SEMINARSKI RAD

PREDSTAVLJANJE PODATAKA U RAČUNARU

PREDMET: Arhitektura računara i mreže MENTOR: ASISTENT: STUDENT:

novembar, 2010

...............2 UVOD Sve što postoji od podataka u računaru.... odnosno predstavljaju neke brojne vrednosti "iz života"..... Svaka tačkica (pixel) slike koja je na ekranu........SADRŽAJ SADRŽAJ..... podatke (uopšte uzevši) je moguće podijeliti na dvije grupe: • • numeričke (brojčane) podatke... U našim računarima to su brojevi iz binarnog brojnog sistema..... svaki podatak koji računar ima u sebi predstavljen je brojem... Primjera ima mnogo više nego primjera za numeričke podatke: ... Numerički (brojčani) podaci su podaci u računaru koji simbolišu neke veličine ili odnose........ Nenumerički podaci su podaci u računaru koji sadrže neku informaciju koja se u spoljnom svetu (van računara) ne može predstaviti brojevima.............. Sa druge strane. postoje računari koji rade u drugim brojnim sistemima.... • • • Svako slovo teksta koji je otkucan. tamo stoji u vidu brojeva... i nenumeričke (ostale) podatke........ Svaki ton pjesme koja je snimljena......... Dakle.............................. mada ne mora da bude tako.

Vrijednost zapisa broja računa se tako što se cifre saberu. Jedini izuzetak je kada je manja cifra lijevo od veće. slovo X uvijek vrijednost 10 a slovo V uvijek i svuda vrijednost 5. ukoliko je manja cifra lijevo od veće. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti ovog zapisa.• • • • • • • običan tekst. odnosno po formatu prilagođen načinu na koji su projektovani njegovi dijelovi (procesor. 3 . predstavljenih na način blizak računaru. Sračunavanjem zapisa dobijamo vrijednost 1935. 1. audio zapis. program (izvorni kôd ili prevedeni-izvršni program) itd. Ona se nalazi na tri različite pozicije i u zbir uvijek ulazi kao 10. magistrala. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti zapisa koristi se pravilo da. a podaci se takođe u tom formatu skladiraju na masovnim memorijskim medijima (magnetnim. Sve transformacije se dalje vrše nad tim brojevima. tabela sa imenima učenika).1 Podjela brojnih sistema Osnovna podjeela brojnih sistema: • • Nepozicioni brojni sistemi Pozocioni brojni sistemi 1.0 BROJNI SISTEMI 1. Primjer nepozicionog brojnog sistema Uzmimo zapis broja MCMXXXV. Primjer za nepozicioni brojni sistem su rimski brojevi. memorija itd). Svaki podatak nenumeričkog tipa prevodi se u niz brojeva. namjesto njih dvije u zbir ulazi rezultat tog oduzimanja. formatirani tekst (npr. slika. Sve vrijednosti cifara se potom saberu.1. jednačina ili formula. ona se od veće oduzima. onda se ona od te veće oduzima. Neophodno je podatke u računaru predstaviti na način koji je njemu (računaru) "razumljiv". slovo C uvijek označava vrijednost 100.1 Nepozicioni brojni sistemi Simbol koji označava broj (cifra) ima istu vrijednost nezavisno od toga gdje se nalazi u zapisu broja. Možda se nebitnost pozicije cifre najjasnije vidi kod cifre X. slovo M uvijek nosi vrijednost 1000. optičkim itd). video zapis. dakle nezavisno od pozicije na kojoj se nalazi.

21...7. On spada u "pozicione" brojne sisteme.8.3.5. 4126438 itd).1. pošto brojna vrijednost koju određena cifra predstavlja ne zavisi samo od cifre. x-1 . Neka brojna vrijednost X se u pozicionom BS sa osnovom N piše u obliku niza cifara iz skupa cifara: xn xn-1 .2 Pozicioni brojni sistemi Uočimo dva osnovna parametra jednog pozicionog brojnog sistema: • • skup svih različitih cifara tog sistema osnovu brojnog sistema (u oznaci N). Heksadecimalni i oktalni brojni sistemi su takođe pozicioni brojni sistemi.1. 3278. heksadekadni itd.6. Primjer pozicionog brojnog sistema U svakodnevnom životu koristimo dekadni brojni sistem. Binarni sistem takođe spada u pozicione sisteme i od dekadnog se razlikuje jedino u tome što poznaje samo dvije različite cifre: 0 i 1.2 Pozicioni brojni sistemi • • Simbol koji označava broj (cifra) ima različitu vrednost u zavisnosti na kojoj se poziciji nalazi u zapisu broja. Primer za pozicioni brojni sistem je dekadni (naš) brojni sistem. binarni. x1 x0 . x-(m-1) x-m Brojna vrijednost zapisa broja dobija se kao zbir brojnih vrijednosti pojedinačnih cifara (zavisnost između pozicije cifre i njene vrijednosti određuje osnova brojnog sistema): Na ovaj način brojeve možemo da prikažemo u različitim brojnim sistemima na sljedeće načine: • U dekadnom brojnom sistemu osnova je 10 pa se brojevi prikazuju na način: 4 ..2.. nego i od pozicije koju ta cifra zauzima u zapisu broja (cifra 2 ne nosi istu vrijednost u brojevima 12.1.4.9. 1. On ima 10 različitih simbola za brojeve (cifara): 0.

Osim binarnog. Pokazaće se da su ova dva brojna sistema srodna binarnom. takođe bliska unutrašnjosti računara: heksadecimalni brojni sistem (osnova: 16) i oktalni brojni sistem (osnova: 8). U nerednoj tabeli su dati zapisi određenih brojeva u dekadnom i binarnom brojnom sistemu. akcenat će biti stavljen upravo na prevođenje brojeva između ova dva brojna sistema. Dekadni brojni sistem 0 1 2 3 4 5 Binarni brojni sistem 000 001 010 011 100 101 5 .• U binarnom brojnom sistemu osnova je 2 pa se brojevi prikazuju na način: • U oktalnom brojnom sistemu osnova je 8 pa se brojevi prikazuju na način: • U heksadecimalnom brojnom sistemu osnova je 16 pa se brojevi prikazuju na način: 1. a da se u svakodnevnom životu koristi dekadni BS.3 Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema S obzirom na to da je za poznavanje funkcija računara najbitnije poznavanje binarnog brojnog sistema. biće obrađena još dva BS. te da su postupci prevođenja između ova tri brojna sistema gotovo trivijalni. Zapis broja u binarnom brojnom sistemu najjednostavnije je pokazati na primeru.

Dekadna brojna vrijednost cjelobrojnog binarnog broja nalazi se po sljedećoj formuli: Primjer: jedan sedmocifren binarni broj: X=1101001 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 6 .1 Binarni u dekadni Dekadna vrijednost binarnog broja dobija se po formuli: Za početak se nećemo baviti razlomljenim dijelom binarnog broja. 1.3.6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 110 111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Postoji dva moguća smijera prevođenja: • • dekadni → binarni i binarni → dekadni. već samo cjelobrojnim binarnim brojevima.

5 0..2 Dekadni u binarni 7 -1 -1 1 2-1 0. onda ona nosi vrijednost 2p)..5 -2 -2 0 2-2 0. Uzmu se u obzir samo jedinice. razlomljeni dio dopiše do cijelog dijela broja.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 0.brojne vrijednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .101 ima dekadnu vrijednost 1055.625 Cjelokupan broj dobija se ..25 0 -3 -3 1 2-3 0. Na sličan način prevodi se i razlomljeni dio binarnog broja.3. tako što se. jednostavno. Dakle: binarni broj 1101001..125 0.5 + 0.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 1 26 64 64 1 25 32 32 0 24 16 0 1 23 8 8 0 22 4 0 0 21 2 0 1 20 1 1 64 + 32 + 8 + 1 = 105 Zaključak: zna se koja binarna cifra nosi koliku vrijednost (ako je njena težina p. zatim.125 .125 = 0. i saberu im se pripadajuće vrijednosti.625 1. Primer: Trocifreni binarni broj 101 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju brojne vrednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .

Primjer: Prevedimo broj 44 iz dekadnog u binarni brojni sistem 44:2 = 22 ostatak: 0 Ostatak 0 biće cifra najmanje težine binarnog broja.6875 0. i onda dodavala na sumu).6875·2=1. Konverzija iz binarnog u dekadni zasnivala se na množenju (binarna cifra se množila stepenom osnove. ost.Ova transformacija biće pokazana na konkretnom primjeru (na način na koji se u praksi najčešće izvodi). nadalje se množi samo razlomljni dio broja.5 0. Primjer: Prevodimo dekadni broj 0. pri množenju dvojkom. Nakon upisivanja jedinice u dobijeni binarni broj. a na mestu gde je dekadni broj.75·2=1. To je prva cifra prevedenog binarnog broja iza decimalnog zareza. i umesto da se gleda ostatak pri dijeljenju.75 0.84375·2=1. I u ovom slučaju prevodimo nezavisno cio dio broja i njegov razlomljeni dio a zatim prevedeni razlomljeni dio dopisujemo do prevedenog cijelog dijela broja. i ako se pojavila .84375 u binarni broj.6875 Prilikom množenja dvojkom. osim što se sada: • • umesto dijeljenja.ona se upisuje u dobijeni binarni broj. 0. pojavila jedinica ispred zareza (u celom dijelu broja).5·2=1. 22:2 = 11 ostatak: 0 11:2 = 5 ostatak: 1 5:2 = 2 ostatak: 1 2:2 = 1 ostatak: 0 1:2 = 0 ostatak: 1 Postupak se završava kada se u dijeljenju dođe do nule (1:2=0.dijeljenju. ovdje se gleda da li se.375 0. Logično je da se suprotna transformacija zasniva na .0 0. vrši množenje ciljnom osnovom (dakle množenje sa 2). 1) Rezultat: Dekadni broj 44 preveli smo u binarni broj 101100 Postupak prevođenja razlomljenog dijela je sličan prevođenju cijelog broja. Upisujemo je na poziciju najmanje težine. pojavila se jedinica u cijelobrojnom dijelu. pišemo samo razlomljeni dio a to je 0.375·2=0.0 8 .

naravno. već klasično prevođenje iz jednog brojnog sistema u drugi.Prevođenje prekidamo kada dekani broj postane 0.4·2=0. jeste slučaj periodičnog broja.4 . odnosno svaka oktalna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 3 binarne cifre! Naravno. ovde nije u pitanju pravo kodiranje. nadalje se ponavlja sekveca 0110 Ukoliko dođe do periodičnosti.6·2=1.11011 Ukupan rezultat: Dekadni broj 44. Dobijeni prevedeni binarni broj je sada: 0. odnosno 4 kod heksadecimalnog . Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema (sa 3 binarne cifre za oktalni a 4 za heksadecimalni). 1.3 Binarni u heksadecimalni i oktalni Ova priča važi za prevođenje između brojnih sistema sa osnovama N i Nk.0 0.8 . U ovakvim slučajevima postoji direktno preslikavanje između cifre oktalnog odnosno heksadecimalnog brojnog sistema i odgovarajuće grupe binarnih cifara ( 3 kod oktalnog . i to kodiranje prema kodnoj tablici.1 0.3. Ovo možemo posmatrati na sljedeći način: svaka heksadekadna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 4 binarne cifre.6 .11011 NAPOMENA Poseban slučaj koji se može javiti prilikom konverzije razlomljenog dekadnog broja u binarni. dakle u najopštijem slučaju.4 u binarni brojni sistem: 0.8·2=1. Ali u ovom slučaju .84375 je preveden u binarni broj 101100.zbog osnove 23.prva binarna cifra je 0 0. Primjer: Prevedimo dekadni broj 0. 9 .to prevođenje se vrši po istim pravilima kao neko kodiranje. Primjer binarni u heksadecimalni i obrnuto Binarni broj 10111111010011 treba da prevedemo u heksadecimalni.1 0.8 .potrebe za daljim prevođenjem više nema. prevođenje se prekida i zadržava se jedna periodična grupa koja se može ponoviti proizvoljan broj puta (zavisno od potrebne tačnosti) .4·2=0. Osnova oktalnog brojnog sistema je 8 odnosno 23 a osnova heksadecimalnog brojnog sistema je 16 odnosno 24.zbog 24).2·2=0.2 .0 .

prema kodnoj tabeli. Na taj način zadati oktalni broj se prevodi u binarni broj 010111011. 2. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrijednost broja.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Numerički podaci mogu biti neoznačeni i označeni. Samim tim. kod označenih brojeva.treba da prevedemo oktalni broj 473 u binarni broj. neoznačen cio broj se predstavlja sa 32 bita. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrednost broja. A posljedica toga je smanjenje opsega brojeva koji se mogu na taj način predstaviti. Dobijamo 0010111111010011 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u heksadecimalni broj 2FD3. leži u tome što se. Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 3 cifre. nakon odbacivanja vodećih 0 u broj 11001011110. tako da opseg prema negativnim brojevima ide od -1 do -231=2147483648. Svaku oktalnu cifru. prema kodnoj tabeli. u smislu predstavljanja u računaru. za predstavljanje samog broja (njegove apsolutne vrijednosti). što znači da je moguće predstaviti cijele brojeve od 0 do 232-1=4294967295. a prema pozitivnim brojevima od 0 (smatra se pozitivnim) do 231-1=2147483647. jedan bit odvaja za znak. Na taj način zadati heksadecimalni broj se prevodi u binarni broj 011001011110. mijenjamo grupom od 4 binarne cifre. ostaje nam 31 bit za predstavljanje apsolutne vrijednosti. mijenjamo grupom od 3 binarne cifre. odnosno broj 10111011 nakon odbacivanja vodećih 0. Dobijamo 001111100010101 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u oktalni broj 17425. Obrnuto . Primjer binarni u oktalni i obrnuto Binarni broj 1111100010101 treba da prevedemo u oktalni.Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 4 cifara. Svaku heksadecimalnu cifru.treba da prevedemo heksadecimalni broj 65E u binarni broj. na raspolaganju stoji jedan bit manje. Primjer (sa celim brojevima): ako je računar 32-bitan. Osnovna razlika. Obrnuto . 10 . odnosno. Ako ipak jedan bit odvojimo za znak.

kod kojih je ostavljeno više bitova za razlomljeni deo. 3. Reč "float" znači plutati. zavisno od potrebe. Razlomljeni brojevi se dalje dijele na: • • brojeve sa fiksnim zarezom (fixed). naravno. numerički podaci se dijele na cijelobrojne (integer) i razlomljene. gde je "plivajući" sinonim za "pokretni". tako da u našem jeziku postoji i izraz "brojevi u plivajućem zarezu". pozicije za binarne brojeve. Dele se na one sa: • • jednostrukom tačnošću (float). Brojevi u pokretnom zarezu se tako predstavljaju da je moguće imati više ili manje pozicija za razlomljeni deo. U engleskom jeziku ona se koristi za ovaj tip podataka. za memorisanje binarnog broji na raspolaganju je 31 bit (plava polja na slici). i dvostrukom tašnošću (double). 11 . i brojeve sa pokretnim zarezom (float). Brojevi u fiksnom zarezu su oni brojevi kod kojih se unapred zna broj pozicija za razlomljeni deo.Osim na označene i neoznačene. dok je 1 bit rezervisan za predstavljanje znaka (žuto polje na slici). U pitanju su (u računaru).0 PREDSTAVLJANJE CJELOBROJNIH PODATAKA Od 32 bita u memorijskoj lokaciji.

koje imamo na raspolaganju. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 1 (komplement binarne cifre 1. Nepotpuni komplement broja je 10100101100110 a potpuni onda 10100101100111 i njega prikazujemo u memoriji računara. nalaze obilježeni stepeni broja 2 (osnove binarnog brojnog sistema). Maksimalni opseg brojeva koji mogu da se memorišu je od -231 do 231-1. mjesto najmanje težine broja je obilježeno sa 0 a najveće sa 30. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Broj pozicija za cijeli i razlomljeni dio broja varira i zavisi od konkretne izvedbe računara ili konkretnih riješenja u jeziku u kome se programira. plave boje). Primer 2: Predstavljanje cijelog negativnog binarnog broja -1011010011001: Prvo treba ovaj binarni broj prevesti u oblik potpunog komplementa. U prvoj vrsti se. n za cijeli dio broja (crvena boja u primjeru) i 1 za znak. 12 . zapravo. 4. m pozicija se koristi za razlomljeni dio (plava boja u primjeru). Prema tome. Primjer 1: Predstavljanje cijelog pozitivnog binarnog broja 1011010011001: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 0 (nule plave boje).31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Binarni broj se predstavlja u potpunom komplementu. U našem primjeru je m=21 i n=10.0 PREDSTAVLJANJE BROJEVA U FIKSNOM ZAREZU Kod predstavljanje brojeva u fiksnom zarezu od 32 bita.

ostala mesta se popunjavaju sa 0 (plava boja).101101011 Ovaj broj sada upisujemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 111111111 1 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. b . ostala mjesta se popunjavaju sa 1 (plava boja). Broj se predstavlja u eksponencijalnom obliku: R=m·be gde je: R .Mjesto najmanje težine za cijeli dio broja je pozicija 21 a mjesto najveće težine za razlomljeni dio broja je pozicija 20.vrednost broja.101101010 1 10100101. dakle.010010101 i to radimo na sledeći način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 000000000 0 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. 5.mantisa. Nepotpuni komplement datog binarnog broja je: 10100101. Primer 1: Treba predstaviti pozitivni binarni broj 1011010. U slučaju binarnog brojnog sistema osnova brojnog sistema je 2 pa se.eksponent. Ovo je uopštena definicija i važi za sve brojne sisteme.010010101 i to radimo na sljedeći način: Broj prvo zapisujemo u oblikup potpunog komplementa. Primer 2: Treba predstaviti negativni binarni broj -1011010.101101010 a potpuni komplement je: 10100101. m .osnova brojnog sistema i e .0 PREDSTAVLJANJE BROJE U POKRETNOM ZAREZU Ovo je najuniverzalniji način predstavljanja brojeva. binarni brojevi u pokretnom zarezu predstavljaju u obliku: 13 .

Novi oblik mantise Novi (normalizovani) oblik mantise izgleda: m=1.skup binarnih cifara.1} . u bitovima od 21 do 30 (crvena polja) upisuje se eksponent i 1 bit je rezervisan za znak broja.skup binarnih cifara. obeležene sa bbbbb. 14 . podrazumeva se jedinica. i jedinica. pa se zatim vrijednosti mantise. Stari oblik mantise Stari oblik mantise izgleda: m=0. Da bi se jedan binarni broj zapamtio u memoriji računara u obliku pokretnog zareza potrebno je da se prvo dovede u eksponencijalni oblik.1bbbbbbb gde je b {0. a ono što piše u samom zapisu broja (u memorijskoj lokaciji) to su ostale cifre. Naravno. eksponenta i znaka binarnog broja upisuju na odgovarajuća mjesta u memorijskoj lokaciji računara.bbbbbb gde je b {0.R=m·2e U 32-bitnoj memorijskoj lokaciji u računaru brojevi se u pokretnom zarezu prikazuju na način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0000 0000 00 U bitovim od 0 do 20 (plava polja) upisuje se mantisa. Tom prilikom se preračunava vrijednost mantise (u starom ili novom obliku) i odgovarajući eksponent. ako je broj negativan prethodno se provodi u oblik potpunog komplementa.to je ono što zapravo stoji u memorijskoj lokaciji (obilježeno sa bbbbb).010010101 treba da u pokretnom zarezu upišemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju računara. Ovo znači da se podrazumijeva nula.1} . Kod ovog oblika mantise. a ono što je iza zareza . Postoje dva oblika mantise: • • Stari oblik mantise i Novi (normalizovani) oblik mantise. PRIMJER Pozitivni binarni broj 1011010.

u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). 1024x768 tačaka) koje svijetle u određenim bojama i formiraju sliku. u računaru se svi podaci. ona zapravo predstavlja matricu tačaka (npr. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 7. Na mjestu za znak broja upisuje se 0.Prvo ovaj broj prevodimo u eksponencijalni oblik. odnosno upisuje se binarni broj 111. Memorijska lokacija sada izgleda: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 Novi (normalizovani) oblik mantise: Ako koristimo novi oblik mantise taj broj sada izgleda: 1. U ovom slučaju vrijednost mantise je 1. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 6. naravno.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Kako je ranije rečeno.1 podrazumijeva. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 6. Pošto se kod novog oblika mantise 1. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). pa i nenumerički.011010010010101 a vrijednost eksponenta 6. Stari oblik mantise: Ako koristimo stari oblik mantise taj broj sada izgleda: 0. prethodno preveden u binarni brojni sistem. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. U ovom slučaju vrijednost mantise je 0. predstavljaju brojevima.1011010010010101 a vrijednost eksponenta 7. Pošto se kod starog oblika mantise 0.0 PREDSTAVLJANJE SLIKE U RAČUNARU Slika na ekranu sastoji se od tačaka. U okviru ove teme prikazaćemo kako se predstavljaju: • • slike i slova (tekst). 15 .011010010010101·26. naravno. odnosno upisuje se binarni broj 110. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja).1011010010010101·27. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). podrazumijeva. prethodno preveden u binarni brojni sistem. 7.

kontrolne itd) znake."karakter").Jedna tačka naziva se pixel (izraz je usvojen i u srpskom jeziku). Intenzitet boje svake od 3 komponente jednog piksela se označava brojem iz intervala od 0 do 255! Neka slika bude veličine 1024x768 piksela. To je ukupno 786432 piksela. Jedan pojedinačni znak ima uobičajen naziv "character" (ta reč je kao takva. itd) koju radimo u nekom programu za manipulaciju slikama. koja se sastoji iz znakova. Svaki pojedinačni piksel sastoji se od 3 dijela. Svaki od ta tri dijela daje pikselu jednu boju: crvenu (Red). 16 . se u računaru izvodi zapravo kao niz nekih matematičkih operacija nad svim brojevima koji čine unutrašnju predstavu te slike u računaru. Niz tih brojeva je zapravo način na koji se slika predstavlja u memoriji računara! Bilo kakva transformacija nad slikom (promena kolorita slike. fonetski prevedena. ili jasnoće. slova i specijalne (upravljačke. 8. Svaki od piksela ima po 3 komponente. Na sličan način se predstavljaju i zvuci. usvojena i kod nas . Dokazano je da se kombinacijom ove tri osnovne boje može dobiti bilo koja boja. To je ukupno 786432·3=2359296 brojeva. ali brojevima). ili osvetljenja. Jedan piksel dobija određenu boju tako što svaki od njegova tri dela učestvuje sa svojom bojom u određenom intenzitetu (osvetljaju). itd (sve na svoj način.0 PREDSTAVLJANJE TEKSTA U RAČUNARU Svaki računar ima svoju slovnu azbuku. zelenu (Green) i plavu (Blue). Ovakav pristup formiranju boja kod piksela naziva se RGB pristup (RedGreenBlue). Svi znaci slovne azbuke računara se dele na: • • • brojeve. animacije. Intenzitet osvetljaja boje svake komponente je predstavljen nekim brojem.

i u ovom slučaju se neki tekst memoriše kao niz binarnih brojeva. memorišu podatke za buduću upotrebu i generiše izlaz prikazujući rezultate obrade. EBCDIC (čita se "ebsidik") je skraćeno od: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code). i EBCDIC. neke matematičke simbole i druge brojeve. se dakle u memoriji računara pamti kao niz binarnih brojeva odgovarajućih svakom karakteru teksta.Kako se u memoriji računara upisuju binarni brojevi. ASCII skup sadrži sva slova. brojeve. Dva najpoznatija standardna binarna koda su: • • ASCII. većinu znakova interpunkcije. ASCII kod ima 256 znakova od kojih je svaki predstavljen binarnim brojem od 0 do 255. 17 . ASCII (čita se "aski") je skraćeno od: American Standard Code for Information Interchange. oni moraju na neki način biti predstavljeni u računarskom sistemu. znak štampaču da preskoči jednu liniju). Da bi računar radio sa podacima. Ovaj kod je 8-bitan. Ovi kodovi služe i kao jezik za komunikaciju između različitih delova računarskog sistema (na primer za komunikaciju sa štampačem. po 1 za svaki karakter teksta. Ovaj kod je 7-bitan (slova su dužine 7 binarnih cifara). itd). vrše njihovu obradu prema programskim instrukcijama.Line Feed. Puno ASCII znakova ima upravljačko značenje (npr: LF . Tekst. I jedan i drugi se predstavljaju kodnom tablicom. U računaru postoji kodna tabela u kojoj je za svaki karakter upisan odgovarajući binarni kod (broj). odnosno niz karaktera. ZKALJUČAK U svom standardnom obavljanju poslova digitalni računari: • • • • prihvataju ulazne podatke.

broj boja kojima može biti prikazana svaka tačka. slikama. mogu se memorisati za kasniju upotrebu ili se premeštati sa računara na računar preko mreže ili medija kao što su CD. Originalni podaci. u čisto tekstualnom podatku može biti potrebno da pored svih karaktera bude opisan i kraj svakog paragrafa ili kraj teksta. bilo da se radi o znakovima. Mr.comlu.http://www.com/uur/UUR-I-kol-2004-Dodatak1- PredstavljanjeBrojeva-2008-12-18.pdf 18 . da se pored podatka memorišu i druge informacije koje dodatno opisuju značenje podatka.http://focainformatika. Arhitektura računarskih sistema i mreža.Doc. Za svaki tip podatka koji se unosi u računar potrebno je. metoda za predstavljanje boje. Za predstavljanje slike ili zvuka potrebno je daleko više informacija. Takve informacije se nazivaju metapodaci. Kada se podaci jednom unesu u računar. kao što su tip grafičke datoteke. a daljim tehnološkim unapređenjima javlja se potreba za predstavljanjem multimedijalnih sadržaja kao što su grafika i zvuk. tako da se mogu vršiti procesi obrade i memorisanja. LITERATURA .com/web_documents/predstavljanjepodataka. broj tačaka po horizontali i vertikali.martinjovanovic.pdf . Travnik.wikipedia. Na primer. zvuku ili slično se moraju inicijalno uneti u računar i pretvoriti u odgovarajuću formu koja je razumljiva računaru. Dr.http://bs. Siniša M.ROM. Sc. . brojevima. 2010.org/wiki/Ra%C4%8Dunar . Hadžib S. disketa i slično.Na računarima ranijih generacija bilo je potrebno predstaviti samo karaktere.

19 .