KO SU šumadinci

Novi život u Šumadiji
Na seobe su uticale unutrašnje prilike u Srbiji Posle Drugog srpskog ustanka osetno jenjava doseljavanje Leskovčana u Lepenicu, koje je svedeno na usamljene slučajeve. Tada u Brzan dolaze Strojkovci - drugo prezime Arnautovići, koji su u svom prezimenu sačuvali spomen na selo Strojkovac u kojem su živeli u starom zavičaju, u opštini Leskovac, odakle su došli 1825. U Jovanovac se naseljavaju Đorđevići (1833), u Korman Radosavljevići (Milovanovići) 3 kuće (1833), u Grošnicu Dinovići (1844), u Gornju Sabantu Milutinovići (1892), koji dolaze iz sela Donji Konjuvac u Jablanici (najverovatnije Konjino kod Lebana), a u Donju Sabantu pristižu Stevanovići (1893). Na ovakvu oseku u doseljavanju uticale su i unutrašnje prilike u Srbiji. Dok su u vreme Karađorđa izbeglice iz Leskovca, kao i nevoljnici koji su se sa drugih strana slivali u oslobođenu Srbiju, imale povlastice i bile oslobođene dažbina, posle Drugog srpskog ustanka se manje vodilo računa o njima. To se vidi na primeru Cvetkovića (Stankovića, Arsičića, Vukajlovića) u Botunju. Tako je u tefteru za 1831. godinu Stanko (r. 1809), rodonačelnik Stankovića, upisan kao puki siromah i nadničar u domaćinstvu sa braćom Pavlom (r. 1810) i Arsenijem (r. 1819), od koga su Arsičići. Posle Lepenice, u pogledu broja naselja u kojima su se nastanili doseljenici iz leskovačkog kraja, dolazi Belica, u kojoj je takođe petnaest sela u kojima su se nastanili Leskovčani, s tom razlikom što je, po vremenu doseljavanja, u njoj mlađi doseljenički sloj. Sredinom DžDž veka primetnije skupine porodica leskovačkog porekla u Belici su u selima Ribare, Trnava i Lanište. U Ribaru su Miljkovići, zvani Krompirovići ili Krompiraši, (18 kuća) i Matejići drugi (10). U Trnavi su Mekišanci (20), Nikolići ili Stefanovići (4) i Stankovići (3). U Laništu, tačnije u Donjoj Mali ili Starom Laništu su Pešići (15) i Stankovići (10), a u Siokovcu Brkići (20). U još dva sela su po dva roda doseljenih Leskovčama - u Ostrikovcu su Stanojlovići (8) i Stojadinovići (4), a u Dragocvetu je po pet kuća Topalovića i Velikića (koji imaju rod u Bačini). U Praćini se deo sela zove Leskovačka mala, u kojoj je devet kuća Radenkovića, doseljenih iz okoline Leskovca. U Kovačevcu su Prokići (10), u Lovcima Tomići (8), u Ribniku Pešići, koji imaju još dva prezimena: Tasići ili Taculići (8), u Mijatovcu Jovanovići, zvani Dušoboljci (4), u Crnči Obradovići (4), u Bukovču Đorđevići (3) i u Gornjem Jovcu Jovići (2). U Belici su i dva roda doseljena iz Lebana. Oba su naseljena u Bagrdanu - Basarići ili Basarevići (2) i Vlastići (10). Ovih drugih ima i u Selevcu, samo što selevački Vlastići (8) ne navode Lebane, nego uopšteno kažu da su „od Leskovca", ali i jedni i drugi kao znak zajedničkog porekla imaju istu krsnu slavu (Mitrovdan). Ako se zna da su preci ovih porodica većinom ili dovedeni od Turaka kao čivčije posle Kočine krajine ili prebegli kao pobunjena sirotinja u vreme Prvog srpskog ustanka, onda je razumljivo što je malo rodova koji u svom pamćenju čuvaju ime sela iz koga su došli. Za sve njih je novi život počet u Šumadiji i odatle počinju svoje rodoslovno stablo. Koliko je stanovništvo Šumadije nedovoljno proučeno pokazuju primeri istraživanja dvojice vodećih naših etnologa s početka DžDž veka u Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Prvi, Jovan Erdeljanović, vodeći stručnu ekskurziju svojih studenata, zapisivao je usput, obdance, a često i u ciglo nekoliko časova koliko se u kojem selu zadržao, dakle bez pretenzija za ukupnošću podataka, a drugi, Borivoje M. Drobnjaković, jedva da je imao na raspolaganju dan po naselju, pa su, razumljivo, neka naselja i porodice u njima samo ovlašno dodirnute, a neke i izostavljene. To pokazuje i sravnjivanje njihovih zapisa.

Tako, po Drobnjakoviću, porodica doseljenih Leskovčana u Krnjevu - nema, a po Erdeljanoviću je u ovom naselju bilo više od trideset kuća doseljenika iz leskovačkog kraja, koje sačinjavaju Mijatovići (10 kuća), Rakići (10) i Rankovići ili Nedeljkovići (10), a ovoj skupini Erdeljanović, koji je imao najpouzdaniji otkrivalački dar, pridodaje i rod Pešića (8). U Lozoviku je 45 kuća doseljenih Leskovčana, ali je od njih Drobnjaković zapisao 44, a Erdeljanović 21. Po Drobnjakoviću, doseljenici od Leskovca su Rnjaševići (15) i Pantići (9), a po Erdeljanoviću su Bivoljari (20) i Jordanci (1). Iz ovoga se može zaključiti da je spisak doseljenih leskovačkih porodica u ovom delu Šumadije kudikamo duži no što se stiče utisak na osnovu dosadašnjih istraživanja. Osim u Krnjevu i Lozoviku, u ovom predelu je još veća skupina Leskovčana u Pudarcima i Ralji. U Pudarcima je nastanjen veliki rod Stevanovića, sa ograncima Radoičića, Glišića i Ilića (ukupno 32 kuće), a u Ralji Đorđevići, drugo prezime Milenkovići (11) i Jovanovići, drugo prezime Petrovići (7). U Selevcu su Vlastići (8), koji imaju srodnike u Bagrdanu. Po sedam kuća doseljenih Leskovčana je u Lugavčini (Paunovići) i Maloj Plani (Brankovići). U Malom Orašju je šest kuća Mitrovića (druga prezimena Čičići i Ubavkići). U Vrbovcu su četiri kuće Cvetanovića (Tasića), kao i Cvetkovića u Udovicama, koliko i u Vučaku ima Jovanovića, koji su ogranak Ilića u Pridvorici, starinom od Leskovca. Od tridesetak rodova naseljenih u četrnaest naselja ovog dela Šumadije, samo tri roda znaju tačno mesto u okolini Leskovca iz koga su njihovi preci došli - Stankovci, druga prezimena Jovanovići, Simići i Stevanovići (ukupno 12 kuća), potiču iz sela Razgojne, Krstići (7) u Petrijevu iz Dupljana, a Stankovići (1) u Maloj Krsni iz Oraovice. Ko su Šumadinci

Talasi iz Crne Gore
Srbi iz Crne Gore osnovali su sela Baljkovac i Beloševac

Piše: Mile Nedeljković
Ako se danas gleda sastav stanovništva Gruže, vidi se da u ovom predelu ima žitelja čiji su preci došli iz više od dvadeset srpskih oblasti. Međutim, ubedljivu prevagu u toj masi imaju doseljenici sa Kosova i od Sjenice. U Vitanovcu, koji je bio glavna stanica za skretanje i dalje razvođenje stanovništva u šumadiju, oko 1735. godine je sveštenik Sava Nedeljković, poreklom iz Koznika. U Staroj Raškoj postoje, ne tako udaljena jedno od drugog, tri sela Koznik - jedno je zaselak Duge Poljane, drugo zaselak Čebinca, a treće je selo kod Trnave u okolini Novog Pazara. Iz ove okoline je najstarija porodica u Vitanovcu - Milići, zvani Melajci (9 kuća 1923), očito doseljeni iz Melaja, sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin, ali je bliže Novom Pazaru, jer se nalazi na Pešterskoj visoravni. Današnji žitelji Melaja govore dvojezično (srpski i šiptarski), i, prema popisu 1991. godine, od njih 666 je 657 muslimana. Put iz Melaja vodi između dva Koznika, kuda su početkom DžVIII veka preci Milića, preseljujući se u Vitanovac, morali proći, a za njima i pop Sava. Istim putem, verovatno u isto vreme, došli su u Vitanovac Kolakovići (3 kuće) iz Kolašina, koji su „menjali slavu, da ih Turci ne pronađu", Jovanovići (4 kuće) i Jelići (5 kuća), dobegli „odnekud iz starog Novopazarskog Sandžaka", Stojanovići (Stančići), Milovanovići (Vićovci) i Jakovljevići iz Novog Pazara, kao i Radovanovići (staro prezime Lukovići) iz Starog Vlaha, dok su kasnije od Sjenice došli Babići (11 kuća 1923).

Iz Crne Gore je Damjan Janković, sveštenik oko 1735. godine u Bačini. Bliže njegovo poreklo je iz Morakova kod Nikšića, a nuriju je, pre dolaska u Bačinu, imao u selima oko Rožaja. U Bačini su Kneževići (48 kuća 1902), Rakići, Gmitrovići, Markovići (Savići, Kupinići), Kajdunci (ćirići), Čolakovići (Žajkovići, Đorđevići), Gavrilovići i Obradovići, svi kosovsko-metohijska selidbena struja. U to vreme su doseljenici iz Crne Gore osnovali sela Baljkovac i Beloševac. Baljkovac su osnovali Bankovići (od kojih su nastali i današnji Đerasimovići) i Bojanići (od kojih su kasnije nastali rodovi Vukomanovići, Jakovljevići, Pavlovići, Antonijevići, Arsenijevići, Jankovići, Ljubisavljevići, Mijailovići, Radenkovići, Blagojevići, Vukosavljevići, Gavrilovići, Gmitrovići, Đurđevići i Maksimovići). Bankovići su došli iz Bjelopavlića, što se vidi i po očuvanoj plemenskoj slavi (Sv. Petka), a Bojanići iz Drobnjaka, sačuvavši takođe plemensku slavu (Đurđevdan). Beloševac su zapravo osnovali Papići, doseljeni iz sela Beloševca na Kosovu, davši tako ime novom naselju. No Papići su se zatrli, a jedan njihov ogranak je otišao ka Valjevu, gde su zasnovali selo istoga imena - Beloševac (tamo se prezivaju Pejićani). Život u Beloševcu kod Kragujevca su obnovili i održali Katančevići (od kojih su nastali Marjanovići, Glišići i Paunovići, zvani Pavlovići) i šabovići, čije je staro prezime Kurudinovići (od kojih vode poreklo sadašnji rodovi Sretenovići, zvani Zdravkovići, Damnjanovići, Jovanovići, Laketići, zvani Jakovljevići i Radovići, kao Kurudinovići - Vukovići, Mirkovići i Čajovići, zvani Milenkovići u Baljkovcu). Katančevići su došli iz sela Lopate, kod Lijeve Rijeke u Crnoj Gori (u ovoj Lijevoj Rijeci, kod Podgorice, takođe su, u seljakanju, boravili neko vreme i Karađorđevi preci), a šabovići su došli iz Rovina (u blizini Bata kod Cetinja). KO SU šumadinci

Manastirsko sazvežđe
Duhovni zenit u najtežim vremenima robovanja pod Turcima Neprocenjivo dragocena uloga rudničkih manastira u očuvanju srpskog narodnog bića, pravoslavne vere i duhovne kulture u celini bila je u svom zenitu upravo u najtežim vremenima, za robovanja pod Turcima. Naravno, to nije moglo proći nezapaženo i bez nemilih posledica, o čemu svedoče mnoga rušenja, paljenja ili uništenja do temelja, čemu su, tokom više stoleća, bili izloženi svi rudnički manastiri. Nasilja i česti razgromi, kad god su vojske ovuda prolazile, na nesreću dohodeći često, sukobljavajući se u smerovima, uticali su na sudbine rudničkih manastira, od kojih se mnogi nikad nisu oporavili, utonuvši u korov i zaborav. Rušenju i paljenju kao da nije bilo kraja. Od Turaka poslednji put 1813. godine, posle sloma Prvog ustanka, a pre toga su stradavali rudnički manastiri 1409, 1413, 1425, 1427, 1438, 1439, 1459, 1594, 1683, 1788, 1791... A ipak, uprkos svemu, svejedno koliko puta i kakvim načinima kidana, nikada nije prekinuta nit prkosne ustrajnosti manastirskog žića u Rudniku. U najkraćem, po vrleti, u gudurama i na obroncima Rudničke planine podignuto je više od pedeset srpskih manastira, što je više no igde u Srpstvu, na našim etničkim i duhovnim prostorima, a da se nahode na jednom mestu. Nekoliko manastirskih skupina poseže za atributom da su oni srpske Svete gore (Fruška gora, Ovčar-Kablar i sl.). U tom pogledu planina Rudnik nema premca. Navodimo manastire u njoj, po izvorima koliko su nam sada dostupni, stavljajući u zagrade godinu njihovog najranijeg značajnog pomena u pisanim svedočanstvima, po starini: Sv. Stefan (1476) u

ali u Temniću nema Velikića. Stevan. Nikola (1525) kod Jarmenovaca. Sv. a u narodu se još čuva spomen na mesta u kojima su bili. U literaturi ima uverljivih zapisa o postojanju još gdekojih manastira po Rudniku i njegovim obroncima: Crkvine u Loznju. Nikola (1528) u Skugriću u Blaznavi. Arhanđela (Jevdići. Sa druge strane.. i u Kukljinu (14). Preobraženje (1528) u Vrnčanima. Sv. manastiri. Arhanđel Mihailo (drugo ime: Obrovin ili Vujan. Da prekida u pamćenju ima mnogo. Arhanđeli (drugo ime: Rančić..Ili su sa onima u Dragocvetu. Sv. u Maskaru Stojkovići znaju da su iz Komarice. Kuline i Adžina crkva u Ljubičevcu. a Pešići (Stojkovci) iz Poljanice. umesto: Srnjevac) u Donjoj Šatornji. gde je bila crkva-brvnara. Sv. rod Jevdići u Bačini. Prečista .Blaznavi. Dva roda u Velikoj Kruševici u svom porodičnom imenu čuvaju nazive svojih sela u starom zavičaju. Grgur i Vranjevo u Bosuti. Crkvine kod Markićevića kuća u Jarmenovcima. koji zna da je naseljen iz Kruševačkog okruga (slava Sv. zimski i letnji). Bahačić (1523) u Ostrovici. u protivnom. Arhanđeli (1528) kod Jarmenovaca. pošto im je ista slava. Luka). Jovanje u Dićima. jevanđelja. Moravci u istoimenom selu. Tako. Ilija i Petkovica u Stragarima.Vavedenje (1528) kod Brusnice. 1597) u Vujetincima. nisu rod.. rod Velikića (15) postoji u Jasici. ali ne zna svoje poreklo. iz nama nepoznatih razloga. čiji je. Arhanđel (Voljavča. osnivač Sveti Sava. zameli pamćenje o svom poreklu i odseljenim srodnicima. Uspenje. u Šaranima. Prečista . mineji. Sv. to su ili. Vavedenje. Sv. po predanju. Blažina crkva u Blaznavi. Đurevci u Majdanu. Pošto nikoji Velikići nemaju istu slavu. Sv. tipici. U rudničkim manastirima su pisane. Sv. i zbirane. Sv. Ješevac na tromeđi Borča. Leskovica (1735) u Blaznavi. Svetinja u Pantelića kraju u Blaznavi.Vavedenje (1516) u Štrpče polju kod Stragara. Sv. mnoge svete i božestvene knjige . svedoči i to što od svih leskovačkih porodica u Temniću samo nekoliko zna iz koga sela u okolini Leskovca su došli njihovi preci. a samo jedna porodica slavi Sv. Sv. prolozi. ili. Arhanđeo) pamte da su doseljeni iz Bačine u Temniću. Stefan (1560) u Klatičevu. Jablanice i Vrbove. Crkvina u Velikom Šenju. zatim Štarine. Sv. Sv. 35 rodova u devet sela. Ko su šumadinci Između Juhora i Suvobora U istraživanju rodova često ima prekida u pamćenju potomaka Piše: Mile Nedeljković Velikići u beličkom selu Dragocvetu (slava Sv. Prečista . kao Kaluđerovac i Popov do u Vojkovcima. Svi ostali. Četrdeset mučenika (Mladenci) u Gornjoj Šatornji. Stefan (1516) kod sela Vraženovo koje je tada postojalo u Rudniku. Kumanica (1528) u Ramaći. koji tvrdi da su starinci (slava Sv. 1579).Vavedenje (1525) u potesu Srejovac (pogrešno upisano.. Boljkovci u istoimenom selu. Jovanje u Donjim Branetićima. Savina. Ambarine u Guriševcima. Sv. Pantelija i Sv.psaltiri. Bogorodica (1662) u Vlakči.Vavedenje (1528) u selu Turčino koje je tada postojalo u Rudniku. Đorđe (drugi naziv: Vraćevšnica. Prečista . ipak. Sv. Sv. zamenili slave. u tom slučaju. koji su. Sv. Blagoveštenje (1476) kod Stragara. manastiri u Sigi u Vlakči i Boboviku u Vukasovcima. zatim u dolini Manastirskog potoka u Kozelju. a Dušmanci iz Dušmanca kod Leskovca. 7 kuća). Đurićelije u Manojlovcima. Nešići iz Draškovca. tako Bojničani znaju da su iz Bojnika. . Sv. 1516). molitvari. ruševine na Gradini u Kotraži. Nikola (1523) kod Šatornje. Nikola (1516) u Šatornji. Medoševac u Poljanici. po predanju. 1516) kod Šatornje.

uticalo da se na istok i sever pomeri naseljavanje doseljenika iz Leskovca i okoline. koja su omeđena planinskim masivima kao prirodnim branama . Na putu se nemalo i gladovalo. ni u gori. Posle jedne od njih. u sela na padini koja su okrenuta Smederevskom Podunavlju i Jasenici. doseljenika iz leskovačkog kraja ima u Đurincima .jer su uvek. sva nada u svoje prazne ruke. . u gradu Mladenovcu jedna kuća zanatlija i u Ropočevu dve kuće Milanovića zvanih Trnavaca. važne spone prekidane. čije se sticanje i ukrštanje vekovima odigravalo upravo ovde. a Kačer Rudničkom planinom i Suvoborom .Đurići (10 kuća). gde su vuci. kako je ustanovio Milenko S. prijatelji se zanavek rastajali. po selu Trnavi kod Topole. doseljenici od Leskovca. dalje. jedino Markovići u Barzilovici pamte selo iz koga su došli .ne pamte iz kog su mesta u Leskovačkoj Moravi došli u Temnić. a njih je bilo nebrojeno mnogo. Takovo). jer je u njima naseljena samo po jedna porodica iz leskovačkog kraja. a udes . svakako. Gubljenju iz pamćenja mesta porekla uzrokovano je. Od svih leskovačkih porodica u Levču. koji se plećima Suvobora i visovima Rudnika naslanja na Kačer. prisustvo doseljenika iz Leskovačke Morave je više nego simbolično. pomešteno u Belicu i to je. veoma jakih migracionih struja. Preimućstvo . Levač. iz okoline Leskovca je. po zamašnosti nazvane Druga velika seoba. jer smo ovde razmatrali samo one porodice koje pouzdano znaju da potiču od Leskovca. U predelu Kosmaja. a do sredine DžDž veka. u Junkovcu (1 kuća Cvetkovića ili Petrovića). ponavljaju se seobe.Gruži. gde su Turci. kao i u predelima koji nisu na pravcu kretanja stanovništva moravsko-vardarske struje (Gruža. u Barzilovici (1 kuća Markovića) i gradu Lazarevcu (1 kuća). žurno se zametao trag pred poterama. LJubićkim selima i Rudničkom Pomoravlju .jer je pri svakoj seobi. U Šumadijskoj Kolubari doseljenih Leskovčana ima u Barajevu (3 kuće Đokića). usled opasnosti od turske najezde. U dva predela. kako su ove struje plavile Šumadiju. Takovu. naravno. čiji su preci ovde došli kao kočetari. leskovačkih doseljenika uopšte nema u tri šumadijske predeone celine . Tako je. Prisustvo porodica čije je poreklo iz Leskovačke Morave u tzv.Levač planinama Kotlenikom i Juhorom. u Kačer dospela porodica Miletića (12 kuća u selu Reljincima). Bog daleko. I u sledećem veku. deo dragocenog nasleđa nestajao. Rudničko Pomoravlje. pa u Temniću. na čijem smo početku. uticalo i na gubljenje zavičajne niti u rodoslovnom pamćenju. U Prvom srpskom ustanku je izbeglo leskovačko stanovništvo bilo okupljeno oko logora na Deligradu. Kosmaju i Šumadijskoj Kolubari. još tri porodice (ukupno 3 kuće). poprilično zapustela. sa središtem u Jasici.koje su bile na pravcima drugih. Takav je bio ceo DžVII vek. uprkos svemu. i to u Gornji Milanovac kao privredno središte. zatim u Kruševačkoj nahiji. u prvoj zimi se smrzavalo. ljubavi nasilno gušene. počinje ponovo da se narodom puni Šumadija. što je. sve do DžDž veka takođe naseljena samo jedna porodica (1 kuća). Šumadijska Kolubara i Kosmaj). visokoj Šumadiji (Kačer. sa Velikom seobom kao završnim činom. LJubićska sela. U ovim predelima je ukupno 12 rodova koji skupa imaju samo 37 kuća. a pouzdanog prebivališta ni u polju. Njihovo preimućstvo i udes. Pri tome. a smrt svuda okolo. u dolini Zapadne Morave. Filipović. Sav imetak u zavežljaju. u sredini i na kraju preturili velike ratove preko naših glava.što ih je činilo teže pristupačnim i zaštićenim. Zato se može reći da je broj porodica iz Leskovačke Morave u Šumadiji veći. najzlokobnije stoleće naše istorije. a onda. Bežalo se u bespuće. gde su njihovi srodnici Ranići. čudnim putevima selidbe i bežanije. do prvog roda ćutke umiralo. a u Levač porodica Kurandića (2 kuće u Sibnici). Seobe su istorijska sudbina Srba. Kačeru. ponešto gubljeno. kao što su kosovska i dinarska. imali snage da iznova otpočnu život i da se tako očuvaju. može se reći da je zanemarljivo. višestrukim pomeranjem predaka iz Leskovačke Morave preko usputnih etapnih stanica do mesta sadašnjeg prebivanja.Crkvicu kod Bojnika. U predelu Takova.

Ovo razmeštanje se najslikovitije ogleda u naseljavanju jedne od porodica . potomci trojice braće i danas postoje u selima Topola (i Krćevac). Vidoje i Reskija od Sjenice. Kovačevac i Koraćica. gde mu pevac zapeva. nepodeljenog ognjišta . svakako po nalogu s vrha. godine) u nju pristižu i usput. zapisao je sačuvano predanje da je njihov rodonačelnik (koga su Jokići zapamtili kao Vidoja) pošao sa braćom. već je i sama. pod komandom aktivista HDZ Stojana Gustine avgusta 1991. Istražujući njihovo poreklo. drugome u Lipovcu (Jasenica). niti kuda su se kasnije deli njihovi potomci. A moguće je i da postoje. u istorijskim lomovima. sporazumevši se u polasku „da svako ostane onde. dakle naseljima gde se koji brat naselio. kao ni slučajevi oštećenja i uništavanja pravoslavnih crkvenih (pravoslavnih) objekata. ali su.Srbima" S obzirom na živo sećanje na zločine ustaša u Hrvatskoj nad Srbima u Drugom svetskom ratu. Nisu istraživani ni slučajevi otvorenih i brutalnih nasrtaja na Srbe.pripadnika ZNG iz Virovitice. tu. razmeštaju mnoge porodice. a petom u Koraćici. trećem u Topoli (Jasenica)." Od petorice braće. učestvovala u kršenju njihovih ljudskih prava.ogranak HDZ. doseljene u prvoj polovini DXVIII veka. kao i pisanim svedočanstvima. Slavonija bez Srba (3) Seča uglednih Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba Piše: Tihomir M. između ostalog. godine u Grubišino Polje. Počeli su sa hapšenjem Srba prema unapred pripremljenim spiskovima. koje je sačinio mesni odbor . moguće je da su se utrli u bunama i boleštinama. Taj osećaj pojačan je dolaskom „crnokošuljapa" . pa se tako ne znaju ni imena te braće. u julu 1991. Moguće je da ih ima u Sremu. tokom celog DXIDX veka o njima ne postoji nikakav trag. . Jednome je pevac zapevao u Trešnjevici (Jasenica)." A u kosmajskom selu Koraćici. kod Jokića je zapisao: „Pošla braća Stanko. Stanko ostao ovde. treći u Koraćicu. na pravoslavnoj crkvi u V. izgubili vezu sa srodnicima i pamćenje o zajedničkom poreklu. Ovaj autor je napisao monografske radove o Jasenici (1923). Rod Jokića i njima srodni rodovi u Šumadiji zapisani su u istraživanjima Borivoja M. Ima ih u Sremu. gde su srodnici Jokića. Stojanović Tuđmanova policija ne samo da nije uzimala Srbe u bilo kakvu zaštitu. postavili kontrolne punktove u gradu i preuzeli policijske poslove u Grubišinom Polju. U narodnom pamćenju. Drobnjakovića. Tako je na primer. dok u Trešnjevici i Lipovcu potomaka preostala dva brata danas nema. deleći se. u kojem se pamti da su najstariji doseljenici došli od Sjenice i Pešteri.Između dve velike seobe (1690. i 1736. kuda se inače bežalo. godine napisan. ovakve pretnje i brutalna antisrpska kampanja i histerija „hrvatske vlasti i pučanstva" sa razlogom su stvorili kod Srba osećaj nespokojstva i potpune ugroženosti. moguće je da su se sveli na žensku liniju i tako stopili s nekim drugim rodom. drugi brat otišao u Kovačevac. pošao sa istog. Tuđmanovi zengisti blokirali su sve izlazne puteve iz naselja (stavili Srbe u karantin po ustaškom receptu). Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba iz Grubišinog Polja i desetak srpskih naselja u bližoj okolini.„Smrt . četvrtom u Kovačevcu. gde su Jokići. i ogroman grafit . Gađevcima.kakvi su današnji Jokići i njihovi srodnici.čiji su pripadnici rod najrođeniji. u blizini. o Smederevskom Podunavlju i Jasenici (1925) i Kosmaju (1930). Na pojedinim objektima Srpske pravoslavne crkve pojavljivali su se grafiti sa mračnim porukama.

nalaženi novčići i sudovi. nalazio se i Mladen Kekerović. Mnogi od ovih prognanika došli su u Srbiju kod istih porodica. avgusta 1991. „gde prilikom kopanja nalaze ljudske kosti". O starom groblju na mestu Grobljice u Kutlovu izučavalac Lepenice Toša Radivojević je zapisao: „Seljani pričaju da je hrišćansko. kada je kopan put. Posle nekoliko dana besomučnog maltretiranja u inprovizovanom zatvoru u hotelu u Grubišino Polju. na službenom putu na koji je bio krenuo sa većom sumom novca. opljačkali su zengovci iz Grubišinog Polja i Virovitire. U pljački se posebno istakao zapovednik ZNG Stojan Gustin. „gde su iskopavali kosture i nalazili prstenje i novac". čime je Grubišino Polje (a i drugi delovi zapadne Slavonije) postalo etnički čisto . Bojkovac… ostvarili su svoj cilj . Mesić. Mitar Stanić i Drago Mačak. dozvoljeno mu je da napusti „lijepu njihovu" i ode u Srbiju. na tromeđi sa Srezojevcima i Beršićima. kada su po naredbi vlasti Pavelićeve NDH bili (raseljeni) proterani gotovo svi Srbi iz ovog kraja.čisto hrvatsko naselje. Njegovo bogatstvo. u Junkovcu se nalazi u blizini potoka Kusaje. Iseljavanjem (progonom) Srba. srpsko stanovništvo je počelo masovno da beži iz Grubišinog Polja. kod kojih su oni sami.etnički su očistili i onemogućili povratak srpskih prognanika. niti mu je dozvoljena prodaja njegove inače velike imovine. Mladen Kekerović (1973)." Belo groblje postoji na mestu Kamenišu u Badnjevcu. a kasnije oslobođenim Srbima. Ko su Šumadinci (7) Ostaci grčkog groblja Na mestu Krušik u Misači je staro groblje. gde su mu ustaše odsekle i jedno uvo. čija je zla sudbina školski primer za sagledavanje bezakonja i ustaške bahatosti. ili njihovi očevi i dedovi. Danas nema više nijednog kamena. Osim ostalih. delom odlazeći u većinska srpska sela u okolini. jer je doskora bilo na njemu kamenih belega po kojima se to dalo utvrditi. Među „uhićenima". godine. nesigurno čak i za goli život. Meta bezočnog bombaškog napada bila je između ostalih i kuća Srbina Đure Popare.U prvih nekoliko dana terora Tuđmanove . tada su slobode lišeni a posle nekoliko dana svirepo likvidirani: Spasoje Milošević. zaplenjen prilikom „hapšenja". Prilikom otpuštanja iz zatvora" Kekeroviću nije vraćen novac. Staro groblje. koja je bila data na korišćenje pripadnicima argentinskog bataljona snaga Ujedinjenih nacija. Izloženo svakodnevnom maltretiranju i totalnom bezakonju. tako nazvano „po belim kamenovima. što je polovinom avgusta 1991. To je bilo groblje davnašnjeg naselja u Starom Selu. najbogatiji Srbin u tom kraju „uhićen" je od zengista bez sudskog naloga 16. koje po svemu pripada srpskom srednjovekovnom stanovništvu. godine. već bili smešteni kao izbeglice u Drugom svetskom ratu. godine. dovelo do masovnog egzodusa stanovništva srpske nacionalnosti. koji su ovde do skora nalaženi" je i u Drenovi. seljani su ih sve uzidali u temelje svojih raznih grada. a delom bežeći na teritoriju Srbije. Manolić.Bojkovčeve . Tuđman. gde su 1951. vredno skoro milion američkih dolara. rušenjem srpskih domova i pljačkanjem srpske imovine. . Belo groblje.Manolićeve „crne košulje" uhapsile su više od dvadeset najviđenijih Srba.

Krćevcu. godine (Tefter br. u kojem se pominje i prethodni popis. Lepenicu i Sivridže Hisar (Rudnička nahija). Ko su Šumadinci (11) Piše: Mile Nedeljković Ustalivši svoju vlast. madžarska (ili mađarska groblja) Madžarsko groblje u Debelom lugu u Baljkovcu. Zagorje (Zagorica). Grčko groblje u Đuriselu je na mestu zvanom Polje. „tu ima još oko 200 vidljivih grobova sa belegama". u Saranovu ima tragova od starog „džidovskog groblja". Žabare. kod Lipove ravni u Sipiću. Masloševo. Misača. Nikšiću. jedno se mesto zove Čivutsko groblje.Bošnjansko groblje. uglednog autora orijentaliste i nesumnjivo našeg najboljeg osmaniste.na mestima Golišu i u Konjevcu. Latinsko groblje je na Okurovoj glavici u Kormanu. Jarmenovci.na mestima Jablančići i u Krčevini do Zorkuša. Drugo majdansko Grčko groblje je u zaseoku Rapšinci. u Guberevcu. 36 u Lepenici i četiri u kazi Brvenik U nahiji Rudnik su tvrđava i grad Rudnik. Gornji Krasojevci. Tulize (Tuleže). Žabarima. ali se ovaj zaselak po njemu zove još i Čivutani. kod Osojaka u Sipiću. u Zreočićima kod Topole. u Crnom Kalu. kao i u Drenovcu . Blažine crkve. kao i naziv Staroselske reke u istom selu. podeljeno na tri nahije Nekudim. Šutci. Gornjim Jarušicama. 48 u Nekudimu. Šatornja. takođe nalazi Kaluđersko groblje i na njemu su dvadesetih godina ovog veka još ležale nadgrobne ploče. itd. a na mestu Lipi u Majdanu je veliko Grčko groblje. podseća „na neko ranije naselje". Vrbica (upisana kao Gornja Vrbava). Bataljeno groblje je na mestu zvanom Kamara u Velikom Krčmaru. koji do danas nije sačuvan. Turci su popisali područje središne Šumadije. Tri nahije u Šumadiji . na mestu Glogovik u Malom Krčmaru. Najraniji sačuvani popis je iz 1476. U Blaznavi je Madžarsko groblje u blizini tzv. u Kormanu (u Bubnu kod druma). Zahvaljujući uvidu u rukopis prevoda prof. Srednja Šatornja. u Viševcu na levoj obali Rače. Plaskovac. Svatovska groblja su u Botunju. Gornja Jablanica. uz ruševine za koje se kazuje da su manastirske. a osim njega „ima još nekoliko mesta. blizu Krša kod Krečana u Velikom Šenju. na Kosici u Gradcu. dr Dušanke Bojanić-Lukač. Jedna od dve glavne uzvišice u Bosuti naziva se Grčki grob. zaseoku Guriševaca. Ostaci grobova bili su vidljivi dvadesetih godina ovog veka na Madžarskom groblju u Vukasovcima. kod Gušine česme u Čumiću. a jedno polje se u Donjoj Sabanti naziva Latinsko groblje. U popisu 1476. Osobito su brojna tzv. Stragari. Polom. Jeloviku. na putu između Grošnice i Erdeča. od kojih 89 u nahiji Rudnik. Goločelu. Od groblja nema ostataka. Malom Šenju. u Petrovcu (idući Bozmanu). kao i u Garašima. u Trudelju. takođe i u Dobrovodici su dva džidovska groblja. uz potok Gluvać u Cvetojevcu. a u Boljkovcima se. Gornja Šatornja. godine. Velikom Krčmaru. gde su u prvoj polovini ovog veka još „postojali ogromni kameni belezi od neotesanog i neuglađenog kamena". u Resniku na mestu Tetrebištu. ovde se po prvi put u nas objavljuju podaci iz ovog opsežnog popisa koji se odnose na ovaj predeo Šumadije. za koja se misli da su bila madžarska groblja". Kaluđersko groblje je u Donjim Jarušicama. Pod Veličkovcima. selo Rudnik. Džidovska groblja su na brdu Šavcu u Batočini. Zagorici. U Badnjevcu su i dva džidovska groblja . 16) navodi se 177 naselja. Rakincu.

zatim za smederevskog sandžakbega. Prekorečani i Vrbovac. Kula Rudna. mezra Nemenikuće. Vodice. Gučar i Hrebin. Pridvorica i Kaloperovac. Krepičevac. Donja Kamenica (današnje selo i varošica Topola. godine. Ratari. Bukovica i Breznica. Zlošnica. Podgrad Borač. Polom. Presečina (Preseka u Orašcu). Dobrošince. Sujavac. Rajkovac. Rataj. Vatoševo (danas zaselak Ratara). Breznica (Brezovac). Kukuje. Kamenica. Stalbrod (Stalevac. kao i 23 sela koja su u međuvremenu nestala ili promenila naziv . Turčin. Dobrača. Hlapovo. Lipnica. Misača. Ko su Šumadinci (12) Pod turskom upravom Prirodno. Jarušice. Kukuje. Bojšince. Nekudim. Subovce. Pakorađ. po redu i starestvu . U hasu smederevskog sandžak-bega su Stragari. Zlošnica (danas deo Stragara). Sultanu (has padišaha) pripadaju tvrđava i grad Rudnik.deo Kloke). Gornja Vrbava. Leskovac. Jarebice (danas potes u Žabarima i Junkovcu). Koranino. Klenovac. pa seraskere (vojne zapovednike). Petrovac. Baničina. U nahiji Nekudim su sela Maskar. deo Kloke). kao i 33 sela koja je danas teško ubicirati . Bojšince (Bušinci staro ime sela Ljubičevca). Radujkovac (potes Radojkovac u Čumiću). Gornji Lukar. posadnike tvrđava i „ostale hodže i vaize". Dobra Luka. Visenovac. Prekorečani. Bukovna. selo Rudnik. Božurnja. Bukovica (Bukovac. Gornji i Donji Cerovac. Marinovac (danas zaselak Banje). Dobra Luka (danas deo sela Kotraže). Poloči. Donje Grabovce. Tatar Muratu pripadaju Gornje i Donje . Gornje Grabovce i Rataj. Železnik. Gornji i Donji Leban. Strmovo (selo postojalo do 1838. Gornji Krasovci. sila Boga ne moli. Kneževac.Gornja Kamenica (deo Brezovca). Zorovac. Donja Blatnica. Kostovča Luka. Kozomar. Gornji Likar. godine. Gornji Lipovac. a u timaru seraskerovog sina Ise su Istočić. Srednja Kamenica (deo današnjeg Lipovca). Matenjevo (Matejevac. Gornja Saračna. Grabovac. Pridvorica. Donja Kamenica i mezre Bučkovce i Črnovac. Donji Lipovac. Dragušica. Vrbovac. kao i mezre Miževo. kao i mezre Brest i Jazikovica.Kaloperovac. Kamenica Žilince. Gundinac. Jablanovac (drugi). U timaru Dogana Solaka su Divostin. nalaze se Radujkovce. Nekudim. zatim sela koja su danas srasla sa drugim naseljima Branilovce (potes Braneš u Ratarima). Turci su sebi odvojili ono što im odgovara. čiji je naziv bio Kamenica do 1718. Konina. U timaru Timurtaša. Grabovac u Nekudimu pripada timaru Ivaza. godine). Čučevo (Čučuge. Gornje i Donje Vranovo (Vranovo . Zabojnica. Raševka. Kopljare. Ziminac. Radovanje. Masloševo. kada je podeljeno između Topole.Visenovac. Strpče Polje (danas deo oko Strpčanskog izvora u Stragarima). Kojnevo. Lepenac (drugo ime Bičin). nekadašnje naselje u kojem je Despot Stefan držao sabor. Hlapovo (Lapovo). Istahor. Istočić. deo Goroviča). Saruhan (Saranovo). Vujince. Šiljerozi. zatim sela koja su vremenom urasla u druga sela . kraj u Trnavi). Ratari. Donji Lenar. Lipovca i Banje). Gornja Jablanica i Jarmenovci. seraskera Smedereva. Jarinović. Kolarica. i Motrona. bivšeg ćehaje Šapca.Svetlić. Kamenica Vrbovac. izvor i groblje u Trnavi). Bašin. Jošanica (selo postojalo do 1838. Jošanica (druga). Junkovac. Pridvorica (koja se navodi pod drugim imenom Srebrenica. Milakovac. Vinča. Branilovce. Donji Lenar. Kopljari. Strmovo. Zakuta. Čačak. Metohija. Trečna (Trešnjevica). Markovica (Markovac). Jablanovac. Strpče Polje. Brateševo. Blaznava. Dekan. a koje je danas deo Stragara). Poloči (potes Ploče u Ratarima). Godinje. Jarebice. Maskar.prvo za sultana. Vitkovac. Petropolje. Kolarica. Trnavica (Trnava). Gradac. Subovce. Krepičevac. Konjuša. Manojlovci. Pridvorica (drugo ime Srebrnica). Ustina. kadije. kada je podeljeno između Trnave i Ovsišta).

Spahija Alija. a deo se uzdiže podređujući nacionalne i verske razlike svojim klasnim interesima. Guberevac i Drlupa). Šatornja i Jošanica. sin Vicka (Šiljerozi i mezra Motrona). Gučar i Hrebin). 9 u Nekudimu i 4 u kazi Brvenik). Radonja. Vidrogi i Jablanovac). pripadaju Bašin. u kojoj nalaze značajno privredno uporište za svoje dalje ratne ciljeve. Bajica (Klenovce i Gornje Grabovce). Mevlani. pripadaju Bukovna (Crkvine). sin Budimira (Mečkobudi). Slatina. Jarinovik i Topolova. zapovednik svih vlaha. kadiji Rudnika. pripadaju Gornja. Kula Rudna. Laznica. primićur Jovaniš. sin Nikole. Đurađ. seraskera Lepenice. koji prihvataju tursku vlast. sin Nikole (Podgrad . Donji i Gornji Brežnik) i Vukašin. Nikola Golić (Vinča. sin Behadira. Jovan Sabančić (Kamenica Žilince i Stal Brod) i knez Đurađ. Jusufu. U ovom popisu na području Zapadne Srbije Maluga ima stotinak sela. a pod Mustafa-begom čašnigirom su Stopanja. Kizil Muradu pripadaju Žabare. Železnik. Požegovac. Jovan Rudevac (Komarice i mezra Komari). Dobrača. Čučevo. Godačica. sin Ratka (Gornji i Donji Cerovac i mezra Brest). seraskera tvrđave Rudnik. Đura Dulić (Plaskovac) i Radosav sin Radiča (Donji Lipovac). U ovom predelu najviše sela drži Miloš. primićur . zemlja se uređuje i počinje ubiranje prihoda. Koranino. Brateševo. pa pokorena područja i nisu bezdušno izrabljivana. sin Radivoja (Dobrovodica. primićur Dimitrije. Saruhan. Po dva sela imaju „nevernik" Vuk (Gornji Lipovac i Tuleže). nekadašnja vlastela. Godinje i Rajkovac. Ustina. 13 u Lepenici. sin Marka (Junkovac). posadniku tvrđave Rudnik . a Ahmed-begu. Limovce i tri prazne mezre . Gornji Gradac. ili dobija nove. sin Vladimira (Kamenica). koji je u to vreme. Dekan. Po zauzeću Srbije (1459) Turci se učvršćuju u ovom delu Šumadije. pripadaju Jošanica. Ko su Šumadinci (13) Spahija i knez Radovan Bakić Takođe tri sela ima i Maluga. Matenjevo i Čačak). Zagorica. i Stepan Mažić (Donji Leban i mezre Gornji Leban i Nemenikuće). Marinovac. Donje Grbice i mezra Budinlovce. Posedu Isa Čelebije. preminuo je. Konina. pa su mu timar. sa Milošem Belmuževićem iz Jagodine. sin Jakuba. Raševka i Trečna). Petrovac i Jazikovica. i dve mezre .Jarušice. nasledili sinovi Musa i Murat. Jovan Resić (Lipnica. a Hamzi Iznipolu. Čičikovac. sin Bogavca (Milakovac). Ziminac. U skladu sa turskim vojno-feudalnim uređenjem. sin Radiča (Dragušica.Miževo. sina Bali-bega Ihtimanca. sin Božidara (Kneževac). sin Stepka (Sujavac). primićur Rahoj. Stepan. Presečina. Otomanska carevina je tad u usponu. primićur Raja. po četiri sela imaju Lazar (Vujince. a po jedno Oliver. Blaznava. Uljarevo. sin Nikašina (Gornja i Donja Drača). sinu Ahmeda. Trnavica. Metohija. najveći feudalac u Srbiji. dok su Gornja i Srednja Šatornja u posedu Ak Bijik Umura. Zabojnica. Radovanje i Donje Grabovce. Šenj. Jusuf Divane ima samo Kamenicu (Vrbovac). Krbinac. mezra Kozomar i selo Donja Blatnica. dok po tri imaju Vukosav. Viterković i Kruševica.Resnik. sin Boguna (Knić). sin Đurđa (Leskovac).Vranovo. sin Vuka (Manojlovce). Tako i u Srbiji deo hrišćana. To sa druge strane doprinosi i uspostavljanju vidova saradnje sa inovernim fedulacima. Labova Poljana u Lepenici je u posedu Jusufa.donji grad Borča). Božurnja. Donje Vranovo. Vodice i Gundinjac. u kojem je selo Vatoševo. primićur Novak. sinu Kasim-bega. zadržava posede. sin Radovana (Šutci). ali u Rudničkoj nahiji samo tri (Pakorađ. Bačul i Mali Salci). Timaru Bozadži Ahmeda. zatim Vukmirovi sinovi Stepan i Radosav (Markovica. Gornja Saračna. Hrišćani spahije drže 64 sela (38 u Rudniku. dok su u Timaru Mehmeda iz Trapezunta Zorovce. knez Božidar. Svetlić. Srednja i Donja Kamenica. Vojin. Jablanovac i Istahor (Staor). primićur Vladislav.

čijom je pogibijom u Slavoniji (1537. sin Radoča (Petropolje). Sa narodom. jedva da je svaka sedma familija (rod) na tom području obitavala pre Kočine krajine. Iz ove porodice je Pavle Bakić. iz Starog Vlaha. naročito iz južnih krajeva. uzimanjem Grivca stupili na tle Šumadije. očuvavši se u hrišćanstvu. sin Miliše i Petar Bogčić (Zakuta). Dakle. što znači da je 93. Kod nas. gde su bili Bakića dvori. još više. jer se tu. što je. gde su bili najbrojniji duhovni spomenici iz vremena države Nemanjića. kada je knez Jovan Bakić u DžVIII veku. kako ističe istoričar Đoko Slijepčević.6 odsto Gružana ovde nastanjeno ili uoči Prvog srpskog ustanka ili za Karađorđevog vremena. dobilo je značaj spone sa drugim središtima. sin Dobrašina (Lepenac) i primićuri Ratko. kako u pogledu njihovog broja i značaja. U popisu 1516. najbitnije činjenice o manastirima u Rudničkoj planini. čiji se ostaci i sada raspoznaju. godine) prestala da postoji Srpska Despotovina u Sremu. gde su starinci još malobrojniji. a kasnije je uzelo i vidnog učešća u pripremi narodnog oslobođenja. tako i višestrukog istorijskog doprinosa. a izgleda ni uočene. sticalo stanovništvo. . usled kosovske pogibelji i neposredne opasnosti od inovernog osvajača. pošto je lukavstvom posekao mnoge Turke. U vreme despotovine.Bežan. godine će Todor. sin Dabiživa (Vitkovac). nije imalo samo ulogu pribežišta. ili da su ovde tek sedam do osam kolena. i našoj nauci uopšte. Knezovi Bakići su pod Turcima odigrali vrlo značajnu ulogu. primićur Vukosav.4 odsto). koja je po svom položaju sredokraća puteva koji vode u razne srpske oblasti. jatomice sklanjao na sever. Ko su šumadinci (16) Očuvanje duhovnog jedinstva Većina lepeničkih rodova stara je dva veka Piše: Mile Nedeljković Od stanovništva koje se u Lepenici nastanilo prilikom dve seobe (od Velike seobe 1690. tako i inorodno pravoslavno. kada je ovaj deo srpskih zemalja bio prenaseljen. Mnoštvo manastira u Rudničkoj planini. primićur Vukosav. ukupno 231 rod. do poslednjeg. a 1527. A od onih koji su se doselili do Kočine krajine (1788) još 150 rodova. bežeći pred najezdom Osmanlija. Tako su Bakići. koji se. u ovom predelu je najviše manastira podignuto ili obnovljeno na starim temeljima. sin Berisala (Konjuša). Po Dragićevom ispitivanju (1921). dok po selo dele Dimitrije i Radivoj. „još više doprinosilo da se na teritoriji države despota Stevana poveća i broj monaha i broj manastira". dok mu u nahiji Užice pripada deset sela. sin Dimitrija Bakića imati u posedu Manojlovce. Takvih rodova je 58 (ili 6. već. odnosno oko dva veka. dobegavalo je i srpsko monaštvo. i to u području kaze Brvenik. i zaključno sa seobom 1736. godine) Radivojević je našao 70 rodova (familija). Slično je i u Gruži. prebegao sa velikom porodičnom zadrugom preko Save iz sela Banje pod Venčacem. jedna od uglednih vlastelinskih porodica u staroj srpskoj državi. koji u ovom predelu ima samo jedno selo (Grivac). Manastiri u Rudničkoj planini su bili veoma važno kulturno središte još u vremenu Nemanjića. U ovom popisu se javlja kao spahija i knez Radovan Bakić. godine knez Vukan Bakić imaće u Šumadiji 30 sela. kako naše. sinovi Dobrosava (Kojnevo). nisu dovoljno istaknute. gde im je matica. Ivaniš i Petak. što znači da je 90 odsto lepeničkih rodova nastanjeno kasnije.

Niketići (Gajići) i Adžići (u okviru kojih su Tašići. predak Erića. Markovići i Nikići) i Velimirovići u Goroviču. Radojevići. koje su tu pretežno hrupile za vreme Karađorđa. predak skupine familija koje se po njemu nazivaju Obrenski (Ignjatovići. Milisavljevići (Todorovići. u gružanskom selu Grivcu. Stopljeno. Markovići (zvani Tatomirci. Po selima je najčešće svedeno na porodicu-dve. Pantići. Stepanovići. Mitrovići) u Kotraži. od 2110 rodova svega 131 rod (ili 6. Uroševići. u koje je Drobnjaković uvrstio i one rodove čije je poreklo nepoznato. godine). Vesići. i orođeno. Tomići. Jevtići. nemajući nikakve prevage u društvenom životu. starinačko stanovništvo nije marginalizovano. Dugići i Ivoševići u Saranovu. ono je zaslužno samo kao prenosnik i spona između pređašnjeg i sadašnjeg stanovništva. Pantići.od kojih su Petrovići ili Perići i Jevtići). Kabadajići. Radojkovići. Markovići. Stankovići. a Donju Trešnjevicu Paja Čuma.. Belobrkovići. Obrenski. Sutra: Pamćenje na muškim precim Ko su Šumadinci (19) Popunjavanje sela Naseljavanje Šumadije nastavljeno je i u 18. Aleksići. Obradovići i Vasiljevići). Gavrilovići. Remići i Pavlovići u LJubičevcu. Kloku su nastanili braća Negovan i Vasilije. Ilići. Jokovići (Milanovići. Mišulići) u Ratarima. Nedeljkovići (Jankovići. Jokovići. Milovanovići. Panići. Negovanovići i Nikolići u Gornjoj Šatornji. Đurići) i Markovići (Radojevići.U predelu Jasenice. Jovanovići. Đukaši (Milojevići. Markovići u Brezovcu. To se zaključuje na osnovu dobrog glasa kakav u ovom selu i okolini imaju rodovi Gordijanići. Filipovići. Prokići. Vićentijevići. Arsenijevići) i Vujići u Vinči. čiji su potomci Simovići i . Ilići. sa pridošlicama. Đurići (Radojevići) u Masloševu. Vojinovići i Kondžulovići u Garašima. tj. ono ima ugled i poštovanje. Milovanovići i Trišići) i Rakići u Donjoj Šatornji. Todorovići. u Šumadiji je malobrojno. Milivojevići. Simići. Pantići u Zagorici. Đurđevići. Milutinovići. Živanovići. Savići. Maskar su zasnovala braća Dulesi (Jevrem i Đorđe . Savkovići. Miloševići. Isakovići (Prokići. Jovanovići. Vajovići (Nikolići) i Riznići u Banji. Živkovići i Bandžići u Božurnji. predak Čumića (iz ove je porodice znameniti srpski naučnik i političar Aćim Čumić). među čijim brojnim znamenitim potomcima je i savremeni pisac Antonije Isaković. Ardžići. uloga ovog stanovništva je posebno značajna radi toga što je omogućen kontinuitet u naseljenosti i predavanju mnogih naziva tla. Ljubičevac (stari naziv: Bušinci) je zasnovao Petar. i.21 odsto) su starinci. Vujičići. Trnavu Stojan (predak Stojanovića). Vojinovići (Kuzmanovići) u Kopljaru. kao i očuvanju duhovnog jedinstva u stapanju sa kasnijim doseljenicima. Jovičići. Pantići i Mikići) u Vlakči.. Starinačko stanovništvo. po ispitivanju Borivoja Drobnjakovića (1923). Andrići). veku U Saranovu se prvi nastanio Obren. Vulovići i Stanići) i Radoševići (Radišići. To su Erići. Jovanovići i Tanasijevići) u Jelencu. Jakovljevići i Đorđevići) u Žabarima. Kalejići i Šiškovići u Palanci. koja obuhvata 58 naselja. Đilasovići u Cerovcu. Živanovići. Čolići. Lazići (Vidići). a Donju Šatornju Isak. Pavlovići. Rajkovac braća Sima i Radenko (staro prezime Nedeljkovići). Vasići. Ignjatijevići. pod kojim se uglavnom podrazumeva onaj sloj koji je tu bio i pre Velike seobe pod Čarnojevićem (1690. No. Živanovići (Stevanovići. Aleksandrići (Mijailovići) u Jagnjilu. Vukovići (Dobrovojevići. Miloševići. Sremčevići. Milovanovići u Rabrovcu. zaboravljeno kad i odakle su došli. Bogdanovići. Gavrilovići. Milanovići. Dedići. Mačužići i Sovijanići. Premda je udeo starinačkog stanovništva u ukupnoj masi Šumadinaca relativno mali. Jeremići. Brkići.

Lazići. Desimirovac Gavrilovići. Kostići. početkom XVIII veka Brzan zasnivaju Ljutići. u Gornjim Jarušicama Domanovići. Milovanovići. Prokići. Tako. godine). treba poći od geopolitičkog i vojnog preloma koji se zbio u XVII veku. Popovići. Petronijevići i Stepanovići. Mirkovići i Srećkovići. Zasnivanje i obnavljanje naselja se nastavlja i u vreme Prvoga ustanka. U Drugoj seobi (1737.Radenkovići.. Ristići. Goločela Minići... U ovom trenutku. Marijići. Viševac Stojakovići.. Reonići. Jakovljevići. doseljen iz Hercegovine. Uroševići. To je najuočljivija posledica migracije stanovništva posle Drugog svetskog rata. Živanovići. Po popisu stanovništva naše zemlje 1981. Raletići i Bataveljići. I naše savremeno društvo. u Erdeču Džajovići i Milićani. a Đuriselo zasniva Đuro od Sjenice (od koga je rod zvani Sjeničani). Milivojevići i Kolarci. Žirovnicu Ristići. glavninu sela čine potomci ovih rodova. u Dragobraći Varjačići. Naseljavanje je nastavljeno i sredinom XVIII veka. koju su muslimani i Hrvati uništili 1992. Osnivači Grošnice su Jankovići. u Divostinu Radetići. a Šume obor knez Mirko. Tako se slagalo stanovništvo Šumadije. Milanovići i Pašići. Đokovići. a u Donjim Jarušicama Jevtići. dve trećine ljudi ne žive u mestima svog rođenja. Milivojevići i Milići. Dobraču Markeljići. Vujadinovići.. a potom Donići. Prodanovići i Ratkovići. među kojima se. po ugledu i starini. Šukovići. godine. u Ždraljici Veljkovići i Vuksanovići. kako su etnolozi već ustanovili. Ista činjenica se zapaža i u oblasti Lepenice. Savremene demografske i statističke činjenice to najbolje potvrđuju. Glišići. Baltići. koji se tu nastanio sa šest sinova. Božići. Ko su Šumadinci (20) Zapustelost naselja Ratovi Turske i Austrije ostavili su pustoš u Srbiji Piše: Mile Nedeljković U Šumadiji je. pak. a Vinjišta Milićani. Mijailovići. godine) Bošnjane zasnivaju Tatovići. Batići. Andrejići i Lazovići. U Adrovcu su prvi naseljenici Milojevići i Ilići. od kojih je nastala razgranata loza porodica (Stanojevići. koji u našim zemljama ostavljaju pustoš i dotad . imajući u vidu posledice rata 19911995. godine.. Sekulići. broj stanovnika koji žive van mesta svog rođenja je kudikamo veći. Bogićevići. Vukojičići. u Donjim Grbicama Gvozdenovići. Rankovići. Maksimovići. živopisana 1609. Petrovići (čiji su ogranak Đorđevci) i Savići. Botunje Šaškovići i Milovanovići (od kojih je vojvoda Mladen Milovanović u Prvome ustanku). Radojičići. Drenovac Špiljovići. Mitrovići. kada je turska moć u zenitu. nastaje niz ratova između Turske i Austrije. Ivankovići. Miloradovići. Da bi se bolje razumele istorijske prilike i naseljavanje Šumadije. Domanovići. sve sam doseljenik. Urakovići i Ristovići. u Maloj Vrbici Vukovići. Galonići. Nikolići. u Barama Stepkovići. Margetići i Perovići (Tošovići). vrlo je nalik istorijskoj kompoziciji stanovništva Šumadije. Mirkovići. Markovići. U vreme oko Kočine krajine (1788. po sklopu svog stanovništva. Petkovići i Antonijevići). gde su podigli čuveni manastir Žitomislić (zadužbina Hrabrena Miloradovića. Gradac Zimonje i Valjari. izdvaja stari srpski vlasteoski rod Miloradovića. Sokovići i Čorbići. Posle opsade Beča (1583). Jovančevići i Radičevići. Kopiljaci. koji su se zatrli. Karadžići.. U Badnjevcu se za osnivačke rodove smatraju Babići. Izuzev Lazovića (Lazarevića). Živojinovići. Martići. Stankići. Nektarijevići i Todorovići. godine) Baljkovac su naselili Bankovići i Bojanići. Dobrovodicu Mitrovići i Petrovići (izumrli).. u Gornjim Grbicama Mališići. u Jabučju Đorđe Piperac. Boškovići i Aleksići.

Vraćevšnica. Gavrilovići. Radenkovići. oko 1737. Ko su Šumadinci (21) Stanje crkve i sveštenstva Šumadija se raseljavala i popunjavala U tom vremenu u Gornju Sabantu se naseljavaju Ravništani. A u onih 37 naseljenih ukupno je 149 kuća (porodica). Po ovom miru. a podruku s tim su išle glad i boleštine. Slična su prilike i u tadašnjem Rudničkom distriktu. a najveće je naselje Lanište kod Jagodine koje ima 18 kuća. Donja i Gornja Lužnica (upisane ujedno) i Čestin. Tako su. koji ima 78 naselja. oživeće i druga naselja: U Kijevo se doseljavaju Tolići. u Lužnicama preci današnjih Đurđevića. Predojevića i Filipovića. U Kragujevačkom distriktu. Lipovac. Lozna. Po austrijskom popisu 1718. Goločelo. Masloševu. Drača. Grošnici i Stublu. Jevtovići. u Petrovcu Antonijevića. Petrićevići. bez cilja i nade. Grbice. Iza Šatornje su dva sela sa po osam kuća . Brajkovića. međutim. potucajući se od nemila do nedraga. Ravanica. koji ima 202 naselja. Divostin. Simići i Tarani. Madžarevića. samo je 37 naselja nastanjeno. a u Čumiću (upisanom 1718. godine ili Druge seobe. Neke od porodica koje su to vreme živele u ovom delu Šumadije se mogu pouzdano odrediti. Petrovac i Runjani. u Paraćinu su samo jedna kuća i dve vodenice. Klenovac. Ljuljacima. Resniku i Grabovcu. godine). dok je po jedna kuća u Lipnici i Sibnici. godine. zatim Jarmenovci (17 kuća) i Ba (10 kuća). samo su četiri mesta pusta.Saranovo i Vojkovci (čemu je naruku išao i položaj ovog sela. i u Rudničkom distriktu je mnogo pustih naselja. crkvišta i manastirine. mnogi delovi Šumadije pružaju sliku prave pustoši. Simušili i Cvetojevići. a u Šabačkom distriktu. Posle novog rata. Karlovački mir 1699. Očajan i prestrašen. vidi se da su mnoga mesta zapustela. Dubrava. sklonjenog u pobrđu Rudnika). Stošići i Stankovići. Mikića i Stevanovića. godini je Šatornja (pri čemu su zajedno upisane Gornja i Donja Šatornja). a ponajviše Kragujevački distrikt. Od 94 naselja . Desimirovac. Mijailovića i Čolovića. Karića. sklopljen je 1718. a u Donju Sabantu Begovići. kao u vreme Despotovine. Po četiri kuće imaju Bečevica. . Vašvarski mir 1665. početkom DžVIII veka. a u Poskurice Aleksići.56 je pusto. Po šest kuća je u Topoli.neviđeni pomor u našem stanovništvu. U Resniku su preci Vilipovića. u kojoj je 10 kuća. U ovoj godini su bez žitelja Kragujevac. dok ih je 165 pusto. Ni početak XVIII veka nije bio ništa bolji. po dve kuće imaju Belo Polje. dok je u ostalim naseljenim mestima manje od po deset kuća. Stevanovići (Đorđevci) i Stepanovići. Milovančevića. Ivankovići. o čemu svedoče stara groblja. Živanovića. No. Ratari i Trčinac (danas kraj u selu Čumiću). godine. Da bi se stekla slika o tadašnjoj Šumadiji. godine Požarevački mir. Nekada prenaseljena. Nestorovića (Komnenovića) i Pavlovića (Manasića). Milivojevića. Šumadija je poluprazna. kao Trčinac) preci Božića. koji su obavili pukovnik Najperg i inžinjerijski kapetan Epšelvic. Vlakča. Žabaru. Goroviču. poput Kragujevačkog distrikta. Stanje ne ublažuju ni mirovi sklopljeni između ove dve imperije (Žitvatoroški mir 1606. koji ima 126 naselja. koja tada ima 18 kuća. Kniću. Najveće mesto u 1718. Trebinjci. u kojem je najveće naselje Blaznava. pogotovu što se u međuvremenu odigrala i Velika seoba pod Čarnojevićem 1690. Jerosimovići. po tri kuće imaju Bokčinovići (današnje selo Petropolje). dovoljna su dva podatka: u Valjevskom distriktu. a po pet kuća u Borču. Nedugo zatim. narod se selio. nijedno mesto nije pusto.

u Trmbas Đerići i Matići. Zabojnica (23). u njima je tada bilo sedam manastira (Nikolje u Šatornji. Vitanovcu. Belicu. Minojevac. Između dva zla. u skromnom stanju. veće delove Lepenice i Jasenice bilo je u 1735. Padež (po 8). ali je ona. Goločelo (po 12). između dve carevine i između dva rata (1717-1739). Vlakča (po 6).Vrbica (danas Aranđelovac) i Vitanovac i još 63 naseljena mesta. Vraćevšnica. Jer. Blaznava i Jagodina. Netačnu sliku o slaboj naseljenosti ovog dela Šumadije najbolje opovrgavaju dve istorijske činjenice . U širokom pojasu koji je obuhvatio Levač. Volujak. Lužnica. kaže narodna poslovica. Rudnik. Bačina (21). Kalenić. Oparić. Maskare. Brajkovac (upisan kao Smrdljikovac). Guberevac (po 15). varoš Blaznava (40). Šatornja. u Veliko Krčmare Cukići (Srećkovići) i Pervizi. Kukljin (po 13). Najbolja je crkva u Žabarima (stara crkva u Goroviču). Voljavča i Blagoveštenje kod Stragara. Borač. u Sipić Prodanovići. Bokčinovići. a nurije bez crkava imaju još tri sveštenika (u Jagodini. Grošnici. U celoj ovako popisanoj oblasti je bilo tri varoši Kragujevac. U Stragarima je kamena crkva pokrivena šindrom. Resnik. i crkva u Kragujevcu.u Kragujevcu.. Sekurič (po 4) i Grivac (dve kuće).. Rekovac (28). Ovi predeli su pripadali valjevskoj eparhiji. Šumadija se raseljavala. Ko su Šumadinci (22) Poreklo došljaka Od deset sveštenika samo onaj u Vrbici zna sedam svetih tajni Piše: Mile Nedeljković Crkve su. Šuci. Najveće mesto je bilo šanac i varoš Kragujevac (110 kuća). koja je mnogim vidovima bila surovija od turske. Bagrdan (Gordan). Saranovo. ali i stalno popunjavala novim stanovništvom. Godačica. u Svetlić Vukićevići. zidana „na manastirsko podobije" . Živkovci. Ljuljaci. kojom se jedino i mogu objasniti mnoga tadašnja bekstva i preseljenja. Pretoke. Drenovi i Bačini). u koje istovremeno dolaze i Tomići (zvani Đorđevci). u stvari. Jasika. zatim šanac Vrbica i selo Stragari (po 50 kuća). Čestin. šanac Vitanovac i selo Stubao (po 24). Po ovom crkevnom popisu. Katun (po 5).U stalnom mlazu useljavanja u Šumadiju tih godina (do sredine XVIII veka) dolaze u Korićane Milosavljevići. Batočina (11). U njima je sedam. Drenova. Karanovac. Medveđa. Trudelj. Prevešt. Sibnica. Grošnica. Županjevac. Rakjani (po 7). Lepojević. dok se za crkvu u Vrbici kaže da je udaljena sat i po hoda. a najčešće samo u nadi da preživi. ni sa jedne strane granice Srbima nisu cvetale ruže. Brestovac. godini samo 68 naseljenih mesta. kojoj pripadaju Čumić i Saranovo. Tu sudbinu je delila i Šumadija. Od dobra se ne beži. Raševica (po 18). blago rečeno. varoš Jagodina (36).sva od kamena. Jer pusta ili slabo nastanjena zemlja ne bi mogla da diže bune i ratuje protiv moćne Otomanske carevine. prepravljena turska džamija. Drača. sa svodom i pokrivena ćeramidom. u ovoj oblasti je samo šest crkava . Od kamena je. Lipnica (po 9). Čumić. Han (14). Knić (26). Bela Crkva. i po popisu koji je sačinjen za potrebe Mitropolije beogradske. Ljubostinja i Kamenac). nalazeći se tada pod austrijskom okupacijom. Bečevica (po 10). Trešnjevica. Gružu. Guncati. Kamenica (po 20). Crnuća (po 16). Riljac. Ramaća. dva šanca . Ogranak Perviza se tad naseljava i u Malo Krčmare. Žabaru i Stragarima. Grabovica. U njoj je u ovom vremenu došlo do smene stanovništva. a u Vitanovcu je . Temnić. a u njima ukupno 1051 kuća.Kočina krajina i Prvi srpski ustanak. selo Žabari (30). srpski narod se selio u potrazi za boljim životom. Jarmenovci. Ošakovci. pokrivena crepom.

kako su drugi ljudi počeli odonud seliti se nužde radi turske u cesarsku stranu. Četiri godine ranije. dok šestorica nisu znala pojanje.Vasilije Stanimirović u Drenovi je iz Vraneša. a knjizi se učio u Voljavči. ali. za koje Drobnjaković kaže da im se.protopop Vule Đorđević u Kragujevcu je iz sela Vlasojevića. godine. dinarske struje zanemarljiv.5 odsto kuća doseljenika iz Crne Gore. Sjenice i Hercegovine. zaključiti o seobama stanovništva. Od ostalih. Od deset sveštenika je samo onaj u Vrbici dobro upućen u sedam svetih tajni. Crna Gora.Damjan Janković u Bačini je iz Morakova kod Nikšića. Od ostalih.nimalo uzorno. Zbog turske globe je i pop Radosav ostavio nuriju u Drenči i došao u Kragujevac 1721. krene i on za njim 1729. kada se zbog turskih zuluma srpsko stanovništvo počelo raseljavati. mnogo pre Prvog srpskog ustanka doselio predak kaluđer Pahomije iz Hercegovine.devetorica su došljaci. ne mogavši ostati. Međutim.brvnara pokrivena šinrdom. No." Ko su Šumadinci (23) Dolazak predaka iz stare Raške Iz ovih predela se najčešće dolazilo . pomalo ili dosta loše. a onaj u Grošnici dosta loše. u celoj Belici je udeo tzv. Po pravilu. za stanovništvom su išli i popovi. iz ovog crkvenog izveštaja se može. Veselin Borisavljević u Stragarima je iz Trudova. a ostali. dok sedmorica ne znaju ni tajne ni forme. godine u Aranđelovcu). koje je po popisu 1991. godine u Jagodini. na svod. dvanaest zaredom. a preko nje crepom.Mijat Stanković u Jagodini i Jovan Vukosavljević u Vrbici. godine je sveštenik Jovan Vukosavljević. ostavši bez nurije kod manastira Crne Reke. posrednim načinom. preselio se u državu cesarsku. U Grošnici je 1734. pop u Vitanovcu zna neke od sedam tajni. a odatle u Jagodinu. Sve do sredine DžDž veka iz ove porodice su bili sveštenici. godine oborknez Staniša Marković Mlatišuma ozidao crkvu kamenom. godine. Jedino je Ostoja Atanasijević u Grošnici rodom iz Kragujevca. jedan od Skadra . Tako je bačinski pop Damjan Janković imao nuriju u selima oko Rožaja. godine. jedan iz Metohije Radosav Jovanović u Kragujevcu je iz Tihnića. došao je i pop Mijat. Iz ove porodice su učesnik i istoričar Prvog srpskog ustanka Lazar Arsenijević Batalaka (sinovac prote Atanasija) i savremeni književnik Danko Popović (r. Skadar) najviše je i stanovništva doseljenog u Šumadiju. pop u Bačini je dobro čitao. Miljkovići i Bojovići doseljeni od Vasojevića u Crnču početkom XVIII veka (20 kuća 1948). od kojih su četvorica iz Stare Raške i Starog Vlaha . dvojica su iz Hercegovine . ali im ne zna forme. Upravo iz oblasti iz kojih potiču sveštenici (Stara Raška i Stari Vlah. i da je popovao osam godina. u selo Stragari. prvo u Bačinu. srpsko selo sa 122 žitelja). posle devet godina. Sredinom ovog veka je bilo samo 2. patosao ciglom i pokrio šindrom. Po starinski i polako su znali da čitaju popovi u Kragujevcu i Stragarima. U Vrbici (današnji Aranđelovac i selo Vrbica) oko 1735. tako i pop. od deset popova . Iz Hercegovine je i Mijat Stanković. sveštenik oko 1735. jedan iz Crne Gore . pop u Drenovi je pojao pomalo. Sava Nedeljković u Vitanovcu je iz Koznika. koji je zakleo ustanike na Orašačkom zboru 1804. te dođe u Bačinu. a pop u Drenovi je čuo za sedam tajni. Hercegovina. Metohija. ali ne zna pojanje. Kao oaza stoga deluju Tomići. leta 1721. Za popa Veselina u izveštaju stoji da je imao nuriju u svom rodnom selu Trudovu (uz selo Božetiće kod Nove Varoši. 1928. Jer. Po svemu sudeći je ovaj Jovan predak današnjih Popovića u Bukoviku. ali „po tom. Dobro da čitaju i pevaju znali su samo pop u Vrbici i Žabarima. od kojih je najpoznatiji prota Atanasije. kako je ocenjeno . Filip Obradović u Žabaru je iz Bedine Varoši.slabo. Stanje i znanje sveštenstva . poreklom iz Hercegovine.

poreklom iz Bedine Varoši. Ako se spoje linijom tri sela Šume. Rodonačelnik Blagojevića i Pištoljevića se doselio sa dva brata. kojih je 1923. a drugi u Žabare (današnji Blagojevići). godine 30 kuća). takođe od Sjenice. u tome što je ono. nije slučajnost. U isto vreme je. Stevan). godine sveštenik Vasilije Stanimirović. godine bilo u Žabaru 84 kuće. sačinjen oko 1735. od kojih su 192 kuće potomaka doseljenika pre Prvog ustanka iz okoline Sjenice i iz pravca Bijelo PoljeSjenica. Savkovići i Bulurdići (Tinčići). koje je zapisao Drobnjaković. poreklom iz Vraneša u Staroj Raškoj. prema oceni akademika Petra Vlahovića. godine. godine bilo 17 kuća. koji su svi došli pre Prvog ustanka. te se oni krenu natrag i dođu do Lužnica (Lepenica). tako i stanovništvo koje se seli nosi nazive svog zavičaja za sobom. u Šumadiji. Junkovcu. Bedina Varoš je kod sela Šume u okolini Ivanjice. godine.Šumadija. bilo 12 kuća. Jasika i Padež. Kod Gackoga u Hercegovini postoji i treće selo sa istim nazivom: Šume.Popis Beogradske mitropolije. nazvanih po njemu Radoševići. od kojih jedni početkom DžIDž veka pređu u Junkovac (18 kuća Pištoljevića 1923. „kad su Simići došli u Božurnju. kojih je 1923. potičući iz predela u kojima je bio zametak i duhovno središte stare srpske države. Ko su Šumadinci (33) Doseljavanje uoči Prvog ustanka . u čijoj su nuriji Drenova. svakako. već i poreklo stanovništva koje se u to vreme naseljavalo u prilično zapustelu Šumadiji. Od deset sveštenika. Sledeća porodica koja je. kojih je 1923. jedan od najvećih srpskih pesnika ovog veka. jednog od najuglednijih savremenih etnologa. došla iz pravca Sjenica-Bijelo Polje u okolinu Žabara su Blagojevići (staro prezime Veličkovići). postoji takođe selo Šume. nije slučajnost. Iz Kladnice (po popisu 1991. a od drugog Simići u Božurnji (1923. u Topoli). sveštenik je Filip Obradović. Od Sjenice-Studenice su nešto kasnije (posle 1735. koja se nalazi sa jedne. nosilo državotvornu ideju i imalo misiju. Tako je 1735. Jer. pošlje čoveka te ih vrati. Najznačajnija uloga ovoga stanovništva je. rodonačelnik grupe porodica čije je skupno prezime po njemu Nedeljkovići. Prema zapisu iz 1923. prvo naselio u Gorovič i od njega je tamo familija Pištoljevića (1923. Po porodičnom predanju. Đorići. kao što puž nosi svoju kućicu. godine odslikava ne samo tadašnje stanje u crkvi i narodu. godine bilo 79 kuća. Topoli i Krćevcu je i ista slava (Sv. Iz ove porodice je Desimir Blagojević (rođen 1905." Dokaz srodstva i zajedničkog porekla ovih rodova u Goroviču. čijoj nuriji pripadaju Čumić i Saranovo. to jest Goroviču. A upravo iz ovih predela potiče i najveći deo doseljenog stanovništva. a Ivanjica sa druge strane Javora. godine ukupno 29 kuća). godine). Rodonačelnik Blagojevića se. koliko ih je ukupno bilo na području koje je pripadalo Kragujevcu (predeli Gruže. uspeti i da ostvari. godine selo sa 439 žitelja. Jasenice i Lepenice i Levča). došao je kad i pop Filip u Žabare i izvesni Nedeljko. i kojih je 1923. četvorica su poticala iz Stare Raške i Starog Vlaha. sa više srpskih ustanaka. kmet Savko (rodonačelnik današnjih Savkovića) nije im dao da se nastane. jedan od kolovođa topolske bune 1877. zapravo. U selima njegove nurije su doseljeni iz Stare Raške u Jasiku Popovići. odnosno Gorovič. Na navaljivanje ostalih seljaka Savko se predomisli. Žabaru. u Žabaru je 260 kuća. a uz Žabare. koju će. došao u Žabare sa četiri brata i Radoš. Božurnji. kod Topole.Stari Vlah . Kukljin. Od jednog brata su Spasići u Topoli i Krćevcu (1923. Iz ove porodice je pop Živić. što. bilo 16 kuća). godine) u Žabare došli i Lakići (Živići). U Žabaru. dobiće se nepogrešivo tačan put kojim se kretalo stanovništvo: Hercegovina . približno u isto vreme kad i pop Filip. i da im zemljište da podignu kuće i da se nastane. što. napokon. takođe. od koga je nastala skupina porodica. od kojih 432 muslimana).

kao i Milići. Konjuši. iz Osata (Bosna). Cvetojevcu. Godačici. Pečenogu. došli su od Sjenice. Vulovići.Zakuti. Đuriselu. samo u Lapovu. podrazumevajući pod tim ono koje je na ovu tlu bilo i pre Velike seobe. Stoga je pogrešno reći da je dolaskom određenih porodica osnovano neko šumadijsko naselje. Vaskovići. a do Kočine krajine. Milosavljevići. Reonića i Tatovića.Batočini. što znači tek u svakom četvrtom gružanskom selu. Radovanju. Živkovići) iz Lukova i Šarčevići (Matejići. Gornjoj Vrbavi. pojedini starinački rodovi su se održali u Vitanovcu. Todorovići). Kniću. Ljuljacima. Poskurice i Lužnice. a Žirovnice i Poskurica sredinom XVIII veka. Srećkovići ). Novom Milanovcu. Lazarevići. Mićkovići. čiji su ogranak Vulovići. Pretokama i Ravanici. U Desimirovcu se nastanjuju iz Prizrena Gavrilovići (Čobići/Mijailovići. Kormanu. Rači. čiji su srodnici Glišići u Gornjoj Batočini. jer time je samo obnovljen. Miloševići. Petropolju. Poskurice i Lužnice najstarija naselja Naselja u Šumadiji su vrlo stara. Brnjici. još u Bečevici. Početkom DžVIII veka pojedini današnji rodovi. Grabovcu. koji se smatraju osnivačkim. Jovanovići) i Markovići (Andrejići). Guberevcu. Pantići) iz Malog Izvora. Spasojevići (Miljkovići. Teferiču. Glišovići. gde su zatekli Domanoviće. dolaze iz Zablaća (Čačak). Milosavljevići. Glediću. Jovanovcu. koji su se najviše razgranali (Obradovići. čiji su ogranci Jeremići. Kostići. Sa Kosova dolaze Dobričići. a iz okoline Kragujevca Srećkovići. Donjoj Crnući. U Lepenici je Toša Radivojević našao starinačko stanovništvo. Drenovcu. Milići. Kamenici. Lipnici. Između Kočine krajine (1788) i Karađorđevog ustanka (1804) doseljavanjem se obnavlja život u još sedamnaest lepeničkih naselja . današnje stanovništvo je obnovilo život Lužnica posle Velike seobe 1690. dok Špiljovići (Sretenovići. Vrbetima. Vitkovcu.Žirovnica. Grivcu. Istovremeno se iz Gladne u Resavi naseljavaju Markovići (Radivojevići. Reonići su. Radmiloviću i Stublu. Vučetići. obnavljaju život i u drugim gružanskim selima . Vučkovici. Sibnici. Novičići. Milakovcu. Balosavi. Donjoj Vrbavi. Bošnjanu. Lazarevići. Milića. Vuletići. Belom Polju. Milavčiću. Lipovcu. kao i dvanaest gružanskih sela . Sumurovcu i Toponici. U Dobrovodicu dolaze od Zaječara Glišići. Jabučju. Miraševcu. Pajsijeviću. Ne može se tačno ustanoviti koliko puta su se ova sela praznila i punila novim žiteljima do dolaska predaka današnjih stanovnika u njih. Milivojevići. Leševu. dok su Tatovići. kao i Domanovići. Kneževcu. a iz predela Crne Reke dolaze Sinđelići (Ivanovići. U Bošnjane. drugo prezime Radosavljevići. Gornjoj Batočini. U Drenovcu se smeštaju Sjeničani Sokovići (Đokovići) i Hercegovci Čorbići. Tek. dok je Mihailo Dragić starinačke rodove našao u više mesta u Gruži. jer je premalo porodica koje zasigurno obitavaju u njima duže od tri veka. to jest u vremenu 1737-1787. čiji su rod Dobričići (Čolići) u Žirovnici. Petrovići. sela koja se pominju u XIV veku u povelji kneza Lazara. Nenadići. naselili su se preci Milivojevića. Brestovcu. Milojevići) iz Krivog Vira. Borču. Zabojnici. Opornici. Gosići/Todorovići. Crnom Kalu i Šljivovcu. Po Dragiću. a njihovi su ogranci Miletići. čiji su ogranak Špiljovići u Lužnicama. . Srećkovići i Milanovići. U najstarija naselja u središnoj Šumadiji idu Žirovnica. Novićevići.Bajčetini. Leskovcu. Oplaniću. Todorovići. Stošići) i Stojanovići. godine. Ivanovići. Hercegovci. a ne i začet. a sadašnje stanovništvo u njima je relativno novijeg sastava. Jovanovići i Milutinovići. život u njemu. Gornjoj Crnući. Čestinu i Čukojevcu. Mališići.

Između ta dva sela je bilo i treće . zatim oni koji su došli pre Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. pojedinačni useljenici u drugoj polovini prošlog veka. tako je i Bumbarevo Brdo nastalo u okviru sela Pretoka. Đokići. aleksinačkoj Moravici. iz Buđeva kod Sjenice su Todorovići. Dimitrijevići. I kao što. Sa njima su. Miloradovići. Milanovići. a njihovi rođaci. Živkovići. sa Gavrilom.Belosavce i Markovac. Mićakovići će se prozvati po Mići . sve dok ga knez Miloš 1838. Zarići će poneti to prezime tek u popisu 1863. ničija zemlja). čiji su ogranci Grozdići i Lovčevići . dok iz Bregova u Bugarskoj stižu Đukići.starinci. puž nosi svoju kućicu sa sobom. Milivojevići. I treći osnivački rod Bara je od Sjenice Milojevići. a na kraju. čiji su ogranci Perišići. Vidakovići. Đokići i Božanići. godine (posle Karađorđevog pohoda na Sjenicu). u Donju Raču. Jovanovići. takođe od Sjenice. nemirne krajine koja je bedem odbrane od Niša. Živkovići i Milenovići). Sa njima dolaze i Milojevići. Rankovići. Novitovići. Nikolići. po pretku Jovici koji je došao iz Starog Vlaha (od ovog roda su Betulići u Korićanima. pa jak mlaz doseljenika 1809. Nikolići. Jovanovići i Đorđevići). Nestorovići i Stojiljkovići). sa Korita Vuksanovići (Mitrovići). čiji su ogranak Blagojevići. Nikolići. Jevtovići i Karovići). sa Korita su Veskovići (staro prezime Hadžići). I kao što su Bare Gružanske nastale u okviru sela Ljuljaka. čiji su ogranci Marinkovići. godine. U Grivcu su postojala četiri jaka roda pre Prvog srpskog ustanka Gordijanići (čiji su ogranci Lukići. Miljkovići. Jedan deo Ilića se smešta u Raču. Rajovići. godine nije razdelio susednim selima. Dragićevići. Dobrosavljevići. Dimitrijevići i Jovanovići. najčešće kao seljakanje u oblasti. Ilići.po starom zavičaju. Milovanovići. Ovi slojevi se možda najjasnije raspoznaju u Grivcu. Šarovići. tako su i doseljenici nazvali svoje novo stanište po mestu Adrovcu u Aleksinačkom Pomoravlju. Brankovići. Savići. zasnivaju došljaci od Sjenice Stepkovići. nazvani Moravići. Boljarci. Milovanovići. Stepanovići. pre Prvoga ustanka u selu su još Zarići poreklom od Ivanjice. U Šumadiji je slaganje stanovništva teklo sloj preko sloja . alija. Belobrkovići (čiji su ogranci Petrovići. Bumbarevo Brdo su zasnovali doseljenici od Sjenice. Gajovići.Ko su Šumadinci (35) Iz Adrovca u Adrovac U Šumadiji je bilo ovako: starinci. 1807). Milićevići (Marići). tj.staro prezime Jovičići. sinom Zarije Cvetkovića (r. po svoj prilici iz Bjedine Varoši. Milići i Miloševići. Rankovići. koje je posle odlaska Turaka zadugo bilo prazno (tzv. Aleksići. Stevanovići.u Srbiji je 17 sela sa tim nazivom).doseljeni „od vode Tare" (njihovi srodnici u Borču i Brestovcu se po tome zovu Tarani) i Simovići ili Simonovići . Mitrovići. došli Ćurtovići. Jevremovići. iz Buđeva. sa ograncima (Petrovići. Lepenički Adrovac zasnivaju Ilići (stara prezimena: Jankovići. Pantelići. Među ovim Sjeničacima su i Marinkovići. Rakići. kao i Lekići i Radosavljevići). iza njih oni koji su došli posle Drugog srpskog ustanka. Boškovići. Mačužići (čiji su ogranci Nikolići i Rankovići) i Sovijanići (čiji su ogranci Todorovići. od Sjenice Đekići. Milivojevići. Đorđevići.Beljevac. razgranat rod. a iz Graca (Stari Kolašin) Lukovići. koji slove kao starinački. došljaci pre Prvog ustanka i oni posle Piše: Mile Nedeljković Lepeničko selo Bare (stari naziv . od Korita i Bihora. u kojem su živeli. Vukadinovići. U Belosavce dolaze sa Pešteri Kozoderi. U isto vreme doseljenici obnavljaju i dva plodna i blagodatna jasenička sela . Miloševići i Milutinovići. Uz ova četiri razgranata roda. Sjeničaci su Čušajići i Paunovići. Stojanovići. čiji su ogranci Markovići/Maksimovići. odakle je pretila turska sila. Pavlovići i Ignjatovići). Vukajlovići. po Cvijićevim rečima. kraju istog sela. Mićakovići . Radilovići. Mićići. a iz Bihora su Mirovići. Adrovac naseljavaju doseljenici od Aleksinačkog Pomoravlja.

