SEMINARSKI RAD

PREDSTAVLJANJE PODATAKA U RAČUNARU

PREDMET: Arhitektura računara i mreže MENTOR: ASISTENT: STUDENT:

novembar, 2010

... odnosno predstavljaju neke brojne vrednosti "iz života"..... Svaka tačkica (pixel) slike koja je na ekranu.... Sa druge strane..........SADRŽAJ SADRŽAJ.....2 UVOD Sve što postoji od podataka u računaru.. Numerički (brojčani) podaci su podaci u računaru koji simbolišu neke veličine ili odnose. Nenumerički podaci su podaci u računaru koji sadrže neku informaciju koja se u spoljnom svetu (van računara) ne može predstaviti brojevima......... postoje računari koji rade u drugim brojnim sistemima. • • • Svako slovo teksta koji je otkucan..................... i nenumeričke (ostale) podatke....... Dakle. U našim računarima to su brojevi iz binarnog brojnog sistema............... podatke (uopšte uzevši) je moguće podijeliti na dvije grupe: • • numeričke (brojčane) podatke....... svaki podatak koji računar ima u sebi predstavljen je brojem............. tamo stoji u vidu brojeva.............. Primjera ima mnogo više nego primjera za numeričke podatke: ... mada ne mora da bude tako........ Svaki ton pjesme koja je snimljena.

1. formatirani tekst (npr.1 Podjela brojnih sistema Osnovna podjeela brojnih sistema: • • Nepozicioni brojni sistemi Pozocioni brojni sistemi 1. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti ovog zapisa. slika.• • • • • • • običan tekst. Sve transformacije se dalje vrše nad tim brojevima. 3 . namjesto njih dvije u zbir ulazi rezultat tog oduzimanja. tabela sa imenima učenika). slovo X uvijek vrijednost 10 a slovo V uvijek i svuda vrijednost 5.1 Nepozicioni brojni sistemi Simbol koji označava broj (cifra) ima istu vrijednost nezavisno od toga gdje se nalazi u zapisu broja. Primjer za nepozicioni brojni sistem su rimski brojevi. slovo C uvijek označava vrijednost 100. Sračunavanjem zapisa dobijamo vrijednost 1935. slovo M uvijek nosi vrijednost 1000. a podaci se takođe u tom formatu skladiraju na masovnim memorijskim medijima (magnetnim. jednačina ili formula. optičkim itd).0 BROJNI SISTEMI 1. dakle nezavisno od pozicije na kojoj se nalazi. Sve vrijednosti cifara se potom saberu. magistrala. program (izvorni kôd ili prevedeni-izvršni program) itd. memorija itd). onda se ona od te veće oduzima. audio zapis. 1. predstavljenih na način blizak računaru. Ona se nalazi na tri različite pozicije i u zbir uvijek ulazi kao 10. ona se od veće oduzima. odnosno po formatu prilagođen načinu na koji su projektovani njegovi dijelovi (procesor. Vrijednost zapisa broja računa se tako što se cifre saberu. Jedini izuzetak je kada je manja cifra lijevo od veće. Svaki podatak nenumeričkog tipa prevodi se u niz brojeva. Možda se nebitnost pozicije cifre najjasnije vidi kod cifre X. ukoliko je manja cifra lijevo od veće. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti zapisa koristi se pravilo da. video zapis. Neophodno je podatke u računaru predstaviti na način koji je njemu (računaru) "razumljiv". Primjer nepozicionog brojnog sistema Uzmimo zapis broja MCMXXXV.

9..5. Binarni sistem takođe spada u pozicione sisteme i od dekadnog se razlikuje jedino u tome što poznaje samo dvije različite cifre: 0 i 1. x-1 ..2 Pozicioni brojni sistemi Uočimo dva osnovna parametra jednog pozicionog brojnog sistema: • • skup svih različitih cifara tog sistema osnovu brojnog sistema (u oznaci N).1. 4126438 itd). 1. 21.6. On ima 10 različitih simbola za brojeve (cifara): 0. Primjer pozicionog brojnog sistema U svakodnevnom životu koristimo dekadni brojni sistem.4..8. Heksadecimalni i oktalni brojni sistemi su takođe pozicioni brojni sistemi.. nego i od pozicije koju ta cifra zauzima u zapisu broja (cifra 2 ne nosi istu vrijednost u brojevima 12. Primer za pozicioni brojni sistem je dekadni (naš) brojni sistem.2 Pozicioni brojni sistemi • • Simbol koji označava broj (cifra) ima različitu vrednost u zavisnosti na kojoj se poziciji nalazi u zapisu broja.1. Neka brojna vrijednost X se u pozicionom BS sa osnovom N piše u obliku niza cifara iz skupa cifara: xn xn-1 . x1 x0 .1. pošto brojna vrijednost koju određena cifra predstavlja ne zavisi samo od cifre.7. binarni. x-(m-1) x-m Brojna vrijednost zapisa broja dobija se kao zbir brojnih vrijednosti pojedinačnih cifara (zavisnost između pozicije cifre i njene vrijednosti određuje osnova brojnog sistema): Na ovaj način brojeve možemo da prikažemo u različitim brojnim sistemima na sljedeće načine: • U dekadnom brojnom sistemu osnova je 10 pa se brojevi prikazuju na način: 4 . 3278. On spada u "pozicione" brojne sisteme.2. heksadekadni itd.3.

akcenat će biti stavljen upravo na prevođenje brojeva između ova dva brojna sistema. te da su postupci prevođenja između ova tri brojna sistema gotovo trivijalni. U nerednoj tabeli su dati zapisi određenih brojeva u dekadnom i binarnom brojnom sistemu. a da se u svakodnevnom životu koristi dekadni BS. Osim binarnog. biće obrađena još dva BS.• U binarnom brojnom sistemu osnova je 2 pa se brojevi prikazuju na način: • U oktalnom brojnom sistemu osnova je 8 pa se brojevi prikazuju na način: • U heksadecimalnom brojnom sistemu osnova je 16 pa se brojevi prikazuju na način: 1. takođe bliska unutrašnjosti računara: heksadecimalni brojni sistem (osnova: 16) i oktalni brojni sistem (osnova: 8). Dekadni brojni sistem 0 1 2 3 4 5 Binarni brojni sistem 000 001 010 011 100 101 5 . Zapis broja u binarnom brojnom sistemu najjednostavnije je pokazati na primeru.3 Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema S obzirom na to da je za poznavanje funkcija računara najbitnije poznavanje binarnog brojnog sistema. Pokazaće se da su ova dva brojna sistema srodna binarnom.

već samo cjelobrojnim binarnim brojevima. 1.1 Binarni u dekadni Dekadna vrijednost binarnog broja dobija se po formuli: Za početak se nećemo baviti razlomljenim dijelom binarnog broja.6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 110 111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Postoji dva moguća smijera prevođenja: • • dekadni → binarni i binarni → dekadni.3. Dekadna brojna vrijednost cjelobrojnog binarnog broja nalazi se po sljedećoj formuli: Primjer: jedan sedmocifren binarni broj: X=1101001 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 6 .

Dakle: binarni broj 1101001.brojne vrijednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? . Primer: Trocifreni binarni broj 101 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju brojne vrednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .5 0.125 0.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 1 26 64 64 1 25 32 32 0 24 16 0 1 23 8 8 0 22 4 0 0 21 2 0 1 20 1 1 64 + 32 + 8 + 1 = 105 Zaključak: zna se koja binarna cifra nosi koliku vrijednost (ako je njena težina p. onda ona nosi vrijednost 2p). jednostavno..625 Cjelokupan broj dobija se .5 -2 -2 0 2-2 0. Na sličan način prevodi se i razlomljeni dio binarnog broja.25 0 -3 -3 1 2-3 0. zatim.101 ima dekadnu vrijednost 1055.625 1.5 + 0. i saberu im se pripadajuće vrijednosti..125 .. Uzmu se u obzir samo jedinice..a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 0. razlomljeni dio dopiše do cijelog dijela broja. tako što se.3.2 Dekadni u binarni 7 -1 -1 1 2-1 0.125 = 0.

pojavila jedinica ispred zareza (u celom dijelu broja).84375 u binarni broj. Primjer: Prevodimo dekadni broj 0.84375·2=1.375 0. ovdje se gleda da li se. ost. Konverzija iz binarnog u dekadni zasnivala se na množenju (binarna cifra se množila stepenom osnove. i ako se pojavila .75·2=1.Ova transformacija biće pokazana na konkretnom primjeru (na način na koji se u praksi najčešće izvodi). Upisujemo je na poziciju najmanje težine.6875 0. Nakon upisivanja jedinice u dobijeni binarni broj. 22:2 = 11 ostatak: 0 11:2 = 5 ostatak: 1 5:2 = 2 ostatak: 1 2:2 = 1 ostatak: 0 1:2 = 0 ostatak: 1 Postupak se završava kada se u dijeljenju dođe do nule (1:2=0. pišemo samo razlomljeni dio a to je 0.5 0. 0. pojavila se jedinica u cijelobrojnom dijelu.ona se upisuje u dobijeni binarni broj.6875·2=1.dijeljenju. I u ovom slučaju prevodimo nezavisno cio dio broja i njegov razlomljeni dio a zatim prevedeni razlomljeni dio dopisujemo do prevedenog cijelog dijela broja. a na mestu gde je dekadni broj.5·2=1. 1) Rezultat: Dekadni broj 44 preveli smo u binarni broj 101100 Postupak prevođenja razlomljenog dijela je sličan prevođenju cijelog broja. vrši množenje ciljnom osnovom (dakle množenje sa 2). i umesto da se gleda ostatak pri dijeljenju.6875 Prilikom množenja dvojkom.75 0.0 0. pri množenju dvojkom. nadalje se množi samo razlomljni dio broja. i onda dodavala na sumu). Primjer: Prevedimo broj 44 iz dekadnog u binarni brojni sistem 44:2 = 22 ostatak: 0 Ostatak 0 biće cifra najmanje težine binarnog broja.375·2=0. osim što se sada: • • umesto dijeljenja. To je prva cifra prevedenog binarnog broja iza decimalnog zareza.0 8 . Logično je da se suprotna transformacija zasniva na .

2·2=0.zbog osnove 23.11011 NAPOMENA Poseban slučaj koji se može javiti prilikom konverzije razlomljenog dekadnog broja u binarni.4·2=0.prva binarna cifra je 0 0. prevođenje se prekida i zadržava se jedna periodična grupa koja se može ponoviti proizvoljan broj puta (zavisno od potrebne tačnosti) . jeste slučaj periodičnog broja.8·2=1. 9 . nadalje se ponavlja sekveca 0110 Ukoliko dođe do periodičnosti. već klasično prevođenje iz jednog brojnog sistema u drugi.to prevođenje se vrši po istim pravilima kao neko kodiranje.Prevođenje prekidamo kada dekani broj postane 0. Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema (sa 3 binarne cifre za oktalni a 4 za heksadecimalni).2 . i to kodiranje prema kodnoj tablici.zbog 24). Dobijeni prevedeni binarni broj je sada: 0.0 . dakle u najopštijem slučaju. odnosno 4 kod heksadecimalnog .6 . Ali u ovom slučaju .4·2=0.1 0. Ovo možemo posmatrati na sljedeći način: svaka heksadekadna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 4 binarne cifre. ovde nije u pitanju pravo kodiranje.3. Osnova oktalnog brojnog sistema je 8 odnosno 23 a osnova heksadecimalnog brojnog sistema je 16 odnosno 24.84375 je preveden u binarni broj 101100. naravno.11011 Ukupan rezultat: Dekadni broj 44. U ovakvim slučajevima postoji direktno preslikavanje između cifre oktalnog odnosno heksadecimalnog brojnog sistema i odgovarajuće grupe binarnih cifara ( 3 kod oktalnog .3 Binarni u heksadecimalni i oktalni Ova priča važi za prevođenje između brojnih sistema sa osnovama N i Nk.8 .4 . Primjer: Prevedimo dekadni broj 0. 1.4 u binarni brojni sistem: 0.1 0.8 .6·2=1.potrebe za daljim prevođenjem više nema. Primjer binarni u heksadecimalni i obrnuto Binarni broj 10111111010011 treba da prevedemo u heksadecimalni. odnosno svaka oktalna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 3 binarne cifre! Naravno.0 0.

A posljedica toga je smanjenje opsega brojeva koji se mogu na taj način predstaviti. prema kodnoj tabeli. Primjer binarni u oktalni i obrnuto Binarni broj 1111100010101 treba da prevedemo u oktalni. nakon odbacivanja vodećih 0 u broj 11001011110. Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 3 cifre. što znači da je moguće predstaviti cijele brojeve od 0 do 232-1=4294967295. Samim tim. Svaku heksadecimalnu cifru. Obrnuto . a prema pozitivnim brojevima od 0 (smatra se pozitivnim) do 231-1=2147483647. Primjer (sa celim brojevima): ako je računar 32-bitan. Na taj način zadati oktalni broj se prevodi u binarni broj 010111011. Dobijamo 0010111111010011 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u heksadecimalni broj 2FD3. tako da opseg prema negativnim brojevima ide od -1 do -231=2147483648. odnosno broj 10111011 nakon odbacivanja vodećih 0. leži u tome što se. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrijednost broja. Na taj način zadati heksadecimalni broj se prevodi u binarni broj 011001011110. Svaku oktalnu cifru. u smislu predstavljanja u računaru. na raspolaganju stoji jedan bit manje. ostaje nam 31 bit za predstavljanje apsolutne vrijednosti. mijenjamo grupom od 4 binarne cifre.treba da prevedemo oktalni broj 473 u binarni broj.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Numerički podaci mogu biti neoznačeni i označeni. Obrnuto . 2. Osnovna razlika. neoznačen cio broj se predstavlja sa 32 bita. kod označenih brojeva. Dobijamo 001111100010101 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u oktalni broj 17425. 10 . mijenjamo grupom od 3 binarne cifre. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrednost broja. odnosno. za predstavljanje samog broja (njegove apsolutne vrijednosti). Ako ipak jedan bit odvojimo za znak.Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 4 cifara. jedan bit odvaja za znak.treba da prevedemo heksadecimalni broj 65E u binarni broj. prema kodnoj tabeli.

Brojevi u pokretnom zarezu se tako predstavljaju da je moguće imati više ili manje pozicija za razlomljeni deo. Reč "float" znači plutati. dok je 1 bit rezervisan za predstavljanje znaka (žuto polje na slici). U pitanju su (u računaru). 11 . Dele se na one sa: • • jednostrukom tačnošću (float). za memorisanje binarnog broji na raspolaganju je 31 bit (plava polja na slici). numerički podaci se dijele na cijelobrojne (integer) i razlomljene. naravno. kod kojih je ostavljeno više bitova za razlomljeni deo.Osim na označene i neoznačene. i dvostrukom tašnošću (double). Brojevi u fiksnom zarezu su oni brojevi kod kojih se unapred zna broj pozicija za razlomljeni deo.0 PREDSTAVLJANJE CJELOBROJNIH PODATAKA Od 32 bita u memorijskoj lokaciji. 3. tako da u našem jeziku postoji i izraz "brojevi u plivajućem zarezu". gde je "plivajući" sinonim za "pokretni". i brojeve sa pokretnim zarezom (float). pozicije za binarne brojeve. U engleskom jeziku ona se koristi za ovaj tip podataka. Razlomljeni brojevi se dalje dijele na: • • brojeve sa fiksnim zarezom (fixed). zavisno od potrebe.

Primer 2: Predstavljanje cijelog negativnog binarnog broja -1011010011001: Prvo treba ovaj binarni broj prevesti u oblik potpunog komplementa. n za cijeli dio broja (crvena boja u primjeru) i 1 za znak. m pozicija se koristi za razlomljeni dio (plava boja u primjeru).31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Binarni broj se predstavlja u potpunom komplementu. Prema tome. Primjer 1: Predstavljanje cijelog pozitivnog binarnog broja 1011010011001: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 0 (nule plave boje). 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Broj pozicija za cijeli i razlomljeni dio broja varira i zavisi od konkretne izvedbe računara ili konkretnih riješenja u jeziku u kome se programira. nalaze obilježeni stepeni broja 2 (osnove binarnog brojnog sistema). 4. 12 . 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 1 (komplement binarne cifre 1. mjesto najmanje težine broja je obilježeno sa 0 a najveće sa 30. U našem primjeru je m=21 i n=10.0 PREDSTAVLJANJE BROJEVA U FIKSNOM ZAREZU Kod predstavljanje brojeva u fiksnom zarezu od 32 bita. Maksimalni opseg brojeva koji mogu da se memorišu je od -231 do 231-1. Nepotpuni komplement broja je 10100101100110 a potpuni onda 10100101100111 i njega prikazujemo u memoriji računara. zapravo. U prvoj vrsti se. koje imamo na raspolaganju. plave boje).

Primer 2: Treba predstaviti negativni binarni broj -1011010.101101010 a potpuni komplement je: 10100101.010010101 i to radimo na sljedeći način: Broj prvo zapisujemo u oblikup potpunog komplementa. U slučaju binarnog brojnog sistema osnova brojnog sistema je 2 pa se.vrednost broja.Mjesto najmanje težine za cijeli dio broja je pozicija 21 a mjesto najveće težine za razlomljeni dio broja je pozicija 20. Ovo je uopštena definicija i važi za sve brojne sisteme. binarni brojevi u pokretnom zarezu predstavljaju u obliku: 13 . b .osnova brojnog sistema i e .101101010 1 10100101.101101011 Ovaj broj sada upisujemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 111111111 1 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. m . Broj se predstavlja u eksponencijalnom obliku: R=m·be gde je: R .mantisa.eksponent. ostala mesta se popunjavaju sa 0 (plava boja). Primer 1: Treba predstaviti pozitivni binarni broj 1011010.010010101 i to radimo na sledeći način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 000000000 0 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. dakle. 5. Nepotpuni komplement datog binarnog broja je: 10100101.0 PREDSTAVLJANJE BROJE U POKRETNOM ZAREZU Ovo je najuniverzalniji način predstavljanja brojeva. ostala mjesta se popunjavaju sa 1 (plava boja).

u bitovima od 21 do 30 (crvena polja) upisuje se eksponent i 1 bit je rezervisan za znak broja. a ono što je iza zareza .1bbbbbbb gde je b {0. pa se zatim vrijednosti mantise.1} .1} . obeležene sa bbbbb. podrazumeva se jedinica. Ovo znači da se podrazumijeva nula.to je ono što zapravo stoji u memorijskoj lokaciji (obilježeno sa bbbbb). Tom prilikom se preračunava vrijednost mantise (u starom ili novom obliku) i odgovarajući eksponent. i jedinica. Postoje dva oblika mantise: • • Stari oblik mantise i Novi (normalizovani) oblik mantise.R=m·2e U 32-bitnoj memorijskoj lokaciji u računaru brojevi se u pokretnom zarezu prikazuju na način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0000 0000 00 U bitovim od 0 do 20 (plava polja) upisuje se mantisa. Kod ovog oblika mantise.skup binarnih cifara. Da bi se jedan binarni broj zapamtio u memoriji računara u obliku pokretnog zareza potrebno je da se prvo dovede u eksponencijalni oblik. 14 . ako je broj negativan prethodno se provodi u oblik potpunog komplementa. eksponenta i znaka binarnog broja upisuju na odgovarajuća mjesta u memorijskoj lokaciji računara. Novi oblik mantise Novi (normalizovani) oblik mantise izgleda: m=1. a ono što piše u samom zapisu broja (u memorijskoj lokaciji) to su ostale cifre.010010101 treba da u pokretnom zarezu upišemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju računara. Stari oblik mantise Stari oblik mantise izgleda: m=0. PRIMJER Pozitivni binarni broj 1011010.skup binarnih cifara. Naravno.bbbbbb gde je b {0.

1 podrazumijeva. U ovom slučaju vrijednost mantise je 1. prethodno preveden u binarni brojni sistem. u računaru se svi podaci. Pošto se kod novog oblika mantise 1. prethodno preveden u binarni brojni sistem. Stari oblik mantise: Ako koristimo stari oblik mantise taj broj sada izgleda: 0. ona zapravo predstavlja matricu tačaka (npr.011010010010101 a vrijednost eksponenta 6.1011010010010101 a vrijednost eksponenta 7. naravno. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). podrazumijeva. odnosno upisuje se binarni broj 110.Prvo ovaj broj prevodimo u eksponencijalni oblik. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). Na mjestu za znak broja upisuje se 0. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. 7. 1024x768 tačaka) koje svijetle u određenim bojama i formiraju sliku. Pošto se kod starog oblika mantise 0.011010010010101·26.1011010010010101·27.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Kako je ranije rečeno. 15 . Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 6. Memorijska lokacija sada izgleda: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 Novi (normalizovani) oblik mantise: Ako koristimo novi oblik mantise taj broj sada izgleda: 1. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 7. odnosno upisuje se binarni broj 111. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 6. predstavljaju brojevima. U ovom slučaju vrijednost mantise je 0.0 PREDSTAVLJANJE SLIKE U RAČUNARU Slika na ekranu sastoji se od tačaka. U okviru ove teme prikazaćemo kako se predstavljaju: • • slike i slova (tekst). naravno. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). pa i nenumerički.

Ovakav pristup formiranju boja kod piksela naziva se RGB pristup (RedGreenBlue). To je ukupno 786432·3=2359296 brojeva. 16 . Niz tih brojeva je zapravo način na koji se slika predstavlja u memoriji računara! Bilo kakva transformacija nad slikom (promena kolorita slike. To je ukupno 786432 piksela. Svaki pojedinačni piksel sastoji se od 3 dijela. Intenzitet boje svake od 3 komponente jednog piksela se označava brojem iz intervala od 0 do 255! Neka slika bude veličine 1024x768 piksela. 8. kontrolne itd) znake. Intenzitet osvetljaja boje svake komponente je predstavljen nekim brojem. koja se sastoji iz znakova. Dokazano je da se kombinacijom ove tri osnovne boje može dobiti bilo koja boja.0 PREDSTAVLJANJE TEKSTA U RAČUNARU Svaki računar ima svoju slovnu azbuku. itd) koju radimo u nekom programu za manipulaciju slikama."karakter"). usvojena i kod nas . ili osvetljenja. animacije. itd (sve na svoj način. zelenu (Green) i plavu (Blue). Svaki od ta tri dijela daje pikselu jednu boju: crvenu (Red). slova i specijalne (upravljačke.Jedna tačka naziva se pixel (izraz je usvojen i u srpskom jeziku). Jedan pojedinačni znak ima uobičajen naziv "character" (ta reč je kao takva. ali brojevima). fonetski prevedena. se u računaru izvodi zapravo kao niz nekih matematičkih operacija nad svim brojevima koji čine unutrašnju predstavu te slike u računaru. Jedan piksel dobija određenu boju tako što svaki od njegova tri dela učestvuje sa svojom bojom u određenom intenzitetu (osvetljaju). Svaki od piksela ima po 3 komponente. ili jasnoće. Svi znaci slovne azbuke računara se dele na: • • • brojeve. Na sličan način se predstavljaju i zvuci.

EBCDIC (čita se "ebsidik") je skraćeno od: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code). Puno ASCII znakova ima upravljačko značenje (npr: LF . neke matematičke simbole i druge brojeve. i EBCDIC. Dva najpoznatija standardna binarna koda su: • • ASCII.Kako se u memoriji računara upisuju binarni brojevi. odnosno niz karaktera. ASCII (čita se "aski") je skraćeno od: American Standard Code for Information Interchange. ASCII kod ima 256 znakova od kojih je svaki predstavljen binarnim brojem od 0 do 255. Tekst. i u ovom slučaju se neki tekst memoriše kao niz binarnih brojeva. se dakle u memoriji računara pamti kao niz binarnih brojeva odgovarajućih svakom karakteru teksta. većinu znakova interpunkcije.Line Feed. memorišu podatke za buduću upotrebu i generiše izlaz prikazujući rezultate obrade. znak štampaču da preskoči jednu liniju). itd). ZKALJUČAK U svom standardnom obavljanju poslova digitalni računari: • • • • prihvataju ulazne podatke. brojeve. Ovaj kod je 7-bitan (slova su dužine 7 binarnih cifara). Ovi kodovi služe i kao jezik za komunikaciju između različitih delova računarskog sistema (na primer za komunikaciju sa štampačem. 17 . vrše njihovu obradu prema programskim instrukcijama. oni moraju na neki način biti predstavljeni u računarskom sistemu. Da bi računar radio sa podacima. U računaru postoji kodna tabela u kojoj je za svaki karakter upisan odgovarajući binarni kod (broj). po 1 za svaki karakter teksta. Ovaj kod je 8-bitan. I jedan i drugi se predstavljaju kodnom tablicom. ASCII skup sadrži sva slova.

Arhitektura računarskih sistema i mreža. mogu se memorisati za kasniju upotrebu ili se premeštati sa računara na računar preko mreže ili medija kao što su CD. Sc. . Dr.http://bs. 2010.wikipedia. Za predstavljanje slike ili zvuka potrebno je daleko više informacija.Doc. broj tačaka po horizontali i vertikali. Siniša M. metoda za predstavljanje boje.org/wiki/Ra%C4%8Dunar .ROM.com/uur/UUR-I-kol-2004-Dodatak1- PredstavljanjeBrojeva-2008-12-18. u čisto tekstualnom podatku može biti potrebno da pored svih karaktera bude opisan i kraj svakog paragrafa ili kraj teksta. Originalni podaci.comlu.Na računarima ranijih generacija bilo je potrebno predstaviti samo karaktere. kao što su tip grafičke datoteke. Travnik.pdf . da se pored podatka memorišu i druge informacije koje dodatno opisuju značenje podatka. brojevima.http://www. tako da se mogu vršiti procesi obrade i memorisanja. disketa i slično. LITERATURA . a daljim tehnološkim unapređenjima javlja se potreba za predstavljanjem multimedijalnih sadržaja kao što su grafika i zvuk.http://focainformatika. broj boja kojima može biti prikazana svaka tačka. zvuku ili slično se moraju inicijalno uneti u računar i pretvoriti u odgovarajuću formu koja je razumljiva računaru. Za svaki tip podatka koji se unosi u računar potrebno je. bilo da se radi o znakovima. slikama.com/web_documents/predstavljanjepodataka. Hadžib S.pdf 18 . Takve informacije se nazivaju metapodaci. Na primer. Kada se podaci jednom unesu u računar. Mr.martinjovanovic.

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful