KO SU šumadinci

Novi život u Šumadiji
Na seobe su uticale unutrašnje prilike u Srbiji Posle Drugog srpskog ustanka osetno jenjava doseljavanje Leskovčana u Lepenicu, koje je svedeno na usamljene slučajeve. Tada u Brzan dolaze Strojkovci - drugo prezime Arnautovići, koji su u svom prezimenu sačuvali spomen na selo Strojkovac u kojem su živeli u starom zavičaju, u opštini Leskovac, odakle su došli 1825. U Jovanovac se naseljavaju Đorđevići (1833), u Korman Radosavljevići (Milovanovići) 3 kuće (1833), u Grošnicu Dinovići (1844), u Gornju Sabantu Milutinovići (1892), koji dolaze iz sela Donji Konjuvac u Jablanici (najverovatnije Konjino kod Lebana), a u Donju Sabantu pristižu Stevanovići (1893). Na ovakvu oseku u doseljavanju uticale su i unutrašnje prilike u Srbiji. Dok su u vreme Karađorđa izbeglice iz Leskovca, kao i nevoljnici koji su se sa drugih strana slivali u oslobođenu Srbiju, imale povlastice i bile oslobođene dažbina, posle Drugog srpskog ustanka se manje vodilo računa o njima. To se vidi na primeru Cvetkovića (Stankovića, Arsičića, Vukajlovića) u Botunju. Tako je u tefteru za 1831. godinu Stanko (r. 1809), rodonačelnik Stankovića, upisan kao puki siromah i nadničar u domaćinstvu sa braćom Pavlom (r. 1810) i Arsenijem (r. 1819), od koga su Arsičići. Posle Lepenice, u pogledu broja naselja u kojima su se nastanili doseljenici iz leskovačkog kraja, dolazi Belica, u kojoj je takođe petnaest sela u kojima su se nastanili Leskovčani, s tom razlikom što je, po vremenu doseljavanja, u njoj mlađi doseljenički sloj. Sredinom DžDž veka primetnije skupine porodica leskovačkog porekla u Belici su u selima Ribare, Trnava i Lanište. U Ribaru su Miljkovići, zvani Krompirovići ili Krompiraši, (18 kuća) i Matejići drugi (10). U Trnavi su Mekišanci (20), Nikolići ili Stefanovići (4) i Stankovići (3). U Laništu, tačnije u Donjoj Mali ili Starom Laništu su Pešići (15) i Stankovići (10), a u Siokovcu Brkići (20). U još dva sela su po dva roda doseljenih Leskovčama - u Ostrikovcu su Stanojlovići (8) i Stojadinovići (4), a u Dragocvetu je po pet kuća Topalovića i Velikića (koji imaju rod u Bačini). U Praćini se deo sela zove Leskovačka mala, u kojoj je devet kuća Radenkovića, doseljenih iz okoline Leskovca. U Kovačevcu su Prokići (10), u Lovcima Tomići (8), u Ribniku Pešići, koji imaju još dva prezimena: Tasići ili Taculići (8), u Mijatovcu Jovanovići, zvani Dušoboljci (4), u Crnči Obradovići (4), u Bukovču Đorđevići (3) i u Gornjem Jovcu Jovići (2). U Belici su i dva roda doseljena iz Lebana. Oba su naseljena u Bagrdanu - Basarići ili Basarevići (2) i Vlastići (10). Ovih drugih ima i u Selevcu, samo što selevački Vlastići (8) ne navode Lebane, nego uopšteno kažu da su „od Leskovca", ali i jedni i drugi kao znak zajedničkog porekla imaju istu krsnu slavu (Mitrovdan). Ako se zna da su preci ovih porodica većinom ili dovedeni od Turaka kao čivčije posle Kočine krajine ili prebegli kao pobunjena sirotinja u vreme Prvog srpskog ustanka, onda je razumljivo što je malo rodova koji u svom pamćenju čuvaju ime sela iz koga su došli. Za sve njih je novi život počet u Šumadiji i odatle počinju svoje rodoslovno stablo. Koliko je stanovništvo Šumadije nedovoljno proučeno pokazuju primeri istraživanja dvojice vodećih naših etnologa s početka DžDž veka u Smederevskom Podunavlju i Jasenici. Prvi, Jovan Erdeljanović, vodeći stručnu ekskurziju svojih studenata, zapisivao je usput, obdance, a često i u ciglo nekoliko časova koliko se u kojem selu zadržao, dakle bez pretenzija za ukupnošću podataka, a drugi, Borivoje M. Drobnjaković, jedva da je imao na raspolaganju dan po naselju, pa su, razumljivo, neka naselja i porodice u njima samo ovlašno dodirnute, a neke i izostavljene. To pokazuje i sravnjivanje njihovih zapisa.

Tako, po Drobnjakoviću, porodica doseljenih Leskovčana u Krnjevu - nema, a po Erdeljanoviću je u ovom naselju bilo više od trideset kuća doseljenika iz leskovačkog kraja, koje sačinjavaju Mijatovići (10 kuća), Rakići (10) i Rankovići ili Nedeljkovići (10), a ovoj skupini Erdeljanović, koji je imao najpouzdaniji otkrivalački dar, pridodaje i rod Pešića (8). U Lozoviku je 45 kuća doseljenih Leskovčana, ali je od njih Drobnjaković zapisao 44, a Erdeljanović 21. Po Drobnjakoviću, doseljenici od Leskovca su Rnjaševići (15) i Pantići (9), a po Erdeljanoviću su Bivoljari (20) i Jordanci (1). Iz ovoga se može zaključiti da je spisak doseljenih leskovačkih porodica u ovom delu Šumadije kudikamo duži no što se stiče utisak na osnovu dosadašnjih istraživanja. Osim u Krnjevu i Lozoviku, u ovom predelu je još veća skupina Leskovčana u Pudarcima i Ralji. U Pudarcima je nastanjen veliki rod Stevanovića, sa ograncima Radoičića, Glišića i Ilića (ukupno 32 kuće), a u Ralji Đorđevići, drugo prezime Milenkovići (11) i Jovanovići, drugo prezime Petrovići (7). U Selevcu su Vlastići (8), koji imaju srodnike u Bagrdanu. Po sedam kuća doseljenih Leskovčana je u Lugavčini (Paunovići) i Maloj Plani (Brankovići). U Malom Orašju je šest kuća Mitrovića (druga prezimena Čičići i Ubavkići). U Vrbovcu su četiri kuće Cvetanovića (Tasića), kao i Cvetkovića u Udovicama, koliko i u Vučaku ima Jovanovića, koji su ogranak Ilića u Pridvorici, starinom od Leskovca. Od tridesetak rodova naseljenih u četrnaest naselja ovog dela Šumadije, samo tri roda znaju tačno mesto u okolini Leskovca iz koga su njihovi preci došli - Stankovci, druga prezimena Jovanovići, Simići i Stevanovići (ukupno 12 kuća), potiču iz sela Razgojne, Krstići (7) u Petrijevu iz Dupljana, a Stankovići (1) u Maloj Krsni iz Oraovice. Ko su Šumadinci

Talasi iz Crne Gore
Srbi iz Crne Gore osnovali su sela Baljkovac i Beloševac

Piše: Mile Nedeljković
Ako se danas gleda sastav stanovništva Gruže, vidi se da u ovom predelu ima žitelja čiji su preci došli iz više od dvadeset srpskih oblasti. Međutim, ubedljivu prevagu u toj masi imaju doseljenici sa Kosova i od Sjenice. U Vitanovcu, koji je bio glavna stanica za skretanje i dalje razvođenje stanovništva u šumadiju, oko 1735. godine je sveštenik Sava Nedeljković, poreklom iz Koznika. U Staroj Raškoj postoje, ne tako udaljena jedno od drugog, tri sela Koznik - jedno je zaselak Duge Poljane, drugo zaselak Čebinca, a treće je selo kod Trnave u okolini Novog Pazara. Iz ove okoline je najstarija porodica u Vitanovcu - Milići, zvani Melajci (9 kuća 1923), očito doseljeni iz Melaja, sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin, ali je bliže Novom Pazaru, jer se nalazi na Pešterskoj visoravni. Današnji žitelji Melaja govore dvojezično (srpski i šiptarski), i, prema popisu 1991. godine, od njih 666 je 657 muslimana. Put iz Melaja vodi između dva Koznika, kuda su početkom DžVIII veka preci Milića, preseljujući se u Vitanovac, morali proći, a za njima i pop Sava. Istim putem, verovatno u isto vreme, došli su u Vitanovac Kolakovići (3 kuće) iz Kolašina, koji su „menjali slavu, da ih Turci ne pronađu", Jovanovići (4 kuće) i Jelići (5 kuća), dobegli „odnekud iz starog Novopazarskog Sandžaka", Stojanovići (Stančići), Milovanovići (Vićovci) i Jakovljevići iz Novog Pazara, kao i Radovanovići (staro prezime Lukovići) iz Starog Vlaha, dok su kasnije od Sjenice došli Babići (11 kuća 1923).

Iz Crne Gore je Damjan Janković, sveštenik oko 1735. godine u Bačini. Bliže njegovo poreklo je iz Morakova kod Nikšića, a nuriju je, pre dolaska u Bačinu, imao u selima oko Rožaja. U Bačini su Kneževići (48 kuća 1902), Rakići, Gmitrovići, Markovići (Savići, Kupinići), Kajdunci (ćirići), Čolakovići (Žajkovići, Đorđevići), Gavrilovići i Obradovići, svi kosovsko-metohijska selidbena struja. U to vreme su doseljenici iz Crne Gore osnovali sela Baljkovac i Beloševac. Baljkovac su osnovali Bankovići (od kojih su nastali i današnji Đerasimovići) i Bojanići (od kojih su kasnije nastali rodovi Vukomanovići, Jakovljevići, Pavlovići, Antonijevići, Arsenijevići, Jankovići, Ljubisavljevići, Mijailovići, Radenkovići, Blagojevići, Vukosavljevići, Gavrilovići, Gmitrovići, Đurđevići i Maksimovići). Bankovići su došli iz Bjelopavlića, što se vidi i po očuvanoj plemenskoj slavi (Sv. Petka), a Bojanići iz Drobnjaka, sačuvavši takođe plemensku slavu (Đurđevdan). Beloševac su zapravo osnovali Papići, doseljeni iz sela Beloševca na Kosovu, davši tako ime novom naselju. No Papići su se zatrli, a jedan njihov ogranak je otišao ka Valjevu, gde su zasnovali selo istoga imena - Beloševac (tamo se prezivaju Pejićani). Život u Beloševcu kod Kragujevca su obnovili i održali Katančevići (od kojih su nastali Marjanovići, Glišići i Paunovići, zvani Pavlovići) i šabovići, čije je staro prezime Kurudinovići (od kojih vode poreklo sadašnji rodovi Sretenovići, zvani Zdravkovići, Damnjanovići, Jovanovići, Laketići, zvani Jakovljevići i Radovići, kao Kurudinovići - Vukovići, Mirkovići i Čajovići, zvani Milenkovići u Baljkovcu). Katančevići su došli iz sela Lopate, kod Lijeve Rijeke u Crnoj Gori (u ovoj Lijevoj Rijeci, kod Podgorice, takođe su, u seljakanju, boravili neko vreme i Karađorđevi preci), a šabovići su došli iz Rovina (u blizini Bata kod Cetinja). KO SU šumadinci

Manastirsko sazvežđe
Duhovni zenit u najtežim vremenima robovanja pod Turcima Neprocenjivo dragocena uloga rudničkih manastira u očuvanju srpskog narodnog bića, pravoslavne vere i duhovne kulture u celini bila je u svom zenitu upravo u najtežim vremenima, za robovanja pod Turcima. Naravno, to nije moglo proći nezapaženo i bez nemilih posledica, o čemu svedoče mnoga rušenja, paljenja ili uništenja do temelja, čemu su, tokom više stoleća, bili izloženi svi rudnički manastiri. Nasilja i česti razgromi, kad god su vojske ovuda prolazile, na nesreću dohodeći često, sukobljavajući se u smerovima, uticali su na sudbine rudničkih manastira, od kojih se mnogi nikad nisu oporavili, utonuvši u korov i zaborav. Rušenju i paljenju kao da nije bilo kraja. Od Turaka poslednji put 1813. godine, posle sloma Prvog ustanka, a pre toga su stradavali rudnički manastiri 1409, 1413, 1425, 1427, 1438, 1439, 1459, 1594, 1683, 1788, 1791... A ipak, uprkos svemu, svejedno koliko puta i kakvim načinima kidana, nikada nije prekinuta nit prkosne ustrajnosti manastirskog žića u Rudniku. U najkraćem, po vrleti, u gudurama i na obroncima Rudničke planine podignuto je više od pedeset srpskih manastira, što je više no igde u Srpstvu, na našim etničkim i duhovnim prostorima, a da se nahode na jednom mestu. Nekoliko manastirskih skupina poseže za atributom da su oni srpske Svete gore (Fruška gora, Ovčar-Kablar i sl.). U tom pogledu planina Rudnik nema premca. Navodimo manastire u njoj, po izvorima koliko su nam sada dostupni, stavljajući u zagrade godinu njihovog najranijeg značajnog pomena u pisanim svedočanstvima, po starini: Sv. Stefan (1476) u

Stefan (1516) kod sela Vraženovo koje je tada postojalo u Rudniku. osnivač Sveti Sava. čiji je. . Kumanica (1528) u Ramaći. i zbirane. Arhanđeli (1528) kod Jarmenovaca. Prečista .. i u Kukljinu (14). Jovanje u Dićima. Prečista . pošto im je ista slava. Sv. Bogorodica (1662) u Vlakči. Sv. Leskovica (1735) u Blaznavi.Vavedenje (1528) kod Brusnice. Sv. Kuline i Adžina crkva u Ljubičevcu. Đurevci u Majdanu. a u narodu se još čuva spomen na mesta u kojima su bili. manastiri. Ambarine u Guriševcima. prolozi. tako Bojničani znaju da su iz Bojnika. koji tvrdi da su starinci (slava Sv. koji su. zatim Štarine. Tako. u protivnom. Uspenje. Đurićelije u Manojlovcima. Sv. Ko su šumadinci Između Juhora i Suvobora U istraživanju rodova često ima prekida u pamćenju potomaka Piše: Mile Nedeljković Velikići u beličkom selu Dragocvetu (slava Sv. 1597) u Vujetincima. Dva roda u Velikoj Kruševici u svom porodičnom imenu čuvaju nazive svojih sela u starom zavičaju. u Šaranima.Vavedenje (1528) u selu Turčino koje je tada postojalo u Rudniku. Vavedenje. Ilija i Petkovica u Stragarima. nisu rod. po predanju. u Maskaru Stojkovići znaju da su iz Komarice. Crkvina u Velikom Šenju. a samo jedna porodica slavi Sv. Sv. zamenili slave. 35 rodova u devet sela. 1579). Prečista . ali u Temniću nema Velikića. ruševine na Gradini u Kotraži.. Blažina crkva u Blaznavi. u tom slučaju. tipici. Arhanđel (Voljavča. Blagoveštenje (1476) kod Stragara. Arhanđel Mihailo (drugo ime: Obrovin ili Vujan. Nešići iz Draškovca.Vavedenje (1516) u Štrpče polju kod Stragara. Sv. 1516). manastiri u Sigi u Vlakči i Boboviku u Vukasovcima. Sv. a Dušmanci iz Dušmanca kod Leskovca. po predanju. Đorđe (drugi naziv: Vraćevšnica. Boljkovci u istoimenom selu. Medoševac u Poljanici. ili. Luka). svedoči i to što od svih leskovačkih porodica u Temniću samo nekoliko zna iz koga sela u okolini Leskovca su došli njihovi preci. Sv. iz nama nepoznatih razloga. Sa druge strane. Pantelija i Sv. rod Velikića (15) postoji u Jasici. Moravci u istoimenom selu. Jovanje u Donjim Branetićima. mnoge svete i božestvene knjige .. Prečista .. Preobraženje (1528) u Vrnčanima. to su ili. U rudničkim manastirima su pisane.Vavedenje (1525) u potesu Srejovac (pogrešno upisano. 1516) kod Šatornje. mineji. Sv. Sv. ipak. Savina. Jablanice i Vrbove. Bahačić (1523) u Ostrovici. Stefan (1560) u Klatičevu. Arhanđela (Jevdići. umesto: Srnjevac) u Donjoj Šatornji. Sv. a Pešići (Stojkovci) iz Poljanice. Nikola (1516) u Šatornji. Sv. zameli pamćenje o svom poreklu i odseljenim srodnicima. Svetinja u Pantelića kraju u Blaznavi. Pošto nikoji Velikići nemaju istu slavu. Sv. Ješevac na tromeđi Borča. koji zna da je naseljen iz Kruševačkog okruga (slava Sv. jevanđelja. Da prekida u pamćenju ima mnogo. Četrdeset mučenika (Mladenci) u Gornjoj Šatornji. Sv. Sv. Crkvine kod Markićevića kuća u Jarmenovcima. Nikola (1523) kod Šatornje. gde je bila crkva-brvnara. rod Jevdići u Bačini. Arhanđeo) pamte da su doseljeni iz Bačine u Temniću. ali ne zna svoje poreklo. Nikola (1528) u Skugriću u Blaznavi. Svi ostali.Blaznavi. kao Kaluđerovac i Popov do u Vojkovcima. Nikola (1525) kod Jarmenovaca.psaltiri. Arhanđeli (drugo ime: Rančić. zatim u dolini Manastirskog potoka u Kozelju. Sv. U literaturi ima uverljivih zapisa o postojanju još gdekojih manastira po Rudniku i njegovim obroncima: Crkvine u Loznju. Sv. molitvari. Stevan. Grgur i Vranjevo u Bosuti.Ili su sa onima u Dragocvetu. zimski i letnji). 7 kuća). Sv.

jer smo ovde razmatrali samo one porodice koje pouzdano znaju da potiču od Leskovca. kao što su kosovska i dinarska. Šumadijska Kolubara i Kosmaj). Zato se može reći da je broj porodica iz Leskovačke Morave u Šumadiji veći. u Junkovcu (1 kuća Cvetkovića ili Petrovića). gde su njihovi srodnici Ranići. sa središtem u Jasici. koji se plećima Suvobora i visovima Rudnika naslanja na Kačer. a u Levač porodica Kurandića (2 kuće u Sibnici). sa Velikom seobom kao završnim činom. Posle jedne od njih. a udes . a smrt svuda okolo. počinje ponovo da se narodom puni Šumadija. leskovačkih doseljenika uopšte nema u tri šumadijske predeone celine . prisustvo doseljenika iz Leskovačke Morave je više nego simbolično. u gradu Mladenovcu jedna kuća zanatlija i u Ropočevu dve kuće Milanovića zvanih Trnavaca. Gubljenju iz pamćenja mesta porekla uzrokovano je. Njihovo preimućstvo i udes. Bog daleko. visokoj Šumadiji (Kačer.Levač planinama Kotlenikom i Juhorom. čiji su preci ovde došli kao kočetari. U predelu Kosmaja. najzlokobnije stoleće naše istorije.Đurići (10 kuća). i to u Gornji Milanovac kao privredno središte. po zamašnosti nazvane Druga velika seoba. kako su ove struje plavile Šumadiju. Pri tome. Bežalo se u bespuće. a Kačer Rudničkom planinom i Suvoborom . Rudničko Pomoravlje. u Kačer dospela porodica Miletića (12 kuća u selu Reljincima).ne pamte iz kog su mesta u Leskovačkoj Moravi došli u Temnić. sve do DžDž veka takođe naseljena samo jedna porodica (1 kuća). deo dragocenog nasleđa nestajao. Kosmaju i Šumadijskoj Kolubari. veoma jakih migracionih struja. u Barzilovici (1 kuća Markovića) i gradu Lazarevcu (1 kuća). Kačeru. kako je ustanovio Milenko S. jer je u njima naseljena samo po jedna porodica iz leskovačkog kraja. U predelu Takova. prijatelji se zanavek rastajali. U dva predela. zatim u Kruševačkoj nahiji. Prisustvo porodica čije je poreklo iz Leskovačke Morave u tzv. gde su vuci. Preimućstvo . u prvoj zimi se smrzavalo. naravno. a njih je bilo nebrojeno mnogo. Sav imetak u zavežljaju. uprkos svemu. ljubavi nasilno gušene. imali snage da iznova otpočnu život i da se tako očuvaju. ponavljaju se seobe.Crkvicu kod Bojnika. na čijem smo početku. što je. uticalo i na gubljenje zavičajne niti u rodoslovnom pamćenju. poprilično zapustela. koja su omeđena planinskim masivima kao prirodnim branama . kao i u predelima koji nisu na pravcu kretanja stanovništva moravsko-vardarske struje (Gruža.Gruži. LJubićkim selima i Rudničkom Pomoravlju . žurno se zametao trag pred poterama. Takovu. Od svih leskovačkih porodica u Levču. a do sredine DžDž veka. pomešteno u Belicu i to je. čudnim putevima selidbe i bežanije. Tako je. svakako. U ovim predelima je ukupno 12 rodova koji skupa imaju samo 37 kuća. U Šumadijskoj Kolubari doseljenih Leskovčana ima u Barajevu (3 kuće Đokića). dalje. Levač. pa u Temniću.što ih je činilo teže pristupačnim i zaštićenim.jer je pri svakoj seobi. Filipović. I u sledećem veku. Seobe su istorijska sudbina Srba. doseljenika iz leskovačkog kraja ima u Đurincima .koje su bile na pravcima drugih. iz okoline Leskovca je. u dolini Zapadne Morave. ni u gori. važne spone prekidane. Takav je bio ceo DžVII vek. može se reći da je zanemarljivo. još tri porodice (ukupno 3 kuće). doseljenici od Leskovca. u sredini i na kraju preturili velike ratove preko naših glava. U Prvom srpskom ustanku je izbeglo leskovačko stanovništvo bilo okupljeno oko logora na Deligradu. u sela na padini koja su okrenuta Smederevskom Podunavlju i Jasenici. čije se sticanje i ukrštanje vekovima odigravalo upravo ovde. . gde su Turci. Na putu se nemalo i gladovalo. višestrukim pomeranjem predaka iz Leskovačke Morave preko usputnih etapnih stanica do mesta sadašnjeg prebivanja. uticalo da se na istok i sever pomeri naseljavanje doseljenika iz Leskovca i okoline. LJubićska sela. po selu Trnavi kod Topole. sva nada u svoje prazne ruke. a onda. a pouzdanog prebivališta ni u polju. jedino Markovići u Barzilovici pamte selo iz koga su došli . usled opasnosti od turske najezde. do prvog roda ćutke umiralo. ponešto gubljeno.jer su uvek. Takovo).

Stojanović Tuđmanova policija ne samo da nije uzimala Srbe u bilo kakvu zaštitu. u kojem se pamti da su najstariji doseljenici došli od Sjenice i Pešteri. Tako je na primer.čiji su pripadnici rod najrođeniji.pripadnika ZNG iz Virovitice. ovakve pretnje i brutalna antisrpska kampanja i histerija „hrvatske vlasti i pučanstva" sa razlogom su stvorili kod Srba osećaj nespokojstva i potpune ugroženosti. zapisao je sačuvano predanje da je njihov rodonačelnik (koga su Jokići zapamtili kao Vidoja) pošao sa braćom. dok u Trešnjevici i Lipovcu potomaka preostala dva brata danas nema.Srbima" S obzirom na živo sećanje na zločine ustaša u Hrvatskoj nad Srbima u Drugom svetskom ratu. pošao sa istog. kao i pisanim svedočanstvima. Na pojedinim objektima Srpske pravoslavne crkve pojavljivali su se grafiti sa mračnim porukama. gde su srodnici Jokića. Ima ih u Sremu. učestvovala u kršenju njihovih ljudskih prava. kuda se inače bežalo. drugome u Lipovcu (Jasenica). drugi brat otišao u Kovačevac. ali su. u blizini. o Smederevskom Podunavlju i Jasenici (1925) i Kosmaju (1930). pa se tako ne znaju ni imena te braće. deleći se. Slavonija bez Srba (3) Seča uglednih Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba Piše: Tihomir M. u julu 1991. gde su Jokići. koje je sačinio mesni odbor . gde mu pevac zapeva. između ostalog. razmeštaju mnoge porodice." A u kosmajskom selu Koraćici. Nisu istraživani ni slučajevi otvorenih i brutalnih nasrtaja na Srbe. kod Jokića je zapisao: „Pošla braća Stanko. Tuđmanovi zengisti blokirali su sve izlazne puteve iz naselja (stavili Srbe u karantin po ustaškom receptu). i ogroman grafit . sporazumevši se u polasku „da svako ostane onde. godine u Grubišino Polje. Na spisku su bila imena 124 najuglednijih Srba iz Grubišinog Polja i desetak srpskih naselja u bližoj okolini. Vidoje i Reskija od Sjenice. kao ni slučajevi oštećenja i uništavanja pravoslavnih crkvenih (pravoslavnih) objekata. A moguće je i da postoje. niti kuda su se kasnije deli njihovi potomci. potomci trojice braće i danas postoje u selima Topola (i Krćevac). Gađevcima. nepodeljenog ognjišta . Počeli su sa hapšenjem Srba prema unapred pripremljenim spiskovima.kakvi su današnji Jokići i njihovi srodnici. izgubili vezu sa srodnicima i pamćenje o zajedničkom poreklu. Istražujući njihovo poreklo. .„Smrt . na pravoslavnoj crkvi u V. Moguće je da ih ima u Sremu. Taj osećaj pojačan je dolaskom „crnokošuljapa" . pod komandom aktivista HDZ Stojana Gustine avgusta 1991. Drobnjakovića. četvrtom u Kovačevcu. Ovaj autor je napisao monografske radove o Jasenici (1923). postavili kontrolne punktove u gradu i preuzeli policijske poslove u Grubišinom Polju.ogranak HDZ. a petom u Koraćici." Od petorice braće. moguće je da su se utrli u bunama i boleštinama. i 1736. doseljene u prvoj polovini DXVIII veka. tokom celog DXIDX veka o njima ne postoji nikakav trag. moguće je da su se sveli na žensku liniju i tako stopili s nekim drugim rodom. treći u Koraćicu. Ovo razmeštanje se najslikovitije ogleda u naseljavanju jedne od porodica . tu. Kovačevac i Koraćica.Između dve velike seobe (1690. svakako po nalogu s vrha. godine napisan. u istorijskim lomovima. Jednome je pevac zapevao u Trešnjevici (Jasenica). Stanko ostao ovde. već je i sama. dakle naseljima gde se koji brat naselio. Rod Jokića i njima srodni rodovi u Šumadiji zapisani su u istraživanjima Borivoja M. trećem u Topoli (Jasenica). godine) u nju pristižu i usput. U narodnom pamćenju.

„gde prilikom kopanja nalaze ljudske kosti". tada su slobode lišeni a posle nekoliko dana svirepo likvidirani: Spasoje Milošević. već bili smešteni kao izbeglice u Drugom svetskom ratu. Ko su Šumadinci (7) Ostaci grčkog groblja Na mestu Krušik u Misači je staro groblje. „gde su iskopavali kosture i nalazili prstenje i novac". Danas nema više nijednog kamena. Mitar Stanić i Drago Mačak. Staro groblje.čisto hrvatsko naselje. Mesić.U prvih nekoliko dana terora Tuđmanove . a kasnije oslobođenim Srbima. kada je kopan put.etnički su očistili i onemogućili povratak srpskih prognanika. seljani su ih sve uzidali u temelje svojih raznih grada. avgusta 1991. godine. koji su ovde do skora nalaženi" je i u Drenovi. U pljački se posebno istakao zapovednik ZNG Stojan Gustin. koje po svemu pripada srpskom srednjovekovnom stanovništvu. čime je Grubišino Polje (a i drugi delovi zapadne Slavonije) postalo etnički čisto . kada su po naredbi vlasti Pavelićeve NDH bili (raseljeni) proterani gotovo svi Srbi iz ovog kraja. gde su mu ustaše odsekle i jedno uvo. Iseljavanjem (progonom) Srba. rušenjem srpskih domova i pljačkanjem srpske imovine. nalaženi novčići i sudovi. nalazio se i Mladen Kekerović. dozvoljeno mu je da napusti „lijepu njihovu" i ode u Srbiju. Belo groblje. u Junkovcu se nalazi u blizini potoka Kusaje. čija je zla sudbina školski primer za sagledavanje bezakonja i ustaške bahatosti. tako nazvano „po belim kamenovima.Bojkovčeve . To je bilo groblje davnašnjeg naselja u Starom Selu. Meta bezočnog bombaškog napada bila je između ostalih i kuća Srbina Đure Popare. opljačkali su zengovci iz Grubišinog Polja i Virovitire. koja je bila data na korišćenje pripadnicima argentinskog bataljona snaga Ujedinjenih nacija. godine. Tuđman. Posle nekoliko dana besomučnog maltretiranja u inprovizovanom zatvoru u hotelu u Grubišino Polju. jer je doskora bilo na njemu kamenih belega po kojima se to dalo utvrditi. a delom bežeći na teritoriju Srbije. niti mu je dozvoljena prodaja njegove inače velike imovine. Mnogi od ovih prognanika došli su u Srbiju kod istih porodica. Prilikom otpuštanja iz zatvora" Kekeroviću nije vraćen novac. zaplenjen prilikom „hapšenja". Među „uhićenima". godine. Manolić. O starom groblju na mestu Grobljice u Kutlovu izučavalac Lepenice Toša Radivojević je zapisao: „Seljani pričaju da je hrišćansko. gde su 1951. vredno skoro milion američkih dolara. na službenom putu na koji je bio krenuo sa većom sumom novca. Izloženo svakodnevnom maltretiranju i totalnom bezakonju. Mladen Kekerović (1973). kod kojih su oni sami. nesigurno čak i za goli život. srpsko stanovništvo je počelo masovno da beži iz Grubišinog Polja." Belo groblje postoji na mestu Kamenišu u Badnjevcu. Osim ostalih. ili njihovi očevi i dedovi. dovelo do masovnog egzodusa stanovništva srpske nacionalnosti. Njegovo bogatstvo. što je polovinom avgusta 1991. delom odlazeći u većinska srpska sela u okolini.Manolićeve „crne košulje" uhapsile su više od dvadeset najviđenijih Srba. na tromeđi sa Srezojevcima i Beršićima. Bojkovac… ostvarili su svoj cilj . najbogatiji Srbin u tom kraju „uhićen" je od zengista bez sudskog naloga 16. .

Goločelu. podseća „na neko ranije naselje". Krćevcu. Zagorici. Polom. selo Rudnik. Šatornja. takođe nalazi Kaluđersko groblje i na njemu su dvadesetih godina ovog veka još ležale nadgrobne ploče. Latinsko groblje je na Okurovoj glavici u Kormanu. u Trudelju. U Blaznavi je Madžarsko groblje u blizini tzv. Ostaci grobova bili su vidljivi dvadesetih godina ovog veka na Madžarskom groblju u Vukasovcima. 36 u Lepenici i četiri u kazi Brvenik U nahiji Rudnik su tvrđava i grad Rudnik. Zahvaljujući uvidu u rukopis prevoda prof. u Zreočićima kod Topole. uz ruševine za koje se kazuje da su manastirske. Vrbica (upisana kao Gornja Vrbava). Ko su Šumadinci (11) Piše: Mile Nedeljković Ustalivši svoju vlast. Malom Šenju. kod Lipove ravni u Sipiću. Šutci. jedno se mesto zove Čivutsko groblje. podeljeno na tri nahije Nekudim. Velikom Krčmaru.na mestima Golišu i u Konjevcu. godine (Tefter br. u Guberevcu. madžarska (ili mađarska groblja) Madžarsko groblje u Debelom lugu u Baljkovcu. u Crnom Kalu. Turci su popisali područje središne Šumadije. gde su u prvoj polovini ovog veka još „postojali ogromni kameni belezi od neotesanog i neuglađenog kamena". Grčko groblje u Đuriselu je na mestu zvanom Polje. a na mestu Lipi u Majdanu je veliko Grčko groblje. Drugo majdansko Grčko groblje je u zaseoku Rapšinci. uglednog autora orijentaliste i nesumnjivo našeg najboljeg osmaniste. blizu Krša kod Krečana u Velikom Šenju. zaseoku Guriševaca. od kojih 89 u nahiji Rudnik. dr Dušanke Bojanić-Lukač. Gornji Krasojevci. Tri nahije u Šumadiji . Jeloviku. a osim njega „ima još nekoliko mesta. U popisu 1476. u Resniku na mestu Tetrebištu. ali se ovaj zaselak po njemu zove još i Čivutani. Gornja Šatornja. Gornjim Jarušicama. Lepenicu i Sivridže Hisar (Rudnička nahija). U Badnjevcu su i dva džidovska groblja . u Petrovcu (idući Bozmanu). kod Osojaka u Sipiću. u Saranovu ima tragova od starog „džidovskog groblja". u Viševcu na levoj obali Rače. Osobito su brojna tzv. na putu između Grošnice i Erdeča. kod Gušine česme u Čumiću. „tu ima još oko 200 vidljivih grobova sa belegama". na Kosici u Gradcu. Blažine crkve. Srednja Šatornja. Jedna od dve glavne uzvišice u Bosuti naziva se Grčki grob. godine. uz potok Gluvać u Cvetojevcu. Džidovska groblja su na brdu Šavcu u Batočini.na mestima Jablančići i u Krčevini do Zorkuša. takođe i u Dobrovodici su dva džidovska groblja. Najraniji sačuvani popis je iz 1476. Zagorje (Zagorica). a u Boljkovcima se. Jarmenovci. kao i u Garašima. Kaluđersko groblje je u Donjim Jarušicama. Plaskovac. kao i u Drenovcu . Gornja Jablanica. Nikšiću. koji do danas nije sačuvan. Misača. a jedno polje se u Donjoj Sabanti naziva Latinsko groblje. itd. u kojem se pominje i prethodni popis. 48 u Nekudimu. Masloševo. Od groblja nema ostataka. za koja se misli da su bila madžarska groblja". kao i naziv Staroselske reke u istom selu. Bataljeno groblje je na mestu zvanom Kamara u Velikom Krčmaru.Bošnjansko groblje. ovde se po prvi put u nas objavljuju podaci iz ovog opsežnog popisa koji se odnose na ovaj predeo Šumadije. 16) navodi se 177 naselja. na mestu Glogovik u Malom Krčmaru. Žabarima. Rakincu. Stragari. Tulize (Tuleže). Žabare. Pod Veličkovcima. u Kormanu (u Bubnu kod druma). Svatovska groblja su u Botunju.

Kolarica. Donja Kamenica i mezre Bučkovce i Črnovac. Konina. Donji Lipovac. Grabovac. Prekorečani i Vrbovac. Gornje Grabovce i Rataj. deo Goroviča). Kopljare. Dobrošince. Junkovac. zatim sela koja su danas srasla sa drugim naseljima Branilovce (potes Braneš u Ratarima). Jošanica (druga). Dobra Luka (danas deo sela Kotraže). Raševka. Ratari. Bojšince. Ko su Šumadinci (12) Pod turskom upravom Prirodno. Donja Kamenica (današnje selo i varošica Topola. Gornji Lipovac.Kaloperovac. Brateševo. Pridvorica (koja se navodi pod drugim imenom Srebrenica. Dekan. Gornji Likar. Hlapovo. Dobrača. godine). Strpče Polje (danas deo oko Strpčanskog izvora u Stragarima). Gornji Krasovci. kada je podeljeno između Trnave i Ovsišta). nekadašnje naselje u kojem je Despot Stefan držao sabor. Trnavica (Trnava). Kojnevo. Pridvorica i Kaloperovac. Strmovo (selo postojalo do 1838. Zorovac. Leskovac. Jablanovac (drugi). Istahor. Božurnja. Kamenica. nalaze se Radujkovce. Bukovica i Breznica. Lipovca i Banje). po redu i starestvu . Čučevo (Čučuge. Baničina. Rajkovac. Vrbovac. Subovce. Gučar i Hrebin. godine. Nekudim. Kopljari. Zlošnica. Grabovac u Nekudimu pripada timaru Ivaza. Lepenac (drugo ime Bičin). Blaznava. sila Boga ne moli. deo Kloke). Kostovča Luka. kada je podeljeno između Topole. Gornji i Donji Cerovac. kao i mezre Miževo. Maskar. Polom. a koje je danas deo Stragara). Turci su sebi odvojili ono što im odgovara. zatim sela koja su vremenom urasla u druga sela . Presečina (Preseka u Orašcu). Manojlovci. Poloči. Gornja Jablanica i Jarmenovci. Srednja Kamenica (deo današnjeg Lipovca). Ustina. Ziminac. Istočić. Koranino. Vodice. Vatoševo (danas zaselak Ratara). Zlošnica (danas deo Stragara). Markovica (Markovac). Strmovo. Donja Blatnica. U timaru Dogana Solaka su Divostin. Zabojnica. Strpče Polje. Jarebice. čiji je naziv bio Kamenica do 1718.Svetlić. Železnik. Branilovce. Rataj. Jarušice. Donji Lenar. Turčin. Kukuje.prvo za sultana. Saruhan (Saranovo). i Motrona. Matenjevo (Matejevac. Gornji Lukar. U hasu smederevskog sandžak-bega su Stragari. Radovanje. Petropolje. Gradac. Godinje. selo Rudnik. izvor i groblje u Trnavi). Tatar Muratu pripadaju Gornje i Donje . Kozomar. Klenovac. Kula Rudna. Gornje i Donje Vranovo (Vranovo . Ratari. Bojšince (Bušinci staro ime sela Ljubičevca). posadnike tvrđava i „ostale hodže i vaize". a u timaru seraskerovog sina Ise su Istočić. bivšeg ćehaje Šapca. kraj u Trnavi). kadije. Petrovac. Sultanu (has padišaha) pripadaju tvrđava i grad Rudnik. Kolarica. Dragušica. Breznica (Brezovac). Vitkovac. mezra Nemenikuće. Jošanica (selo postojalo do 1838. Vinča. Gornji i Donji Leban. Krepičevac. Masloševo. Subovce. kao i mezre Brest i Jazikovica. Pridvorica. Sujavac. Donje Grabovce.deo Kloke). Visenovac. Nekudim. Milakovac.Visenovac. Gundinac. Misača. Metohija. Lipnica.Gornja Kamenica (deo Brezovca). Jarinović. Krepičevac. Bukovna. Gornja Vrbava. Donji Lenar. seraskera Smedereva. Bukovica (Bukovac. Radujkovac (potes Radojkovac u Čumiću). Jablanovac. Pridvorica (drugo ime Srebrnica). Jarebice (danas potes u Žabarima i Junkovcu). U nahiji Nekudim su sela Maskar. Hlapovo (Lapovo). Kamenica Vrbovac. Šiljerozi. Vujince. U timaru Timurtaša. Kukuje. kao i 33 sela koja je danas teško ubicirati . Trečna (Trešnjevica). Konjuša. zatim za smederevskog sandžakbega. Kneževac. Pakorađ. Prekorečani. Čačak. Dobra Luka. pa seraskere (vojne zapovednike). Stalbrod (Stalevac. Bašin. Podgrad Borač. Kamenica Žilince. Poloči (potes Ploče u Ratarima). Zakuta. kao i 23 sela koja su u međuvremenu nestala ili promenila naziv . Marinovac (danas zaselak Banje). godine. Gornja Saračna.

Trnavica. Metohija. Labova Poljana u Lepenici je u posedu Jusufa. pa pokorena područja i nisu bezdušno izrabljivana. primićur Jovaniš. Gornja Saračna. Donji i Gornji Brežnik) i Vukašin.Resnik. Šatornja i Jošanica. Jusuf Divane ima samo Kamenicu (Vrbovac). Blaznava. Nikola Golić (Vinča. Kizil Muradu pripadaju Žabare. Tako i u Srbiji deo hrišćana. knez Božidar. sin Ratka (Gornji i Donji Cerovac i mezra Brest). Mevlani. Bačul i Mali Salci). seraskera tvrđave Rudnik. 9 u Nekudimu i 4 u kazi Brvenik).Jarušice. Železnik. nekadašnja vlastela. sin Stepka (Sujavac). a deo se uzdiže podređujući nacionalne i verske razlike svojim klasnim interesima. Zagorica. 13 u Lepenici. posadniku tvrđave Rudnik . Čičikovac. Donje Vranovo. Godačica. Petrovac i Jazikovica. Koranino. sin Đurđa (Leskovac). Po dva sela imaju „nevernik" Vuk (Gornji Lipovac i Tuleže). sin Budimira (Mečkobudi). sin Božidara (Kneževac). Gornji Gradac. zadržava posede. preminuo je. dok po tri imaju Vukosav.Vranovo. dok su u Timaru Mehmeda iz Trapezunta Zorovce. koji je u to vreme. Radovanje i Donje Grabovce. sin Radovana (Šutci). a pod Mustafa-begom čašnigirom su Stopanja. a Hamzi Iznipolu. sinu Ahmeda. Đurađ. primićur Rahoj. pripadaju Jošanica. Brateševo. Vodice i Gundinjac. U ovom predelu najviše sela drži Miloš. Đura Dulić (Plaskovac) i Radosav sin Radiča (Donji Lipovac). sin Jakuba. sina Bali-bega Ihtimanca. pripadaju Bašin. Laznica. najveći feudalac u Srbiji. Po zauzeću Srbije (1459) Turci se učvršćuju u ovom delu Šumadije. Ko su Šumadinci (13) Spahija i knez Radovan Bakić Takođe tri sela ima i Maluga. sin Nikole. Limovce i tri prazne mezre . Jovan Resić (Lipnica.donji grad Borča). sin Nikole (Podgrad . sin Radiča (Dragušica. Jusufu. seraskera Lepenice. Konina. i Stepan Mažić (Donji Leban i mezre Gornji Leban i Nemenikuće). primićur Novak. Raševka i Trečna). Ziminac. a Ahmed-begu. Vidrogi i Jablanovac). zatim Vukmirovi sinovi Stepan i Radosav (Markovica. pa su mu timar. Jovan Rudevac (Komarice i mezra Komari). u kojoj nalaze značajno privredno uporište za svoje dalje ratne ciljeve. Hrišćani spahije drže 64 sela (38 u Rudniku. Uljarevo. U skladu sa turskim vojno-feudalnim uređenjem. Krbinac. i dve mezre . Kula Rudna. Zabojnica. Jarinovik i Topolova. zapovednik svih vlaha. To sa druge strane doprinosi i uspostavljanju vidova saradnje sa inovernim fedulacima. Guberevac i Drlupa). ali u Rudničkoj nahiji samo tri (Pakorađ. Viterković i Kruševica. sa Milošem Belmuževićem iz Jagodine. primićur . Godinje i Rajkovac. sin Boguna (Knić). sin Marka (Junkovac). Svetlić. Slatina. sinu Kasim-bega. Srednja i Donja Kamenica. Donje Grbice i mezra Budinlovce. Jablanovac i Istahor (Staor). sin Nikašina (Gornja i Donja Drača). u kojem je selo Vatoševo. Timaru Bozadži Ahmeda. Saruhan. nasledili sinovi Musa i Murat. a po jedno Oliver. primićur Dimitrije. po četiri sela imaju Lazar (Vujince. koji prihvataju tursku vlast. Jovan Sabančić (Kamenica Žilince i Stal Brod) i knez Đurađ. sin Vicka (Šiljerozi i mezra Motrona). Dobrača. sin Bogavca (Milakovac). Stepan. Božurnja. mezra Kozomar i selo Donja Blatnica. Dekan. primićur Raja. sin Radivoja (Dobrovodica. sin Vladimira (Kamenica). Šenj. Marinovac. Spahija Alija. dok su Gornja i Srednja Šatornja u posedu Ak Bijik Umura.Miževo. Otomanska carevina je tad u usponu. pripadaju Gornja. Požegovac. Radonja. Posedu Isa Čelebije. Vojin. zemlja se uređuje i počinje ubiranje prihoda. Čučevo. Matenjevo i Čačak). pripadaju Bukovna (Crkvine). sin Behadira. U ovom popisu na području Zapadne Srbije Maluga ima stotinak sela. kadiji Rudnika. primićur Vladislav. sin Vuka (Manojlovce). Presečina. Ustina. Bajica (Klenovce i Gornje Grabovce). ili dobija nove. Gučar i Hrebin).

dobilo je značaj spone sa drugim središtima. pošto je lukavstvom posekao mnoge Turke. sin Dimitrija Bakića imati u posedu Manojlovce. a 1527. gde im je matica. još više. prebegao sa velikom porodičnom zadrugom preko Save iz sela Banje pod Venčacem. kako naše. koja je po svom položaju sredokraća puteva koji vode u razne srpske oblasti. jer se tu. Ko su šumadinci (16) Očuvanje duhovnog jedinstva Većina lepeničkih rodova stara je dva veka Piše: Mile Nedeljković Od stanovništva koje se u Lepenici nastanilo prilikom dve seobe (od Velike seobe 1690. godine knez Vukan Bakić imaće u Šumadiji 30 sela. ukupno 231 rod. primićur Vukosav. jatomice sklanjao na sever. kako ističe istoričar Đoko Slijepčević. godine) prestala da postoji Srpska Despotovina u Sremu. primićur Vukosav. sticalo stanovništvo. U popisu 1516. nije imalo samo ulogu pribežišta. bežeći pred najezdom Osmanlija. . godine) Radivojević je našao 70 rodova (familija). Knezovi Bakići su pod Turcima odigrali vrlo značajnu ulogu. iz Starog Vlaha. tako i inorodno pravoslavno. a izgleda ni uočene. čijom je pogibijom u Slavoniji (1537. Dakle. dok mu u nahiji Užice pripada deset sela. odnosno oko dva veka.6 odsto Gružana ovde nastanjeno ili uoči Prvog srpskog ustanka ili za Karađorđevog vremena. jedva da je svaka sedma familija (rod) na tom području obitavala pre Kočine krajine. kako u pogledu njihovog broja i značaja. „još više doprinosilo da se na teritoriji države despota Stevana poveća i broj monaha i broj manastira". gde su starinci još malobrojniji. U ovom popisu se javlja kao spahija i knez Radovan Bakić. najbitnije činjenice o manastirima u Rudničkoj planini. koji u ovom predelu ima samo jedno selo (Grivac). Takvih rodova je 58 (ili 6. tako i višestrukog istorijskog doprinosa. sin Miliše i Petar Bogčić (Zakuta). gde su bili Bakića dvori. A od onih koji su se doselili do Kočine krajine (1788) još 150 rodova. U vreme despotovine. što znači da je 93. gde su bili najbrojniji duhovni spomenici iz vremena države Nemanjića. već. Tako su Bakići. što znači da je 90 odsto lepeničkih rodova nastanjeno kasnije. čiji se ostaci i sada raspoznaju. naročito iz južnih krajeva. dobegavalo je i srpsko monaštvo. Slično je i u Gruži.4 odsto). sin Dobrašina (Lepenac) i primićuri Ratko. u ovom predelu je najviše manastira podignuto ili obnovljeno na starim temeljima. uzimanjem Grivca stupili na tle Šumadije. sinovi Dobrosava (Kojnevo). Mnoštvo manastira u Rudničkoj planini. jedna od uglednih vlastelinskih porodica u staroj srpskoj državi. dok po selo dele Dimitrije i Radivoj. sin Radoča (Petropolje). Iz ove porodice je Pavle Bakić. očuvavši se u hrišćanstvu. kada je knez Jovan Bakić u DžVIII veku. usled kosovske pogibelji i neposredne opasnosti od inovernog osvajača. koji se. kada je ovaj deo srpskih zemalja bio prenaseljen. nisu dovoljno istaknute. godine će Todor. sin Berisala (Konjuša). Manastiri u Rudničkoj planini su bili veoma važno kulturno središte još u vremenu Nemanjića. a kasnije je uzelo i vidnog učešća u pripremi narodnog oslobođenja. sin Dabiživa (Vitkovac). i našoj nauci uopšte. Kod nas. ili da su ovde tek sedam do osam kolena. Sa narodom. do poslednjeg. i zaključno sa seobom 1736. Ivaniš i Petak. i to u području kaze Brvenik. Po Dragićevom ispitivanju (1921).Bežan. što je.

sa pridošlicama. Ilići. Obrenski.. Đukaši (Milojevići. uloga ovog stanovništva je posebno značajna radi toga što je omogućen kontinuitet u naseljenosti i predavanju mnogih naziva tla. u gružanskom selu Grivcu. Miloševići. Vojinovići i Kondžulovići u Garašima. u Šumadiji je malobrojno. Pantići. Milovanovići u Rabrovcu. od 2110 rodova svega 131 rod (ili 6. koja obuhvata 58 naselja. Brkići. Kloku su nastanili braća Negovan i Vasilije. Radojevići. Remići i Pavlovići u LJubičevcu. Niketići (Gajići) i Adžići (u okviru kojih su Tašići. Markovići u Brezovcu. Jakovljevići i Đorđevići) u Žabarima. Pantići u Zagorici. a Donju Šatornju Isak. Obradovići i Vasiljevići). Vajovići (Nikolići) i Riznići u Banji. Filipovići. Jeremići. Starinačko stanovništvo. Vukovići (Dobrovojevići. Markovići (zvani Tatomirci. tj. To se zaključuje na osnovu dobrog glasa kakav u ovom selu i okolini imaju rodovi Gordijanići. Mačužići i Sovijanići. No.21 odsto) su starinci. predak Erića. Milanovići. Trnavu Stojan (predak Stojanovića). Gavrilovići. Živanovići (Stevanovići.U predelu Jasenice. čiji su potomci Simovići i . Vulovići i Stanići) i Radoševići (Radišići. Živanovići. koje su tu pretežno hrupile za vreme Karađorđa. godine). Markovići. Andrići). Jovanovići. Kabadajići. ono je zaslužno samo kao prenosnik i spona između pređašnjeg i sadašnjeg stanovništva. Maskar su zasnovala braća Dulesi (Jevrem i Đorđe . Markovići i Nikići) i Velimirovići u Goroviču. a Donju Trešnjevicu Paja Čuma. Prokići. Đurđevići. Mitrovići) u Kotraži. Isakovići (Prokići. Pavlovići. Belobrkovići. Po selima je najčešće svedeno na porodicu-dve. Radojkovići. Aleksandrići (Mijailovići) u Jagnjilu. i. Milovanovići. Vesići. Milovanovići i Trišići) i Rakići u Donjoj Šatornji. Sremčevići. Milutinovići. Ignjatijevići. Đurići) i Markovići (Radojevići. Todorovići. Simići. Vojinovići (Kuzmanovići) u Kopljaru. Ilići. Uroševići. Arsenijevići) i Vujići u Vinči. Stopljeno. Jovičići. po ispitivanju Borivoja Drobnjakovića (1923). ono ima ugled i poštovanje. Živanovići. Čolići. Vićentijevići. Ljubičevac (stari naziv: Bušinci) je zasnovao Petar. Premda je udeo starinačkog stanovništva u ukupnoj masi Šumadinaca relativno mali. Jovanovići. i orođeno. Aleksići. Đurići (Radojevići) u Masloševu. Jokovići. Milisavljevići (Todorovići. Kalejići i Šiškovići u Palanci. Jovanovići i Tanasijevići) u Jelencu. Tomići. Mišulići) u Ratarima. u koje je Drobnjaković uvrstio i one rodove čije je poreklo nepoznato. To su Erići. Pantići. Živkovići i Bandžići u Božurnji. Dugići i Ivoševići u Saranovu. Negovanovići i Nikolići u Gornjoj Šatornji. Gavrilovići. Miloševići. pod kojim se uglavnom podrazumeva onaj sloj koji je tu bio i pre Velike seobe pod Čarnojevićem (1690. Panići. Đilasovići u Cerovcu. Jevtići. Stepanovići. Rajkovac braća Sima i Radenko (staro prezime Nedeljkovići). Stankovići. Jokovići (Milanovići. Nedeljkovići (Jankovići. među čijim brojnim znamenitim potomcima je i savremeni pisac Antonije Isaković. veku U Saranovu se prvi nastanio Obren. Bogdanovići. zaboravljeno kad i odakle su došli. Dedići. predak skupine familija koje se po njemu nazivaju Obrenski (Ignjatovići. Lazići (Vidići). Savići. Vujičići. starinačko stanovništvo nije marginalizovano. nemajući nikakve prevage u društvenom životu. Vasići. Milivojevići.od kojih su Petrovići ili Perići i Jevtići). Sutra: Pamćenje na muškim precim Ko su Šumadinci (19) Popunjavanje sela Naseljavanje Šumadije nastavljeno je i u 18. predak Čumića (iz ove je porodice znameniti srpski naučnik i političar Aćim Čumić). Pantići i Mikići) u Vlakči. Savkovići.. kao i očuvanju duhovnog jedinstva u stapanju sa kasnijim doseljenicima. Ardžići.

kada je turska moć u zenitu. Jakovljevići. u Ždraljici Veljkovići i Vuksanovići. koji su se zatrli. Ristići. dve trećine ljudi ne žive u mestima svog rođenja. Martići. Popovići. Glišići. izdvaja stari srpski vlasteoski rod Miloradovića.. godine. Desimirovac Gavrilovići. godine. Milovanovići. Žirovnicu Ristići. Zasnivanje i obnavljanje naselja se nastavlja i u vreme Prvoga ustanka. Goločela Minići. treba poći od geopolitičkog i vojnog preloma koji se zbio u XVII veku.. Božići. Gradac Zimonje i Valjari. živopisana 1609. Radojičići. a potom Donići. Nektarijevići i Todorovići.. početkom XVIII veka Brzan zasnivaju Ljutići. Botunje Šaškovići i Milovanovići (od kojih je vojvoda Mladen Milovanović u Prvome ustanku). Nikolići. u Gornjim Jarušicama Domanovići. Sekulići. Vukojičići. Margetići i Perovići (Tošovići). U ovom trenutku.. godine) Bošnjane zasnivaju Tatovići. Stankići. Lazići. Mirkovići i Srećkovići. Galonići. od kojih je nastala razgranata loza porodica (Stanojevići. vrlo je nalik istorijskoj kompoziciji stanovništva Šumadije. Viševac Stojakovići. a u Donjim Jarušicama Jevtići. koji u našim zemljama ostavljaju pustoš i dotad . imajući u vidu posledice rata 19911995. Šukovići.. Da bi se bolje razumele istorijske prilike i naseljavanje Šumadije. Po popisu stanovništva naše zemlje 1981. Kostići. Maksimovići. u Divostinu Radetići.. Bogićevići. Raletići i Bataveljići. u Maloj Vrbici Vukovići. Ko su Šumadinci (20) Zapustelost naselja Ratovi Turske i Austrije ostavili su pustoš u Srbiji Piše: Mile Nedeljković U Šumadiji je. Mirkovići. Tako. Sokovići i Čorbići. u Jabučju Đorđe Piperac. Rankovići. po sklopu svog stanovništva.. Markovići. godine). Drenovac Špiljovići. kako su etnolozi već ustanovili. Živanovići. Prodanovići i Ratkovići. Petkovići i Antonijevići). Dobrovodicu Mitrovići i Petrovići (izumrli). Živojinovići. Urakovići i Ristovići. pak. Baltići. Naseljavanje je nastavljeno i sredinom XVIII veka. U Adrovcu su prvi naseljenici Milojevići i Ilići. u Donjim Grbicama Gvozdenovići. Mijailovići. u Erdeču Džajovići i Milićani. u Barama Stepkovići. Ivankovići. gde su podigli čuveni manastir Žitomislić (zadužbina Hrabrena Miloradovića. po ugledu i starini. Vujadinovići. Batići. a Đuriselo zasniva Đuro od Sjenice (od koga je rod zvani Sjeničani). U Drugoj seobi (1737. Miloradovići. u Gornjim Grbicama Mališići. Prokići. a Vinjišta Milićani. Boškovići i Aleksići. koju su muslimani i Hrvati uništili 1992. Savremene demografske i statističke činjenice to najbolje potvrđuju. sve sam doseljenik. a Šume obor knez Mirko. Petronijevići i Stepanovići. Milivojevići i Kolarci. među kojima se. Milivojevići i Milići. glavninu sela čine potomci ovih rodova. U Badnjevcu se za osnivačke rodove smatraju Babići. Jovančevići i Radičevići. u Dragobraći Varjačići. Karadžići. koji se tu nastanio sa šest sinova. Uroševići. Posle opsade Beča (1583). Dobraču Markeljići. Reonići.. Domanovići. Andrejići i Lazovići. Mitrovići. Milanovići i Pašići. Tako se slagalo stanovništvo Šumadije. doseljen iz Hercegovine. U vreme oko Kočine krajine (1788. Petrovići (čiji su ogranak Đorđevci) i Savići. godine) Baljkovac su naselili Bankovići i Bojanići. Marijići.Radenkovići. Kopiljaci. To je najuočljivija posledica migracije stanovništva posle Drugog svetskog rata. nastaje niz ratova između Turske i Austrije. Izuzev Lazovića (Lazarevića). Ista činjenica se zapaža i u oblasti Lepenice. Đokovići. I naše savremeno društvo. broj stanovnika koji žive van mesta svog rođenja je kudikamo veći. Osnivači Grošnice su Jankovići.

godine). u kojem je najveće naselje Blaznava. Simići i Tarani. samo su četiri mesta pusta. godini je Šatornja (pri čemu su zajedno upisane Gornja i Donja Šatornja). Da bi se stekla slika o tadašnjoj Šumadiji. Milivojevića. dovoljna su dva podatka: u Valjevskom distriktu. Petrovac i Runjani. Ivankovići. A u onih 37 naseljenih ukupno je 149 kuća (porodica). a po pet kuća u Borču. Kniću. Klenovac. a u Poskurice Aleksići.56 je pusto. Vašvarski mir 1665. Od 94 naselja . a ponajviše Kragujevački distrikt. u Paraćinu su samo jedna kuća i dve vodenice. a podruku s tim su išle glad i boleštine. godine ili Druge seobe. o čemu svedoče stara groblja. U ovoj godini su bez žitelja Kragujevac. Trebinjci. Tako su. dok je u ostalim naseljenim mestima manje od po deset kuća. koji su obavili pukovnik Najperg i inžinjerijski kapetan Epšelvic. kao Trčinac) preci Božića. sklonjenog u pobrđu Rudnika). po tri kuće imaju Bokčinovići (današnje selo Petropolje). Karlovački mir 1699. koji ima 126 naselja. u Petrovcu Antonijevića. . Po šest kuća je u Topoli. Šumadija je poluprazna. Stevanovići (Đorđevci) i Stepanovići. nijedno mesto nije pusto. Najveće mesto u 1718. Stanje ne ublažuju ni mirovi sklopljeni između ove dve imperije (Žitvatoroški mir 1606. Nekada prenaseljena. Jerosimovići. Grbice. Gavrilovići. Ni početak XVIII veka nije bio ništa bolji. dok je po jedna kuća u Lipnici i Sibnici. U Kragujevačkom distriktu.Saranovo i Vojkovci (čemu je naruku išao i položaj ovog sela. Goločelo. Divostin. Madžarevića. potucajući se od nemila do nedraga. a najveće je naselje Lanište kod Jagodine koje ima 18 kuća. a u Šabačkom distriktu. Posle novog rata. Žabaru. a u Donju Sabantu Begovići. godine. poput Kragujevačkog distrikta. Drača. po dve kuće imaju Belo Polje. Ratari i Trčinac (danas kraj u selu Čumiću). No. Nedugo zatim. koja tada ima 18 kuća. Vlakča. oživeće i druga naselja: U Kijevo se doseljavaju Tolići. kao u vreme Despotovine. koji ima 78 naselja. crkvišta i manastirine. vidi se da su mnoga mesta zapustela. Lozna. Jevtovići. Simušili i Cvetojevići. Mijailovića i Čolovića. Po četiri kuće imaju Bečevica. Po ovom miru. u kojoj je 10 kuća. dok ih je 165 pusto. koji ima 202 naselja. mnogi delovi Šumadije pružaju sliku prave pustoši. Karića. samo je 37 naselja nastanjeno. početkom DžVIII veka. Petrićevići. Neke od porodica koje su to vreme živele u ovom delu Šumadije se mogu pouzdano odrediti. Iza Šatornje su dva sela sa po osam kuća . Živanovića. Ljuljacima. Vraćevšnica. i u Rudničkom distriktu je mnogo pustih naselja. narod se selio. Masloševu. pogotovu što se u međuvremenu odigrala i Velika seoba pod Čarnojevićem 1690. Goroviču. zatim Jarmenovci (17 kuća) i Ba (10 kuća). Ravanica. oko 1737. a u Čumiću (upisanom 1718. Grošnici i Stublu. bez cilja i nade. godine Požarevački mir. međutim. godine. Radenkovići. Donja i Gornja Lužnica (upisane ujedno) i Čestin. Stošići i Stankovići. Očajan i prestrašen. Predojevića i Filipovića. u Lužnicama preci današnjih Đurđevića. Ko su Šumadinci (21) Stanje crkve i sveštenstva Šumadija se raseljavala i popunjavala U tom vremenu u Gornju Sabantu se naseljavaju Ravništani.neviđeni pomor u našem stanovništvu. Mikića i Stevanovića. sklopljen je 1718. U Resniku su preci Vilipovića. Milovančevića. Nestorovića (Komnenovića) i Pavlovića (Manasića). Po austrijskom popisu 1718. Brajkovića. Lipovac. Desimirovac. Slična su prilike i u tadašnjem Rudničkom distriktu. Dubrava. Resniku i Grabovcu.

veće delove Lepenice i Jasenice bilo je u 1735. Maskare. Drača. Kukljin (po 13).u Kragujevcu. Trešnjevica. Bagrdan (Gordan). Goločelo (po 12). kojoj pripadaju Čumić i Saranovo. i po popisu koji je sačinjen za potrebe Mitropolije beogradske. u njima je tada bilo sedam manastira (Nikolje u Šatornji. Vraćevšnica. Rekovac (28). ali je ona. Živkovci. a u Vitanovcu je . Resnik. Šatornja. Katun (po 5). u skromnom stanju. selo Žabari (30). U Stragarima je kamena crkva pokrivena šindrom. Jasika. Ošakovci. ni sa jedne strane granice Srbima nisu cvetale ruže. Padež (po 8). Bačina (21). Od dobra se ne beži. Tu sudbinu je delila i Šumadija. a nurije bez crkava imaju još tri sveštenika (u Jagodini. Volujak. Bela Crkva. Lužnica. zatim šanac Vrbica i selo Stragari (po 50 kuća). Čumić. Ljuljaci. Kamenica (po 20). koja je mnogim vidovima bila surovija od turske. blago rečeno.Vrbica (danas Aranđelovac) i Vitanovac i još 63 naseljena mesta. Lepojević. a najčešće samo u nadi da preživi. Guberevac (po 15). Knić (26). Po ovom crkevnom popisu. dok se za crkvu u Vrbici kaže da je udaljena sat i po hoda. prepravljena turska džamija. Najbolja je crkva u Žabarima (stara crkva u Goroviču). Sibnica. Temnić. u stvari.sva od kamena. Riljac. Godačica. varoš Blaznava (40). Drenovi i Bačini). Voljavča i Blagoveštenje kod Stragara. Crnuća (po 16). Između dva zla. Brajkovac (upisan kao Smrdljikovac). šanac Vitanovac i selo Stubao (po 24). Žabaru i Stragarima. Najveće mesto je bilo šanac i varoš Kragujevac (110 kuća). Vlakča (po 6). kaže narodna poslovica. Od kamena je. Borač. sa svodom i pokrivena ćeramidom. Kalenić. Ogranak Perviza se tad naseljava i u Malo Krčmare. Bečevica (po 10). i crkva u Kragujevcu. Jer. Raševica (po 18).. U celoj ovako popisanoj oblasti je bilo tri varoši Kragujevac. Sekurič (po 4) i Grivac (dve kuće). pokrivena crepom. Guncati. Grošnici. Drenova.Kočina krajina i Prvi srpski ustanak. Netačnu sliku o slaboj naseljenosti ovog dela Šumadije najbolje opovrgavaju dve istorijske činjenice . Šuci. godini samo 68 naseljenih mesta. Saranovo. u Veliko Krčmare Cukići (Srećkovići) i Pervizi. srpski narod se selio u potrazi za boljim životom. Rakjani (po 7). Ko su Šumadinci (22) Poreklo došljaka Od deset sveštenika samo onaj u Vrbici zna sedam svetih tajni Piše: Mile Nedeljković Crkve su. Jarmenovci. Ovi predeli su pripadali valjevskoj eparhiji. Jer pusta ili slabo nastanjena zemlja ne bi mogla da diže bune i ratuje protiv moćne Otomanske carevine. Prevešt. Vitanovcu. Ramaća. Pretoke. u ovoj oblasti je samo šest crkava . Grabovica. u Trmbas Đerići i Matići. Trudelj. kojom se jedino i mogu objasniti mnoga tadašnja bekstva i preseljenja. Karanovac. a u njima ukupno 1051 kuća. Medveđa. Blaznava i Jagodina. Brestovac. Han (14). dva šanca . između dve carevine i između dva rata (1717-1739). Batočina (11). U njoj je u ovom vremenu došlo do smene stanovništva. Oparić. ali i stalno popunjavala novim stanovništvom. Lipnica (po 9). Grošnica. u Svetlić Vukićevići. Šumadija se raseljavala. nalazeći se tada pod austrijskom okupacijom. u koje istovremeno dolaze i Tomići (zvani Đorđevci). u Sipić Prodanovići.U stalnom mlazu useljavanja u Šumadiju tih godina (do sredine XVIII veka) dolaze u Korićane Milosavljevići. Gružu. Minojevac. Belicu. Bokčinovići. U njima je sedam. varoš Jagodina (36). Ljubostinja i Kamenac). Čestin. Rudnik. zidana „na manastirsko podobije" . U širokom pojasu koji je obuhvatio Levač. Zabojnica (23). Županjevac..

u selo Stragari. ostavši bez nurije kod manastira Crne Reke. koji je zakleo ustanike na Orašačkom zboru 1804.nimalo uzorno. Crna Gora. i da je popovao osam godina. tako i pop. Upravo iz oblasti iz kojih potiču sveštenici (Stara Raška i Stari Vlah. ne mogavši ostati. ali ne zna pojanje. dvojica su iz Hercegovine . od kojih je najpoznatiji prota Atanasije. posle devet godina. za stanovništvom su išli i popovi. godine. Jer. U Vrbici (današnji Aranđelovac i selo Vrbica) oko 1735. krene i on za njim 1729. a preko nje crepom. jedan od Skadra .protopop Vule Đorđević u Kragujevcu je iz sela Vlasojevića. dok šestorica nisu znala pojanje. Zbog turske globe je i pop Radosav ostavio nuriju u Drenči i došao u Kragujevac 1721. a onaj u Grošnici dosta loše. pop u Vitanovcu zna neke od sedam tajni. Po svemu sudeći je ovaj Jovan predak današnjih Popovića u Bukoviku. dok sedmorica ne znaju ni tajne ni forme. Skadar) najviše je i stanovništva doseljenog u Šumadiju. koje je po popisu 1991. preselio se u državu cesarsku. od deset popova . godine u Aranđelovcu). Međutim. godine u Jagodini. patosao ciglom i pokrio šindrom.brvnara pokrivena šinrdom. jedan iz Crne Gore . srpsko selo sa 122 žitelja). pop u Bačini je dobro čitao.devetorica su došljaci. Tako je bačinski pop Damjan Janković imao nuriju u selima oko Rožaja. na svod. a odatle u Jagodinu. ali „po tom. kako su drugi ljudi počeli odonud seliti se nužde radi turske u cesarsku stranu. od kojih su četvorica iz Stare Raške i Starog Vlaha . Kao oaza stoga deluju Tomići. 1928. a pop u Drenovi je čuo za sedam tajni. Sjenice i Hercegovine. pop u Drenovi je pojao pomalo. godine. iz ovog crkvenog izveštaja se može. No. Hercegovina. prvo u Bačinu. zaključiti o seobama stanovništva. poreklom iz Hercegovine. jedan iz Metohije Radosav Jovanović u Kragujevcu je iz Tihnića. Sve do sredine DžDž veka iz ove porodice su bili sveštenici." Ko su Šumadinci (23) Dolazak predaka iz stare Raške Iz ovih predela se najčešće dolazilo . U Grošnici je 1734. a ostali. Veselin Borisavljević u Stragarima je iz Trudova. Po pravilu. te dođe u Bačinu. ali im ne zna forme. leta 1721. godine oborknez Staniša Marković Mlatišuma ozidao crkvu kamenom. pomalo ili dosta loše. mnogo pre Prvog srpskog ustanka doselio predak kaluđer Pahomije iz Hercegovine. dvanaest zaredom. ali. a knjizi se učio u Voljavči. Sava Nedeljković u Vitanovcu je iz Koznika.5 odsto kuća doseljenika iz Crne Gore. Po starinski i polako su znali da čitaju popovi u Kragujevcu i Stragarima. Filip Obradović u Žabaru je iz Bedine Varoši. posrednim načinom. Iz Hercegovine je i Mijat Stanković. Od ostalih. kako je ocenjeno . Iz ove porodice su učesnik i istoričar Prvog srpskog ustanka Lazar Arsenijević Batalaka (sinovac prote Atanasija) i savremeni književnik Danko Popović (r. Stanje i znanje sveštenstva . Od deset sveštenika je samo onaj u Vrbici dobro upućen u sedam svetih tajni. dinarske struje zanemarljiv. Od ostalih.Damjan Janković u Bačini je iz Morakova kod Nikšića. Četiri godine ranije. Za popa Veselina u izveštaju stoji da je imao nuriju u svom rodnom selu Trudovu (uz selo Božetiće kod Nove Varoši. godine je sveštenik Jovan Vukosavljević. kada se zbog turskih zuluma srpsko stanovništvo počelo raseljavati. godine. sveštenik oko 1735.Mijat Stanković u Jagodini i Jovan Vukosavljević u Vrbici. za koje Drobnjaković kaže da im se. Miljkovići i Bojovići doseljeni od Vasojevića u Crnču početkom XVIII veka (20 kuća 1948).slabo. Dobro da čitaju i pevaju znali su samo pop u Vrbici i Žabarima. u celoj Belici je udeo tzv.Vasilije Stanimirović u Drenovi je iz Vraneša. Sredinom ovog veka je bilo samo 2. Jedino je Ostoja Atanasijević u Grošnici rodom iz Kragujevca. došao je i pop Mijat. Metohija.

Iz Kladnice (po popisu 1991. u Topoli). Iz ove porodice je Desimir Blagojević (rođen 1905. napokon. dobiće se nepogrešivo tačan put kojim se kretalo stanovništvo: Hercegovina . Po porodičnom predanju. Od jednog brata su Spasići u Topoli i Krćevcu (1923. od kojih 432 muslimana). Savkovići i Bulurdići (Tinčići). bilo 16 kuća). Junkovcu. Tako je 1735. kao što puž nosi svoju kućicu. Kod Gackoga u Hercegovini postoji i treće selo sa istim nazivom: Šume. koja se nalazi sa jedne. poreklom iz Vraneša u Staroj Raškoj. u Žabaru je 260 kuća. u Šumadiji. nosilo državotvornu ideju i imalo misiju. a uz Žabare." Dokaz srodstva i zajedničkog porekla ovih rodova u Goroviču. sveštenik je Filip Obradović. U isto vreme je. U selima njegove nurije su doseljeni iz Stare Raške u Jasiku Popovići. godine ukupno 29 kuća). Žabaru. Na navaljivanje ostalih seljaka Savko se predomisli. došao je kad i pop Filip u Žabare i izvesni Nedeljko. što. u čijoj su nuriji Drenova. godine selo sa 439 žitelja. rodonačelnik grupe porodica čije je skupno prezime po njemu Nedeljkovići. došla iz pravca Sjenica-Bijelo Polje u okolinu Žabara su Blagojevići (staro prezime Veličkovići). potičući iz predela u kojima je bio zametak i duhovno središte stare srpske države. nije slučajnost. čijoj nuriji pripadaju Čumić i Saranovo. sačinjen oko 1735. godine). Jer. pošlje čoveka te ih vrati.Stari Vlah . Bedina Varoš je kod sela Šume u okolini Ivanjice. kojih je 1923. Rodonačelnik Blagojevića i Pištoljevića se doselio sa dva brata.Šumadija. te se oni krenu natrag i dođu do Lužnica (Lepenica). Topoli i Krćevcu je i ista slava (Sv. jednog od najuglednijih savremenih etnologa. približno u isto vreme kad i pop Filip. četvorica su poticala iz Stare Raške i Starog Vlaha. Sledeća porodica koja je. A upravo iz ovih predela potiče i najveći deo doseljenog stanovništva. „kad su Simići došli u Božurnju. godine 30 kuća). sa više srpskih ustanaka. godine odslikava ne samo tadašnje stanje u crkvi i narodu. jedan od kolovođa topolske bune 1877. i da im zemljište da podignu kuće i da se nastane. i kojih je 1923. takođe. u tome što je ono. Jasika i Padež. kod Topole. zapravo. takođe od Sjenice. od kojih jedni početkom DžIDž veka pređu u Junkovac (18 kuća Pištoljevića 1923. a Ivanjica sa druge strane Javora. godine bilo 17 kuća. U Žabaru. bilo 12 kuća. Jasenice i Lepenice i Levča). koju će. što. došao u Žabare sa četiri brata i Radoš. kojih je 1923. koje je zapisao Drobnjaković. uspeti i da ostvari. a drugi u Žabare (današnji Blagojevići). nazvanih po njemu Radoševići. kmet Savko (rodonačelnik današnjih Savkovića) nije im dao da se nastane. od koga je nastala skupina porodica. Stevan). postoji takođe selo Šume. Kukljin. godine bilo 79 kuća. Od deset sveštenika. Prema zapisu iz 1923. jedan od najvećih srpskih pesnika ovog veka. već i poreklo stanovništva koje se u to vreme naseljavalo u prilično zapustelu Šumadiji. godine. Ako se spoje linijom tri sela Šume. a od drugog Simići u Božurnji (1923. poreklom iz Bedine Varoši. nije slučajnost. koji su svi došli pre Prvog ustanka. tako i stanovništvo koje se seli nosi nazive svog zavičaja za sobom. od kojih su 192 kuće potomaka doseljenika pre Prvog ustanka iz okoline Sjenice i iz pravca Bijelo PoljeSjenica. Božurnji. to jest Goroviču. godine sveštenik Vasilije Stanimirović. Iz ove porodice je pop Živić. Đorići. prema oceni akademika Petra Vlahovića. svakako. prvo naselio u Gorovič i od njega je tamo familija Pištoljevića (1923.Popis Beogradske mitropolije. kojih je 1923. Najznačajnija uloga ovoga stanovništva je. godine. Ko su Šumadinci (33) Doseljavanje uoči Prvog ustanka . Od Sjenice-Studenice su nešto kasnije (posle 1735. odnosno Gorovič. Rodonačelnik Blagojevića se. godine bilo u Žabaru 84 kuće. koliko ih je ukupno bilo na području koje je pripadalo Kragujevcu (predeli Gruže. godine) u Žabare došli i Lakići (Živići).

dolaze iz Zablaća (Čačak). Rači. Gornjoj Vrbavi. Donjoj Crnući. Vučkovici. Konjuši. a ne i začet. čiji su srodnici Glišići u Gornjoj Batočini. Po Dragiću. dok su Tatovići. Sumurovcu i Toponici. . Brestovcu. Miraševcu. Todorovići). Tek. došli su od Sjenice. Lipnici. Lipovcu. Hercegovci. Opornici. Vučetići. Sibnici. današnje stanovništvo je obnovilo život Lužnica posle Velike seobe 1690. Jabučju. Milosavljevići. Glediću. U Dobrovodicu dolaze od Zaječara Glišići. dok Špiljovići (Sretenovići. iz Osata (Bosna). Godačici. Reonića i Tatovića. još u Bečevici. Đuriselu. Borču. Ivanovići. Istovremeno se iz Gladne u Resavi naseljavaju Markovići (Radivojevići. Pantići) iz Malog Izvora. Drenovcu. Kniću. Vrbetima. Pajsijeviću. Lazarevići. Guberevcu. Živkovići) iz Lukova i Šarčevići (Matejići. Milivojevići. Petrovići. Milavčiću. čiji su ogranci Jeremići. Vuletići. samo u Lapovu. Brnjici. a sadašnje stanovništvo u njima je relativno novijeg sastava. podrazumevajući pod tim ono koje je na ovu tlu bilo i pre Velike seobe. Belom Polju. pojedini starinački rodovi su se održali u Vitanovcu. Cvetojevcu. Vaskovići. kao i dvanaest gružanskih sela . Lazarevići. Glišovići. Teferiču. Balosavi. čiji su ogranak Vulovići. godine. Leševu. Crnom Kalu i Šljivovcu. Gornjoj Batočini.Bajčetini. Novom Milanovcu. U najstarija naselja u središnoj Šumadiji idu Žirovnica. Srećkovići i Milanovići. Leskovcu. Srećkovići ).Zakuti. život u njemu. obnavljaju život i u drugim gružanskim selima . Mićkovići. Novičići. Čestinu i Čukojevcu. sela koja se pominju u XIV veku u povelji kneza Lazara. Sa Kosova dolaze Dobričići. Pretokama i Ravanici. Nenadići. Poskurice i Lužnice najstarija naselja Naselja u Šumadiji su vrlo stara. Kneževcu. U Desimirovcu se nastanjuju iz Prizrena Gavrilovići (Čobići/Mijailovići. što znači tek u svakom četvrtom gružanskom selu. Spasojevići (Miljkovići. Oplaniću. čiji su rod Dobričići (Čolići) u Žirovnici. Stoga je pogrešno reći da je dolaskom određenih porodica osnovano neko šumadijsko naselje. Radovanju. Milosavljevići. Milakovcu. Jovanovcu. Stošići) i Stojanovići. Ljuljacima. Zabojnici. Gornjoj Crnući. Todorovići.Žirovnica. Petropolju. a iz okoline Kragujevca Srećkovići. Gosići/Todorovići. Vulovići. Mališići. a do Kočine krajine. čiji su ogranak Špiljovići u Lužnicama. jer time je samo obnovljen. kao i Milići. Milići. Reonići su. Početkom DžVIII veka pojedini današnji rodovi. Poskurice i Lužnice.Batočini. Vitkovcu. Milojevići) iz Krivog Vira. Jovanovići i Milutinovići. to jest u vremenu 1737-1787. Milića. naselili su se preci Milivojevića. Radmiloviću i Stublu. Novićevići. Grivcu. U Drenovcu se smeštaju Sjeničani Sokovići (Đokovići) i Hercegovci Čorbići. Između Kočine krajine (1788) i Karađorđevog ustanka (1804) doseljavanjem se obnavlja život u još sedamnaest lepeničkih naselja . a Žirovnice i Poskurica sredinom XVIII veka. kao i Domanovići. a iz predela Crne Reke dolaze Sinđelići (Ivanovići. jer je premalo porodica koje zasigurno obitavaju u njima duže od tri veka. a njihovi su ogranci Miletići. koji se smatraju osnivačkim. Ne može se tačno ustanoviti koliko puta su se ova sela praznila i punila novim žiteljima do dolaska predaka današnjih stanovnika u njih. gde su zatekli Domanoviće. koji su se najviše razgranali (Obradovići. U Lepenici je Toša Radivojević našao starinačko stanovništvo. U Bošnjane. dok je Mihailo Dragić starinačke rodove našao u više mesta u Gruži. Kormanu. drugo prezime Radosavljevići. Donjoj Vrbavi. Kostići. Grabovcu. Bošnjanu. Kamenici. Miloševići. Pečenogu. Jovanovići) i Markovići (Andrejići).

Milanovići. Pantelići. od Sjenice Đekići. Jevtovići i Karovići). Rankovići. Živkovići. kao i Lekići i Radosavljevići). Dragićevići. zatim oni koji su došli pre Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. Rakići. kraju istog sela.u Srbiji je 17 sela sa tim nazivom). aleksinačkoj Moravici. godine nije razdelio susednim selima. Stojanovići. Milivojevići. Mićakovići . Novitovići. Ilići. Radilovići. I treći osnivački rod Bara je od Sjenice Milojevići. Savići. a njihovi rođaci. a na kraju. ničija zemlja). Nikolići. sa Gavrilom. U Belosavce dolaze sa Pešteri Kozoderi. Brankovići. po pretku Jovici koji je došao iz Starog Vlaha (od ovog roda su Betulići u Korićanima. Rankovići. nazvani Moravići. pre Prvoga ustanka u selu su još Zarići poreklom od Ivanjice. Lepenički Adrovac zasnivaju Ilići (stara prezimena: Jankovići. odakle je pretila turska sila. sa ograncima (Petrovići. Jovanovići. iza njih oni koji su došli posle Drugog srpskog ustanka. Aleksići. sve dok ga knez Miloš 1838. Gajovići. Vukajlovići. alija. Rajovići. došljaci pre Prvog ustanka i oni posle Piše: Mile Nedeljković Lepeničko selo Bare (stari naziv . Milići i Miloševići. u kojem su živeli. Đorđevići. Đokići i Božanići.staro prezime Jovičići. Nikolići. Sjeničaci su Čušajići i Paunovići. nemirne krajine koja je bedem odbrane od Niša. Milovanovići. sa Korita su Veskovići (staro prezime Hadžići).Beljevac. U isto vreme doseljenici obnavljaju i dva plodna i blagodatna jasenička sela . pojedinačni useljenici u drugoj polovini prošlog veka. U Grivcu su postojala četiri jaka roda pre Prvog srpskog ustanka Gordijanići (čiji su ogranci Lukići. koji slove kao starinački. Dimitrijevići. Nikolići. Milovanovići. Sa njima su. tako je i Bumbarevo Brdo nastalo u okviru sela Pretoka. Jovanovići i Đorđevići). U Šumadiji je slaganje stanovništva teklo sloj preko sloja . Mićakovići će se prozvati po Mići . Belobrkovići (čiji su ogranci Petrovići. Mićići. sa Korita Vuksanovići (Mitrovići). Vidakovići. tako su i doseljenici nazvali svoje novo stanište po mestu Adrovcu u Aleksinačkom Pomoravlju.starinci. od Korita i Bihora. Boljarci. dok iz Bregova u Bugarskoj stižu Đukići. Nestorovići i Stojiljkovići). Sa njima dolaze i Milojevići. Miljkovići. čiji su ogranci Markovići/Maksimovići. Mitrovići. Bumbarevo Brdo su zasnovali doseljenici od Sjenice. Mačužići (čiji su ogranci Nikolići i Rankovići) i Sovijanići (čiji su ogranci Todorovići. Stevanovići. Milivojevići. čiji su ogranci Marinkovići. Pavlovići i Ignjatovići). čiji su ogranak Blagojevići. u Donju Raču. Dobrosavljevići. puž nosi svoju kućicu sa sobom. iz Buđeva. a iz Graca (Stari Kolašin) Lukovići. Jevremovići. došli Ćurtovići. pa jak mlaz doseljenika 1809.po starom zavičaju. Živkovići i Milenovići). Između ta dva sela je bilo i treće . Milićevići (Marići). Đokići. koje je posle odlaska Turaka zadugo bilo prazno (tzv. Ovi slojevi se možda najjasnije raspoznaju u Grivcu. godine (posle Karađorđevog pohoda na Sjenicu). čiji su ogranci Grozdići i Lovčevići . iz Buđeva kod Sjenice su Todorovići. Među ovim Sjeničacima su i Marinkovići. Miloševići i Milutinovići.doseljeni „od vode Tare" (njihovi srodnici u Borču i Brestovcu se po tome zovu Tarani) i Simovići ili Simonovići . a iz Bihora su Mirovići. Stepanovići. Jedan deo Ilića se smešta u Raču. zasnivaju došljaci od Sjenice Stepkovići. I kao što. Dimitrijevići i Jovanovići. sinom Zarije Cvetkovića (r. 1807).Ko su Šumadinci (35) Iz Adrovca u Adrovac U Šumadiji je bilo ovako: starinci. tj. Miloradovići. takođe od Sjenice. najčešće kao seljakanje u oblasti. godine. čiji su ogranci Perišići. Vukadinovići. po Cvijićevim rečima. Boškovići. I kao što su Bare Gružanske nastale u okviru sela Ljuljaka. po svoj prilici iz Bjedine Varoši. Šarovići. razgranat rod. Uz ova četiri razgranata roda. Zarići će poneti to prezime tek u popisu 1863. Adrovac naseljavaju doseljenici od Aleksinačkog Pomoravlja.Belosavce i Markovac.

a ne po ocu Obradu. Uz to. Ivankovići i Gvozdenovići. koji će se kasnije podeliti na rodove Radomirovića. godine Vukić je upisan kao Vulić (r. Milovanom i Radovanom. Filipovići. 1761). Miljkovići i Ninkovići. u Grivac je došao od Stolova više Kraljeva . 1828). 1819).imao je tad 74 godine. 1809). tačnije Ilijini sinovi Sofronije. pisati 1863. veka ljudi stižu pojedinačno Piše: Mile Nedeljković Ovi poslednji će se prozvati po majci Jeki. od kojih će nastati rodovi Mirkovići. odakle je došao njihov predak Vukić. Vukić je došao sa sinovima Mirkom. Glišovići. sa 17 duša.po svoj prilici iz sela Dragosinjci u Podibru. Jovičin sin Stevan je umro 1831. koji je doseljen „od vode Vape" (rečice koja teče kroz Sjeničko polje). sestrom Milenijom (20) i snahama Novkom (38) i Smiljanom (30). U Prvom ustanku. Po Vuliću su ostali sinovi. 1815). a prezime mu je Dimitrijević. godine bili jedna kuća. a u ostale dve su po dvojica braće: u prvoj Mina (r. nema pisanih podataka. u Grivac se doseljavaju Veljovići. . Svi Simovići su 1863. Despotovići. 1812) i Đorđe (r. upisani kao Vulićevići . po kojoj će se prozvati njeni sinovi Jovan (r. Iliju Vasilijevića (20). Lazovića. Miljkom i Ninkom. koji žive u tri zasebna domaćinstva. pa su tako ogranci Rakitovića sadašnji rodovi Đorđevići. godine kao Mićići. uglavnom za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. I Simovići će poneti svoje prezime od 1863. u popisu 1831. Prodanovići. 1797). Po Stevanovom sinu Simi (r. Lazom i Veljkom. Prezime po njemu će ustaliti njegovi sinovi Petronije (r. 1829) odvojiće se grane Radomirovića i Vučićevića. kćerima Draginjom (5) i Milevom (12). Po porodičnom predanju. Vasiljevići i Jekići. Ko su Šumadinci (36) Naseljavanje Divostina Krajem 19.Radosavljeviću (r. Rodonačelnik Veljovića . godine. braćom Ilijom (26) i Rankom (19).Veljo (puno ime Veličko) prezivao se Radović (r. a u drugoj Marko (r. Despotom. jer je u popisu 1863. 1806). O njihovom pretku Jovici. sinovcima Vladimirom (4). 1817) i Ilija (r. 1767). 1802) potomci će se prozvati Simovići. koji je ženjen (r. 1825) i Pavle (r. 1809) i Despot (r. kao najstariji čovek u selu . Od Krsmanovih sinova Radomira (r. godine. koji će na ovaj način sačuvati spomen na majku. Rakitovići će se razmnožiti od Paje. Međutim. Stevanom. 1826) i Vučića (r. i to veoma jaka. Petar i Petronije. Od Sjenice sa Rakitovićima dolaze i Krsmanovići. Po porodičnom pamćenju. koji se ovde naselio. u kući je sa sinovima Veljkom (9) i Milenkom (1). Rosom (10) i Milevom (6). Korićani. Navodimo ih kao tipičan primer šumadijske kućne zajednice tog vremena: domaćin Jovan Simović (r. godine u kući udova Jeka sa maloletnim sinovima Milošem.u jednoj je sam Miljko (r. 1787) sa sinovima Lukom. 1833). Dilovića i Mandića. 1822) sa ženom Janom (35 godina). Krsmanovići. sinovicama Perunikom (14). Jovan je imao i slugu. 1797) i Ninko (r. zadružna. Stevanovići. Poput Jekića. Perovići. Dragutinom (2) i Jovicom (9). Radonjići. i u kući je sa sinom Anđelkom. Vučićevića. Rakitovići. sina Rakitovog. čiji će se sinovi Radoje (r. i Mandići će sačuvati spomen na majku Mandu. Stevanovići. godine. Korićani će se prozvati po predelu Korita.

Na takvo. naseljeno došljacima u Prvom srpskom ustanku. vojujući uz njega. zateklo je starine.Sjeničanima i Korićanima su se. a ovi dođu ovde. u zasnivanju. jer je. za koji Toša Radivojević kaže da spada u najjače i najbolje vode u svoj Lepenici i da narod u okolini veruje u njegovu isceliteljsku moć od raznih bolesti. čije je staro prezime Negovanovići. 1802) i Stepan (r. godine bili jedna kuća. tačno su zapamtili pretke. razmestio stanovništvo koje je otuda. Stariji Aksentije (r. Crkvina i Staro groblje. Početkom ovog veka Divostin se odlikovao sa devet izvora žive.više no ijedno šumadijsko selo. Nektarijevići i Todorovići. Novopridošlo stanovništvo. Ako se izuzmu pojedinačna useljenja u drugoj polovini prošlog veka. stanovništvo Divostina je kompaktno doseljeničko. kada je knjaz Miloš raselio Žujoviće sa Ješevca. Markovići iz Dupca u Dragačevu. nju stvaraju vrlo konkretni pojedinci. blagodatno. a mlađi Đorđe (r. od kojih neki odu na Kosmaj. sa Voždom. ovo selo. 1803). usput. Ko su Šumadinci (37) Nastanak Đurđeva i Mironića . Jovana. u celini i odjednom. Ćirovići. No. čiji nadimak Starovlašani čuva spomen na zavičaj.Marinkovići iz Niševaca kod Svrljiga. Elbeske kuće i Manastirište. Šukovići (ili Šulovići) dolaze od Sjenice. 1797) je domaćin.dalo svoj pečat daljem uređenju ovog sela kao svoje društvene. koje je tu hrupilo za vreme Karađorđa. Kasniji doseljenici. Uzmičući uzvodno od Polimlja i Sjeničke visoravni. gde je Karađorđe. primilo predanja o selu i njegovim svetinjama iz vremena despota Stevana Lazarevića i . Žujovići. dok su Petrovići od Velemuga iz Belog Polja došli kao domazeti u Ivankoviće. naseljeni su silom prilika. vraćajući se 1809. 1809) je bio pismen i bio je ćata u selu. a Andrići su zapravo Biorci iz Borča. u čiji su se gornji kraj smestili Radetići i Šukovići (koji se pišu i kao Šulovići). tako da se ne mogu locirati. a u donji Vujadinovići. Na pređašnje stanovništvo i život u selu podsećaju toponimi Staro selo. Botorići i Žujovići. došavši skupa u Grivac. pobunjeno stanovništvo od Priboja. dolinom Uvca i Vape. koje je usinio tetak od roda Mićakovića. tačnije obnavljanju života u njemu. Nove Varoši i Sjenice se preko Javora. dolaze pojedinačno. Od ovih Ćirovića. Današnje selo Divostin je nastalo od prnjavora manastira Divostina. kad dolaze Ćirovići. u ovom veku zaboravljeni. koji su došli iz sela Milandže (zaselak Opaljenika kod Ivanjice). krajem prošlog veka. kao i. Divostin nije nastao na ledini. kao trgovci i zanatlije . ka „ravnoj Šumadiji". Čemernice i Dragačeva zaputilo. tle se za vreme Karađorđa doseljava pet osnivačkih porodica sela. a među njima je glasovit izvor Svetinja. krepke vode . koja su bez većeg značaja i uticaja. potiču Ćirovići u Oplaniću. 1809. Mitrovići iz Bačine. a upisani su sa starim prezimenom Joksimovići. godine sa pohoda na Sjenicu i Suvodol. braću Aksentija i Đorđa. koji su se doselili i 1831. jer nije smelo da čeka tursku odmazdu. Starovlašani su i Botorići. Istorija naselja nije bezimena. niti je ovo selo niklo „između kočića". pošlo sa njim. godine priključili Ivankovići od Ivanjice i Gvozdenovići od Požege. kako nastaju kolonistička sela. koji slave Sv. privredne i kultne zajednice. Novi talas useljavanja u Grivac bio je posle Drugog srpskog ustanka. Doselili su se Botorini sinovi Stevan (r.

1819) i Jovan (r.Milivoje (r. vekovima željne slobode. Rodonačelnik Paunovića je Paun Damjanović (r. koji je najstariji čovek u selu.U Srbiju stižu prebezi sa svih strana U aračkom tefteru za 1831. 1811) . Nikolići od Pirota (1859) i Zlatkovići (drugo prezime Ilići) iz Velesa u Makedoniji (1863). 1782). 1817). 1801). deceniju kasnije Jakovljevići (drugo prezime Gajovići ili Gajičići) iz Odmenja. 1801) . 1829). Todorovići. Njihov rodonačelnik u Divostinu je Milivoje Todorović (r. koji su došli od Nove Varoši. tako da čine skupinu srodnih familija (Ivanovići. godini upisani Sretenovi sinovi Bogdan (r. 1803).od koga su Ivanovići. 1787). stoga. I Nektarijevići dolaze od Sjenice. iz sela Vape. 1801). Todorovići. 1815) i Stevanom (r. 1791). Milošem (r. koji je umro ženjen.Milovana (r. Prvi srpski ustanak. Staro prezime Todorovića je Damjanovići. Jevtovići iz Ramaće (1854). i rodoljupci. a u kući je sa sinovima Lukom (r. godinu su upisana dva domaćinstva Šulovića . Jovanom (r. pošto porodice sa ovim starim prezimenom pripadaju skupini Todorovića. 1807) i Todor (r. U Karađorđevu Srbiju se. 1767) i Neša (r. Radovanom (r. 1787). 1817). 1797). najviše se razgranavaju među doseljenicima u Divostinu. Njihovi rodonačelnici su braća Sreten (r. 1824). Gvozdenom (r. očajnici i prognanici. 1803) i Milosav Radotić (r. Po nalazu Toše Radivojevića. koji je imao sina Ognjena (r. Jankovići od Pirota (1840). 1787). Imao je braću Sredoja (18021831). vezujući se za ovaj deo slobodne grude kao jedini spas. U aračkom tefteru s njima su u 1831. 1816) . 1817). jer s tim prezimenom dolazi od Sjenice njihov rodonačelnik Vujadin Glišović (r.od koga su Prokići ili Prokopovići. upisan u aračkom tefteru 1831. Jovana (r. Ivanom (r. Đorđevići. Staro prezime Vujadinovića je Glišovići. 1813) i Milovanom (r. dok će iz gružanskog sela Dubrave doći Milenkovići (1851). 1815). kome će se ovde roditi sinovi Gvozden (r. godine u kući sa braćom Jovanom (r. . Milivoje je imao braću Miloja (r. 1826). stiču prebezi. koji je seoski kmet. 1812). 1797). kasnije doseljenih. Maksimovići iz Donjih Jarušica (1845). 1782). 1797). 1762). Dimitrije (r. Prokopovići ili Prokići. pogotovu posle dve godine uspešnog vojevanja i sjajnih pobeda na Mišaru i Deligradu i osvojenja Beograda (1806). 1824). Radotići dolaze iz Krive Reke kod Priboja. a iz okolnih lepeničkih sela Bataveljići iz Donjih Grbica. Njihov ogranak su Radotići u Maršiću. Đorđa (r. sin Todora.od koga su Jovanovići. Njihovi su rodonačelnici tri brata Radotića . koji se. 1812). Ovi Todorovići (Milivojeva loza) i Prokopovići ili Prokići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Todorovićima. 1809) .od koga su Đorđevići. Ilići iz Cerovca (1880) i Petrovići iz Dragobraće (1897). Vukosavljevići. a drugo domaćinstvo je Nedeljka Šulovića (r. Petnaest godina po dolasku ovih porodica u Divostin se doseljavaju Bojovići od Sjenice (1824). Proku (r. privukao je Srbe. po svemu sudeći. Jovanovići i Paunovići). osvetnici i nevoljnici svih vrsta. Prokovići od Sjenice (1856). prezivao Damjanović. 1823). Rodonačelnik Vukosavljevića je Vukosav Damjanović (r. Milića (r. ovih dvanaest. godine dve sedmine stanovništva Divostina. i braća Stevan (r. sa svih strana. zaseoka Polumira kod Raške (1834). porodica činile su 1903. 1821) i Simom (r. i dotle još neženjenom braćom Jakovom (r. koji je u kući sa oženjenim bratom Jevremom (r. 1822). Dimitrija (r. 1820) i Peru (r. 1819) i Blagoja (r. Milana (r.

U Lukanje dolaze došljaci iz znatno udaljenih predela. iz deževskog kraja u staroj Raškoj. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. pa i kasnije. Prvi srpski ustanak je. a u nekim delovima Balkana i do 1912. godine. kao i Savkovića. Rankoviće.drugo prezime Stevanovići . krenulo je ka Šumadiji. Ovaj rod se brzo množi tako da se Stevanovići (Negovanovići). Milana (r. Gajiće. Tamošnje srpsko stanovništvo. Prema tome. društveni uslovi su sada bitno drugačiji. ovo je posledica ustaničkog ratovanja 1806. Martiće. Negovanovići . Mijailoviće. koje je pristalo uz Karađorđeve ratnike. Tako su. kako su ga češće zvali „Vilip". Dimitrija (r. Nikoliće. ili oživljena ili upravo tada nastala. kada je na Deževi držan šanac. godine.No. Selo je osnovalo pet rodova . Treba imati u vidu da je Karađorđevim ustankom ne samo skinuta tuđinska vlast. granaju na Markoviće. a oni se prezivaju po njegovom sinu Risti (rođen 1801). U toj povorci su bili preci Filipovića i Dugića. Martinoviće.Petra (r. kojih je početkom ovog veka bilo 36 kuća. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. među ostalima. Da podsetimo. nego je izvršen i korenit društveno-ekonomski preokret. pa i kasnije. nije smelo da čeka odmazdu Turaka i. s povlačenjem vojske u slobodnu Srbiju. druga uspela revolucija u svetu koja je srušila feudalni poredak. godine). 1815). a u nekim delovima Balkana i do 1912. posle Velike francuske revolucije (1789). Ristići su došli sa istoka. čije je prezime u starom kraju bilo Pavlovići. nastali Lukanje (današnje Đurđevo) i Mironić u Lepenici. dolaze Filipovići i Dugići. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848. 1825) i Jovana. Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. Došao je predak Ilija. Ko su Šumadinci (38) Iz Deževe u Lepenicu U nastanku šumadijskih naselja granična crta je Prvi ustanak Piše: Mile Nedeljković Prema tome. a ubrzo za njima Filipovići. ili. i 1809. Prvi srpski ustanak je. Savkovići i Dugići. za razliku od turskog vremena. a od njih su i Stevanovići u Barama. imao je pet sinova . jer je ukinut feudalizam. Nesumnjivo. napunjena sve samim došljacima. mnoga sela i po više porodica. Da podsetimo.dolaze sa zapada. Filip Pavlović (rođen 1787). Petronija (1817).najpre su došli Ristići i Negovanovići. posle Velike francuske revolucije (1789). Zato u Karađorđevu Srbiju hrle doseljenici iz neoslobođenih delova Srpstva. gde bivaju ne samo slobodni građani već i vlasnici zemlje. godine. Svi su se ovde obreli između 1806. Rodonačelnici Dugića (koji . Ubrzo sa juga. 1822). godine. Došli su sa četiri strane. a neka su. iz sela Paštrića u Valjevskoj Kolubari (danas opština Mionica). godine. koji je oslobođen od Turaka 1878. iz Ponišavlja (okolina Pirota. Bezmalo da nema šumadijskog sela koje u ovom vremenu nije dobilo ponekog novog žitelja. koji je umro kao dete (1832-1833). i 1809. Milovanoviće i Srećkoviće. godine. Rodonačelnik Filipovića. feudalizam će u Evropi potrajati moćno do 1848.

a njegovi su ogranci Milanovići. Radovana (r. Dugići. godine bili jedna kuća. godine.od koga su Radosavljevići u istom selu i Miliju (r. 1902. Kusurići su rod sa Arunovićima u Velikom Šenju i Jovanovićima u Lužnicama. od koga su Radojevići. 1819) i Jovana (1824) . 1824). Stefanov sin. Za razliku od Donjih Grbica .Stefana (r. Kusurići i Pantelići. NJihovi rodovi su tzv.koje su od 1737. Mališiće i Rakićeviće. Kusurići su razgranat rod. Rodonačelnik Pantelića je Pantelija Ilić (r. 1814). Raletići . jer su kudikamo brojniji. Stevanovići. čiji su osnivački rodovi sa četiri strane. u Karađorđevo vreme su u celini ispunjena pridošlicama. koji je imao sinove Milovana (r. Doseljavanjem Savkovića sa jugozapada. koji su došli od Novog Pazara. kao i porekla njihovog stanovništva. Radovanovići i Radojevići. i Ranka (r. primile samo četiri roda (Živkoviće. 1814). 1782). 1815). Đorđa (r. koja je bila veoma masovna. po kojem se prezivaju Filipovići. Aleksića i Pavlovića) su braća Pantelija (r. 1777). godine imali 168 kuća). U toj seobi. Milutina (r. zvani Vilipovići. Za razliku od Đurđeva. od koga su Đorđevići i Blagoja (r. Mironić su osnovala tri roda . potomci su Nikolini. Negovanovići Filipovići. 1817). Radoja (r. 1815). koji je imao pet sinova .od koga su Spasojevići. 1827).Gornje Grbice su u Karađorđevo vreme u celosti ispunjene doseljenicima. Ilići. Ere. poput Gornjih Grbica. a u Karađorđevo vreme. Ovih pet osnivačkih rodova Đurđeva (Ristići. 1795). 1799) i Petar Dugić (r. Savkovići) činili su početkom ovog veka sedam osmina domova u selu. 1812). čiju osnovu čine tri vrlo razgranata osnivačka roda (Bataveljići. pogotovu 1809. a neka sela. Ovaj prelomni događaj naše novije istorije je deobni kamen celine društvenog života Šumadije. Jovanovići i Spasojevići.a koji su. Spasoja (r. Tako i mnogi rodovi iskazuju svoje bitisanje . U njegovom domaćinstvu je 1833. Mironićki Filipovići. 1811). Imao je sina Đorđija (r. 1812). skupa. godine imali 31 kuću) . 1825). Arunovići. Radovana (r.Filipovići. pečat selu daju doseljenici iz Stare Raške. Stepana (r. Rodonačelnik Arunovića je Aron Đorđević (r. 1767). Radosavljevići. 1824). Blagoja (r. koji je imao sinove Jovana (r. a mnogi čuvaju porodično pamćenje da su došli „kad je Karađorđe sagonio narod u Šumadiju". poglavito u seobi 1809. U vreme Karađorđeve Srbije je u Gornje Grbice došlo šest rodova: tri iz Stare Raške (deževski kraj. skupa. 1902. 1815). od Nove Varoši. ispunjene sadašnjim stanovništvom. Miloša (r. granična crta je Prvi srpski ustanak. Međutim. osnivački rodovi Mironića su svi od Sjenice. 1832). Rodonačelnik Pavlovića je Pavle Đorđević (r. okolina Novog Pazara). 1807) . 1809). 1824). 1822) i Milovana (r. primajući doseljenike iz svih srpskih krajeva. 1809). 1797). pridošlo stanovništvo je osnovalo i selo Mironić. Pavlovići. koji je ratovao uz Karađorđevu vojsku. U to vreme su novim stanovništvom popunjavana i etnički osvežavana bezmalo sva naselja. koji je imao sinove Milana (r. i Žikiće koji su došli od Knjaževca . Pantelići su takođe razgranat rod. koji je imao sinove Milosava (r. čiji je sin Filip (r.se granaju na rodove Petrovića. blizance Nikolu i Radoja (r. Damjana (r.od koga su Milanovići.koji su.od koga su Jovanovići u istom selu. Pavlovići. završeno je osnivanje Lukanja odnosno Đurđeva kao seoske zajednice. 1815). a tri iz Bosne (predeo Osata. 1815). Pantelići i Ilići su 1831. Pantelići. Gvozdenovići. Rodonačelnik Savkovića je Savko Bogosavljević (r. a ogranci su mu Đorđevići. godine upisan i unuk Života (r. Radosava (r. Markovići. od koga su Petrovići. od koga su Radovanovići. 1817) . godine. 1819) . uz Drinu). Mijailovići i .bili su ovde pre Karađorđa ili su doseljeni za vreme Karađorđa. U povesti ili nastanku šumadijskih naselja. Rodonačelnik Markovića je Marko (umro pre 1830).

Pešići. godine kmet u selu. Od Savinog sina Stevana (r.Radojičići. a Mijailovićima pripadaju Mijailovići (u užem smislu). a Stojkovići (Nedeljkovići. po sinu mu Miloju (r. 1809) i Luke (r. 1797). Đuričići. 1767) i Vučetu (r. koji skupa 1902. čiji su se i otac i sin (r. 1817). Vučetići. 1830. Ivkovići. 1811) su Jovčetići i Jovanovići. U Gornje Grbice su došli tzv. čiji je otac Vulić Vučićević (r. Jovanovići. Gavrilovići. 1777) su Radovanovići. 1771). Stevanovići. Vujadinovići. Sava i sinovci Vujadin i Sima sa majkom Milicom. 1812). 1823). a od Pavlovog sina Stojadina (r. 1767) bio 1831. Neša. U Gornje Grbice je došao Vujadin (r. rodonačelnik Lukića). Milosavljevići. Jevta je imao dva sina. Takozvane Ere (slava Sv. Raketići (Milijići. 1802) i Jovana (r. Obradovići i Stojadinovići. koja će postati zemlja snažne ustaničke radnje. Rajkovići) iz Stubla u . 1804) su Pavlovići. a od Vučete su Luka (1807. Savić. gladi. Prvih godina posle Svištovskog mira (1791) Šumadija se činila obećanom zemljom. Milisavljevići (Milenkovići. Od najstarijeg Siminog sina Damnjana (r. Staro prezime Simonovića je Miličevići. Tašovići (Tanaskovići) iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj). Radojevići. Simići) od Novog Pazara. kao pograničnoj oblasti Otomanske imperije. Pavić. Milovanovići i Radojevići. Srećkovići) i Ivkovići (Stanojevići. Vasiljevići. Milanovići. a ovaj sina Iliju (r. Milojevići. rodonačelnik Milovanovića). Jedan od osnivačkih rodova u Gornjim Grbicama. Pavlovići. Mijailovići (slava Sv. Jokići. 1815) i Uroš (r. U Šumadiju. 1767). Vujičići. ovako se vremenom granao: Mijailovići (u užem smislu) su od Mijaila Jovanovića (r. Gavrilovići su od Gaje (r. odmazde zbog zameranja ili ubistva aga. erski rodovi su se ovako granali: Petrovići su od braće Nikole (r. 1777) i Sime Petrovića (r. Rodonačelnici Ivkovića i Obradovića su iz mlađeg nara. 1795) sa bratom Simom (r. rodonačelnik Miloševića) i Milovan (r. potiču Milovanovići. dok su rodonačelnici Milosavljevića. 1812). priticali su stanovnici sa svih srpskih strana. Od Neše su Milojevići. 1814) je grana Damnjanovića. Nikola) imaju 17 ogranaka. Dragan je imao sina Jovana (r. Stanko (r.srodnici (braća i braća od stričeva) Petar. Simonovići. Jovan. U toj godini će se tek doseliti sedmi rod u Gornje Grbice kuća Mojsilovića. Jovanovići. a od Milovana (r.Gajovići (Gajići. Mnogi su bežali od nedaća. život raje bio snošljiviji no u drugim krajevima. 1823. Mitar (r. godine imaju 55 kuća. Lukići. Milanovići) iz Goričana kod Čačka. Damnjanovići. dok Osaćani (rodovi Obradovići. njegovog srednjeg sina. 1809) zvali Radovan. Lukići (drugi). 1827). Rankovići. što je preseljenje u okviru iste oblasti. 1802). Miloš (r. Miloševići. Jevta. Ilići. Vuksana (r. Jankovići. od koga su Ilići. Radovanovići. Od Vuksana su Petar (r. 1779). 1811). Kako se to vidi iz arhivskih dokumenata. U Korman tada iz jugozapadnih i južnih krajeva pristižu doseljenici . ali im je neutaživa želja za slobodom bila zajednička. Milovanovići. od koga su Simonovići. Jeremija) imaju osam ogranaka. Jovčetići. Dragan. 1811) su Stevanovići i Lukići (drugi). Ognjanovići) od Sjenicae. Jovanovići. pogotovu što je u njoj. Ere sa porodicama . 1796). Jankovići. Milanovići i Pašići) imaju te godine skupa tri kuće. Rankovića. Od Pavićevih sinova Jovčete (r. Od Savićevog sina Pavla (r. Od Jovana (r. 1783). Jokića i Radojevića iz kasnijih naraštaja. 1829) se odvaja grana Stojadinovića. U Ere spadaju Petrovići. Rodonačelnik Vujadinovića je Vujadin Mihailović (r. Mijailovići. koji dolaze iz Ramaće. dok su ostali rodovi sa istim prezimenom i bez ogranaka.

a Lazovići (Simići. Dabovići. Ilići. drugo prezime Trojanovići od Pirota. Miloševići.od Zaječara su Asurdžići (Živadinovići. i Petronijevići (Petrovići. Đokovići). Milanovići. dolaze iz Hercegovine Bradići. Obalaši. U Pinosavi. Anđelkovići). Đokići (Petrovići. Milenkovići. Milivojevići od Zaječara i Prvulovići iz Rakovice kod Vidina. a od Užica Pavićevići (Sretenovići). U Opornici nalaze pribežište nevoljnici s Kosova. koji dolaze sa drugog kraja Srbije. Druga dva doseljenička roda čuvaju u svom imenu uspomenu na zavičaj . Ristići. drugo prezime Nikolići. Adžići/Radovanovići. Vujadinovići (Milanovići. Iz Katrge (Rudničko Pomoravlje dolaze Aćimovići (Tomići. Zarići. U Miraševcu se iz Bosne naseljavaju Topalovići (Đurđevići/Mijailovići. a Mladenovići. čiji su srodnici Lazovići u Rakincu. Markovići). Mijailovići/Midžići). dolaze iz Stragačine (zaselak Maskove. Živkovići. a Gluvaćani (a na Gluvać. Šarolik je i sastav prvih naseljenika u Cvetojevcu . Todorovići). Milentijevići i Mirkovići. Kostići. koji se tada zvao Pusto Selo. Pavlovići) stižu iz Vranja. Jovčići. Milosavljevići.Bajići (Đorđevići. Milojevići). buduće naselje zameću Miladinovići. kod Ivanjice). Miloševići. Stevanovići i Lazarevići. čiji su rod Miladinovići u Markovcu. zaselak Dubnice u Đetinji. Milutinovići (Sretenovići. Soko Banja). Filipovići.Jovanovići i Krstići od Knjaževca. Ivanovići (Nedeljkovići) iz Prokuplja. Stevanovići) i Strugarevići. koja je zapravo zbeg. Petrovići). Miljkovići) iz Kormana u Aleksinačkom Pomoravlju. Vučkovići (Trifunovići. među koje dolaze i Stanimirovići (Glišići). Miloševići. koji dolaze iz Vrmdže (Moravica. čije je drugo prezime Stevanovići (slava . čiji su ogranci Milenkovići. zatim Pavići (Simići. Filipovići). poreklom od Tetova (Makedonija). Teferič dobija nove žitelje sa pet strane . Radivojevići) i Kandići (Miljkovići. U Radovanje se sliva doseljenička reka od Polimlja. Ko su Šumadinci (39) Spomen zavičaja U središnoj Šumadiji najjača doseljenička struja dinarci U Novi Milanovac. iz Starog Vlaha (užičko-moravički kraj).Župljani (Jovanovići. ogranak Petronijevića u Rakincu. Sa istoka dolaze Nikolčići (Živanovići. Sretenovići (Vučetići) i Mladenovići. Simići) od Peći. dohodeći od Prištine. Nikola) i Lazarevići (Petrovići) iz Leskovca. Jovanovići). Nikolići) na Župu. U isto vreme su od Nove Varoši pristigli Vulovići. Stanišići. dok su Mijailovići. a iz Trna u Bugarskoj Prvići (Milanovići.Župi. Moravice i Zapadne Morave. Pavlovići drugi (slava Sv. drugo prezime Džudžovići (Pavlovići. Radisavljevići). U Rači preovlađuju doseljenici sa istoka .

U svakom od ova tri predela je najjača dinarska doseljenička struja (Stara Raška. Milanovića). Markovići. Ilića. Stara Crna Gora. Đurđevići. a Biorci (Krsmanovići. a Stojanovići iz Vidina. Bosna). Vićentijevići. U središnoj Šumadiji. i od Beograda do Kosova. Jovanovići i Đorđevići). Ali je zato u Lepenici na drugom mestu po brojnosti stanovništvo koje pripada timočkoj struji. svaka četvrta porodica u Gruži i Jasenici. Sa jugozapada su priticale dinarska i kosovsko-metohijska struja. Borivoja Drobnjakovića i Toše Radivojevića. koja je i najstarija po nastanku. Otuda nije čudo što je ustanak u Šumadiji imao šire okvire i vidike . Ova struja je najzastupljenija u Gruži (15 odsto stanovništva). Hercegovina. što je staro prezime skupine rodova Markovića (Milojevića. Sastav stanovništva Šumadije je vrlo šarolik. uoči velikog pregnuća kakav je bio Prvi srpski ustanak. U Crni Kao dolaze iz Resave Veljkovići. što je razumljivo ako se ima u vidu da je od svih delova Srbije Šumadija bila. Đorđevići. Bezmalo da nema šumadijskog predela u kojem se ne bi mogli naći doseljenici iz svih krajeva u kojima Srbi žive ili su nekad živeli. a na njenom tlu su se presecale . došljaci iz Crne Gore. koju sačinjavaju tri predeone celine . Babovići. Nikolića (Petrovića) i Panića. Jasenica i Lepenica. Batočinu i Šljivovac. gde su se ranije smestili samo Džajovići. najprivlačnija oblast za naseljavanje. jer je posle pogibelji na Kosovu (1389) počelo ono žalosno premeštanje i bežanje našeg naroda. Ignjatovići. Od Velikog Izvora na Timoku dolaze Simići. U okviru dinarske struje su najbrojniji doseljenici od Sjenice.od Timoka do Drine. Druga po jačini doseljeničkog mlaza je kosovsko-metohijska struja.Gruža. Mijailovići). prema istraživanjima Mihaila Dragića. taj doseljenički mozaik je i najupečatljiviji. zatim brojni Jovanovići (Ristići. Milosavljevića). a iz Crne Trave Streljići (Stojakovići) i Glavaševići. U ovom vremenu je snažan priliv i u Crni Kao. Mijailovići. a svaka deseta u Lepenici je poreklom od Sjenice. a od Sjenice Pejovići (Todorovići. Miloševići) i Lukići. koja je. Jovanovići. dok je u Lepenici najslabija (tri odsto). kao i ostala područja Šumadije. Lazarevića (Cvetkovića). Milovanovići). Gavrilovići. Predeo Lepenice je po svom geografskom položaju bio predodređen da se na njemu sudare četiri najpretežnije selidbene struje. zatim u Jasenici (10 odsto).od Novog Pazara stižu Bojanići.Đurđevdan). prevagu imaju iz Stare Srbije . od Peći. Tako se. drugo prezime Milovanovići. Stankići/Dimitrijevići. Stanojevića (Petrovića. prigrlila doseljenike iz svih srpskih predela. kako je pevao pesnik bune Filip Višnjić. Markovići. koje se ni do danas nije smirilo. U Šljivovcu. slagalo stanovništvo u Lepenici. daljih i bližih. Tada iz Trnske klisure pristižu i Despotovići (Antići. kao što im i ime kazuje od Bihora (Stara Srbija). Dinarski doseljenici. i ostala. čine više od polovine žitelja današnje Gruže i Jasenice i petinu žitelja Lepenice.

U 44 lepenička naselja su doseljenici koji pripadaju ovoj struji. Popović (35) i Donjim Jarušicama (34). on je tu uračunao samo Timok u užem smislu (Jelašnicu. Bošnjanu. moglo smatrati za četiri strane sveta razbacanog Srpstva . deset odsto lepeničkih rodova čine Timočani. dok braničevski deo (Homolje. Zvižd) za ovu priliku izostavljamo. Poskuricama. Doseljenici poreklom od Timoka su primetni još u Crnom Kalu i Pinosavi (svaka četvrta kuća).Vojinovac (55 odsto) i Lužnice (54). Grošnici. Dobrači. u poređenju sa Gružom i Jasenicom.Cerovac (96 odsto). Mlava. Ovako sabrano. a odelito je vodio Crnu Reku (Krivi Vir. Salaš. Novom Milanovcu. Desimirovcu. čini upravo snaga timočke struje. a u šest sačinjavaju više od trećine . Batočini. sastavljena od doseljenih Timočana . Radičevac) i Zaječar (Grljan. Knjaževac (Staro Korito. u dva su timočke porodice u većini . a ima ih i u Majniću. Lukovo. u slivu Timoka ima znatan sloj starinačkog stanovništva.moravsko-vardarska struja. Metriš i Sikole). odakle je svaki deseti doseljenik timočke struje u Lepenici. zatim u Botunju. Malom Krčmaru. Lapovu. među ovim oblastima. No.Rakinac (40 odsto). Zato je. Brzanu. Radovanju. Viševac (36). prevagu čine doseljenici od . Donjim Grbicama i Beloševcu. stanovništvo Lepenice i najsloženije. Novi Han. Mirovo i Bačevicu) i Krajinu (Negotin. Dobrovodici.od Vidina na istoku. Veliki Izvor i Zagrađe). Jakovac. treba imati u vidu ove tri činjenice o njemu . bezmalo cela. Prnjavoru i Sipiću (svaka peta kuća). Žirovnici. Gornjoj Batočini. a drugo . Brestovačku Banju i Derven). Vražogrnce. dolazeći moravskom udolinom s juga. u vreme doseljavanja. Čumiću. Debelicu. Resniku (svaka deveta) i Rači (svaka deseta). iz Solunskog zaliva na jugu i od Budima na severu. treće. Cvetojevac (36). Po Toši Radivojeviću. jer su u njoj primetne porodice pristigle sa tako širokog područja koje se.prvo. koji nije najbolje omeđio timočko-braničevsku selidbenu struju. Maršić (39). Petrovcu i Šljivovcu (svaka osma kuća). a u pet oni čine većinu. Pajazitovu i Svetliću (svaka šesta kuća). u timočkom predelu Crnoj Reci. Vučić (95) i Miraševac (88).među doseljenicima su vrlo brojni oni koji su došli sa Kosova i iz Metohije i. i timočkobraničevska struja sa istoka. iz Hrvatske na zapadu. Gradcu. Markovcu. Donjoj Rači. Guberevcu. Ko su Šumadinci (40) Od Sjenice preko Krivog Vira Topalovići su prezime nastalo od turske reči „topal"-hrom Piše: Mile Nedeljković Za tri sela se može reći da su. Timočani u Lepenici čine oko šestinu (ili oko 15 odsto stanovništva). Mali Izvor. kao i sa ostalih jedanaest predeonih celina Šumadije. Da bi se valjano razumela svojstva stanovništva timočke struje. Ovde imamo u vidu samo timočki deo timočkobraničevske struje. a može se reći i u celoj Šumadiji. Osobenost Lepenice.

1813). Adžiće (Radovanoviće). svagda je prednjačilo u bunama i ustancima. pod Rtnjem u istočnoj Srbiji. Đurđevići i Mijailovići (Mihailovići). U Prvom ustanku u Miraševac dolaze doseljenici iz timočkog sela Jelašnice. Miloševiće i Petroviće. jedinstveni lik Šumadinca. godine skupa imali 112 kuća. Đorići. što znači da su Markovi potomci zadržali prezime (Petrovići). koji su 1903. Radovanovići). sina Ivana Novakovića (r. Nedeljkovići. međusobno su za koleno bliži nego sa ostalim Topalovićima. No. po dolasku u Šumadiju. u stvari. Jankulovići. potiču od Radovana (r. Toša Radivojević je našao selo Miraš u Nerodimlju. koji važe za osnivački rod sela. ima dosta doseljenih Sjeničana. tako i po dolasku u Šumadiju. koje će se. . obrazujući. po čemu je zaključio da su oni. a došli su u vreme Kočine krajine iz Nerodimlja na Kosovu.početkom ovog veka su imali deset kuća.Božinovići. a drugi rod Topalovići. selo nadomak Rače. hrom) .1827). Oni su preneli u Krivi Vir poznate sjeničke ovce. Karcunovići.prezime koje nastaje po telesnoj odlici pretka (na turskom „topal" znači: oštećen u nogu. kako u predelu Timoka. Ispitujući njihovo poreklo. koje je nosilo snažnu državotvornu misiju i negovalo tradicije slobodarstva. preko Timoka. naselili i delovi ranije dinarske i kosovsko-metohijske struje u Lepenicu. Ognjanovići. vode poreklo od Novakovih sinova Đurđa i Ivana. preneli ime svog sela iz Nerodimlja. kao što to obično doseljenici čine kad se nastane u dotad praznom selu. Živkovići. Pešajići. ponoviti u većem obimu. Kalinići. Topalovići . na žalost. Paunkovići. 1777) i Miloš (r. čiji su preci došli iz Bosne kad i Petrovići sa Kosova. Petrovići su se vremenom zatrli. dali pečat Miraševcu. pa su im i ime poreklo upamćeni. 1787). jer potiču od oca i sina. 1802) i njegov sin Mihailo (r. sin drugog Petrovog sina Mateje (r. Petkovići. čije je staro prezime Novakovići. iz Bosne i Timoka. za ono vreme vrlo udaljena. Prvi žitelji za koje se zna. i od njih se ovde razvila. pod osobito povoljnim zemljišnim prilikama. što je Jovan Cvijić uočio i istakao. Zapravo. vunom najbolja pasmina ovaca u Srbiji. čije je staro prezime takođe Novakovići. i to ih jako opominje na njihovu zemlju maticu. tako. a delili su se na ogranke Đurđeviće (Mijailoviće). Staro prezime drugog ogranka Topalovića (Petrovića i Miloševića) je Petrovići. ili ga osnuju. nastavio je život sela i dočekao treće doseljenike koji su. bili su Petrovići. kraja u kojima Srbi žive .sa Kosova. znači. a njihovi rodonačelnici su Petrov sin Marko (r. a iznad njenog izvora je prostrana karsna visoravan.Sjenice. ispunjavaju selo i nose prevagu kako po brojnosti tako i uticaju na njegov dalji razvoj. Adžići (Radovanovići). 1817). Daničići. 1784). Ova četiri roda (Đurđevići. Ovo stanovništvo. Mihailovići. boginjava od vrtača. timočka struja je imala na tlu matice etnografsko ujednačavanje. Golubovići. Zdravkovići. Adžići. Oni su izabrali ovo selo gde Crna reka izvire iz pećine." Na taj su se način. U Miraševac. Prvulovići i Čumići. a Matejini promenili u Miloševiće. pišući da „u Krivom Viru. pošto su njihovi rodonačelnici Đurđe Novaković (r. prvi naseljenici su došli iz tri. gde su se mešali i stapali sa tamošnjim starincima i doseljenicima s drugih strana. Iz Jelašnice dolazi 16 rodova .

kako se prezivali Ognjan (r. dok će potomci najstarijeg mu sina Trifuna (r. Karcunovići. 1797). od čijeg sina Paunka (r. Staro prezime Ognjanovića je Mihailovići. 1784).Pavloviće i Toljiće (ili Todoriće). Ko su šumadinci (41) Stara prezimena Istorija mnogih porodica je roman za sebe Živkovići. 1817) nastaće ogranci Miletića i Milojkovića. od dolaska nisu menjali prezime. 1787) i Todor (r. 1797) i njegov stariji brat Marinko (r. 1797) je osnivač Milkića. 1767).1767) sa sinovima Veljkom Živanom. potiču od braće Nikole (r. 1791). 1811). Zdravkovići. Jankulovići vode poreklo od Janka Petkovića (r. zvanom Peši. koji potiču od braće Stojana (r. a od Pešinih sinova Milojka (r. Rodonačelnik Đorića je Đoro Veljković (r. Milkiće i Milojeviće. upisan 1831. 1777). 1807) i Petra (r. Živka i Stanoja. U popisu 1831. Prvulovići potiču od Prvula Radenkovića (r.Milinka. 1787) i Jovana (r. 1819) će se odvojiti ogranak Ristića. 1776). 1797). Pešajići su prozvani po Petru. godine kao jedan od najstarijih domaćina u selu (r. potičući od tri brata. dok je najmlađi brat Miloje (r. a od njegovog potmka Branka (r. 1802) rodonačelnik Milojevića. a kasnije i Nedeljkovići zvani Nešići. 1813) Pavlovići. granaju u Kostiće. a njihovi su rodonačelnici Petkovi sinovi Pavle (r. 1807) će se odvojiti ogranak Paunovića. 1794).1776) i njegovih sinova Petra i Save. 1781). 1809) i Milete (r. Rodonačelnik Kostića je Kosta Živković (r. upisan 1831. a njegov srednji Miljko (r. godine je Nedeljkov najstariji sin Stevan upisan kao kmet. NJihovi srodnici Veljići su od Velje Radivojevića (r. Daničići imaju dva ogranka . 1787).Božinovići vode poreklo od Božina Đorđijevića (r. 1787). Radojka (r. godine kao domaćin sa sinovima Milošem. 1807). Jevtom i Ilijom. čije je staro prezime Cvetkovići. Staro prezime Nedeljkovića je Radenkovići. Rodonačelnik Kalinića je Stojan Nikolić (r. Cvejčinoviću (r. Rodonačelnik Golubovića je Golub Živulović. . 1777). 1776). Od Ognjanovog sina Hriste (r. a od drugog sina Pavla (r. a potiču od Nedeljka (r. a njihovi ogranci Božići i Petrovići od Nedeljkovih sinova Bože (r. a kasnije će se od njih razviti Miletići. Rodonačelnik Petkovića je Petko Cvejić (r. 1749). 1811). a Nedeljko je imao još tri sina . 1816) će se izdvojiti Brankovići. Petrovići zvani Trenići i Prvulovići (Terzići). 1804) i Nike (r. a njihovi ogranci Radivojevići i Nikići od Božinovih sinova Radivoja (r. Milojem i Milošem. 1802) zadržati prezime Veljića. 1797) i Đorđa (r. Paunkovići potiču od Paunka Milenkovića (r.

kad su procenili da je opasnost minula. dokad se u njemu „odjednom nastanilo" trinaest osnivačkih rodova. Nikolići (sa ograncima Ivanovića i Mladenovića). Živanovića.Đurđic. koji su. 1797). Tako je i rodoslovno pamćenje mnogih porodica samo po sebi priča. nesumnjivo su potomci dede Jakova. Reč istorija u nekim jezicima znači: priča. dok će se Miloševići odvojiti po Nikolinom sinu Milošu (r. imaju istu slavu . već. koji se preziva i Stanojlovići. Đorđevića. koje su skupa posle Prvog svetskog rata imale 217 kuća. zasnovano 1806. selu kod Topole. Prvulovići (sa ograncima Živulovića. 1817). zajedničko. 1797). To potvrđuje i očuvano predanje o dva brata iz sela Brusnika kod Negotina.Marići (sa ogrankom Markovića). Đorđevića. Milivojevići. U Vučiću su se izmešali. Živadinovića i Milanovića). iz Kumanova Ilijići (1858). godine 44 kuće. iz okoline Kostići (1865) i iz Porodina u Resavi drugi Petrovići (1873). skupa sa svojim ograncima.Jakovca i Jelašnice. Da su Jakovljevi potomci u lepeničkom selu Vučiću i u timočkom selu Jakovcu zaista srodnici svedoči i to što svi. Nakon izvesnog vremena. Gaćanovića i Milanovića). Možda je ponajbolji primer za to selo Vučić kod Rače. Miloševiće i Nikoliće. ne smejući da čekaju tursku odmazdu po slomu Prvog srpskog ustanka. predela. a Veloje nađe mesto u Kloki. naprotiv. Od Veljka u Brusniku potekne rod Jeličića. Radojkovići (sa ograncima Nikolića. godine. redom po pristizanju. Živkovića.Miloševići (sa ograncima Vidanovića i Petrovića). Starosedelačko stanovništvo u Jakovcu. koji su se. pre bežanije u Lozovik. Veljko se vrati u Negotinsku krajinu i naseli u Brusniku. mnogi istorijski događaji. Doseljenici iz Jakovca Marići. rodonačelnika. Milojkovića. Iz Jakovca je došlo osam rodova . jer ih nevolja nije podelila. selu koje danas pripada opštini Velika Plana. a Ivanovići pamte da im je predak došao iz sela Čubre kod Negotina. za ono vreme udaljena. Milanovića i Stanojevića). razgranato je danas u više od trideset familija. a od njega dva roda u dva. predanje. zbližila. Stanojevići (sa ogrankom Radojkovića i Stojanovića) i Tokalići (sa ograncima Milićevića. U Šumadiji je veoma mnogo ovakvih predvojenih porodica. Pavlovići i Prvulovići. Aranđelovića/Ranđelovića. po kojem je i njihovo matično selo Jakovac prozvano. i kako su upamćeni. koje je do danas tamo opstalo. Jeličići znaju da su im u Kloki ostali rođaci Ivanovići. Odista. bez izuzetka. kada su na njegovo tle došli prvi naseljenici. zbežali u Šumadiju i privremeno nastanili u Lozoviku. . bilo staro. onako kako su se odigrali. a konačan oblik je dobilo po slomu Prvog srpskog ustanka. Paunovići ( sa ogrankom Petkovića/Milovanovića).Čumići se dele na Markoviće. što znači da je tu. Predak jedan. nalikuju na priču. Rodonačelnik Markovića je Marko Janjić (r. ili roman u malome. ognjište i jednih i drugih. kojima je neko najrođeniji ostao u starom zavičaju. Simići (sa ogrankom Živanovića) i Stojanovići (sa ogrankom Milisavljevića). imali 1903. Pavlovići (sa ograncima Milovanovića i Stojanovića). kako je ustanovio Toša Radivojević. a od Veloja u Kloki nastane rod Ivanovića. U starom zavičaju su svakome od njih ostali srodnici. Ovo selo je. Markovići (sa ograncima Golubovića i Gojkovića). a iz Jelašnice pet rodova . Veljku i Veloju. Milenkovića. Posle Drugog srpskog ustanka će u Miraševac još doći od Knjaževca Petrovići (1832) i Crvenjakovići (1844). i koje je odreda potomstvo dede Jakova. i tu se stalno nastani. koji su došli iz dva susedna sela u oblasti Timoka . a Nikolića Markov brat od strica Nikola Cvetković (r.

Selo je. Dve decenije kasnije. Kalipolje. Nikolu. Javora i Dragačeva. ponajviše ka ravnoj Šumadiji. Naime.samo malo drugačije. Prividno. U Šumadiji su sva sela ista. poznato po tome što su u njemu sačuvani ostaci zadružnog života). može se desiti da jedni pomisle da je reč o Sjeničkopešterskoj visoravni. kao najvidljivijoj demografskoj činjenici posle Drugog svetskog rata. ali je svako u izvesnom pogledu osobeno. što se vidi i iz njihovog krsnog imena. jer je. uletao u tursku granicu i vojevao. Brnjica. Iz ovog su sela. u njemu su 123 kuće (domaćinstva) u kojima žive 133 porodice. prenevši ime svog sela. kao što vode teku. Za sve ove rodove se kaže da su u starom zavičaju bili jedna familija. Milija (od koga su Vukovići) i braća Laketa i Staleta. ime Raškovića govori mnogo više. Bare. starilo i smanjivalo se u broju kuća i žitelja. dok je mladih (mlađih od 15 godina) samo 55. Matica ovih Raškovića je zapravo selo Rašković kod Duge Poljane. vratimo se u Bačicu. vojvoda Sjeničke nahije u Prvom ustanku. Uzmicalo se u dva pravca. jer sve ove porodice slave Svetog Nikolu. Opštoj pojavi proređivanja stanovništva i njegovog starenja. 1948. Međutim. a drugi o Gruži. a od ovog roda je bio starovlaški knez Maksim Rašković. što nije slučajno. ni Brnjica nije odolela. kakvi su bili Bakići i Karapandžići.Ko su Šumadinci (43) Prepolovljena jabuka Uzmicalo se u dva pravca: dolinom Ibra ili preko Golije A naša priča zapravo počinje ovde. slivalo se i srpsko stanovništvo u niže krajeve. kao što nije slučajno ni to da se naselja Ursule. godine. među malobrojne srpske srednjovekovne vlastelinske porodice. Po popisu 1948. došli meštani Raškovića u Gruži. Karađorđe povukao u unutrašnjost zemlje. Sušica. Vukovići i Leketići ili Staletići. Kako je Dragić zapisao.na sebi svojstven način. . Takvih je bezmalo trećina.Bogićevići. isto to . Kako bi Vuk Karadžić rekao. Dakle. dolinom Ljudske reke. Tako je i gružansko selo Brnjica kao i ostala sela. godine je u tim domaćinstvima bilo 730. Iz ovog sela su u gružansko selo Bare u vreme Prvoga ustanka došla tri današnja roda . Kneževac. a preslavljaju Letnjeg Sv. godine. koga je 1813. dugo ugledan i moćan. godine 162. zbog neposlušnosti. a od 425 njegovih stanovnika najbrojniji su oni između 55 i 70 godina. U pogledu porodica. po Cvijićevom slikovitom zapažanju. ili planinskim bilima. odnosno njihovi rodonačelnici . kao i većina šumadijskih sela. No. kao što. a 1971. nesumnjivo. čiji potomci postoje do našeg vremena. što je za petinu manje. Raškoviće. prvo u Kragujevac. Sugubine ili Kaludra nalaze i u Levču i u Staroj Raškoj.Bogić. isto. ali . do sela Rasna je selo Raškoviće (danas 210 žitelja islamske veroispovesti. najviše je dvočlanih (27) i jednočlanih (25). Brnjica je posle Drugog svetskog rata stagnirala. koji je opstao i sve vreme turske vlasti. a po popisu 1971. a potom sa porodicom u Ripanj. Raške i Ibra. Ako pomenemo naselja ili njihove delove. preko Golije. Sa Gornje Pešteri. Takvih je u ovom selu 117. spada i rod Raškovića. prema popisu 1991. puž nosi svoju kućicu sa sobom. jer se ova naselja nalaze i ovde i tamo. Petrovo Polje. Međutim. žitelji Raškovića u Gruži „znaju samo da kažu da je doseljavanje bilo u jedno vreme i iz jednog mesta". tj. više od četvrtine. kako našu oblast i narodna pesma naziva. godine je imala 163 domaćinstva. Kod Duge Poljane. kao što su Arapovići. godine 585 stanovnika. mimo zapovesti.

godine.najverovatnije 1809. Nikola). a Milivoje 1797. 1821. Ako je Đura (Đurđe) došao sa sinovima. godine sa ocem Markom. što znači da je puno ime Đurino bilo Đurđe. godine (po jednom zapisu Jovan je sedam godina mlađi od Sredoja). koji sa Đurićima čine rod Štavljana.Po Sumarniku konškripcije stanovništva i imovine u Srbiji 1834. koji je zapisao porodično pamćenje koje glasi: „Zna se da je došao ovamo pradeda Đura sa sinovima Vulićem i Milivojem". godine Brnjica je imala 28 kuća i 185 stanovnika. godine. godine. bezmalo se udvostručilo . a takođe su u isto vreme došli iz Štavlja. godine) je u tefter upisan po ocu kao Jovanović. jer se rodonačelnik Đura doselio iz Štavlja kod Sjenice. iz Štavlja.imalo je 50 kuća sa ukupno 304 žitelja. Tačnije. a u drugoj braća Miloje. koji će biti domaćin zadružne kuće Đurića u popisu 1863. što znači da je doseljavanje za vreme Prvog srpskog ustanka teklo pojedinačno. što znači da su oni rođeni u Štavlju (Vulić 1787. Skupno doseljenje Đurića i Maksimovića. a sinovi Miloje 1815. u aračkom tefteru za 1831. godini je bilo jakih zadružnih kuća. Nešići i Andrići. dok je Jovan rođen posle 1831. a tako nazvanim jer je doseljen od Novog Pazara. Dve su imale po 17 duša . Vulić i Milivoje su upisani kao Đurđevići. 1787. godine i Sredoje 1829. godine. Dakle. jer su Miloje i Sredoje upisani u aračkom tefteru 1831. u Brnjici su još jedni Maksimovići. jer su njihovi rodonačelnici Maksim (r. posle Voždovog pohoda na Sjenicu. Sa Vulićem je upisan i sin Milovan (r. koji tada ima 44 godine. Tri decenije kasnije. godine. iz raznih . Lazara. onda je on došao u Brnjicu za vreme Karađorđa . danas potvrđuju tefteri iz vremena kneza Miloša. Jer. Sredoje i Jovan Stefanović. od kojih 37 za vojsku sposobnih. zvani Arnautovići. Zadružna kuća Đurića pripada rodu Štavljana. vidi se i po tome što su im kuće u istom kraju Brnjice (tzv. s tim što su Dragojlovići došli pre.šest duša u domaćinstvu. U jednome je domaćin Vulić. 1767) upisani u tefter 1831. a u drugom je deset godina mlađi Milivoje. što se vidi i iz iste krsne slave (Sv. A u popisu 1991. Ovi drugi su zapravo Markovići. odnosno „od Arnautluka" kako je tada podsmešljivo nazivan taj kraj u tadašnjoj „Turskoj". 1797) i Joksim (r. kao i Jeremići („za njih vele da su Studeničani"). godine). ista familija. A u 1863. godine). Ove druge Maksimoviće je etnolog Dragić upisao kao Maksimoviće . Rodonačelnik Maksim (r. Zapis etnologa Mihaila Dragića. Ovi Đurići (od kojih su neki Ćosovići) su rod sa Maksimovićima. Markovića (Arnautovića) i Maksimovića/Joksimovića od Sjenice. što znači da su Jovan (od koga su Maksimovići) i Đura (od koga su Đurići) braća Ko su Šumadinci (44) Nevoljne seobe Plemensko društvo bitna osnova u razvitku srpskog bića Piše: Mile Nedeljković Osim ovih Maksimovića. U sredini sela su porodice različitog porekla. Gornja mahala). po popisu 1863.Joksimoviće i oni slave Sv. U donjem kraju Brnjice su porodice doseljene iz Starog Vlaha . selo je uznapredovalo.u jednoj su braća Milovan i Uroš Đurić. a ostali za vreme Karađorđevog pohoda na Sjenicu. Staro prezime Maksimovića/Joksimovića je Jovanovići. godine sa prezimenom Jovanović. u proseku . a u stvari klasičnoj srpskoj oblasti (Stara Raška).Dragojlovići iz sela Budoželja. zvanim Arnautinom. godinu su dva domaćinstva Đurića. Marko je rođen oko 1790. godine samo je 11 domaćinstava koja imaju po šest članova.

jedan od najstarijih u selu. gde je cela mala Košana. Štavljani su poreklom i Umeljići u Oplaniću. Jevtovići i Manojlovići (svi upisani 1831. Rodovska organizacija i plemensko društvo su bitne oznake u razvitku srpskog etničkog bića. gde ih još ima. čiji se predak Gavrilo (otuda im je staro prezime Gavrilovići) doselio sa bratom Simeunom iz Štavlja u vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu 1809. Niketići. No. kao i Panteševići (Petronijevići i Damnjanovići). Kojom i Dragutinom. Srodnici Karajovića su Karapandžići u Erčegama u Moravici. Košani su najbrojniji u Gruži. To je familija Košana.onda je lako pod imenom Pronice prepoznati Brnjicu. a pogotovu se jasno ocrtavaju pojedina bratstva. kako je istoimeno selo postojalo u Gruži pre doseljenja Štavljana. Grivac . Brnjica je tada upisana kao nenaseljena. oličena u knežinama kao samoupravnim celinama. a Radakovića Kojići u Zakuti (njihovi rodonačelnici Radak i Kojo su bili braća). doselili u Pečenoge. doseljen. doseljeni iz Ibarskog Kolašina. gde je tako često dolazilo do promena u sastavu stanovništva. to čuo i razumeo i prema svom pravopisu prilagodio: Pronica. kao i u moravičkom selu Čečini. Gajovići. i to su najpre prešli u Kolašin. koje se pouzdano mogu pratiti od doseljenja na Balkan do naših dana. Zato je za Šumadiju svojstvena društvena zajednica zasnovana na teritorijalnom i ekonomskom objedinjavanju. No. Pronica. No. a potomci Koje i Dragutina (Kojići. Zabojnica. Jovanovići. godine). Zečevići iz Lise u Dragačevu. po čemu su prozvani. Zakuti (37). koja vodi poreklo od Peći. o čemu je zapisao: „Interesantan je put jedne od vrlo razgranatih porodica u Gruži. U Zakutu se zapravo doselio Savo. gde ih je u vreme Dragićevih ispitivanja (1921. Ovi kolašinski Košani nisu u isto vreme doseljeni u Gružu. godine. Od onih koje je Dragić izostavio. koji su se preko Kamidžore (Morava).u Bečevici (22). očito. istorijske okolnosti nisu dopuštale da se plemensko društvo zasnuje i razvije u svom čistom vidu. Iz Štavlja su i Kamidžorci. U Bečevici su Đerovići i Đonovići. to je gružanska Brnjica bila samo prisno podsećanje na Brnjicu u starom zavičaju. čije je staro prezime Nijemčevići. drugi su se zadržali u Kolašinu. Pa ipak. ali su do Karađorđa već svi došli. i ovde se može javiti odblesak plemenske organizacije u svom rudimentarnom vidu. nevičan našem jeziku. Lipnici (36) i Ljubiću (15).područja . Upisano je onako kako je nemački pisar. Brnjičani su došli iz sela Brnjice. a koja se preko Kolašina rasturila na razne strane.Vilotijevići iz Starog Vlaha. odakle su dalje prešli u Srbiju. sa sinovima Radakom. Glediću (32). zatim u Matarugama i Zamčanju u Donjem Ibru. koje se rasturilo iz sela Koša kod Peći. Radak je otišao u Gledić. iz Štavlja kod Sjenice. U austrijskom okupacionom popisu 1718. Radmilovići. Leskovcu (8). a odavde u novopazarsku i sjeničku oblast. kao u dinarskim područjima. Riznići. dok su Radići starinci (najstariji rod u selu). Mihailo Dragić je pravilno pretpostavio da su doseljenici od Peći išli preko Kolašina. Nikolići." Pripadnike bratstva Košana Dragić je našao u nekim selima Ibra. Ko su Šumadinci (45) . godine) bilo 174 kuće . godine je u tadašnjem Kragujevačkom distriktu upisano i selo Brnjica. koje se nalazi između Štavlja i Duge Poljane na Peštersko-sjeničkoj visoravni. i da je do Kočine krajine u njoj došlo ponovo do smene u stanovništvu. kako je to upisano u ovom nizu: Rašković. poglavito u Crnoj Gori. No. Izgleda da je ovo bilo jako bratstvo. Jedni su se razišli po sjeničkim selima. ma koliko bila raspršena u seobi po šumadijskim selima. odakle su se tek počeli rasturati na razne strane. što znači da je njeno naseljavanje usledilo posle toga. Bačovići) ostanu u Zakuti. I u Lipnici postoji rod Štavljana. u Šumadiji. Po predanju. tu su u prošlom veku još rodovi Arsenijevići. Popadići iz Sabante. Kniću (24). Karajovići i Radakovići u Gledić. Arapovići. odakle su takođe došli Tijanići.

Mirčete i Milića). nazvan po majci Lemi. Vračevu u Donjem Ibru (1) i dr. Jovana. što samo pokazuje da su delili sudbinu srpskog stanovništva koje je ostalo u ovom kraju. Ćirovići. Dobrosavljevići i Lukovići). Izuzev ovih u Korićanima. Košana u Ibarskom Kolašinu ima u selima Gazivode (4 kuće). podeljenih na više rodova (Krsmanovići. Milutinovićima i Đokićima (Maksimovićima) u istom mestu. Lipnici i Ljubiću. Osim bratstveničkog imena. a sa njima i njihovi rođaci Vitko i Radosav. Vitkojeviće (4. Vukomanovići i Milovići). Glediću. godine. Zornići znaju da su im srodnici Košani u Lipnici i Zakuti. Tušiće (6. svi ostali Biorci slave Sv. tiče sela Koša. pak. Markovići. Lazovići. a kumstvo su držali još u starom zavičaju. Ovo prezime nalazimo danas u selu Ponorcu kod Sjenice. dok su Biorci u Korićanima doseljeni u vreme Prvoga ustanka. koji slave Aranđelovdan. no ovaj se deo Bioraca preseli u drugoj polovini prošlog veka u Kusovac. vrlo važna ustanova u životu srpskog naroda može ovo da potvrdi. avgusta). u čiju je kuću ušao Glišović iz Konjuše. muslimani. Antonije i Dimitrije. odakle su se pre tri stoleća iselili. Babovići. što govori o njihovom srodstvu. slave Svetu Petku (27. gde se prezivaju Aleksići i Dimitrijevići). Košansko prezime Zornić. U Borač je tad došla i baba sa sinovima Simićem i Vesom. koji su od starine jedna familija sa Mijatovićima. Banja (2). Pačarizi u Borču su kumovi sa Biorcima. Mijailovići. No. Jeremići i Vasiljevići) u istom mestu. ali ne znaju koja im je bila krsna slava. kao i Jovaši (Bojovići. a preslavljaju Petku Trnovsku (8. gde su u 12 kuća 1921. od kojih su 425 pravoslavne vere. godine bili ovi biorski rodovi: Simićevići i Vesovići (od Simića i Vesa). a u okviru njega ugledni rod Lemića. Petku. zatim u Velikoj Šotri u Toplici (4). i ovi Košani su očuvali i zajedničku slavu. došla četiri brata Nika. Etnolog Milisav Lutovac je u Ibarskom Kolašinu našao jako bratstvo Košana koji tvrde da su poreklom iz mesta Kos u Prekobrđu u Morači. Što se. Daljim istraživanjima se mogu dobiti i podaci o nekim košanskim porodicama koje su ostale u okolini Sjenice. Da su Košani bratstvo vidi se i po krsnom imenu. oktobra). čiji se predak Jovan Košanin ovde doselio. ovi su Zornići. koje nalazimo u Ljubiću. pre doseljenja iz Bihora. . Vukosavljeviće (8. Zajedničko prezime Košani imaju Nedeljkovići. čiji su se preci Nedeljko i Todor doselili iz Koša. U Ljubiću su Košani Zornići. godine ima 426 žitelja (423 Srbina i dva Jugoslovena). a preslavljaju Ivanjdan.Ko su Biorci Došli za Karađorđem posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu Košani su Zarići u Kniću. Ovom bratstvu pripadaju Jekići i Stepanovići u Leskovcu. Zakuti. povlačeći se sa vojskom. spada u ređa prezimena. koji su doseljeni između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka. Janićijevići i Milenkovići) i Tabalije (9. Radosavljevići (od Radosava). Kniću. Takođe i kumstvo kao duhovno srodstvo. jer sve košanske porodice u Bečevici. a što potvrđuju nazivi Koško groblje i Koška planina. Sv. godine ih je bilo 16 kuća). ovo selo u opštini Istok po popisu 1991. godine ih je bilo 11 kuća) su došli za vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu i Suvodol 1809. Jovanovići. Todorovići i Markovići u Lipnici. U Lepenici ima jako bratstvo Bioraca u Cvetojevcu (1911. Đurđevići. doseljene iz Goševa kod Sjenice. dobivši nadimak po selu iz koga je došao. izloženo turčenju u više navrata. kao i njihove raseljene porodice. kad su se iz Bihora. Bioraca ima i u Beloj Steni kod Studenice. kao i Lemići. Biorci u Borču (1923. potomci četvorice braće (Radivoja. Đorđevići). matice bratstva Košana. očuvani tamo do danas. Aleksa. Leskovcu. Znaju kad su primili islam. Maksima. gde ima jak rod Zornića. Lazarevići i Biorac. koji je tada bio „u Turskoj".

vremenom. Nikoljdan. takođe je znatan broj doseljenika u Šumadiju. do Pajsijevića. dok Vasojevići slave Sv. slave Srđevdan. Markovići. bilo dovođenjem svojih porodica iz ovog brdovitog i pasivnog bosanskog predela. godine. u Kijevu su Osaćani Filipovići i Radovanovići. čiji su ogranci Miškovići. kragujevački sveštenik. a preslavljaju Sv. Iz Osata. U Guberevcu su Osaćani rodovi Savići i Simići. Aranđela. Raseljeni Lutovci.osaćanka. proslavljen po svom dostojanstvenom držanju na sudu i odbrani mladih socijalista optuženih zbog demonstracija „Crveni barjak" 1876. Sve ove osaćanske porodice imaju istu slavu (Sv. koji slave Svetog Mratu. Po ovome je nesumnjivo da su Barjaktarovići u Jovanovcu Bratonožići. ovde i nastanjivali. Barjaktarovići u Petnjiku. koji se tu naselio iz plemena Vasojevića pre Kočine krajine. Među doseljenicima i prebezima iz Crne Gore je i mnoštvo pripadnika plemena Bratonožića. koji su Vasojevići. Ko su Šumadinci (46) Gračani sa Peštera Oni su naselili gružansko selo Bare Piše: Mile Nedeljković Zbirno prezime ovih doseljenika je Osaćani. kao što su Milovići u Borču. Jovana). Početkom ovog veka u Petnjiku je bilo oko šezdeset kuća. tako nazvani po selima Gradac i Boroštica na . godine. poput Lutovaca u vasojevićkim selima Zagorju i Dapsiću. slave Nikoljdan. kada su se doselili i Bošnjakovići u Guncate. no oni sami čuvaju predanje da su doseljeni iz sela Petnjika i da su od Vasojevića. preko Sjenice i Rasna u okolini Užica. bilo priženjivanjem. Iz ovog jovanovačkog roda je i pop Miloje Barjaktarović. koji su Bratonožići. U Borču su Osaćani Dimitrijevići i Milivojevići. Aleksandra Nevskog. podeljenih na dva roda Baboviće (Novakoviće). gde su dolazili da rade. i Bošnjakovića u Guncatima. godine. doseljeni pre Prvog ustanka. u Grošnici su Osaćani Jovanovići i Petrovići. Jovana. doseljeni početkom Drugog ustanka. doseljen u Prvom ustanku. pa su se. U Krćevcu i Topoli su Osaćani Pavlovići (predak Pavle Osaćanin zidao Karađorđev grad i tu se udomio). što znači da su Lutovci u Borču promenili slavu. Tatići ili Ćurčići. Osnivački rodovi gružanskog sela Bare su Gračani i Boroštice (ili Borovštice). Matica Lutovaca je selo Lutovo u Bratonožićima. koji su se takođe raspršili po Šumadiji. koji je u zemlji Vasojevića. koji slave Lazarevu subotu. Borački Lutovci.Vrlo ugledno bratstvo Lutovaca ima svoj ogranak u Borču. graničnog predela Bosne uz Drinu. Po ovim doseljenicima je nazvan i tip kuće brvnare . ali su slavu promenili prilikom preseljenja. Tako su Koraćevići u Žunama ovde došli premeštajući se od svoje matice. ali o razlozima njihovog menjanja slave nemamo u ovom trenutku jasne podatke. i Barjaktaroviće. izuzev onih koje su kasnije došle. što je znak zajedničkog porekla. gde se nastanio njihov rod Spasenića. doseljeni su iz Bratonožića i očuvali su svoju plemensku slavu. Plemenu Bratonožića pripada i rod Barjaktarovića (Barjaktarevića) u Jovanovcu. godine). posle srpsko-turskih ratova 1875. doseljeni 1836. kao i Milovići. poznati kao vrsni građevinari. Toša Radivojević kaže da su ovi Barjaktarovići doseljeni sa Kosova i slave Sv. čiji se poslednji ostaci još mogu sresti pogdegde u Šumadiji. Međutim. najverovatnije da bi zavarali trag i izbegli osvetu. koji su kasnije došli (posle 1875.

136 Srba. Nika i Miljko. a u njima 260 duša. od kojih 35 oženjenih. od Boška Boškovići. mestu u staroj matici. Međutim. a njihova sreditša su na razdaljini oko pet kilometara. od 141 žitelja . u Naznačeniju sela Knjažeske kancelarije. godine pa nadalje su upisivani kao zasebna sela. a 57 za vojsku sposobno. čiji je rodonačelnik Vojin. njihovi iseljenici. Po Konškripciji stanovništva i imovine u Srbiji 1834. po rodonačelniku). dok je u onom drugom Gracu. pa su Ljuljaci upisani sa 31 domaćinstvom i 69 muških glava. Najkraće. Od toga 142 muške i 118 ženske osobe. u Bare su se naselili Stojan. . U 1820. Od Stojana su Stojanovići. već iz sela Graca kod Suvog Dola i Karajukića Bunara u blizini Sjenice (sela koje danas administrativno pripada opštini Tutin). od Petra Vuletići (staro prezime Petrovići. zaustavili su se na sličnom tlu.svi slave Đurđevdan. iz kojih su se vremenom izdvojile. tako je zasnovano i raslo selo Bare. U Ljuljacima su 34 kuće. što je u ovom kraškom predelu ređa pojava. uprkos istom krsnom imenu. Da su Gračani rod vidi se i po krsnom imenu . Da su upravo ovaj Gradac i Boroštica (Gornja i Donja) iseljeni pre nepuna dva veka govori i činjenica da u njima danas nema pravoslavne duše. U ovom popisu su Ljuljaci i Bare upisani ujedno. godine. Naseobinska bliskost Bara i Ljuljaka očituje se u činjenici da se meštani oba sela kopaju na mestu zvanom Staro selo. Đorđevići. Miljkovići i Ilići. koje je u zavičaju pouzdano bilo. dok su se Vojinovići. od kojih 43 oženjene. Nikići. naravno. godine. u Barama su se istovremeno obreli Gračani i Borovštice. na prvi pogled nije jasno iz kog Graca su doseljeni. drugom osnivačkom rodu gružanskih Bara. Pamti se da su Vukadinovići i Radonjići ista familija. 1935-1987). godini su ova dva sela upisana opet zajedno. Svi ovi rodovi slave Nikoljdan. Od ove devetorice poteklo je osam rodova Miloševići. Po postanju Bare su novijeg datuma. Od muškinja 53 su oženjena. godine Ljuljaci su upisani sa 55 domova i 144 muške glave starije od sedam godina. ova dva sela su razdvojena. koji su došli iz Graca kod Sjenice. pak. ne pominju Bare. U Bare su se prvo naselila petorica braće .Pešterskoj visoravni. Sa ovom braćom su došli i njihovi sinovci Đorđe.svi iz sela Borovštice kod Sjenice. Oba leže ne obodu Pešterskog polja. selo Gradac. U Gracu je po popisu 1991. gde im je zajedničko groblje. a 257 duša (131 muško i 126 ženskih čeljadi). po čemu su ovi doseljenici i prozvani Borovštice ili Boroštice. kao i 1821. odakle su se doselili u vreme Karađorđevog vojevanja na Sjenicu 1809. a Bare sa 29 domaćinstava i 82 muške glave. Vitoš. Vojin i Đoka. Milovan i Vuksan. Uroševići. Odgovor na ovo pitanje nalazimo zahvaljujući Borošticama. ponikle kao selo u ataru Ljuljaka. Novo i Petar. zatrli. u barama gružanskim. po Gracu. i selo Boroštica susedna su. zatim Boško i Vučko. od Vučka Vučkovići. Prirodno. gde zasnuju selo Bare. kod Vrsenice. te Vukić i Vučeta . od Nove Novovići. a Ljuljaci su tada jedno od malobrojnih naseljenih mesta u Kragujevačkom distriktu i imaju pet domaćinstava. godine. koje inače pripada ljuljačkom ataru. godine se. Skupni naziv za ove rodove je Gračani. a preslavljaju Đurđic. dok je staro srodstvo ostalih. godine u Barama je 39 kuća. Po ovome je očito da Gračani ne potiču iz sela Graca kod Vrsenice. već početkom ovog veka zaboravljeno. što znači da u njemu nije ni došlo do smene stanovništva i veroispovesti. iznad koga postoji veliki Gračanski krš (čiji je vrh 1364 metra. od Vuksana Radonjići. Đokići. a preslavljaju Letnjeg Sv. Vek kasnije. od Milovana Vukadinovići (Milovan je poginuo na Ljubiću 1815. godine bio 151 musliman. kad su se na područje Ljuljaka doselili Gračani i Boroštice. bežeći u Šumadiju. Naime. i srodnik Ilija. Od 1823. godine). koje se odlikuje lugovima i vlažnim tlom. Nikolu. Vitoševići (od ovog roda je poznati književnik i književni istoričar Dragiša Vitošević. Sledeće. dakle viši od šumadijskog Rudnika). Istovremeno kad i braća i njihovi sinovci Gračani. Uroš. jer u okolini Sjenice naziv Gradac nose dva sela. u Upisniku 1818.Miloš. a u Boroštici 402 muslimana i jedan Jugosloven. i 1822. Nimalo slučajno. 1819. U austrijskom popisu 1718.

koju je i sam Karađorđe kulukom krčio. Posle Prvog svetskog rata. ali odatle nanovo. kraju sela Belosavaca. jer se posle prve seobe vratila u Korita. Lukovići su doseljeni iz Graca. gde je skladišten kukuruz za potrebe Karađorđeve vojske. vidi se po tome što sva tri roda (Busarci.Boroštički rod . kao i njihovi srodnici Đokovići u Pretokama.Sv. na kosi Sokolovcu postoji Crkvina. bio tako imućan da ju je mogao podići samo od svog prihoda od meda.Vukadinovići i Radonjići u Barama . koji su u svojim zajedničkim prezimenima sačuvali uspomenu na stari kraj i selo iz koga su došli. Iseljenih Čampara ima još u Bistrici (Korita) i Boljarima (Pešter). podigao je neki bogati Kozoder.bilo ih je 66 kuća.Jovanovićima. Aranđela. Kozoderi su u Koritima bili ugledan i moćan rod. Svi ovi . I Čampari su došli za vreme Karađorđeve vojne. U tamošnjem selu Dupljaci. Tu grupu rodova čine Mijovići. najveća ravnica u ovom delu Šumadije. jer ih je ovde doveo Karađorđe. crkva je obnovljena. Ratkovićima (Živanovićima). a Čamparevići u Knić. u kojoj su im još preci Vukadinovića i Radonjića kumovali. saborna. dođu ovamo. što tačno pokazuje pravce njihovog doseljavanja u Šumadiju. koje se ranije zvalo Leposavljevići. I rod Gračana u Barama je takođe dugo održavao kumstvo iz starog zavičaja . godine. Vulovići. svedoči toponim Koševi. sačuvano sećanje na mnoge odseljene rodove. U starom zavičaju. koja je bila glavna. o čemu danas u potesu Polja. zaseoku sela Brezovca pod Venčacom. koji su ogranak Radosavljevića. Ko su Šumadinci (47) Iz Korita je rod Čampara Staro njihovo prezime je bilo Dragićevići Tako se u Zovljaku. a među njima osobito na razgranate rodove . Lutovac 1967. Agatija. Milenkovićima. godine ukupno bilo 29 kuća. posle srpsko-turskih ratova 1875-1876. Da su srodnici. Nadimak „Čampari" imaju i Paunovići u Bumbarevom Brdu. Kostićima (Aleksićima). Slavkovići. godine. Marinkovići i Čampari (1965. Žujoviće i Kozodere. godine iz Boroštice.Andrejiće. kad i Kozoderi. koji su u drugim krajevima istog sela . slave Sv.izuzev roda Busaraca. jedna grupa rodova naziva Kozoderima. i mnoge druge porodice u Šumadiji nose u svojim imenima ili nadimcima spomen na staru maticu ili mesto iz koga potiču. i to Milosavljevići u Grabovac. Kozoderi su učestvovali u bitkama Prvoga ustanka. Sokićima). U Belosavcima je bilo slobodne plodne zemlje. kako je zapisao akademik Milisav S. Posle propasti Karađorđeve Srbije. gde su temelji crkve koju su Turci srušili posle Karađorđevog pohoda. ali oni. van Pomoravlja. godine. Koritima.održavao je sve do ovog veka kumstvo sa Dragovićima u Prijanima. crkva za sva Korita. Milosavljevići i Čamparevići) slave istu slavu . a prezivaju se Slavkovići. U Koritima je. Nastanjeni su i istoimenom selu. koji je. Matićima (Vasićima. koji ostane u Kniću . kojih je 1923. Poput Boroštica i Gračana u Barama Gružanskim. koji su ogranak Slavkovića. uz koji su se i Kozoderi iselili. Glišići (Vulićevići). po predanju. Đerkovići i Radosavljevići. Većina ovog roda se dva puta selila u Šumadiju. a sa drugim srodnicima. Ilićima (Dujkićima) . vidi se i po krsnom imenu . a došli su iz predela Korita. Filipovićima. i danas ima Čampara. između Bihora i Pešterske visoravni. ali su je muslimani u Drugom svetskom ratu opet srušili. što je. Stanovništvo Belosavaca je relativno mlado.vrate se u Korita. Mihajlovići.sa Vasiljevićima u Sirči (Rudničko Pomoravlje) i Lukovićima u Belosavcima (Jasenica). posle vojevanja na Sjenici i Suvodolu 1809. Iz Korita je i rod Čampara. tako i po dolasku u Šumadiju.svi slave Svetog Jovana. Ovu crkvu. ih je bilo 17 kuća). a gružanski Gračani su im još tamo bili kumovi. kako u starom zavičaju. Da su Čampari bratstvo. Dragovići su takođe doseljeni 1809. Čampari .

U Bumbarevom Brdu su iz Buđeva rodovi Čušajići (u koje spadaju Mirkovići. od iste porodice. koji svi slave Đurđevdan. gde čine više od polovine stanovništva. koga je majka dovela od Zimonjića u Sibnici. Mišovići. čije je staro prezime bilo Dragićevići. izuzev Đekića. treći u Goračić (Dragačevo). kao i Marinkovići. koji su od njih odseljeni u Balosave. a njihovi seljaci idilično uživaju u zemaljskim plodovima svoga rada. Jelisija. čija je slava Đurđevdan. U Desimirovcu su Buđevci rodovi Lepavići (čiji su ogranci Radovanovići i Milenkovići). Desimirovački Buđevci slave Sv. Aranđela. bilo da se prezivaju Zimonje ili Zimonjići. i Bumbarevom Brdu. I jedni i drugi su sačuvali spomen na svoje rodonačelnike . koji je poginuo u boju na Sjenici 1809. a Čušajići na Milivoja Čušaju. poveo i ovde nastanio. bežeći od turske odmazde. Boljare ima 45 žitelja. po dovotku. Da je sreće. izuzev Zimonja u Vučkovici koji slave (i preslavljaju) Aranđelovdan. slave Sv. Buđevaca ima i u Grošnici. jer su ogledalo sudbine našeg naroda. došli u Šumadiju prilikom Karađorđevog povlačenja. Ko su Šumadinci (49) Vukićevići osnivači sela Svetlića Istorija seljaka kao strašni letopis ratova. koje je zapisao Mihailo Dragić: „Došla tri brata: jedan u Vučkovicu. prilikom povlačenja od Sjenice 1809. gde se prezivaju Zimonje. Petrovići) označene su Zimonjićima kao drugim prezimenom. sela kod Sjenice. i po jedan Crnogorac i musliman. gladnih ptica i svakojakih nemilica. Tako Zimonjići. Đokovići. poznati hercegovački junak. Vučkovački Buđevci. gde se prezivaju Đokovići. godine doseljen u Šumadiju. u okolini Sjenice. Nikolu. razmešten je u Desimirovcu i Grošnici. Naš narod je. smrti i seoba. U tom pogledu su Vukićevići u selu Svetliću tipičan srpski rod. Osobito je značajno pamćenje Zimonja u Vučkovici. Zimonje su uglavnom sačuvali zajedničko prezime. odakle su došli. u kojem danas žive 128 Srba. Za razliku od ovih familija. jer imamo vrlo bogatu istoriju. godine. usled čega su njegovi sinovi. pamte da im je tu pre Kočine krajine došao predak Jovan iz Kruščice u Starom Vlahu i da je njegov unuk ratovao uz Karađorđa. a naš seljak. gde ih je dve trećine. godine) i slave Aranđelovdan. Radosavljevići. bilo da im je to tzv. koji je 1809. prezivaju Pavlovići. kao i njihovi srodnici u Kniću i Grabovcu. Agatonija. Pavićevići (Janići) i Pavlovići. Buđevci su osobito brojni u dva gružanska sela . Radenkovići. Buđevci su doseljeni iz Buđeva. drugi u Sibnicu. koja je strašni letopis ratova. Rod Buđevaca. živi razapet između suše i puške. Kazakovići. koji se doselio. Boljarci su Simići i Nikolići (Banovići) u Belosavcima. kao i naš seljak. slave Sv. ali su oni došli kasnije (1830. (Po popisu 1991." Sve porodice Zimonja u Gruži slave Sv. međutim. narod vrlo nesrećan. koje je Karađorđe. Tako su prozvani po selu Boljarima. kao i u Vrbetima. Jekići. gde se. Mekovići/Novičevići.Todorovići na Vasilja. Milovanovići i Jovanovići) i Todorovići. U Vitanovcu ima njihov ogranak. smrti i seoba Srećni narodi nemaju istoriju. Tvrde da je Bogdan Zimonjić. kao i Đekići. Po starom zavičaju su prozvani rodovi Boljaraca i Buđevaca. večito s glavom u torbi. koji se još prezivaju Đerkovići („ded Đerko došao iz Buđeva i našao ovde svoje rođake Buđevce i tu se nastanio").Čampari. živeli bi skupa u idiličnom obilju . Pojedini njihovi ogranci u selu (Nikolići. od kojih je šest muslimana). drugo prezime.Vučkovici. koji su naseljeni u Sibnicu (Donja mahala).

čija ja matica selo Zabrđe kod Andrijevice. predanje i rukopisnu hroniku. razvejani na više strana. visokog činovnika Dvora i književnika. pitomog sela koje su oni zasnovali na zatalasanoj šumadijskoj površi. ekonomista u Kragujevcu (r. ali oni. odakle nastaje njihovo širenje po Polimlju i dalje. 1939. u kojem sada žive samo Škrijelji (Šiptari). drugi u selo Opariće u Levču. gde ih u znatnom broju još ima. za koje je etnolog Toša Radivojević pogrešno zapisao da su došli iz Belopavlića u Crnoj Gori. sela označenog kao nenaseljenog u tadašnjem Kragujevačkom distriktu. gde je 1720. Vukićevići su poreklom od plemena Vasojevića. i odakle su se vremenom raseljavali. decembra 1795. koji je obuhvatio Vukićeviće do 1931. Sima. lekare i geografe. godine u Svetliću deset kuća. takođe su nam vidljivi desetorica Vukićevića . u Svetliću).rodnog Svetlića. U Vasojevićima postoje dvoji Vukićevići. jedni su iz bratstva Lopaćana (Rajovića). dospevši tu u širokom luku preko Kosova. a podudara se i sa prvim pisanim pomenom Vukićevića u Somboru. nego i hajduke i ustanike. a na podsticaj Zarije Vukićevića (umro 1984. godine. 1948 u Beogradu). počelo je i jače pokretanje Vukićevića iz Vinicke. Đuka i Mijailo. gusinjskim begovima Šemovićima (ili Šeovićima). nalaze se i potpisi trojice Vukićevića (Vuka. Marka i Danila). tada nenaseljen. posle Velike seobe 1690.jedni u okolinu Čačka (Dragačevo). koji je. nastavio je novinar Dragutin Vukićević (1909-1990). godine. držanoj od 3. godine. Prvi pisani pomen Svetlića je u austrijskom okupacionom popisu 1718. narodne predvodnike i okružne starešine. Đurađ. čiju je šemu uradio inženjer Mihailo Vukićević. Na molbi bečkom ćesaru 1747. Filip. u Opatiji). zatim u selu Požeginja (opština Bijelo Polje) u predelu Korita. što odgovara vremenu dolaska Vukićevića. godine. što se sve poklapa sa upamćenim vremenom seobe Vukićevića iz Vinicke. svedoči i održavanje zajedničke vasojevićke slave. što znači da se njihov rodoslov izvodi od Vase (Vasoja). trgovce i poslanike. ekonomiste i umetnike. jamačno uslovljeno i otporom prema osionim feudalcima. sin Kostadina. Mišo. Kao stari i ugledni rod Vukićevići imaju svoj rodoslov. čiji je prvi sastavljač dr Pera Vukićević (1861-1945). čiji su domaćini sin lepeničkog kneza Jovana . dolaze u Svetlić. a četvrti. bilo je 1831. Vukićevića. Andrija. a na njih podseća i toponim Vukićevac u selu Javorova (opština Berane) u Bihoru. a drugi iz bratstva Mijomanovića. Šumadijski Vukićevići su iz bratstva Lopaćana i njihova matica je selo Vinicka kod Berana. Sv. uglednike i konzule. ratnike i generale. čukununuka Vukana Nemanjića. koji je predani nastavljač hronike svog roda. kao i izrastanje u najveće pleme na Balkanu. Aćim. koje predvodi rodonačelnik Vuka Vukićević. godine u popisu vojnika Potiske vojne granice upisan Radivoje Vukićević. i postaju osnivači ovog sela. koju su potpisali svi graničari šanca Sombora. a u noćnoj gradskoj straži. pružio nam je Budislav Vukićević. treći u okolinu Sombora (Bačka). godine. dok će se krajem tog veka (1798) Vukićevići nastaniti i u Donjem Kovilju u Šajkaškoj. za ovaj napis su korišćeni i materijali kojima raspolaže Dragić-Vanja Vukićević (r. Da su svi ovi Vukićevići rod. a posebno dragocenu pomoć. dadoše ne samo vredne ratare i ugledne domaćine. po svemu sudeći uglednog srpskog roda pre prelaska na islam krajem XVII veka.Mijo. koja se smatra njihovom plemenskom maticom. sudije i profesore. tako da su im ogranci u Trešnjevu kod Andrijevice. U bezakona vremena. Zete i Kčeva do Lijeve Rijeke. gde ih je 1957. Njegov rad. Uz pomenute izvore. do 28. kako za nove tako i stare podatke. Tako se početkom XVIII veka deo Vukićevića iseljava i redom nastanjuje u četiri područja . marta 1796. Mihaila. knezove i istoričare. zbog kojih su se iseljavali seljaci-čifčije ne samo pravoslavni nego i muslimani. Dug je i višestoletni put Vasojevića iz Stare Srbije (Kosova i Stare Raške) preko Hercegovine. davši do šezdesetih godina pregled loze Vukićevića. tačnije obnavljači života u njemu. arh. godine bilo dve kuće („došli iz Brda"). Vaso. po plemenskoj tradiciji. doseljeni iz Malesije.

Mihailo (r. 1789), Ilijin sin Stevan, zvani Steka (r. 1757), zatim Stekin odeljeni sin Sava (r. 1797), pa odeljeni Milićevi sinovi Panta (r. 1782), Dimitrije (r. 1790) i Jevta (r. 1799), Milijin sin Tanasije (r. 1791), koji je tada kmet, Pavle Milosavljević (r.1794), Radomirov sin Stevan Ćirić (r. 1797), koji živi u zadruzi sa braćom Stepanom, Vasilijem i Jovanom, i Marko Nikolić (r. 1807), potomak Milivoja, sina Vuke Vukićevića iz prvog braka. Početkom ovog veka je u Svetliću bilo 45 kuća, podeljenih na više rodova - Vukićevići u užem smislu (7 kuća), Jevtići (7), Lazarevići (3), Maksimovići (3), Milosavljevići (3), Pantići (3), Petrićevići (3), Radojkovići (3), Todorovići (3), Ćirići (3), Ilići (2), Lazići (2), Matejići (1), Milovanovići (1) i Radojkići(1), a ogranci svetlićkih Vukićevića su Vukićevići u Đurđevu (Lukanju) i Donjim Jarušicama i Petrovići u Guberevcu (danas selo Borci) u Lepenici. Danas su, pak, najbrojniji Sarići (12), Stekići (8), prozvani po Ilijinom sinu Stevanu-Steki (r. 1757) i Vukići (6). Ko su Šumadinci (50)

Selo potomaka oborkneza Mirka
Poslednje naseljavanje obavljeno je posle Velike seobe 1690.

Piše: Mile Nedeljković
Selo Šume je starog postanja. Prvi njegov pisani pomen je u godini 1428, u povelji kojom despot Đurđe Smederevac potvrđuje baštinu velikom čelniku Radiču Postupoviću, uglednom i moćnom vlastelinu, danas poznatijem kao ktitoru manastira Vraćevšnice. Od tada je bilo više korenitih promena u stanovništvu, ali su Šume, prazneći se i ponovo puneći stanovništvom, kao i većina naših sela, uvek bile nastanjene. Poslednje naseljavanje je obavljeno posle Velike seobe 1690. godine, i ono je upamćeno: prvi se, došav sa Kosova početkom DžVIII, naselio oborknez Mirko, koji je imao šest sinova. Danas se Šume dele na Mirkove potomke i ostale, kasnije doseljenike, sa kojima se i po slavama se razlikuju: Mirkovi potomci slave Sv. Đorđa (Đurđic), a ostali druge svece. Posle Prvog svetskog rata pet sedmina kuća u Šumama pripadalo je Mirkovim potomcima. U vreme kad je Borivoje M. Drobnjaković istraživao Šume (1923) Mirkovo stablo se razgranalo u dvadeset i četiri roda sa 101 kućom. Navodeći zajedničko poreklo i isto krsno ime, kao i koliko koji rod Mirkovih potomaka ima kuća, Drobnjaković ih je samo pobrojao, ovim redom: Stanojevići, Popovići, Glišići, Martići, Maksimovići, Stankići, Prokići, Glišići (drugi), Uroševići, Mirkovići, Živanovići, Živojinovići, Nikolići, Bogićevići, Prokići (drugi), Milovanovići, Jakovljevići, Ristići, Markovići, Batići, Rankovići, Lazići, Petkovići i Antonijevići. Koji su koja grana, od koga Mirkovog sina potiču, i koji su i za koliko kolena međusobno bliži nije ni pokušavao da razmrsi. Poput učenog etnologa Drobnjakovića, na ovom pitanju je zastao i amaterski vredan pokušaj Miodraga Krunića (umro nedavno u Kragujevcu). Za razrešenje ovog pitanja zahvalni smo Aleksandru Srećkoviću, vanrednom profesoru Beogradskog univerziteta. Aleksandar Srećković (r. 1945, u Topoli), profesor fizike na Prirodnomatematičkom fakultetu (Fizički fakultet) u Beogradu, jedan je od vrhunskih znalaca savremene fizike (uža oblast: fizika plazme). No, on je i zatočenik zavičaja. Istražio je devedeset rodova (familija) u selu Šume, i još niz rodova u drugim naseljima, od kojih su posebno razgranati znamenita loza Jokića u Topoli, Nikodijevići (danas Blagojevići) u Kopljarima, Đukići u Nemenikućama, Mihailovići u Belosavcima, Petrovići u Velikoj Ivanči, zatim više rodova u Trnavi,

Smederevskoj Palanci i okolini, Dobrači u Gruži i dr. Njegovi rodoslovi, urađeni genealoškim metodom savremene istoriografije i etnološke nauke, sadrže na hiljade ličnosti, pravih malih biografskih profila tolikih pojedinačnih sudbina i konkretnih ljudskih života. Podaci su prikupljani vrlo savesno i proveravani u svakoj prilici, pedantno i dosledno, kako to mogu samo pasionirani naučnici. I - zidovi zaborava su srušeni. Pred nama se ukazuje svojevrsna galerija likova, razuđeni biografski rečnik više od stotine rodova i porodica. A množenje porodica kao da nalikuje fisiji atomskog jezgra. Što se tiče rodoslovnog stabla oborkneza Mirka, osnivača Šuma, ono danas, prema Srećkovićevom nalazu, ima osam grana - dve su od Mirkovih sinova Bogića, Živana, Pauna, Blagoja, zvanog Blaža, i Mihaila, i jednoga koji je bio pop. Sedmi, verovatno najstariji, Mirkov sin Đorđe otišao je pre 1750. u Rakinac i od njega su tamo Đorđevići i Milićevići. Od Bogića (r. 1724, imao sinove Marinka i Janka), u trećem naraštaju se zatrlo muško potomstvo. Mirkov sin Živan je imao Đorđa (r. 1750), a ovaj pet sinova: Dmitra, Milovana, od koga su Milovanovići, Teofana, Obrada i Gligorija, zvanog Gliša, od koga su Glišići. Dmitar je imao četiri sina - Avrama, od čijeg sina Ranka su Rankovići, Simu, od koga su Simići, Marka, od koga su Markovići, i Lazara, od koga su Lazići. Od Milovanovih sinova Proke i Pantelije su Prokići i Pantelići. Mirkov sin Paun (r. 1730) je imao četiri sina - Živana, od koga su Živanovići, Živojina, od koga su Živojinovići, čiji su ogranak Nikolići (od Nikole, Živojinovog sina), Lukići (od Luke, Živanovog sina) i Pantići (od Pante, Nikolinog sina), Mirka, od koga su Mirkovići i Pavlovići (od Pavla, Mirkovog sina), i Ivka, od čijih sinova Obrada i Petka su Obradovići i Petkovići. Mirkov sin Blagoje (r. 1732), zvani Blaža, imao je sina Milosava, a ovaj sinove Milovana, Proku, Maksima i Antonija, od kojih su današnji Prokići (drugi), Maksimovići i Antonijevići. Od Milovanovog sina Gliše je ogranak Glišića (drugih), čiji su deo bili Mihailovići, koji su izumrli. Od petog Milosavljevog sina Save su tri familije: jedna se preziva po majci Stanki (Stankići), a dve po njegovim sinovima Kuzmanu (Kuzmići) i Damnjanu (Damnjanovići). Od šestog Milosavljevog sina Jovana su Jovanovići, od sedmog sina Radoja su Radojevići (čiji su ogranak Martići, koji su se ugasili), od osmog sina Vićentija su Vićentijevići, čiji su ogranak Ivkovići (od Ivka, Vićentijevog sina), a od devetog sina Aksentija su Aksentijevići (od ovog roda je čuveni Živadin iz Šuma, jedinstvena figura našeg zemljoradničkog i naprednog pokreta, ubijen od Nemaca 1942. godine). Mirkov sin Mihailo (r. 1733) je imao Marka, a Marko sinove Stanka, Stanoja i Todora, od kojih su Stankovići, Stanojevići i Todorovići, zatim Mirka, od čijeg sina Tanasija su Tanasijevići, i Radosava od čijeg sina Bogića su Bogićevići. Od Mirkovog sina kojem je ime zaboravljeno su Popovići, Ristići, Živkovići, Brankovići i Đorđevići, kao i Jakovljevići i Uroševići. Ukupno, prema istraživanju profesora Srećkovića, u Šumama su 43 roda čiji je rodonačelnik oborknez Mirko. Ko su Šumadinci (51)

Potomci Baje Pivljanina
On je na zahtev Porte, prebačen daleko u Istru 1670. U narodnim pesmama opevani hajduk i uskok Bajo Pivljanin je istorijska ličnost. Rođen je u Rudinicama u Pivi oko sredine XVII veka. Prvi put se u pisanim izvorima pominje 1664. godine, kada je kao četovođa hajduka razbio turski karavan na području Dubrovačke republike. I u sledećih pet godina je vidljiv po svojim prepadima na Turke, zbog čega je, na zahtev Porte, sa svojim

ljudima prebačen daleko u Istru (1670. godine), na područje Mletačke republike, a zatim u Zadar (1674. godine). U austro-turskom ratu, koji je počeo 1683. godine, kao i tzv. morejskom ratu, koji je između Mlečana i Turaka počeo sledeće godine (1684), činio je čudesa od junaštva sa srpskim uskokom Stojanom Jankovićem po Ravnim kotarima i Dalmaciji, da bi naredne godine ponovo vojevao u rodnoj Hercegovini, po Pivi i Drobnjaku. Poginuo je na brdu Vrtijeljci u maju 1685. godine na prilazu Cetinju, koje je sa 1.200 svojih hajduka Crnogoraca i Primoraca branio od nadiranja vojske skadarskog sandžakbega Sulejman-paše Bušatlije. Bajo se prezivao Nikolić, a po zavičajnoj Pivi je prozvan Pivljanin. U njegovim rodnim Rudinicama, seocetu u opštini Plužine u Crnoj Gori (po popisu 1991. godine 138 žitelja), žive danas i njegovi potomci, koji se po njemu prezivaju Bajovići (nadimak Čepuri). Po ispitivanjima Svetozara Tomića, posle Drugog svetskog rata su u Rudinicama bile dve porodice Bajovića, a u Bezuju, drugom pivskom selu, šest porodica Bajovića (Čepura). Na znamenitog Baju Pivljanina podseća i naziv današnjeg naselja Bajovo Polje, koje je prozvano tako po tome što je tu Bajo Pivljanin ubio prvoga Turčina, a u Rudinicama su se do sredine ovog veka, na južnoj strani sela, u kraju zvanom Ivanovići, poznavali ostaci zidina kuće Baje Pivljanina. Malo je, međutim, poznato da potomaka Baje Pivljanina, tačnije potomaka njegovih sinovaca, ima danas po Staroj Raškoj i Šumadiji. Po narodnom verovanju, ovo je u skladu sa prokletstvom koje je na svoj rod bacio sam Bajo. O tome u Pivi postoji ovo predanje: „Vele, bilo je sedam braće. Bajo pođe u hajduke i pozove braću. Oni ne htednu no ostanu kod kuće. Tada im on reče: Ni se iskopali, ni se razrodili, a zemlje vam uvek dosta bilo." Kasnije je, na molbu Čepura, Bajovih potomaka, crnogorski mitropolit Mitrofan Ban čitao molitvu, skinuo kletvu i blagoslovio kuću. Slično predanje o rasturanju roda Baje Pivljanina postoji kod njegovih srodnika Markovića u gružanskom selu Ljuljacima. Pozivajući se na rukopis istorije ove porodice, koju je, po pričanju „đeda" Ognjana (umro 1872. u 103. godini), sastavio Stevan Marković, profesor Beogradskog univerziteta, Mihailo Dragić je saopštio da su Markovići od roda Baja Pivljanina. Po ovome izvoru, Bajo, koji zbog hajdukovanja nije zasnovao potomstvo, imao je dvanaest bratučeda, koje su Turci stalno uznemiravali da bi im izdali strica Baju. Jednom su u kući pohvatali i svezali jedanaestoricu, no jedna se žena iskrade i javi dvanaestom bratučedu, koji je bio kod stoke u bačiji, a ovaj netom dojavi Baji, koji sa družinom pohita, te sve Turke, zatečene razuzurene na spavanju, pobiju, a bratučede oslobode. Zbog toga, po Bajinom savetu, da ih Turci ne bi našli i osvetili se, rasture se, svaki sa svojom porodicom, ali - nigde po trojica zajedno. Tako „Bačar" (što je bio one noći na bačiji), sa braćom Mrlješom i Vukom, dođe u Lunjevicu (Takovo), a odatle se, pošto im se tu nije dopalo, raziđu. Bačar ode u Radmiloviće, Mrlješ u Toponicu, a Vuk, za koga kažu da se prezivao Marković (ili je i on, skrivajući se, menjao prezime), dođe u Ljuljake, gde su mu potomci Markovići. Markovići su doseljeni u Ljuljake od Pive, u prvoj polovini XVIII veka. Kumovi su im Popovići iz Belog Polja. Uz Markoviće su u Ljuljacima i njihovi srodnici Mirkovići, koji su pre naseljavanja u Ljuljake prebivali u selu Deretin kod Kušića (opština Ivanjica). Ove dve velike familije, koje su se u Gruži razrodile, znaju da su od istog plemena iz Pive, to jest od roda Baje Pivljanina. Mirkovići se u užem smislu dele na Panteliće i Filipoviće, a po domazetskoj liniji su među njima Dragovići i Aleksići. Bliži rod sa Mirkovićima u Ljuljacima su Pavlovići, Petronijevići i Mijatovići, a njihov rod su i Srejovići u istom selu, doseljeni pravo iz Pive, pre Karađorđevog ustanka. U Oplaniću su Markovićima rod Mićići, doseljeni od Čajetine posle Prvog srpskog ustanka. Od Bačara je u Radmiloviću nastao rod Bačarevića, a od Mrlješa, koji je došao u Toponicu, rod Mrlješa (Mrlješevića ili Mršljevića) i Đokovića, a jedan njihov ogranak će se potom, po nekom pretku popu, prozvati Popovićima. U užem smislu se rod Mrlješa deli na Pavićeviće i Sinđiće u

zatim poznati stvaraoci i kulturni radnici sestre Bojana i Svetlana Isaković (unuke popa Jeremije) i mnogi drugi. iguman voljavački Maksim. u Radmiloviću 3 i u Toponici 17. posvećena Tanasku Rajiću. godine. koji je kao varošica osnovan 1859. ovu spomenploču podiže na Usekovanje. septembra (29. avgusta) 1995. Da to za 180 godina nisu učinili ni kaluđeri. koji žive u Beogradu. poreklom su od Sjenice. uza zid temelja. 11. napisao je knjigu uspomena iz koje se. čiji je predak Trajko došao kao strugar iz sela Slepče kod Prilepa 1860. Ako izuzmemo Boškoviće u Velikoj Plani. još zlurado gledaju davno nestali Turci. godine Zadužbinsko društvo 'Prvi srpski ustanak' Orašac". staračko domaćinstvo (udova Božidarka. poklonik Hristovu grobu u Jerusalimu. sahranio je glavu Karađorđevog barjaktara Tanaska Rajića. Ko su Šumadinci (53) Boškovići iz Boškovog zbega Aranđelovac. sin učitelja Dragutina Prokića. Tomići. godine. Prosto neverovatno da do sada nije bilo nikakvog natpisa nad grobom čuvenog junaka iz oba srpska ustanka. s dozvolom i blagoslovom gospodina doktora Save. Već godinu dana u Stragarima.istom selu. Isakovići u Donjoj Šatornji su samo o jednom duši . na kojoj mu je bila istaknuta glava. No. od kojih su 26 pravoslavni. a 31 musliman). na kojoj piše: „Na ovom mestu. po kome se danas zove jedna ulica u Beogradu. koji je junački poginuo u boju na brdu Ljubiću iznad Čačka 1815. osnovan 1859. U samom Aranđelovcu. ni država. sastavljen je sve od samih doseljenika Piše: Mile Nedeljković Aleksin sin Ljubomir Isaković. koji žive u Beogradu). godine. U predelu Jasenice su četiri roda Boškovića. kao u pravom romanu. privrednika iz Aranđelovca. Bačarevići u Radmiloviću imaju i predanje koje kaže da im je prababa doseljena iz sela Bačije kod Sjenice (danas u ovom selu ima 57 žitelja. levo od leve pevnice. u manastiru Voljavči. episkopa šumadijskog. svi ostali Boškovići. godine. ni potomci Rajići. Zato je razumljivo što posetioci Voljavče nastoje da doznaju i nešto više o Milu Boškoviću. a najranije su došli Boškovići u Vrbici . Karađorđevom barjaktaru.znatno pre Kočine krajine. Posle Prvog svetskog rata u Gruži je bilo 62 kuće rođaka Baje Pivljanina . Kragujevcu i inostranstvu. odakle su pristigli u različito vreme . ispravljaču naše nebrige i propusta. koji očito nisu rod jer su im slave različite. Od ovih potonjih je Mile . zato su u Šatornji brojni Prokići. mašinski inženjer (koji nosi ime po dedi. u Oplaniću 4. u kojem je bilo prvo sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta. u ovom trenutku. Od Gavrilovića je ambasador Dragić Gavrilović (sada u penziji). Od ovog roda Isakovića je ugledni akademik i jedan od najvećih savremenih književnika Antonije Isaković.tzv. stoji jedna naročita spomen-ploča. iza ograde Čačka. a od Tomića je student Živko Tomić (stradao na Kadinjači 1941). godine. odslikava život porodice Isakovića. Gavrilovići. r.u Ljuljacima 38. Petra Isakovića.Boškovići u Vukasovcima su došli 1809. kako pokazuje popis njegovih žitelja 1863. Od Prokića je poznati društveni radnik Pantelija Prokić. Kao da na krišom sahranjenog Tanaska Rajića. majka univerzitetskog profesora Mihaila Isakovića i inž. ni vojska. godine. nije bilo nijednog Boškovića. Na žalost. a uz pomoć dobrotvora Mila Boškovića. potonji hadžija Mihailo. Boškovići u Belosavcima su došli pre Prvog ustanka. Visoko ceneći svetao primer i svesnu žrtvu Tanaska Rajića. Vasići i ostali srodnici Isakovića. po kojem se zove osnovna škola u Donjoj Šatornji i njeno odeljenje u Vinči. sastavljenom sve od samih doseljenika. popu Ljubomiru). pretežno zanatlija. prvoustanika iz Stragara. 1920.

Drobnjaković zapisao. arh.nije. Boško je imao tri sina . koji mu. od tri Boška.koji su rodonačelnici Boškovića u Belosavcima i Vukasovcima . preslava Letnji Sv. od kojih potiču tamošnji Stojanovići i Andrići. postoji više tragova i zapisa. Ovo sklonito mesto. ekonomista i uspešan privrednik. strane Baljkovice. došao od Sjenice. ništa manje. Kostići i Živkovići. dvojica . napustio Fazli-bašu u Palanci. koje je prikupio književnik Vladeta Kolarević. Od njih je možda najtrajniji zapis koji je postao zemljopisna činjenica. ali treći. i predani poštovalac istorije i pomagač vrednih pregnuća. u koje je narod bežao za vreme Kočine krajine i Prvog ustanka. 1802) i Dmitar (r. koje se naziva Lapin. Po raspoloživim podacima. koji ga je odredio i pripravio za zbeg naroda i svoje nejači. gde je nesumnjivo našao utočište i razumevanje za svoje rodoljubive pobude. 1911). da bi bio bliže majci i porodici. da bi ga pridobio. izuzetno otresitog čoveka i cenjenog domaćina. 1941). Boško se zaimao. Kostom i Živkom.Kuzmanovi sinovi Sreten i Živan sa ženama i osmoro dece. Sa druge. i došao Bošku. pod Obrenovićima.Bošković (r. kao i staro kumstvo (Boškovićima i Kostićima kumuju Terzići.glavom mladi Karađorđe. U prvoj su. Arhanđel). kao što je Borivoje M.Stojan i Andrija. Ko su Šumadinci (54) Srodstvo po mleku Simići su sa Blagojevićima braća po materi U popisu 1863. naskoro su se naselila i Boškova braća od stričeva . Naskoro će izbiti i Kočina krajina. 1787). između 1781-1784. 1807) u kući sa stricem Gligorijem. rođen je sredinom XVIII veka. sa sinovima Maksimom i Milošem i neoženjenom braćom Tanasijem i Vasom. Naime. ali su u popisu 1831. Govedarom je nazvan stoga što ga je neki bogati Turčin u Vrbici najmio da za njegov račun dogoni stoku od Sjenice i prodaje u Beogradu.Kuzmana (r. dozvoli da se naseli u delu Vrbice koji se naziva Baljkovica. kako beleži istoričar Milenko M. Vukićević. Pada u oči da su sve tri kuće zadružne.od potomaka zaboravljeni. koji je istorijski vidljiva ličnost. Kao domaćin. pa i unajmljivao ljude za rad i poslugu. a jedna od Gligorijeve loze. Dve kuće su od Kuzmanove. na strani spram Jelovika. pak. po sačuvanom porodičnom predanju. ali. Boško je. a daljim poreklom je iz Crne Gore. Zato su. na prostranom zemljištu blage padine od brda Preseke do potoka Jelinca. kad je politički argument bila drenova budža u pomrčini. godine upisani njegovi oženjeni sinovi Petar (r. pretku vrbičkih Boškovića. godine. Gligorija (r. a po sebi je jasno zašto tada Boško gradi zbeg u Bukulji. i danas se sa Boškovićima svojataju Radovići (zvani Ćisovci). koji imaju istu slavu kao i Boškovići. Mihailo. Mada su razrođeni. Loza tog najstarijeg sina je u trećem kolenu (sa unukom Stanojkom) izumrla po muškoj liniji. Na ovoj suncu okrenutoj strani je matica roda Boškovića. kao odani karađorđevac biće ubijen Boškov praunuk Spasoje. U . čije je ime zaboravljeno. u Orašcu. Znak njihovog zajedničkog porekla je isto krsno ime (Sv. I kasnije. vredan i preduzimljiv Boško se dopao Turčinu. kojoj će pristupiti i budući Vožd. a u drugoj . a u Vrbicu je došao najmanje deceniju pre Kočine krajine (1788). ženjena braća Obrad i Gavrilo. godine su tri kuće Boškovića. Tako se. kod Boška u Vrbici pojavljuje kao najamnik . rodonačelnik Boškovića u Vrbici . Boško se ovde naselio sa braćom Radom. uz majku Milicu (udova Kuzmanovog sina Živojina). kao i drugih kazivača. 1792) i trećeg. nazvano je po Bošku. Radeći ovaj posao. na Bukulji postoji mesto koje se zove Boškov zbeg. Po kazivanju Aranđela Boškovića (r. koji je bio najstariji. koji je. koji upravo dovršava rodoslov ove familije. O tom Bošku. pošto mu je otac Petar Mrkša ubijen od Turaka u Masloševu. a Radovićima i Živkovićima Miloševići iz istog sela).

fudbaler Svetozar-Zare (kad je „Šumadija" bila na vrhuncu slave). stavio u žižu istorijskih tokova i lomova u poslednja dva veka. najveća je porodična zadruga u to doba u Vrbici. zatim Miloš (igrač čačanskog „Borca". balkanskih ratova. nadaleko traženu. Katići su u ponečem i izmišljeni. najpre u ataru Korićana. kad se tamo još vrlo mlatom ili stokom.od inokosnog nastanka do grananja u više rodova. bila u trouglu Beograd-Valjevo-Kragujevac najopremljenija i veliko narodno lečilište u ovom delu Šumadije. Boškovići su joj primerno dali svoj obol. ratnih smrti i mirnodopskog mrenja. oličenje života u našoj zemlji seljaka. Jevrem i Jelisije. i tu se Boškovići imaju na šta pozvati . major avijacije Obren. nastanjivali. a u novije vreme i intelektualci. Svaka. narodnog heroja Milića Radovanovića. za koga se sada već. od naseljavanja. U kući Miaila i Zorke Bošković je bila partizanska baza. četvorica njegove takođe oženjene braće Ristivoje. Kostadin. pa milanovačkog „Takova"). kojih je oko Prvog svetskog rata bilo 15 u Vrbici. U našoj književnosti nije dovoljno razvijen roman o porodici. . prevoznici. Znamo da se umetnička istina ne mora podudarati sa istorijskom istinom. februara 1944. Od ovog roda su čuveni trgovac u Aranđelovcu Boško. i dva svetska rata. do današnjeg naraštaja vrlo razuđenog radnog i profesionalnog profila. Iz ovih imućnih zadružnih kuća nastaće pola veka kasnije 20 kuća Boškovića. naslovljenog kao sećanje na prošlost. doktor Alempijević je čuveni hirurg. U takve porodice možemo ubrojati i Alempijeviće u Maloj Pčelici. Slobodana Minića i Milovana Ilića Mišule (poginuli od žandarma 10. Jezgrovito. ma kako da se čini običnom. Međutim. Katići nisu puka piščeva fantazija. može reći da je legenda bolnice u Topoli. topolske bune. Među prvima u okolini je Ivan Bošković (Misača) imao vršalicu.kao zemljodelci. trgovci. Između dva svetska rata biće Boškovića nastanjenih i u Aranđelovcu. a o porodici epopeja. šumadijske porodice . od javorskog rata. O svakom čoveku se može napisati posebna pripovest. Ako je istorija gledanje smrti u oči. a u njoj poslednje prenoćište jedne od legendi ovog kraja. Ali u romanu imamo svoje Katiće. s kojom je dospevao do Kosova. koji je u međuvremenu preživeo nemački logor „Mathauzen". ili poput Nemaca svoje Budenbrokove. sa domaćinom Vukadinom (sin Gligorija). i dr. Vukadinova kuća. stajući tako uz rame Golsvortija ili Tomasa Mana. Iz rukopisa. svoje Forsajte. po nastanku kraljevska. pred nama je rukopis od četrdesetak kucanih strana o poreklu. Zahvaljujući trudu doktora Dragomira Alempijevića. preko prebrođenih nedaća. po mnogo čemu tipične. Autor. poput Engleza. stomatolog Milinka-Bela u Užicu. dok ih danas ima više od pedeset domaćinstava. odslikan je razvojni luk ove. rudarski inženjer Radiša u industriji mermera „Venčac". pukovnik Živomir. bez preterivanja. kao i predratni i poratni trgovac Miloje zvani Telak. godine u potoku Kamencu u Vrbici). preko udomljavanja u Maloj Pčelici. gde im je deo imanja. deobama porodica. doznajemo mnogo dragocenih podataka. koja broji 22 duše. na kojem su se. koje je Dobrica Ćosić u svojim knjigama. Ako je život neumorno izgaranje u radu. profesor biologije Dana u Topoli. a u pogledu životnih prilika kroz koje je prolazila . u više mesta u zemlji i inostranstvu. ljudska sudbina je roman u malome. i vrlo upečatljivo. ponešto im je dopisano. pravnik Ljuba. uveliko i krepko u devetoj deceniji života. razvoju i sadašnjem stanju ove grupe porodica vezanih istim pretkom. Iz Kuzmanove loze su više puta birani za predsednika opštine sin Sreten u prošlom i praunuk Života u ovom veku. Mnogo je naših porodica koje se mogu prepoznati u Katićima.od zaimavanja. do sadašnjeg razvejavanja u više naselja. i to u vremenu kada je ova bolnica. tehnolog Slobodan u „Šamotu".trećoj kući su. kmetovanja. a pet u Misači. Mi nemamo romaneskno obrađene. ali isto tako i osobene.

Milanovići i Simići su međusobno bratstvenici i po ocu. Kovanluk. Kozjak. Ovča.Grnčari. Bačije ili Stanovo. Ovčare. Simići i Blagojevići). U srednjovekovnim svedočanstvima. Lukari. Koznik. Svi potomci su Stančići. Kopljari. možemo. I dandanas je ovo srodstvo u poštovanju. Kravice. Konjarnik. Milanovići. Konjska. Kasnije Jevto sa svojom ženom preuzme mehanu u Korićanima.O Alempijevićima u Maloj Pčelici je početkom ovog veka Toša Radivojević vrlo škrto zapisao da su doseljeni između 1804. Lanar. Jevto je umro bez potomstva. koja su zapravo tako nazvana što su na njihovom tlu u srednjem veku cvetali određeni zanati. Šiljegovac.od kojih po dve kuće Alempijevića. Prezimenski gledano. Mrčajevci.Sve što je neophodno trebalo domu i selu.srodstvo po mleku. Svetostefanska. Kravarica. Zlatari. Volujac. Ko su Šumadinci (56) Drevni zanati u Srbiji Drvene posude. međutim. Gledajući s prezirom na pomalo otuđene i Turcima previše ponizne svoje sunarodnike koji su krajem XVIII veka živeli po gradovima. Kožuari. gde bude i Alempije. jer ih je sve izrodila Stanka (umrla 1864). Konjevići. da slave Svetog Nikolu i da ih je 1911. Trmčište. o svadbama. Tulari. imao čatiri sina . Bivoljak. Dečanska i Arhanđelovska hrisovulja). na primer. Kobilje. sela koja su posle . Za nas je posebno bitno što. Malo je. i 1814. uz koju je iz prvog braka bio sin Blagoje. Štitari. Aleksandra i Maksima. a pogotovu kašike. uglavnom kasnije izniklih. Šavci. Volujak. a Alempije je sa Stankom. koji. upravo zbog svoje namenske proizvodnje. Kravlji Do. Konopnica ili Ražana. a Alempijevom pastorku Blagoju (Alempijevići. u Malu Pčelicu. Toša Radivojević nije ostavio bližih naznaka. Kozarica. potom. Ovčarevo. Kamenari. osim srodstva. Simu. a posebno u vladarskim i vlastelinskim poveljama i darovnicima (Žička. Lončari. istražujući kakvo je bilo srpsko selo u srednjem veku. zvanoj Stanka. selo je bilo uporište snage srpskog naroda. Kozarac. Kolari. Rudari. Jarinje.. na zemljoradnju Ovsište.Milana. a po kuća Milanovića i Simića. zaključuje „sela su naša bila u neku ruku svet za sebe. o razvijenom stočarstvu govore nazivi sela Jagnjilo. o kojoj nam. a sa Blagojevićima su braća po materi. Jevto je radio u kavani. kako se naziva srodstvo po majci ili srodstvo po istoj utrobi iz koje su potekli. U Srbiji za vreme Nemanjića su već obrazovana i sela čiji su se žitelji bavili raznim zanatima.. a Alempije počne pekarski zanat. ode u kuću udovici Stanici. O tome danas svedoče nazivi mnogih sela . da raščlanimo lozu ove grupe porodica. Katun. Stančići. na ovom ognjištu imamo petoro rodonačelnika ." Tako su se razvijali naši seoski zanati i podsticala narodna privreda. Uljari itd. Blagojevića i Stančića. Sedlari. Jarčeva. U najkraćem. a deo po Stankinom sinu. godine bilo osam kuća . a Stojan Novaković. Češljari. rođendanskim slavljima i zadušničkim pomenima. Strelari. a na pčelarstvo Trmbas. godine) sa starijim bratom Jevtom doselio u Kragujevac. kao i u svim teškim i odsudnim vremenima. baveći se poreklom stanovništva. Bivolje. godine iz okoline Novog Pazara. mogle su se naći u upotrebi i do sredine ovog veka U vreme poodmaklog robovanja pod Turcima. rodonačelnik Alempije se za vreme Karađorđeve vojne na Sjenicu (1809. Vuk Karadžić je isticao da „Narod srpski nema drugih ljudi osim seljaka". Alempijevići. Na najpretežniju privrednu granu nekih sela. a ovome se mogu dodati i sela Ratari i Ribari. što se vidi i u okupljanju ove porodice sa više prezimena. Stapari. mnoga od ovih sela se i pominju sa jasnim obavezama i povlasticama. zahvaljujući doktoru Dragomiru Alempijeviću. kao što. deo po njihovim sinovima Milanu i Simi.deo potomaka će se prezivati po ocu Alempiju. mahom se izrađivalo u selima samim. deo po majci Stanki. Kovači. U ovoj porodici je sačuvana i vrlo važna ustanova našeg narodnog života . najbolje nas i bez sumnje upućuju njihovi nazivi. a istom krsnom slavom.

od njega su pravljeni kuće. ali sa različitih strana . sami (osobito siromasi) kuće i ostale zgrade prave. dobili prezime po tome što su gradili kolibe od drvenika. Stoletna debla. nisu oni tako prozvani usled toga što je njihov predak izrađivao zdele i varjače. U ovom veku su tek pomrli oni koji su pamtili kola bez ijednog metalnog dela. U to nas uverava prezime Strugarevića (čiji su ogranci Pavlovići i Jovanovići) u Radovanju. Na to podseća prezime Varjačića. da „drvene zanate zna gotovo svaki Srbin". odnekud u Vrelo kod Topole (Vinča). pod turskom okupacijom. a pogotovu kašike. neke porodice. bačve za vino i rakiju. Načiniti bačvu je veće majstorstvo. majstora Ilije. pa je našim ljudima bilo i zabranjeno da se određenim zanatima bave. Vinči. mogle su se još ponegde kao stoni pribor naći u upotrebi i do sredine ovog veka. O raznovrsnosti i razvijenosti zanata u šumadijskim selima imamo najrečitiju potvrdu u prezimenima porodica koje su se osvedočile i istakle zanatskom veštinom. Neke su od ovih porodica. ali su puno priznanje i uvaženje dobili uzornim obavljanjem strugarskog zanata. Od njih samo ovi u Brzanu imaju i drugo prezime . kola za prevoz dobara. kace za ostavu žita. godine) dobila naziv po zanatima. kao Majstori u Lipnici i Majstor-Jovanovići u Lapovu. ali . poseći i srušiti. dok se u Goroviču prezivaju Kačarići. istakle su se među drugima. od Knjaževca (Lapovo). prvo su nosili podsmešljivo prezime Džudžovići. Drvene posude.zanat je zlata vredan. Nose ga Pinterovići (od nemačke reči „Binder". iz nepoznatog kraja (Milavčiće). I premda Vuk Karadžić kaže. Mogli su se i oni prozvati Majstor-Ilići.propasti Despotovine (1459. krojeći i šijući sve što je potrebno za odeću i spremu od vune. a vredne Srpkinje su svoje muževe i sinove. Izrađivača kola je takođe na više strana. izrađujući. Osobito su kačari bili na ceni. pa tako imamo Kolaroviće (ili Kolareviće) u Brzanu. Milavčiću i Resniku. Natalincima i Blaznavi (sa ogrankom u Brezovcu). koja nije bilo lako. Zato. Godačici. odevale od glave do pete. pa je tako zanatsko umeće potislo lično ime njihovog zaslužnog pretka. Vlakči.u Brzanu. Njihovi preci. što je početkom prošlog veka i bilo tačno. što govori da je u svim tim predelima kačarski zanat bio razvijen. koji se pre Prvog srpskog ustanka doselio iz Starog Vlaha. Ove su porodice uglavnom došle u isto vreme. Lapovu. od Zaječara (Resnik). te otuda u više sela ima porodica Kačarevića . pokućstvo. Poput Majstor-Jovanovića. pa su zato od okoline i imenovane po toj svojoj odlici. kako je za svoje vreme Vuk uočio. pa ni bezopasno. svaki Srbin opanke sam sebi gradi". U gorovitoj Šumadiji. oko Prvog srpskog ustanka. Tako su Drvenjakovići u Stublu. No. kudikamo je bilo teže obraditi i pripremiti za određenu namenu. Jagnjilu. od grede temeljnjače do krova i kapića na njemu. zaseoka sela Prilike kod Ivanjice. „iz istočnih krajeva" (Vlakča). kojih ima u Grošnici. bez navoda kojim se zapravo zanatom on bavio. od Novog Pazara (Godačica). jednostavno nije ni bilo uslova. doseljeni posle Kočine krajine iz Katrge u Rudničkom Pomoravlju. Ali ime zaseoka Varjače nedvosmileno pokazuje da su se njegovi žitelji isticali rukotvornom izradom varjača i drugih kućnih predmeta. što znači bačvar) u Ratarima. kao i ostalu čeljad. naseljeni pre Kočine krajine. i Majstori u Lipnici (čijih je kuća početkom ovog veka bilo 25) znaju ime svog rodonačelnika. a posebno zanati.Milosavljevići. istakle u nazivu majstorstvo svog pretka. „Srbi sami građu sijeku. Dragobraći (gde su im ogranci Pantovići. već zato što se on za vreme Karađorđa doselio iz Varjačeta. Sa oslobođenjem od Turaka oživljuje i privreda.iz Zagrađa u Timoku (Brzan). i njihovi pojedinci. Ko su Šumadinci (57) Seljaci i oružari . koja je šumom bila tako obilata. jer za to. pa je zato bačvarsko prezime ređe. Milovanovići i Stevanovići) i Đuriselu. drvo je bilo priručna građa za sve . lana i svile.

srazmerno ponajviše. ali je isto tako verovatno. od starine. Šačica baruta u rukama Srbina je uzdrmala Otomansku carevinu.drvena ili gvozdena šipka kojom se mala puška nabija kad se puni. nasleđu. kome je nesumnjivo bilo povereno rukovanje višecima. od kojih je jedan naseljen u Topolu. Ristići. a svi su. Ovakva prezimena nose Serdarevići. Jedan Karađorđev saborac iz Topole se zvao Đorđe Višek. koji se preziva Blagojevići. Serdarevići u Darosavi (u međuvremenu selo administrativno bilo nazvano Partizani) vrlo su ugledna i brojna familija (1948. Njihovo srodstvo se potvrđuje i time što svi slave istu slavu (Sv. u Žabare. a poreklom su iz plemena Bratonožića. Dobavljan skupo. koji se doselio od Sjenice. što na turskom znači: patron. Po porodičnom predanju. Ivanovići) i čiji predak je bio majstor za kundake (drveni deo puške). Višekovići. četovođa. nema njegovog imena. Kundakovići. Tako je potisnuta i arbija . gde ima još njihovih srodnika. Tufegdžići. Danas imaju i druga prezimena (Petkovići i Petrovići). doseljena iz deževskog kraja (Sjenica . doseljenom pre Ustanka iz Dragačeva. Barutdžići. Ustanici su pravili i svoje oružje. u početku trešnjeve. barut je bio zaloga i uzdanica slobode. ogranke (Petrovići. Barjaktarevića (ili Barjaktarovića) ima u Velikoj Plani i Jovanovcu. godine imala 62 kuće). a i puške. prvo se naselila u Gorovič. Na to danas podseća prezime Kundakovića u Baljkovcu. Nikolići. Vojvodići. Predmetu koji izađe iz upotrebe se zaboravlja ime. jer je takvih prezimena ovde.. Barjaktarevići. Milutinovići). u odnosu na druge naše krajeve. A po arbiji je jedna velika familija. Vasići i Đorđevići). a predak Sima Serdar. Martinovići u Rakincu. pogotovu što je Ružićima staro prezime Vojvodići. Pištoljevići danas nose i druga . a preci Barudžića (koji se prezivaju i Markovići) u Ljubičevcu (raniji naziv Bušinci) kod Stragara su „pravili barut za državu". Pištoljevići. kapetan) doselili su se od Sjenice u Ovsište i. predak im je bio barjaktar. godine. a drugi deo. Stevana). Danas ova familija ima više ogranaka (Ivanovići. Uroševići i Petrovići). učestvovao u dizanju ustanka 1804. naravno. pobratim Karađorđev. skrivan strogo poverljivo. Pištoljevići u Goroviču i Junkovcu. Za njihovog pretka Milutina.Studenica) pre Kočine krajine. Barjaktarovići u Jovanovcu su takođe doseljeni u Prvom ustanku iz Petnjika u predelu Vasojevića. U središnoj Šumadiji (Gruža. Ova velika i stara familija. Vojvodići u Oplaniću se danas prezivaju Ružići. među nama poznatim vojvodama u Prvom ustanku. Sa barutom je u vezi višek. Jocići. drugi u Božurnju. doseljeni od Sjenice. da je ovo prezime doneto iz starog kraja. kao i pretku Višekovića u Vrbici kod Aranđelovca. Arbijaši. gde im je predak stekao čin buljukbaše. kažu da je bio vojvoda pod Karađorđem. Buljubašići (na turskom buljukbaša: zapovednik manjeg odreda vojske. nekome zazorni. Stevanovići. Taj zapaljivi prah je spravljan u Stragarima. Možemo zamisliti koliko su bili važni. topove. tj. jedna familija sa Simićima u Božurnji i Spasićima u Topoli i Krćevcu. Prvi su doseljeni od Vidina i. koji imaju i druga prezimena (Vulovići. Buljubašići. pa ga je okolina smatrala vojvodom. ove familije potiču od tri brata. ratujući uz Karađorđa. kojih je po svedočanstvima bilo 167. naboj. Moguće je da je bio starešina u Prvom ustanku. učestvovali u Prvom ustanku. Serdari (titula uzeta od Turaka) su bili narodni glavari i vojni zapovednici. Barjaktarovići u Jovanovcu su početkom ovog veka imali i druga prezimena. Jasenica i Lepenica) padaju u oči prezimena koja su nastala na osnovu ratničkih vrlina ili vojnih veština. prozvana Arbijaši. svojstvima i odlikama onih koji ih nose. Danas imaju i druga prezimena (Milojevići. Tobdžići. odakle jedan njen deo pređe posle Prvog srpskog ustanka u Junkovac. Međutim.. pa i pogubni. Filipovići. bojevo punjenje. a treći u Gorovič.Barut je spravljan u Stragarima za potrebe države Piše: Mile Nedeljković U imenu je uvek sadržan neki bitan podatak. godine. Miloševići. čiji su preci doseljeni s Kosova u Velikoj seobi 1690. doseljenih za vreme Karađorđa od Novog Pazara. Tako i prezimena pružaju dragocena obaveštenja o sudbini.

Glišići. doseljeni su od Sjenice pre Ustanka. bezobziran. potomke. a Tufegdžići u Popoviću su došli od Gurgusovca (današnji Knjaževac) posle Kočine krajine.nije izlazilo. koji opominju na raspusnu mater i sl. pa je razumljivo što je u to vreme stvorena i ustanička topolivnica na Kalemegdanu. već po tome što je njihov predak. Stankovići i Veličkovići u Goroviču. . pa su uzimani za sudije u sporovima. bio istaknut. Od njih potiču Tufegdžići u Kloki. Kloki. zatim Kopilovići. Ko su Šumadinci (58) Prezime po zanimanju Negativno označene porodice bile su u prošlosti izopštene Narod je nepogrešiv. barjaktar. kojima je lakomi predak primio islam. niti što su njihovi stari dugo živeli. Mihajlovići.Goroviču. koji imaju i drugo prezime (Radosavljevići). i uvođenjem u njoj modernog sudstva. bezakone ili nemoralne postupke. koji se prezivaju i Mitrovići. Stevići. tako prozvanih po veštini izrade i rukovanja vrstom vatrenog oružja. a ponekad i surov. koja ne oprašta rđava dela. koji je u nagradu dobio i vojvodsko zvanje. Poput Pištoljevića. Znamo šta je bilo kad Šumadinac pali topa. Kneževića. Ljudi tih osobina su nazivani starcima. Starčevića. Lipovcu i Popoviću. jer upućuju na pretka koji se istakao određenim činom. na visokoj ceni su i Tufegdžići (tufegdžija na persijskom znači puškar. Barjaktarovića. Tufegdžići u Goroviču su vrlo stara familija. iseljavale su se (npr. pa i opterećuje. potisnuta je uloga staraca kao drevne i samonikle naše narodne pravne ustanove. Gazdića. što je bezmalo u svakoj nahiji po jedan. knez). Među mladićima koji su ovome poslu obučeni svakako da je bio i predak Tobdžića u Velikoj Plani. razboritosti i poštenju. kada je ustanovljeno dvadeset i šest magistrata.Od ovih prezimena. Top je bio vrhunsko vatreno oruđe Karađorđevih ustanika. pri deobi zadruga i imanja i za savetnike u mnogim važnim poduhvatima. „poturčio se". Topolivac je bio čuveni Toma Milinović. Ilići i Mihailovići u Junkovcu). i ne pamti se otkuda je doseljena. ali imena tobdžija su uglavnom zaboravljena. zvanjem i ulogom (vojvoda. Ali sad znamo i koji je Šumadinac to činio.prezimena (Petrovići. Ponekad prezime obavezuje. po pravilu. a Antonijevići. Porodice negativno označene su u patrijarhalnom društvu bile izopštene i. Tufegdžići u Lipovcu kod Topole. zanatlija koji popravlja puške). u davanju prezimena i nadimaka porodicama. Tufegdžića (Tuvegdžića ili Tufekdžića) u ovom predelu ima u četiri sela . Stvaranjem države pod vođstvom Karađorđa. ali nije slučajno što suseduju sa Pištoljevićima. starosedeoci. jer se pred turski sud . jedino je značenje prezimena Starčevića manje poznato. koja su po sebi razumljiva.podmitljiv. kamo ih je deo prešao sredinom prošlog veka. Zahvaljujući tim starcima je i sačuvano naše zdravo narodno jezgro u vreme kada su Srbi bili oslonjeni na svoju seosku ili knežinsku samoupravu. tj. Poturovići. Naime. Na ovo drugo same porodice ne mogu da utiču. ugledan čovek i ličnost cenjena po svom znanju. koga uzimaju za rodonačelnika. Nije lako biti potomak Vojvodića. nepravedan i neprijateljski . tj. u kojima se vidno ističe pozitivno ili negativno vrednovanje. jer im negativnu naznaku daje okolina.).. gazda. oni se ne prezivaju tako što su starinci..

gde su prva naseljena porodica. Kod nas ima u Rogojevcu porodica Telalovića (druga prezimena Pavićevići i Damnjanovići). što nije slučajno. njihov predak bio čovek magistrata. opominju prezimena Birovljevića. a znači: gonič. koji su takođe doseljeni posle Kočine krajine. pravila i presude su se morali objavljivati. Na vreme kada je ova služba obrazovana podseća prezime familije Pandurci u Lapovu. koji su hitali na konjima nazvali „tatari". odakle su i Magistratovići. ali u Šumadiji ona znači sudsku ustanovu. pandurima. U Lapovu je još jedna familija čije je prezime nastalo po određenoj službi. i to Brzanu. a i posrednik). koji su potomci ovakvih osoba. Kod nas je početkom prošlog veka surudžija bio zapravo poštar . Jankovići). Telalovića. Birovljevići u Brzanu. a predak po kojem su prozvani je bio službenik suda u Kragujevcu. tj. ima danas u Bašinu. Pandurovića. doseljeni su iz Rajkinca kod Duboke (danas opština Jagodina) u vreme Prvog ustanka. Posredstvom Turaka su tatarska služba i njen naziv došli i kod nas. milicioneri). a imaju i drugo prezime (Mićanovići. jer je. godine su prešli u Bašin. o čemu svedoči i prezime srpskog roda Tatarčevića. Dobošarevića. doseljena za vreme Karađorđa od Sjenice. Dok je u Vojvodini prezime Birovljev zastupljenije. policajci. Na ovu službu podseća prezime roda Surudžija u Pavlovcu kod Natalinaca. Tatarevića i Telalovića. doseljene iz Rakovice kod Vidina posle Kočine krajine. Među njima su u ovom delu Šumadije najstariji Starčevići u Bašinu. vrlo stara familija.Starčevića. Pozivi. javni objavljivač. Turci su imali još jedan srodan posao koji su obavljali surudžije (turska reč. stari su rod. bez obzira na promenu imena (žandarmi. pa i sada. Magistratus na latinskom znači: gradska uprava. Surudžije. Prvo su se nastanili u Cerovcu (Jasenica). naoružani čuvari javnog reda i mira. Mićići). Tatari (azijatski narod odličnih konjanika) bili su vrsni glasnici. pratilac konja). doseljena posle tzv. jer su u to vreme pismeni ljudi bili retkost. Orašcu i Ratarima. poštare. kakvo značenje ima u prečanskim krajevima. pošiljke ili pisma. što znači da su ovde nastanjeni davno pre Prvog srpskog . tačnije razglašavati. prezime porodice Magistratovića u Brzanu. vezanoj u prvo vreme za upravnu vlast . koje su se razvijale sa snaženjem sudstva. Promenu u sistemu sudstva i njegovih ustanova odražava. zbog čega ih zovu i Solunci. kako su vremenom. što znači: sud) došla je u ove predele preko naših „nemačkara". Na osamnaest mesta se u Karađorđevom Delovodnom protokolu pominje Kragujevački magistrat. naredbe. policije i saobraćaja. Prezime proisteklo na osnovu ovog posla nose Dobošarevići u Lapovu. a oko 1730. što je oličeno u tzv. pa su Persijanci svoje glasonoše. Na određene službe. ali iz Resave. pa je stoga i razumljivo otkuda prezime Magistratovićima u Brzanu. selu nadomak Kragujevca. očigledno. koji su inače doseljeni posle Kočine krajine iz Đunisa (danas opština Kruševac). jer su magistrati delovali kao sudske i policajne vlasti. a nose i druga prezimena (Stojanovići. Reč birov (od mađarskog „biro". može se reći iznimno i neuobičajeno. Sud mora da raspolaže i prinudnim sredstvima.nosilac poruke. Sličan dobošarskom je bio i posao telala (na arapskom „telal" znači: izvikivač. čije je drugo prezime Ivanovići. doseljeni početkom DžVIII veka iz sela Vrane u Crnoj Gori. druge seobe pod Šakabentom (1737-1787) iz Soluna. u Šumadiji se javlja samo u jednom mestu. koji se danas prezivaju Markovići. nazivani.to su Tatarčevići. učenih vojvođanskih Srba koji su pohitali u nepismenu Srbiju kneza Miloša. Taj posao sa obavljali dobošari.

a ne ona koja rodi Da su žene zaslužne matere. Kutlovu. kako za pretka tako i za samu porodicu. Milakovcu. Resniku. čiji su preci. Bisenijići u Drači. a Duka ode u Banju (to su sada Dukići). Putujući tako. Baba Mira ode u Kalanjevce (to su danas Mirići). kad smo od gladi bili željni hleba. u kojima je za vreme bežanije mešen hleb. koji je već bio star čovek. u jednom sporu i okršaju. U prezimenima pojedinih porodica je najčešće sadržan podatak o nekom prelomnom trenutku. Lapovu. a iz Čukojevca se jedan ogranak nastani u Vitanovcu oko 1875. svi smo bacali pogled na naćve. počeo je opet ići u goste. o značaju tih naćava. Jovana). doselila na Rudnik. .dva roda u Kniću. pa se preuda u Vilotiće. iz Ibarskog Kolašina. godine. Ravanici i Čukojevcu. Tako je i sa prezimenom Komatovića. Saranovu. a na deobi pripale Duki. baba-Mira. Grozdići u Adrovcu. Janjići u . od koji svako slavi svoju slavu . ili Martići . pre Prvog srpskog ustanka u gružansko selo Ravanicu. odgovornost majke-rodilje za potomstvo. i od nje i tamo nastanu Martići. Vodicama. Leševu. po predanju. prezivajući se po njima. Belosavcima. Bojanići u Baljkovcu.ustanka. Živanići u Goroviču i Resniku." Tako isto i Vojčići u Vrbici („doselila se baba Vojka od Sjenice. Iz Ravanice početkom prošlog veka se jedan njihov deo nastani u Godačici. Donjoj Rači. godine.oba roda slave Sv. i odnete u Banju. Ilinčići u Pretokama. stoga. Gordijanići u Grivcu (najstarija familija). posle koje se njihova rodonačelnica. što bezmalo u svakom šumadijskom naselju ima porodica koje se prezivaju po ženskom pretku: Anđelići u Zakuti. Ovaj razgranat rod je dobegao sa Kosova. Rodoslovno pamćenje Mirića u Kalanjevcima seže do seobe 1737. Pajsijeviću i Radmiloviću. „na Sitnici kosili". Bosići i Vemići u Kniću. Vidići u Vinči. Njena sestra Nerandža otišla u Venčane i od nje su Nerandžići u Venčanima" . odakle. Ko su Šumadinci (60) Osnivači donjih Grbica Majka je ona koja odgaji. Aničići u Bukoviku i Goločelu. koje zahvalno potomstvo uzima kao rodonačelnike. Rabrovcu i Čestinu. rod sa Dukićima u Banji. O tome je Jeremija M. Komatovići.i ta bi veza dugo trajala. kako su govorili drevni Latini. Majniću. Anići u Orašcu. Divnići u Stojniku. opet. Pavlović zapisao: „Posle kratkog vremena ta porodica se podeli i njeni odeljci odu u dva mesta. srodna po mleku ili po utrobi. Posle ratova Mirin sin. Daničići u Velikoj Plani. koji je bio sudbinski važan. Time se ističe savesnost. a ne koja rodi. koja ih je izrodila (došla baba Marta sa sinom Jovanom od Užica. Dragušici i Šljivovcu. a onaj u Vilotićima Sv. pokazuju Mirići u Kalanjevcima (prozvani po babi Miri. Baba-Anđelići u Trnavi. Razumljivo je. a prezime. Topoli i Čumiću. o čemu svedoče Nastići u Petropolju (prešli na imanje neke Naste i po njoj se nazvali. s kojima su zajedno doseljeni. jedan deo kasnije pređe u Čukojevac. Tada su prestali jedni drugima dolaziti. Više puta je plačući govorio Dukinim (i svojim) unučićima. I dobročiniteljke su sticale slavu. samo za to da vidi zajedničke naćve (koje su donete iz Hercegovine. Gordanići u Brzanu. pričao je. Dostanići u Lapovu.Jovan Mitrovdan. Jagličići u Drači. da nije došao Prvi ustanak. turskog spahiju na komade isekli. Vukanići u Vrbici. Narodna poslovica kaže: majka je ona koja odgaji. Aranđela). Kažu da je najradije išao tamo. duguju svom pretku koji je bio među pionirima poštanske službe u nas. Desimirovcu. U prvo vreme te dve porodice su išle jedna drugoj u goste. Ikonići u Gornjoj Vrbavi. Božanići u Batočini. koje im je kasnije prešlo u nadimak. u Banju. morali su da beže sa Kosova zbog toga što su. Milatovcu i Miraševcu. prozvani po babi Gordijani. a staro im je prezime Bogdanovići). Sepcima. po čemu su i prozvani Komatovići. Janići u Baničini. „koja ih je doselila iz Hercegovine". Ime odaje sudbinu. ali se ovde razišli).

Marijići u Badnjevcu. Spasenići u Pajsijeviću. Vrbici. Jovanovići (4).Markovići (9 kuća). Lepavići u Desimirovcu. Donjoj Sabanti. Gornjoj Šatornji. A Šumadija ih je imala. Mirjanići u Plani i Natalincima. Stančići u Badnjevcu i Malim Pčelicama. Markovcu Topoli i Cerovcu. do polovine ovog veka.. Jakovljevići (2). Todorovići (5). Sinđelići u Dobrovodici. Marići u Balosavi.Grabovcu.Nikolići (9 kuća). Simići (3). Gornjoj Sabanti. pogotovu što su uslovi u Beogradskom pašaluku. Mladenići u Batočini i Vitkovcu.Bataveljići. žene i kćeri Šumadije. Đorđevići (8). Katići u Markovcu i Cvetojevcu. kako je uočio i istakao etnolog Toša Radivojević. Pantići (1). Stankići u Saranovu. Došavši posle Druge seobe (1736). Petku. Manasići u Resniku. Ružići u Vodicama. Rakincu i Stragarima. Belosavcima. Donjoj Crnući. a Raletića od Novog Pazara. Donjoj Rači. Markovcu i Glediću. Lipovcu i Čukojevcu. Milkići u Markovcu i Miraševcu. Čumiću. Desimirovcu. Vukasovcima. Kalinići u Miraševcu. Riznići u Banji. Korićanima. Trenići u Donjim Jarušicama. Leševu. Žabarima. Brzanu. godine bilo 53 kuće. tražila su i muževne žene. Kloki. Gvozdenovići i Raletići. Markovcu i Miraševcu. Sovijanići u Grivcu. Niti su Šumadinci samonikli. Lapovu i Čukojevcu. a činilo ih je dvanaest ogranaka . Milatovcu. Grabovcu. Jelenići u Trnavi. doseljena posle 1737. godine iz Stare Srbije. Đurđevići (5). Manojlovcima. Šljivovcu i Šumama. kada se muški ginulo. Milenići u Raškoviću. to potvrđuje da je ovaj rod istog korena drobnjačkog porekla. Ljubičići u Kikojevcu. Stojniku i Čestinu. Pretokama i Čukojevcu. „nije slučaj više ni u jednom lepeničkom naselju". Jerinići u Balosavi i Kamenici. Matići (4). Vitanovcu. Maksimovići (5). niti bi stekli tako dobar glas i ugled da uza se nisu imali takve životne oslonce i pomagače kakve su majke. Stamenići u Topoli. Vitanovcu. Sandići u Božurnji i Stojniku. Miličići u Gradcu. Donjoj Sabanti. U tom vremenu je od njih bilo i Bataveljića u Divostinu (1) i Kniću (4). i drugi Udovičići (staro prezime Sinđići) u Bečevici. Bataveljići (5). Donje Grbice idu u red najstarijih lepeničkih sela. Obradovići (2). neki ogranci doprli do Valjevske (Joševa) i Šumadijske Kolubara (Darosava). preci Bataveljića i Gvozdenovića su doseljeni od Sjenice. Vojinovcu. Jelići u Borču. Milavčiću.. Sarići u Guncatima. Lužnicama i Resniku. Smiljanići u Godačici. kao pograničnom području. Masloševu. Stanići u Vrbici. dok su im. Kumrijići u Lapovu. Orašcu. Selenići u Kniću. Jovanovići (3). Marinkovići zvani Đurđevići (2). Nastići u Saranovu. Savkići u Markovcu. i njihovi potomci su početkom ovog veka činili osam devetina seoskih domaćinstava. što. Stajkići u Lapovu. Jerosimići u Kniću i Poskuricama. Martići u Đurđevu i Šumama. Petrići u Ljubiću. Kutlovu i Resniku. Vitanovcu. Pridvorici. Rosići u Vinči. Mijajlovići drugi (2) i Stevanovići (2). Petrovcu. Markeljići u užem smislu (5). Radojkići u Svetliću. a delili su se na osam ogranaka . a od Bataveljića (Markovića) rod Nikolića u Cvetojevcu (1). Zagorici i Lapovu (u Lapovu dvoji). Sudeći po stanovništu koje danas u njima obitava. Donjoj Trešnjevici. Radmiloviću. Cvetići u Donjim Jarušicama i Guncatima. Oplaniću i Trnavi. od Kolašina i slave Sv. Miljojčići u Vitkovcu. Vasilijevići zvani Mijajlovići (5). Ranđići u Lužnicama i Resniku. Vukovići (4). što je u njegovom predanju i sačuvano Markeljića je u Dobrači početkom XX veka bilo 32 kuće. Miljići u Stublu. Ratarima i Topoli. Udovičići u Velikom Šenju. Ko su Šumadinci (62) Pet rodova iz stare Raške Kako je Đurđevdan i slava Drobnjaka. Jeličići u Badnjevcu. Nerandžići u Gornjoj Vrbavi. Bataveljića je 1902. Mandići u Kniću i Stublu. Krunići u Drlupi. Osnovala su ga tri roda . Maričići u Božurnji. Dragušici. bili snošljiviji. Nikolići potiču od . zlehuda vremena. Popadići u Brnjici. Vučiću. Poleksići u Guberevcu. pogotovu u pogledu porodične razuđenosti i kompaktnosti. Jer.

Marinkovići . Aleksijevići potiču od Aleksija (r. Ivana (r. godine upisan kao najstariji čovek u selu (r. Da su sve ove porodice. 1817) i Milana (r. Stevanovići i Pešići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Radičevićima. 1824). Dimitrijevići. Njihov rodonačelnik je Marko. Osim Stevana. jer vode poreklo od tri rođena brata . Jovančevići ili Jovančići. koji su opet za koleno bliži sa Pavlovićima nego sa ostalim Radičevićima.Milovana (r. krsno ime koje je u Staroj Raškoj. 1809) i Živojina (r.Jovančevići i Radičevići. godine. Stevanovići. Arsenijevići (3). 1779). čiji jedan deo nosi prezime Mijajlovići. od koga su Jovanovići (v. to potvrđuje da je ovaj rod drobnjačkog porekla. vrlo zastupljeno. Mijajlovići drugi i Stevanovići su kasnije prezimenski izdvojeni od velikog roda Markeljića. Damjana (r. Pešići (3). Vukovići. Marinkovići.). ili približno u isto vreme kad i oni. Miloša (r.Jovan Marinković (r. Sretena (r. 1797). Jovana (r.Dimitrija. u relativno mirnom . 1813). 1792). 1807). 1815). 1809). potiču od Marinko Ignjatović. 1814). prema zapisu Toše Radivojevića. čiji je otac bio Maksim. 1817) i Petra (r. Nikolinih sinova . 1787). Koste (r. 1822) i Iliju (r. koji je tekao 1788-1803. odnosno izmeđ Druge seobe (1736) i Kočine krajine (1788). koji je 1831. Neposredno posle Markeljića.drugo prezime Đurđevići (staro prezime Ignjatovići). Rodonačelnik Vasilijevića je Vasilije Vulićević (r. 1826). odnosno Pavle je brat od strica Stevanu i Petru. 1802). 1815).Jovančevići od Sjenice. a Radičevići od Novog Pazara. 1757). 1826) i Mijata (r. u drugom doseljeničkom talasu. koji je imao i sina Nikolu (r. Stevanovići i Pešići) u Dobrači slave Sv.Lazara (r. godine. 1817). staro prezime Milojevići. 1809). a rodonačelnik Mijajlovića je Vasilijev sinovac Mijajlo (r. jer potiču od dva rođena brata. koji je imao sinove Miloša (r. podeljenih na pet ogranaka . Jovančevića i Radičevića. koji je imao sina Mijaila (r. Pavlovići. 1824). Đorđa (r. koji je sin Jovana Mijailovića (r. Početkom XX veka ih je bilo 14 kuća. Pešići. 1823) i Miladina (r. Arsenijevići potiču od Arsenija Mijailovića (r. Jovanovići. Dimitrije je imao još tri sina . Da su sve ove porodice zajedničkog porekla vidi se i po istoj slavi. 1824). predelu iz koga su doseljeni. 1793). Petku (27. Da su svi ovi rodovi zajedničkog porekla svedoči i isto krsno ime . koji je imao sina Obrena (r. Arsenijevići i Aleksijevići su međusobno za koleno bliži. 1819). Sofronija (r. 1799). oktobra). Vasilijevići. Kako je Đurđevdan i plemenska slava Drobnjaka. Stevana (r. jer je njihov rodonačelnik Pavle rođeni brat Dimitrijev. Jovanovići (4). Jovanovići i Đurđevići su međusobno za koleno bliži nego sa ostalim Markeljićima. 1828). Đurđa (r. 1825). što je u njegovom predanju i sačuvano. Aleksijevići (3). koji je imao sinove Gavrila (r. Markeljići u užem smislu imaju staro prezime Maksimovići. Pavlovići. 1792) je imao sina Ignjata (r.Petra (r. potiču od Pavla Milojevića (r. 1795). Pavlovići (1) i Stevanovići (1). Arsenija i Jovana (Aleksijev otac). Marinko je imao je sinove Jovana (r. 1809). zvani Markelja (r. Stevana i Petra-Peše. čije je staro prezime Milojevići. 1802). Todosijevići potiču od Todosija Jovančića (r. 1782). Posle Markeljića. Radičevići su treći osnivački rod sela Dobrače. čiji je skupinski naziv Markeljići. brojali su. početkom DžDž veka 13 kuća.petorice braće. sinova Dimitrija Milojevića. 1828). koji su doseljeni 17371787. koji je sin Dimitrija Milojevića (r. Tanasijevići su se kasnije prezimenski izdvojili iz roda Jovančevića. zvanog Peša. Svi Radičevići (Markovići. 1824). čije je staro prezime Mijailovići. čiji se potomci prezivaju Đurđevići. 1829). Rodonačelnik Jovanovića . 1805).Markovići (5 kuća).Dimitrijevići (4 kuće). sin Novaka Vulićevića (r. Pavle je imao sinove Miloja (r. Todosijevići (2) i Tanasijevići (1). imaju staro prezime Vulićevići. Markovići i Jovanovići su se kasnije izdvojili pod ovim prezimenima iz okvira velikog roda Radičevića. potiču od Stevana (r. u Dobraču se doseljavaju dva roda . potiču od najmlađeg sina Dimitrija Milojevića . koji je bio kmet u selu 1831.Đurđic. staro prezime Milojevići. 1817). godine. istoga roda i porekla svedoči ista krsna slava Đurđevdan. Dimitrijevići potiču od Dimitrija Mijailovića (r. oba iz Stare Raške . 1807). podeljenih u pet ogranaka . 1830).

Luku. čiji je sin Obrad Đorđević (r. Raškoviće. čije je staro prezime Ilići. obnovljena sredinom XVIII veka.doveli bismo u zabunu ljude iz dva naša predela.Đurđevdana. Kneževac. Ako bismo. Novakovići. postoje. pošto svi dolaze iz Stare Raške. 1817).Vuksanovići od Novog Pazara. 1817). čije je staro prezime Vladisavljevići. 1812). a njihov rodonačelnik je Vuksan Planić (r. a Pelovići. Ivanovići i Kneževići slave Sv. Vasko je rođeni brat Obrada Đorđevića. Staro prezime Vuksanovića je Planići. koji slave Svete Vrače. 1817) i Vasilija (r. Kijevci. Vasko i Obrad su imali još dva brata . a rodonačelnik Simovića je Sima Mijailović (r. 1797). 1803). na drugoj strani. Osim Živkovića. 1819). 1826) i Vićentija (r. Karaši. koji je imao sinove Milovana (r. 1802). 1809). godine. koji je imao sinove Aksentija (r. Sugubina. koji su. U vreme Prvog srpskog ustanka u Dobraču se doseljavaju. . koji dolaze od Zaječara. a Petrovići Sv. a Petrovići i Novakovići (u okviru kojih su i Sretenovići) od Sjenice. Glišići (2) i Đorđevići (1). Ursule . 1815) i Milutina (r. a drugi Sv. Plana. Vaskovići potiču od Vasilija. do XX veka naseljavana Dobrača. potiču od Gliše Ilića (r. Miloradovića (slava Sv. Jovana. Lijeva Reka. Petrovići i Živkovići. Rodonačelnik Mijailovića je Mijailo Radosavljević (r. Brnjica. Miloradovići. ostali rodovi dolaze iz Stare Raške . podeljenih na tri ogranka . Trešnjevica. Savka (r. pet rodova . Prvi slave Sv. ali bi. čiji je predak došao posle Drugog srpskog ustanka (1818) i Jekići (drugo prezime Markovići).Vaskovići (3 kuće).Žabare. Nikolu. koji je imao brata Radovana (r.tzv. U pravu bi bila obojica.Mijailovići i Simovići. Kijevo. Sjeničanin takođe bio uveren da je reč o sjeničkim selima. zvanog Vasko (r. godine.i za Srbe snošljivom razdoblju posle Kočine krajine do Prvog srpskog ustanka. 1801) i potomke Mijaila (r. Vuksanovića je početkom XX veka bilo šest kuća.Banjčevići. Novakovići (Sretenovići) Sv. Nikola). najverovatnije 1809. Krćevac i Stubao u Šumadiji i Žabren.Antonija (r. Živkovići takođe slave Đurđevdan. jer pobrojana sela postoje i u središnoj Šumadiji i u okolini Sjenice. koji je imao sinove Miloša (r.Miloradovići u užem smislu i Markovići. Nikolu. 1829). Uz ova. vidi se i na osnovu iste slave . Nikolu. što znači da su Vaskovići i Đorđevići za koleno međusobno bliži nego sa ostalim Vuksanovićima. Milana (r. Gradac. 1787). sela koja imaju svoje dvojnike . došli iz Jasenice 1854. 1828). koji je imao sinove Vasilja (r. koji je imao sinove Todora (r. u okviru preseljavanja u oblasti. prozvani tako po mestu porekla (Brestovačka Banja). Ko su Šumadinci (63) Sjeničani u Gruži i Jasenici Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima naselja Piše: Mile Nedeljković Karaša. 1814) i Petra (r. Petrovo Polje ili Petropolje. ima dva ogranka . Krće i Stup u sjeničkom kraju. Grabovica. Kneževići (od Sjenice) i Pelovići (od Novog Pazara). slave Sv. 1792). 1811) i Filipa (r. na primer. Da su svi Vuksanovići (Glišići. 1817). 1825) i Vukosava (r. 1777). Tako je. Šumadinac bi bio uveren da su to šumadijska sela. naveli sela: Bare. takođe u oba predela. 1825) i Srećka (r. čije je drugo prezime Savići. Ivanovići. Do ovog veka u Dobraču su doseljena samo dva roda (po jedna kuća) . 1828). Vaskovići) rod. a njihov je rodonačelnik Milorad Vladisavljević (r. Đorđevići potiču od Đorđa. 1787). Đurđa (r. Glišići. u Dobraču se doseljavaju Vuksanovići. 1782). Đorđevići. Stevana. ima dva ogranka . Neki predeli imaju izraženu sličnost u nazivima pojedinih naselja u njima.

Središte Buđevaca u Vučkovici je u zaseoku Orašanima. a da su rod vidi se i po tome što svi njihovi potomci slave istu slavu .doseljeni su iz Melaja pre Prvog srpskog ustanka. doseljeni iz Graca i Boroštice na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Boljarci nisu u Belosavce došli usamljeno. Dujke. Jekići. sa kojima je zajedno došao. Kao što je uz Buđevo selo Guberine.Ova podudarnost nije slučajna. koji su doseljeni iz Štavlja kod Sjenice. Iz Štavlja su i Bogdanovići. imena svoga sela. Štavljani u Brnjici. Buđevci. Miljkovići. u ovim prezimenima je lako prepoznati spomen na stari zavičaj. čiji je predak došao iz Štavlja kod Sjenice početkom XVIII veka i računaju se u najstarije rodove u selu. Rakići. potiču Nikolići. kao i u prezimenima pojedinih rodova. ili Boljarci i Dujkići u Belosavcima. U Barama Gružanskim su Gračani i Boroštice. i po njima nazivaju iste predmete u novoj oblasti.Sjeničko polje u Donjoj Trešnjevici. Uz Sjenicu kao opšte odredište.Štavalj. nastanile izbeglice od Sjenice. Cvijićevo zapažanje dobija potvrdu i u činjenici da se u nazivima delova pojedinih šumadijskih sela. to prenošenje topografskih i geografskih imena.takođe od Sjenice. arh. Po Cvijiću. Naš velikan Jovan Cvijić je uočio da „iseljenici nose. Boroštice i Gračani u Barama Gružanskim. označava pravac selidbenog kretanja stanovništva od Sjenice ka Šumadiji. u istom selu. jer je njihov rodonačenik Meko brat od strica Radiču i Pavlu. Grabovcu i Lipnici. planine. Od belosavačkih rodova su jedino Ilići sačuvali spomen na selo odakle su došli. Svi su ovi rodovi. kao puž kućicu. a rod su im i Đerkovići u zaseoku Orašanima. no u većem talasu. Tako imamo .današnji rodovi Gajovići. godine. Mihaila. tako se uz Buđevce u Vučkovici naselio rod Guberina. kao središte Sjeničkopešterske visoravni ušla u šumadijski prezimenski skup. doseljeni za vreme Karađorđa. postoje štavljanski rodovi u još tri gružanska sela Lipnici. godine) iz Boljara su došli Boljarci u Belosavce. Od njih je najstariji rod Štavljana u Lipnici. taj niz ponovljenih naziva naselja. Savići. Od Boljaraca. koji imaju i drugo prezime Simići. Đokići i Burovići. ovde nastanio takođe pre Prvog srpskog ustanka. velike skupine rodova u Belosavcima. gde su se naselili". Do . Dimitrijevići. Milovanovići. gde ih je. Sjeničko-peštersku visorovan i njena naselja.drugo prezime Milića u Vitanovcu . što je naročito zastupljeno idući od sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. a u toku ustanka (1809. po kojima nose prezimena mnogi šumadijski rodovi. Đerkovići i Mekovići (Novičevići). gde su nekad bila polja sela Bukovika. Vučkovici. Mićići i Vukajlovići (jedan rod). nije samo Sjenica. Guberine. za vreme Karađorđa. već su i druga sjenička naselja ostavila svoj trag u prezivanju Šumadinaca . naišavši u Vučkovici na rođake Radiča i Pavla. posle seobe 1809. Osobito su bili brojni i jaki Štavljani u Vučkovici (1920. Buđevo. po Dragićevom zapisu početkom ovog veka bilo šezdeset kuća. Dragićevići. kraja. Gradac. Todorovići. u kojem su bili . jer je njihovo prezime Dujkići . koje je Karađorđe doveo i ovde nastanio. Melajci . Milovanovići. Na poreklo stanovništva od Sjenice takođe upućuju u Šumadiji prezimena Seničići u Vitanovcu i Pečenogu. Šarovići. smešteni u belosavačkom kraju Zovljaku. došli iz Buđeva. Grabovcu i Vučkovici. Vapa. Aleksići. No. Ovde su se iz Buđeva kod Sjenice naselili njihovi preci Radič i Pavle pre Prvog srpskog ustanka. čiji se rodonačelnik Đerko. ili predeo iz koga su žitelji ovih naselja došli. Boljare. Guberine i Buđevci u vučkovačkom zaseoku Orašani. Vukadinovići. godine ihe je bilo 50 kuća). ali bez naznake sela iz koga potiču . kadšto i celog predela. naselje Seničani u Bukoviku (danas uraslo u Aranđelovac). Sjeničani u Toponici i Đuriselu. Nikolići. javlja više oznaka koje upućuju na Sjenicu kao stari zavičaj. Osim znamenitog roda Štavljana u Brnjici. Melajci u Vitanovcu. Od njih su ovde potekli Jekići u istom selu. u zaseoku Sredini. Ovi Ilići/Dujkići su srodnici Kozodera. zvani Banovići. u kojima su se. Milićevići (Marići). potoka. Sa ovim rodovima su srodnici Mekovići (Novičevići). Štavljanin u Grabovcu (Aćimović) je od njih odseljen. Boškovići. Boroštica i Melaje. Milivojevići. Lukići.Sv.po selu Dujke (opština Sjenica).

a naročito iz sjeničkog i novopazarskog kraja do u nisku Šumadiju. pa pobrđem od Ramaćskih visova (813 m). levih pritoka Velike Morave.Sjeničko polje u Dobrači i Ramaći. oblast Lepenice je u središnoj Šumadiji i obuhvata sliv reka Lepenice i Rače. Vukajlovići i Karovići. Jasenici i Gruži. godine u Donju Šatornju su iz Suvodola. kako je to područje nazivano. nesumnjivo. U geografskom pogledu. Radonjiće i Mihajloviće. takođe. . po našoj staroj ružnoj navici da svoje sunarodnike diramo po susedima od kojih su pobegli. jer sve to. koji je znamenje. je doseljeničko (Sjeničana). čime su se odlikovali rodovi Dvisci. zapadni naglasak u izgovoru pojedinih reči. kao predeona celina. visoke Šumadije. tu i tamo. ili prezime Sjeničani u Đuriselu.danas se u govoru Belosavčana. Po doseljenicima od Sjenice (Arnautluka." Lepota ovog groblja je. Krša (571) i Glavice (477 m). sačuvao tzv. Markoviće. svojevrsni izraz uspomene na zavičaj.. bogato izrezana. a vremenom je tu nastala varošica. više no u susednim selima. Početkom ovog veka o ovom šatoračkom groblju. koje je danas izmenilo lik. tako da je danas groblje bezmalo u sred nje. potvrđuju nam i nazivi pojedinih mesta u nekim naseljima Lepenice . Marinkoviće. a Talovići u Mitroviće i Nedeljkoviće. ili tzv. došli Pavlovići i Talovići. tako da se pruža istočno od planine Rudnik (1132 m). Zlosrećne 1809. tada nenastanjenom. Da toponomastička podudarnost nije slučajna. jer su Arnauti posle Velike seobe Srba doprli do sjeničkog predela) ovo groblje se i danas naziva Arnautsko groblje. doseljeni od Sjenice. uporište i središte naše srednjovekovne kulture. U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana. sa obilnim vrstama kamenih spomenika i sa četiri velika drvena krsta. u kojima je srodno stanovništvo. u okolini Sjenice i u središnoj Šumadiji.. Deo sela u kojem su nastanjeni nazvan je Arnautski kraj. u tom selu. Groblje ovih doseljenika je nastalo u kraju zvanom Brestovi. prelazi. dokle je Karađorđe dospeo u vojnom pohodu. nailazi na ista imena naselja. govori o istorijskim i demografskim vezama koje su postojale i postoje između ova dva srpska predela. Ko su Šumadinci (64) Zapažanje Jovana Cvijića U spomen tužnih seoba spadaju i groblja doseljenih Sjeničana Istu odliku u govoru je zapazio i Jovan Erdeljanović u Bukorovcu. te povorke imena označavaju pravce migracija i predele gde su se naselili Sjeničani i Novopazarci. Mizdrakovići. Erdeljanović je zapisao: „Arnautsko groblje. Istu pojavu zapažamo i u susednim šumadijskim predelima.Pavlovići u Dukiće. Veliki naš antropogeograf Jovan Cvijić je zapazio „da se ista imena pružaju kao povorke." Odista ne može biti slučajnost da se u dva naša predela. koji su se kasnije razgranali .

tačnije u pedeset i dva naselja . Beloševac. 8. NJihovi su ogranci Vuksanovići. Rača (opština Rača). Novopazarskog sandžaka. Rogojevac. Adamovići 3. u istom selu. Jovanovići 3. koja sa oblastima Jasenice i Gruže sačinjava istorijsko područje Kragujevačkog okružja (Kragujevačke nahije u turskim ili Kragujevačkog distrikta u austrijskim okupacionim podelama i svedočanstvima). Lapovo (opština Lapovo) i Rakinac (opština Velika Plana). pregled po istorijskim etapama doseljavanja stanovništva iz okoline Sjenice u Lepenicu. Mironić. Gornja Batočina (opština Batočina). u čemu je vrlo veliki udeo stanovništva sa Sjeničko-pešterske visorovani. Kijevo. Đurđevo. Miladinović 1). Stanojevići 2. Đuriselo. Damnjanovići 4. Mala Vrbica. U etnografskom smislu je Lepenica zasebna područna celina. u Pomoravlje i tzv. Uočljivo i nedvosmisleno prisustvo stanovništva koje potiče iz okoline Sjenice može se pratiti od Velike seobe pod Čarnojevićem 1690. Jakovljevići 1. Divostin. Jabučje. Ilići 3. Poskurice. od kojih je u više od polovine . 9 (Tolići 4. budući da je ona danas razdeljena na pet opština (Kragujevac. Bare. godine) do posle Javorskog rata (1876. Donosimo. godine do druge velike seobe 1736. Viševac. Ovako uzeta. Velika Plana). na osnovu izučavanja Todora Radivojevića. Dragobraća. Mala Pčelica. U ovom razmatranju se ova oblast uzima u istorijskim etnografskim granicama. Drača. Lazarevići 2. Pinosava. 10. svaka peta porodica nastanjena u Lepenici vodi poreklo iz Stare Srbije i tzv. Lončarevići. Pavlovići 1. Arsenijevići 2. Trešnjevak. i Jakovljevići. Maršić. Korman. Donje Grbice. Grošnica: Boškovići. Andrejevići 3. Mali Šenj. 2 . Stanovo. Majnić. Dobrača. Batočina. Prekopeča. Cvetojevac. Jovanovac. Srećkovići 2. godine) naseljavali žitelji Sjenice i okoline su Adžine Livade. Stevanovići 6. Milovanovići 1. Popović. prema ispitivanju Toše Radivojevića. Milanovići 3. Rača. Radojevići 1). Lužnice. Lepenička naselja u koja su se od Velike seobe (1690. Korićani. Drenovac. Grošnica. Pajazitovo. klasična oblast Lepenice ima devedeset naselja.Karlovačkim (1699) i Požarevačkim (1718).kako reke teku. godine. . Brzan. Ilići 5). Čumić i Šljivovac (danas opština Kragujevac). Bošnjane. U istorijskom pogledu je upravo ovo stanovništvo dalo pečat razvoju Šumadije i Srbije. Resnik. Botunje. koja su privremeno završena sa dva mira .drugo ime Radovanovići (Radići). 13 (Boškovići 8. Markovići 4. Kutlovo. Batočina. nisku Šumadiju. i 1716-1718). Desimirovac. Ove dve seobe su neposredno povezane sa dva austro-turska rata (1683-1699. odigravši presudnu ulogu u njenoj etničkoj istoriji. Goločelo. Ramaća. Donje Jarušice. Lapovo. 5 (Vukovići 4. prema stanju početkom dvadesetog veka. Živanovići. Početkom XX veka. Novi Milanovac. Ilići 6.naseljeno stanovništvo poreklom od Sjenice. U ovom vremenu je iz okoline Sjenice i iz Krajinovića naseljeno stanovništvo u pet lepeničkih naselja. 51 (Radovanovići 8. Milići 2). Veliki Šenj. A)Sjenica Viševac: Stojakovići. Lužnice: Đurđevići.

jedan od tri osnivačka roda ovog naselja. a rod su im Pavlovići u Grošnici. Tolići (Đorđevići. ali je nesumnjivo da su iz Kijevaca kod Sjenice. što je posledica i njegovog pograničnog položaja. raju stvorene povoljne prilike u Beogradskom pašaluku. koji je završen Svištovskim mirom (1791). naprosto stoga što je to selo našao na đeneralštabnoj karti iz 1893. godine čuva spomen sela Krajinovića iz koga su im preci došli. veliki rod. godine). Toša Radivojević misli da je ovde reč o selu Kijevu kod Orahovca u Metohiji. a sada (po popisu 1991) imaju 78 žitelja. godine. godine su imali 107. Rakovići 3. Maksimovići 4. Perovići su daljom starinom od Žabljaka u Crnoj Gori. 1911. 309 (1981) do 268 (1991). zatim Perišića 17. zaselak Štavlja. kako je u to doba i najveće rasulo Turske carevine. 340 (1971). U našim prilikama ovo ratovanje je zasvođeno Kočinom krajinom (1788. godine). Kijevci su imali 348 žitelja 1948. Blažići 1). usledio je krajem XVIII veka. pa mu se to učinilo prihvatljivim. Treći talas Sjeničana. 6 (Mikići 5. Treći rod. 288 (1981). Tolići sišli u selo kod Batočine i nazvali ga Kijevom. odakle je rod Tolića. doseljen posle Druge velike seobe (1736). koji je zapljusnuo Šumadiju. a manje nacionalni ili verski. preko 360 (1971). koja su izazvana sukobima širih razmera i ratovima koji su ih pratili. kao i najvećeg besa odmetnutih janičara i krdžalija.Madžarevići. To kratkotrajno razdoblje mira je decenija i po od Kočine krajine (1788) do izbijanja Prvog srpskog ustanka (1804). jer su na pravcu seljakanja našeg stanovništva. godine. U popisu 1981. Ko su Šumadinci (66) U potrazi za novim životom Nasilje janičara negativno će se odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva Tako se u Vapi smanjivalo stanovništvo od 513 (u 1948. posle dveju velikih seoba (1690. godini). 10 (Radojkovići 7. No. iza čijeg sloma su za tzv. Glišići 2. Moguće je da su u selidbenoj vezi Kijevo u Metohiji i Kijevci kod Sjenice. To su Bogdanovići (Rajičići. koji jedini od rodova doseljenih od Sjenice u Lepenicu posle Velike seobe 1690. Baćići/Stevanovići 5. Po tome je selo Kijevo u Lepenici dobilo naziv po Kijevcima u okolini Sjenice. treće doseljavanje je bilo u relativno mirnom razdoblju. godine. tri roda u Lepenici još pamte nazive sela iz kojih su doseljeni posle 1736. Mijajlovića 15 i Gavrilovića 6. godine imao 117 kuća. godine. doseljeni iz Boguta i Perovići u Adžinim Livadama. a u okviru njih ogranci Mulića (Stevanovića) 9 i Joksimovića (Marinandića) 7. B) Krajinovići Ramaća: Matejići. Za razliku od prethodna dva. Đokića 16. Ovo kratko razdoblje je u znaku trećeg austro-turskog rata u XVIII veku (1787-1791). od kojih Matejića u užem smilu 47 (Paunovići 17. Gušići/Milutinovići 4. svi muslimani. a 156 se izjasnilo kao muslimani i 2 kao Jugosloveni. . Božurčevići 2). Mićakovići 9. a danas imaju 233 (1991). doseljeni iz Vape. to znači da se u nacionalnom pogledu kao Jugosloveni izjasnili po jedan pravoslavac i musliman. Rakinac: Radojkovići. S obzirom da je u istom popisu bilo 111 pravoslavaca i 157 islamske veroispovesti. 6. Đurđevići) u Kijevu doseljen je iz Kijevaca. Filipovići 3. i u njemu su motivi doseljavanja bili pretežno ekonomski. Boguti. Tošići) u Čumiću. od koji 77 Srba i jedan Jugosloven. i 1736. moguće i kao etapne stanice. od njih su Pavlovići u Vučkovici. Mikići. nisu posebno popisani 1948. Antonijevići 1). to će se njihovo nasilje negativno odraziti na raspoloženje potčinjenog srpskog stanovništva. Poput velikog roda Matejića u Ramaći. od čega je 110 Srba. Milenkovići.

Stevanovići 1). Kutlovo: Babići. V) Vapa Divostin: Nektarijevići. Petrovići 1). Bošnjane: Milivojevići. 5 (Božanići 3. Gavrilovići. tačnije obnavljaju življenje u njima (Bare. Jovanovići 2. Beloševac: Šarčevići. Veliki Šenj. NJihov ogranak su Vukovići u istom selu . 9. Lazarevići 4). Antonijevići 2. Prvi srpski ustanak je. 6 (Jeremići 2. Jovanovići 1). Šamanovići. Petrovići. Lukići/Lukovići 2). 6 (Minići 3.Lepavići. 11 (Milivojevići 9. 12 (Milojevići 6. 13 (Stanojevići 4. Njihov ogranak su Vukovići. U stanovništvu koje se doselilo u Šumadiju upadljivo je najbrojnije ono koje potiče od Sjenice. 8 (Pavićevići 7. Adžine Livade: Kovačevići. Srećkovići 1). Majnić. Tanasijevići 3. Gvozdenovići 1. Ognjanovići 1). 2. 5. Simonovići 2. Božanići. privučeno primamljivim uslovima života u Šumadiji. povuklo odatle sa Karađorđem. Đurđevo . Jovanovići 1). 3. 8 (Novakovići 4. Radosavljevići 2. povukao u Šumadiju. Korman: Gajovići. uz koje je pristala masa srpskog stanovništva na Sjeničko-pešterskoj visoravni. Jovanovići 2. 6 (Perići 5. Sretenovići 4). Đuriselo: Seničani. Radomirovići 1. Srećkovići 1). Ko su Šumadinci (68) Pribijanje uz rođake Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića Cvetojevac: Bojovići. Divostin. Milenkovići 2). Milići. 1. Radosavljevići 2. Ilići 2. Popovići 3). Pavićevići/Janići 1. Mirkovići.stari naziv Lukanje. 7 (Vukovići 2. Milanovići 3. U ovoj seobi došljaci od Sjenice zasnivaju na starim napuštenim staništima svoja. 2 (Miloševići 1. Mali Šenj. a dolaze i u dvadeset novih naselja. Đokovići 1). Radojevići 2. 7 (Radovanovići 5. Đurđevići 3. Paunovići 2). Mišovići 2. (Sokovići 4. Pavlovići 1). Mijailovići 1). Radivojevići 2). 21 (Mirkovići 5. Sretenovići 1. Stevanovići 1). Ignjatovići 1. 7 (Gajići 3. 7. 9 (Đokovići 3. Đekići. Novi Milanovac: Pavićevići. 9 (Todorovići 5. Perići. 9 (Jankovići 4. 3. 6 (Radisavljevići 4. stanovništvo iz svih srpskih predela. Lapovo: Tomići. za šta je presudan događaj Karađorđevo ratovanje 1809. nova naselja. Vasiljevići 2. U ovom vremenu se stanovništvo od Sjenice i iz Buđeva i Vape smešta u trideset i dva lepenička naselja. Vuletići 2). Drenovac: Sokovići. 5 (Spasojevići 3. drugo ime Spasojevići. 8. Ivkovići. 6 (Pavlovići 4. Dragobraća. Đuričići 2. 5. prirodno. Dobrača: Novakovići. Bihoru i Koritima i koje se. Popovići. a deo ih se smestio u još šest naselja u kojima su se u prethodne dve seobe već nalazili doseljenici od Sjenice. Vujovići 2. Jankovići 1. Mala Pčelica. 2. Čumić: Vuksanovići. Pajazitovo. Mironić. Jankovići 1). godine. . kao glavnu oblast ustaničkog poduhvata. Vulovići 2). Šljivovac: Pejovići. Rogojevac: Filipovići (Vilipovići). Njihov ogranak su Lepavići u istom selu . 1804-1814. Gavrilovići/Gajovići 1. Pajevići. Ivkovići 3. Ćirkovići 2. Milutinovići 2). Simovići 2. 7 (Filipovići 3. u istom selu. B) Buđevo Desimirovac: Buđevci. 7. Stanovo i Trešnjevak). Drača: Alempijevići.Vukovići. Šljivovac: Miloševići. drugo prezime Milisavljevići. Gornje Grbice. od kojih se u dvanaest naselja smeštaju uz prethodne doseljenike iz ovih predela. Jovanovići 2. Radivojevići 1.U ovom vremenu novi talas doseljenika od Sjenice i iz Brnjice i Štavlja je naseljen u novih osam naselja Lepenice. 1806-1809. Rakinac: Terzići. Mirkovići 1). Radovići 2. Miloševići 1. Mala Vrbica. 11 (Alempijevići 7.

7). bolje reći. Matejići. Radosavljevići 1). (1824). Završno razmatranje Od svih šumadijskih predeonih i etnografskih celina. (1815).4 odsto sjeničkih doseljenika. Đuriselo (85. 1. (1886). 1. Hercegovine.2). V) Buđevo Grošnica: Buđevci . Rogojevac: Radonjići. Drača: Vukadinovići. 1. decenija od Drugog ustanka do izbijanja Javorskog rata. bilo kao etapne stanice u doseljavanju u Šumadiju. (1876). Bare (76.drugo prezime Mirosavići (Mirosavljevići). B) Brnjica Đuriselo: Pantovići. Ramaća (63. Stare Raške. pribijaju uz rođake i prijatelje koji su se doselili u ranijim talasima u osam drugih lepeničkih naselja. 5 (Radonjići 4.drugo prezime Đokovići. Uz Prekopeču u kojoj je 44.Divostin (36. S obzirom na ukupan sastav stanovništva (1911. Mala Vrbica (93. Rača: Matići. Sjenica. a u njoj onaj selidbeni pravac koji je poticao od Sjenice. Epira.4). Dalmacije.5). U . jer su se u njoj zapravo presekle migracione struje koje su dolazile od Timoka i Braničeva. 1. šest sela se u Lepenici mogu označiti kao čista sjenička.staro prezime Ilići. (1822). ili. Birča i Osata u Bosni i Vojvodine. (1871). Šopluka.Mali Šenj (98 odsto). u kojima je više od polovine doseljenika od Sjenice. Rogojevac (84.7). 1. doseljavanje od Sjenice u Lepenicu je zanemarljivo A) Sjenica Bare: Aleksići. A) Sjenica Brzan: Šmikići. jer je u njima više od tri četvrtine doseljenika od Sjenice . (1823). 1. kada pristiže samo pet porodica. 1. 4. Kosova. Đurđevo: Vukojevići . kao pretežno sjenička . U njihovom sučeljavanju prevagu je ipak odnela dinarska doseljenička struja. U ovom vremenu se doseljenici od Sjenice i iz Brnjice i Buđeva naseljavaju i u dva nova sela (Đurđevo i Raču). u četiri sela je približno po trećina naseljenih Sjeničana .Donje Grbice (64. Lužnice: Đorđevići. 1. bilo kao matice. Divostin: Bojovići. (1816). (1849). Botunje: Danilovići. Mironić: Milojevići. Lepenica je po kompoziciji stanovništva najsloženija i najslojevitija. (1856). Mironić (59. 1. (1862).1 odsto).1). 3. ali se uglavnom razmeštaju. Crne Gore. doseljavanje od Sjenice je upečatljivo smanjeno i po pravilu je pojedinačno. (1816).7) i Adžine Livade (30). a šest sela. uglavnom mirnih. Kutlovo (57). 3. (1887). Drača: Vasiljevići. Šljivovac: Đorđevići. 1. Viševac (30.6 odsto). godine). Like. (1830). Stanovo (54. Grošnica: Đokovići.9). Dobrača (32). 2. 1. (1850).Od drugog ustanka do javorskog rata (1815-1874) U šest. OD JAVORSKOG RATA DO KRAJA XIX VEKA (1875-1900) U poslednjoj četvrti XIX veka. (1880). (1849).8) i Dragobraća (50. 2. Pajazitovo (84.4). Mali Šenj: Ivanovići . (1894). 1. Prokovići.

2) i Pinosava (20 odsto). Maršić. Čumić (0.Novi Milanovac (14).4). Otom (od kojih su nastala današnja šiptarska plemena Krasnići i Hoti) i Ozrom (od koga je nastalo pleme Ozrinića). Mala Pčelica (2.4).5).2). Po nekima.Veliki Šenj (29. Vasoje Stefana. čije je matično područje u predelu Crnogorskih Brda i Polimlja. odnosno severoistočnom delu Crne Gore. Podgorica. odakle se na Kčevo doselio njegov rodonačelnik Vaso sa tri brata . premda jedno od najmlađih. Rakinac (6. Po šestinu imaju Drača (16.1 odsto). godine) od Sjenice se u Lepenicu naselilo ukupno 183 roda sa 1528 kuća (ili 184 roda sa 1615 kuća.Krasom. jer su se često dizali na bune.7). Njihovo istorijsko područje danas pripada opštinama Berane.7). Lapovo. Kijevo (5.2).zbog turske odmazde.4). stanovništvo je neprekidno pristizalo od Sjenice ka Šumadiji. Grošnica. Korman (16. iz više razloga. Majnić (13. Rogojevac). Plav i Bijelo Polje (u ukupnoj površini oko dve hiljade kvadratnih kilometara. Cvetojevac (4. Resnik (10.3). Korićani (11. Brzan. Po petinu imaju Bošnjane (22.9). Beloševac (11. Đuriselo. veći pokreti stanovništva su bili podstaknuti seobama koje su ratovi na ovom području podsticali. Bošnjane. 1736. Iz Lijeve Rijeke nastaje širenje Vasojevića.pet sela je po četvrtina sjeničkih doseljenika . gde mu je ostao brat Ozro. u kojoj su uslovi življenja znatno pogodniji. Rača (0. narastaju u jedno od najvećih plemena u Crnoj Gori. Bare. kao stalni mlaz.8). Drenovac (10.3). iseljavaju .7). Stefan opet Kostadina.6).5). Lužnice (26. Kolašin. njihov brat je bio i Pipo (od koga je nastalo srpsko pleme Pipera). u tri talasa u sedam sela (Botunje. Divostin. Kutlovo. Botunje (13. Mali Šenj. U ovim istorijskim kretanjima stanovništvo se u četiri talasa naseljavalo u dva sela (Drača. dubljim poreklom je iz Hercegovine.9). a u dva talasa u trinaest sela (Adžine Livade. Prekopeča. Mironić. ako bi se računalo i Radivojevićevo neujednačeno naznačavanje porekla kod pojedinih rodova).2). a Kostadin Vasa. Batočina . Vasojevići u Šumadiji Srpsko pleme Vasojevića.6). koji se u Lijevoj Rijeci naselio i od koga su Vasojevići. Brzan (0. Lapovo (10. što je oko 15 odsto ili više od sedmine površine Crne Gore). i pristajali uz sve . Donje Jarušice (9. Popović.3) i Maršić (22. Naime. Lužnice. Đurđevo (2. Šljivovac). i 1875.4). Međutim.6). „Vukan Nemanjić imao je sina Kostadina. utabanim stazama migracije. U šest talasa naseljavanja (koji su polazili 1690. pa i na Balkanu. Vreme masovnijih naseljavanja iz okoline Sjenice u Šumadiju pokazuje da razlog naseljavanju nije bio prevashodno ekonomski.5)." Plemenska matica Vasojevića je Lijeva Rijeka. 1788.8). Trešnjevak (2. kako kažu istoričari ovoga plemena pop Bogdan Lalević i Ivan Protić. U ostalim lepeničkim selima je postotak doseljenih Sjeničana manji . što svedoči da su uglavnom postojali određeni pravci i ciljevi useljavanja. došavši iz Kčeva.5) i Grošnica (15. u kojoj se Vaso nastanio.7). koji.selo (1. 1815. Piše: Mile Nedeljković Sutra: Između Austrije i Turske Ko su Šumadinci (69) Seobe uz ratove Piše: Mile Nedeljković Vasojevići su obrazovani kao pleme u vekovnoj borbi. Jabučje (21. Gornja Batočina (7.2). morali i da se. 1804.6). Rakinac. Svoje poreklo Vasojevići izvode od Nemanjića. Jovanovac (15. Čumić). Divostin. Desimirovac (23.7).8 odsto). u stalnom mlazu. Prirodno. Popović (24. Poskurice (8. Kostadin Vasoja. pa su. Šljivovac (12.2).1). Goločelo (9.

Saramanda tuče". Teša Obradović iz Garaša i Vasilije Saramanda. jer im je matično naselje Lijeva Rijeka u gornjem slivu reke Tare (ovdašnja prezimena su im Brankovići i Dimitrijevići). stižu Brđani (sa ogrankom Vasiljevića) u Stubal. Vasiljevići. Za vreme Kočine krajine u Toponicu dolaze Đokovići. gde su se stapali sa drugim selidbenim krakom Vasojevića koji je preko Užica išao ka Podrinju i Kolubari. koji se tamo prezivaju Antonijevići (doseljeni tu iz Cerja. a za njima. Jasenica i Lepenica Vasojevića ima u tridesetak sela. ušao kao domazet u jednu kuću Milosavljevića (Gluvačevića). osnivači Svetlića i glavnina njegovih žitelja. U Zabojnicu dolaze Mrkuljići (staro prezime Prokovića i Mojsilovića . Matkovići i Preljići (jedna familija). jači talasa Vasojevića. čiji je ujak čuveni prota bukovički Atanasije. iz ekonomskih uzroka (mali prostor. Prirodno. Po ženskoj liniji ovoj skupini pripadaju i Filipovići u Lipnici. Đokovići.Proka i Mojsilo su braća od stričeva. Današnji rodovi Vrbljana u Grabovcu. Topoli. glad). a u Cerje iz Lopata). nerodica. Do danas je ostala pesma „Teša vuče. što je i prirodno. koji je zakleo ustanike na zavereničkom zboru u Orašcu 1804. za gladi. Upamćeno je ispaštanje u Sremu. zatim zbog krvne osvete. tako nazvani po zavičaju. odakle Koraćevići ubrzo pređu u Žune. u zaselak Balabanac. čiji su rod Milosavljevići (zvani Gluvačevići) u Lipnici i Vrbljani u Čestinu. Početkom XVIII veka dolaze Vukićevići u Svetlić. kao i njihovi srodnici Jovanovići. Prema prethodnim istraživanjima. godine u Gornju Sabantu došli Tarani. godine. a „sav im je mrs bio loj namazan na pšenični hleb".Gruža. Proka se prezivao Ilić. Belosavcima i Maskaru). Damnjanovići i Pavlovići. u Prvom srpskom ustanku je hrupio novi. Neposredno po Kočinoj krajini. Petrovići. kada je bila Kočina krajina. Saramandići u Bukovik i Ješovići u Vrbicu. Simovići i Srećkovići. poreklom iz Komadina u Starom Vlahu (opština Ivanjica). U Masloševu su približno u to vreme Jovanovići (danas Ivanekići u Krćevcu. Aleksići. 1939). znači dolinom Gruže kao prirodnim putem.današnji rodovi Jankovići. ili skretali preko Rudničkog prevoja ka Jasenici. imaju rođake u Vrbi. odnosno u seobama koje su njima podstaknute. Kako je Mihailo Dragić zapisao. a njihovi ogranci se nalaze još u selima Guberevac. Koraćevići i Spasenići u Pajsijević. gde su došli iz Lopata u Vasojevićima (Lopaćani su jedno od pet bratstava Vasojevića). čiji je predak. koji su srodnici Miškovićima u Borču. od Sjenice. kao što smo pisali. pobila mnogo Turaka. prvak Beogradske opere. jeli šišarke. Sledeći talas Vasojevića je došao u ovaj deo Šumadije za vreme austro-turskog rata 1788-1791. a odatle su se doseljenici razmeštali dalje ka Lepenici. Lutovci u Borač i Vrbljani u Grabovac. dok su Lutovci (druga prezimena Miškovići. kada je u tadašnjem Beogradskom pašaluku stanje za Srbe bilo veoma povoljno.ratove protiv Turaka. i sl. gde su. po ocu Iliji. godine. Saramandin potomak je Živan Saramandić (r. Ponajviše u Gruži. ili neposredno posle toga. jer su ova dvojica ustanika. Tatići i Ćurčći) najstariji živući rod u Borču. tako nazvanih po selu Vrbi iz koga su došli . Jovičići i Jovanovići u Guberevac (Gruža). Najraniji vidljivi dolasci Vasojevića u središnu Šumadiju su u vremenu austro-turskih ratova. izgleda i posle sloma Kočine krajine i posle propasti Prvog srpskog ustanka. jer je naseljavanje u ovaj deo Šumadije teklo uglavnom preko vitanovačke prevodnice. Tada dolaze Brankovići. Donje Jarušice i Đurđevo. među kojima će se isticati Vasilije Saramanda iz Bukovika. Tako su u Velikoj seobi 1690. Vukićevići su. Njihovi preci će uskoro učestvovati u Prvom srpskom ustanku. Vrbljani u Grabovcu se mogu pratiti u selidbenom luku od četiri stotine godina. Prvo su se početkom XVII veka naselili u sela Cerje i Vrbu u predelu Gokčanice (kopaonički kraj). Zato danas bezmalo da nema predela u našoj zemlji u kojoj se ne nalazi neki od rodova Vasojevića. u središnoj Šumadiji . Vrbljani u Grabovcu su bežali u Srem. a Prokini .

Pive i Tare. čvrstu plemensku organizaciju i upravu.potomci će se kasnije nastaniti i u Dubravi). koji podsećaju na Drobnjake. ali. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. i oni koji slave Sv. koji podsećaju na Drobnjake. Luku i Đurđevdan. Zemljište plemena Drobnjaka je na prostoru između Gornje Morače i Šaranaca. Jovana. koji su iz plemena Bratonožića. ili splemenjeni sa Vasojevićima. od Risna do Podrinja i Beograda. Plemensku zajednicu Drobnjaka je osnovalo pet srodnih bratstava Vulovići. potpuno zdravi i bistri ljudi. Gorštaci su. u kojem su varošice Šavnik i Žabljak. No. U splemenjene spadaju Lutovci (slava Sv. vremenom. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. promena slave nije uticala na svest o poreklu od Vasojevića. Najuočljivija razlika među njima je u krsnom imenu: pravi Vasojevići slave Sv. Srđ). kao u nekim drugim predelima Srbije. godine. kako to nije bilo dovoljno. koji su u istorijskim izborima prvi put spomenuti kao prezime 1354. Drobnjaci su. potpuno zdravi i bistri ljudi. Drobnjaci. plemensku krsnu slavu (Đurđevdan) i druge plemenske odlike. Po sačuvanom plemenskom predanju. u Čukojevac Đorovići. ali su svojim prisustvom i značajem vrlo primetne. Drobnjaci su najpre sa područja Jezera proterali staro pleme Kriče u područje preko Tare. U sastavu stanovništva Šumadije ima i porodica koje potiču iz plemena Drobnjaka. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. Gorštaci su. kao spomen i potvrda tih seoba. Jakšići i Abazovići. sticajem okolnosti izgubile plemensko obeležje Drobnjaka. ali ih je većina očuvala drobnjačko ime. „čisto srpsko pleme. mnogo toponima i prezimena od Like do Skopske Crne gore. pa je tako danas. Mihaila i Sv. visoki. Markovići i Obradovići. Tako su mnoge drobnjačke porodice doprle i u Šumadiju. Tomići i Cerovići. Doseljavanje Drobnjaka u Šumadiju . visoki. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. ali. Sv. lepo razvijeni. pa je tako danas. sačuvali su u vreme turske vlasti svoju poluautonomiju. Kosorići. koji su početkom XVII veka došli iz Banjana na svoje katune u Durmitoru. kao spomen i potvrda tih seoba. Ove porodice u Šumadiji nisu tako brojne. godine (ličnost imenom Bran Drobnjak). u Jovanovac i Kijevo Maksimovići. Đurđići. Nikšićkog polja i Župe." Usled oskudice u zemlji." Usled oskudice u zemlji. Ko su Šumadinci (70) Drobnjaci stigli u Ripanj Drobnjaci su. morali su i sami da se iseljavaju. od Risna do Podrinja i Beograda. a kao pleme upisani 1390. kaže njihov poznavalac Svetozar Tomić. Svi ovi doseljenici su ili pravi Vasojevići. Kliment) ubrajan u Vasojeviće. morali su i sami da se iseljavaju. pridružili Karadžići. lepo razvijeni. starinom od Travnika. Aleksandra Nevskog. gde su im se. Nikolu. koja se odlikovala demokratijom i skupštinom u kojoj su jednako pravo glasa imali svi koji su nosili ili nose oružje. bez ikakve tuđe primese i očuvali su neobično čistotu jezika i čistotu narodnih običaja. kao što je i sam Karađorđe (slava Sv. prilikom ovih seoba. i dolaska iz zemlje Vasojevića. „čisto srpsko pleme. jer su mu preci jedno vreme prebivali među njima. ili njihove srodnike. Mnoge od njih su. arh. U Rašković dolaze Miloševići. kako to nije bilo dovoljno. Sv.

u Lepenici tri roda sa 67 kuća. Međutim. u Kačeru jedan rod sa 12 kuća. dok su u Gruži vrlo malobrojni. a potomci druga dva brata otišli u Milutovac i Malu Kruševicu. Drobnjakovići. Temniću (Milutovac. Sa ovim Drobnjacima su rod Drobnjakovići u gružanskom selu Balosavi (2 kuće). godine obezbedi izdržavanje. dok Drobnjaci u Maloj Kruševici preslavljaju Đurđic. Da su Drobnjaci u okolini Beograda (Ripanj). Filipovića. U Levač su došli u XVIII veku. U Ljubićskim selima Drobnjaka ima u Tamniku (7 kuća. Za razliku od njih. Kosmaju i Belici nije bilo drobnjačkih porodica. od čega u Takovu četiri roda sa 47 kuća. Za njih. po svemu sudeći. Drobnjaci su doseljeni posle 1739. Po rodoslovnom pamćenju. teklo u tri pravca . a stara slava im je bila Velika Gospođa. u Ljubićskim selima jedan rod sa sedam kuća. Nikolić zapisao. Početkom XX veka ukupno ih je bilo devet rodova sa 151 kućom.u Milutovac (15 kuća. u okolini Beograda dva roda sa 14 kuća. Božurevcu (20 kuća) i Opariću (4 kuće). kako je Risto T. U središnoj Šumadiji je najviše Drobnjaka u Jasenici. od čega je u Jasenici bilo 17 drobnjačkih rodova sa 84 kuće.je. njegovi potomci budu za vlade kneza Miloša proterani kao hajduci iz Rekovca i zato se nastane u Ripnju kod Beograda. a uz njih se ubrajaju i Kojovići (6 kuća). Božurevac. o čemu svedoči i jedna numera Voždovog Delovodnog protokola. U područje Takova. Po sačuvanom porodičnom predanju Drobnjaci u Ripnju potiču od tri brata. a otud dolinom Ibra dopirao preko Zapadne Morave. hteli da budu u šumi i zato zaostali ovde". a u Gruži jedan rod sa dve kuće. gde se prezivaju Nedeljkovići. slave Sv. potomci jednog brata ostali u Ripnju. čiji je . dok u Smederevskom Podunavlju. U Levču su se Drobnjaci nastanili u Rekovcu (7 kuća). a u Šumadijskoj Kolubari jedan rod sa četiri kuće. pa su. Međutim. u Levču tri roda sa 31 kućom. odakle se jedan krak odvajao preko Užičke Crne gore ka okolini Valjeva (1). prostranoj goloj kosi koja po svemu podseća na zavičajni predeo Durmitora. a potom u Lepenici. a istakli su se u Prvom srpskom ustanku. Oparić) isti rod svedoči i to što svi slave plemensku slavu Đurđevdan. prva dva roda potiču od braće Stanoja i Janka. koji su se u kraju Brđanima u Balosavi (2 kuće) nastanili pre Prvog srpskog ustanka. nije im godila ni blizina Beograda. zatim preko Sjenice i Dragačeva (2) i silaskom ka Ibarskom Kolašinu i Kosovu. pa se ubrzo deo odseli u Temnić . Mala Kruševica) i Levču (Rekovac. kao i oni u Milutovcu.uzdoljem Drine. godine u Pranjane. „vele da im je knez Miloš davao zemlje na Terazijama u Beogradu. Iliju. prema ispitivanjima Milenka S. od kojih jedna ima prezime Veljković) i Malu Kruševicu (10 kuća). po svemu sudeći. pa je Karađorđe preporučivao da mu se 1812. ali oni nisu pristali. Luku. gde se prezivaju Stanojevići (20 kuća) i Jankovići (10 kuća). Drobnjaci u Levču i Temniću su imali osobitu sudbinu. a u Kačeru u mestu Rudniku (12 kuća). u Temniću dva roda sa 25 kuća. koji je kao slavan megdandžija dopao rana. U ostalim predelima Šumadije Drobnjaka je u to vreme bilo 14 rodova sa 140 kuća. a smešteni su u zaseoku Zvezdi. Svi levački Drobnjaci preslavljaju Sv. od kojih se jedna preziva Ivanović). osobito junak Milosav Drobnjak (1762-1822) iz Rekovca.

Marinkovići zvani Đurđevići i Stevanovići. U Dobrači. imaju i drugo prezime Ivanovići. Ljubisavljevići.Bojanići. drobnjački rodovi su Markeljići. Blagojevići. gde se prezivaju Drobnjakovići. koji su došli iz Gornjih Branetića na imanje. u čijem su sastavu Nikolići. Vukasovcima. Ovi poslednji su promenili slavu (Đurđevdan). Jankovići. kao i Drobnjaci (1 kuća) u Ozremu. Od vukasovačkih Drobnjakovića ima ogranak u Aranđelovcu. godine u tri naselja .oni su potomci Stanojeve i Jankove sestre. Ko su Šumadinci (71) Najprivlačnija Jasenica . Aranđelovcu i Rušnju su održale plemensku slavu Đurđevdan. Za razliku od Drobnjaka u Baljkovcu i Dobrači. koji im sve vreme kumuju. gde. godine je iz Vukasovaca otišao jedan njihov deo u Rušanj kod Beograda. dok su. Kojovići potomci trećeg brata Koje. uz plemensko prezivanje Drobnjakovići. Gmitrovići. Jakovljevići. Radenkovići. došli su u Lepenicu kasnije. imao je učesnika u Prvom srpskom ustanku. a Vukomanovići u Baljkovcu su očuvali i staro kumstvo sa Zdravkovićima i Obradovićima u Baničini. čije je drugo prezime Tomići (dve kuće).otac Rade došao iz Drobnjaka. čiji je predak došao iz sela Komarnice u Drobnjaku. udate za Koju. Pavlovići. I sve drobnjačke porodice u Baničini. a njihove porodice je Toša Radivojević našao 1902. Antonijevići. Baljkovcu i Beloševcu. Jovanovići. koji su tu došli od Sjenice. odakle je jedan srodnik oko 1880. Arsenijevići. Đurđevići i Maksimovići.Dobrači. Gavrilovići. Preci Zdravkovića i Obradovića u Baničini su „pradedovi Zdravko i Obrad". Sve drobnjačke porodice u Lepenici su sačuvale rodovsko pamćenje i krsnu slavu (Đurđevdan). Iz Donjih Branetića je jedan srodnik kasnije prešao u Majdan (1 kuća). gde se prezivaju Drobnjaci. U Lepenicu Drobnjaci dolaze u vremenu od Druge seobe do Kočine krajine (1737-1787). za vreme Karađorđa. Drobnjaka ima u Donjim Branetićima (5 kuća). a po drugoj . kojih je početkom XX veka ukupno bilo 32 kuće. Vasilijevići ili Mijajlovići. Mijailovići. godine otišao u Nakučane kao domazet (3 kuće 1950. Vukosavljevići. koji se smatra najstarijim od živućih rodova u selu. a najverovatnije je to kumstvo preneto iz zemlje matice. U Baljkovcu su Drobnjaci jedna od dve osnivačke porodice sela. koji su oko sredine XVIII veka došli iz Crne Gore. a 1902. U vreme oko Kočine krajine pristižu drobnjačke porodice i u Vukasovce.Nikoljdan. Drobnjaci su Prodanovići (1 kuća) u Pranjanima. Ovaj rod. uzevši slavu zemlje . Vukomanovići. gde su jedna od tri osnivačke porodice ovog sela. godine). Drobnjaci u Beloševcu. po jednoj verziji. Vukovići. godine su bili ovi njihovi rodovi . po svemu sudeći skupa sa Drobnjacima nastanjenim u Baljkovcu. a oko 1830.

godine). godine). „doskora su se zvali Drobnjaci". koji su u slomu 1813. Jelencu i Belosavcima. pri čemu ne raspolažemo za sada podacima o razlozima promene slave. . Jagnjilu. Jagnjilu. lepenički kapetani. čemu je svakako pogodovao i brdsko-planinski predeo. Za razliku od ostalih Drobnjaka. Nikolu. prema istraživanju Ljubomira Pavlovića (1907. Gornjoj Šatornji. koji se tada zvao Ljubinić. jedan deo se posle Prvog srpskog ustanka odselio u Jelenac. koja se vremenom razgranala i nastanila u Gornjoj Šatornji. gde su imali trla . Milojeviće i Simiće. Od Milojevića. koja slovi kao drobnjačka. 39 rodova Drobnjaka sa 488 domova. Petrović. kao i Šumadije uopšte. A od Simića. a prosečan broj kuća po rodu je 12. Tako je u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. morali su.Baničini. o čemu svedoči i njihova slava (Đurđevdan). sva naseljenička. godine bilo 21 kuća. sa Jezera. Kako su ovde posle izvesnog vremena pobili neke Turke (što je moglo biti posle 1739. Beljakovići u Jagnjilu se dele na tri ogranka . a drugi u Beli Potok pod Avalom. Todorovići. gde ima. Belosavcima.to su današnji Milisavljevići. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. a ukupno ih je bilo 20 kuća). Ovi koji su ostali u Gornjoj Šatornji su prozvani Ćurčijska porodica (1923. kojem su ovi gorštaci vičniji. U pogledu stanovništva je Crna Gora. dok se onima koji su otišli u Beli Potok vremenom zaturio trag. Jovanovići i Tanasijevići. čije prezime nedvosmileno podseća na rodonačelnika Filipa. godine bežali u Srem. a do početka XX veka pripadnici ovog brđanskog plemena su se u ovom predelu razmestili u devet naselja . Pre Prvog srpskog ustanka su u Vlakču došli iz Drobnjaka. U okviru roda Beljakovića je krajem XVIII veka bio ugledni rod Filipovića. a ostali Filipovi sinovi se sa potomstvom raziđu na dve strane . koji je bio lepenički knez (umro 1818) i braća Marko (Karađorđev pašenog) i Stevan. kako je zapisao Petar Ž. Drobnjaci su Petrovići. su se prezivali Veličkovići. kuća poreklom drobnjačka (3. pa je razumljivo što je Šumadija primila stanovništvo iz svih srpskih krajeva. U Gornjoj Šatornji je ostala udovica jednog od Filipovih sinova. godine se u Gornju Šatornju doselio iz Drobnjaka predak Filip sa sedam sinova. kojih je 1923. oni koji su otišli u Jagnjilo se skupno prezivaju Beljakovići. Vukasovcima. Valjevska Kolubara i Podgorina su kudikamo bile privlačnije za naseljavanje Drobnjaka. koji drže da su istog porekla sa Pavlovićima. da se rasele. nego Mitrovdan. Milinkovići u Vreocima (1948. kojih je ukupno 1923. godine bilo skupa devet kuća. Milinkovići su došli posle Prvog srpskog ustanka iz Dobrinje kod Užičke Požege. kako Kragujevačka ili Gornja tako i Smederevska ili Donja Jasenica. Velikoj Plani i varošici Aranđelovcu. po nalazu Jovana Erdeljanovića (1908). Vlakči. U polovini od ovih naselja žive potomci jedne drobnjačke porodice. Marko je u Prvom srpskom ustanku izašao na glas kao junak. svaka 27. Seoba Drobnjaka u Jasenicu je obavljena posle Požarevačkog mira (1718. godine ih je bilo četiri kuće). usled straha od odmazde. čiji se predak oko 1870. a Stevan Filipović. U Velikoj Plani. Za razliku od Šumadijske Kolubare.jedni odu u Jagnjilo. Jelencu. godine ovde naselio. jer. Novakovići i Beljići. Sa Jezera su sa njima u Vlakču došli i Dragutinovići (drugo prezime Petrovići). koji ih je poveo iz Drobnjaka. ali ne slave krsno ime Drobnjaka. ogranka Beljakovića u Jagnjilu. takođe istaknut kao ustanik. Među Filipovićima su se u to vreme isticali Đuka. kao i Šumadija. I jedno i drugo područje su bili prirodni zbegovi.68 odsto od ukupnog broja kuća).Piše: Mile Nedeljković U Šumadijskoj Kolubari je samo jedna porodica. ovi u Vlakči slave Sv. Po sačuvanom rodoslovnom pamćenju. bio je Karađorđev pisar (jedan od petorice pisara Delovodnog protokola). budući da su žene bile izuzete od krvne osvete.same Beljakoviće. godine). oko 1720. Đurđevdan. potiču Simići u Belosavcima. što upućuje na vreme ranijeg doseljavanja Od svih predeonih celina Šumadije za naseljavanje Drobnjaka je bila najprivlačnija Jasenica. Pavlovići (drugo prezime Đorđevići).

kad su nevolje i seobe u pitanju. pogotovu dinarskih. izuzev Gvozdenovića u Guberevcu. čuvalo i sačuvalo „dično ime i svetu slobodu". osam iz Brda. jer se zaboravlja da je stanovništvo Crne Gore prethodno tamo naseljeno iz drugih srpskih krajeva. I oni koji se. poglavito iz Stare Raške. Mlađi bjelopavlićki doseljenici u središnoj Šumadiji su Gvozdenovići u gružanskom Guberevcu (doseljeni oko 1860). zahvaljujući istorijskim događajima. nisu dali u lance svezati.a Crna Gora postala junačko uporište za sve prebege i slobodare koji se. a naročito njihov noviji i presudni sloj. iz ovih ili onih razloga. Pada u oči da su svi doseljeni Bjelopavlići u središnoj Šumadiji. koje su se pokrenule posle kosovske pogibije. Plemenska slava Bjelopavlića je Sv. pa da saberemo pleme Njeguša . bile najživlje u XVII veku. Boškovići kazuju da su od njihovog pretka Petra Boškovića. pa i najpretežnijim. u kojem su neko vreme prebivali. Bukovičani u Parcanima kod Ralje (opština Sopot). gde je istorija svakoga plemena ogledalo vekovne borbe.videli bismo da je ono. seobama. „u Njegušima nema nijedne porodice koja ne bi bila poreklom iz naših dinarskih krajeva". I kao što su u Valjevskoj Kolubari i Podgorini. Dajkovići u Lapovu (1877) i Vuksanovići u Badnjevcu (1878). Stoga je pogrešno. pred turskom najezdom. 16 iz zapadnih delova Stare Raške. oktobra). godine. Po Šobajiću. stapanja i splemenjavanja. uopšteno zaključivanje da šumadijski rodovi uglavnom potiču iz Crne Gore. početkom ovog veka pleme Njeguša je brojalo 442 porodice. sastavljeno od saplemenika koji potiču sa raznih strana. Slično je i sa ostalim plemenima u Crnoj Gori. koja je naša najizrazitija oblast plemenskog društva i života. kako je Jovan Cvijić ustanovio. Stanovništvo i Crne Gore i Šumadije je sastavljeno od pripadnika svih selidbenih struja. u guslarskim pesmama najviše opevanog harambaše bjelopavlićkog iz kraja XVII i početka XVIII veka. Pre Prvog ustanka u Bukovik su došli od Bjelopavlića tzv. „Garašani su se rođakali s vojvodskom kućom Boškovića u Bjelopavlićima. Od njih potiču Bankovići u Maloj Vrbici. To je samo. da bi iza pada Srbije 1459. otkuda vuku poreklo i mnoga današnja crnogorska plemena. . same po sebi razumljive (najčešće da se zametne trag zbog krvne osvete). Kako je Jovan Erdeljanović ustanovio. a od njih su tzv. Kao što se vidi. i neprihvatljivo." U ranije doseljenike od Bjelopavlića spadaju Bankovići sa ogrankom Đerasimovićima u Baljkovcu. godine. U ovom trenutku ne raspolažemo razlozima te promene. dolazili i pripadnici crnogorskih i hercegovačkih plemena. isele iz plemena čuvaju plemenske znake u novim sredinama. ispremeštano sve stanovništvo od Demir Kapije do Zagrebačke gore. kako je i Erdeljanović i zaključio. koja je. u stalnim. od kojih su dve trećine (297 porodica) poreklom iz Bosne i Hercegovine. Ko su Šumadinci (72) Potomci junaka Garašani su rođaci vojvoda Boškovića iz Bjelopavlovića Među viđenijim Bjelopavlićima u Kočinoj krajini i Prvom srpskom ustanku je Hadži Milutin Savić Garašanin (iz Garaša).dakle jedno od temeljnih i vodećih plemena u Crnoj Gori . po svaku cenu. kružno kretanje stanovništva koje je. 53 porodice su iz drugih delova Crne Gore. kada je. doseljeni u vremenu 1737-1787. promenili slavu. Crnogorci (današnji rodovi Ivovići. a ponajviše iz Stare Raške i Kosova. odakle su. Vlajkovići i Milosavljevići). I na Lovćen da stanemo. Šumadiju su dobrim. Svest o plemenskoj pripadnosti se čuva i neguje. a samo 68 od starih zećanskih Srba. pa i masovnim. u kojima najčešće. nema nikakvih uslova za nastavak plemenskog življenja. podjednako kao i bilo koji kraj Šumadije. delom naseljavali doseljenici iz jugozapadnih srpskih krajeva. čiji sin Ilija tvorac čuvenog državničkog spisa „Načertanija". sa tamošnjim stanovništvom. Petka (27.

ali svakako najkasnije početkom XVIII veka.nastala srodna plemena Pipera. Pavlovići i Todorovići). kao Rajići u Stragarima. Crne Gore i Brda. što potvrđuje i ista kućanska slava. krvna osveta. a njihov predak je došao ovde kao domazet sredinom prošlog veka od stragarčakih Rajića. godine. ali je vrlo značajno srpsko pleme u Crnoj Gori. Karađorđev barjaktar (poginuo slavno na Ljubiću 1815. Rajići u Plaskovcu (tri kuće) slave Đurđevdan. Tako Rajići u Glediću pamte da je njihov predak Milić Rajić došao sa sedam sinova iz Pipera u Velenje kod Novog Pazara. . iseljavalo se i pipersko stanovništvo. Krasa i Ota . Od Đorđeve loze su Đorđevići. tako i u središnoj Šumadiji uočavamo istu pojavu. Potiču od braće Đorđa i Stevana. možda neposredno posle velike Seobe 1690. koji se dele na tri roda (Petrovići. Početkom ovog veka. Premda Rajići u Glediću.Pipa. Mlađem sloju piperskih doseljenika pripada rod tzv.preslava Đurđevdan). Staro prezime Pantića je Stevanovići. u ovom plemenu je do našeg veka bilo živo sačuvano mnogo starinačkih odlika. težnja za boljim uslovima življenja i sl. ne slave Đurđic. Drobnjaković je došao do podatka da su Rajići u Banjici (opština Čačak) došli tu iz Guče (Dragačevo) početkom XVIII veka. koji takođe slave Đurđic. Iz poznatih uzroka . Po porodičnom predanju. koji su se slegli u Šumadiju. Najraniji doseljenici iz Pipera u ovom delu Šumadije su Rajići. Rajići u Guči. arh. „pričaju da su od njih odseljeni Rajići u Stragarima". prvi se doselio Đorđe Piperac. ali njihovi srodnici u drugim mestima su sačuvali porodično predanje. nastanjeno u trouglu koji nastaje od spoja reka Zete i Morače ka severu. 1815). Lipovac) i Gruži (Balosave. kao i među Arbanasima. Zahvaljujući sklonitosti piperske oblasti. 1805) i Jovana (r. već Sv. prvi put se pominje pod današnjim imenom 1455. čiji je predak Milutin Đorđević (r.. Pleme Pipera. 1826). 1780) upisan kao kmet 1831. Milići u Ljuljacima (slava Đurđic . koji su ovde došli iz Guče u Dragačevu. Ljuljaci). neveliko je. Od stragarskih Rajića su Milići u Ljuljacima i Rajići u Plaskovcu. koji je imao sina Miloša (r. Ozra. Po ovom jabučaru je kasnije selo dobilo ime. u tzv. a jedno u Lepenici (Jabučje). prema ispitivanjima Jovana Erdeljanovića (1906). a imao je sinove Stevana (r. 1799). Vasa. od kojih su po tri u Jasenici (Stragari. Pipera (Đorđevići i Pantići) u lepeničkom selu Jabučju. godine. a odatle pre Prvog srpskog ustanka u Kulinu kod Vitkovca. godine) i pesnik Velimir Rajić (1879-1915). zavade. Doseljeni su posle Kočine krajine (1788-1803) i smatraju se osnivačima ovog sela. Plaskovac. Krasnića i Hota. opšte je poznato predanje o tome da su potomci petorice braće . sačuvali su svest da su srodnici Rajića u Stragarima. Mihaila.prema ispitivanjima Ljube Pavlovića (1907).900 duša. kojih je po Dragićevom zapisu oko Prvog svetskog rata bilo jedanaest kuća. pa posle kraćeg prebivanja u Drlupi (Gruža) sklone se „zbog Turaka" u Gledić. bilo je 984 kuće piperske. koji se najmio da ovde jednom kragujevačkom Turčinu čuva jabučar.nerodica. primetni su i Piperi. Gledić. Od ovog roda je Tanasko Rajić. piperskoj oblasti (Piperska gora i Štitovo sa Lukavicom). sa oko 5. Kod svih Srba Brđana. Ozrinića. Vasojevića. velika i znatna familija u Stragarima. stara porodica Rajića u Stragarima je zamela svoje poreklo. Ovo dično pleme crnogorskih Brda. pamte da se njihov predak Rade kao vodeničar tu doselio pre Prvog srpskog ustanka iz Stragara od tamošnjih Rajića. Na žalost. godine. Borivoje M. Pipera doseljenih do početka ovog veka u središnu Šumadiju je bilo u sedam sela. kako se prezivao njihov rodonačelnik Pantelija Stevanović (r. zastupljena sva plemena Hercegovine. a u Guču iz Kosatice kod Nove Varoši. Među pripadnicima tih plemena.

na njenoj levoj obali se prostire planinski. 1809). Vujići čuvaju snažnu pipersku tradiciju. a ako jesu to je moralo biti sasvim izuzetno.kod Ljubovije i Bajine Bašte." Kasnija. a odatle ka središnoj Šumadiji. poznate brvnare. arh. Mihaila. Lukovići slove kao starinci. 1777). dalje. rod Lukovića se smatra osnivačkim rodom sela Balosave u Gruži. Pojedine grupe Osaćana su dolazile iz godine u godinu u naročiti kraj. kraj Osat u kojem je srpsko stanovništvo imalo vekovima prirodno utočište. da osaćanskih porodica ima sada tamo više stotina. podrobno provedena. u Bosni. Iz ovog predela. kod Topole. a njihovi ogranci Tomovići i Marjanovići u zaseoku Dubljacima i Milosavljevići u zaseoku Glavici u istom selu. Vujići u Lipovcu se prezivaju po Vuji (r. koji je u popisnim knjigama 1823-1836. od koga je zapisala više pesama. našla gusle koje su Živanovi preci. doselivši se sredinom XVIII veka iz Pipera u Lipovac. Dvadesetih godina je Lukovića i njihovih srodnika bilo 12 kuća.kao Dmitar Piper i Dmitar Piperin. tipski je primer za iseljavanje usled pečalbe. i posebno obradila njegov način izvođačke interpretacije. a Piperi-Lužani Đurđic i Đurđevdan. selo ili varoš. A postepeno i pojedinačno i nečujno. godine. Doprli su i u Šumadiju.Poput Pipera u Jabučju. kao i Piperi u Jabučju. koji je u svim krvavim krajinama važio kao „mala Srbija". priticali su u stalnom mlazu doseljenici u Srbiju. godine različito upisivan . sinu Dmitra Petrovića (r. Tako su iz Osata u Valjevsku Kolubaru i Podgorinu doseljena 74 . etnomuzikolog Jelena Jovanović je u kući glasovitog guslara Živana Vujića (1919-1991). sa vrlo malo puteva. reka Drina. doneli sa sobom. Poreklom iz Pipera je i rod Vujića u jaseničkom selu Lipovcu. jer su najstariji živući rod u ovom selu. U najvećem luku koji pravi. nije mi poznato da su prelazili i Moravu. Mihaila. Uočivši ovaj deo dinarske selidbene struje. No. inače kriva. srodili su se i sprijateljili s meštanima još pre nego što su se naselili. sve do Morave. kod Srebrnice. Ko su Šumadinci (73) Čuveni guslar Živan Vujić Piše: Mile Nedeljković Istražujući muzičku tradiciju u Gornjoj Jasenici. a sve su slavile pipersku plemensku slavu Sv. Iz zavičajnog Osata su se prebacivali preko Drine na dva mesta . Vujići za razliku od njih slave Sv. Jovan Cvijić je zapisao: „Predeo Osat. a docnije i zidane kuće. Dok Piperi slave Sv. Lukovići su nastanjeni u zaseoku Brđanima. Radi zarade su išli najpre po podrinskim. posle Velike seobe 1690. a po dedi kao Dmitar Nikolić. po Sokolskoj nahiji ili krećući se ka Užicu i Valjevu. i danas vrletni. ali pamte da su doseljeni iz Pipera najverovatnije kad i Rajići u Stragare. Jeremiju. istraživanja su potvrdila ovo Cvijićevo zapažanje. valjevskim i užičkim krajevima i gradili kuće. ali kako je i kada došlo do promene slave nije nam poznato. zato. oni su se u toj meri naselili u podrinskim i valjevskim krajevima. arh. razmeštajući se.

rod Tatovića. iz Osata naseljavaju u Grošnicu Milosavljevići (čiji su ogranci Minići. doseljenih iz Osata. po doseljenicima iz Osata. U Poskuricama su istovremeno nastanjeni Radisavljevići. a sa njima i Pašići. Tatovića. gde se po njima naziva i jedno selo Bošnjane. koji zasnivaju selo Bošnjane. takođe iz Osata. u Lepenici svaka sto dvadeset osma. Petrovići. Uroševići. kao što se. Todorovići. posle Druge seobe (1737). rod Maksimovića. a u Gruži pet rodova (0. Mićkovići. Po svoj prilici su i Aleksići (Bošnjakovići) iz Osata. Osaćani (Savići i Simići). Najbrojniji su Tatovići. U susednoj Šumadijskoj Kolubari je postotak Osaćana već manji. po pravilu da se doseljenici najradije nastanjuju uz srodnike ili ljude iz starog zavičaja. kada je Srbija bila veliko gradilište. Srećkovići. Petrovići i Srećkovići. Aleksiće zvane Bošnjakoviće. Baničini i Stojačku. dobilo ime po tome što su ga zasnovali Bošnjaci.roda. u Gornje Grbice se iz Osata naseljavaju Obradovići i Milanovići. došli i Radojičići. U Guberevcu (danas Borci) u kraju koji je glavni deo naselja i koji se zove Selo ili Gegetaš. U ovom selu se oni nastanjuju uz starije doseljenike iz Bosne. Osaćani nisu prešli na desnu obalu Velike Morave. U isto vreme dolazi u Malo Krčmare. Vaskovići. godine 46 kuća). S njima su tad. bilo je 1903. Vučetići.23 odsto). I u dva jasenička sela. Milutinovići. Mališići. Milosavljevići. Milići. Osaćani su ipak primetni u središnoj Šumadiji. koji su početkom ovog veka imali 608 domova. i uprkos tome što su pojedinačno raspršeni u nizu sela.78 odsto). U Resavi. Milosavljevići. Đurići. Glišovići. Lazarevići. U Jasenici je 26 osaćanskih rodova (1. Najpre se. Damnjanovići. Novičići. godine 49 kuća. Mladenovići i Vladisavljevići. Novićevići. godine i jedan su od tri osnivačka roda u Grošnici (uz Jankoviće i Boškoviće). do tridesetih godina ovog veka nije bilo ni jedne kuće poreklom iz Osata. Milići. iako su mlađi doseljenici. srodnici čije je staro prezime Ivanovići. Toponomastičke potvrde o njima su najizraženije u Lepenici. u Gornjem kraju Kijeva jedna grupa kuća zove Osaćanska mala. Oko Kočine krajine (1788) u Lepenicu dolazi pet osaćanskih rodova. a u Guberevcu tzv. što potvrđuje Cvijićevo zapažanje da. Miloševići. takođe brojan (1903. godine iz Osata doseliti i rod Osaćana (Jovanovića i Petrovića). koje je. Nenadići. kao što će se 1815. Po vremenu doseljavanja je najranije prisustvo Osaćana u Lepenici. Gosići ili Todorovići.55 odsto). a u Gruži tek svaka sto osamdeset prva. i opada idući ka središtu Šumadije. U Prvom ustanku Za vreme Karađorđa (1804-1813). jedan okrajak se naziva Osaćanska ili Osaćani. kako je zapisao Toša Radivojević. u Lepenici 18 rodova (0. što otprilike znači da je u Jasenici svaka osamdeseta kuća poreklom iz Osata. a sudeći po poreklu i starom prezimenu biće da su jedan rod sa . Premda nisu tako brojni. u naseljavanju. što znači da je u ovom predelu svaka jedanaesta kuća poreklom iz Osata. Vuletići. koji su se doselili posle Velike seobe 1690. Miloševići. Osaćani imaju krajeve koji se po njima nazivaju Osaćanske male. Staro prezime Pašića je takođe Ivanovići. čiji su ogranci Adžići ili Vasići. pak. Ostojići. čiji su ogranci Obradovići. Pavlovići ili Sretenovići i Jakovljevići).

Zajednički predak Obradovića i Milanovića je Dmitar Ivanović (r. Borivoje M. videli smo. izbegli u . 1823) ove dve familije prezivaju. zvani Osaćani. 1802). a najmanje u Gruži. doseljeni 1836. 1792). Osaćanskih porodica ima u Malom Šenju . Po već izbledelom porodičnom sećanju. Tako je u središnom delu Šumadije najviše Osaćana u predelu Jasenice. opada udeo doseljenika iz Osata u ukupnom broju stanovnika. U Jasenici su već mlađi doseljenici . Nikolići (drugo prezime Trifunovići) i Prodanovići (Simići). nego se obnavljalo i na sve strane gradilo. Oni su u ovo selo došli pre Prvog srpskog ustanka. godine). njihova matica je Topola. dok su u Gruži najmlađi . i Stankovići. U Čumić za vreme Karađorđa iz Osata dolaze Milići.Obradovićima i Milanovićima. kada se nije samo vojevalo. ali nisu sigurni da li potiču iz Osata. a posle njih. a neki u okolinu Kruševca.Uroševići (doseljeni 1823). U vremenu Karađorđeve Srbije (1804-1813). Jer. Čumićki Nikolići imaju srodnike Nikoliće u Čestinu. Najraniji doseljenici iz ovog prekodrinskog predela su u Lepenici. koji je ovde došao sa sinom Milojem (r. Među poslednjima će se iz Osata u prošlom veku nastaniti Dimitrijevići. Došao je njihov predak koji je bio kačar i radio po Gruži. godine i austrijske okupacije (1717-1739). moguć je novi talas izbeglih Osaćana u Šumadiju. a po Milojevom sinu Radosavu (r.tzv. naselio se predak današnjih Pavlovića u Topoli i Krćevcu. godine. i pripadaju mlađem sloju doseljenika. ili vek kasnije. Po svemu sudeći.iz doba Prvog srpskog ustanka i posle njega. četrdesetih godina prošlog veka. ali ne znaju tačno iz koga mesta. Osaćani su prevashodno u Šumadiju dolazili kao vrsni graditelji. zbog Topolske bune (1877) i rušenja Topolskog grada. u tankim mlazevima. kao i na čuveno stradanje naših sunarodnika u Bratuncu. jer je iz istorijskih svedočanstava poznato da su u njemu učestvovali. idući od zapada ka istoku. 1823) Pašići se prezivaju Radosavljevići. 1822) i Obradu (r. koji znaju da su iz Bosne. što će najnovija istraživanja pokazati. Kalanovići misle da su se doselili iz Bosne. ima od vremena Velike seobe 1690. Prnjavoru . Osaćani (Filipovići i Radovanovići.naseljeni isključivo posle Drugog srpskog ustanka. najraniji doseljenici iz Osata u Jasenicu su Kalanovići (drugo prezime Stefanovići) u Stragarima. odakle su. Sačuvali su i pamćenje da su tada neki njihovi srodnici otišli u okolinu Novog Sada. koji su od njih otišli tamo. Za jedan naraštaj kasnije. Predak Pašića je Nikola Ivanović (r. Ko su Šumadinci (74) Graditelji Topole U Karađorđevoj Srbiji nije se samo ratovalo nego i mnogo gradilo U Šumadiji. Zapravo. Danas. godine u Resnik. što znači u vremenu kada je pod knjazom Milošem živnulo i narodno graditeljstvo. po čijim se sinovima Milanu (r. kako je zapisao Drobnjaković. s obzirom na sve što se u tek završenom ratu u Bosni zbivalo oko Srebrnice i u Osatu. uz svoje zemljake u Čumiću nastaniće se iz Osata Obradovići i Prodići 1841. Za Kalanovićima su iz Osata u Stragare ubrzo došli i Bojići.Ivanovići (doseljeni 1831) i Kijevu . koji su došli 1894. 1777). gde ih. Ove predeone oblasti Šumadije se razlikuju i po vremenu doseljava Osaćana u njih. Drobnjaković je uočio da u Jasenici Osaćani nisu primetnije uticali na sastav stanovništva upravo zato jer su dolazili uglavnom pojedinačno.

a u Stojačku. po ocu zvanog Osaćanina. te ih dovede . koji je. a posle dve godine deo ih pređe ovde. za kojima će osamdesetih godina prošlog veka doći Todorovići. Kada je 1868. a sa njim je iz istog sela došao i njegov rođak koji je rodonačelnik Subotića. Do danas je sačuvana kačara koju su tada preneli iz Topole. a uz blagoslov Vožda se oženio Maricom. došao je i Milutin Vasiljević. Vujići i Milanovići). doseljeni sredinom prošlog veka). gde mu se dopadne. godine. Prvo se nastanili u Čumiću." Milutinovi potomci u Baničini su Vasiljevići. zemlja Jovana Pavlovića. a neposredno posle njih. koji su gradili kuće „šindralije" (pokrivene šindrom) u Kloku su došli preci Dikića . godine rasprodavano imanje Karađorđevića. ostaju njihovi rođaci Petrovići (Antonijevići.Krćevac. godine. iz koje su se.Savkovići (drugo prezime Jovanovići i Rosići (drugo prezime Novakovići). koji je po okolini gradio kuće brvnare. zvani Osaćanin. Jovanovići i Pavlovići. nastanivši se prethodno u Lipnici. Kao majstori. Sekulići i Matići (oko 1850). „Milutin gradio kuće po Čumiću. sa kojom je imao sina Jovana. nastanjeni su sredinom prošlog veka. kao i Mihailovići u Čukojevcu što pamte pretka Vasu Drinjanina. Radivojevići. Uz svoje zemljake Osaćane u Baničini naselili su se. Preci ovih porodica su radili kao dunđeri po okolini. pre 1840. U to vreme u ovo selo su došli i Nikolići (drugo prezime Vočići). u kojoj se deo sela po ovim doseljenicima zove Osaćanski kraj. Iz Osata su u isto vreme došli u Baničinu i još jedni Milovanovići (drugi). Od Krnića ima ogranak u susednom selu Stojačku. Za vreme Karađorđa u Baničinu dolaze preci Milovanovića. dobije dozvolu od kneza Miloša da naseli srodnike iz Osata. zvani Osaćani (doseljeni oko 1840). U Vinču kod Topole se naseljavaju dva osaćanska roda . kako kažu. Gajića i Jevtića (oko 1855). dok će se u zaseoku Bujkovcu smestiti predak Nedeljkovića (oko 1840). iz sela Bukovika u Osatu. svi izlegli. gde i u ovom veku ima srodnike Vasiljeviće. u koju je došao njihov rodonačelnik Sava Nedeljković. u Konjuši svog rodonačelnika Ranka iz Osata. a Savići. slave Đurđevdan i imaju drugo prezime Erčići. a u zaseoku Čučugama preci Petrovića. Ivanovići (čiji je predak bio naseljen u prvo u Prnjavoru (1831). u Žabaru Despotovići (drugo prezime Andrejići. Jovan Erdeljanović je još zapisao da su iz Osata i Savići (Nedeljkovići) u Baničini. čiji je rodonačelnik Milo Mikolić. godine. čiji se rodonačelnik zvao Nikola Đorđević. nije dirana. čije je drugo prezime Bošnjakovići. Krnići. oko 1840. I Bošnjakovići u Guncatima pamte svog rodonačelnika Nikolu Bošnjaka (došao posle 1860). a potom došao ovde (1870) i Kostići u Vlakči (1860). gde su iz Osata naseljeni oko 1840. zvane osaćanke. Izuzev Pavlovića u Pajsijeviću. Lazarevića. Poreklom iz Osata u Jasenici su još u Junkovcu Nikolići. Glišići. koji je kod Vožda zidao Topolski grad i crkvu. Po Drbonjakovićevom zapisu.drugo prezime Jevtića (oko 1840) i rođaci Sretenovići.više od pedeset duša. a tamo ostanu Obradovići i Prodići. svi Osaćani u Gruži su nastanjeni pretežno u drugoj polovini prošlog veka. pa. Od . na molbu. Milovići u Borču. čiji je predak „gradio u selu kuće osaćanke i tu ostao" posle Prvog srpskog ustanka. iz Stojačka u drugoj polovini prošlog veka dolaze Antonijevići. Doselio se njihov rodonačelnik Milovan iz sela Mlečana u Osatu. U Baničinu. čiji su preci nesumnjivo upoznali ovaj kraj došavši kao graidtelji Voždovog grada u Topoli. udovom Voždovog mlađeg brata Marinka (oklevetanog i obešenog o kapiju Topolskog grada). Njihov rodonačelnik je Pavle. a onda su preveli i svoje ukućane iz Osata i stalno se nastanili u Stojačku. gde su im bila imanja i trla. koji. i Dimitrijevići (Milivojevići) u istom selu. sredinom prošlog veka došao ovde. čiji je rodonačelnik Ivan takođe ovde došao kao majstor. za razliku od Milovanovića (prvih) i njihovih srodnika Subotića.

koji se kod njih udomio došavši iz Osata. Savići 1. jer je Kragujevac bio ekonomsko i političko središte Srbije u prvoj polovini XIX veka. Savići 1)." Najviše doseljenih Crnotravaca je u okolini Kragujevca. Drobnjaković. Panići 3 i Streljići 2. koji je početkom DžDž veka brojao 35 kuća . Ko su Šumadinci (75) Stižu Crnotravci Piše: Mile Nedeljković I danas ljudi iz okoline Crne Trave važe za vrsne graditelje. bio je prinuđen da se iseli. Ovakve seobe. od kojih jedna Stankovića) i Ničkovići (2 kuće).čumićskih Nikolića su Nikolići u Čestinu (1895).Crnom Kalu. a u varošicu Batočinu Cvetanovići (4 kuće. zatim njihovi srodnici Milanovići (4 kuće) i Ćeleševići (drugo prezime Đorđevići. u okviru kojih su Stankovići i Petrovići. godine iz starog zavičaja i Đorići (1). Petrovići 1). Kompaktnije skupine doseljenika su se nastanile samo u tri naselja . a uz svoje zemljake u selu Batočini Krstići (4 kuće. koji su. ministar pravde u Kraljevini Srbiji. ali su izumrli po muškoj liniji. koji će se vremenom razgranati u veliku skupinu rodova. kad se stanovništvo jednog predela odseli u drugi predeo. Nikolići 4 (Nikolići 3. Petrovići 1. Nikolići 1 i Jevtići 1 kuća). koji imaju i drugo prezime: Mladenovići. vredne i štedljive osobe. a sloboda i ugodniji život u Šumadiji. dok su po ostalim naseljima porodice Crnotravaca uglavnom pojedinačno raspršene. Lazarevići 2). pa ih nastavljaju potomci domazeta Aksentija. usledi povratak u stari zavičaj. koji nisu rod. u Jasenici su uzrok doseljavanju „teške prilike pod Turcima. mirne naravi. u istom ili sledećem naraštaju. slava Sv. Između Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka iz Crne Trave u Crni Kao su došli Glavaševići. koje je Jovan Cvijić nazvao inversnom . a iz Vlasotinaca u Lapovo dolaze Jovanovići (9 kuća. jer nije smeo da čeka odmazdu Turaka zato što je pristao uz Ustanak. Markovići 3. Ilija). koji imaju i drugo prezime: Dimitrijevići. koji dolaze iz sela Brod u Vlasini. Batočini i Gradcu. Po primedbi koju je stavio Toša Radivojević. teško ekonomsko stanje. Kao crnotravsku porodicu Jovan Erdeljanović je u Crnom Kalu zapisao i Mladenoviće (2 kuće). pristići će 1823. Kasnije. U selo Nikšić se tad naseljavaju Jovići (12). uticale su da se umesto dolaska na pečalbu stanovništvo iz okoline Crne Trave opredeljuje za stalno nastanjivanje u ovom privlačnom delu Srbije. od kojih jedna Jovanovića). koje su ovde naseljene posle zadržavanja u Batočini. a pogotovu kada je ona oslobađanjem u dva srpska ustanka postala veliko gradilište.Milenkovići 3 kuće (od kojih Milovanovići 1. Lazarevići 6 (od kojih Cvetkovići 4. Osaćani su i Punići u Kikojevcu. U seobama i premeštanju stanovništva se često ostvarivala uzajamno-povratna veza između dva predela. Miljkovići 1. Milanovići 2). Stanojevići 7 (od kojih Petrovići 5. poreklom od Sjenice. Kako jezgrovito zaključuje Borivoje M. Prilike u Šumadiji. što je i prirodno. U isto vreme se u selo Batočinu doseljava rod takozvanih Paspaljara (Tasići 6. U toku Prvog ustanka uz svoje zemljake u Crnom Kalu će se naseliti i porodice iz Ruplja kod Crne Trave . U toku Prvog ustanka se u Gradac doseljavaju iz Crne Trave Ilići ili Vasiljevići (2 kuće). Deo stanovništva Crne Trave i okoline. posle Drugog srpskog ustanka. Ilići 3. sa ograncima Postolovića (1) ili Apostolovića (2). pa otuda.Markovići 13 (u okviru kojih su Milojevići 5. usled buna koje su u ovom predelu izbile zahvaljujući podsticaju zbog uspeha ustanka u Šumadiji i prodoru ustanika ka tim krajevima. Milosavljevići 2). a u Majnić dolaze Došljakovići (2 kuće). 5 kuća). od ovih Jovanovića je Lazar Jovanović. Kasniji su doseljenici Jovanovići (Pavlovići) u Donjoj Sabanti (1857) i Jovanovići u Ilićevu (1871). i Ilići u Markovcu (1861).

a takođe u dva naselja i iz Vlasotinaca . opština Vlasotinci). I danas je u svesti da se okolina Struge. a pogotovu narodno graditeljstvo.Ilići u Baničini i Đorđevići u Vrbici. ali su danas to područje Šiptari preplavili i u njemu se odavno ne čuje srpska reč. nazvanim verovatno po imenima braće-rodonačelnika (Radovin. godine. . koje je u DžVIII veku tamo prisilno odseljeno. Bugarčići. i uopšte predela Vlasine. i 1809. U tri naselja Šumadijske Kolubare su davno došli iz predela Vlasine Trajkovići u Sokolovi (12 kuća). usled turske premoći. ovakva. dok se Ignjatovićima u Baroševcu zna vreme doseljavanja (1905) i mesto odakle dolaze (Masurovce na Vlasini). najradije ostajali u Belici i Jasenici. dvostruka. morali da izbegnu u oslobođeni deo Srbije. Miloševići i Mladenovići u Kolarima i Stojanovići u Vodnju. Borivoje M. naziva „Mala Šumadija". Početkom XX veka od ta tri brata je bilo više od 120 kuća. najviše u Temnić. ali su. Od Crne Trave. a u Markovac su sa Vlasine naseljeni Stamenkovići (iz sela Sredor. kao i Šumadije i predela između Debra i Struge u Makedoniji. koje se nalaze u malama Radovinskoj čuki. 1806. Veljko. Međutim. kao i Stamenkovići (Čavejići) u Beočiću. pretežno iz Pomoravlja. Batočina. Nikolići. Veljkovcima i Jovanovcima u Crnoj Travi. ali pretežno pojedinačno. Drobnjaković je otkrio da su „za vreme Turaka" iz Stragara pod Rudnikom. a iz Vlasotinaca su Dimitrijevići. bile su najuočljivije za stanovništvo što je prelazilo na levu obalu Save i Dunava. koja je tu prešla iz sela Batočine. dok su Milisavljevići u Malom Orašju došli iz Konopnice kod Vlasotinaca.migracionom strujom. U Smederevskom Podunavlju su doseljenici iz Vlasotinaca Palojci (Paunovići. zbog stanovništva. nesumnjivo da je obogaćena dolaskom stanovnika sa Vlasine i iz Crne Trave u Šumadiju. uzajamno-povratna. Nedeljkovići) u Barzilovici (14 kuća). Ko su Šumadinci (76) Leskovčani u Šumadiji Pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo celinu koja se naziva Leskovačka Morava Akademik Vladimir Stojančević. 1807. posebno područje Drimkola. veza postoji između više naših predela. tako su se i Šumadinci naselili u samoj Crnoj Travi. Mnogo je Timočana koji su dolazili u Šumadiju. pa su se iz nje u većem ili manjem broju vraćali. uzdrmavši tursku upravu duboko u pozadini. prvi je u svojim člancima i knjigama ukazao na udeo i značaj Leskovčana u sastavu stanovništva Šumadije. doseljenici su. od tamošnjih Krstića. Antići (Nedeljkovići) i Ilići (Jevremovići) u Sinjem Viru. ali i u ostale predele Šumadije. Dvostruka selidbena veza postoji i između Šumadinaca i Crnotravaca. Trifun). Materijalna kultura. Doseljenika iz Vlasine u Jasenici ima u dva naselja . Jovan). a u nešto manjem obimu takvo kruženje je primetno i između Nadibra i Šumadije. pa se otuda vraćalo na stara ognjišta ili u njihovu blizinu u starom kraju. Gradac). Crnotravci u Belici su Paunovići (Jankovići) u Gornjem Štiplju. posle Lepenice. pošto su iz osvete ubila turskog pašu. U varošici Batočini je porodica Krstića (slava Sv. Knez Momir i vojvoda Strelja su predvodili svoje zemljake u ustancima koji su izbili u leskovačkom kraju 1805. pobegla tri brata i naselila se u Crnoj Travi. Jovanovići (Jeremići. U samom Prvom ustanku su stanovništvom izbeglim iz okoline Leskovca upravljali knez Momir Stojanović u civilnim i vojvoda Strelja Petrović u vojnim stvarima.Cvetkovići u Bašinu i Aranđelovići u Pridvorici. Stamenkovići). nesumnjivo jedan od najboljih savremenih poznavalaca i tumača srpske istorije XIX veka. Kao što su se u znatnijem broju Crnotravci naselili u nekim šumadijskim naseljima (Crni Kao.

gde ih je malo ili u zanemarljivom broju. Nedeljkovići (3). pod pojmom Leskovca i okoline podrazumevamo predeonu celinu koja se u etnološkoj literaturi naziva Leskovačka Morava. Savu Dedobarca i popa Stojana-Ceku Pavlovića. Stevanovići drugi ili Ćosići (2). Levač). od čega po 15 u Lepenici i Belici. Da su svi Likarci rod. steći podrobnija slika o broju i značaju stanovništva iz okoline Leskovca u etničkoj kompoziciji Šumadije. godine. 11 u Temniću. Nikšić i Crni Kao). Dimitrijevići 1). Crna Trava). 3 u Kosmaju i po jedno u Kačeru i Levču. Milutinovići (3). Ljubićska sela. Maršić. uglavnom početkom XIX veka. to su se oni sticali u Pomoravlju i tzv. Lepenica. Stamenkovići 3. Srodnici Likarcina su tzv. stanovništvo predela Vlasine (Vlasotince. najverovatnije.„Pred kraj ustanka. posle nje. što će se ostvariti tek 1878. nesumnjivo. Milosavljevići 2. niskoj Šumadiji (Temnić. piše Stojančević. Nikolići (2) i Petrovići (1). odakle se preko granice moglo prelaziti u blisku Leskovačku nahiju". između ostalih. Za ovu priliku. Takovo. On je. u čemu se vidi i težnja za oslobođenjem ovog srpskog kraja. vidi se i po tome što sve njihove porodice duže od dva i po veka slave istu slavu .Đurđic. 14 u Smederevskom Podunavlju. čiji su ogranci Marčići ili Stevanovići (4 kuće). a u predelu Takova ih je bilo doseljenih. Od znamenitih ljudi iz Leskovca i okoline. Belica. Idući tragom ovog Stojančevićevog navoda. ilustrujući to primerom četrnaest rodova naseljenih u šest sela severnog dela nekadašnje Kragujevačke nahije početkom XX veka (Batočina. Pada u oči da je u Lepenici. Živanovići 2. Milisavljevići (1) i Miloševići (1). pre no što će turska vojska krenuti u poslednji pohod na Srbiju. Najstariji doseljenički sloj Leskovčana u šumadijskim selima je u Lepenici. Likarci u Gornjoj Batočini su Mladenovići (6 kuća). U ovo vreme se u Beloševcu nastanjuju Užarevići (danas Jovanovići 4. sa područja Leskovačke Morave je. Radovanovići (4). vojvoda Strelja isticao se ne samo kao glavni upravitelj nad leskovačkom izbegličkom populacijom već je važio i kao jedan od najzapaženijih srpskih komandanata na Jastrepcu. Likarci u Gornjoj Batočini i Crnom Kalu. ali se do početka XX veka tu nisu održali. ovde. može se. Majnić. 4 u Šumadijskoj Kolubari. Tom najstarijem sloju pripadaju u Gornjoj Sabanti Ravništani. 13 u Jasenici. koji su se istakli u Prvom srpskom ustanku. potekao sa Velikom seobom 1690. Kako su doseljenici iz Leskovačke Morave išli stazom vardarsko-moravske selidbene struje. Tanaskovići 2). Milosavljevići 5. Stojančević navodi. Spasići 4. Stojanovići zvani Tomići 1) i tzv. Jasenica. koji su u svom imenu zadržali spomen na selo Ravništa u Jablanici (postoji i pretpostavka da su u ovo selo došli iz Ravništa kod Vitine na Kosovu). prebega iz sela Mrštana. Izuzimajući. Lazarevići (1) i Petrovići (1). Nikolići (3). ili. a u Crnom Kalu Đorđevići (2). vojvodu Cvetka Vranovačkog. zahvaljujući etnološkim izučavanjima. Lapovo. Analizirajući život leskovačke emigracije u Karađorđevoj Srbiji pred kraj Prvog srpskog ustanka. Antići (4). Tako su sredinom XVIII veka u selo Batočinu došli preci Jocića (čiji su ogranci Jocići 10 kuća. a samim tim i visinski predeli Šumadije (Kačer. dok ih u Gruži i Ljubićskim selima nema. Smederevsko Podunavlje) pa je dolina Gruže ostala po strani. Stojančević ukazuje na prisustvo stanovništva poreklom od Leskovca. Đorđevići 3. veliki rod. glavnina Leskovčana naseljena pre Prvog srpskog ustanka. a od potomaka leskovačkih izbeglica u Šumadiji ističe poznatog dobrotvora Nikolu Spasića i proslavljenog vojvodu Stepu Stepanovića. . godine. Đokići 1. kada je Šumadija bila poprilično zapustela. uključujući tu i naselja u slivu Veternice i Jablanice. Likarcini (čiji su današnji rodovi (Krstići 6. za razliku od ostalih predeonih celina Šumadije. doseljeno stanovništvo u oko osamdeset sela u Šumadiji.

Posle Kočine krajine. Vukajlovići 1). a u Teferič Lazarevići (2) i Petrovići (2). 1804) i Petra (r. 2 kuće) i Milovanovići drugi (slava Sveti Nikola. dospeli u Šumadiju. čije je staro prezime Đorđevići. u Lapovo Asurdžići (Đorđevići. Petrovići. slava Sv.Simići. zatim u selo Batočinu Božanići i Stojanovići. Kod ostalih je zavičajni spomen presečen. od čijih su sinova Lazara (r. kada su u Beogradskom pašaluku bili snošljiviji uslovi no u drugim srpskim krajevima. Tada u Botunje dolaze Cvetkovići (u okviru kojih su Stankovići 4. Za vreme Prvog srpskog ustanka se u varošicu Batočinu doseljavaju Lalići (drugo prezime Milovanovići. 1820) i Panteliju (r. bežeći od svakojakog zla i pokora. Jovan Zlatousti. od svih rodova koji su u ovom prevratnom vremenu. 1810) oni nastali. 1 kuća). drugo prezime Miloševići (2 kuće) i u Gornjoj Batočini . pamte mesto iz koga su došli . .Pokovce kod Lebana. 1) i u Maršić rod Tomića (1). Konstantinovići. Zajedno sa Nikolićima je u Teferič doseljen i predak Pavlovića. 1826). Arsičići 2. Leskovčani se doseljavaju u još dva sela Lepenice. Jedino Božanići. samo znaju da su „od Leskovca". čije je staro prezime Nikolići.Đorđevići (druga prezimena Đokići. ukupno 7 kuća). Njihov rodonačelnik je Pavle Đorđević (r. kao i Ravništani u Gornjoj Sabanti. 1788). koji je imao sinove Iliju (r. Veljka Nikolića (r. 1796). U ovom selidbenom talasu se neke leskovačke porodice nastanjuju uz svoje zemljake u selima Batočini . Ova dva roda vode poreklo od istog pretka.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful