Vasilijevići zvani Mijajlovići (5). Nerandžići u Gornjoj Vrbavi. Simići (3).Nikolići (9 kuća). Radmiloviću. Pridvorici. Krunići u Drlupi. Rosići u Vinči. Vojinovcu. a delili su se na osam ogranaka . Ko su Šumadinci (62) Pet rodova iz stare Raške Kako je Đurđevdan i slava Drobnjaka. Ratarima i Topoli. Radojkići u Svetliću. to potvrđuje da je ovaj rod istog korena drobnjačkog porekla. niti bi stekli tako dobar glas i ugled da uza se nisu imali takve životne oslonce i pomagače kakve su majke. A Šumadija ih je imala. Sinđelići u Dobrovodici. Vitanovcu. Maksimovići (5). Lipovcu i Čukojevcu. preci Bataveljića i Gvozdenovića su doseljeni od Sjenice. Đorđevići (8). Donjoj Crnući. Stamenići u Topoli. Kloki. kao pograničnom području. Riznići u Banji. Kutlovu i Resniku. a Raletića od Novog Pazara. Došavši posle Druge seobe (1736). tražila su i muževne žene. Donjoj Sabanti. Mijajlovići drugi (2) i Stevanovići (2). Grabovcu. što. Spasenići u Pajsijeviću. žene i kćeri Šumadije. Jeličići u Badnjevcu. Markovcu i Glediću.Bataveljići. pogotovu što su uslovi u Beogradskom pašaluku. Dragušici. Masloševu. Petku. Mladenići u Batočini i Vitkovcu. Milenići u Raškoviću. Orašcu. godine iz Stare Srbije. Miljojčići u Vitkovcu. Manojlovcima. Pretokama i Čukojevcu. neki ogranci doprli do Valjevske (Joševa) i Šumadijske Kolubara (Darosava). Donje Grbice idu u red najstarijih lepeničkih sela. Jelenići u Trnavi. Udovičići u Velikom Šenju. kada se muški ginulo. Stanići u Vrbici. Petrovcu. i njihovi potomci su početkom ovog veka činili osam devetina seoskih domaćinstava.. Gvozdenovići i Raletići. Oplaniću i Trnavi. U tom vremenu je od njih bilo i Bataveljića u Divostinu (1) i Kniću (4). Stojniku i Čestinu. Matići (4). Mandići u Kniću i Stublu. Milavčiću. Todorovići (5). što je u njegovom predanju i sačuvano Markeljića je u Dobrači početkom XX veka bilo 32 kuće. a činilo ih je dvanaest ogranaka . Stančići u Badnjevcu i Malim Pčelicama. Savkići u Markovcu. Brzanu. Sandići u Božurnji i Stojniku. Sovijanići u Grivcu. Ljubičići u Kikojevcu. Jakovljevići (2). Miličići u Gradcu. Vitanovcu. Trenići u Donjim Jarušicama. zlehuda vremena. Bataveljića je 1902. a od Bataveljića (Markovića) rod Nikolića u Cvetojevcu (1). pogotovu u pogledu porodične razuđenosti i kompaktnosti. Maričići u Božurnji. Gornjoj Sabanti. Milatovcu. Cvetići u Donjim Jarušicama i Guncatima. i drugi Udovičići (staro prezime Sinđići) u Bečevici. Marići u Balosavi. Jovanovići (4). Marijići u Badnjevcu. Šljivovcu i Šumama. bili snošljiviji. od Kolašina i slave Sv. Leševu. Popadići u Brnjici. Niti su Šumadinci samonikli. Zagorici i Lapovu (u Lapovu dvoji). do polovine ovog veka. Stajkići u Lapovu. Manasići u Resniku. Belosavcima. Kalinići u Miraševcu. Smiljanići u Godačici. Petrići u Ljubiću. Čumiću. Ružići u Vodicama. Donjoj Trešnjevici. Milkići u Markovcu i Miraševcu. Sudeći po stanovništu koje danas u njima obitava. doseljena posle 1737. Jelići u Borču. Vrbici.

drugo prezime Đurđevići (staro prezime Ignjatovići). 1795). Đurđa (r. godine. Pavlovići (1) i Stevanovići (1). 1822) i Iliju (r. 1815). istoga roda i porekla svedoči ista krsna slava Đurđevdan. koji je bio kmet u selu 1831.Đurđic. 1824). podeljenih na pet ogranaka . Pavlovići. vrlo zastupljeno. 1809). 1809) i Živojina (r. to potvrđuje da je ovaj rod drobnjačkog porekla. 1824). Markeljići u užem smislu imaju staro prezime Maksimovići. potiču od Marinko Ignjatović. koji je imao sina Mijaila (r. 1805). u relativno mirnom . Posle Markeljića. Mijajlovići drugi i Stevanovići su kasnije prezimenski izdvojeni od velikog roda Markeljića. Pavle je imao sinove Miloja (r. Damjana (r. 1828). Dimitrijevići potiču od Dimitrija Mijailovića (r. oba iz Stare Raške . Rodonačelnik Jovanovića . imaju staro prezime Vulićevići. Petku (27. koji je imao sina Obrena (r. 1757). Vukovići. 1809). 1817). potiču od Pavla Milojevića (r. Arsenijevići (3). koji je sin Jovana Mijailovića (r.Jovančevići i Radičevići. u Dobraču se doseljavaju dva roda . 1782). 1779).Petra (r. 1792) je imao sina Ignjata (r. 1793).Milovana (r. Stevana (r. Aleksijevići (3).Jovan Marinković (r. Nikolinih sinova . krsno ime koje je u Staroj Raškoj. 1807). Jovanovići i Đurđevići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Markeljićima. čiji je otac bio Maksim. Jovančevića i Radičevića. Jovana (r. Todosijevići (2) i Tanasijevići (1). Stevanovići i Pešići) u Dobrači slave Sv. godine. jer je njihov rodonačelnik Pavle rođeni brat Dimitrijev. 1823) i Miladina (r. koji je 1831. sin Novaka Vulićevića (r. Dimitrije je imao još tri sina . brojali su. od koga su Jovanovići (v. Da su sve ove porodice. Vasilijevići. Sofronija (r. čije je staro prezime Mijailovići. a rodonačelnik Mijajlovića je Vasilijev sinovac Mijajlo (r. koji su doseljeni 17371787. 1829). Arsenijevići i Aleksijevići su međusobno za koleno bliži. Marinkovići . čiji je skupinski naziv Markeljići. Osim Stevana. oktobra). Arsenijevići potiču od Arsenija Mijailovića (r. godine upisan kao najstariji čovek u selu (r. koji je imao sinove Gavrila (r.Jovančevići od Sjenice. Marinko je imao je sinove Jovana (r. Svi Radičevići (Markovići. Jovančevići ili Jovančići. Početkom XX veka ih je bilo 14 kuća. 1792). potiču od Stevana (r. Dimitrijevići. odnosno izmeđ Druge seobe (1736) i Kočine krajine (1788). 1807). 1826). čiji se potomci prezivaju Đurđevići. zvanog Peša. Neposredno posle Markeljića. 1817). staro prezime Milojevići. jer potiču od dva rođena brata. 1819). što je u njegovom predanju i sačuvano.Markovići (5 kuća).Lazara (r.Dimitrija. Pešići. 1813). Njihov rodonačelnik je Marko. Ivana (r. Đorđa (r. prema zapisu Toše Radivojevića. čiji jedan deo nosi prezime Mijajlovići. Stevana i Petra-Peše. Da su sve ove porodice zajedničkog porekla vidi se i po istoj slavi. 1787). 1817) i Milana (r. Todosijevići potiču od Todosija Jovančića (r. staro prezime Milojevići. Da su svi ovi rodovi zajedničkog porekla svedoči i isto krsno ime .). Aleksijevići potiču od Aleksija (r. sinova Dimitrija Milojevića.Dimitrijevići (4 kuće). Tanasijevići su se kasnije prezimenski izdvojili iz roda Jovančevića. 1802). koji je imao sinove Miloša (r. Stevanovići i Pešići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Radičevićima. u drugom doseljeničkom talasu. godine. 1817) i Petra (r. potiču od najmlađeg sina Dimitrija Milojevića . 1825). 1802). Arsenija i Jovana (Aleksijev otac). Pešići (3). Stevanovići. 1826) i Mijata (r. Jovanovići. 1828). Sretena (r. jer vode poreklo od tri rođena brata . Jovanovići (4). koji je tekao 1788-1803. 1830). predelu iz koga su doseljeni. 1799). Kako je Đurđevdan i plemenska slava Drobnjaka. 1815). a Radičevići od Novog Pazara.petorice braće. odnosno Pavle je brat od strica Stevanu i Petru. koji je imao i sina Nikolu (r. početkom DžDž veka 13 kuća. 1814). Miloša (r. koji su opet za koleno bliži sa Pavlovićima nego sa ostalim Radičevićima. Pavlovići. Rodonačelnik Vasilijevića je Vasilije Vulićević (r. Markovići i Jovanovići su se kasnije izdvojili pod ovim prezimenima iz okvira velikog roda Radičevića. zvani Markelja (r. 1824). čije je staro prezime Milojevići. Radičevići su treći osnivački rod sela Dobrače. 1809). Koste (r. 1797). koji je sin Dimitrija Milojevića (r. Marinkovići. 1824). podeljenih u pet ogranaka . ili približno u isto vreme kad i oni.

Ako bismo. sela koja imaju svoje dvojnike . Miloradovića (slava Sv. a njihov je rodonačelnik Milorad Vladisavljević (r. Gradac. Savka (r. Milana (r.Vaskovići (3 kuće). čiji je predak došao posle Drugog srpskog ustanka (1818) i Jekići (drugo prezime Markovići). 1817). 1826) i Vićentija (r. Petrovo Polje ili Petropolje. Ko su Šumadinci (63) Sjeničani u Gruži i Jasenici Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima naselja Piše: Mile Nedeljković Karaša. Krće i Stup u sjeničkom kraju. Kijevo. Kneževac. koji je imao sinove Aksentija (r. 1817). Tako je. koji je imao sinove Milovana (r. postoje. 1802). Novakovići.Đurđevdana. koji slave Svete Vrače. u okviru preseljavanja u oblasti. a njihov rodonačelnik je Vuksan Planić (r. a rodonačelnik Simovića je Sima Mijailović (r. 1817). 1787). Osim Živkovića. koji su. Vasko je rođeni brat Obrada Đorđevića. 1817) i Vasilija (r. na primer. zvanog Vasko (r. 1828). jer pobrojana sela postoje i u središnoj Šumadiji i u okolini Sjenice. Nikolu. obnovljena sredinom XVIII veka. čije je staro prezime Ilići. naveli sela: Bare. 1782). a Petrovići Sv. što znači da su Vaskovići i Đorđevići za koleno međusobno bliži nego sa ostalim Vuksanovićima. Uz ova. Nikolu. Ivanovići. Đorđevići potiču od Đorđa. Plana. vidi se i na osnovu iste slave . Ivanovići i Kneževići slave Sv. godine. pošto svi dolaze iz Stare Raške. 1777). koji je imao sinove Vasilja (r. Luku. prozvani tako po mestu porekla (Brestovačka Banja). 1792). ima dva ogranka . Do ovog veka u Dobraču su doseljena samo dva roda (po jedna kuća) . na drugoj strani. Ursule . 1814) i Petra (r. došli iz Jasenice 1854. Prvi slave Sv. 1825) i Srećka (r. 1819). ali bi. ima dva ogranka . Rodonačelnik Mijailovića je Mijailo Radosavljević (r. Šumadinac bi bio uveren da su to šumadijska sela.Mijailovići i Simovići. slave Sv. Glišići. . ostali rodovi dolaze iz Stare Raške . Karaši. Krćevac i Stubao u Šumadiji i Žabren. 1787). Jovana. 1825) i Vukosava (r. Kijevci. takođe u oba predela.tzv. Stevana. pet rodova . Sugubina. Kneževići (od Sjenice) i Pelovići (od Novog Pazara). Vaskovići) rod. Vaskovići potiču od Vasilija.Vuksanovići od Novog Pazara. 1803). Lijeva Reka. čije je staro prezime Vladisavljevići. 1829). Vasko i Obrad su imali još dva brata . podeljenih na tri ogranka . Nikola).Žabare. 1811) i Filipa (r. 1812). Grabovica. Raškoviće. Glišići (2) i Đorđevići (1). čije je drugo prezime Savići. Petrovići i Živkovići. koji je imao brata Radovana (r. Đorđevići.Banjčevići.i za Srbe snošljivom razdoblju posle Kočine krajine do Prvog srpskog ustanka. Đurđa (r. a Pelovići. 1815) i Milutina (r. Sjeničanin takođe bio uveren da je reč o sjeničkim selima. u Dobraču se doseljavaju Vuksanovići. koji dolaze od Zaječara. U pravu bi bila obojica.Miloradovići u užem smislu i Markovići. Brnjica. do XX veka naseljavana Dobrača. Novakovići (Sretenovići) Sv. najverovatnije 1809. Vuksanovića je početkom XX veka bilo šest kuća. 1797).doveli bismo u zabunu ljude iz dva naša predela. 1809). 1801) i potomke Mijaila (r. Trešnjevica. Staro prezime Vuksanovića je Planići. čiji je sin Obrad Đorđević (r. Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima pojedinih naselja u njima. potiču od Gliše Ilića (r. godine. Nikolu. a Petrovići i Novakovići (u okviru kojih su i Sretenovići) od Sjenice. U vreme Prvog srpskog ustanka u Dobraču se doseljavaju. a drugi Sv. Živkovići takođe slave Đurđevdan. 1828).Antonija (r. koji je imao sinove Todora (r. koji je imao sinove Miloša (r. Da su svi Vuksanovići (Glišići. Miloradovići.

No. kadšto i celog predela.doseljeni su iz Melaja pre Prvog srpskog ustanka. potiču Nikolići. označava pravac selidbenog kretanja stanovništva od Sjenice ka Šumadiji. jer je njihov rodonačenik Meko brat od strica Radiču i Pavlu. Lukići. Dragićevići. velike skupine rodova u Belosavcima.Ova podudarnost nije slučajna. gde ih je. čiji je predak došao iz Štavlja kod Sjenice početkom XVIII veka i računaju se u najstarije rodove u selu. u istom selu. kao i u prezimenima pojedinih rodova. Naš velikan Jovan Cvijić je uočio da „iseljenici nose.Sv. već su i druga sjenička naselja ostavila svoj trag u prezivanju Šumadinaca .Štavalj.današnji rodovi Gajovići. gde su se naselili". Đerkovići i Mekovići (Novičevići). Milićevići (Marići). Od Boljaraca. Nikolići. Tako imamo . Vučkovici. Dimitrijevići. tako se uz Buđevce u Vučkovici naselio rod Guberina. Guberine i Buđevci u vučkovačkom zaseoku Orašani.Sjeničko polje u Donjoj Trešnjevici. Iz Štavlja su i Bogdanovići. doseljeni iz Graca i Boroštice na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Štavljani u Brnjici. Guberine. kao puž kućicu.drugo prezime Milića u Vitanovcu . sa kojima je zajedno došao. doseljeni za vreme Karađorđa. Boškovići. Sjeničko-peštersku visorovan i njena naselja. no u većem talasu. potoka. kao središte Sjeničkopešterske visoravni ušla u šumadijski prezimenski skup. ili predeo iz koga su žitelji ovih naselja došli. za vreme Karađorđa. smešteni u belosavačkom kraju Zovljaku. posle seobe 1809. Sa ovim rodovima su srodnici Mekovići (Novičevići). Buđevo.po selu Dujke (opština Sjenica). planine. jer je njihovo prezime Dujkići . Svi su ovi rodovi. koji su doseljeni iz Štavlja kod Sjenice. Jekići. a da su rod vidi se i po tome što svi njihovi potomci slave istu slavu . i po njima nazivaju iste predmete u novoj oblasti. Štavljanin u Grabovcu (Aćimović) je od njih odseljen. Milivojevići. Boljarci nisu u Belosavce došli usamljeno. ili Boljarci i Dujkići u Belosavcima. ali bez naznake sela iz koga potiču . arh. Na poreklo stanovništva od Sjenice takođe upućuju u Šumadiji prezimena Seničići u Vitanovcu i Pečenogu. došli iz Buđeva.takođe od Sjenice. javlja više oznaka koje upućuju na Sjenicu kao stari zavičaj. Grabovcu i Lipnici. ovde nastanio takođe pre Prvog srpskog ustanka. Miljkovići. taj niz ponovljenih naziva naselja. što je naročito zastupljeno idući od sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. gde su nekad bila polja sela Bukovika. Todorovići. Đokići i Burovići. godine. u zaseoku Sredini. U Barama Gružanskim su Gračani i Boroštice. naselje Seničani u Bukoviku (danas uraslo u Aranđelovac). u kojima su se. Od belosavačkih rodova su jedino Ilići sačuvali spomen na selo odakle su došli. Mićići i Vukajlovići (jedan rod). Cvijićevo zapažanje dobija potvrdu i u činjenici da se u nazivima delova pojedinih šumadijskih sela. Do . zvani Banovići. Od njih je najstariji rod Štavljana u Lipnici. Melajci . Uz Sjenicu kao opšte odredište. nije samo Sjenica. a u toku ustanka (1809. Kao što je uz Buđevo selo Guberine. Aleksići. Ovi Ilići/Dujkići su srodnici Kozodera. Rakići. Osim znamenitog roda Štavljana u Brnjici. godine) iz Boljara su došli Boljarci u Belosavce. Osobito su bili brojni i jaki Štavljani u Vučkovici (1920. u kojem su bili . nastanile izbeglice od Sjenice. po Dragićevom zapisu početkom ovog veka bilo šezdeset kuća. postoje štavljanski rodovi u još tri gružanska sela Lipnici. godine ihe je bilo 50 kuća). koje je Karađorđe doveo i ovde nastanio. Gradac. Vukadinovići. Boroštica i Melaje. Od njih su ovde potekli Jekići u istom selu. Milovanovići. Vapa. Savići. Ovde su se iz Buđeva kod Sjenice naselili njihovi preci Radič i Pavle pre Prvog srpskog ustanka. imena svoga sela. Središte Buđevaca u Vučkovici je u zaseoku Orašanima. po kojima nose prezimena mnogi šumadijski rodovi. Dujke. Buđevci. a rod su im i Đerkovići u zaseoku Orašanima. čiji se rodonačelnik Đerko. Grabovcu i Vučkovici. Boroštice i Gračani u Barama Gružanskim. u ovim prezimenima je lako prepoznati spomen na stari zavičaj. Šarovići. to prenošenje topografskih i geografskih imena. Mihaila. kraja. koji imaju i drugo prezime Simići. naišavši u Vučkovici na rođake Radiča i Pavla. Boljare. Sjeničani u Toponici i Đuriselu. Po Cvijiću. Milovanovići. Melajci u Vitanovcu.

Zlosrećne 1809. Jasenici i Gruži. čime su se odlikovali rodovi Dvisci. Marinkoviće. kao predeona celina. Markoviće. u tom selu. kako je to područje nazivano. tako da se pruža istočno od planine Rudnik (1132 m). ili tzv.Sjeničko polje u Dobrači i Ramaći. bogato izrezana. jer su Arnauti posle Velike seobe Srba doprli do sjeničkog predela) ovo groblje se i danas naziva Arnautsko groblje. Po doseljenicima od Sjenice (Arnautluka. nailazi na ista imena naselja.danas se u govoru Belosavčana. dokle je Karađorđe dospeo u vojnom pohodu. sa obilnim vrstama kamenih spomenika i sa četiri velika drvena krsta. a naročito iz sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju.. Istu pojavu zapažamo i u susednim šumadijskim predelima. Ko su Šumadinci (64) Zapažanje Jovana Cvijića U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana Istu odliku u govoru je zapazio i Jovan Erdeljanović u Bukorovcu. koji su se kasnije razgranali . tu i tamo. Vukajlovići i Karovići. Radonjiće i Mihajloviće. uporište i središte naše srednjovekovne kulture. koje je danas izmenilo lik. po našoj staroj ružnoj navici da svoje sunarodnike diramo po susedima od kojih su pobegli." Odista ne može biti slučajnost da se u dva naša predela. potvrđuju nam i nazivi pojedinih mesta u nekim naseljima Lepenice . jer sve to. u kojima je srodno stanovništvo. više no u susednim selima.. U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana. zapadni naglasak u izgovoru pojedinih reči. ili prezime Sjeničani u Đuriselu. govori o istorijskim i demografskim vezama koje su postojale i postoje između ova dva srpska predela. a Talovići u Mitroviće i Nedeljkoviće. takođe. u okolini Sjenice i u središnoj Šumadiji. Da toponomastička podudarnost nije slučajna. Mizdrakovići. tako da je danas groblje bezmalo u sred nje. sačuvao tzv. nesumnjivo. koji je znamenje. oblast Lepenice je u središnoj Šumadiji i obuhvata sliv reka Lepenice i Rače." Lepota ovog groblja je. došli Pavlovići i Talovići. tada nenastanjenom. U geografskom pogledu. visoke Šumadije. pa pobrđem od Ramaćskih visova (813 m). . Erdeljanović je zapisao: „Arnautsko groblje. Početkom ovog veka o ovom šatoračkom groblju. Krša (571) i Glavice (477 m).Pavlovići u Dukiće. te povorke imena označavaju pravce migracija i predele gde su se naselili Sjeničani i Novopazarci. svojevrsni izraz uspomene na zavičaj. je doseljeničko (Sjeničana). godine u Donju Šatornju su iz Suvodola. doseljeni od Sjenice. a vremenom je tu nastala varošica. Veliki naš antropogeograf Jovan Cvijić je zapazio „da se ista imena pružaju kao povorke. Deo sela u kojem su nastanjeni nazvan je Arnautski kraj. prelazi. Groblje ovih doseljenika je nastalo u kraju zvanom Brestovi. levih pritoka Velike Morave.

Ramaća. Jakovljevići 1. Dragobraća. Dobrača. Batočina. Arsenijevići 2. Kijevo. Drenovac. U ovom razmatranju se ova oblast uzima u istorijskim etnografskim granicama. 9 (Tolići 4. Mali Šenj. Batočina. Beloševac. godine) do posle Javorskog rata (1876. U etnografskom smislu je Lepenica zasebna područna celina. Korman. 2 . i Jakovljevići. prema stanju početkom dvadesetog veka.tačnije u pedeset i dva naselja . Đuriselo. Markovići 4. prema ispitivanju Toše Radivojevića. Radojevići 1). Gornja Batočina (opština Batočina). 13 (Boškovići 8. Kutlovo. Grošnica. Popović. Cvetojevac. Rogojevac. Novopazarskog sandžaka. Prekopeča. Goločelo. Brzan. Lazarevići 2. Bare. odigravši presudnu ulogu u njenoj etničkoj istoriji. Maršić. 51 (Radovanovići 8. Ovako uzeta. na osnovu izučavanja Todora Radivojevića. u čemu je vrlo veliki udeo stanovništva sa Sjeničko-pešterske visorovani. Novi Milanovac. Stevanovići 6. i 1716-1718). Ilići 5). Donosimo. Đurđevo. Resnik. Milovanovići 1. Pavlovići 1. godine. NJihovi su ogranci Vuksanovići. A)Sjenica Viševac: Stojakovići. U ovom vremenu je iz okoline Sjenice i iz Krajinovića naseljeno stanovništvo u pet lepeničkih naselja. Grošnica: Boškovići. Botunje. Damnjanovići 4. budući da je ona danas razdeljena na pet opština (Kragujevac.drugo ime Radovanovići (Radići). godine) naseljavali žitelji Sjenice i okoline su Adžine Livade. Uočljivo i nedvosmisleno prisustvo stanovništva koje potiče iz okoline Sjenice može se pratiti od Velike seobe pod Čarnojevićem 1690. Lepenička naselja u koja su se od Velike seobe (1690. pregled po istorijskim etapama doseljavanja stanovništva iz okoline Sjenice u Lepenicu. Mala Pčelica. klasična oblast Lepenice ima devedeset naselja. u istom selu. Desimirovac. Lapovo (opština Lapovo) i Rakinac (opština Velika Plana). Divostin. Stanovo. 10. Ove dve seobe su neposredno povezane sa dva austro-turska rata (1683-1699. U istorijskom pogledu je upravo ovo stanovništvo dalo pečat razvoju Šumadije i Srbije.kako reke teku. Donje Jarušice. Trešnjevak. nisku Šumadiju. Živanovići. Jovanovići 3. Adamovići 3. svaka peta porodica nastanjena u Lepenici vodi poreklo iz Stare Srbije i tzv. Velika Plana). Ilići 3. Početkom XX veka. od kojih je u više od polovine . Lužnice: Đurđevići. Donje Grbice. Andrejevići 3. . Mala Vrbica. Milići 2). Ilići 6. Stanojevići 2. Jabučje. Drača. Lužnice. Milanovići 3. Rača (opština Rača). Veliki Šenj. Mironić. koja sa oblastima Jasenice i Gruže sačinjava istorijsko područje Kragujevačkog okružja (Kragujevačke nahije u turskim ili Kragujevačkog distrikta u austrijskim okupacionim podelama i svedočanstvima). Korićani. u Pomoravlje i tzv. Jovanovac. Viševac. godine do druge velike seobe 1736. Srećkovići 2. koja su privremeno završena sa dva mira . Rača. Miladinović 1). Poskurice. Čumić i Šljivovac (danas opština Kragujevac). 5 (Vukovići 4.Karlovačkim (1699) i Požarevačkim (1718). Majnić. Bošnjane. Lapovo. Pajazitovo. Pinosava.naseljeno stanovništvo poreklom od Sjenice. Lončarevići. 8.

treće doseljavanje je bilo u relativno mirnom razdoblju. odakle je rod Tolića. svi muslimani. godine. Đokića 16. Gušići/Milutinovići 4. pa mu se to učinilo prihvatljivim. zaselak Štavlja. Mikići. Božurčevići 2). godine su imali 107. S obzirom da je u istom popisu bilo 111 pravoslavaca i 157 islamske veroispovesti. 288 (1981). a manje nacionalni ili verski. 309 (1981) do 268 (1991). a u okviru njih ogranci Mulića (Stevanovića) 9 i Joksimovića (Marinandića) 7. tri roda u Lepenici još pamte nazive sela iz kojih su doseljeni posle 1736. Kijevci su imali 348 žitelja 1948. kao i najvećeg besa odmetnutih janičara i krdžalija. naprosto stoga što je to selo našao na đeneralštabnoj karti iz 1893. preko 360 (1971). Poput velikog roda Matejića u Ramaći. kako je u to doba i najveće rasulo Turske carevine. a danas imaju 233 (1991). Tolići (Đorđevići. Rakovići 3. doseljeni iz Vape. godine čuva spomen sela Krajinovića iz koga su im preci došli. Moguće je da su u selidbenoj vezi Kijevo u Metohiji i Kijevci kod Sjenice.Madžarevići. od njih su Pavlovići u Vučkovici. Blažići 1). To su Bogdanovići (Rajičići. usledio je krajem XVIII veka. a rod su im Pavlovići u Grošnici. Treći rod. Baćići/Stevanovići 5. iza čijeg sloma su za tzv. Filipovići 3. godini). Tolići sišli u selo kod Batočine i nazvali ga Kijevom. koji jedini od rodova doseljenih od Sjenice u Lepenicu posle Velike seobe 1690. godine). godine. To kratkotrajno razdoblje mira je decenija i po od Kočine krajine (1788) do izbijanja Prvog srpskog ustanka (1804). nisu posebno popisani 1948. a sada (po popisu 1991) imaju 78 žitelja. Rakinac: Radojkovići. B) Krajinovići Ramaća: Matejići. jer su na pravcu seljakanja našeg stanovništva. i u njemu su motivi doseljavanja bili pretežno ekonomski. . zatim Perišića 17. doseljen posle Druge velike seobe (1736). Perovići su daljom starinom od Žabljaka u Crnoj Gori. 10 (Radojkovići 7. i 1736. Tošići) u Čumiću. doseljeni iz Boguta i Perovići u Adžinim Livadama. od čega je 110 Srba. U popisu 1981. raju stvorene povoljne prilike u Beogradskom pašaluku. ali je nesumnjivo da su iz Kijevaca kod Sjenice. Boguti. posle dveju velikih seoba (1690. od kojih Matejića u užem smilu 47 (Paunovići 17. jedan od tri osnivačka roda ovog naselja. koja su izazvana sukobima širih razmera i ratovima koji su ih pratili. 6. Ko su Šumadinci (66) U potrazi za novim životom Nasilje janičara negativno će se odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva Tako se u Vapi smanjivalo stanovništvo od 513 (u 1948. No. U našim prilikama ovo ratovanje je zasvođeno Kočinom krajinom (1788. Mijajlovića 15 i Gavrilovića 6. 340 (1971). moguće i kao etapne stanice. 6 (Mikići 5. 1911. Đurđevići) u Kijevu doseljen je iz Kijevaca. Za razliku od prethodna dva. što je posledica i njegovog pograničnog položaja. Toša Radivojević misli da je ovde reč o selu Kijevu kod Orahovca u Metohiji. koji je zapljusnuo Šumadiju. to će se njihovo nasilje negativno odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva. Antonijevići 1). godine imao 117 kuća. to znači da se u nacionalnom pogledu kao Jugosloveni izjasnili po jedan pravoslavac i musliman. Maksimovići 4. Treći talas Sjeničana. godine. Po tome je selo Kijevo u Lepenici dobilo naziv po Kijevcima u okolini Sjenice. godine). Ovo kratko razdoblje je u znaku trećeg austro-turskog rata u XVIII veku (1787-1791). godine. koji je završen Svištovskim mirom (1791). Milenkovići. a 156 se izjasnilo kao muslimani i 2 kao Jugosloveni. od koji 77 Srba i jedan Jugosloven. Glišići 2. Mićakovići 9. veliki rod.

Mirkovići 1). Srećkovići 1). Mala Vrbica. povukao u Šumadiju. Ognjanovići 1). Čumić: Vuksanovići. 5. 2. Adžine Livade: Kovačevići. 7 (Radovanovići 5. prirodno. Radosavljevići 2. Milutinovići 2). 21 (Mirkovići 5. 9 (Jankovići 4. 6 (Pavlovići 4. Rakinac: Terzići. 9. Simovići 2. Mišovići 2. Srećkovići 1). U stanovništvu koje se doselilo u Šumadiju upadljivo je najbrojnije ono koje potiče od Sjenice. Ivkovići 3. 1. 6 (Jeremići 2. (Sokovići 4. Ko su Šumadinci (68) Pribijanje uz rođake Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića Cvetojevac: Bojovići. Pavlovići 1). 5. kao glavnu oblast ustaničkog poduhvata. 11 (Alempijevići 7. Ivkovići. Petrovići 1). Gornje Grbice.Vukovići. Radosavljevići 2. Bihoru i Koritima i koje se. Pajazitovo. 3. za šta je presudan događaj Karađorđevo ratovanje 1809. Jankovići 1. Dobrača: Novakovići. a deo ih se smestio u još šest naselja u kojima su se u prethodne dve seobe već nalazili doseljenici od Sjenice. privučeno primamljivim uslovima života u Šumadiji. 7 (Vukovići 2. Drenovac: Sokovići. Jovanovići 2. 7 (Filipovići 3. 11 (Milivojevići 9. Njihov ogranak su Vukovići. uz koje je pristala masa srpskog stanovništva na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Mirkovići. 6 (Perići 5. 5 (Spasojevići 3. Đekići. Gvozdenovići 1.U ovom vremenu novi talas doseljenika od Sjenice i iz Brnjice i Štavlja je naseljen u novih osam naselja Lepenice. Jovanovići 1). Petrovići. 2. Ignjatovići 1. Šljivovac: Miloševići. 7. Šljivovac: Pejovići. Jankovići 1). Radivojevići 2).stari naziv Lukanje. Paunovići 2). Radomirovići 1. Radovići 2. 8 (Pavićevići 7. Jovanovići 2. Popovići 3). Tanasijevići 3. a dolaze i u dvadeset novih naselja. Stevanovići 1). povuklo odatle sa Karađorđem. drugo ime Spasojevići. Milanovići 3. 9 (Đokovići 3. Rogojevac: Filipovići (Vilipovići). Đuričići 2. Ćirkovići 2. Njihov ogranak su Lepavići u istom selu . Milići. drugo prezime Milisavljevići. Simonovići 2. Veliki Šenj. Mironić. Pavićevići/Janići 1. Majnić. Ilići 2. Pajevići. Lazarevići 4). Perići. Đuriselo: Seničani. 12 (Milojevići 6. Dragobraća. 5 (Božanići 3. Beloševac: Šarčevići. Gavrilovići. Božanići. . NJihov ogranak su Vukovići u istom selu . Novi Milanovac: Pavićevići. Stanovo i Trešnjevak). Jovanovići 2. U ovoj seobi došljaci od Sjenice zasnivaju na starim napuštenim staništima svoja. Šamanovići. Đokovići 1). Mala Pčelica. Popovići. Milenkovići 2). Vasiljevići 2. tačnije obnavljaju življenje u njima (Bare. Vulovići 2). Kutlovo: Babići. Lapovo: Tomići. Korman: Gajovići. Gavrilovići/Gajovići 1. 9 (Todorovići 5. B) Buđevo Desimirovac: Buđevci. Đurđevo . Sretenovići 1. Radojevići 2. od kojih se u dvanaest naselja smeštaju uz prethodne doseljenike iz ovih predela. Miloševići 1. Antonijevići 2. 8. nova naselja. 7. Vuletići 2). 7 (Gajići 3. 1806-1809. Mali Šenj. Sretenovići 4). Divostin. u istom selu. 2 (Miloševići 1. Radivojevići 1. Drača: Alempijevići.Lepavići. V) Vapa Divostin: Nektarijevići. 1804-1814. 8 (Novakovići 4. Mijailovići 1). U ovom vremenu se stanovništvo od Sjenice i iz Buđeva i Vape smešta u trideset i dva lepenička naselja. 3. stanovništvo iz svih srpskih predela. 13 (Stanojevići 4. Prvi srpski ustanak je. Lukići/Lukovići 2). Jovanovići 1). Stevanovići 1). 6 (Radisavljevići 4. Đurđevići 3. godine. Bošnjane: Milivojevići. 6 (Minići 3. Vujovići 2.

2. Rogojevac: Radonjići.7) i Adžine Livade (30). Rogojevac (84. Botunje: Danilovići. 1. (1876). u kojima je više od polovine doseljenika od Sjenice. Kutlovo (57). doseljavanje od Sjenice u Lepenicu je zanemarljivo A) Sjenica Bare: Aleksići. U ovom vremenu se doseljenici od Sjenice i iz Brnjice i Buđeva naseljavaju i u dva nova sela (Đurđevo i Raču).7). uglavnom mirnih.Od drugog ustanka do javorskog rata (1815-1874) U šest.Donje Grbice (64. 1. A) Sjenica Brzan: Šmikići. bolje reći.7). OD JAVORSKOG RATA DO KRAJA XIX VEKA (1875-1900) U poslednjoj četvrti XIX veka. (1862). Mironić (59. (1886). (1894). kao pretežno sjenička . (1816). 3. Mali Šenj: Ivanovići . Završno razmatranje Od svih šumadijskih predeonih i etnografskih celina. Sjenica. Dalmacije. (1849). Matejići. 1.drugo prezime Mirosavići (Mirosavljevići). Epira. Prokovići. šest sela se u Lepenici mogu označiti kao čista sjenička. Kosova. jer su se u njoj zapravo presekle migracione struje koje su dolazile od Timoka i Braničeva. (1830). Grošnica: Đokovići.9). Lepenica je po kompoziciji stanovništva najsloženija i najslojevitija. B) Brnjica Đuriselo: Pantovići. Hercegovine. jer je u njima više od tri četvrtine doseljenika od Sjenice . V) Buđevo Grošnica: Buđevci . bilo kao matice. Đurđevo: Vukojevići . 1. Mala Vrbica (93. S obzirom na ukupan sastav stanovništva (1911. (1887). Stare Raške. (1823). 1. doseljavanje od Sjenice je upečatljivo smanjeno i po pravilu je pojedinačno. 1. Birča i Osata u Bosni i Vojvodine. (1822). 4. kada pristiže samo pet porodica.6 odsto).drugo prezime Đokovići. ili.Divostin (36. (1824). Ramaća (63.1 odsto). Like. ali se uglavnom razmeštaju.4). Dobrača (32). a u njoj onaj selidbeni pravac koji je poticao od Sjenice. 1. 1. Viševac (30.4). 1.2). Šljivovac: Đorđevići.5). Drača: Vukadinovići. (1815). (1856). (1850). Đuriselo (85. Pajazitovo (84. U . 1. (1816).1). Uz Prekopeču u kojoj je 44. 1. Rača: Matići. 1.staro prezime Ilići. (1880).Mali Šenj (98 odsto). Lužnice: Đorđevići. bilo kao etapne stanice u doseljavanju u Šumadiju. 5 (Radonjići 4. u četiri sela je približno po trećina naseljenih Sjeničana . pribijaju uz rođake i prijatelje koji su se doselili u ranijim talasima u osam drugih lepeničkih naselja. Mironić: Milojevići. Šopluka. Stanovo (54. a šest sela. (1871). (1849). godine). 2.4 odsto sjeničkih doseljenika. decenija od Drugog ustanka do izbijanja Javorskog rata. Drača: Vasiljevići. Bare (76. Divostin: Bojovići. Radosavljevići 1). Crne Gore. 3.8) i Dragobraća (50. U njihovom sučeljavanju prevagu je ipak odnela dinarska doseljenička struja.

Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića. Goločelo (9. Rakinac (6.6). a Kostadin Vasa. Botunje (13. Prirodno. Lapovo (10. i pristajali uz sve . 1736.2).3) i Maršić (22. 1815. Po nekima.2). Kolašin. Divostin. došavši iz Kčeva. Maršić.3). Kijevo (5. Kostadin Vasoja.9).3). kao stalni mlaz.4).8). u kojoj su uslovi življenja znatno pogodniji. godine) od Sjenice se u Lepenicu naselilo ukupno 183 roda sa 1528 kuća (ili 184 roda sa 1615 kuća. Po šestinu imaju Drača (16. Trešnjevak (2. Drenovac (10. Međutim. Mironić. U šest talasa naseljavanja (koji su polazili 1690. Brzan.7). Plav i Bijelo Polje (u ukupnoj površini oko dve hiljade kvadratnih kilometara. i 1875. iseljavaju .2) i Pinosava (20 odsto).Novi Milanovac (14). pa i na Balkanu.zbog turske odmazde.Krasom. Kutlovo. Čumić (0. premda jedno od najmlađih. Piše: Mile Nedeljković Sutra: Između Austrije i Turske Ko su Šumadinci (69) Seobe uz ratove Piše: Mile Nedeljković Vasojevići su obrazovani kao pleme u vekovnoj borbi. Popović (24. Poskurice (8. ako bi se računalo i Radivojevićevo neujednačeno naznačavanje porekla kod pojedinih rodova).6). Desimirovac (23.7).6). Popović. pa su. Čumić). Šljivovac). Mali Šenj. koji se u Lijevoj Rijeci naselio i od koga su Vasojevići. Jovanovac (15. Grošnica. dubljim poreklom je iz Hercegovine.5) i Grošnica (15. koji.2). U ostalim lepeničkim selima je postotak doseljenih Sjeničana manji . gde mu je ostao brat Ozro. „Vukan Nemanjić imao je sina Kostadina.selo (1. Divostin. Bošnjane. Brzan (0. Đuriselo. stanovništvo je neprekidno pristizalo od Sjenice ka Šumadiji. Podgorica. Rogojevac).4).2). Majnić (13.4).7). iz više razloga. Stefan opet Kostadina." Plemenska matica Vasojevića je Lijeva Rijeka. Đurđevo (2. U ovim istorijskim kretanjima stanovništvo se u četiri talasa naseljavalo u dva sela (Drača. Šljivovac (12. Lužnice (26. 1788. 1804. veći pokreti stanovništva su bili podstaknuti seobama koje su ratovi na ovom području podsticali. njihov brat je bio i Pipo (od koga je nastalo srpsko pleme Pipera). Rača (0. Lapovo. Mala Pčelica (2. morali i da se. a u dva talasa u trinaest sela (Adžine Livade.5).5).9). utabanim stazama migracije. Prekopeča. Vasojevići u Šumadiji Srpsko pleme Vasojevića. odnosno severoistočnom delu Crne Gore.1 odsto). Otom (od kojih su nastala današnja šiptarska plemena Krasnići i Hoti) i Ozrom (od koga je nastalo pleme Ozrinića). Njihovo istorijsko područje danas pripada opštinama Berane. Korman (16. Po petinu imaju Bošnjane (22.8 odsto).7).4).1). Cvetojevac (4.pet sela je po četvrtina sjeničkih doseljenika . Iz Lijeve Rijeke nastaje širenje Vasojevića. Rakinac. u kojoj se Vaso nastanio.8). odakle se na Kčevo doselio njegov rodonačelnik Vaso sa tri brata .2). Beloševac (11. narastaju u jedno od najvećih plemena u Crnoj Gori. Korićani (11. Batočina . Donje Jarušice (9.5). što svedoči da su uglavnom postojali određeni pravci i ciljevi useljavanja.7). što je oko 15 odsto ili više od sedmine površine Crne Gore).6). Jabučje (21. Vasoje Stefana. Naime. Vreme masovnijih naseljavanja iz okoline Sjenice u Šumadiju pokazuje da razlog naseljavanju nije bio prevashodno ekonomski. jer su se često dizali na bune. Resnik (10. u tri talasa u sedam sela (Botunje. Bare. Lužnice. u stalnom mlazu. čije je matično područje u predelu Crnogorskih Brda i Polimlja. Gornja Batočina (7.Veliki Šenj (29. kako kažu istoričari ovoga plemena pop Bogdan Lalević i Ivan Protić.

među kojima će se isticati Vasilije Saramanda iz Bukovika. kada je u tadašnjem Beogradskom pašaluku stanje za Srbe bilo veoma povoljno. U Masloševu su približno u to vreme Jovanovići (danas Ivanekići u Krćevcu. ušao kao domazet u jednu kuću Milosavljevića (Gluvačevića). gde su. jer su ova dvojica ustanika. Jovičići i Jovanovići u Guberevac (Gruža). Saramandići u Bukovik i Ješovići u Vrbicu. Njihovi preci će uskoro učestvovati u Prvom srpskom ustanku. Upamćeno je ispaštanje u Sremu. jer je naseljavanje u ovaj deo Šumadije teklo uglavnom preko vitanovačke prevodnice. Za vreme Kočine krajine u Toponicu dolaze Đokovići. u zaselak Balabanac. Simovići i Srećkovići. odnosno u seobama koje su njima podstaknute. od Sjenice.današnji rodovi Jankovići. ili skretali preko Rudničkog prevoja ka Jasenici. glad). po ocu Iliji. jeli šišarke. u Prvom srpskom ustanku je hrupio novi. Donje Jarušice i Đurđevo. Početkom XVIII veka dolaze Vukićevići u Svetlić. Vrbljani u Grabovcu se mogu pratiti u selidbenom luku od četiri stotine godina. Do danas je ostala pesma „Teša vuče.ratove protiv Turaka. Saramanda tuče". što je i prirodno. odakle Koraćevići ubrzo pređu u Žune. Belosavcima i Maskaru). Tako su u Velikoj seobi 1690. izgleda i posle sloma Kočine krajine i posle propasti Prvog srpskog ustanka. koji su srodnici Miškovićima u Borču. nerodica. Najraniji vidljivi dolasci Vasojevića u središnu Šumadiju su u vremenu austro-turskih ratova. iz ekonomskih uzroka (mali prostor. za gladi. Zato danas bezmalo da nema predela u našoj zemlji u kojoj se ne nalazi neki od rodova Vasojevića. Saramandin potomak je Živan Saramandić (r. a njihovi ogranci se nalaze još u selima Guberevac. Prema prethodnim istraživanjima. Prvo su se početkom XVII veka naselili u sela Cerje i Vrbu u predelu Gokčanice (kopaonički kraj). a za njima. gde su se stapali sa drugim selidbenim krakom Vasojevića koji je preko Užica išao ka Podrinju i Kolubari. pobila mnogo Turaka. Kako je Mihailo Dragić zapisao. Petrovići. a odatle su se doseljenici razmeštali dalje ka Lepenici. koji je zakleo ustanike na zavereničkom zboru u Orašcu 1804. znači dolinom Gruže kao prirodnim putem. Današnji rodovi Vrbljana u Grabovcu. koji se tamo prezivaju Antonijevići (doseljeni tu iz Cerja. Matkovići i Preljići (jedna familija). Neposredno po Kočinoj krajini. stižu Brđani (sa ogrankom Vasiljevića) u Stubal. ili neposredno posle toga. Tada dolaze Brankovići. čiji je ujak čuveni prota bukovički Atanasije. U Zabojnicu dolaze Mrkuljići (staro prezime Prokovića i Mojsilovića . zatim zbog krvne osvete. tako nazvanih po selu Vrbi iz koga su došli . godine. kao što smo pisali. gde su došli iz Lopata u Vasojevićima (Lopaćani su jedno od pet bratstava Vasojevića). jači talasa Vasojevića. Koraćevići i Spasenići u Pajsijević. Teša Obradović iz Garaša i Vasilije Saramanda. i sl. jer im je matično naselje Lijeva Rijeka u gornjem slivu reke Tare (ovdašnja prezimena su im Brankovići i Dimitrijevići). godine. Vasiljevići. čiji su rod Milosavljevići (zvani Gluvačevići) u Lipnici i Vrbljani u Čestinu. a u Cerje iz Lopata). Vukićevići su. kao i njihovi srodnici Jovanovići. godine u Gornju Sabantu došli Tarani. Jasenica i Lepenica Vasojevića ima u tridesetak sela. dok su Lutovci (druga prezimena Miškovići. prvak Beogradske opere. Đokovići. Tatići i Ćurčći) najstariji živući rod u Borču. tako nazvani po zavičaju. Lutovci u Borač i Vrbljani u Grabovac. čiji je predak. Proka se prezivao Ilić.Proka i Mojsilo su braća od stričeva. Topoli. Po ženskoj liniji ovoj skupini pripadaju i Filipovići u Lipnici. osnivači Svetlića i glavnina njegovih žitelja. Prirodno. imaju rođake u Vrbi. poreklom iz Komadina u Starom Vlahu (opština Ivanjica). Damnjanovići i Pavlovići.Gruža. kada je bila Kočina krajina. a „sav im je mrs bio loj namazan na pšenični hleb". a Prokini . Sledeći talas Vasojevića je došao u ovaj deo Šumadije za vreme austro-turskog rata 1788-1791. 1939). Aleksići. u središnoj Šumadiji . Ponajviše u Gruži. Vrbljani u Grabovcu su bežali u Srem.

kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Drobnjaci su. Nikolu." Usled oskudice u zemlji. u kojem su varošice Šavnik i Žabljak. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. visoki. u Jovanovac i Kijevo Maksimovići. Jovana. Pive i Tare. Gorštaci su. Ko su Šumadinci (70) Drobnjaci stigli u Ripanj Drobnjaci su. ali. Tako su mnoge drobnjačke porodice doprle i u Šumadiju. koji su iz plemena Bratonožića. Ove porodice u Šumadiji nisu tako brojne. morali su i sami da se iseljavaju. Kosorići.potomci će se kasnije nastaniti i u Dubravi). i oni koji slave Sv. sačuvali su u vreme turske vlasti svoju poluautonomiju. Najuočljivija razlika među njima je u krsnom imenu: pravi Vasojevići slave Sv. starinom od Travnika. morali su i sami da se iseljavaju. kako to nije bilo dovoljno. Plemensku zajednicu Drobnjaka je osnovalo pet srodnih bratstava Vulovići. prilikom ovih seoba. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Jakšići i Abazovići." Usled oskudice u zemlji. čvrstu plemensku organizaciju i upravu. koji su u istorijskim izborima prvi put spomenuti kao prezime 1354. Po sačuvanom plemenskom predanju. godine. lepo razvijeni. od Risna do Podrinja i Beograda. Nikšićkog polja i Župe. koji su početkom XVII veka došli iz Banjana na svoje katune u Durmitoru. arh. „čisto srpsko pleme. ili njihove srodnike. gde su im se. pa je tako danas. Drobnjaci. Gorštaci su. Tomići i Cerovići. kako to nije bilo dovoljno. Kliment) ubrajan u Vasojeviće. kao spomen i potvrda tih seoba. Aleksandra Nevskog. plemensku krsnu slavu (Đurđevdan) i druge plemenske odlike. i dolaska iz zemlje Vasojevića. promena slave nije uticala na svest o poreklu od Vasojevića. koji podsećaju na Drobnjake. Svi ovi doseljenici su ili pravi Vasojevići. No. potpuno zdravi i bistri ljudi. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. sticajem okolnosti izgubile plemensko obeležje Drobnjaka. Mihaila i Sv. pridružili Karadžići. Markovići i Obradovići. „čisto srpsko pleme. Srđ). jer su mu preci jedno vreme prebivali među njima. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. Zemljište plemena Drobnjaka je na prostoru između Gornje Morače i Šaranaca. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. potpuno zdravi i bistri ljudi. U splemenjene spadaju Lutovci (slava Sv. Đurđići. ili splemenjeni sa Vasojevićima. Doseljavanje Drobnjaka u Šumadiju . visoki. Sv. ali. U Rašković dolaze Miloševići. Sv. ali su svojim prisustvom i značajem vrlo primetne. Luku i Đurđevdan. pa je tako danas. a kao pleme upisani 1390. kao što je i sam Karađorđe (slava Sv. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. koji podsećaju na Drobnjake. Mnoge od njih su. koja se odlikovala demokratijom i skupštinom u kojoj su jednako pravo glasa imali svi koji su nosili ili nose oružje. ali ih je većina očuvala drobnjačko ime. kao spomen i potvrda tih seoba. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. kao u nekim drugim predelima Srbije. vremenom. u Čukojevac Đorovići. U sastavu stanovništva Šumadije ima i porodica koje potiču iz plemena Drobnjaka. lepo razvijeni. godine (ličnost imenom Bran Drobnjak). od Risna do Podrinja i Beograda.

po svemu sudeći. odakle se jedan krak odvajao preko Užičke Crne gore ka okolini Valjeva (1). Filipovića. pa su. dok su u Gruži vrlo malobrojni. Božurevcu (20 kuća) i Opariću (4 kuće). kako je Risto T. osobito junak Milosav Drobnjak (1762-1822) iz Rekovca. od čega u Takovu četiri roda sa 47 kuća. u Temniću dva roda sa 25 kuća. Međutim. Početkom XX veka ukupno ih je bilo devet rodova sa 151 kućom. Drobnjaci su doseljeni posle 1739. Po rodoslovnom pamćenju. Luku. slave Sv. a u Kačeru u mestu Rudniku (12 kuća). od čega je u Jasenici bilo 17 drobnjačkih rodova sa 84 kuće.u Milutovac (15 kuća. U područje Takova. od kojih se jedna preziva Ivanović). njegovi potomci budu za vlade kneza Miloša proterani kao hajduci iz Rekovca i zato se nastane u Ripnju kod Beograda. Iliju. Za njih. U središnoj Šumadiji je najviše Drobnjaka u Jasenici. Drobnjakovići. hteli da budu u šumi i zato zaostali ovde". koji su se u kraju Brđanima u Balosavi (2 kuće) nastanili pre Prvog srpskog ustanka. zatim preko Sjenice i Dragačeva (2) i silaskom ka Ibarskom Kolašinu i Kosovu. Da su Drobnjaci u okolini Beograda (Ripanj). a stara slava im je bila Velika Gospođa. Oparić) isti rod svedoči i to što svi slave plemensku slavu Đurđevdan. U ostalim predelima Šumadije Drobnjaka je u to vreme bilo 14 rodova sa 140 kuća. gde se prezivaju Nedeljkovići. U Ljubićskim selima Drobnjaka ima u Tamniku (7 kuća. koji je kao slavan megdandžija dopao rana. gde se prezivaju Stanojevići (20 kuća) i Jankovići (10 kuća). o čemu svedoči i jedna numera Voždovog Delovodnog protokola. Kosmaju i Belici nije bilo drobnjačkih porodica. čiji je . „vele da im je knez Miloš davao zemlje na Terazijama u Beogradu.je.uzdoljem Drine. U Levač su došli u XVIII veku. a otud dolinom Ibra dopirao preko Zapadne Morave. a istakli su se u Prvom srpskom ustanku. nije im godila ni blizina Beograda. potomci jednog brata ostali u Ripnju. a u Gruži jedan rod sa dve kuće. prostranoj goloj kosi koja po svemu podseća na zavičajni predeo Durmitora. dok Drobnjaci u Maloj Kruševici preslavljaju Đurđic. Mala Kruševica) i Levču (Rekovac. kao i oni u Milutovcu. prema ispitivanjima Milenka S. Temniću (Milutovac. od kojih jedna ima prezime Veljković) i Malu Kruševicu (10 kuća). dok u Smederevskom Podunavlju. Drobnjaci u Levču i Temniću su imali osobitu sudbinu. u Ljubićskim selima jedan rod sa sedam kuća. teklo u tri pravca . u Lepenici tri roda sa 67 kuća. pa se ubrzo deo odseli u Temnić . U Levču su se Drobnjaci nastanili u Rekovcu (7 kuća). Sa ovim Drobnjacima su rod Drobnjakovići u gružanskom selu Balosavi (2 kuće). Svi levački Drobnjaci preslavljaju Sv. a potomci druga dva brata otišli u Milutovac i Malu Kruševicu. godine obezbedi izdržavanje. po svemu sudeći. Nikolić zapisao. ali oni nisu pristali. prva dva roda potiču od braće Stanoja i Janka. Za razliku od njih. a u Šumadijskoj Kolubari jedan rod sa četiri kuće. u Kačeru jedan rod sa 12 kuća. a potom u Lepenici. Božurevac. a smešteni su u zaseoku Zvezdi. godine u Pranjane. u okolini Beograda dva roda sa 14 kuća. Međutim. u Levču tri roda sa 31 kućom. Po sačuvanom porodičnom predanju Drobnjaci u Ripnju potiču od tri brata. a uz njih se ubrajaju i Kojovići (6 kuća). pa je Karađorđe preporučivao da mu se 1812.

Ovaj rod. a najverovatnije je to kumstvo preneto iz zemlje matice. Đurđevići i Maksimovići. Antonijevići. Radenkovići. po jednoj verziji. Od vukasovačkih Drobnjakovića ima ogranak u Aranđelovcu. koji se smatra najstarijim od živućih rodova u selu.Dobrači. Vasilijevići ili Mijajlovići. gde. po svemu sudeći skupa sa Drobnjacima nastanjenim u Baljkovcu. Ko su Šumadinci (71) Najprivlačnija Jasenica . koji im sve vreme kumuju. Arsenijevići. koji su tu došli od Sjenice. U Baljkovcu su Drobnjaci jedna od dve osnivačke porodice sela. a oko 1830. Preci Zdravkovića i Obradovića u Baničini su „pradedovi Zdravko i Obrad". Vukasovcima. koji su došli iz Gornjih Branetića na imanje. Drobnjaci u Beloševcu. godine je iz Vukasovaca otišao jedan njihov deo u Rušanj kod Beograda. odakle je jedan srodnik oko 1880. U Dobrači. Vukomanovići. imaju i drugo prezime Ivanovići. za vreme Karađorđa. došli su u Lepenicu kasnije. kao i Drobnjaci (1 kuća) u Ozremu. godine). Jankovići. a Vukomanovići u Baljkovcu su očuvali i staro kumstvo sa Zdravkovićima i Obradovićima u Baničini. Aranđelovcu i Rušnju su održale plemensku slavu Đurđevdan. Gmitrovići. Jakovljevići. koji su oko sredine XVIII veka došli iz Crne Gore. gde su jedna od tri osnivačke porodice ovog sela. gde se prezivaju Drobnjakovići. imao je učesnika u Prvom srpskom ustanku. Gavrilovići. U Lepenicu Drobnjaci dolaze u vremenu od Druge seobe do Kočine krajine (1737-1787). drobnjački rodovi su Markeljići.oni su potomci Stanojeve i Jankove sestre. čije je drugo prezime Tomići (dve kuće). Jovanovići. Blagojevići. Pavlovići. Drobnjaci su Prodanovići (1 kuća) u Pranjanima. Baljkovcu i Beloševcu. udate za Koju. Iz Donjih Branetića je jedan srodnik kasnije prešao u Majdan (1 kuća). a 1902. Marinkovići zvani Đurđevići i Stevanovići. u čijem su sastavu Nikolići. uz plemensko prezivanje Drobnjakovići. a njihove porodice je Toša Radivojević našao 1902. a po drugoj . Kojovići potomci trećeg brata Koje. godine su bili ovi njihovi rodovi . Vukovići. godine u tri naselja .otac Rade došao iz Drobnjaka. Drobnjaka ima u Donjim Branetićima (5 kuća).Nikoljdan. uzevši slavu zemlje . Mijailovići. Sve drobnjačke porodice u Lepenici su sačuvale rodovsko pamćenje i krsnu slavu (Đurđevdan). I sve drobnjačke porodice u Baničini. Vukosavljevići. godine otišao u Nakučane kao domazet (3 kuće 1950. čiji je predak došao iz sela Komarnice u Drobnjaku. dok su. Ljubisavljevići. U vreme oko Kočine krajine pristižu drobnjačke porodice i u Vukasovce. gde se prezivaju Drobnjaci. kojih je početkom XX veka ukupno bilo 32 kuće. Za razliku od Drobnjaka u Baljkovcu i Dobrači.Bojanići. Ovi poslednji su promenili slavu (Đurđevdan).

a prosečan broj kuća po rodu je 12. koji su u slomu 1813. Kako su ovde posle izvesnog vremena pobili neke Turke (što je moglo biti posle 1739. Od Milojevića. svaka 27. Belosavcima.to su današnji Milisavljevići. Jelencu. godine se u Gornju Šatornju doselio iz Drobnjaka predak Filip sa sedam sinova. ovi u Vlakči slave Sv. kojih je ukupno 1923. jedan deo se posle Prvog srpskog ustanka odselio u Jelenac. I jedno i drugo područje su bili prirodni zbegovi. Sa Jezera su sa njima u Vlakču došli i Dragutinovići (drugo prezime Petrovići). U polovini od ovih naselja žive potomci jedne drobnjačke porodice. nego Mitrovdan. Među Filipovićima su se u to vreme isticali Đuka. koja slovi kao drobnjačka. kako Kragujevačka ili Gornja tako i Smederevska ili Donja Jasenica. Jovanovići i Tanasijevići. Marko je u Prvom srpskom ustanku izašao na glas kao junak. a ostali Filipovi sinovi se sa potomstvom raziđu na dve strane . kao i Šumadije uopšte. jer. Drobnjaci su Petrovići. morali su. U Gornjoj Šatornji je ostala udovica jednog od Filipovih sinova. pa je razumljivo što je Šumadija primila stanovništvo iz svih srpskih krajeva. a ukupno ih je bilo 20 kuća). takođe istaknut kao ustanik. Pre Prvog srpskog ustanka su u Vlakču došli iz Drobnjaka. a Stevan Filipović. Seoba Drobnjaka u Jasenicu je obavljena posle Požarevačkog mira (1718. su se prezivali Veličkovići. ali ne slave krsno ime Drobnjaka. pri čemu ne raspolažemo za sada podacima o razlozima promene slave. koji se tada zvao Ljubinić. a drugi u Beli Potok pod Avalom. dok se onima koji su otišli u Beli Potok vremenom zaturio trag. sa Jezera. Za razliku od Šumadijske Kolubare. godine). 39 rodova Drobnjaka sa 488 domova. godine bežali u Srem. kao i Šumadija. . Nikolu. Vukasovcima. usled straha od odmazde. godine ovde naselio. godine bilo skupa devet kuća. Vlakči. koja se vremenom razgranala i nastanila u Gornjoj Šatornji. lepenički kapetani. Beljakovići u Jagnjilu se dele na tri ogranka . Milojeviće i Simiće. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. U pogledu stanovništva je Crna Gora. A od Simića.Baničini. oko 1720. budući da su žene bile izuzete od krvne osvete. Za razliku od ostalih Drobnjaka. gde su imali trla . Novakovići i Beljići. Jelencu i Belosavcima. Milinkovići su došli posle Prvog srpskog ustanka iz Dobrinje kod Užičke Požege. bio je Karađorđev pisar (jedan od petorice pisara Delovodnog protokola). Valjevska Kolubara i Podgorina su kudikamo bile privlačnije za naseljavanje Drobnjaka. prema istraživanju Ljubomira Pavlovića (1907. kojem su ovi gorštaci vičniji. Tako je u Valjevskoj Kolubari i Podgorini.68 odsto od ukupnog broja kuća). Ovi koji su ostali u Gornjoj Šatornji su prozvani Ćurčijska porodica (1923. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. Petrović. o čemu svedoči i njihova slava (Đurđevdan). koji drže da su istog porekla sa Pavlovićima. U okviru roda Beljakovića je krajem XVIII veka bio ugledni rod Filipovića. Đurđevdan. Jagnjilu. kojih je 1923. sva naseljenička. U Velikoj Plani. Jagnjilu. da se rasele. Velikoj Plani i varošici Aranđelovcu. godine bilo 21 kuća. Gornjoj Šatornji. čemu je svakako pogodovao i brdsko-planinski predeo. Todorovići. koji ih je poveo iz Drobnjaka. oni koji su otišli u Jagnjilo se skupno prezivaju Beljakovići. kuća poreklom drobnjačka (3. potiču Simići u Belosavcima. kako je zapisao Petar Ž.jedni odu u Jagnjilo. Pavlovići (drugo prezime Đorđevići). godine). čiji se predak oko 1870. godine ih je bilo četiri kuće). koji je bio lepenički knez (umro 1818) i braća Marko (Karađorđev pašenog) i Stevan. Po sačuvanom rodoslovnom pamćenju. godine).Piše: Mile Nedeljković U Šumadijskoj Kolubari je samo jedna porodica. što upućuje na vreme ranijeg doseljavanja Od svih predeonih celina Šumadije za naseljavanje Drobnjaka je bila najprivlačnija Jasenica. po nalazu Jovana Erdeljanovića (1908). a do početka XX veka pripadnici ovog brđanskog plemena su se u ovom predelu razmestili u devet naselja . gde ima.same Beljakoviće. Milinkovići u Vreocima (1948. „doskora su se zvali Drobnjaci". čije prezime nedvosmileno podseća na rodonačelnika Filipa.

poglavito iz Stare Raške. 16 iz zapadnih delova Stare Raške. I kao što su u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. u kojem su neko vreme prebivali. sastavljeno od saplemenika koji potiču sa raznih strana. „Garašani su se rođakali s vojvodskom kućom Boškovića u Bjelopavlićima. Bukovičani u Parcanima kod Ralje (opština Sopot). nema nikakvih uslova za nastavak plemenskog življenja. stapanja i splemenjavanja. a naročito njihov noviji i presudni sloj.a Crna Gora postala junačko uporište za sve prebege i slobodare koji se. kružno kretanje stanovništva koje je. a od njih su tzv. kako je i Erdeljanović i zaključio. u guslarskim pesmama najviše opevanog harambaše bjelopavlićkog iz kraja XVII i početka XVIII veka. gde je istorija svakoga plemena ogledalo vekovne borbe. Od njih potiču Bankovići u Maloj Vrbici. da bi iza pada Srbije 1459. Šumadiju su dobrim. I na Lovćen da stanemo. Svest o plemenskoj pripadnosti se čuva i neguje. uopšteno zaključivanje da šumadijski rodovi uglavnom potiču iz Crne Gore. odakle su. kako je Jovan Cvijić ustanovio. Stanovništvo i Crne Gore i Šumadije je sastavljeno od pripadnika svih selidbenih struja. izuzev Gvozdenovića u Guberevcu. zahvaljujući istorijskim događajima. koja je naša najizrazitija oblast plemenskog društva i života. Petka (27.videli bismo da je ono. u kojima najčešće.dakle jedno od temeljnih i vodećih plemena u Crnoj Gori . Po Šobajiću. U ovom trenutku ne raspolažemo razlozima te promene. . pa da saberemo pleme Njeguša . dolazili i pripadnici crnogorskih i hercegovačkih plemena. Stoga je pogrešno. čiji sin Ilija tvorac čuvenog državničkog spisa „Načertanija". promenili slavu. godine. sa tamošnjim stanovništvom. Crnogorci (današnji rodovi Ivovići. u stalnim. koja je. Kao što se vidi. Pre Prvog ustanka u Bukovik su došli od Bjelopavlića tzv. isele iz plemena čuvaju plemenske znake u novim sredinama. seobama. jer se zaboravlja da je stanovništvo Crne Gore prethodno tamo naseljeno iz drugih srpskih krajeva. a ponajviše iz Stare Raške i Kosova. Mlađi bjelopavlićki doseljenici u središnoj Šumadiji su Gvozdenovići u gružanskom Guberevcu (doseljeni oko 1860). a samo 68 od starih zećanskih Srba. 53 porodice su iz drugih delova Crne Gore. Kako je Jovan Erdeljanović ustanovio. Ko su Šumadinci (72) Potomci junaka Garašani su rođaci vojvoda Boškovića iz Bjelopavlovića Među viđenijim Bjelopavlićima u Kočinoj krajini i Prvom srpskom ustanku je Hadži Milutin Savić Garašanin (iz Garaša). kad su nevolje i seobe u pitanju. oktobra). od kojih su dve trećine (297 porodica) poreklom iz Bosne i Hercegovine. pred turskom najezdom. Dajkovići u Lapovu (1877) i Vuksanovići u Badnjevcu (1878). koje su se pokrenule posle kosovske pogibije. ispremeštano sve stanovništvo od Demir Kapije do Zagrebačke gore. podjednako kao i bilo koji kraj Šumadije. Pada u oči da su svi doseljeni Bjelopavlići u središnoj Šumadiji. kada je. čuvalo i sačuvalo „dično ime i svetu slobodu". same po sebi razumljive (najčešće da se zametne trag zbog krvne osvete). i neprihvatljivo. bile najživlje u XVII veku. otkuda vuku poreklo i mnoga današnja crnogorska plemena." U ranije doseljenike od Bjelopavlića spadaju Bankovići sa ogrankom Đerasimovićima u Baljkovcu. godine. pa i masovnim. pogotovu dinarskih. Slično je i sa ostalim plemenima u Crnoj Gori. Vlajkovići i Milosavljevići). iz ovih ili onih razloga. doseljeni u vremenu 1737-1787. početkom ovog veka pleme Njeguša je brojalo 442 porodice. po svaku cenu. pa i najpretežnijim. To je samo. delom naseljavali doseljenici iz jugozapadnih srpskih krajeva. „u Njegušima nema nijedne porodice koja ne bi bila poreklom iz naših dinarskih krajeva". osam iz Brda. Boškovići kazuju da su od njihovog pretka Petra Boškovića. nisu dali u lance svezati. I oni koji se. Plemenska slava Bjelopavlića je Sv.

koji je imao sina Miloša (r. Gledić. Ozrinića. u tzv. Ljuljaci). Mlađem sloju piperskih doseljenika pripada rod tzv. Najraniji doseljenici iz Pipera u ovom delu Šumadije su Rajići. ali njihovi srodnici u drugim mestima su sačuvali porodično predanje. 1815). Krasa i Ota . Vasa. ne slave Đurđic. godine. nastanjeno u trouglu koji nastaje od spoja reka Zete i Morače ka severu. Iz poznatih uzroka . a imao je sinove Stevana (r. što potvrđuje i ista kućanska slava. Kod svih Srba Brđana. Pleme Pipera. a jedno u Lepenici (Jabučje). Mihaila. Pavlovići i Todorovići). Na žalost. a odatle pre Prvog srpskog ustanka u Kulinu kod Vitkovca. neveliko je. Rajići u Guči. zastupljena sva plemena Hercegovine. Ovo dično pleme crnogorskih Brda. kao i među Arbanasima. stara porodica Rajića u Stragarima je zamela svoje poreklo. 1780) upisan kao kmet 1831. Potiču od braće Đorđa i Stevana. Staro prezime Pantića je Stevanovići. prvi se doselio Đorđe Piperac. 1799). koji se najmio da ovde jednom kragujevačkom Turčinu čuva jabučar. velika i znatna familija u Stragarima. Krasnića i Hota. Plaskovac. Pipera doseljenih do početka ovog veka u središnu Šumadiju je bilo u sedam sela. koji se dele na tri roda (Petrovići. 1805) i Jovana (r. pamte da se njihov predak Rade kao vodeničar tu doselio pre Prvog srpskog ustanka iz Stragara od tamošnjih Rajića. Tako Rajići u Glediću pamte da je njihov predak Milić Rajić došao sa sedam sinova iz Pipera u Velenje kod Novog Pazara. „pričaju da su od njih odseljeni Rajići u Stragarima". 1826). kako se prezivao njihov rodonačelnik Pantelija Stevanović (r. arh. ali svakako najkasnije početkom XVIII veka.nastala srodna plemena Pipera. godine) i pesnik Velimir Rajić (1879-1915). kojih je po Dragićevom zapisu oko Prvog svetskog rata bilo jedanaest kuća. Karađorđev barjaktar (poginuo slavno na Ljubiću 1815. u ovom plemenu je do našeg veka bilo živo sačuvano mnogo starinačkih odlika. Rajići u Plaskovcu (tri kuće) slave Đurđevdan. godine. Pipera (Đorđevići i Pantići) u lepeničkom selu Jabučju. tako i u središnoj Šumadiji uočavamo istu pojavu. Među pripadnicima tih plemena. koji takođe slave Đurđic. Drobnjaković je došao do podatka da su Rajići u Banjici (opština Čačak) došli tu iz Guče (Dragačevo) početkom XVIII veka. Doseljeni su posle Kočine krajine (1788-1803) i smatraju se osnivačima ovog sela. bilo je 984 kuće piperske. koji su ovde došli iz Guče u Dragačevu. možda neposredno posle velike Seobe 1690. Lipovac) i Gruži (Balosave. krvna osveta. čiji je predak Milutin Đorđević (r. Milići u Ljuljacima (slava Đurđic . Crne Gore i Brda. Po porodičnom predanju. a u Guču iz Kosatice kod Nove Varoši. iseljavalo se i pipersko stanovništvo.preslava Đurđevdan). Ozra. primetni su i Piperi. prvi put se pominje pod današnjim imenom 1455.nerodica. Premda Rajići u Glediću. . ali je vrlo značajno srpsko pleme u Crnoj Gori. Borivoje M. Vasojevića. prema ispitivanjima Jovana Erdeljanovića (1906). Od ovog roda je Tanasko Rajić. Početkom ovog veka.prema ispitivanjima Ljube Pavlovića (1907). a njihov predak je došao ovde kao domazet sredinom prošlog veka od stragarčakih Rajića. Zahvaljujući sklonitosti piperske oblasti. Od Đorđeve loze su Đorđevići. godine. opšte je poznato predanje o tome da su potomci petorice braće . koji su se slegli u Šumadiju. piperskoj oblasti (Piperska gora i Štitovo sa Lukavicom).. sa oko 5. već Sv.900 duša. zavade. Od stragarskih Rajića su Milići u Ljuljacima i Rajići u Plaskovcu. sačuvali su svest da su srodnici Rajića u Stragarima. Po ovom jabučaru je kasnije selo dobilo ime. od kojih su po tri u Jasenici (Stragari. kao Rajići u Stragarima. pa posle kraćeg prebivanja u Drlupi (Gruža) sklone se „zbog Turaka" u Gledić. težnja za boljim uslovima življenja i sl.Pipa.

Poput Pipera u Jabučju. u Bosni. Pojedine grupe Osaćana su dolazile iz godine u godinu u naročiti kraj. A postepeno i pojedinačno i nečujno. arh. Poreklom iz Pipera je i rod Vujića u jaseničkom selu Lipovcu. doneli sa sobom. sinu Dmitra Petrovića (r. po Sokolskoj nahiji ili krećući se ka Užicu i Valjevu. arh. nije mi poznato da su prelazili i Moravu. kod Srebrnice. Iz zavičajnog Osata su se prebacivali preko Drine na dva mesta . a po dedi kao Dmitar Nikolić. priticali su u stalnom mlazu doseljenici u Srbiju. a ako jesu to je moralo biti sasvim izuzetno. valjevskim i užičkim krajevima i gradili kuće. i danas vrletni. kraj Osat u kojem je srpsko stanovništvo imalo vekovima prirodno utočište. istraživanja su potvrdila ovo Cvijićevo zapažanje. na njenoj levoj obali se prostire planinski. reka Drina. Mihaila. Doprli su i u Šumadiju. srodili su se i sprijateljili s meštanima još pre nego što su se naselili. kod Topole. jer su najstariji živući rod u ovom selu. U najvećem luku koji pravi. podrobno provedena. a odatle ka središnoj Šumadiji. Dvadesetih godina je Lukovića i njihovih srodnika bilo 12 kuća. Tako su iz Osata u Valjevsku Kolubaru i Podgorinu doseljena 74 . Vujići za razliku od njih slave Sv. sa vrlo malo puteva.kao Dmitar Piper i Dmitar Piperin. i posebno obradila njegov način izvođačke interpretacije. Uočivši ovaj deo dinarske selidbene struje. godine različito upisivan . sve do Morave. inače kriva. Dok Piperi slave Sv. rod Lukovića se smatra osnivačkim rodom sela Balosave u Gruži. a docnije i zidane kuće." Kasnija. No. Mihaila. Lukovići su nastanjeni u zaseoku Brđanima. Vujići čuvaju snažnu pipersku tradiciju. Radi zarade su išli najpre po podrinskim. zato. ali pamte da su doseljeni iz Pipera najverovatnije kad i Rajići u Stragare. 1809). dalje. etnomuzikolog Jelena Jovanović je u kući glasovitog guslara Živana Vujića (1919-1991). Jovan Cvijić je zapisao: „Predeo Osat. koji je u popisnim knjigama 1823-1836. razmeštajući se. tipski je primer za iseljavanje usled pečalbe. Vujići u Lipovcu se prezivaju po Vuji (r. od koga je zapisala više pesama.kod Ljubovije i Bajine Bašte. ali kako je i kada došlo do promene slave nije nam poznato. Jeremiju. doselivši se sredinom XVIII veka iz Pipera u Lipovac. kao i Piperi u Jabučju. Iz ovog predela. Ko su Šumadinci (73) Čuveni guslar Živan Vujić Piše: Mile Nedeljković Istražujući muzičku tradiciju u Gornjoj Jasenici. a njihovi ogranci Tomovići i Marjanovići u zaseoku Dubljacima i Milosavljevići u zaseoku Glavici u istom selu. oni su se u toj meri naselili u podrinskim i valjevskim krajevima. našla gusle koje su Živanovi preci. selo ili varoš. posle Velike seobe 1690. poznate brvnare. Lukovići slove kao starinci. a Piperi-Lužani Đurđic i Đurđevdan. da osaćanskih porodica ima sada tamo više stotina. koji je u svim krvavim krajinama važio kao „mala Srbija". 1777). godine. a sve su slavile pipersku plemensku slavu Sv.

koji su početkom ovog veka imali 608 domova. gde se po njima naziva i jedno selo Bošnjane. a u Guberevcu tzv. u Lepenici 18 rodova (0. godine iz Osata doseliti i rod Osaćana (Jovanovića i Petrovića). a u Gruži tek svaka sto osamdeset prva. koje je. a u Gruži pet rodova (0. što otprilike znači da je u Jasenici svaka osamdeseta kuća poreklom iz Osata. srodnici čije je staro prezime Ivanovići. S njima su tad. a sudeći po poreklu i starom prezimenu biće da su jedan rod sa . Uroševići. kao što će se 1815. Miloševići. Najpre se. U Poskuricama su istovremeno nastanjeni Radisavljevići. što potvrđuje Cvijićevo zapažanje da. posle Druge seobe (1737). Najbrojniji su Tatovići. Tatovića. U Prvom ustanku Za vreme Karađorđa (1804-1813). čiji su ogranci Obradovići. Staro prezime Pašića je takođe Ivanovići. Baničini i Stojačku. Osaćani (Savići i Simići). Vučetići. kao što se. Milosavljevići. doseljenih iz Osata. Milići. u naseljavanju. Vuletići. Todorovići. u Gornje Grbice se iz Osata naseljavaju Obradovići i Milanovići. što znači da je u ovom predelu svaka jedanaesta kuća poreklom iz Osata. rod Maksimovića. došli i Radojičići.23 odsto). Đurići. godine i jedan su od tri osnivačka roda u Grošnici (uz Jankoviće i Boškoviće). Mališići. takođe brojan (1903. godine 46 kuća). Vaskovići. U Resavi. pak. Novičići. Milutinovići. po pravilu da se doseljenici najradije nastanjuju uz srodnike ili ljude iz starog zavičaja. bilo je 1903. U susednoj Šumadijskoj Kolubari je postotak Osaćana već manji. godine 49 kuća. Glišovići. po doseljenicima iz Osata. Po vremenu doseljavanja je najranije prisustvo Osaćana u Lepenici. Pavlovići ili Sretenovići i Jakovljevići). Toponomastičke potvrde o njima su najizraženije u Lepenici. do tridesetih godina ovog veka nije bilo ni jedne kuće poreklom iz Osata. Oko Kočine krajine (1788) u Lepenicu dolazi pet osaćanskih rodova. Novićevići.roda. Premda nisu tako brojni. i uprkos tome što su pojedinačno raspršeni u nizu sela. čiji su ogranci Adžići ili Vasići. kada je Srbija bila veliko gradilište. iako su mlađi doseljenici. Milosavljevići. Damnjanovići. Po svoj prilici su i Aleksići (Bošnjakovići) iz Osata. kako je zapisao Toša Radivojević. Miloševići. Petrovići. jedan okrajak se naziva Osaćanska ili Osaćani. koji su se doselili posle Velike seobe 1690. Milići. U ovom selu se oni nastanjuju uz starije doseljenike iz Bosne. dobilo ime po tome što su ga zasnovali Bošnjaci. U Guberevcu (danas Borci) u kraju koji je glavni deo naselja i koji se zove Selo ili Gegetaš. rod Tatovića. Nenadići. Ostojići.55 odsto). takođe iz Osata. Mićkovići. Aleksiće zvane Bošnjakoviće. Osaćani nisu prešli na desnu obalu Velike Morave. iz Osata naseljavaju u Grošnicu Milosavljevići (čiji su ogranci Minići. u Lepenici svaka sto dvadeset osma. u Gornjem kraju Kijeva jedna grupa kuća zove Osaćanska mala. Osaćani su ipak primetni u središnoj Šumadiji. Srećkovići. I u dva jasenička sela. Mladenovići i Vladisavljevići. U isto vreme dolazi u Malo Krčmare.78 odsto). Lazarevići. koji zasnivaju selo Bošnjane. Petrovići i Srećkovići. Gosići ili Todorovići. a sa njima i Pašići. Osaćani imaju krajeve koji se po njima nazivaju Osaćanske male. i opada idući ka središtu Šumadije. U Jasenici je 26 osaćanskih rodova (1.

Sačuvali su i pamćenje da su tada neki njihovi srodnici otišli u okolinu Novog Sada. Prnjavoru .Obradovićima i Milanovićima. Kalanovići misle da su se doselili iz Bosne. zbog Topolske bune (1877) i rušenja Topolskog grada. a najmanje u Gruži. Predak Pašića je Nikola Ivanović (r.iz doba Prvog srpskog ustanka i posle njega. jer je iz istorijskih svedočanstava poznato da su u njemu učestvovali. nego se obnavljalo i na sve strane gradilo. Nikolići (drugo prezime Trifunovići) i Prodanovići (Simići). gde ih. 1792). Ove predeone oblasti Šumadije se razlikuju i po vremenu doseljava Osaćana u njih. što će najnovija istraživanja pokazati. što znači u vremenu kada je pod knjazom Milošem živnulo i narodno graditeljstvo. ili vek kasnije. 1802). Osaćanskih porodica ima u Malom Šenju . koji su od njih otišli tamo. godine). koji je ovde došao sa sinom Milojem (r. videli smo. a po Milojevom sinu Radosavu (r. doseljeni 1836. Čumićki Nikolići imaju srodnike Nikoliće u Čestinu. i pripadaju mlađem sloju doseljenika. 1823) ove dve familije prezivaju.Uroševići (doseljeni 1823). moguć je novi talas izbeglih Osaćana u Šumadiju.naseljeni isključivo posle Drugog srpskog ustanka. ali ne znaju tačno iz koga mesta. a posle njih. Zapravo. Zajednički predak Obradovića i Milanovića je Dmitar Ivanović (r. Borivoje M. opada udeo doseljenika iz Osata u ukupnom broju stanovnika. ima od vremena Velike seobe 1690. U vremenu Karađorđeve Srbije (1804-1813). kada se nije samo vojevalo. u tankim mlazevima. zvani Osaćani. po čijim se sinovima Milanu (r. uz svoje zemljake u Čumiću nastaniće se iz Osata Obradovići i Prodići 1841. kako je zapisao Drobnjaković. Oni su u ovo selo došli pre Prvog srpskog ustanka. Tako je u središnom delu Šumadije najviše Osaćana u predelu Jasenice. izbegli u . godine u Resnik. kao i na čuveno stradanje naših sunarodnika u Bratuncu. četrdesetih godina prošlog veka. i Stankovići. 1822) i Obradu (r. Najraniji doseljenici iz ovog prekodrinskog predela su u Lepenici.tzv. Za jedan naraštaj kasnije. s obzirom na sve što se u tek završenom ratu u Bosni zbivalo oko Srebrnice i u Osatu. Po svemu sudeći. njihova matica je Topola. koji znaju da su iz Bosne.Ivanovići (doseljeni 1831) i Kijevu . 1823) Pašići se prezivaju Radosavljevići. Za Kalanovićima su iz Osata u Stragare ubrzo došli i Bojići. idući od zapada ka istoku. dok su u Gruži najmlađi . godine. a neki u okolinu Kruševca. Ko su Šumadinci (74) Graditelji Topole U Karađorđevoj Srbiji nije se samo ratovalo nego i mnogo gradilo U Šumadiji. koji su došli 1894. naselio se predak današnjih Pavlovića u Topoli i Krćevcu. Jer. Po već izbledelom porodičnom sećanju. Osaćani su prevashodno u Šumadiju dolazili kao vrsni graditelji. U Jasenici su već mlađi doseljenici . ali nisu sigurni da li potiču iz Osata. Došao je njihov predak koji je bio kačar i radio po Gruži. Osaćani (Filipovići i Radovanovići. godine i austrijske okupacije (1717-1739). Danas. odakle su. najraniji doseljenici iz Osata u Jasenicu su Kalanovići (drugo prezime Stefanovići) u Stragarima. Drobnjaković je uočio da u Jasenici Osaćani nisu primetnije uticali na sastav stanovništva upravo zato jer su dolazili uglavnom pojedinačno. U Čumić za vreme Karađorđa iz Osata dolaze Milići. Među poslednjima će se iz Osata u prošlom veku nastaniti Dimitrijevići. 1777).

a sa njim je iz istog sela došao i njegov rođak koji je rodonačelnik Subotića. gde su im bila imanja i trla. iz sela Bukovika u Osatu. čiji se rodonačelnik zvao Nikola Đorđević. na molbu. svi izlegli.drugo prezime Jevtića (oko 1840) i rođaci Sretenovići. a neposredno posle njih.više od pedeset duša. za razliku od Milovanovića (prvih) i njihovih srodnika Subotića. Po Drbonjakovićevom zapisu. došao je i Milutin Vasiljević. Lazarevića. iz koje su se. koji je. a u zaseoku Čučugama preci Petrovića. Do danas je sačuvana kačara koju su tada preneli iz Topole. Jovan Erdeljanović je još zapisao da su iz Osata i Savići (Nedeljkovići) u Baničini. Uz svoje zemljake Osaćane u Baničini naselili su se. u Konjuši svog rodonačelnika Ranka iz Osata. U Vinču kod Topole se naseljavaju dva osaćanska roda . čiji je predak „gradio u selu kuće osaćanke i tu ostao" posle Prvog srpskog ustanka. „Milutin gradio kuće po Čumiću. Iz Osata su u isto vreme došli u Baničinu i još jedni Milovanovići (drugi).Savkovići (drugo prezime Jovanovići i Rosići (drugo prezime Novakovići). svi Osaćani u Gruži su nastanjeni pretežno u drugoj polovini prošlog veka.Krćevac. zvani Osaćanin. čiji su preci nesumnjivo upoznali ovaj kraj došavši kao graidtelji Voždovog grada u Topoli. a onda su preveli i svoje ukućane iz Osata i stalno se nastanili u Stojačku. a tamo ostanu Obradovići i Prodići. te ih dovede . u Žabaru Despotovići (drugo prezime Andrejići. i Dimitrijevići (Milivojevići) u istom selu. koji je po okolini gradio kuće brvnare. a u Stojačku. a posle dve godine deo ih pređe ovde." Milutinovi potomci u Baničini su Vasiljevići. čiji je rodonačelnik Ivan takođe ovde došao kao majstor. nastanivši se prethodno u Lipnici. kako kažu. sa kojom je imao sina Jovana. Kada je 1868. Izuzev Pavlovića u Pajsijeviću. dobije dozvolu od kneza Miloša da naseli srodnike iz Osata. po ocu zvanog Osaćanina. nastanjeni su sredinom prošlog veka. Doselio se njihov rodonačelnik Milovan iz sela Mlečana u Osatu. I Bošnjakovići u Guncatima pamte svog rodonačelnika Nikolu Bošnjaka (došao posle 1860). gde mu se dopadne. u kojoj se deo sela po ovim doseljenicima zove Osaćanski kraj. za kojima će osamdesetih godina prošlog veka doći Todorovići. nije dirana. Prvo se nastanili u Čumiću. Glišići. koji su gradili kuće „šindralije" (pokrivene šindrom) u Kloku su došli preci Dikića . koji. sredinom prošlog veka došao ovde. Vujići i Milanovići). iz Stojačka u drugoj polovini prošlog veka dolaze Antonijevići. oko 1840. godine. godine. a Savići. a uz blagoslov Vožda se oženio Maricom. gde su iz Osata naseljeni oko 1840. dok će se u zaseoku Bujkovcu smestiti predak Nedeljkovića (oko 1840). pa. Poreklom iz Osata u Jasenici su još u Junkovcu Nikolići. pre 1840. Milovići u Borču. U to vreme u ovo selo su došli i Nikolići (drugo prezime Vočići). Gajića i Jevtića (oko 1855). godine. u koju je došao njihov rodonačelnik Sava Nedeljković. gde i u ovom veku ima srodnike Vasiljeviće. ostaju njihovi rođaci Petrovići (Antonijevići. doseljeni sredinom prošlog veka). Preci ovih porodica su radili kao dunđeri po okolini. koji je kod Vožda zidao Topolski grad i crkvu. Za vreme Karađorđa u Baničinu dolaze preci Milovanovića. Njihov rodonačelnik je Pavle. udovom Voždovog mlađeg brata Marinka (oklevetanog i obešenog o kapiju Topolskog grada). Sekulići i Matići (oko 1850). Krnići. kao i Mihailovići u Čukojevcu što pamte pretka Vasu Drinjanina. Jovanovići i Pavlovići. U Baničinu. čije je drugo prezime Bošnjakovići. Od Krnića ima ogranak u susednom selu Stojačku. slave Đurđevdan i imaju drugo prezime Erčići. a potom došao ovde (1870) i Kostići u Vlakči (1860). zvane osaćanke. zemlja Jovana Pavlovića. godine rasprodavano imanje Karađorđevića. čiji je rodonačelnik Milo Mikolić. Ivanovići (čiji je predak bio naseljen u prvo u Prnjavoru (1831). Radivojevići. Od . Kao majstori. zvani Osaćani (doseljeni oko 1840).

jer nije smeo da čeka odmazdu Turaka zato što je pristao uz Ustanak. a u Majnić dolaze Došljakovići (2 kuće). 5 kuća). mirne naravi. Nikolići 4 (Nikolići 3. teško ekonomsko stanje. usled buna koje su u ovom predelu izbile zahvaljujući podsticaju zbog uspeha ustanka u Šumadiji i prodoru ustanika ka tim krajevima. Batočini i Gradcu. Markovići 3. koji se kod njih udomio došavši iz Osata. a pogotovu kada je ona oslobađanjem u dva srpska ustanka postala veliko gradilište. Petrovići 1. Savići 1). od kojih jedna Jovanovića). ali su izumrli po muškoj liniji. sa ograncima Postolovića (1) ili Apostolovića (2).Markovići 13 (u okviru kojih su Milojevići 5. pa ih nastavljaju potomci domazeta Aksentija.Crnom Kalu. od ovih Jovanovića je Lazar Jovanović. koji imaju i drugo prezime: Dimitrijevići. a sloboda i ugodniji život u Šumadiji. a u varošicu Batočinu Cvetanovići (4 kuće. Lazarevići 6 (od kojih Cvetkovići 4. Milosavljevići 2). Kasniji su doseljenici Jovanovići (Pavlovići) u Donjoj Sabanti (1857) i Jovanovići u Ilićevu (1871). što je i prirodno. Ovakve seobe. pa otuda. koje je Jovan Cvijić nazvao inversnom . Nikolići 1 i Jevtići 1 kuća). godine iz starog zavičaja i Đorići (1). Kompaktnije skupine doseljenika su se nastanile samo u tri naselja . a uz svoje zemljake u selu Batočini Krstići (4 kuće. Ilići 3. koji je početkom DžDž veka brojao 35 kuća . Savići 1. koje su ovde naseljene posle zadržavanja u Batočini. od kojih jedna Stankovića) i Ničkovići (2 kuće). poreklom od Sjenice. Između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka iz Crne Trave u Crni Kao su došli Glavaševići. Petrovići 1). bio je prinuđen da se iseli. u okviru kojih su Stankovići i Petrovići. Panići 3 i Streljići 2. ministar pravde u Kraljevini Srbiji. koji su. Drobnjaković. Ilija). U isto vreme se u selo Batočinu doseljava rod takozvanih Paspaljara (Tasići 6. Po primedbi koju je stavio Toša Radivojević. Kao crnotravsku porodicu Jovan Erdeljanović je u Crnom Kalu zapisao i Mladenoviće (2 kuće).Milenkovići 3 kuće (od kojih Milovanovići 1. u Jasenici su uzrok doseljavanju „teške prilike pod Turcima. u istom ili sledećem naraštaju. U seobama i premeštanju stanovništva se često ostvarivala uzajamno-povratna veza između dva predela. Milanovići 2). Kako jezgrovito zaključuje Borivoje M. Lazarevići 2). Deo stanovništva Crne Trave i okoline. U toku Prvog ustanka uz svoje zemljake u Crnom Kalu će se naseliti i porodice iz Ruplja kod Crne Trave . U selo Nikšić se tad naseljavaju Jovići (12). Prilike u Šumadiji. uticale su da se umesto dolaska na pečalbu stanovništvo iz okoline Crne Trave opredeljuje za stalno nastanjivanje u ovom privlačnom delu Srbije. koji imaju i drugo prezime: Mladenovići. zatim njihovi srodnici Milanovići (4 kuće) i Ćeleševići (drugo prezime Đorđevići.čumićskih Nikolića su Nikolići u Čestinu (1895). Stanojevići 7 (od kojih Petrovići 5. posle Drugog srpskog ustanka. Ko su Šumadinci (75) Stižu Crnotravci Piše: Mile Nedeljković I danas ljudi iz okoline Crne Trave važe za vrsne graditelje. Kasnije. pristići će 1823. vredne i štedljive osobe. koji će se vremenom razgranati u veliku skupinu rodova. usledi povratak u stari zavičaj. kad se stanovništvo jednog predela odseli u drugi predeo. koji nisu rod." Najviše doseljenih Crnotravaca je u okolini Kragujevca. Osaćani su i Punići u Kikojevcu. i Ilići u Markovcu (1861). slava Sv. koji dolaze iz sela Brod u Vlasini. U toku Prvog ustanka se u Gradac doseljavaju iz Crne Trave Ilići ili Vasiljevići (2 kuće). Miljkovići 1. dok su po ostalim naseljima porodice Crnotravaca uglavnom pojedinačno raspršene. jer je Kragujevac bio ekonomsko i političko središte Srbije u prvoj polovini XIX veka. a iz Vlasotinaca u Lapovo dolaze Jovanovići (9 kuća.

kao i Šumadije i predela između Debra i Struge u Makedoniji. Knez Momir i vojvoda Strelja su predvodili svoje zemljake u ustancima koji su izbili u leskovačkom kraju 1805. . Borivoje M. ali su danas to područje Šiptari preplavili i u njemu se odavno ne čuje srpska reč. Od Crne Trave. Trifun). Kao što su se u znatnijem broju Crnotravci naselili u nekim šumadijskim naseljima (Crni Kao. veza postoji između više naših predela. dok su Milisavljevići u Malom Orašju došli iz Konopnice kod Vlasotinaca. U Smederevskom Podunavlju su doseljenici iz Vlasotinaca Palojci (Paunovići. a takođe u dva naselja i iz Vlasotinaca . dvostruka. od tamošnjih Krstića. usled turske premoći. Drobnjaković je otkrio da su „za vreme Turaka" iz Stragara pod Rudnikom. Stamenkovići). Crnotravci u Belici su Paunovići (Jankovići) u Gornjem Štiplju. ali pretežno pojedinačno. posle Lepenice. U varošici Batočini je porodica Krstića (slava Sv. i 1809. I danas je u svesti da se okolina Struge. Doseljenika iz Vlasine u Jasenici ima u dva naselja .Ilići u Baničini i Đorđevići u Vrbici. najradije ostajali u Belici i Jasenici. Gradac). ali su. godine. koja je tu prešla iz sela Batočine. zbog stanovništva. a pogotovu narodno graditeljstvo. U samom Prvom ustanku su stanovništvom izbeglim iz okoline Leskovca upravljali knez Momir Stojanović u civilnim i vojvoda Strelja Petrović u vojnim stvarima. posebno područje Drimkola. naziva „Mala Šumadija". doseljenici su. ovakva. Mnogo je Timočana koji su dolazili u Šumadiju. a u nešto manjem obimu takvo kruženje je primetno i između Nadibra i Šumadije. Miloševići i Mladenovići u Kolarima i Stojanovići u Vodnju. Materijalna kultura. koje se nalaze u malama Radovinskoj čuki. pretežno iz Pomoravlja. Početkom XX veka od ta tri brata je bilo više od 120 kuća. uzajamno-povratna. a u Markovac su sa Vlasine naseljeni Stamenkovići (iz sela Sredor. bile su najuočljivije za stanovništvo što je prelazilo na levu obalu Save i Dunava. a iz Vlasotinaca su Dimitrijevići.Cvetkovići u Bašinu i Aranđelovići u Pridvorici. opština Vlasotinci). Jovan). ali i u ostale predele Šumadije. pobegla tri brata i naselila se u Crnoj Travi. uzdrmavši tursku upravu duboko u pozadini. dok se Ignjatovićima u Baroševcu zna vreme doseljavanja (1905) i mesto odakle dolaze (Masurovce na Vlasini). Veljkovcima i Jovanovcima u Crnoj Travi. pa su se iz nje u većem ili manjem broju vraćali. 1806. tako su se i Šumadinci naselili u samoj Crnoj Travi. Ko su Šumadinci (76) Leskovčani u Šumadiji Pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo celinu koja se naziva Leskovačka Morava Akademik Vladimir Stojančević. pošto su iz osvete ubila turskog pašu. Nikolići. U tri naselja Šumadijske Kolubare su davno došli iz predela Vlasine Trajkovići u Sokolovi (12 kuća). 1807. pa se otuda vraćalo na stara ognjišta ili u njihovu blizinu u starom kraju. Bugarčići. Dvostruka selidbena veza postoji i između Šumadinaca i Crnotravaca. nazvanim verovatno po imenima braće-rodonačelnika (Radovin. Jovanovići (Jeremići. Antići (Nedeljkovići) i Ilići (Jevremovići) u Sinjem Viru. Međutim. Batočina. Nedeljkovići) u Barzilovici (14 kuća). i uopšte predela Vlasine. morali da izbegnu u oslobođeni deo Srbije. kao i Stamenkovići (Čavejići) u Beočiću. nesumnjivo da je obogaćena dolaskom stanovnika sa Vlasine i iz Crne Trave u Šumadiju. prvi je u svojim člancima i knjigama ukazao na udeo i značaj Leskovčana u sastavu stanovništva Šumadije.migracionom strujom. nesumnjivo jedan od najboljih savremenih poznavalaca i tumača srpske istorije XIX veka. koje je u DžVIII veku tamo prisilno odseljeno. Veljko. najviše u Temnić.

godine. Tom najstarijem sloju pripadaju u Gornjoj Sabanti Ravništani. za razliku od ostalih predeonih celina Šumadije. 14 u Smederevskom Podunavlju. Đokići 1. Belica. a u predelu Takova ih je bilo doseljenih. Jasenica. uglavnom početkom XIX veka. U ovo vreme se u Beloševcu nastanjuju Užarevići (danas Jovanovići 4. Da su svi Likarci rod. uključujući tu i naselja u slivu Veternice i Jablanice. ili. 3 u Kosmaju i po jedno u Kačeru i Levču. Tanaskovići 2). Analizirajući život leskovačke emigracije u Karađorđevoj Srbiji pred kraj Prvog srpskog ustanka. Smederevsko Podunavlje) pa je dolina Gruže ostala po strani. stanovništvo predela Vlasine (Vlasotince. steći podrobnija slika o broju i značaju stanovništva iz okoline Leskovca u etničkoj kompoziciji Šumadije. Đorđevići 3. Crna Trava). Ljubićska sela. Stojančević ukazuje na prisustvo stanovništva poreklom od Leskovca. Milosavljevići 2. Od znamenitih ljudi iz Leskovca i okoline. pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo predeonu celinu koja se u etnološkoj literaturi naziva Leskovačka Morava. . veliki rod. Kako su doseljenici iz Leskovačke Morave išli stazom vardarsko-moravske selidbene struje. 4 u Šumadijskoj Kolubari. što će se ostvariti tek 1878. Srodnici Likarcina su tzv. može se. Najstariji doseljenički sloj Leskovčana u šumadijskim selima je u Lepenici. između ostalih.Đurđic. Takovo. Stevanovići drugi ili Ćosići (2). dok ih u Gruži i Ljubićskim selima nema. Maršić. Tako su sredinom XVIII veka u selo Batočinu došli preci Jocića (čiji su ogranci Jocići 10 kuća. Radovanovići (4). Savu Dedobarca i popa Stojana-Ceku Pavlovića. u čemu se vidi i težnja za oslobođenjem ovog srpskog kraja. nesumnjivo. to su se oni sticali u Pomoravlju i tzv. vojvodu Cvetka Vranovačkog. Živanovići 2. Lazarevići (1) i Petrovići (1). Stamenkovići 3. ovde. piše Stojančević. Likarci u Gornjoj Batočini su Mladenovići (6 kuća). Nikolići (2) i Petrovići (1). Likarcini (čiji su današnji rodovi (Krstići 6. ali se do početka XX veka tu nisu održali. Nikolići (3). posle nje. Stojančević navodi. Levač). Spasići 4. Likarci u Gornjoj Batočini i Crnom Kalu. godine. Idući tragom ovog Stojančevićevog navoda. Stojanovići zvani Tomići 1) i tzv. pre no što će turska vojska krenuti u poslednji pohod na Srbiju. Lepenica. čiji su ogranci Marčići ili Stevanovići (4 kuće). gde ih je malo ili u zanemarljivom broju. Milisavljevići (1) i Miloševići (1). niskoj Šumadiji (Temnić. Milutinovići (3). od čega po 15 u Lepenici i Belici. Pada u oči da je u Lepenici. Milosavljevići 5.„Pred kraj ustanka. a od potomaka leskovačkih izbeglica u Šumadiji ističe poznatog dobrotvora Nikolu Spasića i proslavljenog vojvodu Stepu Stepanovića. On je. ilustrujući to primerom četrnaest rodova naseljenih u šest sela severnog dela nekadašnje Kragujevačke nahije početkom XX veka (Batočina. 13 u Jasenici. Lapovo. Dimitrijevići 1). Nikšić i Crni Kao). zahvaljujući etnološkim izučavanjima. koji su u svom imenu zadržali spomen na selo Ravništa u Jablanici (postoji i pretpostavka da su u ovo selo došli iz Ravništa kod Vitine na Kosovu). potekao sa Velikom seobom 1690. a samim tim i visinski predeli Šumadije (Kačer. 11 u Temniću. vojvoda Strelja isticao se ne samo kao glavni upravitelj nad leskovačkom izbegličkom populacijom već je važio i kao jedan od najzapaženijih srpskih komandanata na Jastrepcu. vidi se i po tome što sve njihove porodice duže od dva i po veka slave istu slavu . Nedeljkovići (3). odakle se preko granice moglo prelaziti u blisku Leskovačku nahiju". glavnina Leskovčana naseljena pre Prvog srpskog ustanka. Antići (4). kada je Šumadija bila poprilično zapustela. sa područja Leskovačke Morave je. koji su se istakli u Prvom srpskom ustanku. Za ovu priliku. Izuzimajući. Majnić. doseljeno stanovništvo u oko osamdeset sela u Šumadiji. a u Crnom Kalu Đorđevići (2). najverovatnije. prebega iz sela Mrštana.

drugo prezime Miloševići (2 kuće) i u Gornjoj Batočini . . 1820) i Panteliju (r. bežeći od svakojakog zla i pokora. Veljka Nikolića (r. od svih rodova koji su u ovom prevratnom vremenu. Leskovčani se doseljavaju u još dva sela Lepenice.Đorđevići (druga prezimena Đokići. Arsičići 2. Zajedno sa Nikolićima je u Teferič doseljen i predak Pavlovića. koji je imao sinove Iliju (r. Njihov rodonačelnik je Pavle Đorđević (r. Kod ostalih je zavičajni spomen presečen. čije je staro prezime Đorđevići. 1) i u Maršić rod Tomića (1). 1804) i Petra (r. 1 kuća). Konstantinovići.Pokovce kod Lebana. 1810) oni nastali.Posle Kočine krajine. slava Sv. dospeli u Šumadiju. a u Teferič Lazarevići (2) i Petrovići (2). Vukajlovići 1). Jedino Božanići. kada su u Beogradskom pašaluku bili snošljiviji uslovi no u drugim srpskim krajevima. ukupno 7 kuća). U ovom selidbenom talasu se neke leskovačke porodice nastanjuju uz svoje zemljake u selima Batočini . 1826). u Lapovo Asurdžići (Đorđevići. Petrovići. od čijih su sinova Lazara (r. 1788). 2 kuće) i Milovanovići drugi (slava Sveti Nikola. čije je staro prezime Nikolići. 1796). kao i Ravništani u Gornjoj Sabanti. Za vreme Prvog srpskog ustanka se u varošicu Batočinu doseljavaju Lalići (drugo prezime Milovanovići. Ova dva roda vode poreklo od istog pretka.Simići. zatim u selo Batočinu Božanići i Stojanovići. pamte mesto iz koga su došli . Tada u Botunje dolaze Cvetkovići (u okviru kojih su Stankovići 4. Jovan Zlatousti. samo znaju da su „od Leskovca".