Radonjići. 1809) i Despot (r. sinovcima Vladimirom (4). a u drugoj Marko (r. Despotovići. Prodanovići. Po porodičnom pamćenju. Svi Simovići su 1863. 1809). a prezime mu je Dimitrijević. 1802) potomci će se prozvati Simovići. nema pisanih podataka. Iliju Vasilijevića (20). pisati 1863.Veljo (puno ime Veličko) prezivao se Radović (r. 1829) odvojiće se grane Radomirovića i Vučićevića. 1787) sa sinovima Lukom. Ivankovići i Gvozdenovići. veka ljudi stižu pojedinačno Piše: Mile Nedeljković Ovi poslednji će se prozvati po majci Jeki. Po Vuliću su ostali sinovi. Dragutinom (2) i Jovicom (9). 1833). tačnije Ilijini sinovi Sofronije. 1812) i Đorđe (r. sina Rakitovog. Milovanom i Radovanom. 1819). U Prvom ustanku. O njihovom pretku Jovici. u Grivac se doseljavaju Veljovići. u Grivac je došao od Stolova više Kraljeva . Jovan je imao i slugu. koji će se kasnije podeliti na rodove Radomirovića. Lazovića. kćerima Draginjom (5) i Milevom (12). u popisu 1831. Ko su Šumadinci (36) Naseljavanje Divostina Krajem 19. Korićani će se prozvati po predelu Korita.u jednoj je sam Miljko (r. Rosom (10) i Milevom (6).Radosavljeviću (r. u kući je sa sinovima Veljkom (9) i Milenkom (1). i u kući je sa sinom Anđelkom. upisani kao Vulićevići . i Mandići će sačuvati spomen na majku Mandu. Rodonačelnik Veljovića . kao najstariji čovek u selu . Stevanom. pa su tako ogranci Rakitovića sadašnji rodovi Đorđevići. čiji će se sinovi Radoje (r. sa 17 duša. godine. Poput Jekića. koji je ženjen (r. jer je u popisu 1863. Uz to. uglavnom za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. Vukić je došao sa sinovima Mirkom. Međutim. Po porodičnom predanju. . Lazom i Veljkom. 1826) i Vučića (r. Krsmanovići. Stevanovići. godine kao Mićići. koji se ovde naselio. 1828). Miljkom i Ninkom. Vučićevića. koji žive u tri zasebna domaćinstva. od kojih će nastati rodovi Mirkovići. zadružna. Rakitovići. i to veoma jaka. godine. I Simovići će poneti svoje prezime od 1863. Po Stevanovom sinu Simi (r. Jovičin sin Stevan je umro 1831. odakle je došao njihov predak Vukić. sinovicama Perunikom (14). Perovići. 1797). Prezime po njemu će ustaliti njegovi sinovi Petronije (r. Dilovića i Mandića. sestrom Milenijom (20) i snahama Novkom (38) i Smiljanom (30). 1825) i Pavle (r. Petar i Petronije. 1822) sa ženom Janom (35 godina). 1761).po svoj prilici iz sela Dragosinjci u Podibru. 1815). braćom Ilijom (26) i Rankom (19). Od Sjenice sa Rakitovićima dolaze i Krsmanovići. Navodimo ih kao tipičan primer šumadijske kućne zajednice tog vremena: domaćin Jovan Simović (r. Korićani. a u ostale dve su po dvojica braće: u prvoj Mina (r. Glišovići. godine u kući udova Jeka sa maloletnim sinovima Milošem. Od Krsmanovih sinova Radomira (r. koji će na ovaj način sačuvati spomen na majku. Stevanovići. a ne po ocu Obradu. godine. godine bili jedna kuća. 1817) i Ilija (r. koji je doseljen „od vode Vape" (rečice koja teče kroz Sjeničko polje). godine Vukić je upisan kao Vulić (r. Rakitovići će se razmnožiti od Paje. 1767). 1797) i Ninko (r. po kojoj će se prozvati njeni sinovi Jovan (r. Despotom. Miljkovići i Ninkovići. Filipovići. 1806).imao je tad 74 godine. Vasiljevići i Jekići.

zateklo je starine. dolinom Uvca i Vape.Marinkovići iz Niševaca kod Svrljiga. Doselili su se Botorini sinovi Stevan (r. Kasniji doseljenici. u čiji su se gornji kraj smestili Radetići i Šukovići (koji se pišu i kao Šulovići). naseljeno došljacima u Prvom srpskom ustanku. godine bili jedna kuća. Novi talas useljavanja u Grivac bio je posle Drugog srpskog ustanka. razmestio stanovništvo koje je otuda. Ćirovići.više no ijedno šumadijsko selo. gde je Karađorđe. 1803). a upisani su sa starim prezimenom Joksimovići. godine priključili Ivankovići od Ivanjice i Gvozdenovići od Požege. tačnije obnavljanju života u njemu. koji slave Sv. krajem prošlog veka. ovo selo. u zasnivanju. Današnje selo Divostin je nastalo od prnjavora manastira Divostina. Uzmičući uzvodno od Polimlja i Sjeničke visoravni. dolaze pojedinačno. vojujući uz njega. a Andrići su zapravo Biorci iz Borča.Sjeničanima i Korićanima su se. krepke vode . 1809) je bio pismen i bio je ćata u selu. niti je ovo selo niklo „između kočića". 1797) je domaćin. Mitrovići iz Bačine. tako da se ne mogu locirati. Crkvina i Staro groblje. u celini i odjednom. stanovništvo Divostina je kompaktno doseljeničko. koja su bez većeg značaja i uticaja. za koji Toša Radivojević kaže da spada u najjače i najbolje vode u svoj Lepenici i da narod u okolini veruje u njegovu isceliteljsku moć od raznih bolesti. Novopridošlo stanovništvo. godine sa pohoda na Sjenicu i Suvodol. Ako se izuzmu pojedinačna useljenja u drugoj polovini prošlog veka. ka „ravnoj Šumadiji". Na takvo. Čemernice i Dragačeva zaputilo. Stariji Aksentije (r. 1809. jer je. od kojih neki odu na Kosmaj. Žujovići. pošlo sa njim. Markovići iz Dupca u Dragačevu. 1802) i Stepan (r. tle se za vreme Karađorđa doseljava pet osnivačkih porodica sela. jer nije smelo da čeka tursku odmazdu. kada je knjaz Miloš raselio Žujoviće sa Ješevca. tačno su zapamtili pretke. Botorići i Žujovići. kad dolaze Ćirovići. sa Voždom. a među njima je glasovit izvor Svetinja. dok su Petrovići od Velemuga iz Belog Polja došli kao domazeti u Ivankoviće. Starovlašani su i Botorići. Na pređašnje stanovništvo i život u selu podsećaju toponimi Staro selo. došavši skupa u Grivac. Jovana. blagodatno. Nove Varoši i Sjenice se preko Javora. primilo predanja o selu i njegovim svetinjama iz vremena despota Stevana Lazarevića i . čije je staro prezime Negovanovići. koji su se doselili i 1831. koje je usinio tetak od roda Mićakovića. naseljeni su silom prilika. No. Ko su Šumadinci (37) Nastanak Đurđeva i Mironića . čiji nadimak Starovlašani čuva spomen na zavičaj. kao i. Šukovići (ili Šulovići) dolaze od Sjenice. Nektarijevići i Todorovići. usput. Istorija naselja nije bezimena. a ovi dođu ovde. Divostin nije nastao na ledini. u ovom veku zaboravljeni. nju stvaraju vrlo konkretni pojedinci. kao trgovci i zanatlije . a u donji Vujadinovići. braću Aksentija i Đorđa. Elbeske kuće i Manastirište. koji su došli iz sela Milandže (zaselak Opaljenika kod Ivanjice). Od ovih Ćirovića. kako nastaju kolonistička sela. potiču Ćirovići u Oplaniću. vraćajući se 1809. privredne i kultne zajednice. koje je tu hrupilo za vreme Karađorđa.dalo svoj pečat daljem uređenju ovog sela kao svoje društvene. a mlađi Đorđe (r. pobunjeno stanovništvo od Priboja. Početkom ovog veka Divostin se odlikovao sa devet izvora žive.

1809) . Jovana (r.Milivoje (r. Po nalazu Toše Radivojevića. najviše se razgranavaju među doseljenicima u Divostinu. 1782). sin Todora. 1817). očajnici i prognanici. koji je umro ženjen. Dimitrija (r. 1767) i Neša (r. 1811) . Đorđevići. stiču prebezi. Jevtovići iz Ramaće (1854).od koga su Jovanovići. i dotle još neženjenom braćom Jakovom (r. koji je najstariji čovek u selu. koji je seoski kmet. 1824). Milivoje je imao braću Miloja (r. Njihovi su rodonačelnici tri brata Radotića . 1819) i Blagoja (r. 1787). Maksimovići iz Donjih Jarušica (1845). 1787). zaseoka Polumira kod Raške (1834). 1803) i Milosav Radotić (r. Staro prezime Todorovića je Damjanovići. Prokopovići ili Prokići. 1791). pošto porodice sa ovim starim prezimenom pripadaju skupini Todorovića. Gvozdenom (r. koji je imao sina Ognjena (r. Jovanovići i Paunovići). 1782). pogotovu posle dve godine uspešnog vojevanja i sjajnih pobeda na Mišaru i Deligradu i osvojenja Beograda (1806). godine dve sedmine stanovništva Divostina. 1797). vezujući se za ovaj deo slobodne grude kao jedini spas. jer s tim prezimenom dolazi od Sjenice njihov rodonačelnik Vujadin Glišović (r.U Srbiju stižu prebezi sa svih strana U aračkom tefteru za 1831. Dimitrije (r.od koga su Ivanovići. 1787). tako da čine skupinu srodnih familija (Ivanovići. 1817). U Karađorđevu Srbiju se. godine u kući sa braćom Jovanom (r. 1812). 1812). kasnije doseljenih. Todorovići. koji su došli od Nove Varoši. Njihov ogranak su Radotići u Maršiću. 1797).Milovana (r. ovih dvanaest. Milića (r. deceniju kasnije Jakovljevići (drugo prezime Gajovići ili Gajičići) iz Odmenja. koji je u kući sa oženjenim bratom Jevremom (r. 1801). a drugo domaćinstvo je Nedeljka Šulovića (r. 1816) . Petnaest godina po dolasku ovih porodica u Divostin se doseljavaju Bojovići od Sjenice (1824). 1797). . Imao je braću Sredoja (18021831). Prokovići od Sjenice (1856). privukao je Srbe. po svemu sudeći.od koga su Prokići ili Prokopovići. godinu su upisana dva domaćinstva Šulovića . Vukosavljevići. prezivao Damjanović. 1824). Milošem (r. 1801) . 1803). sa svih strana. a u kući je sa sinovima Lukom (r. vekovima željne slobode. 1821) i Simom (r. 1762). Proku (r. Nikolići od Pirota (1859) i Zlatkovići (drugo prezime Ilići) iz Velesa u Makedoniji (1863). U aračkom tefteru s njima su u 1831. 1801). i rodoljupci. Todorovići. 1823).od koga su Đorđevići. 1826). Staro prezime Vujadinovića je Glišovići. 1815). Njihov rodonačelnik u Divostinu je Milivoje Todorović (r. 1819) i Jovan (r. Milana (r. porodica činile su 1903. godini upisani Sretenovi sinovi Bogdan (r. kome će se ovde roditi sinovi Gvozden (r. Jovanom (r. Radovanom (r. Ilići iz Cerovca (1880) i Petrovići iz Dragobraće (1897). 1815) i Stevanom (r. Ivanom (r. dok će iz gružanskog sela Dubrave doći Milenkovići (1851). 1822). I Nektarijevići dolaze od Sjenice. Njihovi rodonačelnici su braća Sreten (r. Đorđa (r. a iz okolnih lepeničkih sela Bataveljići iz Donjih Grbica. koji se. i braća Stevan (r. Rodonačelnik Vukosavljevića je Vukosav Damjanović (r. osvetnici i nevoljnici svih vrsta. 1817). Jankovići od Pirota (1840). Prvi srpski ustanak. Rodonačelnik Paunovića je Paun Damjanović (r. iz sela Vape. 1813) i Milovanom (r. 1829). 1820) i Peru (r. upisan u aračkom tefteru 1831. 1807) i Todor (r. stoga. Radotići dolaze iz Krive Reke kod Priboja. Ovi Todorovići (Milivojeva loza) i Prokopovići ili Prokići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Todorovićima.

Martinoviće. Rodonačelnik Filipovića. i 1809. Dimitrija (r. iz Ponišavlja (okolina Pirota. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. a od njih su i Stevanovići u Barama. a neka su. Da podsetimo. godine. godine. kojih je početkom ovog veka bilo 36 kuća.No. nego je izvršen i korenit društveno-ekonomski preokret. Milovanoviće i Srećkoviće. Savkovići i Dugići. 1815). Selo je osnovalo pet rodova . krenulo je ka Šumadiji. posle Velike francuske revolucije (1789). Prema tome. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. U Lukanje dolaze došljaci iz znatno udaljenih predela. Negovanovići . Ubrzo sa juga. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. dolaze Filipovići i Dugići. godine). imao je pet sinova . Gajiće. ovo je posledica ustaničkog ratovanja 1806. kao i Savkovića. nije smelo da čeka odmazdu Turaka i. Došao je predak Ilija. Milana (r. koji je umro kao dete (1832-1833).Petra (r. Treba imati u vidu da je Karađorđevim ustankom ne samo skinuta tuđinska vlast. kako su ga češće zvali „Vilip". Mijailoviće.dolaze sa zapada. godine.drugo prezime Stevanovići . posle Velike francuske revolucije (1789). mnoga sela i po više porodica. Ko su Šumadinci (38) Iz Deževe u Lepenicu U nastanku šumadijskih naselja granična crta je Prvi ustanak Piše: Mile Nedeljković Prema tome. Filip Pavlović (rođen 1787). godine. nastali Lukanje (današnje Đurđevo) i Mironić u Lepenici. iz sela Paštrića u Valjevskoj Kolubari (danas opština Mionica). Prvi srpski ustanak je. 1825) i Jovana. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. Prvi srpski ustanak je. Tamošnje srpsko stanovništvo. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. čije je prezime u starom kraju bilo Pavlovići. U toj povorci su bili preci Filipovića i Dugića. a u nekim delovima Balkana i do 1912. koje je pristalo uz Karađorđeve ratnike. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. a ubrzo za njima Filipovići. Došli su sa četiri strane. i 1809. Nikoliće. 1822). društveni uslovi su sada bitno drugačiji. Bezmalo da nema šumadijskog sela koje u ovom vremenu nije dobilo ponekog novog žitelja. kada je na Deževi držan šanac. pa i kasnije. Rankoviće. Petronija (1817).najpre su došli Ristići i Negovanovići. Svi su se ovde obreli između 1806. ili. među ostalima. Ovaj rod se brzo množi tako da se Stevanovići (Negovanovići). a u nekim delovima Balkana i do 1912. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. a oni se prezivaju po njegovom sinu Risti (rođen 1801). feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. Ristići su došli sa istoka. Da podsetimo. koji je oslobođen od Turaka 1878. pa i kasnije. Martiće. iz deževskog kraja u staroj Raškoj. s povlačenjem vojske u slobodnu Srbiju. ili oživljena ili upravo tada nastala. Nesumnjivo. godine. napunjena sve samim došljacima. godine. granaju na Markoviće. Tako su. za razliku od turskog vremena. jer je ukinut feudalizam. Rodonačelnici Dugića (koji .

blizance Nikolu i Radoja (r. Za razliku od Donjih Grbica . Pantelići. primajući doseljenike iz svih srpskih krajeva. koji je imao sinove Milovana (r. U toj seobi. okolina Novog Pazara). Mironićki Filipovići. 1902. 1767). pridošlo stanovništvo je osnovalo i selo Mironić. Tako i mnogi rodovi iskazuju svoje bitisanje . Kusurići i Pantelići. Radovanovići i Radojevići. Rodonačelnik Arunovića je Aron Đorđević (r. skupa. od koga su Petrovići.od koga su Jovanovići u istom selu.Stefana (r. osnivački rodovi Mironića su svi od Sjenice. Pavlovići. čiju osnovu čine tri vrlo razgranata osnivačka roda (Bataveljići. uz Drinu). Ere. godine.Gornje Grbice su u Karađorđevo vreme u celosti ispunjene doseljenicima. 1824). koji je imao pet sinova . Ovaj prelomni događaj naše novije istorije je deobni kamen celine društvenog života Šumadije. 1814). 1782). Mironić su osnovala tri roda .koje su od 1737. 1812).a koji su. Stevanovići. Miloša (r. 1815). Doseljavanjem Savkovića sa jugozapada. Dugići. skupa. 1812). 1815). Đorđa (r. Aleksića i Pavlovića) su braća Pantelija (r. U povesti ili nastanku šumadijskih naselja. U njegovom domaćinstvu je 1833. Kusurići su rod sa Arunovićima u Velikom Šenju i Jovanovićima u Lužnicama. Za razliku od Đurđeva. Imao je sina Đorđija (r. potomci su Nikolini. a tri iz Bosne (predeo Osata. Radovana (r. 1824). Međutim. Rodonačelnik Markovića je Marko (umro pre 1830). koji je imao sinove Milana (r. i Ranka (r. Jovanovići i Spasojevići. 1777). 1817) . 1809).koji su. poglavito u seobi 1809. 1811). Rodonačelnik Pavlovića je Pavle Đorđević (r. primile samo četiri roda (Živkoviće. Pantelići su takođe razgranat rod. godine upisan i unuk Života (r. Mališiće i Rakićeviće. Spasoja (r. završeno je osnivanje Lukanja odnosno Đurđeva kao seoske zajednice. Negovanovići Filipovići. Radovana (r. 1795). 1824). Milutina (r.se granaju na rodove Petrovića. a u Karađorđevo vreme. 1799) i Petar Dugić (r. od koga su Radovanovići. u Karađorđevo vreme su u celini ispunjena pridošlicama. 1797). Rodonačelnik Pantelića je Pantelija Ilić (r. jer su kudikamo brojniji. Rodonačelnik Savkovića je Savko Bogosavljević (r. po kojem se prezivaju Filipovići. a ogranci su mu Đorđevići. koji je ratovao uz Karađorđevu vojsku. 1814). 1819) i Jovana (1824) . 1832). Mijailovići i . koji je imao sinove Milosava (r. a mnogi čuvaju porodično pamćenje da su došli „kad je Karađorđe sagonio narod u Šumadiju". pečat selu daju doseljenici iz Stare Raške. Arunovići. 1819) . 1815). Savkovići) činili su početkom ovog veka sedam osmina domova u selu. koji su došli od Novog Pazara. čiji su osnivački rodovi sa četiri strane. ispunjene sadašnjim stanovništvom. Blagoja (r. U vreme Karađorđeve Srbije je u Gornje Grbice došlo šest rodova: tri iz Stare Raške (deževski kraj. Ilići. od koga su Đorđevići i Blagoja (r. 1815). godine bili jedna kuća. koja je bila veoma masovna. 1902. godine. Gvozdenovići. 1822) i Milovana (r. Markovići. poput Gornjih Grbica. NJihovi rodovi su tzv. i Žikiće koji su došli od Knjaževca . od koga su Radojevići. kao i porekla njihovog stanovništva. Ovih pet osnivačkih rodova Đurđeva (Ristići. 1827). godine imali 168 kuća).bili su ovde pre Karađorđa ili su doseljeni za vreme Karađorđa. čiji je sin Filip (r. Damjana (r. a neka sela. 1817). Stefanov sin. pogotovu 1809.od koga su Spasojevići. 1825). Raletići . Radosavljevići. Radoja (r. U to vreme su novim stanovništvom popunjavana i etnički osvežavana bezmalo sva naselja. Pavlovići.Filipovići. 1815).od koga su Radosavljevići u istom selu i Miliju (r. Radosava (r. godine imali 31 kuću) . 1809). 1807) . od Nove Varoši. a njegovi su ogranci Milanovići.od koga su Milanovići. Stepana (r. zvani Vilipovići. Pantelići i Ilići su 1831. koji je imao sinove Jovana (r. Kusurići su razgranat rod. granična crta je Prvi srpski ustanak.

Milisavljevići (Milenkovići. pogotovu što je u njoj. Pešići. po sinu mu Miloju (r. priticali su stanovnici sa svih srpskih strana. U Šumadiju. 1829) se odvaja grana Stojadinovića. gladi. Savić. Jeremija) imaju osam ogranaka. Mijailovići. Od Savinog sina Stevana (r. U Ere spadaju Petrovići. Od Savićevog sina Pavla (r. 1823. Damnjanovići. U Korman tada iz jugozapadnih i južnih krajeva pristižu doseljenici . Vujadinovići. 1783). 1812). Jankovići. Jedan od osnivačkih rodova u Gornjim Grbicama.srodnici (braća i braća od stričeva) Petar. Mitar (r. Od Neše su Milojevići. Rankovići. 1767). Stevanovići. Lukići (drugi). čiji su se i otac i sin (r. 1830. Srećkovići) i Ivkovići (Stanojevići. Rodonačelnici Ivkovića i Obradovića su iz mlađeg nara. 1809) i Luke (r. Prvih godina posle Svištovskog mira (1791) Šumadija se činila obećanom zemljom. Od Vuksana su Petar (r. 1777) su Radovanovići. što je preseljenje u okviru iste oblasti. Mnogi su bežali od nedaća. koji skupa 1902. Gavrilovići su od Gaje (r. 1815) i Uroš (r. Takozvane Ere (slava Sv. Dragan. 1802). Jevta. Rankovića. dok su ostali rodovi sa istim prezimenom i bez ogranaka. godine imaju 55 kuća. Jankovići. odmazde zbog zameranja ili ubistva aga. U Gornje Grbice su došli tzv. Milanovići i Pašići) imaju te godine skupa tri kuće. Rodonačelnik Vujadinovića je Vujadin Mihailović (r. rodonačelnik Milovanovića).Radojičići. 1804) su Pavlovići. rodonačelnik Miloševića) i Milovan (r. Od Jovana (r. 1811). Lukići. 1817). 1802) i Jovana (r. od koga su Ilići. 1767) i Vučetu (r. 1811) su Stevanovići i Lukići (drugi). 1771). rodonačelnik Lukića). erski rodovi su se ovako granali: Petrovići su od braće Nikole (r. 1795) sa bratom Simom (r. Jovanovići. 1811) su Jovčetići i Jovanovići. Jokića i Radojevića iz kasnijih naraštaja. 1812). Ognjanovići) od Sjenicae. 1797). Milanovići) iz Goričana kod Čačka. koja će postati zemlja snažne ustaničke radnje. Staro prezime Simonovića je Miličevići. Radojevići. Vučetići. 1779). Milanovići. Jokići. dok Osaćani (rodovi Obradovići. potiču Milovanovići. Rajkovići) iz Stubla u . 1796). Obradovići i Stojadinovići. Mijailovići (slava Sv. Milovanovići. Radovanovići. Pavić. život raje bio snošljiviji no u drugim krajevima. Miloševići. čiji je otac Vulić Vučićević (r. 1809) zvali Radovan. a Stojkovići (Nedeljkovići. Jovan. Raketići (Milijići. Simići) od Novog Pazara. 1814) je grana Damnjanovića. ali im je neutaživa želja za slobodom bila zajednička. Jovčetići. Stanko (r. Pavlovići. Ivkovići. Tašovići (Tanaskovići) iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). U Gornje Grbice je došao Vujadin (r. dok su rodonačelnici Milosavljevića. Sava i sinovci Vujadin i Sima sa majkom Milicom. kao pograničnoj oblasti Otomanske imperije. 1767) bio 1831. koji dolaze iz Ramaće. Neša. Vuksana (r. Đuričići. a od Pavlovog sina Stojadina (r. Nikola) imaju 17 ogranaka. 1823). Gavrilovići. njegovog srednjeg sina. Milovanovići i Radojevići. a Mijailovićima pripadaju Mijailovići (u užem smislu). a od Milovana (r. Vujičići. 1777) i Sime Petrovića (r. Miloš (r. Simonovići. Vasiljevići. od koga su Simonovići. Ere sa porodicama . Jovanovići. U toj godini će se tek doseliti sedmi rod u Gornje Grbice kuća Mojsilovića. Milojevići. a ovaj sina Iliju (r. ovako se vremenom granao: Mijailovići (u užem smislu) su od Mijaila Jovanovića (r. Jovanovići. a od Vučete su Luka (1807. Milosavljevići. Od najstarijeg Siminog sina Damnjana (r. Kako se to vidi iz arhivskih dokumenata.Gajovići (Gajići. Dragan je imao sina Jovana (r. Od Pavićevih sinova Jovčete (r. Jevta je imao dva sina. Ilići. 1827). godine kmet u selu.

Iz Katrge (Rudničko Pomoravlje dolaze Aćimovići (Tomići. Soko Banja). Đokovići). koji dolaze iz Vrmdže (Moravica. Kostići. dolaze iz Stragačine (zaselak Maskove. Stanišići. Filipovići). poreklom od Tetova (Makedonija). Markovići). Milenkovići. Teferič dobija nove žitelje sa pet strane . Moravice i Zapadne Morave. Druga dva doseljenička roda čuvaju u svom imenu uspomenu na zavičaj . Milojevići). dolaze iz Hercegovine Bradići. Petrovići). čiji su ogranci Milenkovići.Jovanovići i Krstići od Knjaževca. ogranak Petronijevića u Rakincu. U Rači preovlađuju doseljenici sa istoka . Ivanovići (Nedeljkovići) iz Prokuplja. Sretenovići (Vučetići) i Mladenovići. koji se tada zvao Pusto Selo. kod Ivanjice). Jovanovići). Vučkovići (Trifunovići. Sa istoka dolaze Nikolčići (Živanovići. drugo prezime Džudžovići (Pavlovići. Milosavljevići.od Zaječara su Asurdžići (Živadinovići. Jovčići. U Miraševcu se iz Bosne naseljavaju Topalovići (Đurđevići/Mijailovići. Miloševići. čiji su rod Miladinovići u Markovcu. a iz Trna u Bugarskoj Prvići (Milanovići. U isto vreme su od Nove Varoši pristigli Vulovići. čiji su srodnici Lazovići u Rakincu. Milentijevići i Mirkovići. Todorovići). Stevanovići) i Strugarevići. Radivojevići) i Kandići (Miljkovići. iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). Radisavljevići). Vujadinovići (Milanovići. Obalaši. buduće naselje zameću Miladinovići. Nikolići) na Župu. drugo prezime Nikolići. a Gluvaćani (a na Gluvać. i Petronijevići (Petrovići. Stevanovići i Lazarevići. drugo prezime Trojanovići od Pirota. Ilići. Adžići/Radovanovići. Ristići. Đokići (Petrovići. U Pinosavi. Nikola) i Lazarevići (Petrovići) iz Leskovca.Župljani (Jovanovići. Miloševići. među koje dolaze i Stanimirovići (Glišići). Miloševići. Mijailovići/Midžići). Milutinovići (Sretenovići. Šarolik je i sastav prvih naseljenika u Cvetojevcu .Bajići (Đorđevići. Miljkovići) iz Kormana u Aleksinačkom Pomoravlju. Dabovići. U Radovanje se sliva doseljenička reka od Polimlja. koji dolaze sa drugog kraja Srbije. Filipovići. koja je zapravo zbeg. Milanovići. zatim Pavići (Simići. Milivojevići od Zaječara i Prvulovići iz Rakovice kod Vidina. zaselak Dubnice u Đetinji. a Mladenovići. Pavlovići drugi (slava Sv. Pavlovići) stižu iz Vranja. Simići) od Peći.Župi. čije je drugo prezime Stevanovići (slava . a od Užica Pavićevići (Sretenovići). Anđelkovići). Zarići. dohodeći od Prištine. dok su Mijailovići. U Opornici nalaze pribežište nevoljnici s Kosova. Ko su Šumadinci (39) Spomen zavičaja U središnoj Šumadiji najjača doseljenička struja dinarci U Novi Milanovac. a Lazovići (Simići. Živkovići.

Milanovića). kao što im i ime kazuje od Bihora (Stara Srbija). U središnoj Šumadiji. kako je pevao pesnik bune Filip Višnjić. Ilića. Jovanovići. Otuda nije čudo što je ustanak u Šumadiji imao šire okvire i vidike . Vićentijevići. Mijailovići. najprivlačnija oblast za naseljavanje. Gavrilovići. Markovići.od Novog Pazara stižu Bojanići. koja je i najstarija po nastanku. a Biorci (Krsmanovići. Jovanovići i Đorđevići). uoči velikog pregnuća kakav je bio Prvi srpski ustanak. U okviru dinarske struje su najbrojniji doseljenici od Sjenice. Lazarevića (Cvetkovića). koje se ni do danas nije smirilo. Đurđevići. Sastav stanovništva Šumadije je vrlo šarolik. Stara Crna Gora. Batočinu i Šljivovac. Hercegovina. i ostala. Tada iz Trnske klisure pristižu i Despotovići (Antići. Ova struja je najzastupljenija u Gruži (15 odsto stanovništva). zatim brojni Jovanovići (Ristići. U ovom vremenu je snažan priliv i u Crni Kao. Jasenica i Lepenica. čine više od polovine žitelja današnje Gruže i Jasenice i petinu žitelja Lepenice. Ali je zato u Lepenici na drugom mestu po brojnosti stanovništvo koje pripada timočkoj struji. Dinarski doseljenici. Predeo Lepenice je po svom geografskom položaju bio predodređen da se na njemu sudare četiri najpretežnije selidbene struje. zatim u Jasenici (10 odsto). a iz Crne Trave Streljići (Stojakovići) i Glavaševići. prema istraživanjima Mihaila Dragića. Bezmalo da nema šumadijskog predela u kojem se ne bi mogli naći doseljenici iz svih krajeva u kojima Srbi žive ili su nekad živeli. prevagu imaju iz Stare Srbije . Sa jugozapada su priticale dinarska i kosovsko-metohijska struja. daljih i bližih. koja je. od Peći. što je razumljivo ako se ima u vidu da je od svih delova Srbije Šumadija bila. što je staro prezime skupine rodova Markovića (Milojevića.Đurđevdan). došljaci iz Crne Gore. a na njenom tlu su se presecale . dok je u Lepenici najslabija (tri odsto). i od Beograda do Kosova. Markovići. gde su se ranije smestili samo Džajovići. jer je posle pogibelji na Kosovu (1389) počelo ono žalosno premeštanje i bežanje našeg naroda. Milovanovići). koju sačinjavaju tri predeone celine . U Šljivovcu. Stanojevića (Petrovića.od Timoka do Drine. Ignjatovići. slagalo stanovništvo u Lepenici. Miloševići) i Lukići. Babovići. drugo prezime Milovanovići. kao i ostala područja Šumadije. Bosna). a svaka deseta u Lepenici je poreklom od Sjenice. U Crni Kao dolaze iz Resave Veljkovići. prigrlila doseljenike iz svih srpskih predela. Druga po jačini doseljeničkog mlaza je kosovsko-metohijska struja. U svakom od ova tri predela je najjača dinarska doseljenička struja (Stara Raška. Stankići/Dimitrijevići. a od Sjenice Pejovići (Todorovići. Mijailovići).Gruža. a Stojanovići iz Vidina. Tako se. taj doseljenički mozaik je i najupečatljiviji. Od Velikog Izvora na Timoku dolaze Simići. svaka četvrta porodica u Gruži i Jasenici. Đorđevići. Borivoja Drobnjakovića i Toše Radivojevića. Nikolića (Petrovića) i Panića. Milosavljevića).

Mali Izvor. Po Toši Radivojeviću. Zvižd) za ovu priliku izostavljamo. Ovde imamo u vidu samo timočki deo timočkobraničevske struje. Salaš. Guberevcu.Vojinovac (55 odsto) i Lužnice (54). Grošnici. prevagu čine doseljenici od . Brestovačku Banju i Derven). Novom Milanovcu. Gornjoj Batočini. čini upravo snaga timočke struje. Petrovcu i Šljivovcu (svaka osma kuća). kao i sa ostalih jedanaest predeonih celina Šumadije. a ima ih i u Majniću. moglo smatrati za četiri strane sveta razbacanog Srpstva . Debelicu. Ovako sabrano. Veliki Izvor i Zagrađe). Maršić (39). u poređenju sa Gružom i Jasenicom. zatim u Botunju. Donjoj Rači. Markovcu.prvo. Donjim Grbicama i Beloševcu. treće. Mlava. Vučić (95) i Miraševac (88). Viševac (36). Prnjavoru i Sipiću (svaka peta kuća). Osobenost Lepenice. Bošnjanu. a u pet oni čine većinu. Vražogrnce. Radovanju. Lukovo. u timočkom predelu Crnoj Reci. on je tu uračunao samo Timok u užem smislu (Jelašnicu. U 44 lepenička naselja su doseljenici koji pripadaju ovoj struji. dolazeći moravskom udolinom s juga. Pajazitovu i Svetliću (svaka šesta kuća). dok braničevski deo (Homolje. Jakovac. a drugo . Brzanu. sastavljena od doseljenih Timočana . a odelito je vodio Crnu Reku (Krivi Vir. i timočkobraničevska struja sa istoka. Knjaževac (Staro Korito.među doseljenicima su vrlo brojni oni koji su došli sa Kosova i iz Metohije i. Radičevac) i Zaječar (Grljan. iz Hrvatske na zapadu.moravsko-vardarska struja. Da bi se valjano razumela svojstva stanovništva timočke struje. Cvetojevac (36).Cerovac (96 odsto). Batočini. Lapovu. Desimirovcu. Resniku (svaka deveta) i Rači (svaka deseta). Mirovo i Bačevicu) i Krajinu (Negotin. Malom Krčmaru.od Vidina na istoku. Zato je. u vreme doseljavanja. Poskuricama. u slivu Timoka ima znatan sloj starinačkog stanovništva. Timočani u Lepenici čine oko šestinu (ili oko 15 odsto stanovništva). Popović (35) i Donjim Jarušicama (34). Žirovnici. Ko su Šumadinci (40) Od Sjenice preko Krivog Vira Topalovići su prezime nastalo od turske reči „topal"-hrom Piše: Mile Nedeljković Za tri sela se može reći da su. treba imati u vidu ove tri činjenice o njemu . No. među ovim oblastima. u dva su timočke porodice u većini . odakle je svaki deseti doseljenik timočke struje u Lepenici. a u šest sačinjavaju više od trećine . Čumiću. Dobrovodici. Dobrači. a može se reći i u celoj Šumadiji. jer su u njoj primetne porodice pristigle sa tako širokog područja koje se. deset odsto lepeničkih rodova čine Timočani.Rakinac (40 odsto). koji nije najbolje omeđio timočko-braničevsku selidbenu struju. Metriš i Sikole). stanovništvo Lepenice i najsloženije. Gradcu. bezmalo cela. iz Solunskog zaliva na jugu i od Budima na severu. Doseljenici poreklom od Timoka su primetni još u Crnom Kalu i Pinosavi (svaka četvrta kuća). Novi Han.

međusobno su za koleno bliži nego sa ostalim Topalovićima. ima dosta doseljenih Sjeničana. preko Timoka. pišući da „u Krivom Viru. selo nadomak Rače. 1817). U Miraševac. U Prvom ustanku u Miraševac dolaze doseljenici iz timočkog sela Jelašnice. u stvari. na žalost. tako. Živkovići. 1802) i njegov sin Mihailo (r. godine skupa imali 112 kuća. kraja u kojima Srbi žive . 1784). Prvulovići i Čumići. Đorići. ponoviti u većem obimu. preneli ime svog sela iz Nerodimlja. i od njih se ovde razvila. hrom) . Daničići. naselili i delovi ranije dinarske i kosovsko-metohijske struje u Lepenicu. a delili su se na ogranke Đurđeviće (Mijailoviće). kako u predelu Timoka. Iz Jelašnice dolazi 16 rodova . koje je nosilo snažnu državotvornu misiju i negovalo tradicije slobodarstva. što znači da su Markovi potomci zadržali prezime (Petrovići). pod osobito povoljnim zemljišnim prilikama. Mihailovići. svagda je prednjačilo u bunama i ustancima. a došli su u vreme Kočine krajine iz Nerodimlja na Kosovu. gde su se mešali i stapali sa tamošnjim starincima i doseljenicima s drugih strana. timočka struja je imala na tlu matice etnografsko ujednačavanje. dali pečat Miraševcu. 1813). Golubovići.1827). Oni su izabrali ovo selo gde Crna reka izvire iz pećine. Miloševiće i Petroviće. vunom najbolja pasmina ovaca u Srbiji. po čemu je zaključio da su oni. čije je staro prezime Novakovići. jedinstveni lik Šumadinca.sa Kosova. Prvi žitelji za koje se zna. Oni su preneli u Krivi Vir poznate sjeničke ovce. Topalovići . pošto su njihovi rodonačelnici Đurđe Novaković (r. a njihovi rodonačelnici su Petrov sin Marko (r. boginjava od vrtača. Paunkovići. što je Jovan Cvijić uočio i istakao. tako i po dolasku u Šumadiju." Na taj su se način. za ono vreme vrlo udaljena. Zdravkovići. sina Ivana Novakovića (r. čiji su preci došli iz Bosne kad i Petrovići sa Kosova. jer potiču od oca i sina. Nedeljkovići. vode poreklo od Novakovih sinova Đurđa i Ivana. Adžići (Radovanovići). Adžići. sin drugog Petrovog sina Mateje (r. znači. koji važe za osnivački rod sela. a Matejini promenili u Miloševiće. Petkovići. Staro prezime drugog ogranka Topalovića (Petrovića i Miloševića) je Petrovići. Ovo stanovništvo. Ognjanovići. pod Rtnjem u istočnoj Srbiji. prvi naseljenici su došli iz tri. Radovanovići). a iznad njenog izvora je prostrana karsna visoravan. pa su im i ime poreklo upamćeni. Đurđevići i Mijailovići (Mihailovići). obrazujući. po dolasku u Šumadiju. koji su 1903. 1777) i Miloš (r. Ova četiri roda (Đurđevići. kao što to obično doseljenici čine kad se nastane u dotad praznom selu. Kalinići. No. Karcunovići. koje će se. ili ga osnuju. i to ih jako opominje na njihovu zemlju maticu. Toša Radivojević je našao selo Miraš u Nerodimlju. čije je staro prezime takođe Novakovići.početkom ovog veka su imali deset kuća. Adžiće (Radovanoviće). iz Bosne i Timoka. a drugi rod Topalovići. ispunjavaju selo i nose prevagu kako po brojnosti tako i uticaju na njegov dalji razvoj.Božinovići. Jankulovići.Sjenice. Zapravo. 1787). . bili su Petrovići. Ispitujući njihovo poreklo.prezime koje nastaje po telesnoj odlici pretka (na turskom „topal" znači: oštećen u nogu. Petrovići su se vremenom zatrli. Pešajići. nastavio je život sela i dočekao treće doseljenike koji su. potiču od Radovana (r.

