SEMINARSKI RAD

PREDSTAVLJANJE PODATAKA U RAČUNARU

PREDMET: Arhitektura računara i mreže MENTOR: ASISTENT: STUDENT:

novembar, 2010

............... Svaki ton pjesme koja je snimljena... i nenumeričke (ostale) podatke..... Numerički (brojčani) podaci su podaci u računaru koji simbolišu neke veličine ili odnose......2 UVOD Sve što postoji od podataka u računaru......... podatke (uopšte uzevši) je moguće podijeliti na dvije grupe: • • numeričke (brojčane) podatke.................... Dakle... odnosno predstavljaju neke brojne vrednosti "iz života"........... Svaka tačkica (pixel) slike koja je na ekranu.. • • • Svako slovo teksta koji je otkucan.......... mada ne mora da bude tako.. U našim računarima to su brojevi iz binarnog brojnog sistema....... Sa druge strane........... tamo stoji u vidu brojeva... Primjera ima mnogo više nego primjera za numeričke podatke: .... svaki podatak koji računar ima u sebi predstavljen je brojem....... Nenumerički podaci su podaci u računaru koji sadrže neku informaciju koja se u spoljnom svetu (van računara) ne može predstaviti brojevima.....SADRŽAJ SADRŽAJ. postoje računari koji rade u drugim brojnim sistemima......

Primjer za nepozicioni brojni sistem su rimski brojevi. slovo M uvijek nosi vrijednost 1000.1 Nepozicioni brojni sistemi Simbol koji označava broj (cifra) ima istu vrijednost nezavisno od toga gdje se nalazi u zapisu broja. Ona se nalazi na tri različite pozicije i u zbir uvijek ulazi kao 10. slika. magistrala. audio zapis. ona se od veće oduzima.1.0 BROJNI SISTEMI 1. dakle nezavisno od pozicije na kojoj se nalazi. Vrijednost zapisa broja računa se tako što se cifre saberu. memorija itd). Jedini izuzetak je kada je manja cifra lijevo od veće. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti zapisa koristi se pravilo da. 3 . optičkim itd). Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti ovog zapisa. slovo C uvijek označava vrijednost 100. Sve vrijednosti cifara se potom saberu. odnosno po formatu prilagođen načinu na koji su projektovani njegovi dijelovi (procesor. Sve transformacije se dalje vrše nad tim brojevima. onda se ona od te veće oduzima. 1. slovo X uvijek vrijednost 10 a slovo V uvijek i svuda vrijednost 5. jednačina ili formula. Svaki podatak nenumeričkog tipa prevodi se u niz brojeva.1 Podjela brojnih sistema Osnovna podjeela brojnih sistema: • • Nepozicioni brojni sistemi Pozocioni brojni sistemi 1. Sračunavanjem zapisa dobijamo vrijednost 1935. Možda se nebitnost pozicije cifre najjasnije vidi kod cifre X. Neophodno je podatke u računaru predstaviti na način koji je njemu (računaru) "razumljiv". a podaci se takođe u tom formatu skladiraju na masovnim memorijskim medijima (magnetnim. namjesto njih dvije u zbir ulazi rezultat tog oduzimanja. video zapis. formatirani tekst (npr. ukoliko je manja cifra lijevo od veće. program (izvorni kôd ili prevedeni-izvršni program) itd. tabela sa imenima učenika). Primjer nepozicionog brojnog sistema Uzmimo zapis broja MCMXXXV. predstavljenih na način blizak računaru.• • • • • • • običan tekst.

8. 4126438 itd).2 Pozicioni brojni sistemi Uočimo dva osnovna parametra jednog pozicionog brojnog sistema: • • skup svih različitih cifara tog sistema osnovu brojnog sistema (u oznaci N)... 3278.1. On spada u "pozicione" brojne sisteme..4.9. Primer za pozicioni brojni sistem je dekadni (naš) brojni sistem.1. 21. 1.7. binarni. x-1 . Neka brojna vrijednost X se u pozicionom BS sa osnovom N piše u obliku niza cifara iz skupa cifara: xn xn-1 .2 Pozicioni brojni sistemi • • Simbol koji označava broj (cifra) ima različitu vrednost u zavisnosti na kojoj se poziciji nalazi u zapisu broja. Heksadecimalni i oktalni brojni sistemi su takođe pozicioni brojni sistemi.. Binarni sistem takođe spada u pozicione sisteme i od dekadnog se razlikuje jedino u tome što poznaje samo dvije različite cifre: 0 i 1.6. x1 x0 . On ima 10 različitih simbola za brojeve (cifara): 0. nego i od pozicije koju ta cifra zauzima u zapisu broja (cifra 2 ne nosi istu vrijednost u brojevima 12.2. Primjer pozicionog brojnog sistema U svakodnevnom životu koristimo dekadni brojni sistem. pošto brojna vrijednost koju određena cifra predstavlja ne zavisi samo od cifre.5. heksadekadni itd.1.3. x-(m-1) x-m Brojna vrijednost zapisa broja dobija se kao zbir brojnih vrijednosti pojedinačnih cifara (zavisnost između pozicije cifre i njene vrijednosti određuje osnova brojnog sistema): Na ovaj način brojeve možemo da prikažemo u različitim brojnim sistemima na sljedeće načine: • U dekadnom brojnom sistemu osnova je 10 pa se brojevi prikazuju na način: 4 .

Pokazaće se da su ova dva brojna sistema srodna binarnom. akcenat će biti stavljen upravo na prevođenje brojeva između ova dva brojna sistema. Zapis broja u binarnom brojnom sistemu najjednostavnije je pokazati na primeru. U nerednoj tabeli su dati zapisi određenih brojeva u dekadnom i binarnom brojnom sistemu.3 Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema S obzirom na to da je za poznavanje funkcija računara najbitnije poznavanje binarnog brojnog sistema. te da su postupci prevođenja između ova tri brojna sistema gotovo trivijalni. biće obrađena još dva BS. takođe bliska unutrašnjosti računara: heksadecimalni brojni sistem (osnova: 16) i oktalni brojni sistem (osnova: 8). a da se u svakodnevnom životu koristi dekadni BS. Osim binarnog.• U binarnom brojnom sistemu osnova je 2 pa se brojevi prikazuju na način: • U oktalnom brojnom sistemu osnova je 8 pa se brojevi prikazuju na način: • U heksadecimalnom brojnom sistemu osnova je 16 pa se brojevi prikazuju na način: 1. Dekadni brojni sistem 0 1 2 3 4 5 Binarni brojni sistem 000 001 010 011 100 101 5 .

1.1 Binarni u dekadni Dekadna vrijednost binarnog broja dobija se po formuli: Za početak se nećemo baviti razlomljenim dijelom binarnog broja.3. već samo cjelobrojnim binarnim brojevima. Dekadna brojna vrijednost cjelobrojnog binarnog broja nalazi se po sljedećoj formuli: Primjer: jedan sedmocifren binarni broj: X=1101001 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 6 .6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 110 111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Postoji dva moguća smijera prevođenja: • • dekadni → binarni i binarni → dekadni.

.3..101 ima dekadnu vrijednost 1055. jednostavno.5 0..125 = 0.625 Cjelokupan broj dobija se . zatim. razlomljeni dio dopiše do cijelog dijela broja. onda ona nosi vrijednost 2p).25 0 -3 -3 1 2-3 0. Primer: Trocifreni binarni broj 101 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju brojne vrednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 0.2 Dekadni u binarni 7 -1 -1 1 2-1 0.brojne vrijednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? . Uzmu se u obzir samo jedinice. Na sličan način prevodi se i razlomljeni dio binarnog broja.125 . Dakle: binarni broj 1101001.5 + 0.5 -2 -2 0 2-2 0.. tako što se.625 1. i saberu im se pripadajuće vrijednosti.125 0.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 1 26 64 64 1 25 32 32 0 24 16 0 1 23 8 8 0 22 4 0 0 21 2 0 1 20 1 1 64 + 32 + 8 + 1 = 105 Zaključak: zna se koja binarna cifra nosi koliku vrijednost (ako je njena težina p.

nadalje se množi samo razlomljni dio broja. Primjer: Prevedimo broj 44 iz dekadnog u binarni brojni sistem 44:2 = 22 ostatak: 0 Ostatak 0 biće cifra najmanje težine binarnog broja. Nakon upisivanja jedinice u dobijeni binarni broj. ost.6875 0.5·2=1. ovdje se gleda da li se. pojavila jedinica ispred zareza (u celom dijelu broja). 22:2 = 11 ostatak: 0 11:2 = 5 ostatak: 1 5:2 = 2 ostatak: 1 2:2 = 1 ostatak: 0 1:2 = 0 ostatak: 1 Postupak se završava kada se u dijeljenju dođe do nule (1:2=0. vrši množenje ciljnom osnovom (dakle množenje sa 2). To je prva cifra prevedenog binarnog broja iza decimalnog zareza. 1) Rezultat: Dekadni broj 44 preveli smo u binarni broj 101100 Postupak prevođenja razlomljenog dijela je sličan prevođenju cijelog broja.Ova transformacija biće pokazana na konkretnom primjeru (na način na koji se u praksi najčešće izvodi). pojavila se jedinica u cijelobrojnom dijelu.375 0.6875·2=1.5 0.dijeljenju.0 0. pri množenju dvojkom. i ako se pojavila . Logično je da se suprotna transformacija zasniva na . Konverzija iz binarnog u dekadni zasnivala se na množenju (binarna cifra se množila stepenom osnove. i umesto da se gleda ostatak pri dijeljenju. Upisujemo je na poziciju najmanje težine. Primjer: Prevodimo dekadni broj 0.375·2=0.75·2=1. 0. osim što se sada: • • umesto dijeljenja. i onda dodavala na sumu).84375 u binarni broj.ona se upisuje u dobijeni binarni broj.0 8 .84375·2=1. a na mestu gde je dekadni broj.75 0. pišemo samo razlomljeni dio a to je 0.6875 Prilikom množenja dvojkom. I u ovom slučaju prevodimo nezavisno cio dio broja i njegov razlomljeni dio a zatim prevedeni razlomljeni dio dopisujemo do prevedenog cijelog dijela broja.

11011 Ukupan rezultat: Dekadni broj 44. Osnova oktalnog brojnog sistema je 8 odnosno 23 a osnova heksadecimalnog brojnog sistema je 16 odnosno 24. Ovo možemo posmatrati na sljedeći način: svaka heksadekadna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 4 binarne cifre.84375 je preveden u binarni broj 101100.8 .3 Binarni u heksadecimalni i oktalni Ova priča važi za prevođenje između brojnih sistema sa osnovama N i Nk.6 .4·2=0. odnosno 4 kod heksadecimalnog .prva binarna cifra je 0 0. nadalje se ponavlja sekveca 0110 Ukoliko dođe do periodičnosti. Ali u ovom slučaju . 1.3.0 .2 .2·2=0. dakle u najopštijem slučaju.4 u binarni brojni sistem: 0.1 0. jeste slučaj periodičnog broja.1 0. Dobijeni prevedeni binarni broj je sada: 0. ovde nije u pitanju pravo kodiranje. Primjer: Prevedimo dekadni broj 0.to prevođenje se vrši po istim pravilima kao neko kodiranje. naravno.0 0.11011 NAPOMENA Poseban slučaj koji se može javiti prilikom konverzije razlomljenog dekadnog broja u binarni. 9 . i to kodiranje prema kodnoj tablici. Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema (sa 3 binarne cifre za oktalni a 4 za heksadecimalni). već klasično prevođenje iz jednog brojnog sistema u drugi.Prevođenje prekidamo kada dekani broj postane 0.6·2=1. odnosno svaka oktalna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 3 binarne cifre! Naravno. prevođenje se prekida i zadržava se jedna periodična grupa koja se može ponoviti proizvoljan broj puta (zavisno od potrebne tačnosti) . Primjer binarni u heksadecimalni i obrnuto Binarni broj 10111111010011 treba da prevedemo u heksadecimalni.potrebe za daljim prevođenjem više nema.4 .zbog osnove 23.zbog 24).8·2=1.8 . U ovakvim slučajevima postoji direktno preslikavanje između cifre oktalnog odnosno heksadecimalnog brojnog sistema i odgovarajuće grupe binarnih cifara ( 3 kod oktalnog .4·2=0.

Primjer (sa celim brojevima): ako je računar 32-bitan. 2. nakon odbacivanja vodećih 0 u broj 11001011110.treba da prevedemo oktalni broj 473 u binarni broj. neoznačen cio broj se predstavlja sa 32 bita.treba da prevedemo heksadecimalni broj 65E u binarni broj. što znači da je moguće predstaviti cijele brojeve od 0 do 232-1=4294967295. Osnovna razlika. prema kodnoj tabeli. leži u tome što se. A posljedica toga je smanjenje opsega brojeva koji se mogu na taj način predstaviti. odnosno. tako da opseg prema negativnim brojevima ide od -1 do -231=2147483648. ostaje nam 31 bit za predstavljanje apsolutne vrijednosti. Svaku heksadecimalnu cifru. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrijednost broja. 10 . za predstavljanje samog broja (njegove apsolutne vrijednosti). odnosno broj 10111011 nakon odbacivanja vodećih 0. Obrnuto . a prema pozitivnim brojevima od 0 (smatra se pozitivnim) do 231-1=2147483647.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Numerički podaci mogu biti neoznačeni i označeni. Obrnuto . Samim tim. Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 3 cifre. Dobijamo 0010111111010011 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u heksadecimalni broj 2FD3. Svaku oktalnu cifru. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrednost broja. mijenjamo grupom od 3 binarne cifre. Dobijamo 001111100010101 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u oktalni broj 17425. Na taj način zadati oktalni broj se prevodi u binarni broj 010111011. Ako ipak jedan bit odvojimo za znak. Na taj način zadati heksadecimalni broj se prevodi u binarni broj 011001011110. mijenjamo grupom od 4 binarne cifre. prema kodnoj tabeli. kod označenih brojeva. jedan bit odvaja za znak. u smislu predstavljanja u računaru.Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 4 cifara. na raspolaganju stoji jedan bit manje. Primjer binarni u oktalni i obrnuto Binarni broj 1111100010101 treba da prevedemo u oktalni.

numerički podaci se dijele na cijelobrojne (integer) i razlomljene.0 PREDSTAVLJANJE CJELOBROJNIH PODATAKA Od 32 bita u memorijskoj lokaciji. naravno. Dele se na one sa: • • jednostrukom tačnošću (float). za memorisanje binarnog broji na raspolaganju je 31 bit (plava polja na slici). i dvostrukom tašnošću (double). kod kojih je ostavljeno više bitova za razlomljeni deo. dok je 1 bit rezervisan za predstavljanje znaka (žuto polje na slici). Brojevi u pokretnom zarezu se tako predstavljaju da je moguće imati više ili manje pozicija za razlomljeni deo. 3. i brojeve sa pokretnim zarezom (float).Osim na označene i neoznačene. Brojevi u fiksnom zarezu su oni brojevi kod kojih se unapred zna broj pozicija za razlomljeni deo. tako da u našem jeziku postoji i izraz "brojevi u plivajućem zarezu". Reč "float" znači plutati. pozicije za binarne brojeve. Razlomljeni brojevi se dalje dijele na: • • brojeve sa fiksnim zarezom (fixed). gde je "plivajući" sinonim za "pokretni". U engleskom jeziku ona se koristi za ovaj tip podataka. U pitanju su (u računaru). 11 . zavisno od potrebe.

plave boje). Prema tome. U prvoj vrsti se. mjesto najmanje težine broja je obilježeno sa 0 a najveće sa 30. 12 . zapravo. m pozicija se koristi za razlomljeni dio (plava boja u primjeru). Maksimalni opseg brojeva koji mogu da se memorišu je od -231 do 231-1. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Broj pozicija za cijeli i razlomljeni dio broja varira i zavisi od konkretne izvedbe računara ili konkretnih riješenja u jeziku u kome se programira.31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Binarni broj se predstavlja u potpunom komplementu. Primjer 1: Predstavljanje cijelog pozitivnog binarnog broja 1011010011001: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 0 (nule plave boje). nalaze obilježeni stepeni broja 2 (osnove binarnog brojnog sistema). 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 1 (komplement binarne cifre 1. Nepotpuni komplement broja je 10100101100110 a potpuni onda 10100101100111 i njega prikazujemo u memoriji računara. 4. koje imamo na raspolaganju. U našem primjeru je m=21 i n=10.0 PREDSTAVLJANJE BROJEVA U FIKSNOM ZAREZU Kod predstavljanje brojeva u fiksnom zarezu od 32 bita. n za cijeli dio broja (crvena boja u primjeru) i 1 za znak. Primer 2: Predstavljanje cijelog negativnog binarnog broja -1011010011001: Prvo treba ovaj binarni broj prevesti u oblik potpunog komplementa.

ostala mjesta se popunjavaju sa 1 (plava boja). U slučaju binarnog brojnog sistema osnova brojnog sistema je 2 pa se. m .010010101 i to radimo na sledeći način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 000000000 0 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. dakle.0 PREDSTAVLJANJE BROJE U POKRETNOM ZAREZU Ovo je najuniverzalniji način predstavljanja brojeva. Ovo je uopštena definicija i važi za sve brojne sisteme.mantisa.eksponent. Nepotpuni komplement datog binarnog broja je: 10100101.vrednost broja.101101010 a potpuni komplement je: 10100101.101101011 Ovaj broj sada upisujemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 111111111 1 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja.010010101 i to radimo na sljedeći način: Broj prvo zapisujemo u oblikup potpunog komplementa. 5.101101010 1 10100101. b . Broj se predstavlja u eksponencijalnom obliku: R=m·be gde je: R .Mjesto najmanje težine za cijeli dio broja je pozicija 21 a mjesto najveće težine za razlomljeni dio broja je pozicija 20. Primer 2: Treba predstaviti negativni binarni broj -1011010. ostala mesta se popunjavaju sa 0 (plava boja). Primer 1: Treba predstaviti pozitivni binarni broj 1011010.osnova brojnog sistema i e . binarni brojevi u pokretnom zarezu predstavljaju u obliku: 13 .

010010101 treba da u pokretnom zarezu upišemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju računara. Naravno. Ovo znači da se podrazumijeva nula.skup binarnih cifara. Da bi se jedan binarni broj zapamtio u memoriji računara u obliku pokretnog zareza potrebno je da se prvo dovede u eksponencijalni oblik. Kod ovog oblika mantise. i jedinica. Stari oblik mantise Stari oblik mantise izgleda: m=0. Tom prilikom se preračunava vrijednost mantise (u starom ili novom obliku) i odgovarajući eksponent. u bitovima od 21 do 30 (crvena polja) upisuje se eksponent i 1 bit je rezervisan za znak broja. ako je broj negativan prethodno se provodi u oblik potpunog komplementa. PRIMJER Pozitivni binarni broj 1011010.1bbbbbbb gde je b {0. Postoje dva oblika mantise: • • Stari oblik mantise i Novi (normalizovani) oblik mantise.bbbbbb gde je b {0.skup binarnih cifara. eksponenta i znaka binarnog broja upisuju na odgovarajuća mjesta u memorijskoj lokaciji računara.1} . Novi oblik mantise Novi (normalizovani) oblik mantise izgleda: m=1. a ono što piše u samom zapisu broja (u memorijskoj lokaciji) to su ostale cifre. podrazumeva se jedinica.R=m·2e U 32-bitnoj memorijskoj lokaciji u računaru brojevi se u pokretnom zarezu prikazuju na način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0000 0000 00 U bitovim od 0 do 20 (plava polja) upisuje se mantisa.1} .to je ono što zapravo stoji u memorijskoj lokaciji (obilježeno sa bbbbb). obeležene sa bbbbb. 14 . pa se zatim vrijednosti mantise. a ono što je iza zareza .

naravno. U okviru ove teme prikazaćemo kako se predstavljaju: • • slike i slova (tekst).Prvo ovaj broj prevodimo u eksponencijalni oblik.011010010010101·26. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). 1024x768 tačaka) koje svijetle u određenim bojama i formiraju sliku.0 PREDSTAVLJANJE SLIKE U RAČUNARU Slika na ekranu sastoji se od tačaka. 15 . Na mjestu za znak broja upisuje se 0. Pošto se kod novog oblika mantise 1. prethodno preveden u binarni brojni sistem.1011010010010101 a vrijednost eksponenta 7. naravno. Pošto se kod starog oblika mantise 0. odnosno upisuje se binarni broj 110. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). Memorijska lokacija sada izgleda: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 Novi (normalizovani) oblik mantise: Ako koristimo novi oblik mantise taj broj sada izgleda: 1.1011010010010101·27. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 6. prethodno preveden u binarni brojni sistem. 7. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. odnosno upisuje se binarni broj 111. U ovom slučaju vrijednost mantise je 0. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). pa i nenumerički.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Kako je ranije rečeno. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). Stari oblik mantise: Ako koristimo stari oblik mantise taj broj sada izgleda: 0. ona zapravo predstavlja matricu tačaka (npr.1 podrazumijeva. u računaru se svi podaci. predstavljaju brojevima.011010010010101 a vrijednost eksponenta 6. podrazumijeva. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 6. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 7. U ovom slučaju vrijednost mantise je 1.

se u računaru izvodi zapravo kao niz nekih matematičkih operacija nad svim brojevima koji čine unutrašnju predstavu te slike u računaru. animacije. koja se sastoji iz znakova. ali brojevima). usvojena i kod nas . To je ukupno 786432·3=2359296 brojeva. kontrolne itd) znake. 8. ili osvetljenja. Ovakav pristup formiranju boja kod piksela naziva se RGB pristup (RedGreenBlue). Dokazano je da se kombinacijom ove tri osnovne boje može dobiti bilo koja boja.0 PREDSTAVLJANJE TEKSTA U RAČUNARU Svaki računar ima svoju slovnu azbuku. To je ukupno 786432 piksela. Na sličan način se predstavljaju i zvuci. itd (sve na svoj način. Jedan piksel dobija određenu boju tako što svaki od njegova tri dela učestvuje sa svojom bojom u određenom intenzitetu (osvetljaju). Svaki od piksela ima po 3 komponente. Svaki od ta tri dijela daje pikselu jednu boju: crvenu (Red). slova i specijalne (upravljačke. fonetski prevedena. Svi znaci slovne azbuke računara se dele na: • • • brojeve. Svaki pojedinačni piksel sastoji se od 3 dijela. 16 .Jedna tačka naziva se pixel (izraz je usvojen i u srpskom jeziku). Niz tih brojeva je zapravo način na koji se slika predstavlja u memoriji računara! Bilo kakva transformacija nad slikom (promena kolorita slike. Intenzitet osvetljaja boje svake komponente je predstavljen nekim brojem. ili jasnoće. Jedan pojedinačni znak ima uobičajen naziv "character" (ta reč je kao takva. itd) koju radimo u nekom programu za manipulaciju slikama."karakter"). zelenu (Green) i plavu (Blue). Intenzitet boje svake od 3 komponente jednog piksela se označava brojem iz intervala od 0 do 255! Neka slika bude veličine 1024x768 piksela.

memorišu podatke za buduću upotrebu i generiše izlaz prikazujući rezultate obrade. EBCDIC (čita se "ebsidik") je skraćeno od: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code). brojeve. Puno ASCII znakova ima upravljačko značenje (npr: LF . vrše njihovu obradu prema programskim instrukcijama. Ovaj kod je 7-bitan (slova su dužine 7 binarnih cifara). se dakle u memoriji računara pamti kao niz binarnih brojeva odgovarajućih svakom karakteru teksta. neke matematičke simbole i druge brojeve. Dva najpoznatija standardna binarna koda su: • • ASCII. Ovi kodovi služe i kao jezik za komunikaciju između različitih delova računarskog sistema (na primer za komunikaciju sa štampačem. ASCII skup sadrži sva slova.Line Feed. I jedan i drugi se predstavljaju kodnom tablicom. odnosno niz karaktera. većinu znakova interpunkcije. ASCII (čita se "aski") je skraćeno od: American Standard Code for Information Interchange. itd). U računaru postoji kodna tabela u kojoj je za svaki karakter upisan odgovarajući binarni kod (broj). ZKALJUČAK U svom standardnom obavljanju poslova digitalni računari: • • • • prihvataju ulazne podatke. oni moraju na neki način biti predstavljeni u računarskom sistemu. i u ovom slučaju se neki tekst memoriše kao niz binarnih brojeva. znak štampaču da preskoči jednu liniju). ASCII kod ima 256 znakova od kojih je svaki predstavljen binarnim brojem od 0 do 255. Tekst. Ovaj kod je 8-bitan.Kako se u memoriji računara upisuju binarni brojevi. i EBCDIC. po 1 za svaki karakter teksta. 17 . Da bi računar radio sa podacima.

Kada se podaci jednom unesu u računar.Na računarima ranijih generacija bilo je potrebno predstaviti samo karaktere.comlu. Dr. kao što su tip grafičke datoteke. u čisto tekstualnom podatku može biti potrebno da pored svih karaktera bude opisan i kraj svakog paragrafa ili kraj teksta. broj tačaka po horizontali i vertikali. LITERATURA . Mr. mogu se memorisati za kasniju upotrebu ili se premeštati sa računara na računar preko mreže ili medija kao što su CD. zvuku ili slično se moraju inicijalno uneti u računar i pretvoriti u odgovarajuću formu koja je razumljiva računaru. Hadžib S. Siniša M. Za predstavljanje slike ili zvuka potrebno je daleko više informacija. bilo da se radi o znakovima. a daljim tehnološkim unapređenjima javlja se potreba za predstavljanjem multimedijalnih sadržaja kao što su grafika i zvuk.http://focainformatika. Travnik. tako da se mogu vršiti procesi obrade i memorisanja. Takve informacije se nazivaju metapodaci. 2010. slikama.martinjovanovic. metoda za predstavljanje boje. Za svaki tip podatka koji se unosi u računar potrebno je.ROM.org/wiki/Ra%C4%8Dunar .http://bs. .pdf 18 . brojevima.wikipedia. da se pored podatka memorišu i druge informacije koje dodatno opisuju značenje podatka.com/web_documents/predstavljanjepodataka.http://www. Na primer. Sc. broj boja kojima može biti prikazana svaka tačka.Doc. Originalni podaci.pdf . Arhitektura računarskih sistema i mreža.com/uur/UUR-I-kol-2004-Dodatak1- PredstavljanjeBrojeva-2008-12-18. disketa i slično.

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful