SEMINARSKI RAD

PREDSTAVLJANJE PODATAKA U RAČUNARU

PREDMET: Arhitektura računara i mreže MENTOR: ASISTENT: STUDENT:

novembar, 2010

....2 UVOD Sve što postoji od podataka u računaru. svaki podatak koji računar ima u sebi predstavljen je brojem............................ Numerički (brojčani) podaci su podaci u računaru koji simbolišu neke veličine ili odnose....... mada ne mora da bude tako..... i nenumeričke (ostale) podatke........ • • • Svako slovo teksta koji je otkucan........ Sa druge strane............. podatke (uopšte uzevši) je moguće podijeliti na dvije grupe: • • numeričke (brojčane) podatke... U našim računarima to su brojevi iz binarnog brojnog sistema...... tamo stoji u vidu brojeva.. Dakle..................... odnosno predstavljaju neke brojne vrednosti "iz života".. Svaka tačkica (pixel) slike koja je na ekranu. Svaki ton pjesme koja je snimljena........... Primjera ima mnogo više nego primjera za numeričke podatke: .SADRŽAJ SADRŽAJ...... Nenumerički podaci su podaci u računaru koji sadrže neku informaciju koja se u spoljnom svetu (van računara) ne može predstaviti brojevima.. postoje računari koji rade u drugim brojnim sistemima.

ukoliko je manja cifra lijevo od veće. formatirani tekst (npr. a podaci se takođe u tom formatu skladiraju na masovnim memorijskim medijima (magnetnim. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti ovog zapisa. Prilikom sračunavanja brojne vrijednosti zapisa koristi se pravilo da. dakle nezavisno od pozicije na kojoj se nalazi. Svaki podatak nenumeričkog tipa prevodi se u niz brojeva. Možda se nebitnost pozicije cifre najjasnije vidi kod cifre X. 3 .1. program (izvorni kôd ili prevedeni-izvršni program) itd. memorija itd). tabela sa imenima učenika). Neophodno je podatke u računaru predstaviti na način koji je njemu (računaru) "razumljiv". onda se ona od te veće oduzima. predstavljenih na način blizak računaru. Sve transformacije se dalje vrše nad tim brojevima. audio zapis. Primjer za nepozicioni brojni sistem su rimski brojevi. slovo M uvijek nosi vrijednost 1000. Primjer nepozicionog brojnog sistema Uzmimo zapis broja MCMXXXV. odnosno po formatu prilagođen načinu na koji su projektovani njegovi dijelovi (procesor.1 Podjela brojnih sistema Osnovna podjeela brojnih sistema: • • Nepozicioni brojni sistemi Pozocioni brojni sistemi 1. slovo X uvijek vrijednost 10 a slovo V uvijek i svuda vrijednost 5.0 BROJNI SISTEMI 1.1 Nepozicioni brojni sistemi Simbol koji označava broj (cifra) ima istu vrijednost nezavisno od toga gdje se nalazi u zapisu broja. namjesto njih dvije u zbir ulazi rezultat tog oduzimanja. ona se od veće oduzima.• • • • • • • običan tekst. jednačina ili formula. 1. Jedini izuzetak je kada je manja cifra lijevo od veće. Sračunavanjem zapisa dobijamo vrijednost 1935. Ona se nalazi na tri različite pozicije i u zbir uvijek ulazi kao 10. magistrala. slovo C uvijek označava vrijednost 100. slika. Vrijednost zapisa broja računa se tako što se cifre saberu. video zapis. optičkim itd). Sve vrijednosti cifara se potom saberu.

On spada u "pozicione" brojne sisteme.2. 21. x-1 . Primjer pozicionog brojnog sistema U svakodnevnom životu koristimo dekadni brojni sistem.4.2 Pozicioni brojni sistemi • • Simbol koji označava broj (cifra) ima različitu vrednost u zavisnosti na kojoj se poziciji nalazi u zapisu broja..1. Primer za pozicioni brojni sistem je dekadni (naš) brojni sistem. On ima 10 različitih simbola za brojeve (cifara): 0. 3278.7.2 Pozicioni brojni sistemi Uočimo dva osnovna parametra jednog pozicionog brojnog sistema: • • skup svih različitih cifara tog sistema osnovu brojnog sistema (u oznaci N).6.. nego i od pozicije koju ta cifra zauzima u zapisu broja (cifra 2 ne nosi istu vrijednost u brojevima 12. Neka brojna vrijednost X se u pozicionom BS sa osnovom N piše u obliku niza cifara iz skupa cifara: xn xn-1 .5. x-(m-1) x-m Brojna vrijednost zapisa broja dobija se kao zbir brojnih vrijednosti pojedinačnih cifara (zavisnost između pozicije cifre i njene vrijednosti određuje osnova brojnog sistema): Na ovaj način brojeve možemo da prikažemo u različitim brojnim sistemima na sljedeće načine: • U dekadnom brojnom sistemu osnova je 10 pa se brojevi prikazuju na način: 4 . 4126438 itd).9.. x1 x0 .1. Heksadecimalni i oktalni brojni sistemi su takođe pozicioni brojni sistemi.. Binarni sistem takođe spada u pozicione sisteme i od dekadnog se razlikuje jedino u tome što poznaje samo dvije različite cifre: 0 i 1. pošto brojna vrijednost koju određena cifra predstavlja ne zavisi samo od cifre. 1. heksadekadni itd.3.8.1. binarni.

Dekadni brojni sistem 0 1 2 3 4 5 Binarni brojni sistem 000 001 010 011 100 101 5 . U nerednoj tabeli su dati zapisi određenih brojeva u dekadnom i binarnom brojnom sistemu. Pokazaće se da su ova dva brojna sistema srodna binarnom. akcenat će biti stavljen upravo na prevođenje brojeva između ova dva brojna sistema. takođe bliska unutrašnjosti računara: heksadecimalni brojni sistem (osnova: 16) i oktalni brojni sistem (osnova: 8).3 Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema S obzirom na to da je za poznavanje funkcija računara najbitnije poznavanje binarnog brojnog sistema. a da se u svakodnevnom životu koristi dekadni BS. te da su postupci prevođenja između ova tri brojna sistema gotovo trivijalni.• U binarnom brojnom sistemu osnova je 2 pa se brojevi prikazuju na način: • U oktalnom brojnom sistemu osnova je 8 pa se brojevi prikazuju na način: • U heksadecimalnom brojnom sistemu osnova je 16 pa se brojevi prikazuju na način: 1. Osim binarnog. Zapis broja u binarnom brojnom sistemu najjednostavnije je pokazati na primeru. biće obrađena još dva BS.

već samo cjelobrojnim binarnim brojevima.1 Binarni u dekadni Dekadna vrijednost binarnog broja dobija se po formuli: Za početak se nećemo baviti razlomljenim dijelom binarnog broja.3.6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 110 111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Postoji dva moguća smijera prevođenja: • • dekadni → binarni i binarni → dekadni. Dekadna brojna vrijednost cjelobrojnog binarnog broja nalazi se po sljedećoj formuli: Primjer: jedan sedmocifren binarni broj: X=1101001 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 6 . 1.

.2 Dekadni u binarni 7 -1 -1 1 2-1 0.125 = 0.a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 1 26 64 64 1 25 32 32 0 24 16 0 1 23 8 8 0 22 4 0 0 21 2 0 1 20 1 1 64 + 32 + 8 + 1 = 105 Zaključak: zna se koja binarna cifra nosi koliku vrijednost (ako je njena težina p.625 1.625 Cjelokupan broj dobija se . Uzmu se u obzir samo jedinice. Na sličan način prevodi se i razlomljeni dio binarnog broja.5 -2 -2 0 2-2 0.125 ... razlomljeni dio dopiše do cijelog dijela broja. i saberu im se pripadajuće vrijednosti.101 ima dekadnu vrijednost 1055.5 0.125 0.25 0 -3 -3 1 2-3 0. tako što se. Primer: Trocifreni binarni broj 101 Pozicija binarne cifre: Njena težina (pri računanju brojne vrednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? .5 + 0.brojne vrijednosti zapisa broja): Sama binarna cifra Sa čim se množi? . onda ona nosi vrijednost 2p). zatim. Dakle: binarni broj 1101001..a to je jednako: Šta ulazi u sumu: Ukupna suma: 0. jednostavno.3.

ona se upisuje u dobijeni binarni broj. i ako se pojavila . Nakon upisivanja jedinice u dobijeni binarni broj. i onda dodavala na sumu). pojavila jedinica ispred zareza (u celom dijelu broja). vrši množenje ciljnom osnovom (dakle množenje sa 2). 0. 22:2 = 11 ostatak: 0 11:2 = 5 ostatak: 1 5:2 = 2 ostatak: 1 2:2 = 1 ostatak: 0 1:2 = 0 ostatak: 1 Postupak se završava kada se u dijeljenju dođe do nule (1:2=0.75 0.6875 Prilikom množenja dvojkom. a na mestu gde je dekadni broj.84375·2=1. I u ovom slučaju prevodimo nezavisno cio dio broja i njegov razlomljeni dio a zatim prevedeni razlomljeni dio dopisujemo do prevedenog cijelog dijela broja. i umesto da se gleda ostatak pri dijeljenju.0 0.dijeljenju. Konverzija iz binarnog u dekadni zasnivala se na množenju (binarna cifra se množila stepenom osnove. pojavila se jedinica u cijelobrojnom dijelu. ovdje se gleda da li se. nadalje se množi samo razlomljni dio broja. Primjer: Prevodimo dekadni broj 0. Upisujemo je na poziciju najmanje težine. Primjer: Prevedimo broj 44 iz dekadnog u binarni brojni sistem 44:2 = 22 ostatak: 0 Ostatak 0 biće cifra najmanje težine binarnog broja. osim što se sada: • • umesto dijeljenja.75·2=1.84375 u binarni broj. ost.6875 0. To je prva cifra prevedenog binarnog broja iza decimalnog zareza.5 0. pri množenju dvojkom.5·2=1.0 8 .375·2=0. 1) Rezultat: Dekadni broj 44 preveli smo u binarni broj 101100 Postupak prevođenja razlomljenog dijela je sličan prevođenju cijelog broja. Logično je da se suprotna transformacija zasniva na .375 0.6875·2=1. pišemo samo razlomljeni dio a to je 0.Ova transformacija biće pokazana na konkretnom primjeru (na način na koji se u praksi najčešće izvodi).

Dobijeni prevedeni binarni broj je sada: 0.2 .6 .6·2=1.4 u binarni brojni sistem: 0. i to kodiranje prema kodnoj tablici.4 . Osnova oktalnog brojnog sistema je 8 odnosno 23 a osnova heksadecimalnog brojnog sistema je 16 odnosno 24. U ovakvim slučajevima postoji direktno preslikavanje između cifre oktalnog odnosno heksadecimalnog brojnog sistema i odgovarajuće grupe binarnih cifara ( 3 kod oktalnog . odnosno 4 kod heksadecimalnog . ovde nije u pitanju pravo kodiranje.potrebe za daljim prevođenjem više nema.prva binarna cifra je 0 0. odnosno svaka oktalna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 3 binarne cifre! Naravno.11011 Ukupan rezultat: Dekadni broj 44.0 . nadalje se ponavlja sekveca 0110 Ukoliko dođe do periodičnosti.3.4·2=0. Primjer binarni u heksadecimalni i obrnuto Binarni broj 10111111010011 treba da prevedemo u heksadecimalni.to prevođenje se vrši po istim pravilima kao neko kodiranje.zbog osnove 23. Ali u ovom slučaju .8 .11011 NAPOMENA Poseban slučaj koji se može javiti prilikom konverzije razlomljenog dekadnog broja u binarni.3 Binarni u heksadecimalni i oktalni Ova priča važi za prevođenje između brojnih sistema sa osnovama N i Nk.84375 je preveden u binarni broj 101100. 9 .0 0. prevođenje se prekida i zadržava se jedna periodična grupa koja se može ponoviti proizvoljan broj puta (zavisno od potrebne tačnosti) .4·2=0. 1. Primjer: Prevedimo dekadni broj 0. već klasično prevođenje iz jednog brojnog sistema u drugi. Prevođenje brojeva između različitih brojnih sistema (sa 3 binarne cifre za oktalni a 4 za heksadecimalni).1 0.Prevođenje prekidamo kada dekani broj postane 0.1 0.8·2=1.2·2=0.zbog 24). Ovo možemo posmatrati na sljedeći način: svaka heksadekadna cifra je u binarnom brojnom sistemu kodirana jednom grupom od 4 binarne cifre.8 . dakle u najopštijem slučaju. jeste slučaj periodičnog broja. naravno.

na raspolaganju stoji jedan bit manje. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrednost broja. odnosno broj 10111011 nakon odbacivanja vodećih 0.treba da prevedemo heksadecimalni broj 65E u binarni broj.Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 4 cifara. ostaje nam 31 bit za predstavljanje apsolutne vrijednosti. Svaku oktalnu cifru. Na taj način zadati heksadecimalni broj se prevodi u binarni broj 011001011110. prema kodnoj tabeli. što znači da je moguće predstaviti cijele brojeve od 0 do 232-1=4294967295. mijenjamo grupom od 3 binarne cifre. Primjer (sa celim brojevima): ako je računar 32-bitan. Svaku heksadecimalnu cifru. mijenjamo grupom od 4 binarne cifre. kod označenih brojeva. u smislu predstavljanja u računaru. Ako ipak jedan bit odvojimo za znak. neoznačen cio broj se predstavlja sa 32 bita. Samim tim. odnosno. Osnovna razlika. nakon odbacivanja vodećih 0 u broj 11001011110.treba da prevedemo oktalni broj 473 u binarni broj. Od mjesta najmanje težine prema mjestu najveće težine posmatramo grupe po 3 cifre. a prema pozitivnim brojevima od 0 (smatra se pozitivnim) do 231-1=2147483647. jedan bit odvaja za znak. za predstavljanje samog broja (njegove apsolutne vrijednosti). Dobijamo 0010111111010011 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u heksadecimalni broj 2FD3. Na taj način zadati oktalni broj se prevodi u binarni broj 010111011. 2. leži u tome što se. Po potrebi dodajemo vodeće 0 koje ne utiču na vrijednost broja. prema kodnoj tabeli. Primjer binarni u oktalni i obrnuto Binarni broj 1111100010101 treba da prevedemo u oktalni. 10 . Obrnuto . Dobijamo 001111100010101 pa korišćenjem kodne tabele ovo prevodimo u oktalni broj 17425. Obrnuto . tako da opseg prema negativnim brojevima ide od -1 do -231=2147483648.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Numerički podaci mogu biti neoznačeni i označeni. A posljedica toga je smanjenje opsega brojeva koji se mogu na taj način predstaviti.

kod kojih je ostavljeno više bitova za razlomljeni deo.0 PREDSTAVLJANJE CJELOBROJNIH PODATAKA Od 32 bita u memorijskoj lokaciji. naravno. U engleskom jeziku ona se koristi za ovaj tip podataka. Brojevi u pokretnom zarezu se tako predstavljaju da je moguće imati više ili manje pozicija za razlomljeni deo. 11 . U pitanju su (u računaru).Osim na označene i neoznačene. Razlomljeni brojevi se dalje dijele na: • • brojeve sa fiksnim zarezom (fixed). dok je 1 bit rezervisan za predstavljanje znaka (žuto polje na slici). i dvostrukom tašnošću (double). zavisno od potrebe. Reč "float" znači plutati. Dele se na one sa: • • jednostrukom tačnošću (float). za memorisanje binarnog broji na raspolaganju je 31 bit (plava polja na slici). numerički podaci se dijele na cijelobrojne (integer) i razlomljene. gde je "plivajući" sinonim za "pokretni". 3. pozicije za binarne brojeve. tako da u našem jeziku postoji i izraz "brojevi u plivajućem zarezu". i brojeve sa pokretnim zarezom (float). Brojevi u fiksnom zarezu su oni brojevi kod kojih se unapred zna broj pozicija za razlomljeni deo.

Maksimalni opseg brojeva koji mogu da se memorišu je od -231 do 231-1. Prema tome. koje imamo na raspolaganju. plave boje). 12 . 4. m pozicija se koristi za razlomljeni dio (plava boja u primjeru). Primer 2: Predstavljanje cijelog negativnog binarnog broja -1011010011001: Prvo treba ovaj binarni broj prevesti u oblik potpunog komplementa. U našem primjeru je m=21 i n=10. n za cijeli dio broja (crvena boja u primjeru) i 1 za znak. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Broj pozicija za cijeli i razlomljeni dio broja varira i zavisi od konkretne izvedbe računara ili konkretnih riješenja u jeziku u kome se programira.0 PREDSTAVLJANJE BROJEVA U FIKSNOM ZAREZU Kod predstavljanje brojeva u fiksnom zarezu od 32 bita. nalaze obilježeni stepeni broja 2 (osnove binarnog brojnog sistema). U prvoj vrsti se.31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 000000000 0 Binarni broj se predstavlja u potpunom komplementu. mjesto najmanje težine broja je obilježeno sa 0 a najveće sa 30. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 1 (komplement binarne cifre 1. zapravo. Primjer 1: Predstavljanje cijelog pozitivnog binarnog broja 1011010011001: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 Ostala mesta se popunjuju vodećim 0 (nule plave boje). Nepotpuni komplement broja je 10100101100110 a potpuni onda 10100101100111 i njega prikazujemo u memoriji računara.

b .eksponent.mantisa.osnova brojnog sistema i e .0 PREDSTAVLJANJE BROJE U POKRETNOM ZAREZU Ovo je najuniverzalniji način predstavljanja brojeva.Mjesto najmanje težine za cijeli dio broja je pozicija 21 a mjesto najveće težine za razlomljeni dio broja je pozicija 20. binarni brojevi u pokretnom zarezu predstavljaju u obliku: 13 . Nepotpuni komplement datog binarnog broja je: 10100101.101101011 Ovaj broj sada upisujemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 111111111 1 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. Primer 2: Treba predstaviti negativni binarni broj -1011010.101101010 1 10100101. ostala mjesta se popunjavaju sa 1 (plava boja).101101010 a potpuni komplement je: 10100101. m .vrednost broja. dakle. Primer 1: Treba predstaviti pozitivni binarni broj 1011010. Broj se predstavlja u eksponencijalnom obliku: R=m·be gde je: R . ostala mesta se popunjavaju sa 0 (plava boja).010010101 i to radimo na sljedeći način: Broj prvo zapisujemo u oblikup potpunog komplementa. U slučaju binarnog brojnog sistema osnova brojnog sistema je 2 pa se. 5.010010101 i to radimo na sledeći način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 000000000 0 Nakon upisivanja zadatog binarnog broja. Ovo je uopštena definicija i važi za sve brojne sisteme.

1} . eksponenta i znaka binarnog broja upisuju na odgovarajuća mjesta u memorijskoj lokaciji računara. a ono što je iza zareza . Postoje dva oblika mantise: • • Stari oblik mantise i Novi (normalizovani) oblik mantise. Stari oblik mantise Stari oblik mantise izgleda: m=0. Kod ovog oblika mantise.skup binarnih cifara. 14 . Tom prilikom se preračunava vrijednost mantise (u starom ili novom obliku) i odgovarajući eksponent. u bitovima od 21 do 30 (crvena polja) upisuje se eksponent i 1 bit je rezervisan za znak broja.010010101 treba da u pokretnom zarezu upišemo u 32-bitnu memorijsku lokaciju računara. obeležene sa bbbbb. Naravno. pa se zatim vrijednosti mantise.1bbbbbbb gde je b {0. a ono što piše u samom zapisu broja (u memorijskoj lokaciji) to su ostale cifre. i jedinica. podrazumeva se jedinica.skup binarnih cifara. Da bi se jedan binarni broj zapamtio u memoriji računara u obliku pokretnog zareza potrebno je da se prvo dovede u eksponencijalni oblik. PRIMJER Pozitivni binarni broj 1011010.bbbbbb gde je b {0. Novi oblik mantise Novi (normalizovani) oblik mantise izgleda: m=1.1} . Ovo znači da se podrazumijeva nula. ako je broj negativan prethodno se provodi u oblik potpunog komplementa.R=m·2e U 32-bitnoj memorijskoj lokaciji u računaru brojevi se u pokretnom zarezu prikazuju na način: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0000 0000 00 U bitovim od 0 do 20 (plava polja) upisuje se mantisa.to je ono što zapravo stoji u memorijskoj lokaciji (obilježeno sa bbbbb).

Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 6. naravno.011010010010101 a vrijednost eksponenta 6.0 PREDSTAVLJANJE NUMERIČKIH PODATAKA Kako je ranije rečeno. podrazumijeva. prethodno preveden u binarni brojni sistem. 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 6. u računaru se svi podaci.1 podrazumijeva. 1024x768 tačaka) koje svijetle u određenim bojama i formiraju sliku. Na mjestu za znak broja upisuje se 0. Stari oblik mantise: Ako koristimo stari oblik mantise taj broj sada izgleda: 0. u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). Na mjestu za znak broja upisuje se 0.Prvo ovaj broj prevodimo u eksponencijalni oblik. ona zapravo predstavlja matricu tačaka (npr. U ovom slučaju vrijednost mantise je 0. predstavljaju brojevima.1011010010010101·27.1011010010010101 a vrijednost eksponenta 7. pa i nenumerički. odnosno upisuje se binarni broj 111.011010010010101·26. U ovom slučaju vrijednost mantise je 1. U okviru ove teme prikazaćemo kako se predstavljaju: • • slike i slova (tekst). Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). naravno. Pošto se kod novog oblika mantise 1. Na mjestu za upisivenje eksponenta upisuje se broj 7. 7. Memorijska lokacija sada izgleda: 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0101 0000 00 Novi (normalizovani) oblik mantise: Ako koristimo novi oblik mantise taj broj sada izgleda: 1. odnosno upisuje se binarni broj 110. prethodno preveden u binarni brojni sistem. Ostala polja se popunjuju sa 0 (crna boja). u memoriju računara na mjestu predviđenom za mantisu se upisuju ostale binarne cifre (obeležena plavom bojom). 15 . Pošto se kod starog oblika mantise 0.0 PREDSTAVLJANJE SLIKE U RAČUNARU Slika na ekranu sastoji se od tačaka.

koja se sastoji iz znakova. zelenu (Green) i plavu (Blue). Niz tih brojeva je zapravo način na koji se slika predstavlja u memoriji računara! Bilo kakva transformacija nad slikom (promena kolorita slike. itd (sve na svoj način. Svaki pojedinačni piksel sastoji se od 3 dijela. To je ukupno 786432 piksela.Jedna tačka naziva se pixel (izraz je usvojen i u srpskom jeziku). Svaki od ta tri dijela daje pikselu jednu boju: crvenu (Red). fonetski prevedena. ili jasnoće. usvojena i kod nas . kontrolne itd) znake. Jedan pojedinačni znak ima uobičajen naziv "character" (ta reč je kao takva. slova i specijalne (upravljačke. Intenzitet osvetljaja boje svake komponente je predstavljen nekim brojem. To je ukupno 786432·3=2359296 brojeva. Intenzitet boje svake od 3 komponente jednog piksela se označava brojem iz intervala od 0 do 255! Neka slika bude veličine 1024x768 piksela. itd) koju radimo u nekom programu za manipulaciju slikama. animacije. se u računaru izvodi zapravo kao niz nekih matematičkih operacija nad svim brojevima koji čine unutrašnju predstavu te slike u računaru. Svi znaci slovne azbuke računara se dele na: • • • brojeve.0 PREDSTAVLJANJE TEKSTA U RAČUNARU Svaki računar ima svoju slovnu azbuku. Na sličan način se predstavljaju i zvuci. Dokazano je da se kombinacijom ove tri osnovne boje može dobiti bilo koja boja. Svaki od piksela ima po 3 komponente. ili osvetljenja. 8. ali brojevima)."karakter"). 16 . Jedan piksel dobija određenu boju tako što svaki od njegova tri dela učestvuje sa svojom bojom u određenom intenzitetu (osvetljaju). Ovakav pristup formiranju boja kod piksela naziva se RGB pristup (RedGreenBlue).

i u ovom slučaju se neki tekst memoriše kao niz binarnih brojeva. Ovi kodovi služe i kao jezik za komunikaciju između različitih delova računarskog sistema (na primer za komunikaciju sa štampačem. 17 .Line Feed. memorišu podatke za buduću upotrebu i generiše izlaz prikazujući rezultate obrade. Ovaj kod je 7-bitan (slova su dužine 7 binarnih cifara). EBCDIC (čita se "ebsidik") je skraćeno od: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code). odnosno niz karaktera. po 1 za svaki karakter teksta.Kako se u memoriji računara upisuju binarni brojevi. Tekst. Ovaj kod je 8-bitan. I jedan i drugi se predstavljaju kodnom tablicom. Da bi računar radio sa podacima. znak štampaču da preskoči jednu liniju). itd). brojeve. većinu znakova interpunkcije. vrše njihovu obradu prema programskim instrukcijama. ASCII (čita se "aski") je skraćeno od: American Standard Code for Information Interchange. se dakle u memoriji računara pamti kao niz binarnih brojeva odgovarajućih svakom karakteru teksta. U računaru postoji kodna tabela u kojoj je za svaki karakter upisan odgovarajući binarni kod (broj). i EBCDIC. ASCII kod ima 256 znakova od kojih je svaki predstavljen binarnim brojem od 0 do 255. neke matematičke simbole i druge brojeve. oni moraju na neki način biti predstavljeni u računarskom sistemu. ASCII skup sadrži sva slova. ZKALJUČAK U svom standardnom obavljanju poslova digitalni računari: • • • • prihvataju ulazne podatke. Dva najpoznatija standardna binarna koda su: • • ASCII. Puno ASCII znakova ima upravljačko značenje (npr: LF .

Mr. broj boja kojima može biti prikazana svaka tačka.http://bs. Na primer. Travnik. mogu se memorisati za kasniju upotrebu ili se premeštati sa računara na računar preko mreže ili medija kao što su CD. Za svaki tip podatka koji se unosi u računar potrebno je. broj tačaka po horizontali i vertikali.ROM. u čisto tekstualnom podatku može biti potrebno da pored svih karaktera bude opisan i kraj svakog paragrafa ili kraj teksta. disketa i slično.Na računarima ranijih generacija bilo je potrebno predstaviti samo karaktere. da se pored podatka memorišu i druge informacije koje dodatno opisuju značenje podatka.pdf 18 . Originalni podaci. bilo da se radi o znakovima.http://focainformatika.martinjovanovic.com/web_documents/predstavljanjepodataka. . Hadžib S.pdf . slikama. Arhitektura računarskih sistema i mreža.com/uur/UUR-I-kol-2004-Dodatak1- PredstavljanjeBrojeva-2008-12-18.Doc. Siniša M. tako da se mogu vršiti procesi obrade i memorisanja. kao što su tip grafičke datoteke. LITERATURA .comlu.http://www.org/wiki/Ra%C4%8Dunar . a daljim tehnološkim unapređenjima javlja se potreba za predstavljanjem multimedijalnih sadržaja kao što su grafika i zvuk. metoda za predstavljanje boje. brojevima. Kada se podaci jednom unesu u računar. Za predstavljanje slike ili zvuka potrebno je daleko više informacija. 2010. Sc.wikipedia. zvuku ili slično se moraju inicijalno uneti u računar i pretvoriti u odgovarajuću formu koja je razumljiva računaru. Takve informacije se nazivaju metapodaci. Dr.

19 .