a njihovi ogranci Radivojevići i Nikići od Božinovih sinova Radivoja (r. Paunkovići potiču od Paunka Milenkovića (r. 1781). koji potiču od braće Stojana (r. Rodonačelnik Petkovića je Petko Cvejić (r. Radojka (r. 1787) i Todor (r. Živka i Stanoja. a njihovi ogranci Božići i Petrovići od Nedeljkovih sinova Bože (r. a kasnije će se od njih razviti Miletići. Rodonačelnik Kostića je Kosta Živković (r. 1791). 1807) će se odvojiti ogranak Paunovića. godine je Nedeljkov najstariji sin Stevan upisan kao kmet. Od Ognjanovog sina Hriste (r. 1797) i Đorđa (r. Daničići imaju dva ogranka . a njegov srednji Miljko (r. 1802) rodonačelnik Milojevića. 1807). 1784). kako se prezivali Ognjan (r. zvanom Peši.Pavloviće i Toljiće (ili Todoriće). potičući od tri brata. 1813) Pavlovići.Božinovići vode poreklo od Božina Đorđijevića (r. 1797) i njegov stariji brat Marinko (r. od dolaska nisu menjali prezime. Staro prezime Ognjanovića je Mihailovići. granaju u Kostiće. potiču od braće Nikole (r.1776) i njegovih sinova Petra i Save. 1797) je osnivač Milkića. Jankulovići vode poreklo od Janka Petkovića (r. 1816) će se izdvojiti Brankovići. a njihovi su rodonačelnici Petkovi sinovi Pavle (r. U popisu 1831. Petrovići zvani Trenići i Prvulovići (Terzići). upisan 1831.Milinka. 1794). 1787). čije je staro prezime Cvetkovići. Staro prezime Nedeljkovića je Radenkovići. dok je najmlađi brat Miloje (r. 1749).1767) sa sinovima Veljkom Živanom. 1811). 1776). Cvejčinoviću (r. 1797). Zdravkovići. 1767). 1777). 1776). 1819) će se odvojiti ogranak Ristića. Ko su šumadinci (41) Stara prezimena Istorija mnogih porodica je roman za sebe Živkovići. 1811). . godine kao jedan od najstarijih domaćina u selu (r. a od njegovog potmka Branka (r. 1802) zadržati prezime Veljića. 1804) i Nike (r. dok će potomci najstarijeg mu sina Trifuna (r. Milkiće i Milojeviće. godine kao domaćin sa sinovima Milošem. Jevtom i Ilijom. 1817) nastaće ogranci Miletića i Milojkovića. Rodonačelnik Đorića je Đoro Veljković (r. a Nedeljko je imao još tri sina . Milojem i Milošem. 1777). 1787) i Jovana (r. Pešajići su prozvani po Petru. NJihovi srodnici Veljići su od Velje Radivojevića (r. od čijeg sina Paunka (r. a od drugog sina Pavla (r. 1809) i Milete (r. upisan 1831. Prvulovići potiču od Prvula Radenkovića (r. Rodonačelnik Kalinića je Stojan Nikolić (r. a kasnije i Nedeljkovići zvani Nešići. a od Pešinih sinova Milojka (r. Karcunovići. 1797). 1787). a potiču od Nedeljka (r. Rodonačelnik Golubovića je Golub Živulović. 1807) i Petra (r.

a konačan oblik je dobilo po slomu Prvog srpskog ustanka. Đorđevića. Ovo selo je. Miloševiće i Nikoliće. Živkovića. Stanojevići (sa ogrankom Radojkovića i Stojanovića) i Tokalići (sa ograncima Milićevića. Predak jedan.Jakovca i Jelašnice. i kako su upamćeni. Nakon izvesnog vremena. ili roman u malome. a Nikolića Markov brat od strica Nikola Cvetković (r. koji su došli iz dva susedna sela u oblasti Timoka .Marići (sa ogrankom Markovića). imaju istu slavu . redom po pristizanju. što znači da je tu. razgranato je danas u više od trideset familija. imali 1903. Posle Drugog srpskog ustanka će u Miraševac još doći od Knjaževca Petrovići (1832) i Crvenjakovići (1844). zbližila. Živanovića. Milojkovića. Nikolići (sa ograncima Ivanovića i Mladenovića). U Šumadiji je veoma mnogo ovakvih predvojenih porodica. nesumnjivo su potomci dede Jakova. bilo staro. kad su procenili da je opasnost minula. nalikuju na priču. za ono vreme udaljena. godine. Odista. Paunovići ( sa ogrankom Petkovića/Milovanovića). dok će se Miloševići odvojiti po Nikolinom sinu Milošu (r. Rodonačelnik Markovića je Marko Janjić (r. ne smejući da čekaju tursku odmazdu po slomu Prvog srpskog ustanka. naprotiv. Od Veljka u Brusniku potekne rod Jeličića. a od Veloja u Kloki nastane rod Ivanovića. ognjište i jednih i drugih. jer ih nevolja nije podelila. a Veloje nađe mesto u Kloki. Živadinovića i Milanovića). koje su skupa posle Prvog svetskog rata imale 217 kuća. Možda je ponajbolji primer za to selo Vučić kod Rače. Gaćanovića i Milanovića). Markovići (sa ograncima Golubovića i Gojkovića). pre bežanije u Lozovik. dokad se u njemu „odjednom nastanilo" trinaest osnivačkih rodova.Đurđic. Pavlovići i Prvulovići. selu koje danas pripada opštini Velika Plana. Veljku i Veloju.Miloševići (sa ograncima Vidanovića i Petrovića). već. predela. selu kod Topole. rodonačelnika. skupa sa svojim ograncima. kojima je neko najrođeniji ostao u starom zavičaju. U starom zavičaju su svakome od njih ostali srodnici. Veljko se vrati u Negotinsku krajinu i naseli u Brusniku. Radojkovići (sa ograncima Nikolića. koji su. Reč istorija u nekim jezicima znači: priča. koji su se. To potvrđuje i očuvano predanje o dva brata iz sela Brusnika kod Negotina. U Vučiću su se izmešali. koji se preziva i Stanojlovići. kako je ustanovio Toša Radivojević. iz Kumanova Ilijići (1858).Čumići se dele na Markoviće. Milivojevići. po kojem je i njihovo matično selo Jakovac prozvano. Aranđelovića/Ranđelovića. a od njega dva roda u dva. mnogi istorijski događaji. a Ivanovići pamte da im je predak došao iz sela Čubre kod Negotina. Starosedelačko stanovništvo u Jakovcu. Tako je i rodoslovno pamćenje mnogih porodica samo po sebi priča. iz okoline Kostići (1865) i iz Porodina u Resavi drugi Petrovići (1873). zajedničko. onako kako su se odigrali. Da su Jakovljevi potomci u lepeničkom selu Vučiću i u timočkom selu Jakovcu zaista srodnici svedoči i to što svi. Milenkovića. i koje je odreda potomstvo dede Jakova. Iz Jakovca je došlo osam rodova . predanje. Doseljenici iz Jakovca Marići. godine 44 kuće. Prvulovići (sa ograncima Živulovića. 1817). zasnovano 1806. Jeličići znaju da su im u Kloki ostali rođaci Ivanovići. Simići (sa ogrankom Živanovića) i Stojanovići (sa ogrankom Milisavljevića). 1797). koje je do danas tamo opstalo. i tu se stalno nastani. . bez izuzetka. Pavlovići (sa ograncima Milovanovića i Stojanovića). Đorđevića. a iz Jelašnice pet rodova . zbežali u Šumadiju i privremeno nastanili u Lozoviku. Milanovića i Stanojevića). 1797). kada su na njegovo tle došli prvi naseljenici.

Javora i Dragačeva. Sa Gornje Pešteri. kao što su Arapovići. a po popisu 1971. Karađorđe povukao u unutrašnjost zemlje.Bogić. godine je imala 163 domaćinstva. može se desiti da jedni pomisle da je reč o Sjeničkopešterskoj visoravni. najviše je dvočlanih (27) i jednočlanih (25).na sebi svojstven način. Kod Duge Poljane. Milija (od koga su Vukovići) i braća Laketa i Staleta. Ako pomenemo naselja ili njihove delove. isto to . jer se ova naselja nalaze i ovde i tamo. Takvih je u ovom selu 117. 1948. čiji potomci postoje do našeg vremena. a 1971. Brnjica. prema popisu 1991. . u njemu su 123 kuće (domaćinstva) u kojima žive 133 porodice. Za sve ove rodove se kaže da su u starom zavičaju bili jedna familija. što nije slučajno. Iz ovog su sela. što je za petinu manje. Dakle. ali je svako u izvesnom pogledu osobeno. Po popisu 1948. Sušica. jer sve ove porodice slave Svetog Nikolu. a od ovog roda je bio starovlaški knez Maksim Rašković. Međutim. Vukovići i Leketići ili Staletići. nesumnjivo. kao što nije slučajno ni to da se naselja Ursule. među malobrojne srpske srednjovekovne vlastelinske porodice. godine.samo malo drugačije.Bogićevići. Selo je. Matica ovih Raškovića je zapravo selo Rašković kod Duge Poljane. Nikolu. više od četvrtine. ponajviše ka ravnoj Šumadiji. Tako je i gružansko selo Brnjica kao i ostala sela. dolinom Ljudske reke. kao što vode teku. koji je opstao i sve vreme turske vlasti. koga je 1813. Kako je Dragić zapisao. Takvih je bezmalo trećina. poznato po tome što su u njemu sačuvani ostaci zadružnog života). ime Raškovića govori mnogo više. odnosno njihovi rodonačelnici . Međutim. U pogledu porodica. Brnjica je posle Drugog svetskog rata stagnirala. došli meštani Raškovića u Gruži. Raške i Ibra. Petrovo Polje. ali . a od 425 njegovih stanovnika najbrojniji su oni između 55 i 70 godina. ni Brnjica nije odolela. kao najvidljivijoj demografskoj činjenici posle Drugog svetskog rata. tj. Dve decenije kasnije. starilo i smanjivalo se u broju kuća i žitelja. Raškoviće. vratimo se u Bačicu. a potom sa porodicom u Ripanj. prvo u Kragujevac. prenevši ime svog sela. dugo ugledan i moćan. Iz ovog sela su u gružansko selo Bare u vreme Prvoga ustanka došla tri današnja roda . U Šumadiji su sva sela ista. puž nosi svoju kućicu sa sobom. isto. a drugi o Gruži. Bare. kao što. Prividno. do sela Rasna je selo Raškoviće (danas 210 žitelja islamske veroispovesti. a preslavljaju Letnjeg Sv. kako našu oblast i narodna pesma naziva. kao i većina šumadijskih sela. zbog neposlušnosti. godine 585 stanovnika. Sugubine ili Kaludra nalaze i u Levču i u Staroj Raškoj. ili planinskim bilima. uletao u tursku granicu i vojevao. godine 162. kakvi su bili Bakići i Karapandžići. No. po Cvijićevom slikovitom zapažanju. Naime. Kalipolje. preko Golije. slivalo se i srpsko stanovništvo u niže krajeve. Uzmicalo se u dva pravca. jer je. dok je mladih (mlađih od 15 godina) samo 55. spada i rod Raškovića. vojvoda Sjeničke nahije u Prvom ustanku. Opštoj pojavi proređivanja stanovništva i njegovog starenja. mimo zapovesti. Kako bi Vuk Karadžić rekao.Ko su Šumadinci (43) Prepolovljena jabuka Uzmicalo se u dva pravca: dolinom Ibra ili preko Golije A naša priča zapravo počinje ovde. godine je u tim domaćinstvima bilo 730. žitelji Raškovića u Gruži „znaju samo da kažu da je doseljavanje bilo u jedno vreme i iz jednog mesta". što se vidi i iz njihovog krsnog imena. Kneževac. godine.

A u popisu 1991.u jednoj su braća Milovan i Uroš Đurić. 1767) upisani u tefter 1831. a Milivoje 1797. iz raznih .Joksimoviće i oni slave Sv. jer se rodonačelnik Đura doselio iz Štavlja kod Sjenice. koji sa Đurićima čine rod Štavljana. godine sa ocem Markom. zvanim Arnautinom. Sa Vulićem je upisan i sin Milovan (r. Dakle. godine i Sredoje 1829. s tim što su Dragojlovići došli pre. a u drugom je deset godina mlađi Milivoje. selo je uznapredovalo. godine samo je 11 domaćinstava koja imaju po šest članova.Dragojlovići iz sela Budoželja.najverovatnije 1809. a u stvari klasičnoj srpskoj oblasti (Stara Raška). u Brnjici su još jedni Maksimovići. Skupno doseljenje Đurića i Maksimovića. godine. Gornja mahala). Ovi drugi su zapravo Markovići. Tačnije. a takođe su u isto vreme došli iz Štavlja. jer su njihovi rodonačelnici Maksim (r. Marko je rođen oko 1790. bezmalo se udvostručilo . godine (po jednom zapisu Jovan je sedam godina mlađi od Sredoja). od kojih 37 za vojsku sposobnih. godine. iz Štavlja. što znači da su oni rođeni u Štavlju (Vulić 1787. Vulić i Milivoje su upisani kao Đurđevići. godine sa prezimenom Jovanović. jer su Miloje i Sredoje upisani u aračkom tefteru 1831. godine). U donjem kraju Brnjice su porodice doseljene iz Starog Vlaha . vidi se i po tome što su im kuće u istom kraju Brnjice (tzv. 1797) i Joksim (r. posle Voždovog pohoda na Sjenicu. Jer. godine. godinu su dva domaćinstva Đurića. Ovi Đurići (od kojih su neki Ćosovići) su rod sa Maksimovićima. Zapis etnologa Mihaila Dragića. a ostali za vreme Karađorđevog pohoda na Sjenicu. kao i Jeremići („za njih vele da su Studeničani"). godine Brnjica je imala 28 kuća i 185 stanovnika. dok je Jovan rođen posle 1831.imalo je 50 kuća sa ukupno 304 žitelja. što znači da je puno ime Đurino bilo Đurđe. ista familija. Tri decenije kasnije. onda je on došao u Brnjicu za vreme Karađorđa . godine. što znači da su Jovan (od koga su Maksimovići) i Đura (od koga su Đurići) braća Ko su Šumadinci (44) Nevoljne seobe Plemensko društvo bitna osnova u razvitku srpskog bića Piše: Mile Nedeljković Osim ovih Maksimovića. u aračkom tefteru za 1831. Dve su imale po 17 duša . Markovića (Arnautovića) i Maksimovića/Joksimovića od Sjenice. koji je zapisao porodično pamćenje koje glasi: „Zna se da je došao ovamo pradeda Đura sa sinovima Vulićem i Milivojem". po popisu 1863. Ove druge Maksimoviće je etnolog Dragić upisao kao Maksimoviće . godini je bilo jakih zadružnih kuća. godine). što znači da je doseljavanje za vreme Prvog srpskog ustanka teklo pojedinačno.šest duša u domaćinstvu. što se vidi i iz iste krsne slave (Sv. odnosno „od Arnautluka" kako je tada podsmešljivo nazivan taj kraj u tadašnjoj „Turskoj". Staro prezime Maksimovića/Joksimovića je Jovanovići. godine. Zadružna kuća Đurića pripada rodu Štavljana. U jednome je domaćin Vulić. Ako je Đura (Đurđe) došao sa sinovima. Nešići i Andrići. u proseku . U sredini sela su porodice različitog porekla. a tako nazvanim jer je doseljen od Novog Pazara. zvani Arnautovići. 1787. Sredoje i Jovan Stefanović. 1821. danas potvrđuju tefteri iz vremena kneza Miloša. A u 1863. koji tada ima 44 godine. Rodonačelnik Maksim (r. koji će biti domaćin zadružne kuće Đurića u popisu 1863. Nikola). Lazara. a sinovi Miloje 1815. godine) je u tefter upisan po ocu kao Jovanović.Po Sumarniku konškripcije stanovništva i imovine u Srbiji 1834. a u drugoj braća Miloje.

To je familija Košana. jedan od najstarijih u selu. drugi su se zadržali u Kolašinu. godine je u tadašnjem Kragujevačkom distriktu upisano i selo Brnjica. čiji se predak Gavrilo (otuda im je staro prezime Gavrilovići) doselio sa bratom Simeunom iz Štavlja u vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. kao i Panteševići (Petronijevići i Damnjanovići). odakle su se tek počeli rasturati na razne strane. što znači da je njeno naseljavanje usledilo posle toga. Nikolići.Vilotijevići iz Starog Vlaha. sa sinovima Radakom. No. koje se rasturilo iz sela Koša kod Peći. to čuo i razumeo i prema svom pravopisu prilagodio: Pronica." Pripadnike bratstva Košana Dragić je našao u nekim selima Ibra. zatim u Matarugama i Zamčanju u Donjem Ibru. Zečevići iz Lise u Dragačevu. oličena u knežinama kao samoupravnim celinama. ali su do Karađorđa već svi došli. koja vodi poreklo od Peći. No. Ovi kolašinski Košani nisu u isto vreme doseljeni u Gružu. Srodnici Karajovića su Karapandžići u Erčegama u Moravici. Leskovcu (8). dok su Radići starinci (najstariji rod u selu). Brnjičani su došli iz sela Brnjice. Riznići. Jovanovići. doseljen. Jedni su se razišli po sjeničkim selima. poglavito u Crnoj Gori. U Bečevici su Đerovići i Đonovići.onda je lako pod imenom Pronice prepoznati Brnjicu. Košani su najbrojniji u Gruži. Zakuti (37).područja .u Bečevici (22). Jevtovići i Manojlovići (svi upisani 1831. a pogotovu se jasno ocrtavaju pojedina bratstva. Brnjica je tada upisana kao nenaseljena. Zato je za Šumadiju svojstvena društvena zajednica zasnovana na teritorijalnom i ekonomskom objedinjavanju. Grivac . Gajovići. odakle su takođe došli Tijanići. doselili u Pečenoge. iz Štavlja kod Sjenice. Pronica. i da je do Kočine krajine u njoj došlo ponovo do smene u stanovništvu. U austrijskom okupacionom popisu 1718. koje se nalazi između Štavlja i Duge Poljane na Peštersko-sjeničkoj visoravni. Mihailo Dragić je pravilno pretpostavio da su doseljenici od Peći išli preko Kolašina. U Zakutu se zapravo doselio Savo. koje se pouzdano mogu pratiti od doseljenja na Balkan do naših dana. nevičan našem jeziku. Iz Štavlja su i Kamidžorci. čije je staro prezime Nijemčevići. Od onih koje je Dragić izostavio. Radmilovići. a koja se preko Kolašina rasturila na razne strane. gde ih još ima. odakle su dalje prešli u Srbiju. Karajovići i Radakovići u Gledić. Popadići iz Sabante. tu su u prošlom veku još rodovi Arsenijevići. i to su najpre prešli u Kolašin. to je gružanska Brnjica bila samo prisno podsećanje na Brnjicu u starom zavičaju. kako je to upisano u ovom nizu: Rašković. gde ih je u vreme Dragićevih ispitivanja (1921. Pa ipak. kako je istoimeno selo postojalo u Gruži pre doseljenja Štavljana. očito. Lipnici (36) i Ljubiću (15). gde je tako često dolazilo do promena u sastavu stanovništva. a Radakovića Kojići u Zakuti (njihovi rodonačelnici Radak i Kojo su bili braća). gde je cela mala Košana. No. godine. Arapovići. kao i u moravičkom selu Čečini. koji su se preko Kamidžore (Morava). I u Lipnici postoji rod Štavljana. istorijske okolnosti nisu dopuštale da se plemensko društvo zasnuje i razvije u svom čistom vidu. Rodovska organizacija i plemensko društvo su bitne oznake u razvitku srpskog etničkog bića. Bačovići) ostanu u Zakuti. Štavljani su poreklom i Umeljići u Oplaniću. Izgleda da je ovo bilo jako bratstvo. Niketići. a potomci Koje i Dragutina (Kojići. po čemu su prozvani. u Šumadiji. Upisano je onako kako je nemački pisar. Ko su Šumadinci (45) . Po predanju. doseljeni iz Ibarskog Kolašina. No. Kojom i Dragutinom. godine). Glediću (32). godine) bilo 174 kuće . i ovde se može javiti odblesak plemenske organizacije u svom rudimentarnom vidu. o čemu je zapisao: „Interesantan je put jedne od vrlo razgranatih porodica u Gruži. ma koliko bila raspršena u seobi po šumadijskim selima. Zabojnica. kao u dinarskim područjima. Radak je otišao u Gledić. a odavde u novopazarsku i sjeničku oblast. Kniću (24).

kad su se iz Bihora. muslimani. nazvan po majci Lemi. koji su od starine jedna familija sa Mijatovićima. Izuzev ovih u Korićanima. Jeremići i Vasiljevići) u istom mestu. Lipnici i Ljubiću. gde ima jak rod Zornića. Vitkojeviće (4. a u okviru njega ugledni rod Lemića. ovi su Zornići. Milutinovićima i Đokićima (Maksimovićima) u istom mestu. došla četiri brata Nika. Zajedničko prezime Košani imaju Nedeljkovići. Lazarevići i Biorac. Košana u Ibarskom Kolašinu ima u selima Gazivode (4 kuće). Što se. Jovanovići. Osim bratstveničkog imena. kao i njihove raseljene porodice. a što potvrđuju nazivi Koško groblje i Koška planina. očuvani tamo do danas. Antonije i Dimitrije. U Borač je tad došla i baba sa sinovima Simićem i Vesom. Banja (2). Znaju kad su primili islam. oktobra). Vukomanovići i Milovići). Biorci u Borču (1923. Ovo prezime nalazimo danas u selu Ponorcu kod Sjenice. Mijailovići. zatim u Velikoj Šotri u Toplici (4). Takođe i kumstvo kao duhovno srodstvo. Etnolog Milisav Lutovac je u Ibarskom Kolašinu našao jako bratstvo Košana koji tvrde da su poreklom iz mesta Kos u Prekobrđu u Morači. Markovići. tiče sela Koša. Jovana. Đorđevići). i ovi Košani su očuvali i zajedničku slavu. Košansko prezime Zornić. Aleksa. gde se prezivaju Aleksići i Dimitrijevići). čiji se predak Jovan Košanin ovde doselio. Ovom bratstvu pripadaju Jekići i Stepanovići u Leskovcu. koji slave Aranđelovdan. Zornići znaju da su im srodnici Košani u Lipnici i Zakuti. Lazovići. jer sve košanske porodice u Bečevici. koji je tada bio „u Turskoj". No. slave Svetu Petku (27. godine bili ovi biorski rodovi: Simićevići i Vesovići (od Simića i Vesa). Glediću. potomci četvorice braće (Radivoja. od kojih su 425 pravoslavne vere. izloženo turčenju u više navrata. što samo pokazuje da su delili sudbinu srpskog stanovništva koje je ostalo u ovom kraju. godine. dobivši nadimak po selu iz koga je došao. godine ih je bilo 11 kuća) su došli za vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu i Suvodol 1809. Dobrosavljevići i Lukovići). godine ih je bilo 16 kuća). pak. avgusta). Da su Košani bratstvo vidi se i po krsnom imenu. Sv. vrlo važna ustanova u životu srpskog naroda može ovo da potvrdi. pre doseljenja iz Bihora. Vukosavljeviće (8. . Ćirovići. koji su doseljeni između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. dok su Biorci u Korićanima doseljeni u vreme Prvoga ustanka. Petku. a preslavljaju Petku Trnovsku (8. U Lepenici ima jako bratstvo Bioraca u Cvetojevcu (1911. Babovići. matice bratstva Košana. Radosavljevići (od Radosava). Zakuti. a preslavljaju Ivanjdan. odakle su se pre tri stoleća iselili. Pačarizi u Borču su kumovi sa Biorcima. Đurđevići. a kumstvo su držali još u starom zavičaju. Tušiće (6. Bioraca ima i u Beloj Steni kod Studenice. a sa njima i njihovi rođaci Vitko i Radosav. spada u ređa prezimena. Janićijevići i Milenkovići) i Tabalije (9. Daljim istraživanjima se mogu dobiti i podaci o nekim košanskim porodicama koje su ostale u okolini Sjenice. Kniću. Leskovcu. koje nalazimo u Ljubiću. Maksima. U Ljubiću su Košani Zornići. no ovaj se deo Bioraca preseli u drugoj polovini prošlog veka u Kusovac. što govori o njihovom srodstvu. gde su u 12 kuća 1921. povlačeći se sa vojskom. godine ima 426 žitelja (423 Srbina i dva Jugoslovena). Todorovići i Markovići u Lipnici. ovo selo u opštini Istok po popisu 1991. Mirčete i Milića). u čiju je kuću ušao Glišović iz Konjuše. svi ostali Biorci slave Sv. podeljenih na više rodova (Krsmanovići. kao i Jovaši (Bojovići. čiji su se preci Nedeljko i Todor doselili iz Koša. ali ne znaju koja im je bila krsna slava. kao i Lemići. doseljene iz Goševa kod Sjenice. Vračevu u Donjem Ibru (1) i dr.Ko su Biorci Došli za Karađorđem posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu Košani su Zarići u Kniću.

u Grošnici su Osaćani Jovanovići i Petrovići. slave Nikoljdan.Vrlo ugledno bratstvo Lutovaca ima svoj ogranak u Borču. ovde i nastanjivali. graničnog predela Bosne uz Drinu. Nikoljdan. doseljeni 1836. Tatići ili Ćurčići. U Borču su Osaćani Dimitrijevići i Milivojevići. što znači da su Lutovci u Borču promenili slavu. doseljeni pre Prvog ustanka. godine. dok Vasojevići slave Sv. a preslavljaju Sv. koji slave Svetog Mratu. Jovana). Početkom ovog veka u Petnjiku je bilo oko šezdeset kuća. Po ovim doseljenicima je nazvan i tip kuće brvnare . Tako su Koraćevići u Žunama ovde došli premeštajući se od svoje matice. koji je u zemlji Vasojevića. no oni sami čuvaju predanje da su doseljeni iz sela Petnjika i da su od Vasojevića. Ko su Šumadinci (46) Gračani sa Peštera Oni su naselili gružansko selo Bare Piše: Mile Nedeljković Zbirno prezime ovih doseljenika je Osaćani. Jovana. ali o razlozima njihovog menjanja slave nemamo u ovom trenutku jasne podatke. ali su slavu promenili prilikom preseljenja. vremenom. Aranđela. u Kijevu su Osaćani Filipovići i Radovanovići. kao i Milovići. preko Sjenice i Rasna u okolini Užica. podeljenih na dva roda Baboviće (Novakoviće).osaćanka. koji su Vasojevići. Međutim. Sve ove osaćanske porodice imaju istu slavu (Sv. Aleksandra Nevskog. doseljeni su iz Bratonožića i očuvali su svoju plemensku slavu. do Pajsijevića. čiji su ogranci Miškovići. kao što su Milovići u Borču. Borački Lutovci. čiji se poslednji ostaci još mogu sresti pogdegde u Šumadiji. Iz ovog jovanovačkog roda je i pop Miloje Barjaktarović. Među doseljenicima i prebezima iz Crne Gore je i mnoštvo pripadnika plemena Bratonožića. slave Srđevdan. Matica Lutovaca je selo Lutovo u Bratonožićima. Osnivački rodovi gružanskog sela Bare su Gračani i Boroštice (ili Borovštice). doseljeni početkom Drugog ustanka. koji slave Lazarevu subotu. Po ovome je nesumnjivo da su Barjaktarovići u Jovanovcu Bratonožići. i Bošnjakovića u Guncatima. gde su dolazili da rade. doseljen u Prvom ustanku. takođe je znatan broj doseljenika u Šumadiju. izuzev onih koje su kasnije došle. najverovatnije da bi zavarali trag i izbegli osvetu. Raseljeni Lutovci. Markovići. poznati kao vrsni građevinari. Barjaktarovići u Petnjiku. pa su se. proslavljen po svom dostojanstvenom držanju na sudu i odbrani mladih socijalista optuženih zbog demonstracija „Crveni barjak" 1876. i Barjaktaroviće. poput Lutovaca u vasojevićkim selima Zagorju i Dapsiću. godine). Iz Osata. bilo dovođenjem svojih porodica iz ovog brdovitog i pasivnog bosanskog predela. kragujevački sveštenik. koji su Bratonožići. Plemenu Bratonožića pripada i rod Barjaktarovića (Barjaktarevića) u Jovanovcu. gde se nastanio njihov rod Spasenića. U Krćevcu i Topoli su Osaćani Pavlovići (predak Pavle Osaćanin zidao Karađorđev grad i tu se udomio). posle srpsko-turskih ratova 1875. kada su se doselili i Bošnjakovići u Guncate. koji su kasnije došli (posle 1875. koji se tu naselio iz plemena Vasojevića pre Kočine krajine. godine. Toša Radivojević kaže da su ovi Barjaktarovići doseljeni sa Kosova i slave Sv. U Guberevcu su Osaćani rodovi Savići i Simići. tako nazvani po selima Gradac i Boroštica na . bilo priženjivanjem. što je znak zajedničkog porekla. koji su se takođe raspršili po Šumadiji. godine.

godine. godine. mestu u staroj matici. ne pominju Bare. Uroš. drugom osnivačkom rodu gružanskih Bara. a preslavljaju Letnjeg Sv. Oba leže ne obodu Pešterskog polja. Međutim. već iz sela Graca kod Suvog Dola i Karajukića Bunara u blizini Sjenice (sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin). Vek kasnije. Svi ovi rodovi slave Nikoljdan. a 257 duša (131 muško i 126 ženskih čeljadi). što znači da u njemu nije ni došlo do smene stanovništva i veroispovesti. dok je staro srodstvo ostalih. Đokići. u Bare su se naselili Stojan. U ovom popisu su Ljuljaci i Bare upisani ujedno. godine Ljuljaci su upisani sa 55 domova i 144 muške glave starije od sedam godina. U 1820. Sledeće. a 57 za vojsku sposobno. iz kojih su se vremenom izdvojile. Odgovor na ovo pitanje nalazimo zahvaljujući Borošticama.Pešterskoj visoravni. Po Konškripciji stanovništva i imovine u Srbiji 1834. zatim Boško i Vučko. gde zasnuju selo Bare. Da su upravo ovaj Gradac i Boroštica (Gornja i Donja) iseljeni pre nepuna dva veka govori i činjenica da u njima danas nema pravoslavne duše. kao i 1821. godine u Barama je 39 kuća. pa su Ljuljaci upisani sa 31 domaćinstvom i 69 muških glava. koje inače pripada ljuljačkom ataru. iznad koga postoji veliki Gračanski krš (čiji je vrh 1364 metra. a Ljuljaci su tada jedno od malobrojnih naseljenih mesta u Kragujevačkom distriktu i imaju pet domaćinstava. jer u okolini Sjenice naziv Gradac nose dva sela. Vitoš. Nikolu. Po ovome je očito da Gračani ne potiču iz sela Graca kod Vrsenice. Od ove devetorice poteklo je osam rodova Miloševići.svi slave Đurđevdan. Prirodno. selo Gradac. po rodonačelniku). uprkos istom krsnom imenu. dok su se Vojinovići. a njihova sreditša su na razdaljini oko pet kilometara. 1819.136 Srba.Miloš. 1935-1987). u Upisniku 1818. a u njima 260 duša. čiji je rodonačelnik Vojin. Po postanju Bare su novijeg datuma. od Vuksana Radonjići. Od Stojana su Stojanovići. koji su došli iz Graca kod Sjenice. a Bare sa 29 domaćinstava i 82 muške glave. U austrijskom popisu 1718. Milovan i Vuksan. godine bio 151 musliman. . i selo Boroštica susedna su. Od toga 142 muške i 118 ženske osobe. Da su Gračani rod vidi se i po krsnom imenu . na prvi pogled nije jasno iz kog Graca su doseljeni. kad su se na područje Ljuljaka doselili Gračani i Boroštice. Istovremeno kad i braća i njihovi sinovci Gračani. Novo i Petar. a preslavljaju Đurđic. Vojin i Đoka. zaustavili su se na sličnom tlu. dakle viši od šumadijskog Rudnika). njihovi iseljenici. Naseobinska bliskost Bara i Ljuljaka očituje se u činjenici da se meštani oba sela kopaju na mestu zvanom Staro selo. U Ljuljacima su 34 kuće. U Gracu je po popisu 1991. od Boška Boškovići. godine se. po Gracu. od Milovana Vukadinovići (Milovan je poginuo na Ljubiću 1815. te Vukić i Vučeta . Vitoševići (od ovog roda je poznati književnik i književni istoričar Dragiša Vitošević. od Vučka Vučkovići. U Bare su se prvo naselila petorica braće . Nimalo slučajno. Sa ovom braćom su došli i njihovi sinovci Đorđe. odakle su se doselili u vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu 1809. Nikići. u barama gružanskim. bežeći u Šumadiju. Miljkovići i Ilići. koje je u zavičaju pouzdano bilo. godine pa nadalje su upisivani kao zasebna sela. pak. gde im je zajedničko groblje. Pamti se da su Vukadinovići i Radonjići ista familija. i 1822. po čemu su ovi doseljenici i prozvani Borovštice ili Boroštice. Od 1823. Skupni naziv za ove rodove je Gračani. godine).svi iz sela Borovštice kod Sjenice. Nika i Miljko. kod Vrsenice. od Petra Vuletići (staro prezime Petrovići. od Nove Novovići. od kojih 35 oženjenih. od kojih 43 oženjene. već početkom ovog veka zaboravljeno. a u Boroštici 402 muslimana i jedan Jugosloven. zatrli. Najkraće. dok je u onom drugom Gracu. ova dva sela su razdvojena. naravno. Naime. godine. u Naznačeniju sela Knjažeske kancelarije. Od muškinja 53 su oženjena. godini su ova dva sela upisana opet zajedno. tako je zasnovano i raslo selo Bare. od 141 žitelja . ponikle kao selo u ataru Ljuljaka. što je u ovom kraškom predelu ređa pojava. i srodnik Ilija. u Barama su se istovremeno obreli Gračani i Borovštice. Uroševići. Đorđevići. koje se odlikuje lugovima i vlažnim tlom.

van Pomoravlja. Slavkovići. saborna. koja je bila glavna. Đerkovići i Radosavljevići. kako u starom zavičaju. U Belosavcima je bilo slobodne plodne zemlje. koju je i sam Karađorđe kulukom krčio.bilo ih je 66 kuća. Da su srodnici. Iz Korita je i rod Čampara. Čampari .Sv. Žujoviće i Kozodere. između Bihora i Pešterske visoravni. Marinkovići i Čampari (1965. godine. slave Sv. kao i njihovi srodnici Đokovići u Pretokama. godine iz Boroštice. Ovu crkvu. a sa drugim srodnicima. ali odatle nanovo.vrate se u Korita. bio tako imućan da ju je mogao podići samo od svog prihoda od meda. koji su u drugim krajevima istog sela . kraju sela Belosavaca. Nadimak „Čampari" imaju i Paunovići u Bumbarevom Brdu. Glišići (Vulićevići). a među njima osobito na razgranate rodove .Vukadinovići i Radonjići u Barama . sačuvano sećanje na mnoge odseljene rodove. Lutovac 1967. godine ukupno bilo 29 kuća. Kostićima (Aleksićima). ih je bilo 17 kuća). i danas ima Čampara. jer ih je ovde doveo Karađorđe. Posle propasti Karađorđeve Srbije. Mihajlovići. Posle Prvog svetskog rata. koji su u svojim zajedničkim prezimenima sačuvali uspomenu na stari kraj i selo iz koga su došli. U starom zavičaju. a Čamparevići u Knić. Matićima (Vasićima. crkva je obnovljena. Nastanjeni su i istoimenom selu. Koritima. koji su ogranak Slavkovića. uz koji su se i Kozoderi iselili. Ko su Šumadinci (47) Iz Korita je rod Čampara Staro njihovo prezime je bilo Dragićevići Tako se u Zovljaku. Lukovići su doseljeni iz Graca. što tačno pokazuje pravce njihovog doseljavanja u Šumadiju.održavao je sve do ovog veka kumstvo sa Dragovićima u Prijanima. a došli su iz predela Korita. najveća ravnica u ovom delu Šumadije. Stanovništvo Belosavaca je relativno mlado. posle srpsko-turskih ratova 1875-1876. i mnoge druge porodice u Šumadiji nose u svojim imenima ili nadimcima spomen na staru maticu ili mesto iz koga potiču. Sokićima). tako i po dolasku u Šumadiju. koji su ogranak Radosavljevića. kad i Kozoderi. kojih je 1923. koji je. jedna grupa rodova naziva Kozoderima.svi slave Svetog Jovana. dođu ovamo. gde su temelji crkve koju su Turci srušili posle Karađorđevog pohoda.Boroštički rod . Ratkovićima (Živanovićima). u kojoj su im još preci Vukadinovića i Radonjića kumovali. vidi se i po krsnom imenu . Kozoderi su učestvovali u bitkama Prvoga ustanka. koje se ranije zvalo Leposavljevići.sa Vasiljevićima u Sirči (Rudničko Pomoravlje) i Lukovićima u Belosavcima (Jasenica). Filipovićima. jer se posle prve seobe vratila u Korita. Vulovići. crkva za sva Korita. I rod Gračana u Barama je takođe dugo održavao kumstvo iz starog zavičaja . Kozoderi su u Koritima bili ugledan i moćan rod. kako je zapisao akademik Milisav S. po predanju. U tamošnjem selu Dupljaci. a prezivaju se Slavkovići.Jovanovićima. Iseljenih Čampara ima još u Bistrici (Korita) i Boljarima (Pešter). posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu 1809. podigao je neki bogati Kozoder. ali su je muslimani u Drugom svetskom ratu opet srušili. Svi ovi . U Koritima je. o čemu danas u potesu Polja. Poput Boroštica i Gračana u Barama Gružanskim. što je. koji ostane u Kniću . ali oni. i to Milosavljevići u Grabovac. svedoči toponim Koševi. Ilićima (Dujkićima) .Andrejiće. vidi se po tome što sva tri roda (Busarci. Agatija.izuzev roda Busaraca. Da su Čampari bratstvo. godine. a gružanski Gračani su im još tamo bili kumovi. na kosi Sokolovcu postoji Crkvina. Tu grupu rodova čine Mijovići. godine. I Čampari su došli za vreme Karađorđeve vojne. zaseoku sela Brezovca pod Venčacom. Milosavljevići i Čamparevići) slave istu slavu . gde je skladišten kukuruz za potrebe Karađorđeve vojske. Milenkovićima. Aranđela. Dragovići su takođe doseljeni 1809. Većina ovog roda se dva puta selila u Šumadiju.

drugi u Sibnicu. slave Sv. Tako su prozvani po selu Boljarima. U Vitanovcu ima njihov ogranak. čija je slava Đurđevdan. smrti i seoba. koje je zapisao Mihailo Dragić: „Došla tri brata: jedan u Vučkovicu. i Bumbarevom Brdu. kao i naš seljak. Naš narod je. Boljarci su Simići i Nikolići (Banovići) u Belosavcima. Đokovići. Buđevci su doseljeni iz Buđeva. i po jedan Crnogorac i musliman. godine. koja je strašni letopis ratova. čije je staro prezime bilo Dragićevići. odakle su došli. kao i Marinkovići. Buđevci su osobito brojni u dva gružanska sela . koje je Karađorđe. bežeći od turske odmazde.Čampari. Vučkovački Buđevci. po dovotku. prilikom povlačenja od Sjenice 1809. koji su naseljeni u Sibnicu (Donja mahala). koji je 1809. Desimirovački Buđevci slave Sv. Radenkovići. Za razliku od ovih familija. izuzev Zimonja u Vučkovici koji slave (i preslavljaju) Aranđelovdan. Radosavljevići. gde ih je dve trećine. Jekići. Zimonje su uglavnom sačuvali zajedničko prezime. Tako Zimonjići. gde se. Aranđela. jer imamo vrlo bogatu istoriju. Mekovići/Novičevići. Po starom zavičaju su prozvani rodovi Boljaraca i Buđevaca. Jelisija. gladnih ptica i svakojakih nemilica. od kojih je šest muslimana). U Desimirovcu su Buđevci rodovi Lepavići (čiji su ogranci Radovanovići i Milenkovići). Mišovići. a naš seljak. jer su ogledalo sudbine našeg naroda. kao i u Vrbetima. koji se još prezivaju Đerkovići („ded Đerko došao iz Buđeva i našao ovde svoje rođake Buđevce i tu se nastanio"). U Bumbarevom Brdu su iz Buđeva rodovi Čušajići (u koje spadaju Mirkovići. a Čušajići na Milivoja Čušaju. u okolini Sjenice. Pojedini njihovi ogranci u selu (Nikolići. poznati hercegovački junak. godine doseljen u Šumadiju. koji su od njih odseljeni u Balosave.Vučkovici. Buđevaca ima i u Grošnici. Tvrde da je Bogdan Zimonjić. došli u Šumadiju prilikom Karađorđevog povlačenja. u kojem danas žive 128 Srba. ali su oni došli kasnije (1830. usled čega su njegovi sinovi. gde se prezivaju Đokovići. koji je poginuo u boju na Sjenici 1809. treći u Goračić (Dragačevo). Da je sreće. smrti i seoba Srećni narodi nemaju istoriju. (Po popisu 1991. I jedni i drugi su sačuvali spomen na svoje rodonačelnike . večito s glavom u torbi. Agatonija. Milovanovići i Jovanovići) i Todorovići. Petrovići) označene su Zimonjićima kao drugim prezimenom. gde čine više od polovine stanovništva. bilo da se prezivaju Zimonje ili Zimonjići. Kazakovići. koga je majka dovela od Zimonjića u Sibnici. pamte da im je tu pre Kočine krajine došao predak Jovan iz Kruščice u Starom Vlahu i da je njegov unuk ratovao uz Karađorđa. živeli bi skupa u idiličnom obilju . razmešten je u Desimirovcu i Grošnici. bilo da im je to tzv. od iste porodice. slave Sv. koji svi slave Đurđevdan. Pavićevići (Janići) i Pavlovići. godine) i slave Aranđelovdan. poveo i ovde nastanio. Ko su Šumadinci (49) Vukićevići osnivači sela Svetlića Istorija seljaka kao strašni letopis ratova." Sve porodice Zimonja u Gruži slave Sv. drugo prezime. narod vrlo nesrećan. Boljare ima 45 žitelja. međutim. Nikolu. Osobito je značajno pamćenje Zimonja u Vučkovici. koji se doselio. prezivaju Pavlovići. kao i njihovi srodnici u Kniću i Grabovcu.Todorovići na Vasilja. gde se prezivaju Zimonje. živi razapet između suše i puške. kao i Đekići. sela kod Sjenice. izuzev Đekića. Rod Buđevaca. a njihovi seljaci idilično uživaju u zemaljskim plodovima svoga rada. U tom pogledu su Vukićevići u selu Svetliću tipičan srpski rod.

drugi u selo Opariće u Levču. što znači da se njihov rodoslov izvodi od Vase (Vasoja). pružio nam je Budislav Vukićević. ekonomista u Kragujevcu (r. marta 1796. Dug je i višestoletni put Vasojevića iz Stare Srbije (Kosova i Stare Raške) preko Hercegovine. visokog činovnika Dvora i književnika. Andrija. koji je obuhvatio Vukićeviće do 1931. sin Kostadina. godine. držanoj od 3. po svemu sudeći uglednog srpskog roda pre prelaska na islam krajem XVII veka. jamačno uslovljeno i otporom prema osionim feudalcima. i odakle su se vremenom raseljavali. gusinjskim begovima Šemovićima (ili Šeovićima). godine. nego i hajduke i ustanike. a na njih podseća i toponim Vukićevac u selu Javorova (opština Berane) u Bihoru. narodne predvodnike i okružne starešine. svedoči i održavanje zajedničke vasojevićke slave. decembra 1795. Šumadijski Vukićevići su iz bratstva Lopaćana i njihova matica je selo Vinicka kod Berana. Mihaila. čiji je prvi sastavljač dr Pera Vukićević (1861-1945). doseljeni iz Malesije. Đurađ. nastavio je novinar Dragutin Vukićević (1909-1990). pitomog sela koje su oni zasnovali na zatalasanoj šumadijskoj površi. godine u popisu vojnika Potiske vojne granice upisan Radivoje Vukićević. 1939. dospevši tu u širokom luku preko Kosova. razvejani na više strana. Filip. tako da su im ogranci u Trešnjevu kod Andrijevice. U bezakona vremena. počelo je i jače pokretanje Vukićevića iz Vinicke. ekonomiste i umetnike. trgovce i poslanike. Tako se početkom XVIII veka deo Vukićevića iseljava i redom nastanjuje u četiri područja . godine. što odgovara vremenu dolaska Vukićevića. godine u Svetliću deset kuća. takođe su nam vidljivi desetorica Vukićevića . zatim u selu Požeginja (opština Bijelo Polje) u predelu Korita. Marka i Danila). Sima. dolaze u Svetlić.Mijo. čija ja matica selo Zabrđe kod Andrijevice. a na podsticaj Zarije Vukićevića (umro 1984. sela označenog kao nenaseljenog u tadašnjem Kragujevačkom distriktu. ali oni. predanje i rukopisnu hroniku. davši do šezdesetih godina pregled loze Vukićevića. tada nenaseljen. Mišo. čiju je šemu uradio inženjer Mihailo Vukićević. u Opatiji). jedni su iz bratstva Lopaćana (Rajovića). čukununuka Vukana Nemanjića. kao i izrastanje u najveće pleme na Balkanu. gde ih u znatnom broju još ima. do 28. godine. Vukićevići su poreklom od plemena Vasojevića. koji je predani nastavljač hronike svog roda. Sv. zbog kojih su se iseljavali seljaci-čifčije ne samo pravoslavni nego i muslimani. kako za nove tako i stare podatke. koji je. Na molbi bečkom ćesaru 1747. Zete i Kčeva do Lijeve Rijeke. Prvi pisani pomen Svetlića je u austrijskom okupacionom popisu 1718. u kojem sada žive samo Škrijelji (Šiptari).jedni u okolinu Čačka (Dragačevo). po plemenskoj tradiciji. bilo je 1831. uglednike i konzule. a drugi iz bratstva Mijomanovića. i postaju osnivači ovog sela. čiji su domaćini sin lepeničkog kneza Jovana . Da su svi ovi Vukićevići rod. a četvrti. knezove i istoričare.rodnog Svetlića. za koje je etnolog Toša Radivojević pogrešno zapisao da su došli iz Belopavlića u Crnoj Gori. lekare i geografe. 1948 u Beogradu). ratnike i generale. godine bilo dve kuće („došli iz Brda"). što se sve poklapa sa upamćenim vremenom seobe Vukićevića iz Vinicke. u Svetliću). Aćim. treći u okolinu Sombora (Bačka). U Vasojevićima postoje dvoji Vukićevići. za ovaj napis su korišćeni i materijali kojima raspolaže Dragić-Vanja Vukićević (r. posle Velike seobe 1690. odakle nastaje njihovo širenje po Polimlju i dalje. koje predvodi rodonačelnik Vuka Vukićević. sudije i profesore. Vaso. Kao stari i ugledni rod Vukićevići imaju svoj rodoslov. arh. godine. koju su potpisali svi graničari šanca Sombora. dok će se krajem tog veka (1798) Vukićevići nastaniti i u Donjem Kovilju u Šajkaškoj. dadoše ne samo vredne ratare i ugledne domaćine. Njegov rad. Vukićevića. tačnije obnavljači života u njemu. a posebno dragocenu pomoć. gde je 1720. koja se smatra njihovom plemenskom maticom. gde ih je 1957. a u noćnoj gradskoj straži. Đuka i Mijailo. a podudara se i sa prvim pisanim pomenom Vukićevića u Somboru. Uz pomenute izvore. nalaze se i potpisi trojice Vukićevića (Vuka.

Mihailo (r. 1789), Ilijin sin Stevan, zvani Steka (r. 1757), zatim Stekin odeljeni sin Sava (r. 1797), pa odeljeni Milićevi sinovi Panta (r. 1782), Dimitrije (r. 1790) i Jevta (r. 1799), Milijin sin Tanasije (r. 1791), koji je tada kmet, Pavle Milosavljević (r.1794), Radomirov sin Stevan Ćirić (r. 1797), koji živi u zadruzi sa braćom Stepanom, Vasilijem i Jovanom, i Marko Nikolić (r. 1807), potomak Milivoja, sina Vuke Vukićevića iz prvog braka. Početkom ovog veka je u Svetliću bilo 45 kuća, podeljenih na više rodova - Vukićevići u užem smislu (7 kuća), Jevtići (7), Lazarevići (3), Maksimovići (3), Milosavljevići (3), Pantići (3), Petrićevići (3), Radojkovići (3), Todorovići (3), Ćirići (3), Ilići (2), Lazići (2), Matejići (1), Milovanovići (1) i Radojkići(1), a ogranci svetlićkih Vukićevića su Vukićevići u Đurđevu (Lukanju) i Donjim Jarušicama i Petrovići u Guberevcu (danas selo Borci) u Lepenici. Danas su, pak, najbrojniji Sarići (12), Stekići (8), prozvani po Ilijinom sinu Stevanu-Steki (r. 1757) i Vukići (6). Ko su Šumadinci (50)

Selo potomaka oborkneza Mirka
Poslednje naseljavanje obavljeno je posle Velike seobe 1690.

Piše: Mile Nedeljković
Selo Šume je starog postanja. Prvi njegov pisani pomen je u godini 1428, u povelji kojom despot Đurđe Smederevac potvrđuje baštinu velikom čelniku Radiču Postupoviću, uglednom i moćnom vlastelinu, danas poznatijem kao ktitoru manastira Vraćevšnice. Od tada je bilo više korenitih promena u stanovništvu, ali su Šume, prazneći se i ponovo puneći stanovništvom, kao i većina naših sela, uvek bile nastanjene. Poslednje naseljavanje je obavljeno posle Velike seobe 1690. godine, i ono je upamćeno: prvi se, došav sa Kosova početkom DžVIII, naselio oborknez Mirko, koji je imao šest sinova. Danas se Šume dele na Mirkove potomke i ostale, kasnije doseljenike, sa kojima se i po slavama se razlikuju: Mirkovi potomci slave Sv. Đorđa (Đurđic), a ostali druge svece. Posle Prvog svetskog rata pet sedmina kuća u Šumama pripadalo je Mirkovim potomcima. U vreme kad je Borivoje M. Drobnjaković istraživao Šume (1923) Mirkovo stablo se razgranalo u dvadeset i četiri roda sa 101 kućom. Navodeći zajedničko poreklo i isto krsno ime, kao i koliko koji rod Mirkovih potomaka ima kuća, Drobnjaković ih je samo pobrojao, ovim redom: Stanojevići, Popovići, Glišići, Martići, Maksimovići, Stankići, Prokići, Glišići (drugi), Uroševići, Mirkovići, Živanovići, Živojinovići, Nikolići, Bogićevići, Prokići (drugi), Milovanovići, Jakovljevići, Ristići, Markovići, Batići, Rankovići, Lazići, Petkovići i Antonijevići. Koji su koja grana, od koga Mirkovog sina potiču, i koji su i za koliko kolena međusobno bliži nije ni pokušavao da razmrsi. Poput učenog etnologa Drobnjakovića, na ovom pitanju je zastao i amaterski vredan pokušaj Miodraga Krunića (umro nedavno u Kragujevcu). Za razrešenje ovog pitanja zahvalni smo Aleksandru Srećkoviću, vanrednom profesoru Beogradskog univerziteta. Aleksandar Srećković (r. 1945, u Topoli), profesor fizike na Prirodnomatematičkom fakultetu (Fizički fakultet) u Beogradu, jedan je od vrhunskih znalaca savremene fizike (uža oblast: fizika plazme). No, on je i zatočenik zavičaja. Istražio je devedeset rodova (familija) u selu Šume, i još niz rodova u drugim naseljima, od kojih su posebno razgranati znamenita loza Jokića u Topoli, Nikodijevići (danas Blagojevići) u Kopljarima, Đukići u Nemenikućama, Mihailovići u Belosavcima, Petrovići u Velikoj Ivanči, zatim više rodova u Trnavi,

Smederevskoj Palanci i okolini, Dobrači u Gruži i dr. Njegovi rodoslovi, urađeni genealoškim metodom savremene istoriografije i etnološke nauke, sadrže na hiljade ličnosti, pravih malih biografskih profila tolikih pojedinačnih sudbina i konkretnih ljudskih života. Podaci su prikupljani vrlo savesno i proveravani u svakoj prilici, pedantno i dosledno, kako to mogu samo pasionirani naučnici. I - zidovi zaborava su srušeni. Pred nama se ukazuje svojevrsna galerija likova, razuđeni biografski rečnik više od stotine rodova i porodica. A množenje porodica kao da nalikuje fisiji atomskog jezgra. Što se tiče rodoslovnog stabla oborkneza Mirka, osnivača Šuma, ono danas, prema Srećkovićevom nalazu, ima osam grana - dve su od Mirkovih sinova Bogića, Živana, Pauna, Blagoja, zvanog Blaža, i Mihaila, i jednoga koji je bio pop. Sedmi, verovatno najstariji, Mirkov sin Đorđe otišao je pre 1750. u Rakinac i od njega su tamo Đorđevići i Milićevići. Od Bogića (r. 1724, imao sinove Marinka i Janka), u trećem naraštaju se zatrlo muško potomstvo. Mirkov sin Živan je imao Đorđa (r. 1750), a ovaj pet sinova: Dmitra, Milovana, od koga su Milovanovići, Teofana, Obrada i Gligorija, zvanog Gliša, od koga su Glišići. Dmitar je imao četiri sina - Avrama, od čijeg sina Ranka su Rankovići, Simu, od koga su Simići, Marka, od koga su Markovići, i Lazara, od koga su Lazići. Od Milovanovih sinova Proke i Pantelije su Prokići i Pantelići. Mirkov sin Paun (r. 1730) je imao četiri sina - Živana, od koga su Živanovići, Živojina, od koga su Živojinovići, čiji su ogranak Nikolići (od Nikole, Živojinovog sina), Lukići (od Luke, Živanovog sina) i Pantići (od Pante, Nikolinog sina), Mirka, od koga su Mirkovići i Pavlovići (od Pavla, Mirkovog sina), i Ivka, od čijih sinova Obrada i Petka su Obradovići i Petkovići. Mirkov sin Blagoje (r. 1732), zvani Blaža, imao je sina Milosava, a ovaj sinove Milovana, Proku, Maksima i Antonija, od kojih su današnji Prokići (drugi), Maksimovići i Antonijevići. Od Milovanovog sina Gliše je ogranak Glišića (drugih), čiji su deo bili Mihailovići, koji su izumrli. Od petog Milosavljevog sina Save su tri familije: jedna se preziva po majci Stanki (Stankići), a dve po njegovim sinovima Kuzmanu (Kuzmići) i Damnjanu (Damnjanovići). Od šestog Milosavljevog sina Jovana su Jovanovići, od sedmog sina Radoja su Radojevići (čiji su ogranak Martići, koji su se ugasili), od osmog sina Vićentija su Vićentijevići, čiji su ogranak Ivkovići (od Ivka, Vićentijevog sina), a od devetog sina Aksentija su Aksentijevići (od ovog roda je čuveni Živadin iz Šuma, jedinstvena figura našeg zemljoradničkog i naprednog pokreta, ubijen od Nemaca 1942. godine). Mirkov sin Mihailo (r. 1733) je imao Marka, a Marko sinove Stanka, Stanoja i Todora, od kojih su Stankovići, Stanojevići i Todorovići, zatim Mirka, od čijeg sina Tanasija su Tanasijevići, i Radosava od čijeg sina Bogića su Bogićevići. Od Mirkovog sina kojem je ime zaboravljeno su Popovići, Ristići, Živkovići, Brankovići i Đorđevići, kao i Jakovljevići i Uroševići. Ukupno, prema istraživanju profesora Srećkovića, u Šumama su 43 roda čiji je rodonačelnik oborknez Mirko. Ko su Šumadinci (51)

Potomci Baje Pivljanina
On je na zahtev Porte, prebačen daleko u Istru 1670. U narodnim pesmama opevani hajduk i uskok Bajo Pivljanin je istorijska ličnost. Rođen je u Rudinicama u Pivi oko sredine XVII veka. Prvi put se u pisanim izvorima pominje 1664. godine, kada je kao četovođa hajduka razbio turski karavan na području Dubrovačke republike. I u sledećih pet godina je vidljiv po svojim prepadima na Turke, zbog čega je, na zahtev Porte, sa svojim

ljudima prebačen daleko u Istru (1670. godine), na područje Mletačke republike, a zatim u Zadar (1674. godine). U austro-turskom ratu, koji je počeo 1683. godine, kao i tzv. morejskom ratu, koji je između Mlečana i Turaka počeo sledeće godine (1684), činio je čudesa od junaštva sa srpskim uskokom Stojanom Jankovićem po Ravnim kotarima i Dalmaciji, da bi naredne godine ponovo vojevao u rodnoj Hercegovini, po Pivi i Drobnjaku. Poginuo je na brdu Vrtijeljci u maju 1685. godine na prilazu Cetinju, koje je sa 1.200 svojih hajduka Crnogoraca i Primoraca branio od nadiranja vojske skadarskog sandžakbega Sulejman-paše Bušatlije. Bajo se prezivao Nikolić, a po zavičajnoj Pivi je prozvan Pivljanin. U njegovim rodnim Rudinicama, seocetu u opštini Plužine u Crnoj Gori (po popisu 1991. godine 138 žitelja), žive danas i njegovi potomci, koji se po njemu prezivaju Bajovići (nadimak Čepuri). Po ispitivanjima Svetozara Tomića, posle Drugog svetskog rata su u Rudinicama bile dve porodice Bajovića, a u Bezuju, drugom pivskom selu, šest porodica Bajovića (Čepura). Na znamenitog Baju Pivljanina podseća i naziv današnjeg naselja Bajovo Polje, koje je prozvano tako po tome što je tu Bajo Pivljanin ubio prvoga Turčina, a u Rudinicama su se do sredine ovog veka, na južnoj strani sela, u kraju zvanom Ivanovići, poznavali ostaci zidina kuće Baje Pivljanina. Malo je, međutim, poznato da potomaka Baje Pivljanina, tačnije potomaka njegovih sinovaca, ima danas po Staroj Raškoj i Šumadiji. Po narodnom verovanju, ovo je u skladu sa prokletstvom koje je na svoj rod bacio sam Bajo. O tome u Pivi postoji ovo predanje: „Vele, bilo je sedam braće. Bajo pođe u hajduke i pozove braću. Oni ne htednu no ostanu kod kuće. Tada im on reče: Ni se iskopali, ni se razrodili, a zemlje vam uvek dosta bilo." Kasnije je, na molbu Čepura, Bajovih potomaka, crnogorski mitropolit Mitrofan Ban čitao molitvu, skinuo kletvu i blagoslovio kuću. Slično predanje o rasturanju roda Baje Pivljanina postoji kod njegovih srodnika Markovića u gružanskom selu Ljuljacima. Pozivajući se na rukopis istorije ove porodice, koju je, po pričanju „đeda" Ognjana (umro 1872. u 103. godini), sastavio Stevan Marković, profesor Beogradskog univerziteta, Mihailo Dragić je saopštio da su Markovići od roda Baja Pivljanina. Po ovome izvoru, Bajo, koji zbog hajdukovanja nije zasnovao potomstvo, imao je dvanaest bratučeda, koje su Turci stalno uznemiravali da bi im izdali strica Baju. Jednom su u kući pohvatali i svezali jedanaestoricu, no jedna se žena iskrade i javi dvanaestom bratučedu, koji je bio kod stoke u bačiji, a ovaj netom dojavi Baji, koji sa družinom pohita, te sve Turke, zatečene razuzurene na spavanju, pobiju, a bratučede oslobode. Zbog toga, po Bajinom savetu, da ih Turci ne bi našli i osvetili se, rasture se, svaki sa svojom porodicom, ali - nigde po trojica zajedno. Tako „Bačar" (što je bio one noći na bačiji), sa braćom Mrlješom i Vukom, dođe u Lunjevicu (Takovo), a odatle se, pošto im se tu nije dopalo, raziđu. Bačar ode u Radmiloviće, Mrlješ u Toponicu, a Vuk, za koga kažu da se prezivao Marković (ili je i on, skrivajući se, menjao prezime), dođe u Ljuljake, gde su mu potomci Markovići. Markovići su doseljeni u Ljuljake od Pive, u prvoj polovini XVIII veka. Kumovi su im Popovići iz Belog Polja. Uz Markoviće su u Ljuljacima i njihovi srodnici Mirkovići, koji su pre naseljavanja u Ljuljake prebivali u selu Deretin kod Kušića (opština Ivanjica). Ove dve velike familije, koje su se u Gruži razrodile, znaju da su od istog plemena iz Pive, to jest od roda Baje Pivljanina. Mirkovići se u užem smislu dele na Panteliće i Filipoviće, a po domazetskoj liniji su među njima Dragovići i Aleksići. Bliži rod sa Mirkovićima u Ljuljacima su Pavlovići, Petronijevići i Mijatovići, a njihov rod su i Srejovići u istom selu, doseljeni pravo iz Pive, pre Karađorđevog ustanka. U Oplaniću su Markovićima rod Mićići, doseljeni od Čajetine posle Prvog srpskog ustanka. Od Bačara je u Radmiloviću nastao rod Bačarevića, a od Mrlješa, koji je došao u Toponicu, rod Mrlješa (Mrlješevića ili Mršljevića) i Đokovića, a jedan njihov ogranak će se potom, po nekom pretku popu, prozvati Popovićima. U užem smislu se rod Mrlješa deli na Pavićeviće i Sinđiće u

Ako izuzmemo Boškoviće u Velikoj Plani. u ovom trenutku. godine. U predelu Jasenice su četiri roda Boškovića. Visoko ceneći svetao primer i svesnu žrtvu Tanaska Rajića. ni potomci Rajići. Kragujevcu i inostranstvu. Gavrilovići. koji očito nisu rod jer su im slave različite. 1920. potonji hadžija Mihailo. prvoustanika iz Stragara. godine. a uz pomoć dobrotvora Mila Boškovića. nije bilo nijednog Boškovića. kako pokazuje popis njegovih žitelja 1863. zato su u Šatornji brojni Prokići. poklonik Hristovu grobu u Jerusalimu. ispravljaču naše nebrige i propusta. mašinski inženjer (koji nosi ime po dedi. majka univerzitetskog profesora Mihaila Isakovića i inž. Boškovići u Belosavcima su došli pre Prvog ustanka. godine. iguman voljavački Maksim. a najranije su došli Boškovići u Vrbici . kao u pravom romanu. ni država. koji je junački poginuo u boju na brdu Ljubiću iznad Čačka 1815. godine Zadužbinsko društvo 'Prvi srpski ustanak' Orašac". septembra (29. sastavljen je sve od samih doseljenika Piše: Mile Nedeljković Aleksin sin Ljubomir Isaković. koji je kao varošica osnovan 1859. Karađorđevom barjaktaru. ni vojska. a od Tomića je student Živko Tomić (stradao na Kadinjači 1941). Ko su Šumadinci (53) Boškovići iz Boškovog zbega Aranđelovac. godine. čiji je predak Trajko došao kao strugar iz sela Slepče kod Prilepa 1860.tzv. Prosto neverovatno da do sada nije bilo nikakvog natpisa nad grobom čuvenog junaka iz oba srpska ustanka. odakle su pristigli u različito vreme . godine. sahranio je glavu Karađorđevog barjaktara Tanaska Rajića. Na žalost. u Radmiloviću 3 i u Toponici 17. još zlurado gledaju davno nestali Turci. s dozvolom i blagoslovom gospodina doktora Save. Od ovog roda Isakovića je ugledni akademik i jedan od najvećih savremenih književnika Antonije Isaković. privrednika iz Aranđelovca. sastavljenom sve od samih doseljenika. uza zid temelja.u Ljuljacima 38. avgusta) 1995. Petra Isakovića. u kojem je bilo prvo sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta. stoji jedna naročita spomen-ploča. napisao je knjigu uspomena iz koje se. No. koji žive u Beogradu.istom selu. pretežno zanatlija. Isakovići u Donjoj Šatornji su samo o jednom duši . po kome se danas zove jedna ulica u Beogradu. Tomići. staračko domaćinstvo (udova Božidarka. po kojem se zove osnovna škola u Donjoj Šatornji i njeno odeljenje u Vinči. Posle Prvog svetskog rata u Gruži je bilo 62 kuće rođaka Baje Pivljanina . zatim poznati stvaraoci i kulturni radnici sestre Bojana i Svetlana Isaković (unuke popa Jeremije) i mnogi drugi. godine. Vasići i ostali srodnici Isakovića.znatno pre Kočine krajine. popu Ljubomiru). ovu spomenploču podiže na Usekovanje. r. a 31 musliman).Boškovići u Vukasovcima su došli 1809. iza ograde Čačka. od kojih su 26 pravoslavni. koji žive u Beogradu). Da to za 180 godina nisu učinili ni kaluđeri. Već godinu dana u Stragarima. Od Gavrilovića je ambasador Dragić Gavrilović (sada u penziji). na kojoj piše: „Na ovom mestu. posvećena Tanasku Rajiću. svi ostali Boškovići. poreklom su od Sjenice. u Oplaniću 4. Kao da na krišom sahranjenog Tanaska Rajića. U samom Aranđelovcu. sin učitelja Dragutina Prokića. Bačarevići u Radmiloviću imaju i predanje koje kaže da im je prababa doseljena iz sela Bačije kod Sjenice (danas u ovom selu ima 57 žitelja. osnovan 1859. episkopa šumadijskog. odslikava život porodice Isakovića. Od Prokića je poznati društveni radnik Pantelija Prokić. 11. Od ovih potonjih je Mile . u manastiru Voljavči. levo od leve pevnice. Zato je razumljivo što posetioci Voljavče nastoje da doznaju i nešto više o Milu Boškoviću. na kojoj mu je bila istaknuta glava.

U prvoj su. izuzetno otresitog čoveka i cenjenog domaćina. kao odani karađorđevac biće ubijen Boškov praunuk Spasoje. i danas se sa Boškovićima svojataju Radovići (zvani Ćisovci).glavom mladi Karađorđe. u Orašcu. koji upravo dovršava rodoslov ove familije. Mada su razrođeni. Ovo sklonito mesto. koji je. od tri Boška. Naime. ali.od potomaka zaboravljeni. a Radovićima i Živkovićima Miloševići iz istog sela). godine upisani njegovi oženjeni sinovi Petar (r. a u drugoj . ali treći. pošto mu je otac Petar Mrkša ubijen od Turaka u Masloševu. godine su tri kuće Boškovića.nije. godine. sa sinovima Maksimom i Milošem i neoženjenom braćom Tanasijem i Vasom. 1941). Dve kuće su od Kuzmanove. Kostom i Živkom. dozvoli da se naseli u delu Vrbice koji se naziva Baljkovica. Vukićević. preslava Letnji Sv. pak. koji je istorijski vidljiva ličnost. Po raspoloživim podacima. koje je prikupio književnik Vladeta Kolarević. Drobnjaković zapisao. koje se naziva Lapin. i došao Bošku. Boško se zaimao. koji mu. kao što je Borivoje M. došao od Sjenice. na strani spram Jelovika. Govedarom je nazvan stoga što ga je neki bogati Turčin u Vrbici najmio da za njegov račun dogoni stoku od Sjenice i prodaje u Beogradu. gde je nesumnjivo našao utočište i razumevanje za svoje rodoljubive pobude. kako beleži istoričar Milenko M. kao i drugih kazivača. na Bukulji postoji mesto koje se zove Boškov zbeg. Radeći ovaj posao. a po sebi je jasno zašto tada Boško gradi zbeg u Bukulji. Boško se ovde naselio sa braćom Radom. kad je politički argument bila drenova budža u pomrčini.Kuzmanovi sinovi Sreten i Živan sa ženama i osmoro dece. uz majku Milicu (udova Kuzmanovog sina Živojina). pod Obrenovićima. da bi bio bliže majci i porodici. a u Vrbicu je došao najmanje deceniju pre Kočine krajine (1788). Naskoro će izbiti i Kočina krajina. Pada u oči da su sve tri kuće zadružne.Bošković (r. Boško je.koji su rodonačelnici Boškovića u Belosavcima i Vukasovcima . Kostići i Živkovići. Arhanđel). arh. 1807) u kući sa stricem Gligorijem. Na ovoj suncu okrenutoj strani je matica roda Boškovića. u koje je narod bežao za vreme Kočine krajine i Prvog ustanka. naskoro su se naselila i Boškova braća od stričeva . Loza tog najstarijeg sina je u trećem kolenu (sa unukom Stanojkom) izumrla po muškoj liniji. koji je bio najstariji. U . po sačuvanom porodičnom predanju. ženjena braća Obrad i Gavrilo. kao i staro kumstvo (Boškovićima i Kostićima kumuju Terzići. i predani poštovalac istorije i pomagač vrednih pregnuća. napustio Fazli-bašu u Palanci. 1787). Sa druge. a jedna od Gligorijeve loze. 1911). Po kazivanju Aranđela Boškovića (r. ekonomista i uspešan privrednik. Od njih je možda najtrajniji zapis koji je postao zemljopisna činjenica. na prostranom zemljištu blage padine od brda Preseke do potoka Jelinca. kod Boška u Vrbici pojavljuje kao najamnik . Boško je imao tri sina . strane Baljkovice. dvojica . rođen je sredinom XVIII veka. Tako se. 1802) i Dmitar (r. O tom Bošku. Mihailo. Gligorija (r. Znak njihovog zajedničkog porekla je isto krsno ime (Sv.Stojan i Andrija. I kasnije. Zato su. koji imaju istu slavu kao i Boškovići. da bi ga pridobio. ništa manje. postoji više tragova i zapisa. kojoj će pristupiti i budući Vožd. 1792) i trećeg. a daljim poreklom je iz Crne Gore. vredan i preduzimljiv Boško se dopao Turčinu. pretku vrbičkih Boškovića. od kojih potiču tamošnji Stojanovići i Andrići. pa i unajmljivao ljude za rad i poslugu. Ko su Šumadinci (54) Srodstvo po mleku Simići su sa Blagojevićima braća po materi U popisu 1863. ali su u popisu 1831. između 1781-1784. rodonačelnik Boškovića u Vrbici . nazvano je po Bošku. čije je ime zaboravljeno. Kao domaćin. koji ga je odredio i pripravio za zbeg naroda i svoje nejači.Kuzmana (r.

bez preterivanja. ratnih smrti i mirnodopskog mrenja. narodnog heroja Milića Radovanovića. šumadijske porodice . U kući Miaila i Zorke Bošković je bila partizanska baza. godine u potoku Kamencu u Vrbici). koje je Dobrica Ćosić u svojim knjigama.od zaimavanja. Katići nisu puka piščeva fantazija. Iz Kuzmanove loze su više puta birani za predsednika opštine sin Sreten u prošlom i praunuk Života u ovom veku.kao zemljodelci. do današnjeg naraštaja vrlo razuđenog radnog i profesionalnog profila. kmetovanja. po mnogo čemu tipične. razvoju i sadašnjem stanju ove grupe porodica vezanih istim pretkom. februara 1944. Ali u romanu imamo svoje Katiće. O svakom čoveku se može napisati posebna pripovest. U takve porodice možemo ubrojati i Alempijeviće u Maloj Pčelici. dok ih danas ima više od pedeset domaćinstava. Mnogo je naših porodica koje se mogu prepoznati u Katićima. ljudska sudbina je roman u malome. Zahvaljujući trudu doktora Dragomira Alempijevića. s kojom je dospevao do Kosova. i vrlo upečatljivo. uveliko i krepko u devetoj deceniji života. preko udomljavanja u Maloj Pčelici. Boškovići su joj primerno dali svoj obol. Iz rukopisa. profesor biologije Dana u Topoli. i dva svetska rata. ali isto tako i osobene. deobama porodica. može reći da je legenda bolnice u Topoli. major avijacije Obren. Autor. svoje Forsajte. topolske bune. Ako je život neumorno izgaranje u radu. nastanjivali. Među prvima u okolini je Ivan Bošković (Misača) imao vršalicu. trgovci. tehnolog Slobodan u „Šamotu". U našoj književnosti nije dovoljno razvijen roman o porodici. u više mesta u zemlji i inostranstvu. rudarski inženjer Radiša u industriji mermera „Venčac". do sadašnjeg razvejavanja u više naselja. Između dva svetska rata biće Boškovića nastanjenih i u Aranđelovcu. . pravnik Ljuba. poput Engleza. od naseljavanja. kojih je oko Prvog svetskog rata bilo 15 u Vrbici. doznajemo mnogo dragocenih podataka. a u novije vreme i intelektualci. i to u vremenu kada je ova bolnica. gde im je deo imanja. ponešto im je dopisano. zatim Miloš (igrač čačanskog „Borca". najpre u ataru Korićana. bila u trouglu Beograd-Valjevo-Kragujevac najopremljenija i veliko narodno lečilište u ovom delu Šumadije. naslovljenog kao sećanje na prošlost. pa milanovačkog „Takova"). kao i predratni i poratni trgovac Miloje zvani Telak. ili poput Nemaca svoje Budenbrokove. na kojem su se. i tu se Boškovići imaju na šta pozvati . balkanskih ratova. pukovnik Živomir. Katići su u ponečem i izmišljeni. ma kako da se čini običnom. najveća je porodična zadruga u to doba u Vrbici.trećoj kući su. nadaleko traženu. prevoznici. a o porodici epopeja. i dr. sa domaćinom Vukadinom (sin Gligorija). a u njoj poslednje prenoćište jedne od legendi ovog kraja. stajući tako uz rame Golsvortija ili Tomasa Mana. doktor Alempijević je čuveni hirurg. fudbaler Svetozar-Zare (kad je „Šumadija" bila na vrhuncu slave). četvorica njegove takođe oženjene braće Ristivoje. Vukadinova kuća. preko prebrođenih nedaća. Mi nemamo romaneskno obrađene. a u pogledu životnih prilika kroz koje je prolazila . Jezgrovito. Ako je istorija gledanje smrti u oči. kad se tamo još vrlo mlatom ili stokom. od javorskog rata. oličenje života u našoj zemlji seljaka. stomatolog Milinka-Bela u Užicu. Kostadin. Jevrem i Jelisije. odslikan je razvojni luk ove. koja broji 22 duše. Iz ovih imućnih zadružnih kuća nastaće pola veka kasnije 20 kuća Boškovića. Svaka. Od ovog roda su čuveni trgovac u Aranđelovcu Boško. po nastanku kraljevska. Međutim. pred nama je rukopis od četrdesetak kucanih strana o poreklu. a pet u Misači.od inokosnog nastanka do grananja u više rodova. za koga se sada već. koji je u međuvremenu preživeo nemački logor „Mathauzen". Znamo da se umetnička istina ne mora podudarati sa istorijskom istinom. stavio u žižu istorijskih tokova i lomova u poslednja dva veka. Slobodana Minića i Milovana Ilića Mišule (poginuli od žandarma 10.

Kasnije Jevto sa svojom ženom preuzme mehanu u Korićanima. Kolari. Volujak.. da slave Svetog Nikolu i da ih je 1911. O tome danas svedoče nazivi mnogih sela . selo je bilo uporište snage srpskog naroda.Sve što je neophodno trebalo domu i selu. Stančići. Ovča.od kojih po dve kuće Alempijevića. Svetostefanska. godine) sa starijim bratom Jevtom doselio u Kragujevac. Kovači. U srednjovekovnim svedočanstvima. Kožuari. mogle su se naći u upotrebi i do sredine ovog veka U vreme poodmaklog robovanja pod Turcima. U najkraćem. kao što. sela koja su posle . a Alempije počne pekarski zanat. Lončari. upravo zbog svoje namenske proizvodnje. Tulari. koja su zapravo tako nazvana što su na njihovom tlu u srednjem veku cvetali određeni zanati. međutim. koji. možemo. u Malu Pčelicu. Malo je. na primer. Jevto je radio u kavani. Simu. Dečanska i Arhanđelovska hrisovulja).srodstvo po mleku. imao čatiri sina . da raščlanimo lozu ove grupe porodica.O Alempijevićima u Maloj Pčelici je početkom ovog veka Toša Radivojević vrlo škrto zapisao da su doseljeni između 1804. Kobilje. što se vidi i u okupljanju ove porodice sa više prezimena. U Srbiji za vreme Nemanjića su već obrazovana i sela čiji su se žitelji bavili raznim zanatima. Na najpretežniju privrednu granu nekih sela. Uljari itd. Katun. deo po njihovim sinovima Milanu i Simi. ode u kuću udovici Stanici. a deo po Stankinom sinu. a posebno u vladarskim i vlastelinskim poveljama i darovnicima (Žička. Strelari.deo potomaka će se prezivati po ocu Alempiju. a istom krsnom slavom. Konopnica ili Ražana. i 1814.Milana. Kovanluk. jer ih je sve izrodila Stanka (umrla 1864). Koznik. o kojoj nam. na zemljoradnju Ovsište. a Alempijevom pastorku Blagoju (Alempijevići. Simići i Blagojevići). gde bude i Alempije. zaključuje „sela su naša bila u neku ruku svet za sebe. Ko su Šumadinci (56) Drevni zanati u Srbiji Drvene posude. kao i u svim teškim i odsudnim vremenima. Šavci. Gledajući s prezirom na pomalo otuđene i Turcima previše ponizne svoje sunarodnike koji su krajem XVIII veka živeli po gradovima. Toša Radivojević nije ostavio bližih naznaka. Lukari. mahom se izrađivalo u selima samim. Volujac. najbolje nas i bez sumnje upućuju njihovi nazivi. Kopljari. Češljari. zahvaljujući doktoru Dragomiru Alempijeviću. Bivoljak. Kravlji Do. Mrčajevci. Kozjak.Grnčari. mnoga od ovih sela se i pominju sa jasnim obavezama i povlasticama. Ovčare. Milanovići i Simići su međusobno bratstvenici i po ocu. Ovčarevo. baveći se poreklom stanovništva. osim srodstva. kako se naziva srodstvo po majci ili srodstvo po istoj utrobi iz koje su potekli. Sedlari. a ovome se mogu dodati i sela Ratari i Ribari." Tako su se razvijali naši seoski zanati i podsticala narodna privreda. Rudari. Kravice. Jevto je umro bez potomstva. o razvijenom stočarstvu govore nazivi sela Jagnjilo. godine iz okoline Novog Pazara. Lanar. a pogotovu kašike. Kozarac. Štitari. a na pčelarstvo Trmbas. Jarinje. Za nas je posebno bitno što. rodonačelnik Alempije se za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu (1809. Zlatari. Konjarnik. Blagojevića i Stančića. a Alempije je sa Stankom. Prezimenski gledano. Bačije ili Stanovo. Bivolje. Svi potomci su Stančići. U ovoj porodici je sačuvana i vrlo važna ustanova našeg narodnog života . Šiljegovac. Kamenari. Konjska. zvanoj Stanka. Stapari. uglavnom kasnije izniklih. deo po majci Stanki. Kozarica. a po kuća Milanovića i Simića. uz koju je iz prvog braka bio sin Blagoje. o svadbama. Konjevići. a sa Blagojevićima su braća po materi. Kravarica. rođendanskim slavljima i zadušničkim pomenima. na ovom ognjištu imamo petoro rodonačelnika . Trmčište. Jarčeva. Milanovići. Alempijevići. Vuk Karadžić je isticao da „Narod srpski nema drugih ljudi osim seljaka". godine bilo osam kuća . Aleksandra i Maksima.. I dandanas je ovo srodstvo u poštovanju. a Stojan Novaković. istražujući kakvo je bilo srpsko selo u srednjem veku. potom.

Natalincima i Blaznavi (sa ogrankom u Brezovcu). doseljeni posle Kočine krajine iz Katrge u Rudničkom Pomoravlju. Mogli su se i oni prozvati Majstor-Ilići. pa tako imamo Kolaroviće (ili Kolareviće) u Brzanu. od grede temeljnjače do krova i kapića na njemu. pa je našim ljudima bilo i zabranjeno da se određenim zanatima bave. od Knjaževca (Lapovo). godine) dobila naziv po zanatima. neke porodice. Nose ga Pinterovići (od nemačke reči „Binder". pokućstvo.iz Zagrađa u Timoku (Brzan). „Srbi sami građu sijeku. Milovanovići i Stevanovići) i Đuriselu. istakle u nazivu majstorstvo svog pretka. jednostavno nije ni bilo uslova. i njihovi pojedinci. a posebno zanati. Ove su porodice uglavnom došle u isto vreme.od njega su pravljeni kuće. i Majstori u Lipnici (čijih je kuća početkom ovog veka bilo 25) znaju ime svog rodonačelnika. kola za prevoz dobara. ali sa različitih strana . kace za ostavu žita. prvo su nosili podsmešljivo prezime Džudžovići. da „drvene zanate zna gotovo svaki Srbin". što je početkom prošlog veka i bilo tačno. U to nas uverava prezime Strugarevića (čiji su ogranci Pavlovići i Jovanovići) u Radovanju. drvo je bilo priručna građa za sve . pod turskom okupacijom. Poput Majstor-Jovanovića. ali . Sa oslobođenjem od Turaka oživljuje i privreda. Neke su od ovih porodica. Drvene posude. Od njih samo ovi u Brzanu imaju i drugo prezime . koji se pre Prvog srpskog ustanka doselio iz Starog Vlaha. jer za to.u Brzanu. No. Osobito su kačari bili na ceni. kojih ima u Grošnici. kao i ostalu čeljad. pa je tako zanatsko umeće potislo lično ime njihovog zaslužnog pretka. Jagnjilu. kao Majstori u Lipnici i Majstor-Jovanovići u Lapovu. sami (osobito siromasi) kuće i ostale zgrade prave. oko Prvog srpskog ustanka. nisu oni tako prozvani usled toga što je njihov predak izrađivao zdele i varjače. a vredne Srpkinje su svoje muževe i sinove. Izrađivača kola je takođe na više strana. od Novog Pazara (Godačica). poseći i srušiti. što znači bačvar) u Ratarima. Vlakči. a pogotovu kašike. bačve za vino i rakiju.zanat je zlata vredan. pa je zato bačvarsko prezime ređe. dok se u Goroviču prezivaju Kačarići. koja nije bilo lako. O raznovrsnosti i razvijenosti zanata u šumadijskim selima imamo najrečitiju potvrdu u prezimenima porodica koje su se osvedočile i istakle zanatskom veštinom. naseljeni pre Kočine krajine. Milavčiću i Resniku. koja je šumom bila tako obilata. Vinči. zaseoka sela Prilike kod Ivanjice. Na to podseća prezime Varjačića. lana i svile. Ko su Šumadinci (57) Seljaci i oružari . što govori da je u svim tim predelima kačarski zanat bio razvijen. izrađujući. odevale od glave do pete. kudikamo je bilo teže obraditi i pripremiti za određenu namenu. Lapovu. „iz istočnih krajeva" (Vlakča). Ali ime zaseoka Varjače nedvosmileno pokazuje da su se njegovi žitelji isticali rukotvornom izradom varjača i drugih kućnih predmeta. I premda Vuk Karadžić kaže. mogle su se još ponegde kao stoni pribor naći u upotrebi i do sredine ovog veka. Zato. Načiniti bačvu je veće majstorstvo. Dragobraći (gde su im ogranci Pantovići. istakle su se među drugima. iz nepoznatog kraja (Milavčiće). odnekud u Vrelo kod Topole (Vinča). Njihovi preci. već zato što se on za vreme Karađorđa doselio iz Varjačeta.Milosavljevići. dobili prezime po tome što su gradili kolibe od drvenika. pa su zato od okoline i imenovane po toj svojoj odlici. te otuda u više sela ima porodica Kačarevića . U ovom veku su tek pomrli oni koji su pamtili kola bez ijednog metalnog dela.propasti Despotovine (1459. kako je za svoje vreme Vuk uočio. krojeći i šijući sve što je potrebno za odeću i spremu od vune. svaki Srbin opanke sam sebi gradi". od Zaječara (Resnik). bez navoda kojim se zapravo zanatom on bavio. Tako su Drvenjakovići u Stublu. ali su puno priznanje i uvaženje dobili uzornim obavljanjem strugarskog zanata. pa ni bezopasno. Godačici. Stoletna debla. majstora Ilije. U gorovitoj Šumadiji.

jer je takvih prezimena ovde. koji imaju i druga prezimena (Vulovići. koji se doselio od Sjenice. a treći u Gorovič. Ristići. koji se preziva Blagojevići. Nikolići.Studenica) pre Kočine krajine. pa i pogubni. Arbijaši. Buljubašići (na turskom buljukbaša: zapovednik manjeg odreda vojske. Predmetu koji izađe iz upotrebe se zaboravlja ime. nema njegovog imena. nasleđu. čiji su preci doseljeni s Kosova u Velikoj seobi 1690. drugi u Božurnju. kažu da je bio vojvoda pod Karađorđem. svojstvima i odlikama onih koji ih nose. Tako je potisnuta i arbija . Vasići i Đorđevići). ove familije potiču od tri brata. gde im je predak stekao čin buljukbaše. naboj. skrivan strogo poverljivo. Barjaktarovići u Jovanovcu su početkom ovog veka imali i druga prezimena. pobratim Karađorđev. a preci Barudžića (koji se prezivaju i Markovići) u Ljubičevcu (raniji naziv Bušinci) kod Stragara su „pravili barut za državu". a i puške. prozvana Arbijaši. a predak Sima Serdar. Miloševići. Barutdžići. u Žabare. predak im je bio barjaktar. Jocići. U središnoj Šumadiji (Gruža. Barjaktarevića (ili Barjaktarovića) ima u Velikoj Plani i Jovanovcu. među nama poznatim vojvodama u Prvom ustanku. Sa barutom je u vezi višek. topove. Moguće je da je bio starešina u Prvom ustanku. od kojih je jedan naseljen u Topolu. naravno. Buljubašići. Jasenica i Lepenica) padaju u oči prezimena koja su nastala na osnovu ratničkih vrlina ili vojnih veština. doseljenom pre Ustanka iz Dragačeva. Njihovo srodstvo se potvrđuje i time što svi slave istu slavu (Sv. Kundakovići. Danas imaju i druga prezimena (Milojevići. u odnosu na druge naše krajeve. ogranke (Petrovići. A po arbiji je jedna velika familija. Višekovići.. Ovakva prezimena nose Serdarevići. Danas ova familija ima više ogranaka (Ivanovići. barut je bio zaloga i uzdanica slobode. četovođa. Barjaktarevići. Tufegdžići. godine imala 62 kuće). jedna familija sa Simićima u Božurnji i Spasićima u Topoli i Krćevcu. Međutim. godine. Možemo zamisliti koliko su bili važni. srazmerno ponajviše. Filipovići. kao i pretku Višekovića u Vrbici kod Aranđelovca. Pištoljevići u Goroviču i Junkovcu. a drugi deo. Milutinovići). što na turskom znači: patron. Pištoljevići danas nose i druga . Taj zapaljivi prah je spravljan u Stragarima. Tobdžići. Stevana). kapetan) doselili su se od Sjenice u Ovsište i. bojevo punjenje. Vojvodići. pogotovu što je Ružićima staro prezime Vojvodići. Barjaktarovići u Jovanovcu su takođe doseljeni u Prvom ustanku iz Petnjika u predelu Vasojevića. Serdarevići u Darosavi (u međuvremenu selo administrativno bilo nazvano Partizani) vrlo su ugledna i brojna familija (1948. Tako i prezimena pružaju dragocena obaveštenja o sudbini. u početku trešnjeve. Ova velika i stara familija. Ivanovići) i čiji predak je bio majstor za kundake (drveni deo puške). da je ovo prezime doneto iz starog kraja. Stevanovići. Na to danas podseća prezime Kundakovića u Baljkovcu. Jedan Karađorđev saborac iz Topole se zvao Đorđe Višek. ali je isto tako verovatno. Ustanici su pravili i svoje oružje. kojih je po svedočanstvima bilo 167. Pištoljevići. Po porodičnom predanju. ratujući uz Karađorđa. pa ga je okolina smatrala vojvodom. doseljena iz deževskog kraja (Sjenica . nekome zazorni. tj. a poreklom su iz plemena Bratonožića. Serdari (titula uzeta od Turaka) su bili narodni glavari i vojni zapovednici. odakle jedan njen deo pređe posle Prvog srpskog ustanka u Junkovac.. Martinovići u Rakincu. doseljenih za vreme Karađorđa od Novog Pazara. Za njihovog pretka Milutina. kome je nesumnjivo bilo povereno rukovanje višecima. godine. a svi su.Barut je spravljan u Stragarima za potrebe države Piše: Mile Nedeljković U imenu je uvek sadržan neki bitan podatak. Dobavljan skupo. Uroševići i Petrovići). doseljeni od Sjenice. Vojvodići u Oplaniću se danas prezivaju Ružići. učestvovao u dizanju ustanka 1804. Prvi su doseljeni od Vidina i. od starine. učestvovali u Prvom ustanku. Danas imaju i druga prezimena (Petkovići i Petrovići).drvena ili gvozdena šipka kojom se mala puška nabija kad se puni. Šačica baruta u rukama Srbina je uzdrmala Otomansku carevinu. gde ima još njihovih srodnika. prvo se naselila u Gorovič.

Top je bio vrhunsko vatreno oruđe Karađorđevih ustanika. Naime. starosedeoci. nepravedan i neprijateljski . kada je ustanovljeno dvadeset i šest magistrata. Ko su Šumadinci (58) Prezime po zanimanju Negativno označene porodice bile su u prošlosti izopštene Narod je nepogrešiv. tako prozvanih po veštini izrade i rukovanja vrstom vatrenog oružja. koja su po sebi razumljiva. Kneževića. jedino je značenje prezimena Starčevića manje poznato.. zvanjem i ulogom (vojvoda. koji se prezivaju i Mitrovići. „poturčio se". Od njih potiču Tufegdžići u Kloki. Barjaktarovića. kamo ih je deo prešao sredinom prošlog veka. jer im negativnu naznaku daje okolina. Tufegdžići u Goroviču su vrlo stara familija. koji opominju na raspusnu mater i sl. Poturovići. Porodice negativno označene su u patrijarhalnom društvu bile izopštene i. a Antonijevići. Među mladićima koji su ovome poslu obučeni svakako da je bio i predak Tobdžića u Velikoj Plani.Goroviču. . iseljavale su se (npr. bezakone ili nemoralne postupke. koji imaju i drugo prezime (Radosavljevići). pri deobi zadruga i imanja i za savetnike u mnogim važnim poduhvatima.prezimena (Petrovići.podmitljiv. Stvaranjem države pod vođstvom Karađorđa. i ne pamti se otkuda je doseljena. Ilići i Mihailovići u Junkovcu).Od ovih prezimena. Zahvaljujući tim starcima je i sačuvano naše zdravo narodno jezgro u vreme kada su Srbi bili oslonjeni na svoju seosku ili knežinsku samoupravu. Na ovo drugo same porodice ne mogu da utiču. Nije lako biti potomak Vojvodića. Stevići. na visokoj ceni su i Tufegdžići (tufegdžija na persijskom znači puškar.). Ponekad prezime obavezuje. ugledan čovek i ličnost cenjena po svom znanju. tj. niti što su njihovi stari dugo živeli. Lipovcu i Popoviću. u davanju prezimena i nadimaka porodicama. koji je u nagradu dobio i vojvodsko zvanje. pa su uzimani za sudije u sporovima. Poput Pištoljevića. po pravilu. koja ne oprašta rđava dela. bezobziran. Znamo šta je bilo kad Šumadinac pali topa. potomke. što je bezmalo u svakoj nahiji po jedan. i uvođenjem u njoj modernog sudstva. Starčevića. pa je razumljivo što je u to vreme stvorena i ustanička topolivnica na Kalemegdanu. Topolivac je bio čuveni Toma Milinović. zanatlija koji popravlja puške). a ponekad i surov. ali imena tobdžija su uglavnom zaboravljena. a Tufegdžići u Popoviću su došli od Gurgusovca (današnji Knjaževac) posle Kočine krajine. Glišići. razboritosti i poštenju. već po tome što je njihov predak. kojima je lakomi predak primio islam. zatim Kopilovići. jer se pred turski sud . tj. ali nije slučajno što suseduju sa Pištoljevićima. koga uzimaju za rodonačelnika. potisnuta je uloga staraca kao drevne i samonikle naše narodne pravne ustanove. Ali sad znamo i koji je Šumadinac to činio.. Gazdića. Ljudi tih osobina su nazivani starcima. bio istaknut. Tufegdžići u Lipovcu kod Topole. Stankovići i Veličkovići u Goroviču.nije izlazilo. oni se ne prezivaju tako što su starinci. knez). u kojima se vidno ističe pozitivno ili negativno vrednovanje. gazda. Mihajlovići. Kloki. doseljeni su od Sjenice pre Ustanka. jer upućuju na pretka koji se istakao određenim činom. Tufegdžića (Tuvegdžića ili Tufekdžića) u ovom predelu ima u četiri sela . pa i opterećuje. barjaktar.

koje su se razvijale sa snaženjem sudstva. koji su hitali na konjima nazvali „tatari". stari su rod. pa su Persijanci svoje glasonoše. a predak po kojem su prozvani je bio službenik suda u Kragujevcu. Taj posao sa obavljali dobošari. druge seobe pod Šakabentom (1737-1787) iz Soluna. pandurima. kako su vremenom. a i posrednik). a imaju i drugo prezime (Mićanovići. Na određene službe. pravila i presude su se morali objavljivati. Kod nas ima u Rogojevcu porodica Telalovića (druga prezimena Pavićevići i Damnjanovići). a nose i druga prezimena (Stojanovići. doseljene iz Rakovice kod Vidina posle Kočine krajine. pa je stoga i razumljivo otkuda prezime Magistratovićima u Brzanu. Tatarevića i Telalovića. Reč birov (od mađarskog „biro". Posredstvom Turaka su tatarska služba i njen naziv došli i kod nas. bez obzira na promenu imena (žandarmi. Orašcu i Ratarima. u Šumadiji se javlja samo u jednom mestu. tačnije razglašavati. što znači da su ovde nastanjeni davno pre Prvog srpskog . i to Brzanu. Kod nas je početkom prošlog veka surudžija bio zapravo poštar . pratilac konja). koji su takođe doseljeni posle Kočine krajine. Tatari (azijatski narod odličnih konjanika) bili su vrsni glasnici. ima danas u Bašinu. Među njima su u ovom delu Šumadije najstariji Starčevići u Bašinu. očigledno. naredbe. Jankovići). Promenu u sistemu sudstva i njegovih ustanova odražava. pa i sada. selu nadomak Kragujevca.to su Tatarčevići. Sličan dobošarskom je bio i posao telala (na arapskom „telal" znači: izvikivač. Telalovića. što nije slučajno. tj. Birovljevići u Brzanu. zbog čega ih zovu i Solunci. policije i saobraćaja. odakle su i Magistratovići. učenih vojvođanskih Srba koji su pohitali u nepismenu Srbiju kneza Miloša. Na osamnaest mesta se u Karađorđevom Delovodnom protokolu pominje Kragujevački magistrat. naoružani čuvari javnog reda i mira. Prvo su se nastanili u Cerovcu (Jasenica). gde su prva naseljena porodica. Na vreme kada je ova služba obrazovana podseća prezime familije Pandurci u Lapovu. policajci. prezime porodice Magistratovića u Brzanu. ali iz Resave. Sud mora da raspolaže i prinudnim sredstvima. milicioneri). jer su magistrati delovali kao sudske i policajne vlasti. Prezime proisteklo na osnovu ovog posla nose Dobošarevići u Lapovu. što znači: sud) došla je u ove predele preko naših „nemačkara". Dobošarevića. Dok je u Vojvodini prezime Birovljev zastupljenije. koji su potomci ovakvih osoba. godine su prešli u Bašin. vrlo stara familija. Pandurovića. Surudžije. doseljeni su iz Rajkinca kod Duboke (danas opština Jagodina) u vreme Prvog ustanka. može se reći iznimno i neuobičajeno. nazivani. a oko 1730. jer su u to vreme pismeni ljudi bili retkost. Pozivi. opominju prezimena Birovljevića. vezanoj u prvo vreme za upravnu vlast . Magistratus na latinskom znači: gradska uprava. čije je drugo prezime Ivanovići.Starčevića. doseljena za vreme Karađorđa od Sjenice. Turci su imali još jedan srodan posao koji su obavljali surudžije (turska reč. njihov predak bio čovek magistrata. poštare. U Lapovu je još jedna familija čije je prezime nastalo po određenoj službi. što je oličeno u tzv. a znači: gonič. koji se danas prezivaju Markovići. doseljeni početkom DžVIII veka iz sela Vrane u Crnoj Gori. Mićići). Na ovu službu podseća prezime roda Surudžija u Pavlovcu kod Natalinaca. koji su inače doseljeni posle Kočine krajine iz Đunisa (danas opština Kruševac).nosilac poruke. kakvo značenje ima u prečanskim krajevima. javni objavljivač. pošiljke ili pisma. ali u Šumadiji ona znači sudsku ustanovu. o čemu svedoči i prezime srpskog roda Tatarčevića. doseljena posle tzv. jer je.

Topoli i Čumiću. Iz Ravanice početkom prošlog veka se jedan njihov deo nastani u Godačici. što bezmalo u svakom šumadijskom naselju ima porodica koje se prezivaju po ženskom pretku: Anđelići u Zakuti. duguju svom pretku koji je bio među pionirima poštanske službe u nas. Ime odaje sudbinu. ili Martići . srodna po mleku ili po utrobi. samo za to da vidi zajedničke naćve (koje su donete iz Hercegovine. pa se preuda u Vilotiće. Baba Mira ode u Kalanjevce (to su danas Mirići). Njena sestra Nerandža otišla u Venčane i od nje su Nerandžići u Venčanima" . po predanju. Bojanići u Baljkovcu. Janjići u . Gordanići u Brzanu. baba-Mira. a ne koja rodi. opet. stoga. Kažu da je najradije išao tamo. Jovana). Jagličići u Drači. Kutlovu. ali se ovde razišli).oba roda slave Sv." Tako isto i Vojčići u Vrbici („doselila se baba Vojka od Sjenice. Komatovići. pre Prvog srpskog ustanka u gružansko selo Ravanicu. Tada su prestali jedni drugima dolaziti. Majniću. Milakovcu. Lapovu. I dobročiniteljke su sticale slavu. Donjoj Rači. koje zahvalno potomstvo uzima kao rodonačelnike. Aničići u Bukoviku i Goločelu. Belosavcima. Tako je i sa prezimenom Komatovića. Putujući tako. Milatovcu i Miraševcu. koje im je kasnije prešlo u nadimak. Vidići u Vinči. koja ih je izrodila (došla baba Marta sa sinom Jovanom od Užica. Saranovu. Aranđela). u jednom sporu i okršaju.dva roda u Kniću. Ilinčići u Pretokama. Živanići u Goroviču i Resniku. O tome je Jeremija M. „koja ih je doselila iz Hercegovine". godine. Rabrovcu i Čestinu. odgovornost majke-rodilje za potomstvo. koji je bio sudbinski važan. o značaju tih naćava. a ne ona koja rodi Da su žene zaslužne matere. Pajsijeviću i Radmiloviću. U prezimenima pojedinih porodica je najčešće sadržan podatak o nekom prelomnom trenutku. Sepcima. Rodoslovno pamćenje Mirića u Kalanjevcima seže do seobe 1737. Dragušici i Šljivovcu. iz Ibarskog Kolašina. svi smo bacali pogled na naćve. čiji su preci. Grozdići u Adrovcu. po čemu su i prozvani Komatovići. „na Sitnici kosili". Dostanići u Lapovu. Time se ističe savesnost. kako za pretka tako i za samu porodicu. kad smo od gladi bili željni hleba. i od nje i tamo nastanu Martići. da nije došao Prvi ustanak.ustanka. Baba-Anđelići u Trnavi. odakle. Daničići u Velikoj Plani. morali su da beže sa Kosova zbog toga što su. a staro im je prezime Bogdanovići). a Duka ode u Banju (to su sada Dukići). o čemu svedoče Nastići u Petropolju (prešli na imanje neke Naste i po njoj se nazvali. Resniku. turskog spahiju na komade isekli. U prvo vreme te dve porodice su išle jedna drugoj u goste. s kojima su zajedno doseljeni. Bisenijići u Drači. Divnići u Stojniku. Leševu. u Banju. jedan deo kasnije pređe u Čukojevac. u kojima je za vreme bežanije mešen hleb. Pavlović zapisao: „Posle kratkog vremena ta porodica se podeli i njeni odeljci odu u dva mesta. godine. posle koje se njihova rodonačelnica. prozvani po babi Gordijani. . Ko su Šumadinci (60) Osnivači donjih Grbica Majka je ona koja odgaji. Ikonići u Gornjoj Vrbavi. rod sa Dukićima u Banji. Vukanići u Vrbici. Posle ratova Mirin sin. i odnete u Banju. kako su govorili drevni Latini. Narodna poslovica kaže: majka je ona koja odgaji. Bosići i Vemići u Kniću. Desimirovcu. prezivajući se po njima. a onaj u Vilotićima Sv. pričao je. Janići u Baničini. Anići u Orašcu.Jovan Mitrovdan. Ovaj razgranat rod je dobegao sa Kosova. Ravanici i Čukojevcu.i ta bi veza dugo trajala. doselila na Rudnik. a iz Čukojevca se jedan ogranak nastani u Vitanovcu oko 1875. Razumljivo je. pokazuju Mirići u Kalanjevcima (prozvani po babi Miri. koji je već bio star čovek. Vodicama. počeo je opet ići u goste. Više puta je plačući govorio Dukinim (i svojim) unučićima. od koji svako slavi svoju slavu . Gordijanići u Grivcu (najstarija familija). Božanići u Batočini. a prezime. a na deobi pripale Duki.

Vukovići (4). bili snošljiviji. Bataveljića je 1902. Rakincu i Stragarima. zlehuda vremena. Stojniku i Čestinu. Donjoj Crnući. Korićanima. Ko su Šumadinci (62) Pet rodova iz stare Raške Kako je Đurđevdan i slava Drobnjaka. Manojlovcima. Petrovcu. Jer. žene i kćeri Šumadije. Spasenići u Pajsijeviću. a Raletića od Novog Pazara. Vukasovcima. Ružići u Vodicama. kako je uočio i istakao etnolog Toša Radivojević. Vitanovcu. Donjoj Trešnjevici. to potvrđuje da je ovaj rod istog korena drobnjačkog porekla. Gornjoj Sabanti. Jerosimići u Kniću i Poskuricama. Smiljanići u Godačici. tražila su i muževne žene. Lužnicama i Resniku. Stankići u Saranovu. Mandići u Kniću i Stublu. Grabovcu. Desimirovcu. Markovcu i Miraševcu. kada se muški ginulo. Kutlovu i Resniku. Došavši posle Druge seobe (1736). Jovanovići (4). Rosići u Vinči. Donjoj Rači. a činilo ih je dvanaest ogranaka . Kloki. Vučiću. A Šumadija ih je imala. Miljići u Stublu. Niti su Šumadinci samonikli. Radojkići u Svetliću. Mijajlovići drugi (2) i Stevanovići (2).. Ranđići u Lužnicama i Resniku. Selenići u Kniću. Udovičići u Velikom Šenju. Vitanovcu. Marijići u Badnjevcu. i njihovi potomci su početkom ovog veka činili osam devetina seoskih domaćinstava. Mirjanići u Plani i Natalincima. a od Bataveljića (Markovića) rod Nikolića u Cvetojevcu (1). Čumiću. Leševu. Jelići u Borču. Milkići u Markovcu i Miraševcu. što je u njegovom predanju i sačuvano Markeljića je u Dobrači početkom XX veka bilo 32 kuće. Manasići u Resniku. Petrići u Ljubiću. Jelenići u Trnavi. dok su im. godine bilo 53 kuće. Stančići u Badnjevcu i Malim Pčelicama. Lapovu i Čukojevcu. Savkići u Markovcu.Markovići (9 kuća). Jeličići u Badnjevcu. Miljojčići u Vitkovcu. Orašcu. Gvozdenovići i Raletići. Donje Grbice idu u red najstarijih lepeničkih sela. Cvetići u Donjim Jarušicama i Guncatima. Milenići u Raškoviću. preci Bataveljića i Gvozdenovića su doseljeni od Sjenice.Grabovcu. Petku. Jovanovići (3). i drugi Udovičići (staro prezime Sinđići) u Bečevici. Katići u Markovcu i Cvetojevcu. Sinđelići u Dobrovodici. Osnovala su ga tri roda . Markovcu i Glediću. Miličići u Gradcu. „nije slučaj više ni u jednom lepeničkom naselju". Zagorici i Lapovu (u Lapovu dvoji). Jakovljevići (2). Sovijanići u Grivcu. Martići u Đurđevu i Šumama. Sarići u Guncatima. neki ogranci doprli do Valjevske (Joševa) i Šumadijske Kolubara (Darosava). Obradovići (2). Nerandžići u Gornjoj Vrbavi. Đorđevići (8). Nikolići potiču od . Sudeći po stanovništu koje danas u njima obitava. Ljubičići u Kikojevcu. Belosavcima. Pantići (1). Popadići u Brnjici. Poleksići u Guberevcu. Stamenići u Topoli. Stajkići u Lapovu. Markeljići u užem smislu (5). pogotovu što su uslovi u Beogradskom pašaluku. doseljena posle 1737. Simići (3). Brzanu. Donjoj Sabanti. Stanići u Vrbici. Jerinići u Balosavi i Kamenici. niti bi stekli tako dobar glas i ugled da uza se nisu imali takve životne oslonce i pomagače kakve su majke. od Kolašina i slave Sv. godine iz Stare Srbije. Milatovcu.Bataveljići. Marinkovići zvani Đurđevići (2). Vojinovcu. Lepavići u Desimirovcu. Lipovcu i Čukojevcu. Gornjoj Šatornji. Vasilijevići zvani Mijajlovići (5). Ratarima i Topoli. što. Pretokama i Čukojevcu.Nikolići (9 kuća). do polovine ovog veka. Dragušici. Maksimovići (5). Nastići u Saranovu. Radmiloviću. Donjoj Sabanti. a delili su se na osam ogranaka . Vitanovcu. Matići (4). Trenići u Donjim Jarušicama. Đurđevići (5). Krunići u Drlupi. pogotovu u pogledu porodične razuđenosti i kompaktnosti. Kumrijići u Lapovu. Todorovići (5). Šljivovcu i Šumama. Maričići u Božurnji. Riznići u Banji. Sandići u Božurnji i Stojniku. kao pograničnom području. Marići u Balosavi. Markovcu Topoli i Cerovcu. Pridvorici. Žabarima. Masloševu. Bataveljići (5). Kalinići u Miraševcu. Vrbici. Milavčiću. Mladenići u Batočini i Vitkovcu. U tom vremenu je od njih bilo i Bataveljića u Divostinu (1) i Kniću (4).. Oplaniću i Trnavi.

Petku (27. 1757). Vasilijevići. Arsenijevići potiču od Arsenija Mijailovića (r.Jovančevići od Sjenice. Nikolinih sinova . od koga su Jovanovići (v. jer vode poreklo od tri rođena brata . Rodonačelnik Vasilijevića je Vasilije Vulićević (r. to potvrđuje da je ovaj rod drobnjačkog porekla. u Dobraču se doseljavaju dva roda . 1799). jer je njihov rodonačelnik Pavle rođeni brat Dimitrijev. Marinkovići. Pešići. Stevanovići i Pešići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Radičevićima. 1792) je imao sina Ignjata (r. Tanasijevići su se kasnije prezimenski izdvojili iz roda Jovančevića. 1823) i Miladina (r. koji je sin Jovana Mijailovića (r. 1805). 1815). Damjana (r. 1792). oktobra). Stevanovići. Svi Radičevići (Markovići. 1815). Jovana (r. čiji je skupinski naziv Markeljići. Dimitrijevići potiču od Dimitrija Mijailovića (r. Aleksijevići (3). jer potiču od dva rođena brata. 1824). Đorđa (r. Jovanovići. Arsenijevići i Aleksijevići su međusobno za koleno bliži. 1809). 1817). 1802). Pavlovići. što je u njegovom predanju i sačuvano. 1813). Jovančevića i Radičevića. 1782). 1807). Dimitrijevići. koji je sin Dimitrija Milojevića (r. koji je 1831. predelu iz koga su doseljeni. Sofronija (r. 1809). u relativno mirnom . Vukovići. Osim Stevana. koji su doseljeni 17371787. Marinkovići . 1807). godine upisan kao najstariji čovek u selu (r. Stevana i Petra-Peše. Aleksijevići potiču od Aleksija (r. Đurđa (r. čiji je otac bio Maksim.Lazara (r. koji je bio kmet u selu 1831. 1797).petorice braće. Kako je Đurđevdan i plemenska slava Drobnjaka. Miloša (r. 1779). Markovići i Jovanovići su se kasnije izdvojili pod ovim prezimenima iz okvira velikog roda Radičevića. zvanog Peša. Početkom XX veka ih je bilo 14 kuća. godine. Stevanovići i Pešići) u Dobrači slave Sv. Pavlovići. Pavle je imao sinove Miloja (r. Pavlovići (1) i Stevanovići (1).Dimitrijevići (4 kuće). potiču od najmlađeg sina Dimitrija Milojevića . 1819). 1824). 1817) i Milana (r. prema zapisu Toše Radivojevića. brojali su.). 1828). 1825). Ivana (r. 1826). početkom DžDž veka 13 kuća.Jovan Marinković (r. Neposredno posle Markeljića.Dimitrija. 1817) i Petra (r.Milovana (r. 1824). Jovanovići i Đurđevići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Markeljićima. u drugom doseljeničkom talasu. krsno ime koje je u Staroj Raškoj. Arsenijevići (3). sinova Dimitrija Milojevića.Jovančevići i Radičevići. Sretena (r.Đurđic. 1824). 1826) i Mijata (r. Da su sve ove porodice zajedničkog porekla vidi se i po istoj slavi.Markovići (5 kuća). Dimitrije je imao još tri sina . koji su opet za koleno bliži sa Pavlovićima nego sa ostalim Radičevićima. a rodonačelnik Mijajlovića je Vasilijev sinovac Mijajlo (r. potiču od Marinko Ignjatović. 1809) i Živojina (r. Stevana (r. a Radičevići od Novog Pazara. koji je tekao 1788-1803. podeljenih na pet ogranaka . čiji se potomci prezivaju Đurđevići. čije je staro prezime Milojevići. čiji jedan deo nosi prezime Mijajlovići. odnosno izmeđ Druge seobe (1736) i Kočine krajine (1788). staro prezime Milojevići. Jovanovići (4). 1828). koji je imao sinove Miloša (r. koji je imao sinove Gavrila (r. Marinko je imao je sinove Jovana (r. koji je imao sina Obrena (r. Da su sve ove porodice. Markeljići u užem smislu imaju staro prezime Maksimovići. 1795).drugo prezime Đurđevići (staro prezime Ignjatovići). oba iz Stare Raške . staro prezime Milojevići. 1830). Posle Markeljića. koji je imao i sina Nikolu (r. Koste (r. ili približno u isto vreme kad i oni. 1809). 1802). odnosno Pavle je brat od strica Stevanu i Petru. Todosijevići (2) i Tanasijevići (1). koji je imao sina Mijaila (r. 1822) i Iliju (r. čije je staro prezime Mijailovići. imaju staro prezime Vulićevići. 1829). podeljenih u pet ogranaka . Todosijevići potiču od Todosija Jovančića (r. potiču od Stevana (r. Da su svi ovi rodovi zajedničkog porekla svedoči i isto krsno ime . 1787). Rodonačelnik Jovanovića . sin Novaka Vulićevića (r. 1814).Petra (r. godine. Mijajlovići drugi i Stevanovići su kasnije prezimenski izdvojeni od velikog roda Markeljića. 1793). potiču od Pavla Milojevića (r. godine. vrlo zastupljeno. istoga roda i porekla svedoči ista krsna slava Đurđevdan. Jovančevići ili Jovančići. 1817). zvani Markelja (r. Pešići (3). Arsenija i Jovana (Aleksijev otac). Radičevići su treći osnivački rod sela Dobrače. Njihov rodonačelnik je Marko.

Savka (r. vidi se i na osnovu iste slave . 1812). potiču od Gliše Ilića (r. 1828). koji je imao sinove Milovana (r. a rodonačelnik Simovića je Sima Mijailović (r. Plana. pošto svi dolaze iz Stare Raške. čije je staro prezime Ilići. Đorđevići potiču od Đorđa. a njihov je rodonačelnik Milorad Vladisavljević (r. Kijevci. a njihov rodonačelnik je Vuksan Planić (r. Đorđevići. na drugoj strani. podeljenih na tri ogranka . čiji je sin Obrad Đorđević (r. ima dva ogranka . 1792). Jovana. Nikolu. koji je imao sinove Todora (r. Ursule . 1797). Novakovići (Sretenovići) Sv. 1825) i Vukosava (r. koji je imao sinove Vasilja (r. 1802).Đurđevdana. 1819). Vasko je rođeni brat Obrada Đorđevića. obnovljena sredinom XVIII veka. 1817). godine. naveli sela: Bare. Luku. a Petrovići Sv. Gradac. 1817). Do ovog veka u Dobraču su doseljena samo dva roda (po jedna kuća) . 1828). sela koja imaju svoje dvojnike .Mijailovići i Simovići. 1787). Glišići.Antonija (r. 1782). Vaskovići potiču od Vasilija. Sjeničanin takođe bio uveren da je reč o sjeničkim selima. Rodonačelnik Mijailovića je Mijailo Radosavljević (r.Vuksanovići od Novog Pazara. Prvi slave Sv. Osim Živkovića. Šumadinac bi bio uveren da su to šumadijska sela. koji je imao brata Radovana (r. Grabovica. najverovatnije 1809. čije je drugo prezime Savići. Trešnjevica. Ivanovići i Kneževići slave Sv. Sugubina. Raškoviće. Karaši.doveli bismo u zabunu ljude iz dva naša predela. prozvani tako po mestu porekla (Brestovačka Banja). U vreme Prvog srpskog ustanka u Dobraču se doseljavaju. godine. Tako je. 1787). slave Sv. postoje. . koji dolaze od Zaječara. U pravu bi bila obojica. 1814) i Petra (r.Vaskovići (3 kuće). Krće i Stup u sjeničkom kraju. a Pelovići. Lijeva Reka. Kneževići (od Sjenice) i Pelovići (od Novog Pazara). Ko su Šumadinci (63) Sjeničani u Gruži i Jasenici Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima naselja Piše: Mile Nedeljković Karaša. a drugi Sv. 1826) i Vićentija (r. Đurđa (r. jer pobrojana sela postoje i u središnoj Šumadiji i u okolini Sjenice. Glišići (2) i Đorđevići (1). Nikola). došli iz Jasenice 1854. ima dva ogranka . Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima pojedinih naselja u njima. 1817) i Vasilija (r. što znači da su Vaskovići i Đorđevići za koleno međusobno bliži nego sa ostalim Vuksanovićima. Stevana. Da su svi Vuksanovići (Glišići.Banjčevići. koji slave Svete Vrače. Miloradovići. ostali rodovi dolaze iz Stare Raške . Nikolu. Novakovići. ali bi. koji je imao sinove Miloša (r.Žabare.tzv. u okviru preseljavanja u oblasti. koji su. 1829). na primer. 1801) i potomke Mijaila (r. Brnjica. 1817). 1815) i Milutina (r. Petrovo Polje ili Petropolje. 1803). pet rodova . Milana (r. Krćevac i Stubao u Šumadiji i Žabren. Kneževac. Staro prezime Vuksanovića je Planići. 1809). 1811) i Filipa (r. čije je staro prezime Vladisavljevići. do XX veka naseljavana Dobrača. Živkovići takođe slave Đurđevdan. Miloradovića (slava Sv. 1777). u Dobraču se doseljavaju Vuksanovići. takođe u oba predela. Ako bismo. Vaskovići) rod. zvanog Vasko (r.i za Srbe snošljivom razdoblju posle Kočine krajine do Prvog srpskog ustanka. Vasko i Obrad su imali još dva brata . Petrovići i Živkovići. Ivanovići. Kijevo. 1825) i Srećka (r. Nikolu. Uz ova. koji je imao sinove Aksentija (r. Vuksanovića je početkom XX veka bilo šest kuća. čiji je predak došao posle Drugog srpskog ustanka (1818) i Jekići (drugo prezime Markovići).Miloradovići u užem smislu i Markovići. a Petrovići i Novakovići (u okviru kojih su i Sretenovići) od Sjenice.

no u većem talasu. Milovanovići. Dragićevići. potoka. koji imaju i drugo prezime Simići. Na poreklo stanovništva od Sjenice takođe upućuju u Šumadiji prezimena Seničići u Vitanovcu i Pečenogu. a rod su im i Đerkovići u zaseoku Orašanima. a da su rod vidi se i po tome što svi njihovi potomci slave istu slavu . Naš velikan Jovan Cvijić je uočio da „iseljenici nose. Mićići i Vukajlovići (jedan rod). U Barama Gružanskim su Gračani i Boroštice. Jekići. čiji je predak došao iz Štavlja kod Sjenice početkom XVIII veka i računaju se u najstarije rodove u selu. Svi su ovi rodovi. što je naročito zastupljeno idući od sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. Aleksići. Vapa. Miljkovići. nastanile izbeglice od Sjenice. Iz Štavlja su i Bogdanovići. Osim znamenitog roda Štavljana u Brnjici. godine. taj niz ponovljenih naziva naselja. u istom selu. ili Boljarci i Dujkići u Belosavcima. jer je njihov rodonačenik Meko brat od strica Radiču i Pavlu.doseljeni su iz Melaja pre Prvog srpskog ustanka. po kojima nose prezimena mnogi šumadijski rodovi. Štavljani u Brnjici. planine. naišavši u Vučkovici na rođake Radiča i Pavla. potiču Nikolići. za vreme Karađorđa. Štavljanin u Grabovcu (Aćimović) je od njih odseljen. kao središte Sjeničkopešterske visoravni ušla u šumadijski prezimenski skup. Sjeničani u Toponici i Đuriselu. Todorovići. Milovanovići. Đokići i Burovići. Po Cvijiću. Središte Buđevaca u Vučkovici je u zaseoku Orašanima. Do . Gradac. došli iz Buđeva. Vučkovici. Vukadinovići.današnji rodovi Gajovići. Melajci u Vitanovcu. Tako imamo . već su i druga sjenička naselja ostavila svoj trag u prezivanju Šumadinaca . gde su se naselili". doseljeni za vreme Karađorđa. Savići. označava pravac selidbenog kretanja stanovništva od Sjenice ka Šumadiji. Ovde su se iz Buđeva kod Sjenice naselili njihovi preci Radič i Pavle pre Prvog srpskog ustanka. jer je njihovo prezime Dujkići . smešteni u belosavačkom kraju Zovljaku. u kojem su bili . koji su doseljeni iz Štavlja kod Sjenice. gde ih je. Nikolići. kadšto i celog predela.po selu Dujke (opština Sjenica). u zaseoku Sredini. doseljeni iz Graca i Boroštice na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Melajci . Guberine. imena svoga sela. Dujke. gde su nekad bila polja sela Bukovika. javlja više oznaka koje upućuju na Sjenicu kao stari zavičaj. ovde nastanio takođe pre Prvog srpskog ustanka. godine ihe je bilo 50 kuća). ili predeo iz koga su žitelji ovih naselja došli.Sv. kraja. Milićevići (Marići). u kojima su se. Boljarci nisu u Belosavce došli usamljeno. Osobito su bili brojni i jaki Štavljani u Vučkovici (1920. to prenošenje topografskih i geografskih imena. Milivojevići. No. kao i u prezimenima pojedinih rodova. Od belosavačkih rodova su jedino Ilići sačuvali spomen na selo odakle su došli. tako se uz Buđevce u Vučkovici naselio rod Guberina. Od Boljaraca. Od njih je najstariji rod Štavljana u Lipnici. Rakići. Mihaila. naselje Seničani u Bukoviku (danas uraslo u Aranđelovac). Buđevci. ali bez naznake sela iz koga potiču . Grabovcu i Vučkovici. postoje štavljanski rodovi u još tri gružanska sela Lipnici. Kao što je uz Buđevo selo Guberine. Guberine i Buđevci u vučkovačkom zaseoku Orašani. Boroštica i Melaje. Đerkovići i Mekovići (Novičevići). Uz Sjenicu kao opšte odredište.Štavalj. Od njih su ovde potekli Jekići u istom selu. u ovim prezimenima je lako prepoznati spomen na stari zavičaj. Sa ovim rodovima su srodnici Mekovići (Novičevići). Šarovići. po Dragićevom zapisu početkom ovog veka bilo šezdeset kuća. Ovi Ilići/Dujkići su srodnici Kozodera. Cvijićevo zapažanje dobija potvrdu i u činjenici da se u nazivima delova pojedinih šumadijskih sela. Boroštice i Gračani u Barama Gružanskim. Dimitrijevići. Grabovcu i Lipnici.Sjeničko polje u Donjoj Trešnjevici. nije samo Sjenica. sa kojima je zajedno došao. arh. Sjeničko-peštersku visorovan i njena naselja. a u toku ustanka (1809.Ova podudarnost nije slučajna. Lukići. koje je Karađorđe doveo i ovde nastanio. Boškovići. zvani Banovići. čiji se rodonačelnik Đerko.takođe od Sjenice.drugo prezime Milića u Vitanovcu . kao puž kućicu. i po njima nazivaju iste predmete u novoj oblasti. velike skupine rodova u Belosavcima. Boljare. Buđevo. godine) iz Boljara su došli Boljarci u Belosavce. posle seobe 1809.

tada nenastanjenom. pa pobrđem od Ramaćskih visova (813 m). zapadni naglasak u izgovoru pojedinih reči. u tom selu. Deo sela u kojem su nastanjeni nazvan je Arnautski kraj. bogato izrezana. Krša (571) i Glavice (477 m). tako da je danas groblje bezmalo u sred nje. svojevrsni izraz uspomene na zavičaj. u okolini Sjenice i u središnoj Šumadiji. a vremenom je tu nastala varošica. Jasenici i Gruži.. Marinkoviće. ili tzv. Radonjiće i Mihajloviće. nesumnjivo. više no u susednim selima. ili prezime Sjeničani u Đuriselu. godine u Donju Šatornju su iz Suvodola. Ko su Šumadinci (64) Zapažanje Jovana Cvijića U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana Istu odliku u govoru je zapazio i Jovan Erdeljanović u Bukorovcu. a naročito iz sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. tu i tamo. sa obilnim vrstama kamenih spomenika i sa četiri velika drvena krsta. kao predeona celina." Odista ne može biti slučajnost da se u dva naša predela. Istu pojavu zapažamo i u susednim šumadijskim predelima. govori o istorijskim i demografskim vezama koje su postojale i postoje između ova dva srpska predela.Pavlovići u Dukiće. Veliki naš antropogeograf Jovan Cvijić je zapazio „da se ista imena pružaju kao povorke. Groblje ovih doseljenika je nastalo u kraju zvanom Brestovi. jer su Arnauti posle Velike seobe Srba doprli do sjeničkog predela) ovo groblje se i danas naziva Arnautsko groblje. Po doseljenicima od Sjenice (Arnautluka. oblast Lepenice je u središnoj Šumadiji i obuhvata sliv reka Lepenice i Rače. prelazi. kako je to područje nazivano. Zlosrećne 1809. je doseljeničko (Sjeničana). nailazi na ista imena naselja. U geografskom pogledu. Početkom ovog veka o ovom šatoračkom groblju. došli Pavlovići i Talovići. tako da se pruža istočno od planine Rudnik (1132 m). uporište i središte naše srednjovekovne kulture. čime su se odlikovali rodovi Dvisci. koji je znamenje.. visoke Šumadije. Da toponomastička podudarnost nije slučajna. U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana. jer sve to. Vukajlovići i Karovići. potvrđuju nam i nazivi pojedinih mesta u nekim naseljima Lepenice . Mizdrakovići. po našoj staroj ružnoj navici da svoje sunarodnike diramo po susedima od kojih su pobegli.danas se u govoru Belosavčana. takođe. sačuvao tzv. . dokle je Karađorđe dospeo u vojnom pohodu." Lepota ovog groblja je. koji su se kasnije razgranali . levih pritoka Velike Morave. u kojima je srodno stanovništvo. doseljeni od Sjenice. Erdeljanović je zapisao: „Arnautsko groblje.Sjeničko polje u Dobrači i Ramaći. Markoviće. te povorke imena označavaju pravce migracija i predele gde su se naselili Sjeničani i Novopazarci. koje je danas izmenilo lik. a Talovići u Mitroviće i Nedeljkoviće.

Milovanovići 1. Beloševac. Popović. odigravši presudnu ulogu u njenoj etničkoj istoriji. Majnić. na osnovu izučavanja Todora Radivojevića. Lužnice: Đurđevići. od kojih je u više od polovine . Jakovljevići 1. Trešnjevak. Poskurice. Velika Plana). NJihovi su ogranci Vuksanovići. Prekopeča. godine) do posle Javorskog rata (1876.Karlovačkim (1699) i Požarevačkim (1718). Ovako uzeta. Lazarevići 2. 5 (Vukovići 4. Stanojevići 2. Viševac.kako reke teku. Mironić. Novopazarskog sandžaka. Bare. i 1716-1718). Maršić. Živanovići. 2 . Ilići 5). U ovom vremenu je iz okoline Sjenice i iz Krajinovića naseljeno stanovništvo u pet lepeničkih naselja. Đuriselo. godine. Milanovići 3. Resnik. Milići 2). Ramaća. Pinosava. Početkom XX veka. u Pomoravlje i tzv.drugo ime Radovanovići (Radići). Ilići 3. Čumić i Šljivovac (danas opština Kragujevac). Batočina. Desimirovac. Bošnjane. Kijevo. Andrejevići 3. koja sa oblastima Jasenice i Gruže sačinjava istorijsko područje Kragujevačkog okružja (Kragujevačke nahije u turskim ili Kragujevačkog distrikta u austrijskim okupacionim podelama i svedočanstvima). Drača. Adamovići 3. Novi Milanovac. Lapovo. Korman. Miladinović 1). Botunje. Grošnica: Boškovići. 10. Brzan. Lužnice. u istom selu. Batočina. prema ispitivanju Toše Radivojevića. U etnografskom smislu je Lepenica zasebna područna celina. Pavlovići 1. Veliki Šenj. Rogojevac. pregled po istorijskim etapama doseljavanja stanovništva iz okoline Sjenice u Lepenicu. Dragobraća. klasična oblast Lepenice ima devedeset naselja. Đurđevo. Grošnica. Markovići 4. Mala Vrbica. Lapovo (opština Lapovo) i Rakinac (opština Velika Plana). Donje Jarušice. godine do druge velike seobe 1736. Ove dve seobe su neposredno povezane sa dva austro-turska rata (1683-1699. U ovom razmatranju se ova oblast uzima u istorijskim etnografskim granicama. Donosimo. Stanovo. 9 (Tolići 4. Jabučje. Kutlovo. godine) naseljavali žitelji Sjenice i okoline su Adžine Livade. Radojevići 1). Cvetojevac. Divostin. Mala Pčelica. A)Sjenica Viševac: Stojakovići.tačnije u pedeset i dva naselja . Mali Šenj. . nisku Šumadiju. 8. Damnjanovići 4. Donje Grbice. koja su privremeno završena sa dva mira . Lončarevići. Ilići 6. 51 (Radovanovići 8.naseljeno stanovništvo poreklom od Sjenice. 13 (Boškovići 8. Jovanovići 3. u čemu je vrlo veliki udeo stanovništva sa Sjeničko-pešterske visorovani. svaka peta porodica nastanjena u Lepenici vodi poreklo iz Stare Srbije i tzv. Korićani. Dobrača. Jovanovac. Arsenijevići 2. Lepenička naselja u koja su se od Velike seobe (1690. Pajazitovo. Uočljivo i nedvosmisleno prisustvo stanovništva koje potiče iz okoline Sjenice može se pratiti od Velike seobe pod Čarnojevićem 1690. Goločelo. prema stanju početkom dvadesetog veka. Stevanovići 6. Rača (opština Rača). Drenovac. U istorijskom pogledu je upravo ovo stanovništvo dalo pečat razvoju Šumadije i Srbije. budući da je ona danas razdeljena na pet opština (Kragujevac. Srećkovići 2. i Jakovljevići. Rača. Gornja Batočina (opština Batočina).

Po tome je selo Kijevo u Lepenici dobilo naziv po Kijevcima u okolini Sjenice. Maksimovići 4. 10 (Radojkovići 7. a 156 se izjasnilo kao muslimani i 2 kao Jugosloveni. moguće i kao etapne stanice. usledio je krajem XVIII veka. jer su na pravcu seljakanja našeg stanovništva. doseljeni iz Boguta i Perovići u Adžinim Livadama.Madžarevići. a sada (po popisu 1991) imaju 78 žitelja. Ovo kratko razdoblje je u znaku trećeg austro-turskog rata u XVIII veku (1787-1791). od kojih Matejića u užem smilu 47 (Paunovići 17. To kratkotrajno razdoblje mira je decenija i po od Kočine krajine (1788) do izbijanja Prvog srpskog ustanka (1804). godine. godine. od čega je 110 Srba. Baćići/Stevanovići 5. godine). a danas imaju 233 (1991). godine su imali 107. . B) Krajinovići Ramaća: Matejići. preko 360 (1971). doseljeni iz Vape. odakle je rod Tolića. koji je zapljusnuo Šumadiju. godine imao 117 kuća. Toša Radivojević misli da je ovde reč o selu Kijevu kod Orahovca u Metohiji. pa mu se to učinilo prihvatljivim. U popisu 1981. Boguti. jedan od tri osnivačka roda ovog naselja. a rod su im Pavlovići u Grošnici. i u njemu su motivi doseljavanja bili pretežno ekonomski. Tolići sišli u selo kod Batočine i nazvali ga Kijevom. Antonijevići 1). S obzirom da je u istom popisu bilo 111 pravoslavaca i 157 islamske veroispovesti. Treći rod. Rakinac: Radojkovići. svi muslimani. 309 (1981) do 268 (1991). godine čuva spomen sela Krajinovića iz koga su im preci došli. a manje nacionalni ili verski. Tošići) u Čumiću. No. nisu posebno popisani 1948. to će se njihovo nasilje negativno odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva. Moguće je da su u selidbenoj vezi Kijevo u Metohiji i Kijevci kod Sjenice. Blažići 1). Božurčevići 2). naprosto stoga što je to selo našao na đeneralštabnoj karti iz 1893. doseljen posle Druge velike seobe (1736). Đokića 16. što je posledica i njegovog pograničnog položaja. veliki rod. od koji 77 Srba i jedan Jugosloven. godine. Za razliku od prethodna dva. zaselak Štavlja. 288 (1981). i 1736. godine. koja su izazvana sukobima širih razmera i ratovima koji su ih pratili. To su Bogdanovići (Rajičići. Ko su Šumadinci (66) U potrazi za novim životom Nasilje janičara negativno će se odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva Tako se u Vapi smanjivalo stanovništvo od 513 (u 1948. kako je u to doba i najveće rasulo Turske carevine. 1911. Rakovići 3. treće doseljavanje je bilo u relativno mirnom razdoblju. Milenkovići. tri roda u Lepenici još pamte nazive sela iz kojih su doseljeni posle 1736. to znači da se u nacionalnom pogledu kao Jugosloveni izjasnili po jedan pravoslavac i musliman. koji jedini od rodova doseljenih od Sjenice u Lepenicu posle Velike seobe 1690. zatim Perišića 17. Poput velikog roda Matejića u Ramaći. godini). a u okviru njih ogranci Mulića (Stevanovića) 9 i Joksimovića (Marinandića) 7. 340 (1971). posle dveju velikih seoba (1690. Mikići. kao i najvećeg besa odmetnutih janičara i krdžalija. U našim prilikama ovo ratovanje je zasvođeno Kočinom krajinom (1788. 6 (Mikići 5. Tolići (Đorđevići. Mijajlovića 15 i Gavrilovića 6. Kijevci su imali 348 žitelja 1948. Perovići su daljom starinom od Žabljaka u Crnoj Gori. od njih su Pavlovići u Vučkovici. Glišići 2. iza čijeg sloma su za tzv. raju stvorene povoljne prilike u Beogradskom pašaluku. Mićakovići 9. koji je završen Svištovskim mirom (1791). Đurđevići) u Kijevu doseljen je iz Kijevaca. Gušići/Milutinovići 4. ali je nesumnjivo da su iz Kijevaca kod Sjenice. godine). Filipovići 3. 6. Treći talas Sjeničana.

Milenkovići 2). Sretenovići 4). Ćirkovići 2. Ilići 2. nova naselja. 7 (Radovanovići 5. Bihoru i Koritima i koje se. Popovići 3). U ovoj seobi došljaci od Sjenice zasnivaju na starim napuštenim staništima svoja. Jovanovići 2. Bošnjane: Milivojevići. Đuriselo: Seničani. 8. 6 (Jeremići 2. Rogojevac: Filipovići (Vilipovići). Radosavljevići 2. 9 (Đokovići 3. Simonovići 2. 11 (Milivojevići 9. Prvi srpski ustanak je. Đurđevo . Rakinac: Terzići. Veliki Šenj. Perići. Vuletići 2). Đekići. Jankovići 1. Dobrača: Novakovići. U stanovništvu koje se doselilo u Šumadiju upadljivo je najbrojnije ono koje potiče od Sjenice. uz koje je pristala masa srpskog stanovništva na Sjeničko-pešterskoj visoravni. 5 (Božanići 3. . Pajevići. Dragobraća. Čumić: Vuksanovići. Stanovo i Trešnjevak). 2. godine. Ivkovići. Tanasijevići 3. Đuričići 2. 6 (Minići 3. Stevanovići 1). 7 (Filipovići 3. Gavrilovići/Gajovići 1. Radivojevići 2). Stevanovići 1). 21 (Mirkovići 5. Drača: Alempijevići. Korman: Gajovići. prirodno. Mala Vrbica. Popovići. 6 (Radisavljevići 4. 7 (Gajići 3. Antonijevići 2. Jovanovići 1). Pavićevići/Janići 1. 9. Radomirovići 1. Mironić. V) Vapa Divostin: Nektarijevići. Ivkovići 3. Drenovac: Sokovići. Radivojevići 1. Pajazitovo.Vukovići. Beloševac: Šarčevići. Jovanovići 2. Petrovići 1). Gvozdenovići 1. povukao u Šumadiju. Mišovići 2. Božanići. Ignjatovići 1. Radovići 2. Njihov ogranak su Vukovići. Srećkovići 1). tačnije obnavljaju življenje u njima (Bare. Mali Šenj. (Sokovići 4. NJihov ogranak su Vukovići u istom selu . Sretenovići 1. Milanovići 3. od kojih se u dvanaest naselja smeštaju uz prethodne doseljenike iz ovih predela. Jankovići 1). 6 (Pavlovići 4. Gavrilovići. za šta je presudan događaj Karađorđevo ratovanje 1809. Ognjanovići 1). Radojevići 2. 3. Milići. kao glavnu oblast ustaničkog poduhvata. 5. Gornje Grbice. 8 (Novakovići 4. 11 (Alempijevići 7. B) Buđevo Desimirovac: Buđevci. Lukići/Lukovići 2). Vasiljevići 2. Šamanovići. Njihov ogranak su Lepavići u istom selu .U ovom vremenu novi talas doseljenika od Sjenice i iz Brnjice i Štavlja je naseljen u novih osam naselja Lepenice. Novi Milanovac: Pavićevići. u istom selu. Šljivovac: Miloševići. 2 (Miloševići 1. Kutlovo: Babići. Mirkovići 1). Petrovići. 8 (Pavićevići 7. a dolaze i u dvadeset novih naselja.stari naziv Lukanje. 2. U ovom vremenu se stanovništvo od Sjenice i iz Buđeva i Vape smešta u trideset i dva lepenička naselja. 9 (Todorovići 5. Radosavljevići 2. Lapovo: Tomići. 5. 7. Đokovići 1). Paunovići 2). a deo ih se smestio u još šest naselja u kojima su se u prethodne dve seobe već nalazili doseljenici od Sjenice. Vulovići 2). Jovanovići 1). 7 (Vukovići 2. privučeno primamljivim uslovima života u Šumadiji. Miloševići 1. stanovništvo iz svih srpskih predela. Pavlovići 1). Mala Pčelica. Divostin. 1806-1809. 9 (Jankovići 4. povuklo odatle sa Karađorđem.Lepavići. Mijailovići 1). Đurđevići 3. Simovići 2. Srećkovići 1). 7. Lazarevići 4). Milutinovići 2). 1. 1804-1814. drugo prezime Milisavljevići. Adžine Livade: Kovačevići. Ko su Šumadinci (68) Pribijanje uz rođake Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića Cvetojevac: Bojovići. Vujovići 2. Jovanovići 2. Majnić. Šljivovac: Pejovići. 13 (Stanojevići 4. 5 (Spasojevići 3. 3. drugo ime Spasojevići. 12 (Milojevići 6. Mirkovići. 6 (Perići 5.

1.drugo prezime Mirosavići (Mirosavljevići). U ovom vremenu se doseljenici od Sjenice i iz Brnjice i Buđeva naseljavaju i u dva nova sela (Đurđevo i Raču). (1823). Mala Vrbica (93. Pajazitovo (84.9). Divostin: Bojovići.staro prezime Ilići. pribijaju uz rođake i prijatelje koji su se doselili u ranijim talasima u osam drugih lepeničkih naselja. šest sela se u Lepenici mogu označiti kao čista sjenička. Sjenica. bilo kao etapne stanice u doseljavanju u Šumadiju. Crne Gore. bolje reći. Kutlovo (57). godine). Kosova. a šest sela. (1816). Dalmacije.8) i Dragobraća (50. (1856). kao pretežno sjenička . jer je u njima više od tri četvrtine doseljenika od Sjenice . U njihovom sučeljavanju prevagu je ipak odnela dinarska doseljenička struja.7). Epira.drugo prezime Đokovići. OD JAVORSKOG RATA DO KRAJA XIX VEKA (1875-1900) U poslednjoj četvrti XIX veka. Viševac (30. 1. Šljivovac: Đorđevići. (1849). Radosavljevići 1).4).7). 2. u kojima je više od polovine doseljenika od Sjenice.1 odsto). ali se uglavnom razmeštaju. Stare Raške. Rača: Matići.Od drugog ustanka do javorskog rata (1815-1874) U šest. Rogojevac (84. (1815). 1. (1894). U . Uz Prekopeču u kojoj je 44. 3. (1862). 1. (1850). ili. (1824). Drača: Vukadinovići. Đuriselo (85. (1849). S obzirom na ukupan sastav stanovništva (1911. uglavnom mirnih. (1880).Mali Šenj (98 odsto).4).7) i Adžine Livade (30). doseljavanje od Sjenice je upečatljivo smanjeno i po pravilu je pojedinačno. 1. jer su se u njoj zapravo presekle migracione struje koje su dolazile od Timoka i Braničeva. Botunje: Danilovići.Donje Grbice (64. Like. bilo kao matice. (1830). Završno razmatranje Od svih šumadijskih predeonih i etnografskih celina. Mali Šenj: Ivanovići . 1. kada pristiže samo pet porodica. B) Brnjica Đuriselo: Pantovići. u četiri sela je približno po trećina naseljenih Sjeničana . a u njoj onaj selidbeni pravac koji je poticao od Sjenice.4 odsto sjeničkih doseljenika. V) Buđevo Grošnica: Buđevci . 1. 1. (1822). Drača: Vasiljevići. (1876). Grošnica: Đokovići. Lužnice: Đorđevići. Mironić: Milojevići.6 odsto). (1886). Ramaća (63. 4. Stanovo (54. 3. (1871). 1. Dobrača (32). A) Sjenica Brzan: Šmikići. (1816). Birča i Osata u Bosni i Vojvodine. 5 (Radonjići 4. 2. 1. Rogojevac: Radonjići. Lepenica je po kompoziciji stanovništva najsloženija i najslojevitija. Matejići. 1. (1887). doseljavanje od Sjenice u Lepenicu je zanemarljivo A) Sjenica Bare: Aleksići.5). Šopluka.2).Divostin (36. Prokovići. Đurđevo: Vukojevići . decenija od Drugog ustanka do izbijanja Javorskog rata. Mironić (59.1). 1. Bare (76. Hercegovine.

Lapovo (10. Majnić (13. Stefan opet Kostadina. Rogojevac). Trešnjevak (2. iz više razloga. Đuriselo. Mironić.2).4).3). Po šestinu imaju Drača (16. Donje Jarušice (9.8). stanovništvo je neprekidno pristizalo od Sjenice ka Šumadiji. Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića. Naime.zbog turske odmazde. Gornja Batočina (7. 1804. veći pokreti stanovništva su bili podstaknuti seobama koje su ratovi na ovom području podsticali. Drenovac (10.8 odsto). u tri talasa u sedam sela (Botunje.pet sela je po četvrtina sjeničkih doseljenika . Bošnjane. koji se u Lijevoj Rijeci naselio i od koga su Vasojevići. u stalnom mlazu. Lužnice (26.Novi Milanovac (14). Brzan.7). narastaju u jedno od najvećih plemena u Crnoj Gori. dubljim poreklom je iz Hercegovine. 1736. kako kažu istoričari ovoga plemena pop Bogdan Lalević i Ivan Protić. koji. što je oko 15 odsto ili više od sedmine površine Crne Gore). Jovanovac (15. Korićani (11. Piše: Mile Nedeljković Sutra: Između Austrije i Turske Ko su Šumadinci (69) Seobe uz ratove Piše: Mile Nedeljković Vasojevići su obrazovani kao pleme u vekovnoj borbi.5). Popović.7). Desimirovac (23. Iz Lijeve Rijeke nastaje širenje Vasojevića. Brzan (0. odnosno severoistočnom delu Crne Gore. Podgorica. Kolašin.2).1).6). Mala Pčelica (2.5) i Grošnica (15.2). Čumić). Rakinac.8). Plav i Bijelo Polje (u ukupnoj površini oko dve hiljade kvadratnih kilometara.5). U ostalim lepeničkim selima je postotak doseljenih Sjeničana manji . Prirodno. kao stalni mlaz.2).Krasom.4). ako bi se računalo i Radivojevićevo neujednačeno naznačavanje porekla kod pojedinih rodova). Mali Šenj. Po nekima. Njihovo istorijsko područje danas pripada opštinama Berane. došavši iz Kčeva. 1815. i pristajali uz sve . njihov brat je bio i Pipo (od koga je nastalo srpsko pleme Pipera). Međutim." Plemenska matica Vasojevića je Lijeva Rijeka. Cvetojevac (4. 1788.6). Batočina . Šljivovac (12. Maršić. Poskurice (8. a u dva talasa u trinaest sela (Adžine Livade. u kojoj se Vaso nastanio. Divostin. U ovim istorijskim kretanjima stanovništvo se u četiri talasa naseljavalo u dva sela (Drača. Kutlovo.7). Vasojevići u Šumadiji Srpsko pleme Vasojevića.4).5). čije je matično područje u predelu Crnogorskih Brda i Polimlja. godine) od Sjenice se u Lepenicu naselilo ukupno 183 roda sa 1528 kuća (ili 184 roda sa 1615 kuća.7). odakle se na Kčevo doselio njegov rodonačelnik Vaso sa tri brata . Vasoje Stefana. Resnik (10. Rakinac (6. Divostin. Lužnice. Prekopeča. iseljavaju .6).2) i Pinosava (20 odsto). i 1875. Rača (0. pa i na Balkanu. utabanim stazama migracije.Veliki Šenj (29. Kostadin Vasoja. Po petinu imaju Bošnjane (22. što svedoči da su uglavnom postojali određeni pravci i ciljevi useljavanja.7). Beloševac (11. u kojoj su uslovi življenja znatno pogodniji.4). Otom (od kojih su nastala današnja šiptarska plemena Krasnići i Hoti) i Ozrom (od koga je nastalo pleme Ozrinića). gde mu je ostao brat Ozro.selo (1. U šest talasa naseljavanja (koji su polazili 1690. Korman (16. „Vukan Nemanjić imao je sina Kostadina. Kijevo (5. Đurđevo (2.9). Goločelo (9.3).9). Vreme masovnijih naseljavanja iz okoline Sjenice u Šumadiju pokazuje da razlog naseljavanju nije bio prevashodno ekonomski. Lapovo.3) i Maršić (22. Bare.6).1 odsto). Jabučje (21. pa su. Popović (24. premda jedno od najmlađih. Botunje (13. Čumić (0. a Kostadin Vasa. Grošnica. morali i da se.2). jer su se često dizali na bune. Šljivovac).

a u Cerje iz Lopata). koji su srodnici Miškovićima u Borču. čiji je predak. iz ekonomskih uzroka (mali prostor. Donje Jarušice i Đurđevo. prvak Beogradske opere. kao što smo pisali. i sl. znači dolinom Gruže kao prirodnim putem. pobila mnogo Turaka. Simovići i Srećkovići. odnosno u seobama koje su njima podstaknute. koji se tamo prezivaju Antonijevići (doseljeni tu iz Cerja. Kako je Mihailo Dragić zapisao. Vrbljani u Grabovcu se mogu pratiti u selidbenom luku od četiri stotine godina. a odatle su se doseljenici razmeštali dalje ka Lepenici. Belosavcima i Maskaru). koji je zakleo ustanike na zavereničkom zboru u Orašcu 1804.Proka i Mojsilo su braća od stričeva. za gladi. Saramanda tuče". stižu Brđani (sa ogrankom Vasiljevića) u Stubal. gde su. tako nazvani po zavičaju. godine u Gornju Sabantu došli Tarani. U Zabojnicu dolaze Mrkuljići (staro prezime Prokovića i Mojsilovića . Topoli. U Masloševu su približno u to vreme Jovanovići (danas Ivanekići u Krćevcu. Ponajviše u Gruži. u zaselak Balabanac. godine. Najraniji vidljivi dolasci Vasojevića u središnu Šumadiju su u vremenu austro-turskih ratova. Prvo su se početkom XVII veka naselili u sela Cerje i Vrbu u predelu Gokčanice (kopaonički kraj). jeli šišarke. Đokovići. Lutovci u Borač i Vrbljani u Grabovac. izgleda i posle sloma Kočine krajine i posle propasti Prvog srpskog ustanka. jer je naseljavanje u ovaj deo Šumadije teklo uglavnom preko vitanovačke prevodnice. jer im je matično naselje Lijeva Rijeka u gornjem slivu reke Tare (ovdašnja prezimena su im Brankovići i Dimitrijevići). Vrbljani u Grabovcu su bežali u Srem. po ocu Iliji. ili skretali preko Rudničkog prevoja ka Jasenici. Prirodno.današnji rodovi Jankovići. Tada dolaze Brankovići. čiji je ujak čuveni prota bukovički Atanasije. Koraćevići i Spasenići u Pajsijević. poreklom iz Komadina u Starom Vlahu (opština Ivanjica). u Prvom srpskom ustanku je hrupio novi. Vasiljevići. Petrovići. a Prokini . od Sjenice. što je i prirodno. zatim zbog krvne osvete. Jasenica i Lepenica Vasojevića ima u tridesetak sela. Damnjanovići i Pavlovići. Tatići i Ćurčći) najstariji živući rod u Borču. Tako su u Velikoj seobi 1690. u središnoj Šumadiji . kao i njihovi srodnici Jovanovići.Gruža.ratove protiv Turaka. dok su Lutovci (druga prezimena Miškovići. Do danas je ostala pesma „Teša vuče. ušao kao domazet u jednu kuću Milosavljevića (Gluvačevića). a njihovi ogranci se nalaze još u selima Guberevac. Sledeći talas Vasojevića je došao u ovaj deo Šumadije za vreme austro-turskog rata 1788-1791. Njihovi preci će uskoro učestvovati u Prvom srpskom ustanku. a „sav im je mrs bio loj namazan na pšenični hleb". imaju rođake u Vrbi. Vukićevići su. osnivači Svetlića i glavnina njegovih žitelja. među kojima će se isticati Vasilije Saramanda iz Bukovika. čiji su rod Milosavljevići (zvani Gluvačevići) u Lipnici i Vrbljani u Čestinu. Po ženskoj liniji ovoj skupini pripadaju i Filipovići u Lipnici. Prema prethodnim istraživanjima. tako nazvanih po selu Vrbi iz koga su došli . Za vreme Kočine krajine u Toponicu dolaze Đokovići. Jovičići i Jovanovići u Guberevac (Gruža). kada je u tadašnjem Beogradskom pašaluku stanje za Srbe bilo veoma povoljno. godine. Proka se prezivao Ilić. Saramandići u Bukovik i Ješovići u Vrbicu. Početkom XVIII veka dolaze Vukićevići u Svetlić. Neposredno po Kočinoj krajini. glad). Aleksići. Zato danas bezmalo da nema predela u našoj zemlji u kojoj se ne nalazi neki od rodova Vasojevića. gde su se stapali sa drugim selidbenim krakom Vasojevića koji je preko Užica išao ka Podrinju i Kolubari. odakle Koraćevići ubrzo pređu u Žune. nerodica. ili neposredno posle toga. jači talasa Vasojevića. jer su ova dvojica ustanika. gde su došli iz Lopata u Vasojevićima (Lopaćani su jedno od pet bratstava Vasojevića). 1939). Saramandin potomak je Živan Saramandić (r. Matkovići i Preljići (jedna familija). Teša Obradović iz Garaša i Vasilije Saramanda. kada je bila Kočina krajina. Upamćeno je ispaštanje u Sremu. Današnji rodovi Vrbljana u Grabovcu. a za njima.

visoki. Doseljavanje Drobnjaka u Šumadiju . Srđ). No. godine (ličnost imenom Bran Drobnjak). jer su mu preci jedno vreme prebivali među njima. ili splemenjeni sa Vasojevićima. Mihaila i Sv. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. Po sačuvanom plemenskom predanju. Gorštaci su. ali. pridružili Karadžići. Sv. „čisto srpsko pleme. pa je tako danas. i oni koji slave Sv. ali. ali su svojim prisustvom i značajem vrlo primetne." Usled oskudice u zemlji. u Čukojevac Đorovići. Sv. sačuvali su u vreme turske vlasti svoju poluautonomiju. „čisto srpsko pleme. gde su im se. plemensku krsnu slavu (Đurđevdan) i druge plemenske odlike. pa je tako danas. kako to nije bilo dovoljno. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Najuočljivija razlika među njima je u krsnom imenu: pravi Vasojevići slave Sv. koji podsećaju na Drobnjake. koji podsećaju na Drobnjake. kao spomen i potvrda tih seoba. morali su i sami da se iseljavaju. Luku i Đurđevdan. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. kao spomen i potvrda tih seoba. vremenom. Kosorići. Markovići i Obradovići. kao u nekim drugim predelima Srbije. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. prilikom ovih seoba. koji su u istorijskim izborima prvi put spomenuti kao prezime 1354. koji su iz plemena Bratonožića. Jakšići i Abazovići. U splemenjene spadaju Lutovci (slava Sv. Pive i Tare. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. lepo razvijeni. Plemensku zajednicu Drobnjaka je osnovalo pet srodnih bratstava Vulovići. ali ih je većina očuvala drobnjačko ime. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. starinom od Travnika. Aleksandra Nevskog. arh. čvrstu plemensku organizaciju i upravu. koji su početkom XVII veka došli iz Banjana na svoje katune u Durmitoru. Tomići i Cerovići. lepo razvijeni. Ko su Šumadinci (70) Drobnjaci stigli u Ripanj Drobnjaci su. od Risna do Podrinja i Beograda. u kojem su varošice Šavnik i Žabljak. koja se odlikovala demokratijom i skupštinom u kojoj su jednako pravo glasa imali svi koji su nosili ili nose oružje. Ove porodice u Šumadiji nisu tako brojne. Nikolu. Gorštaci su. Drobnjaci. Nikšićkog polja i Župe. visoki. a kao pleme upisani 1390." Usled oskudice u zemlji. Đurđići. Drobnjaci su. Svi ovi doseljenici su ili pravi Vasojevići. i dolaska iz zemlje Vasojevića. U Rašković dolaze Miloševići. U sastavu stanovništva Šumadije ima i porodica koje potiču iz plemena Drobnjaka. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. Jovana. godine. promena slave nije uticala na svest o poreklu od Vasojevića. kao što je i sam Karađorđe (slava Sv. potpuno zdravi i bistri ljudi.potomci će se kasnije nastaniti i u Dubravi). Zemljište plemena Drobnjaka je na prostoru između Gornje Morače i Šaranaca. ili njihove srodnike. od Risna do Podrinja i Beograda. u Jovanovac i Kijevo Maksimovići. Mnoge od njih su. Kliment) ubrajan u Vasojeviće. Tako su mnoge drobnjačke porodice doprle i u Šumadiju. kako to nije bilo dovoljno. morali su i sami da se iseljavaju. sticajem okolnosti izgubile plemensko obeležje Drobnjaka. potpuno zdravi i bistri ljudi.

odakle se jedan krak odvajao preko Užičke Crne gore ka okolini Valjeva (1). zatim preko Sjenice i Dragačeva (2) i silaskom ka Ibarskom Kolašinu i Kosovu. dok u Smederevskom Podunavlju. „vele da im je knez Miloš davao zemlje na Terazijama u Beogradu. Božurevac. ali oni nisu pristali. potomci jednog brata ostali u Ripnju. U Levču su se Drobnjaci nastanili u Rekovcu (7 kuća). Međutim. od čega je u Jasenici bilo 17 drobnjačkih rodova sa 84 kuće. Kosmaju i Belici nije bilo drobnjačkih porodica. Po sačuvanom porodičnom predanju Drobnjaci u Ripnju potiču od tri brata. Filipovića. po svemu sudeći. u Levču tri roda sa 31 kućom. u Kačeru jedan rod sa 12 kuća.je. koji su se u kraju Brđanima u Balosavi (2 kuće) nastanili pre Prvog srpskog ustanka. u Lepenici tri roda sa 67 kuća. a istakli su se u Prvom srpskom ustanku. Sa ovim Drobnjacima su rod Drobnjakovići u gružanskom selu Balosavi (2 kuće). prema ispitivanjima Milenka S. dok su u Gruži vrlo malobrojni. Svi levački Drobnjaci preslavljaju Sv. a smešteni su u zaseoku Zvezdi. čiji je . Drobnjakovići. Da su Drobnjaci u okolini Beograda (Ripanj). Nikolić zapisao. U Ljubićskim selima Drobnjaka ima u Tamniku (7 kuća. pa je Karađorđe preporučivao da mu se 1812. Iliju. Mala Kruševica) i Levču (Rekovac. Drobnjaci u Levču i Temniću su imali osobitu sudbinu. U Levač su došli u XVIII veku. Božurevcu (20 kuća) i Opariću (4 kuće). teklo u tri pravca . od kojih jedna ima prezime Veljković) i Malu Kruševicu (10 kuća).u Milutovac (15 kuća. U područje Takova. u okolini Beograda dva roda sa 14 kuća. gde se prezivaju Nedeljkovići. od čega u Takovu četiri roda sa 47 kuća. koji je kao slavan megdandžija dopao rana. U ostalim predelima Šumadije Drobnjaka je u to vreme bilo 14 rodova sa 140 kuća. pa se ubrzo deo odseli u Temnić . od kojih se jedna preziva Ivanović). prva dva roda potiču od braće Stanoja i Janka. Međutim.uzdoljem Drine. Oparić) isti rod svedoči i to što svi slave plemensku slavu Đurđevdan. prostranoj goloj kosi koja po svemu podseća na zavičajni predeo Durmitora. dok Drobnjaci u Maloj Kruševici preslavljaju Đurđic. u Ljubićskim selima jedan rod sa sedam kuća. Za njih. U središnoj Šumadiji je najviše Drobnjaka u Jasenici. kako je Risto T. nije im godila ni blizina Beograda. Za razliku od njih. Drobnjaci su doseljeni posle 1739. a uz njih se ubrajaju i Kojovići (6 kuća). Po rodoslovnom pamćenju. godine u Pranjane. hteli da budu u šumi i zato zaostali ovde". o čemu svedoči i jedna numera Voždovog Delovodnog protokola. a u Kačeru u mestu Rudniku (12 kuća). a u Gruži jedan rod sa dve kuće. a u Šumadijskoj Kolubari jedan rod sa četiri kuće. slave Sv. po svemu sudeći. Početkom XX veka ukupno ih je bilo devet rodova sa 151 kućom. godine obezbedi izdržavanje. kao i oni u Milutovcu. gde se prezivaju Stanojevići (20 kuća) i Jankovići (10 kuća). a potomci druga dva brata otišli u Milutovac i Malu Kruševicu. Temniću (Milutovac. a potom u Lepenici. pa su. osobito junak Milosav Drobnjak (1762-1822) iz Rekovca. u Temniću dva roda sa 25 kuća. a stara slava im je bila Velika Gospođa. a otud dolinom Ibra dopirao preko Zapadne Morave. njegovi potomci budu za vlade kneza Miloša proterani kao hajduci iz Rekovca i zato se nastane u Ripnju kod Beograda. Luku.

koji su tu došli od Sjenice. kojih je početkom XX veka ukupno bilo 32 kuće. gde su jedna od tri osnivačke porodice ovog sela. Vasilijevići ili Mijajlovići. Gmitrovići. čiji je predak došao iz sela Komarnice u Drobnjaku.Dobrači. koji se smatra najstarijim od živućih rodova u selu. godine je iz Vukasovaca otišao jedan njihov deo u Rušanj kod Beograda. koji im sve vreme kumuju. uz plemensko prezivanje Drobnjakovići. Jankovići. Drobnjaci su Prodanovići (1 kuća) u Pranjanima. Sve drobnjačke porodice u Lepenici su sačuvale rodovsko pamćenje i krsnu slavu (Đurđevdan). za vreme Karađorđa. U Baljkovcu su Drobnjaci jedna od dve osnivačke porodice sela. Mijailovići. Jovanovići. Za razliku od Drobnjaka u Baljkovcu i Dobrači. Ovi poslednji su promenili slavu (Đurđevdan). Ko su Šumadinci (71) Najprivlačnija Jasenica . dok su. I sve drobnjačke porodice u Baničini. Iz Donjih Branetića je jedan srodnik kasnije prešao u Majdan (1 kuća).Bojanići. a oko 1830. drobnjački rodovi su Markeljići. Ljubisavljevići. a njihove porodice je Toša Radivojević našao 1902. imao je učesnika u Prvom srpskom ustanku. a po drugoj . koji su oko sredine XVIII veka došli iz Crne Gore. Vukovići. Gavrilovići.otac Rade došao iz Drobnjaka. Vukasovcima. Drobnjaci u Beloševcu. kao i Drobnjaci (1 kuća) u Ozremu. Blagojevići. Marinkovići zvani Đurđevići i Stevanovići. došli su u Lepenicu kasnije. godine).oni su potomci Stanojeve i Jankove sestre. Aranđelovcu i Rušnju su održale plemensku slavu Đurđevdan. Ovaj rod.Nikoljdan. koji su došli iz Gornjih Branetića na imanje. gde se prezivaju Drobnjakovići. po jednoj verziji. U Dobrači. Pavlovići. a 1902. gde se prezivaju Drobnjaci. uzevši slavu zemlje . Đurđevići i Maksimovići. po svemu sudeći skupa sa Drobnjacima nastanjenim u Baljkovcu. Vukomanovići. U vreme oko Kočine krajine pristižu drobnjačke porodice i u Vukasovce. čije je drugo prezime Tomići (dve kuće). Vukosavljevići. godine u tri naselja . Drobnjaka ima u Donjim Branetićima (5 kuća). Kojovići potomci trećeg brata Koje. Antonijevići. Od vukasovačkih Drobnjakovića ima ogranak u Aranđelovcu. gde. a najverovatnije je to kumstvo preneto iz zemlje matice. Baljkovcu i Beloševcu. odakle je jedan srodnik oko 1880. Arsenijevići. a Vukomanovići u Baljkovcu su očuvali i staro kumstvo sa Zdravkovićima i Obradovićima u Baničini. udate za Koju. imaju i drugo prezime Ivanovići. Jakovljevići. godine otišao u Nakučane kao domazet (3 kuće 1950. Preci Zdravkovića i Obradovića u Baničini su „pradedovi Zdravko i Obrad". Radenkovići. u čijem su sastavu Nikolići. godine su bili ovi njihovi rodovi . U Lepenicu Drobnjaci dolaze u vremenu od Druge seobe do Kočine krajine (1737-1787).

a Stevan Filipović. U Gornjoj Šatornji je ostala udovica jednog od Filipovih sinova. U okviru roda Beljakovića je krajem XVIII veka bio ugledni rod Filipovića. morali su. kojem su ovi gorštaci vičniji.Baničini. a ukupno ih je bilo 20 kuća). Vukasovcima. a drugi u Beli Potok pod Avalom. godine bilo skupa devet kuća. potiču Simići u Belosavcima. bio je Karađorđev pisar (jedan od petorice pisara Delovodnog protokola). Petrović. čije prezime nedvosmileno podseća na rodonačelnika Filipa. Jelencu i Belosavcima.68 odsto od ukupnog broja kuća). Milojeviće i Simiće. kako je zapisao Petar Ž. sa Jezera. godine ih je bilo četiri kuće). godine). ovi u Vlakči slave Sv. Todorovići. čiji se predak oko 1870. oni koji su otišli u Jagnjilo se skupno prezivaju Beljakovići. Po sačuvanom rodoslovnom pamćenju. Među Filipovićima su se u to vreme isticali Đuka. koji drže da su istog porekla sa Pavlovićima. Za razliku od Šumadijske Kolubare. koja se vremenom razgranala i nastanila u Gornjoj Šatornji. Jagnjilu. pa je razumljivo što je Šumadija primila stanovništvo iz svih srpskih krajeva. gde su imali trla . takođe istaknut kao ustanik. A od Simića. su se prezivali Veličkovići. Nikolu. koji se tada zvao Ljubinić. Vlakči. Beljakovići u Jagnjilu se dele na tri ogranka . dok se onima koji su otišli u Beli Potok vremenom zaturio trag. Pre Prvog srpskog ustanka su u Vlakču došli iz Drobnjaka. godine). Ovi koji su ostali u Gornjoj Šatornji su prozvani Ćurčijska porodica (1923. svaka 27. Milinkovići su došli posle Prvog srpskog ustanka iz Dobrinje kod Užičke Požege. Milinkovići u Vreocima (1948. godine). godine ovde naselio. koji su u slomu 1813. usled straha od odmazde. Jagnjilu. Đurđevdan. lepenički kapetani. jer. nego Mitrovdan. Jovanovići i Tanasijevići. Novakovići i Beljići. pri čemu ne raspolažemo za sada podacima o razlozima promene slave. I jedno i drugo područje su bili prirodni zbegovi. čemu je svakako pogodovao i brdsko-planinski predeo. kako Kragujevačka ili Gornja tako i Smederevska ili Donja Jasenica. Tako je u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. godine bilo 21 kuća. koja slovi kao drobnjačka. oko 1720. U Velikoj Plani. Jelencu. što upućuje na vreme ranijeg doseljavanja Od svih predeonih celina Šumadije za naseljavanje Drobnjaka je bila najprivlačnija Jasenica. . godine bežali u Srem.jedni odu u Jagnjilo. kuća poreklom drobnjačka (3. 39 rodova Drobnjaka sa 488 domova. ali ne slave krsno ime Drobnjaka. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. jedan deo se posle Prvog srpskog ustanka odselio u Jelenac. U polovini od ovih naselja žive potomci jedne drobnjačke porodice. Velikoj Plani i varošici Aranđelovcu. kojih je 1923. o čemu svedoči i njihova slava (Đurđevdan). kao i Šumadija. sva naseljenička. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. a ostali Filipovi sinovi se sa potomstvom raziđu na dve strane . Drobnjaci su Petrovići. „doskora su se zvali Drobnjaci". Za razliku od ostalih Drobnjaka. Od Milojevića.same Beljakoviće. godine se u Gornju Šatornju doselio iz Drobnjaka predak Filip sa sedam sinova. da se rasele. U pogledu stanovništva je Crna Gora. koji ih je poveo iz Drobnjaka. Belosavcima. a do početka XX veka pripadnici ovog brđanskog plemena su se u ovom predelu razmestili u devet naselja . prema istraživanju Ljubomira Pavlovića (1907. Seoba Drobnjaka u Jasenicu je obavljena posle Požarevačkog mira (1718.to su današnji Milisavljevići.Piše: Mile Nedeljković U Šumadijskoj Kolubari je samo jedna porodica. Pavlovići (drugo prezime Đorđevići). koji je bio lepenički knez (umro 1818) i braća Marko (Karađorđev pašenog) i Stevan. Gornjoj Šatornji. kojih je ukupno 1923. kao i Šumadije uopšte. Sa Jezera su sa njima u Vlakču došli i Dragutinovići (drugo prezime Petrovići). a prosečan broj kuća po rodu je 12. Marko je u Prvom srpskom ustanku izašao na glas kao junak. Kako su ovde posle izvesnog vremena pobili neke Turke (što je moglo biti posle 1739. Valjevska Kolubara i Podgorina su kudikamo bile privlačnije za naseljavanje Drobnjaka. gde ima. po nalazu Jovana Erdeljanovića (1908). budući da su žene bile izuzete od krvne osvete.

Stanovništvo i Crne Gore i Šumadije je sastavljeno od pripadnika svih selidbenih struja. koje su se pokrenule posle kosovske pogibije. Crnogorci (današnji rodovi Ivovići. a ponajviše iz Stare Raške i Kosova. Pre Prvog ustanka u Bukovik su došli od Bjelopavlića tzv. kada je. Svest o plemenskoj pripadnosti se čuva i neguje. zahvaljujući istorijskim događajima. Kao što se vidi. Mlađi bjelopavlićki doseljenici u središnoj Šumadiji su Gvozdenovići u gružanskom Guberevcu (doseljeni oko 1860). nema nikakvih uslova za nastavak plemenskog življenja. otkuda vuku poreklo i mnoga današnja crnogorska plemena. a naročito njihov noviji i presudni sloj. Kako je Jovan Erdeljanović ustanovio. isele iz plemena čuvaju plemenske znake u novim sredinama. . gde je istorija svakoga plemena ogledalo vekovne borbe. kako je Jovan Cvijić ustanovio. pa i masovnim. nisu dali u lance svezati.videli bismo da je ono. od kojih su dve trećine (297 porodica) poreklom iz Bosne i Hercegovine. sastavljeno od saplemenika koji potiču sa raznih strana. podjednako kao i bilo koji kraj Šumadije. uopšteno zaključivanje da šumadijski rodovi uglavnom potiču iz Crne Gore. Po Šobajiću.a Crna Gora postala junačko uporište za sve prebege i slobodare koji se. stapanja i splemenjavanja. I oni koji se. a samo 68 od starih zećanskih Srba. pa i najpretežnijim. početkom ovog veka pleme Njeguša je brojalo 442 porodice. Šumadiju su dobrim. „u Njegušima nema nijedne porodice koja ne bi bila poreklom iz naših dinarskih krajeva". doseljeni u vremenu 1737-1787. iz ovih ili onih razloga. 16 iz zapadnih delova Stare Raške. godine. ispremeštano sve stanovništvo od Demir Kapije do Zagrebačke gore. „Garašani su se rođakali s vojvodskom kućom Boškovića u Bjelopavlićima. godine. pogotovu dinarskih. u kojima najčešće. čiji sin Ilija tvorac čuvenog državničkog spisa „Načertanija". po svaku cenu. same po sebi razumljive (najčešće da se zametne trag zbog krvne osvete). poglavito iz Stare Raške.dakle jedno od temeljnih i vodećih plemena u Crnoj Gori . Bukovičani u Parcanima kod Ralje (opština Sopot). pred turskom najezdom. kako je i Erdeljanović i zaključio. I na Lovćen da stanemo. u stalnim. i neprihvatljivo. čuvalo i sačuvalo „dično ime i svetu slobodu". koja je naša najizrazitija oblast plemenskog društva i života. Od njih potiču Bankovići u Maloj Vrbici. delom naseljavali doseljenici iz jugozapadnih srpskih krajeva. promenili slavu. bile najživlje u XVII veku. Ko su Šumadinci (72) Potomci junaka Garašani su rođaci vojvoda Boškovića iz Bjelopavlovića Među viđenijim Bjelopavlićima u Kočinoj krajini i Prvom srpskom ustanku je Hadži Milutin Savić Garašanin (iz Garaša). izuzev Gvozdenovića u Guberevcu. kad su nevolje i seobe u pitanju. a od njih su tzv. jer se zaboravlja da je stanovništvo Crne Gore prethodno tamo naseljeno iz drugih srpskih krajeva. Petka (27. kružno kretanje stanovništva koje je. u guslarskim pesmama najviše opevanog harambaše bjelopavlićkog iz kraja XVII i početka XVIII veka. U ovom trenutku ne raspolažemo razlozima te promene. Slično je i sa ostalim plemenima u Crnoj Gori. Stoga je pogrešno. Boškovići kazuju da su od njihovog pretka Petra Boškovića. 53 porodice su iz drugih delova Crne Gore." U ranije doseljenike od Bjelopavlića spadaju Bankovići sa ogrankom Đerasimovićima u Baljkovcu. u kojem su neko vreme prebivali. To je samo. Vlajkovići i Milosavljevići). osam iz Brda. I kao što su u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. seobama. odakle su. da bi iza pada Srbije 1459. pa da saberemo pleme Njeguša . dolazili i pripadnici crnogorskih i hercegovačkih plemena. sa tamošnjim stanovništvom. Pada u oči da su svi doseljeni Bjelopavlići u središnoj Šumadiji. Plemenska slava Bjelopavlića je Sv. koja je. oktobra). Dajkovići u Lapovu (1877) i Vuksanovići u Badnjevcu (1878).

koji su ovde došli iz Guče u Dragačevu. Pipera (Đorđevići i Pantići) u lepeničkom selu Jabučju. Tako Rajići u Glediću pamte da je njihov predak Milić Rajić došao sa sedam sinova iz Pipera u Velenje kod Novog Pazara. Pavlovići i Todorovići). kojih je po Dragićevom zapisu oko Prvog svetskog rata bilo jedanaest kuća. a njihov predak je došao ovde kao domazet sredinom prošlog veka od stragarčakih Rajića. 1799). pamte da se njihov predak Rade kao vodeničar tu doselio pre Prvog srpskog ustanka iz Stragara od tamošnjih Rajića. Crne Gore i Brda. kao Rajići u Stragarima. iseljavalo se i pipersko stanovništvo. „pričaju da su od njih odseljeni Rajići u Stragarima". primetni su i Piperi. prvi se doselio Đorđe Piperac. Ljuljaci). koji je imao sina Miloša (r. Ovo dično pleme crnogorskih Brda. Potiču od braće Đorđa i Stevana. 1805) i Jovana (r.nerodica. . Staro prezime Pantića je Stevanovići. tako i u središnoj Šumadiji uočavamo istu pojavu. Ozra. bilo je 984 kuće piperske. Mihaila. u ovom plemenu je do našeg veka bilo živo sačuvano mnogo starinačkih odlika. Od Đorđeve loze su Đorđevići. Ozrinića.. Krasa i Ota . kako se prezivao njihov rodonačelnik Pantelija Stevanović (r. zastupljena sva plemena Hercegovine. krvna osveta. Krasnića i Hota. već Sv. a jedno u Lepenici (Jabučje). Lipovac) i Gruži (Balosave. Rajići u Guči. ali njihovi srodnici u drugim mestima su sačuvali porodično predanje. kao i među Arbanasima. Od stragarskih Rajića su Milići u Ljuljacima i Rajići u Plaskovcu. koji takođe slave Đurđic. Pipera doseljenih do početka ovog veka u središnu Šumadiju je bilo u sedam sela. godine. Kod svih Srba Brđana. Vasa. pa posle kraćeg prebivanja u Drlupi (Gruža) sklone se „zbog Turaka" u Gledić.nastala srodna plemena Pipera. Najraniji doseljenici iz Pipera u ovom delu Šumadije su Rajići. Po porodičnom predanju. nastanjeno u trouglu koji nastaje od spoja reka Zete i Morače ka severu. 1826). Rajići u Plaskovcu (tri kuće) slave Đurđevdan. Doseljeni su posle Kočine krajine (1788-1803) i smatraju se osnivačima ovog sela. Na žalost. sačuvali su svest da su srodnici Rajića u Stragarima. Plaskovac. sa oko 5. a u Guču iz Kosatice kod Nove Varoši. godine) i pesnik Velimir Rajić (1879-1915). Vasojevića. prema ispitivanjima Jovana Erdeljanovića (1906). koji se najmio da ovde jednom kragujevačkom Turčinu čuva jabučar. neveliko je. Od ovog roda je Tanasko Rajić. težnja za boljim uslovima življenja i sl. Milići u Ljuljacima (slava Đurđic . čiji je predak Milutin Đorđević (r. Iz poznatih uzroka . a imao je sinove Stevana (r. koji se dele na tri roda (Petrovići. Mlađem sloju piperskih doseljenika pripada rod tzv. u tzv. piperskoj oblasti (Piperska gora i Štitovo sa Lukavicom). a odatle pre Prvog srpskog ustanka u Kulinu kod Vitkovca.Pipa. zavade. ne slave Đurđic. velika i znatna familija u Stragarima. Karađorđev barjaktar (poginuo slavno na Ljubiću 1815.preslava Đurđevdan). godine.prema ispitivanjima Ljube Pavlovića (1907). Po ovom jabučaru je kasnije selo dobilo ime. 1780) upisan kao kmet 1831. ali svakako najkasnije početkom XVIII veka. Gledić. Premda Rajići u Glediću. godine. Zahvaljujući sklonitosti piperske oblasti. prvi put se pominje pod današnjim imenom 1455. od kojih su po tri u Jasenici (Stragari. što potvrđuje i ista kućanska slava. Drobnjaković je došao do podatka da su Rajići u Banjici (opština Čačak) došli tu iz Guče (Dragačevo) početkom XVIII veka. Borivoje M. Među pripadnicima tih plemena. Početkom ovog veka. arh. opšte je poznato predanje o tome da su potomci petorice braće .900 duša. stara porodica Rajića u Stragarima je zamela svoje poreklo. koji su se slegli u Šumadiju. ali je vrlo značajno srpsko pleme u Crnoj Gori. možda neposredno posle velike Seobe 1690. Pleme Pipera. 1815).

a Piperi-Lužani Đurđic i Đurđevdan. priticali su u stalnom mlazu doseljenici u Srbiju. etnomuzikolog Jelena Jovanović je u kući glasovitog guslara Živana Vujića (1919-1991). No. po Sokolskoj nahiji ili krećući se ka Užicu i Valjevu. razmeštajući se. kod Topole. Vujići čuvaju snažnu pipersku tradiciju. arh. godine različito upisivan . Vujići u Lipovcu se prezivaju po Vuji (r. Mihaila. Lukovići slove kao starinci. Doprli su i u Šumadiju. istraživanja su potvrdila ovo Cvijićevo zapažanje. Jovan Cvijić je zapisao: „Predeo Osat. sa vrlo malo puteva. Dok Piperi slave Sv. tipski je primer za iseljavanje usled pečalbe. a odatle ka središnoj Šumadiji. srodili su se i sprijateljili s meštanima još pre nego što su se naselili. reka Drina. Tako su iz Osata u Valjevsku Kolubaru i Podgorinu doseljena 74 . koji je u popisnim knjigama 1823-1836. 1809). Pojedine grupe Osaćana su dolazile iz godine u godinu u naročiti kraj. 1777). Iz ovog predela. a docnije i zidane kuće. našla gusle koje su Živanovi preci. doselivši se sredinom XVIII veka iz Pipera u Lipovac. podrobno provedena. oni su se u toj meri naselili u podrinskim i valjevskim krajevima. ali kako je i kada došlo do promene slave nije nam poznato. arh. rod Lukovića se smatra osnivačkim rodom sela Balosave u Gruži. a ako jesu to je moralo biti sasvim izuzetno. jer su najstariji živući rod u ovom selu. da osaćanskih porodica ima sada tamo više stotina. na njenoj levoj obali se prostire planinski. Vujići za razliku od njih slave Sv. selo ili varoš.Poput Pipera u Jabučju. poznate brvnare.kod Ljubovije i Bajine Bašte. valjevskim i užičkim krajevima i gradili kuće. Iz zavičajnog Osata su se prebacivali preko Drine na dva mesta . kao i Piperi u Jabučju. ali pamte da su doseljeni iz Pipera najverovatnije kad i Rajići u Stragare." Kasnija. a sve su slavile pipersku plemensku slavu Sv. U najvećem luku koji pravi. kraj Osat u kojem je srpsko stanovništvo imalo vekovima prirodno utočište. a po dedi kao Dmitar Nikolić. sve do Morave. Uočivši ovaj deo dinarske selidbene struje. u Bosni. sinu Dmitra Petrovića (r. od koga je zapisala više pesama. Radi zarade su išli najpre po podrinskim. zato. Poreklom iz Pipera je i rod Vujića u jaseničkom selu Lipovcu. a njihovi ogranci Tomovići i Marjanovići u zaseoku Dubljacima i Milosavljevići u zaseoku Glavici u istom selu. A postepeno i pojedinačno i nečujno. doneli sa sobom. Ko su Šumadinci (73) Čuveni guslar Živan Vujić Piše: Mile Nedeljković Istražujući muzičku tradiciju u Gornjoj Jasenici. godine. nije mi poznato da su prelazili i Moravu. Dvadesetih godina je Lukovića i njihovih srodnika bilo 12 kuća. i danas vrletni. dalje. inače kriva. i posebno obradila njegov način izvođačke interpretacije. Jeremiju. Mihaila.kao Dmitar Piper i Dmitar Piperin. kod Srebrnice. posle Velike seobe 1690. koji je u svim krvavim krajinama važio kao „mala Srbija". Lukovići su nastanjeni u zaseoku Brđanima.

Vučetići. U Guberevcu (danas Borci) u kraju koji je glavni deo naselja i koji se zove Selo ili Gegetaš. Gosići ili Todorovići. Mladenovići i Vladisavljevići. u Gornje Grbice se iz Osata naseljavaju Obradovići i Milanovići. iz Osata naseljavaju u Grošnicu Milosavljevići (čiji su ogranci Minići. Milutinovići. U susednoj Šumadijskoj Kolubari je postotak Osaćana već manji. i opada idući ka središtu Šumadije. U Poskuricama su istovremeno nastanjeni Radisavljevići.roda. a u Gruži pet rodova (0. u Lepenici svaka sto dvadeset osma. takođe iz Osata. kada je Srbija bila veliko gradilište. jedan okrajak se naziva Osaćanska ili Osaćani. a u Gruži tek svaka sto osamdeset prva. gde se po njima naziva i jedno selo Bošnjane. u Gornjem kraju Kijeva jedna grupa kuća zove Osaćanska mala. Miloševići. u naseljavanju. čiji su ogranci Adžići ili Vasići. dobilo ime po tome što su ga zasnovali Bošnjaci. U isto vreme dolazi u Malo Krčmare. godine 49 kuća. Toponomastičke potvrde o njima su najizraženije u Lepenici. i uprkos tome što su pojedinačno raspršeni u nizu sela. S njima su tad. Oko Kočine krajine (1788) u Lepenicu dolazi pet osaćanskih rodova. Milići. Milosavljevići. Petrovići. koje je. srodnici čije je staro prezime Ivanovići. Pavlovići ili Sretenovići i Jakovljevići). Aleksiće zvane Bošnjakoviće. U Resavi. godine 46 kuća). Osaćani su ipak primetni u središnoj Šumadiji. po doseljenicima iz Osata. Po vremenu doseljavanja je najranije prisustvo Osaćana u Lepenici. kao što se. Najpre se. godine iz Osata doseliti i rod Osaćana (Jovanovića i Petrovića). a sa njima i Pašići. Srećkovići. Staro prezime Pašića je takođe Ivanovići. U Prvom ustanku Za vreme Karađorđa (1804-1813). što znači da je u ovom predelu svaka jedanaesta kuća poreklom iz Osata. U Jasenici je 26 osaćanskih rodova (1.78 odsto). Uroševići. Novićevići. što potvrđuje Cvijićevo zapažanje da. Osaćani imaju krajeve koji se po njima nazivaju Osaćanske male. Damnjanovići. pak. kako je zapisao Toša Radivojević. kao što će se 1815. doseljenih iz Osata.23 odsto). Mićkovići. rod Tatovića. koji zasnivaju selo Bošnjane. koji su se doselili posle Velike seobe 1690. Premda nisu tako brojni. posle Druge seobe (1737). u Lepenici 18 rodova (0. U ovom selu se oni nastanjuju uz starije doseljenike iz Bosne. Petrovići i Srećkovići. a u Guberevcu tzv. koji su početkom ovog veka imali 608 domova. Najbrojniji su Tatovići. došli i Radojičići. takođe brojan (1903. Đurići. čiji su ogranci Obradovići. Todorovići. bilo je 1903. godine i jedan su od tri osnivačka roda u Grošnici (uz Jankoviće i Boškoviće). po pravilu da se doseljenici najradije nastanjuju uz srodnike ili ljude iz starog zavičaja. Osaćani nisu prešli na desnu obalu Velike Morave. što otprilike znači da je u Jasenici svaka osamdeseta kuća poreklom iz Osata. Osaćani (Savići i Simići). Glišovići. Mališići. Miloševići. Po svoj prilici su i Aleksići (Bošnjakovići) iz Osata. iako su mlađi doseljenici. Tatovića. Milići. rod Maksimovića. Nenadići. Lazarevići. Vaskovići. Baničini i Stojačku. Vuletići.55 odsto). a sudeći po poreklu i starom prezimenu biće da su jedan rod sa . Milosavljevići. I u dva jasenička sela. do tridesetih godina ovog veka nije bilo ni jedne kuće poreklom iz Osata. Novičići. Ostojići.

Tako je u središnom delu Šumadije najviše Osaćana u predelu Jasenice. moguć je novi talas izbeglih Osaćana u Šumadiju. Zajednički predak Obradovića i Milanovića je Dmitar Ivanović (r. Oni su u ovo selo došli pre Prvog srpskog ustanka.iz doba Prvog srpskog ustanka i posle njega.naseljeni isključivo posle Drugog srpskog ustanka. Borivoje M.Obradovićima i Milanovićima. a posle njih. a po Milojevom sinu Radosavu (r. Nikolići (drugo prezime Trifunovići) i Prodanovići (Simići). 1777). Jer. videli smo. odakle su.Ivanovići (doseljeni 1831) i Kijevu . njihova matica je Topola. i pripadaju mlađem sloju doseljenika. Za Kalanovićima su iz Osata u Stragare ubrzo došli i Bojići. Čumićki Nikolići imaju srodnike Nikoliće u Čestinu. Po već izbledelom porodičnom sećanju. nego se obnavljalo i na sve strane gradilo. godine i austrijske okupacije (1717-1739). godine. koji su od njih otišli tamo. koji je ovde došao sa sinom Milojem (r.Uroševići (doseljeni 1823). po čijim se sinovima Milanu (r. Zapravo. Osaćanskih porodica ima u Malom Šenju . Za jedan naraštaj kasnije. kada se nije samo vojevalo. godine). godine u Resnik. 1822) i Obradu (r. dok su u Gruži najmlađi . Kalanovići misle da su se doselili iz Bosne. Predak Pašića je Nikola Ivanović (r. Danas. koji znaju da su iz Bosne. u tankim mlazevima. Među poslednjima će se iz Osata u prošlom veku nastaniti Dimitrijevići. što znači u vremenu kada je pod knjazom Milošem živnulo i narodno graditeljstvo. 1792). Ove predeone oblasti Šumadije se razlikuju i po vremenu doseljava Osaćana u njih. Osaćani su prevashodno u Šumadiju dolazili kao vrsni graditelji. izbegli u . zvani Osaćani. opada udeo doseljenika iz Osata u ukupnom broju stanovnika. a neki u okolinu Kruševca. Prnjavoru . kao i na čuveno stradanje naših sunarodnika u Bratuncu. 1823) Pašići se prezivaju Radosavljevići. najraniji doseljenici iz Osata u Jasenicu su Kalanovići (drugo prezime Stefanovići) u Stragarima. a najmanje u Gruži. s obzirom na sve što se u tek završenom ratu u Bosni zbivalo oko Srebrnice i u Osatu.tzv. 1802). četrdesetih godina prošlog veka. Drobnjaković je uočio da u Jasenici Osaćani nisu primetnije uticali na sastav stanovništva upravo zato jer su dolazili uglavnom pojedinačno. Sačuvali su i pamćenje da su tada neki njihovi srodnici otišli u okolinu Novog Sada. doseljeni 1836. zbog Topolske bune (1877) i rušenja Topolskog grada. 1823) ove dve familije prezivaju. idući od zapada ka istoku. Došao je njihov predak koji je bio kačar i radio po Gruži. Osaćani (Filipovići i Radovanovići. U vremenu Karađorđeve Srbije (1804-1813). ili vek kasnije. jer je iz istorijskih svedočanstava poznato da su u njemu učestvovali. i Stankovići. ima od vremena Velike seobe 1690. Po svemu sudeći. što će najnovija istraživanja pokazati. naselio se predak današnjih Pavlovića u Topoli i Krćevcu. kako je zapisao Drobnjaković. uz svoje zemljake u Čumiću nastaniće se iz Osata Obradovići i Prodići 1841. Najraniji doseljenici iz ovog prekodrinskog predela su u Lepenici. ali ne znaju tačno iz koga mesta. U Jasenici su već mlađi doseljenici . koji su došli 1894. U Čumić za vreme Karađorđa iz Osata dolaze Milići. Ko su Šumadinci (74) Graditelji Topole U Karađorđevoj Srbiji nije se samo ratovalo nego i mnogo gradilo U Šumadiji. ali nisu sigurni da li potiču iz Osata. gde ih.

a Savići. slave Đurđevdan i imaju drugo prezime Erčići. zvane osaćanke. a u Stojačku. Uz svoje zemljake Osaćane u Baničini naselili su se. gde su im bila imanja i trla. dobije dozvolu od kneza Miloša da naseli srodnike iz Osata. Prvo se nastanili u Čumiću. zvani Osaćanin. ostaju njihovi rođaci Petrovići (Antonijevići. došao je i Milutin Vasiljević. po ocu zvanog Osaćanina. Po Drbonjakovićevom zapisu. a uz blagoslov Vožda se oženio Maricom. Jovan Erdeljanović je još zapisao da su iz Osata i Savići (Nedeljkovići) u Baničini. dok će se u zaseoku Bujkovcu smestiti predak Nedeljkovića (oko 1840). U Baničinu. a u zaseoku Čučugama preci Petrovića. Doselio se njihov rodonačelnik Milovan iz sela Mlečana u Osatu. koji je kod Vožda zidao Topolski grad i crkvu. u kojoj se deo sela po ovim doseljenicima zove Osaćanski kraj.Savkovići (drugo prezime Jovanovići i Rosići (drugo prezime Novakovići). Gajića i Jevtića (oko 1855). U to vreme u ovo selo su došli i Nikolići (drugo prezime Vočići).drugo prezime Jevtića (oko 1840) i rođaci Sretenovići. svi Osaćani u Gruži su nastanjeni pretežno u drugoj polovini prošlog veka. za razliku od Milovanovića (prvih) i njihovih srodnika Subotića. U Vinču kod Topole se naseljavaju dva osaćanska roda . Kada je 1868. gde mu se dopadne. čije je drugo prezime Bošnjakovići. a neposredno posle njih. za kojima će osamdesetih godina prošlog veka doći Todorovići. u Žabaru Despotovići (drugo prezime Andrejići." Milutinovi potomci u Baničini su Vasiljevići. pre 1840. sredinom prošlog veka došao ovde. nastanivši se prethodno u Lipnici. Njihov rodonačelnik je Pavle. Izuzev Pavlovića u Pajsijeviću. a tamo ostanu Obradovići i Prodići. Sekulići i Matići (oko 1850). zemlja Jovana Pavlovića. koji je. Od Krnića ima ogranak u susednom selu Stojačku. svi izlegli. „Milutin gradio kuće po Čumiću. gde su iz Osata naseljeni oko 1840. a onda su preveli i svoje ukućane iz Osata i stalno se nastanili u Stojačku. a posle dve godine deo ih pređe ovde. čiji je rodonačelnik Milo Mikolić. Poreklom iz Osata u Jasenici su još u Junkovcu Nikolići. čiji je rodonačelnik Ivan takođe ovde došao kao majstor. čiji je predak „gradio u selu kuće osaćanke i tu ostao" posle Prvog srpskog ustanka. godine. Radivojevići. Do danas je sačuvana kačara koju su tada preneli iz Topole. pa. Jovanovići i Pavlovići. Lazarevića. doseljeni sredinom prošlog veka). Milovići u Borču. zvani Osaćani (doseljeni oko 1840). gde i u ovom veku ima srodnike Vasiljeviće. iz sela Bukovika u Osatu. iz koje su se. u koju je došao njihov rodonačelnik Sava Nedeljković. koji su gradili kuće „šindralije" (pokrivene šindrom) u Kloku su došli preci Dikića . nije dirana. na molbu. sa kojom je imao sina Jovana.Krćevac. I Bošnjakovići u Guncatima pamte svog rodonačelnika Nikolu Bošnjaka (došao posle 1860). kao i Mihailovići u Čukojevcu što pamte pretka Vasu Drinjanina. Kao majstori. godine rasprodavano imanje Karađorđevića. godine. nastanjeni su sredinom prošlog veka. kako kažu. udovom Voždovog mlađeg brata Marinka (oklevetanog i obešenog o kapiju Topolskog grada). u Konjuši svog rodonačelnika Ranka iz Osata. čiji su preci nesumnjivo upoznali ovaj kraj došavši kao graidtelji Voždovog grada u Topoli. Krnići. Vujići i Milanovići). koji. Iz Osata su u isto vreme došli u Baničinu i još jedni Milovanovići (drugi). Preci ovih porodica su radili kao dunđeri po okolini. godine. i Dimitrijevići (Milivojevići) u istom selu. Od . iz Stojačka u drugoj polovini prošlog veka dolaze Antonijevići. Ivanovići (čiji je predak bio naseljen u prvo u Prnjavoru (1831). koji je po okolini gradio kuće brvnare. a sa njim je iz istog sela došao i njegov rođak koji je rodonačelnik Subotića.više od pedeset duša. Za vreme Karađorđa u Baničinu dolaze preci Milovanovića. čiji se rodonačelnik zvao Nikola Đorđević. oko 1840. a potom došao ovde (1870) i Kostići u Vlakči (1860). Glišići. te ih dovede .

koje je Jovan Cvijić nazvao inversnom . kad se stanovništvo jednog predela odseli u drugi predeo. a uz svoje zemljake u selu Batočini Krstići (4 kuće. Ovakve seobe. ministar pravde u Kraljevini Srbiji. jer nije smeo da čeka odmazdu Turaka zato što je pristao uz Ustanak. usled buna koje su u ovom predelu izbile zahvaljujući podsticaju zbog uspeha ustanka u Šumadiji i prodoru ustanika ka tim krajevima. teško ekonomsko stanje. godine iz starog zavičaja i Đorići (1). što je i prirodno. Drobnjaković. a u Majnić dolaze Došljakovići (2 kuće). Po primedbi koju je stavio Toša Radivojević. koji će se vremenom razgranati u veliku skupinu rodova. Panići 3 i Streljići 2. Milosavljevići 2). U selo Nikšić se tad naseljavaju Jovići (12). Batočini i Gradcu. U isto vreme se u selo Batočinu doseljava rod takozvanih Paspaljara (Tasići 6. koji se kod njih udomio došavši iz Osata. Između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka iz Crne Trave u Crni Kao su došli Glavaševići. Lazarevići 6 (od kojih Cvetkovići 4. Miljkovići 1. a iz Vlasotinaca u Lapovo dolaze Jovanovići (9 kuća. bio je prinuđen da se iseli. Deo stanovništva Crne Trave i okoline. U toku Prvog ustanka uz svoje zemljake u Crnom Kalu će se naseliti i porodice iz Ruplja kod Crne Trave . ali su izumrli po muškoj liniji. u istom ili sledećem naraštaju. od kojih jedna Jovanovića). koje su ovde naseljene posle zadržavanja u Batočini. 5 kuća). koji su.čumićskih Nikolića su Nikolići u Čestinu (1895). koji je početkom DžDž veka brojao 35 kuća .Milenkovići 3 kuće (od kojih Milovanovići 1. Ilija). u okviru kojih su Stankovići i Petrovići. jer je Kragujevac bio ekonomsko i političko središte Srbije u prvoj polovini XIX veka. pa ih nastavljaju potomci domazeta Aksentija." Najviše doseljenih Crnotravaca je u okolini Kragujevca. Kasnije. od ovih Jovanovića je Lazar Jovanović. poreklom od Sjenice. Lazarevići 2). Ko su Šumadinci (75) Stižu Crnotravci Piše: Mile Nedeljković I danas ljudi iz okoline Crne Trave važe za vrsne graditelje. a pogotovu kada je ona oslobađanjem u dva srpska ustanka postala veliko gradilište. Markovići 3. sa ograncima Postolovića (1) ili Apostolovića (2). Nikolići 1 i Jevtići 1 kuća). uticale su da se umesto dolaska na pečalbu stanovništvo iz okoline Crne Trave opredeljuje za stalno nastanjivanje u ovom privlačnom delu Srbije. Savići 1.Markovići 13 (u okviru kojih su Milojevići 5. usledi povratak u stari zavičaj. a sloboda i ugodniji život u Šumadiji. koji dolaze iz sela Brod u Vlasini. koji nisu rod. Milanovići 2). Prilike u Šumadiji.Crnom Kalu. od kojih jedna Stankovića) i Ničkovići (2 kuće). pa otuda. zatim njihovi srodnici Milanovići (4 kuće) i Ćeleševići (drugo prezime Đorđevići. Ilići 3. U toku Prvog ustanka se u Gradac doseljavaju iz Crne Trave Ilići ili Vasiljevići (2 kuće). Kompaktnije skupine doseljenika su se nastanile samo u tri naselja . Osaćani su i Punići u Kikojevcu. Savići 1). slava Sv. u Jasenici su uzrok doseljavanju „teške prilike pod Turcima. Kasniji su doseljenici Jovanovići (Pavlovići) u Donjoj Sabanti (1857) i Jovanovići u Ilićevu (1871). koji imaju i drugo prezime: Mladenovići. U seobama i premeštanju stanovništva se često ostvarivala uzajamno-povratna veza između dva predela. vredne i štedljive osobe. Kao crnotravsku porodicu Jovan Erdeljanović je u Crnom Kalu zapisao i Mladenoviće (2 kuće). Kako jezgrovito zaključuje Borivoje M. pristići će 1823. Petrovići 1). koji imaju i drugo prezime: Dimitrijevići. i Ilići u Markovcu (1861). Nikolići 4 (Nikolići 3. Stanojevići 7 (od kojih Petrovići 5. a u varošicu Batočinu Cvetanovići (4 kuće. posle Drugog srpskog ustanka. Petrovići 1. mirne naravi. dok su po ostalim naseljima porodice Crnotravaca uglavnom pojedinačno raspršene.

Jovan). i uopšte predela Vlasine. a u Markovac su sa Vlasine naseljeni Stamenkovići (iz sela Sredor. koja je tu prešla iz sela Batočine. tako su se i Šumadinci naselili u samoj Crnoj Travi. 1806. pobegla tri brata i naselila se u Crnoj Travi.Cvetkovići u Bašinu i Aranđelovići u Pridvorici. pa se otuda vraćalo na stara ognjišta ili u njihovu blizinu u starom kraju. Doseljenika iz Vlasine u Jasenici ima u dva naselja . Gradac). pretežno iz Pomoravlja. Crnotravci u Belici su Paunovići (Jankovići) u Gornjem Štiplju. U samom Prvom ustanku su stanovništvom izbeglim iz okoline Leskovca upravljali knez Momir Stojanović u civilnim i vojvoda Strelja Petrović u vojnim stvarima. a takođe u dva naselja i iz Vlasotinaca . nesumnjivo jedan od najboljih savremenih poznavalaca i tumača srpske istorije XIX veka. pošto su iz osvete ubila turskog pašu. Kao što su se u znatnijem broju Crnotravci naselili u nekim šumadijskim naseljima (Crni Kao. ali pretežno pojedinačno. 1807. uzajamno-povratna. dok su Milisavljevići u Malom Orašju došli iz Konopnice kod Vlasotinaca. nazvanim verovatno po imenima braće-rodonačelnika (Radovin. Međutim. nesumnjivo da je obogaćena dolaskom stanovnika sa Vlasine i iz Crne Trave u Šumadiju. Mnogo je Timočana koji su dolazili u Šumadiju. Miloševići i Mladenovići u Kolarima i Stojanovići u Vodnju. U Smederevskom Podunavlju su doseljenici iz Vlasotinaca Palojci (Paunovići. doseljenici su. ali su danas to područje Šiptari preplavili i u njemu se odavno ne čuje srpska reč. U tri naselja Šumadijske Kolubare su davno došli iz predela Vlasine Trajkovići u Sokolovi (12 kuća). i 1809. najradije ostajali u Belici i Jasenici.migracionom strujom. morali da izbegnu u oslobođeni deo Srbije. Stamenkovići). dvostruka. zbog stanovništva. . od tamošnjih Krstića. a iz Vlasotinaca su Dimitrijevići. kao i Stamenkovići (Čavejići) u Beočiću. Jovanovići (Jeremići. Batočina. veza postoji između više naših predela. U varošici Batočini je porodica Krstića (slava Sv. Ko su Šumadinci (76) Leskovčani u Šumadiji Pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo celinu koja se naziva Leskovačka Morava Akademik Vladimir Stojančević. posebno područje Drimkola. posle Lepenice. Veljkovcima i Jovanovcima u Crnoj Travi. a u nešto manjem obimu takvo kruženje je primetno i između Nadibra i Šumadije. kao i Šumadije i predela između Debra i Struge u Makedoniji. Od Crne Trave. Knez Momir i vojvoda Strelja su predvodili svoje zemljake u ustancima koji su izbili u leskovačkom kraju 1805. I danas je u svesti da se okolina Struge. koje je u DžVIII veku tamo prisilno odseljeno. Materijalna kultura. naziva „Mala Šumadija". Antići (Nedeljkovići) i Ilići (Jevremovići) u Sinjem Viru. Nedeljkovići) u Barzilovici (14 kuća).Ilići u Baničini i Đorđevići u Vrbici. ali i u ostale predele Šumadije. Drobnjaković je otkrio da su „za vreme Turaka" iz Stragara pod Rudnikom. Početkom XX veka od ta tri brata je bilo više od 120 kuća. Trifun). ali su. najviše u Temnić. a pogotovu narodno graditeljstvo. prvi je u svojim člancima i knjigama ukazao na udeo i značaj Leskovčana u sastavu stanovništva Šumadije. usled turske premoći. pa su se iz nje u većem ili manjem broju vraćali. dok se Ignjatovićima u Baroševcu zna vreme doseljavanja (1905) i mesto odakle dolaze (Masurovce na Vlasini). uzdrmavši tursku upravu duboko u pozadini. Nikolići. godine. opština Vlasotinci). Borivoje M. bile su najuočljivije za stanovništvo što je prelazilo na levu obalu Save i Dunava. ovakva. Bugarčići. Veljko. Dvostruka selidbena veza postoji i između Šumadinaca i Crnotravaca. koje se nalaze u malama Radovinskoj čuki.

a u predelu Takova ih je bilo doseljenih. niskoj Šumadiji (Temnić. Radovanovići (4). Milosavljevići 5. Lepenica. Likarci u Gornjoj Batočini i Crnom Kalu. Likarci u Gornjoj Batočini su Mladenovići (6 kuća). On je. koji su u svom imenu zadržali spomen na selo Ravništa u Jablanici (postoji i pretpostavka da su u ovo selo došli iz Ravništa kod Vitine na Kosovu). koji su se istakli u Prvom srpskom ustanku. 11 u Temniću. ovde. što će se ostvariti tek 1878. Izuzimajući. Majnić. Živanovići 2. a od potomaka leskovačkih izbeglica u Šumadiji ističe poznatog dobrotvora Nikolu Spasića i proslavljenog vojvodu Stepu Stepanovića. Idući tragom ovog Stojančevićevog navoda. Stevanovići drugi ili Ćosići (2). Nikolići (3). Đokići 1. Đorđevići 3. Lapovo. pre no što će turska vojska krenuti u poslednji pohod na Srbiju. . kada je Šumadija bila poprilično zapustela. Ljubićska sela. 4 u Šumadijskoj Kolubari. nesumnjivo. Srodnici Likarcina su tzv. doseljeno stanovništvo u oko osamdeset sela u Šumadiji. najverovatnije. može se. Milisavljevići (1) i Miloševići (1). Crna Trava). U ovo vreme se u Beloševcu nastanjuju Užarevići (danas Jovanovići 4. sa područja Leskovačke Morave je. dok ih u Gruži i Ljubićskim selima nema. glavnina Leskovčana naseljena pre Prvog srpskog ustanka. godine. Likarcini (čiji su današnji rodovi (Krstići 6. Lazarevići (1) i Petrovići (1). stanovništvo predela Vlasine (Vlasotince. ilustrujući to primerom četrnaest rodova naseljenih u šest sela severnog dela nekadašnje Kragujevačke nahije početkom XX veka (Batočina. Da su svi Likarci rod. od čega po 15 u Lepenici i Belici. u čemu se vidi i težnja za oslobođenjem ovog srpskog kraja. Milutinovići (3). vojvoda Strelja isticao se ne samo kao glavni upravitelj nad leskovačkom izbegličkom populacijom već je važio i kao jedan od najzapaženijih srpskih komandanata na Jastrepcu. Nikolići (2) i Petrovići (1). Belica. Nedeljkovići (3). Tanaskovići 2). ali se do početka XX veka tu nisu održali. potekao sa Velikom seobom 1690. Tako su sredinom XVIII veka u selo Batočinu došli preci Jocića (čiji su ogranci Jocići 10 kuća. Stojančević navodi. Stamenkovići 3. Za ovu priliku. za razliku od ostalih predeonih celina Šumadije. vidi se i po tome što sve njihove porodice duže od dva i po veka slave istu slavu . Kako su doseljenici iz Leskovačke Morave išli stazom vardarsko-moravske selidbene struje. Najstariji doseljenički sloj Leskovčana u šumadijskim selima je u Lepenici. 3 u Kosmaju i po jedno u Kačeru i Levču.„Pred kraj ustanka. Tom najstarijem sloju pripadaju u Gornjoj Sabanti Ravništani. Pada u oči da je u Lepenici.Đurđic. vojvodu Cvetka Vranovačkog. između ostalih. Levač). Stojančević ukazuje na prisustvo stanovništva poreklom od Leskovca. Stojanovići zvani Tomići 1) i tzv. odakle se preko granice moglo prelaziti u blisku Leskovačku nahiju". posle nje. godine. prebega iz sela Mrštana. uključujući tu i naselja u slivu Veternice i Jablanice. Milosavljevići 2. a u Crnom Kalu Đorđevići (2). Antići (4). ili. 13 u Jasenici. a samim tim i visinski predeli Šumadije (Kačer. gde ih je malo ili u zanemarljivom broju. Nikšić i Crni Kao). 14 u Smederevskom Podunavlju. Smederevsko Podunavlje) pa je dolina Gruže ostala po strani. Savu Dedobarca i popa Stojana-Ceku Pavlovića. steći podrobnija slika o broju i značaju stanovništva iz okoline Leskovca u etničkoj kompoziciji Šumadije. Dimitrijevići 1). Takovo. čiji su ogranci Marčići ili Stevanovići (4 kuće). Maršić. veliki rod. Analizirajući život leskovačke emigracije u Karađorđevoj Srbiji pred kraj Prvog srpskog ustanka. to su se oni sticali u Pomoravlju i tzv. zahvaljujući etnološkim izučavanjima. Od znamenitih ljudi iz Leskovca i okoline. piše Stojančević. pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo predeonu celinu koja se u etnološkoj literaturi naziva Leskovačka Morava. uglavnom početkom XIX veka. Jasenica. Spasići 4.

Ova dva roda vode poreklo od istog pretka. koji je imao sinove Iliju (r. 1 kuća). od svih rodova koji su u ovom prevratnom vremenu. drugo prezime Miloševići (2 kuće) i u Gornjoj Batočini . u Lapovo Asurdžići (Đorđevići. čije je staro prezime Nikolići. 1820) i Panteliju (r. Njihov rodonačelnik je Pavle Đorđević (r. Veljka Nikolića (r. zatim u selo Batočinu Božanići i Stojanovići. 2 kuće) i Milovanovići drugi (slava Sveti Nikola.Pokovce kod Lebana. Za vreme Prvog srpskog ustanka se u varošicu Batočinu doseljavaju Lalići (drugo prezime Milovanovići. slava Sv. Zajedno sa Nikolićima je u Teferič doseljen i predak Pavlovića. kao i Ravništani u Gornjoj Sabanti. kada su u Beogradskom pašaluku bili snošljiviji uslovi no u drugim srpskim krajevima.Đorđevići (druga prezimena Đokići. . bežeći od svakojakog zla i pokora. a u Teferič Lazarevići (2) i Petrovići (2). 1788). 1826). 1804) i Petra (r. Vukajlovići 1). Leskovčani se doseljavaju u još dva sela Lepenice. samo znaju da su „od Leskovca". čije je staro prezime Đorđevići. dospeli u Šumadiju. U ovom selidbenom talasu se neke leskovačke porodice nastanjuju uz svoje zemljake u selima Batočini . Jovan Zlatousti. 1) i u Maršić rod Tomića (1). Konstantinovići. od čijih su sinova Lazara (r. Petrovići. Tada u Botunje dolaze Cvetkovići (u okviru kojih su Stankovići 4. ukupno 7 kuća). 1810) oni nastali. Jedino Božanići.Simići. pamte mesto iz koga su došli . Kod ostalih je zavičajni spomen presečen. 1796).Posle Kočine krajine. Arsičići 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful