SEMINARSKI RAD

PREDSTAVLJANJE PODATAKA U RAČUNARU

PREDMET: Arhitektura računara i mreže MENTOR: ASISTENT: STUDENT:

novembar, 2010

.......... svaki podatak koji računar ima u sebi predstavljen je brojem... podatke (uopšte uzevši) je moguće podijeliti na dvije grupe: • • numeričke (brojčane) podatke.. postoje računari koji rade u drugim brojnim sistemima. tamo stoji u vidu brojeva....... Primjera ima mnogo više nego primjera za numeričke podatke: .......... • • • Svako slovo teksta koji je otkucan....... Sa druge strane. Numerički (brojčani) podaci su podaci u računaru koji simbolišu neke veličine ili odnose.............. Dakle.... U našim računarima to su brojevi iz binarnog brojnog sistema....2 UVOD Sve što postoji od podataka u računaru............ Svaka tačkica (pixel) slike koja je na ekranu. mada ne mora da bude tako.SADRŽAJ SADRŽAJ. i nenumeričke (ostale) podatke................................. Nenumerički podaci su podaci u računaru koji sadrže neku informaciju koja se u spoljnom svetu (van računara) ne može predstaviti brojevima.. Svaki ton pjesme koja je snimljena....... odnosno predstavljaju neke brojne vrednosti "iz života"..........

slovo M uvijek nosi vrijednost 1000. Sve transformacije se dalje vrše nad tim brojevima. formatirani tekst (npr. memorija itd). program (izvorni kôd ili prevedeni-izvršni program) itd. Primjer za nepozicioni brojni sistem su rimski brojevi. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti ovog zapisa. audio zapis.1 Podjela brojnih sistema Osnovna podjeela brojnih sistema: • • Nepozicioni brojni sistemi Pozocioni brojni sistemi 1. dakle nezavisno od pozicije na kojoj se nalazi. Svaki podatak nenumeričkog tipa prevodi se u niz brojeva. namjesto njih dvije u zbir ulazi rezultat tog oduzimanja. Sračunavanjem zapisa dobijamo vrijednost 1935. optičkim itd). Možda se nebitnost pozicije cifre najjasnije vidi kod cifre X. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti zapisa koristi se pravilo da.0 BROJNI SISTEMI 1. 1. Neophodno je podatke u računaru predstaviti na način koji je njemu (računaru) "razumljiv". ona se od veće oduzima. Vrijednost zapisa broja računa se tako što se cifre saberu. a podaci se takođe u tom formatu skladiraju na masovnim memorijskim medijima (magnetnim. slika. odnosno po formatu prilagođen načinu na koji su projektovani njegovi dijelovi (procesor. Sve vrijednosti cifara se potom saberu. tabela sa imenima učenika). video zapis.1 Nepozicioni brojni sistemi Simbol koji označava broj (cifra) ima istu vrijednost nezavisno od toga gdje se nalazi u zapisu broja. 3 . predstavljenih na način blizak računaru. slovo X uvijek vrijednost 10 a slovo V uvijek i svuda vrijednost 5. ukoliko je manja cifra lijevo od veće. magistrala.• • • • • • • običan tekst. onda se ona od te veće oduzima. Ona se nalazi na tri različite pozicije i u zbir uvijek ulazi kao 10. Jedini izuzetak je kada je manja cifra lijevo od veće. Primjer nepozicionog brojnog sistema Uzmimo zapis broja MCMXXXV. jednačina ili formula. slovo C uvijek označava vrijednost 100.1.

x1 x0 .7. Heksadecimalni i oktalni brojni sistemi su takođe pozicioni brojni sistemi.3..2 Pozicioni brojni sistemi • • Simbol koji označava broj (cifra) ima različitu vrednost u zavisnosti na kojoj se poziciji nalazi u zapisu broja. heksadekadni itd.. 4126438 itd).1.8.5.2. Neka brojna vrijednost X se u pozicionom BS sa osnovom N piše u obliku niza cifara iz skupa cifara: xn xn-1 .1.9.2 Pozicioni brojni sistemi Uočimo dva osnovna parametra jednog pozicionog brojnog sistema: • • skup svih različitih cifara tog sistema osnovu brojnog sistema (u oznaci N). 3278. x-1 .. 1. nego i od pozicije koju ta cifra zauzima u zapisu broja (cifra 2 ne nosi istu vrijednost u brojevima 12. Binarni sistem takođe spada u pozicione sisteme i od dekadnog se razlikuje jedino u tome što poznaje samo dvije različite cifre: 0 i 1. Primer za pozicioni brojni sistem je dekadni (naš) brojni sistem. 21.1. On spada u "pozicione" brojne sisteme. Primjer pozicionog brojnog sistema U svakodnevnom životu koristimo dekadni brojni sistem. On ima 10 različitih simbola za brojeve (cifara): 0..6. pošto brojna vrijednost koju određena cifra predstavlja ne zavisi samo od cifre. x-(m-1) x-m Brojna vrijednost zapisa broja dobija se kao zbir brojnih vrijednosti pojedinačnih cifara (zavisnost između pozicije cifre i njene vrijednosti određuje osnova brojnog sistema): Na ovaj način brojeve možemo da prikažemo u različitim brojnim sistemima na sljedeće načine: • U dekadnom brojnom sistemu osnova je 10 pa se brojevi prikazuju na način: 4 . binarni.4.

3 Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema S obzirom na to da je za poznavanje funkcija računara najbitnije poznavanje binarnog brojnog sistema. takođe bliska unutrašnjosti računara: heksadecimalni brojni sistem (osnova: 16) i oktalni brojni sistem (osnova: 8). U nerednoj tabeli su dati zapisi određenih brojeva u dekadnom i binarnom brojnom sistemu.• U binarnom brojnom sistemu osnova je 2 pa se brojevi prikazuju na način: • U oktalnom brojnom sistemu osnova je 8 pa se brojevi prikazuju na način: • U heksadecimalnom brojnom sistemu osnova je 16 pa se brojevi prikazuju na način: 1. biće obrađena još dva BS. Pokazaće se da su ova dva brojna sistema srodna binarnom. a da se u svakodnevnom životu koristi dekadni BS. Osim binarnog. akcenat će biti stavljen upravo na prevođenje brojeva između ova dva brojna sistema. Dekadni brojni sistem 0 1 2 3 4 5 Binarni brojni sistem 000 001 010 011 100 101 5 . Zapis broja u binarnom brojnom sistemu najjednostavnije je pokazati na primeru. te da su postupci prevođenja između ova tri brojna sistema gotovo trivijalni.

Dekadna brojna vrijednost cjelobrojnog binarnog broja nalazi se po sljedećoj formuli: Primjer: jedan sedmocifren binarni broj: X=1101001 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 6 .6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 110 111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Postoji dva moguća smijera prevođenja: • • dekadni → binarni i binarni → dekadni. već samo cjelobrojnim binarnim brojevima.3. 1.1 Binarni u dekadni Dekadna vrijednost binarnog broja dobija se po formuli: Za početak se nećemo baviti razlomljenim dijelom binarnog broja.

5 -2 -2 0 2-2 0. tako što se. razlomljeni dio dopiše do cijelog dijela broja. Primer: Trocifreni binarni broj 101 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju brojne vrednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .101 ima dekadnu vrijednost 1055..5 0. zatim.125 .a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 1 26 64 64 1 25 32 32 0 24 16 0 1 23 8 8 0 22 4 0 0 21 2 0 1 20 1 1 64 + 32 + 8 + 1 = 105 Zaključak: zna se koja binarna cifra nosi koliku vrijednost (ako je njena težina p. i saberu im se pripadajuće vrijednosti.125 0.brojne vrijednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? . jednostavno.125 = 0.625 1. Na sličan način prevodi se i razlomljeni dio binarnog broja.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 0. Uzmu se u obzir samo jedinice.5 + 0.625 Cjelokupan broj dobija se .3..2 Dekadni u binarni 7 -1 -1 1 2-1 0. Dakle: binarni broj 1101001. onda ona nosi vrijednost 2p).25 0 -3 -3 1 2-3 0...

Nakon upisivanja jedinice u dobijeni binarni broj. ovdje se gleda da li se.dijeljenju.ona se upisuje u dobijeni binarni broj. To je prva cifra prevedenog binarnog broja iza decimalnog zareza. 22:2 = 11 ostatak: 0 11:2 = 5 ostatak: 1 5:2 = 2 ostatak: 1 2:2 = 1 ostatak: 0 1:2 = 0 ostatak: 1 Postupak se završava kada se u dijeljenju dođe do nule (1:2=0. Konverzija iz binarnog u dekadni zasnivala se na množenju (binarna cifra se množila stepenom osnove.5·2=1. pišemo samo razlomljeni dio a to je 0.Ova transformacija biće pokazana na konkretnom primjeru (na način na koji se u praksi najčešće izvodi). i umesto da se gleda ostatak pri dijeljenju.375·2=0. Logično je da se suprotna transformacija zasniva na . pri množenju dvojkom. osim što se sada: • • umesto dijeljenja. Primjer: Prevodimo dekadni broj 0. 0.6875 Prilikom množenja dvojkom.84375 u binarni broj.84375·2=1. 1) Rezultat: Dekadni broj 44 preveli smo u binarni broj 101100 Postupak prevođenja razlomljenog dijela je sličan prevođenju cijelog broja.0 0. i onda dodavala na sumu).5 0. Primjer: Prevedimo broj 44 iz dekadnog u binarni brojni sistem 44:2 = 22 ostatak: 0 Ostatak 0 biće cifra najmanje težine binarnog broja. Upisujemo je na poziciju najmanje težine. nadalje se množi samo razlomljni dio broja. I u ovom slučaju prevodimo nezavisno cio dio broja i njegov razlomljeni dio a zatim prevedeni razlomljeni dio dopisujemo do prevedenog cijelog dijela broja.6875 0.6875·2=1.75 0. pojavila jedinica ispred zareza (u celom dijelu broja). pojavila se jedinica u cijelobrojnom dijelu. vrši množenje ciljnom osnovom (dakle množenje sa 2). ost.375 0.0 8 . a na mestu gde je dekadni broj.75·2=1. i ako se pojavila .

Ovo možemo posmatrati na sljedeći način: svaka heksadekadna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 4 binarne cifre. odnosno 4 kod heksadecimalnog .84375 je preveden u binarni broj 101100.2·2=0. odnosno svaka oktalna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 3 binarne cifre! Naravno. U ovakvim slučajevima postoji direktno preslikavanje između cifre oktalnog odnosno heksadecimalnog brojnog sistema i odgovarajuće grupe binarnih cifara ( 3 kod oktalnog .1 0. 9 .3. Dobijeni prevedeni binarni broj je sada: 0. Ali u ovom slučaju . Primjer: Prevedimo dekadni broj 0.4·2=0.4 .prva binarna cifra je 0 0.zbog 24). naravno. Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema (sa 3 binarne cifre za oktalni a 4 za heksadecimalni).4 u binarni brojni sistem: 0. jeste slučaj periodičnog broja.11011 NAPOMENA Poseban slučaj koji se može javiti prilikom konverzije razlomljenog dekadnog broja u binarni. ovde nije u pitanju pravo kodiranje.potrebe za daljim prevođenjem više nema. već klasično prevođenje iz jednog brojnog sistema u drugi.11011 Ukupan rezultat: Dekadni broj 44.8 .Prevođenje prekidamo kada dekani broj postane 0. i to kodiranje prema kodnoj tablici.to prevođenje se vrši po istim pravilima kao neko kodiranje.1 0. dakle u najopštijem slučaju.4·2=0. Osnova oktalnog brojnog sistema je 8 odnosno 23 a osnova heksadecimalnog brojnog sistema je 16 odnosno 24. nadalje se ponavlja sekveca 0110 Ukoliko dođe do periodičnosti.zbog osnove 23. prevođenje se prekida i zadržava se jedna periodična grupa koja se može ponoviti proizvoljan broj puta (zavisno od potrebne tačnosti) .0 0.0 . 1.8 .3 Binarni u heksadecimalni i oktalni Ova priča važi za prevođenje između brojnih sistema sa osnovama N i Nk. Primjer binarni u heksadecimalni i obrnuto Binarni broj 10111111010011 treba da prevedemo u heksadecimalni.6·2=1.6 .2 .8·2=1.

Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrednost broja. Obrnuto . u smislu predstavljanja u računaru.treba da prevedemo heksadecimalni broj 65E u binarni broj. odnosno broj 10111011 nakon odbacivanja vodećih 0. što znači da je moguće predstaviti cijele brojeve od 0 do 232-1=4294967295. Samim tim. mijenjamo grupom od 3 binarne cifre. na raspolaganju stoji jedan bit manje. za predstavljanje samog broja (njegove apsolutne vrijednosti). Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 3 cifre. ostaje nam 31 bit za predstavljanje apsolutne vrijednosti. Osnovna razlika. kod označenih brojeva. mijenjamo grupom od 4 binarne cifre. Svaku oktalnu cifru. tako da opseg prema negativnim brojevima ide od -1 do -231=2147483648.Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 4 cifara. Obrnuto . 2. prema kodnoj tabeli. Ako ipak jedan bit odvojimo za znak. a prema pozitivnim brojevima od 0 (smatra se pozitivnim) do 231-1=2147483647. jedan bit odvaja za znak. Dobijamo 001111100010101 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u oktalni broj 17425. prema kodnoj tabeli. Na taj način zadati oktalni broj se prevodi u binarni broj 010111011.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Numerički podaci mogu biti neoznačeni i označeni. odnosno. Na taj način zadati heksadecimalni broj se prevodi u binarni broj 011001011110. neoznačen cio broj se predstavlja sa 32 bita. A posljedica toga je smanjenje opsega brojeva koji se mogu na taj način predstaviti. Svaku heksadecimalnu cifru. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrijednost broja. Primjer (sa celim brojevima): ako je računar 32-bitan. Dobijamo 0010111111010011 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u heksadecimalni broj 2FD3. Primjer binarni u oktalni i obrnuto Binarni broj 1111100010101 treba da prevedemo u oktalni.treba da prevedemo oktalni broj 473 u binarni broj. 10 . nakon odbacivanja vodećih 0 u broj 11001011110. leži u tome što se.

3. i brojeve sa pokretnim zarezom (float). i dvostrukom tašnošću (double). Reč "float" znači plutati. zavisno od potrebe. Brojevi u pokretnom zarezu se tako predstavljaju da je moguće imati više ili manje pozicija za razlomljeni deo. Brojevi u fiksnom zarezu su oni brojevi kod kojih se unapred zna broj pozicija za razlomljeni deo. tako da u našem jeziku postoji i izraz "brojevi u plivajućem zarezu". pozicije za binarne brojeve.0 PREDSTAVLJANJE CJELOBROJNIH PODATAKA Od 32 bita u memorijskoj lokaciji.Osim na označene i neoznačene. U pitanju su (u računaru). dok je 1 bit rezervisan za predstavljanje znaka (žuto polje na slici). Razlomljeni brojevi se dalje dijele na: • • brojeve sa fiksnim zarezom (fixed). gde je "plivajući" sinonim za "pokretni". za memorisanje binarnog broji na raspolaganju je 31 bit (plava polja na slici). kod kojih je ostavljeno više bitova za razlomljeni deo. U engleskom jeziku ona se koristi za ovaj tip podataka. naravno. 11 . numerički podaci se dijele na cijelobrojne (integer) i razlomljene. Dele se na one sa: • • jednostrukom tačnošću (float).

plave boje). 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Broj pozicija za cijeli i razlomljeni dio broja varira i zavisi od konkretne izvedbe računara ili konkretnih riješenja u jeziku u kome se programira. mjesto najmanje težine broja je obilježeno sa 0 a najveće sa 30. Primjer 1: Predstavljanje cijelog pozitivnog binarnog broja 1011010011001: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 0 (nule plave boje). nalaze obilježeni stepeni broja 2 (osnove binarnog brojnog sistema). Primer 2: Predstavljanje cijelog negativnog binarnog broja -1011010011001: Prvo treba ovaj binarni broj prevesti u oblik potpunog komplementa. m pozicija se koristi za razlomljeni dio (plava boja u primjeru). 12 . 4. koje imamo na raspolaganju. Nepotpuni komplement broja je 10100101100110 a potpuni onda 10100101100111 i njega prikazujemo u memoriji računara. Maksimalni opseg brojeva koji mogu da se memorišu je od -231 do 231-1.0 PREDSTAVLJANJE BROJEVA U FIKSNOM ZAREZU Kod predstavljanje brojeva u fiksnom zarezu od 32 bita. U prvoj vrsti se. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 1 (komplement binarne cifre 1. zapravo. Prema tome. U našem primjeru je m=21 i n=10.31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Binarni broj se predstavlja u potpunom komplementu. n za cijeli dio broja (crvena boja u primjeru) i 1 za znak.

0 PREDSTAVLJANJE BROJE U POKRETNOM ZAREZU Ovo je najuniverzalniji način predstavljanja brojeva. binarni brojevi u pokretnom zarezu predstavljaju u obliku: 13 . Primer 2: Treba predstaviti negativni binarni broj -1011010. Ovo je uopštena definicija i važi za sve brojne sisteme.eksponent.osnova brojnog sistema i e . m . Broj se predstavlja u eksponencijalnom obliku: R=m·be gde je: R . b . 5.vrednost broja. ostala mesta se popunjavaju sa 0 (plava boja).Mjesto najmanje težine za cijeli dio broja je pozicija 21 a mjesto najveće težine za razlomljeni dio broja je pozicija 20.101101010 1 10100101.101101011 Ovaj broj sada upisujemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 111111111 1 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja.mantisa. ostala mjesta se popunjavaju sa 1 (plava boja).010010101 i to radimo na sledeći način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 000000000 0 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. Primer 1: Treba predstaviti pozitivni binarni broj 1011010. Nepotpuni komplement datog binarnog broja je: 10100101. U slučaju binarnog brojnog sistema osnova brojnog sistema je 2 pa se. dakle.101101010 a potpuni komplement je: 10100101.010010101 i to radimo na sljedeći način: Broj prvo zapisujemo u oblikup potpunog komplementa.

a ono što je iza zareza . Kod ovog oblika mantise. ako je broj negativan prethodno se provodi u oblik potpunog komplementa.010010101 treba da u pokretnom zarezu upišemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju računara. Ovo znači da se podrazumijeva nula. 14 . Stari oblik mantise Stari oblik mantise izgleda: m=0. Naravno. a ono što piše u samom zapisu broja (u memorijskoj lokaciji) to su ostale cifre. Da bi se jedan binarni broj zapamtio u memoriji računara u obliku pokretnog zareza potrebno je da se prvo dovede u eksponencijalni oblik.to je ono što zapravo stoji u memorijskoj lokaciji (obilježeno sa bbbbb).skup binarnih cifara. pa se zatim vrijednosti mantise.1} . obeležene sa bbbbb.1} . Tom prilikom se preračunava vrijednost mantise (u starom ili novom obliku) i odgovarajući eksponent. PRIMJER Pozitivni binarni broj 1011010. i jedinica. Postoje dva oblika mantise: • • Stari oblik mantise i Novi (normalizovani) oblik mantise. Novi oblik mantise Novi (normalizovani) oblik mantise izgleda: m=1. u bitovima od 21 do 30 (crvena polja) upisuje se eksponent i 1 bit je rezervisan za znak broja.bbbbbb gde je b {0. podrazumeva se jedinica.1bbbbbbb gde je b {0. eksponenta i znaka binarnog broja upisuju na odgovarajuća mjesta u memorijskoj lokaciji računara.R=m·2e U 32-bitnoj memorijskoj lokaciji u računaru brojevi se u pokretnom zarezu prikazuju na način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0000 0000 00 U bitovim od 0 do 20 (plava polja) upisuje se mantisa.skup binarnih cifara.

1011010010010101·27. u računaru se svi podaci. prethodno preveden u binarni brojni sistem.Prvo ovaj broj prevodimo u eksponencijalni oblik. odnosno upisuje se binarni broj 110. naravno. 1024x768 tačaka) koje svijetle u određenim bojama i formiraju sliku. Stari oblik mantise: Ako koristimo stari oblik mantise taj broj sada izgleda: 0. U ovom slučaju vrijednost mantise je 0. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 6. predstavljaju brojevima.0 PREDSTAVLJANJE SLIKE U RAČUNARU Slika na ekranu sastoji se od tačaka. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 7.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Kako je ranije rečeno. Memorijska lokacija sada izgleda: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 Novi (normalizovani) oblik mantise: Ako koristimo novi oblik mantise taj broj sada izgleda: 1. 7.1 podrazumijeva.011010010010101·26. Pošto se kod novog oblika mantise 1. odnosno upisuje se binarni broj 111. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 6. Pošto se kod starog oblika mantise 0. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). pa i nenumerički. prethodno preveden u binarni brojni sistem. U ovom slučaju vrijednost mantise je 1.011010010010101 a vrijednost eksponenta 6. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). naravno. U okviru ove teme prikazaćemo kako se predstavljaju: • • slike i slova (tekst). ona zapravo predstavlja matricu tačaka (npr.1011010010010101 a vrijednost eksponenta 7. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. 15 . Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). podrazumijeva.

koja se sastoji iz znakova. itd) koju radimo u nekom programu za manipulaciju slikama. se u računaru izvodi zapravo kao niz nekih matematičkih operacija nad svim brojevima koji čine unutrašnju predstavu te slike u računaru. Intenzitet osvetljaja boje svake komponente je predstavljen nekim brojem. To je ukupno 786432 piksela."karakter"). ali brojevima). Ovakav pristup formiranju boja kod piksela naziva se RGB pristup (RedGreenBlue). itd (sve na svoj način. Niz tih brojeva je zapravo način na koji se slika predstavlja u memoriji računara! Bilo kakva transformacija nad slikom (promena kolorita slike. Intenzitet boje svake od 3 komponente jednog piksela se označava brojem iz intervala od 0 do 255! Neka slika bude veličine 1024x768 piksela. Na sličan način se predstavljaju i zvuci. slova i specijalne (upravljačke. 8. fonetski prevedena. 16 . Svaki pojedinačni piksel sastoji se od 3 dijela. To je ukupno 786432·3=2359296 brojeva. zelenu (Green) i plavu (Blue). Svi znaci slovne azbuke računara se dele na: • • • brojeve. Jedan pojedinačni znak ima uobičajen naziv "character" (ta reč je kao takva. Jedan piksel dobija određenu boju tako što svaki od njegova tri dela učestvuje sa svojom bojom u određenom intenzitetu (osvetljaju). Dokazano je da se kombinacijom ove tri osnovne boje može dobiti bilo koja boja. kontrolne itd) znake. Svaki od ta tri dijela daje pikselu jednu boju: crvenu (Red).0 PREDSTAVLJANJE TEKSTA U RAČUNARU Svaki računar ima svoju slovnu azbuku. usvojena i kod nas . ili osvetljenja. Svaki od piksela ima po 3 komponente.Jedna tačka naziva se pixel (izraz je usvojen i u srpskom jeziku). animacije. ili jasnoće.

I jedan i drugi se predstavljaju kodnom tablicom. ASCII kod ima 256 znakova od kojih je svaki predstavljen binarnim brojem od 0 do 255. brojeve. EBCDIC (čita se "ebsidik") je skraćeno od: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code). oni moraju na neki način biti predstavljeni u računarskom sistemu. i EBCDIC. U računaru postoji kodna tabela u kojoj je za svaki karakter upisan odgovarajući binarni kod (broj). Ovaj kod je 8-bitan. Puno ASCII znakova ima upravljačko značenje (npr: LF . Ovaj kod je 7-bitan (slova su dužine 7 binarnih cifara). po 1 za svaki karakter teksta. Dva najpoznatija standardna binarna koda su: • • ASCII. znak štampaču da preskoči jednu liniju).Line Feed. vrše njihovu obradu prema programskim instrukcijama. Tekst.Kako se u memoriji računara upisuju binarni brojevi. većinu znakova interpunkcije. odnosno niz karaktera. memorišu podatke za buduću upotrebu i generiše izlaz prikazujući rezultate obrade. Ovi kodovi služe i kao jezik za komunikaciju između različitih delova računarskog sistema (na primer za komunikaciju sa štampačem. Da bi računar radio sa podacima. itd). ZKALJUČAK U svom standardnom obavljanju poslova digitalni računari: • • • • prihvataju ulazne podatke. ASCII skup sadrži sva slova. neke matematičke simbole i druge brojeve. i u ovom slučaju se neki tekst memoriše kao niz binarnih brojeva. se dakle u memoriji računara pamti kao niz binarnih brojeva odgovarajućih svakom karakteru teksta. 17 . ASCII (čita se "aski") je skraćeno od: American Standard Code for Information Interchange.

zvuku ili slično se moraju inicijalno uneti u računar i pretvoriti u odgovarajuću formu koja je razumljiva računaru.http://www.wikipedia. Dr. Na primer. Kada se podaci jednom unesu u računar.org/wiki/Ra%C4%8Dunar .http://focainformatika. a daljim tehnološkim unapređenjima javlja se potreba za predstavljanjem multimedijalnih sadržaja kao što su grafika i zvuk. da se pored podatka memorišu i druge informacije koje dodatno opisuju značenje podatka.pdf . slikama. Za svaki tip podatka koji se unosi u računar potrebno je. kao što su tip grafičke datoteke. u čisto tekstualnom podatku može biti potrebno da pored svih karaktera bude opisan i kraj svakog paragrafa ili kraj teksta. Takve informacije se nazivaju metapodaci.pdf 18 . Mr. 2010. Za predstavljanje slike ili zvuka potrebno je daleko više informacija. Sc. Arhitektura računarskih sistema i mreža.com/web_documents/predstavljanjepodataka. broj tačaka po horizontali i vertikali. Originalni podaci.martinjovanovic.http://bs.ROM.Na računarima ranijih generacija bilo je potrebno predstaviti samo karaktere. LITERATURA .com/uur/UUR-I-kol-2004-Dodatak1- PredstavljanjeBrojeva-2008-12-18. Siniša M.comlu. metoda za predstavljanje boje. bilo da se radi o znakovima. broj boja kojima može biti prikazana svaka tačka. mogu se memorisati za kasniju upotrebu ili se premeštati sa računara na računar preko mreže ili medija kao što su CD. brojevima. tako da se mogu vršiti procesi obrade i memorisanja. Travnik. Hadžib S. disketa i slično.Doc. .

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful