P. 1
KONVENCIONALNE RADIOLOŠKE METODE

KONVENCIONALNE RADIOLOŠKE METODE

|Views: 12,308|Likes:
Published by Nadina Habibović

More info:

Published by: Nadina Habibović on Oct 13, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/30/2013

pdf

text

original

Sections

KONVENCIONALNE RADIOLO KE

METODE

Univerzitet u Sarajevu

Fakultet zdravstvenih studija

Postdiplomska nastava akademske
2009/10 godine

Doc. Dr. Fahrudin Smajlovi

Historijat

‡Drugu polovinu 19. stolje au domenu elektriciteta i
atomistike karakterizira ispitivanje prolaska elektri ne
struje kroz staklene cijevi sa razrijedenim zrakom.
Eksperimentiraju i tako, mnogi su fizi ari otkrivali
razli ite svjetlosne fenomene.

‡ Pliicker 1859. -ispitivao neke zrake koje je Goldstein
nazvao katodnim zrakama

‡Crookesje dao tuma enje te pojave i opisao da se tu
radi o roju estica materije

‡Pravilno tuma enje dali su Stoney i Perrinkojisu
dokazali da je to struja elektrona.

Historijat

‡ Goodspeek, Jockson, Lenardi Teslaproizveli

su u svojim eksperimentima X-zrake radi

ega su mnogi poku ali pobiti kasnije

Rontgenov prioritet.

‡ Me utim, to pobijanje nije bilo osnovano, jer

oni nisu upoznali, niti spoznali njihove

mnogostruke osobine.

Historijat

‡ Wilhelm Conrad Rontgenje
eksperimentirao sa katodnim cijevima
koje su se esto nazivale Geisslerove iii
Crookesove i primijetio da kristali
barijevog platin-cijanida, koji su se
na li u blizini katodne cijevi kroz koju
je prolazila elektri na struja
odre enog napona, fluoresciraju,
premda je sama cijev bila umotana u
neprozirni crni papir.

‡ Osim toga, ustanovio je da cijev u
pogonu izaziva zacrnjenje na
fotografskoj plo iiako je fotografska
plo a bila za ti ena od djelovanja
vidljivog svjetla.

Historijat

‡Rontgen je ove pojave protuma io kao svojstva nekih novih zraka koje nastaju
prolaskom elektri ne struje kroz cijev iz koje je djelimi no evakuisan zrak. One su
neprozirne i imaju sposobnost da prolaze kroz neprozirnu materiju. To je otkri e
Rontgen izvr io 8. novembra 1895. godine.

‡Ne objavljuju i svoje otkri e on je u svojoj laboratoriji neumorno utvr ivao
glavna fizikalna svojstva novih zraka.

Historijat

‡22. decembra 1895 godine
pomo u novih zraka fotografirao
je ruku svoje ene, a 28.
decembra 1895. godine podnio je
prvi pismeni izvje taj nau nom
asopisu Wiirzburgu.

‡23. januara 1896. godine odr ao
je predavanje na sjednici
fizikalno-medicinskog dru tva u
Wurzburgu, kojom prilikom je
slikao ruku znamenitog histologa
Kollikera i izrazio vjerovanje u
nove mogu -nosti, koje se pru iti
X-zrake na polju anatomskih i
biolo kih istra ivanja.

Historijat

‡M. Pupin (1896.) -izradio fulorescente folije i tako

omogu io skra enje vremena trajanja ekspozicije pri
snimanju

‡ W. Wright-napravio prvi rendgenski snimak na

fotografskom papiru

‡ Wooduard (1896.)-konstruisao prvu metalnu

rendgensku cijev

‡ Becquerel otkrioda neke soli urana djeluju na

fotografsku plo u i time otkrio prirodnu
radioaktivnost I on je rekao: rtg zraka nikad ne gre i
nego mi koji neznamo njezin jezik

Historijat

Sva navedena otkri a u toku 1895/96, a na

prvom mjestu otkri e W. C. Rontgena mogu se

smatrati otkri ima koja su stvorila po etak

radiologije od 1895 do 1950 god

rendgenologija a od 1950do1975 radiologija a

od 1975 savremena digitalna radiologija

.Radiologija je iz medicine prva u la u

informacijski sistem zahvaljuju i Ct ,MR,

telemedicini ,PET,SPECT i molekularnom

Historijat

‡E. Rutherford ( 1897.)-otkrio da uranijumova ruda a zra i tri

zraka: alfa i beta kao korpuskularne i gama-zrake tipa
elektromagnetskog talasanja

‡M. i P. Curie (1898.) su objavili otkri e polonijuma, a u

decembru iste godine otkri e radiuma

‡ Planck(1901.)-ustanovio da se zra enja ire samo u

odre enim najmanjim koli inama kvantima

‡N. Bohr (1913.)-dao atomski model po kojem oko centralnog

jezgra kru e elektroni po odre enim orbitama

‡ W. D. Coolidge ( 1913.)-konstruisao elektronsku rendgensku

cijev sa usijanom spiralom katode i antikatodom od
tungstema

Historijat

‡Zatim slijede otkri a neutrona, pozitrona, mezona

itd. i poslije niza drugih O. Hahni

F. Strassmann

otkrivaju mogu nost cijepanja atoma i time udaraju
temelje konstrukcije atomske bombe.

‡A. Einsteinje izra unao njenu energiju.

‡Tako je stvorena nova era koja se zove Atomsko

doba

‡Po etak te nove ere vezuje se za prvu eksploziju

atomske bombe 1945. godine.

‡Do vremena Rontgenova

otkri a, rezultati posmatranja
bolesnika i patolo ki procesi u
organizmu mogli su se
kontrolirati jedino na
operacionom ili obdukcionom
stolu.

‡Danas uz pomo rendgen-

zraka, mogu a je za ivota
beskrvna kontrola, bolje re eno
inspekcija unutra njosti
ovje ijeg tijela.

‡Rendgen-zraci potpuno

zamjenjuju perkusiju , jer se
pomo u njih daleko pouzdanije
odre uje stepen gustine organa
i tkiva.

‡U irem smislu, radiologijaje nauka o zra enju

uop te.

‡Medicinska radiologijaje nauka koja prou ava

teoretske osnove i prakti nu primjenu rendgenskih

zraka, radiolo kih i drugih izvora joniziraju eg

zra enja u medicini.

Podjela radiologije

‡Radiologiju dijelimo na :

-op turadiologiju

-specijalnu klini ku radiologiju

‡Specijalna klini ka radiologijase dijeli na:

-specijalnu radiolo ku dijagnostiku

-

specijalnu radiolo ku terapiju

Podjela radiologije

‡ Op a radiologijaprou ava na in stvaranja rendgenskih

zraka i drugih joniziraju ih zra enja, njihova svojstva,
fizikalne, hemijske i biolo ke osobine i njihovu primjenu u
medicini.

‡Prou ava op te principe i razli ite dijagnosti ke metode

pregleda.

‡Nadalje prou ava posljedice nastale od nepropisnog

izlaganja zra enju i na in spre avanja nepo eljnog
izlaganja ljudi.

‡Posebno prou ava za titu od tetnog djelovanja radijacije

pri korisnom ili neizbje nom izlaganju.

Zna aj radiolo ke dijagnostike u

savremenoj medicini

‡ Moderna medicinska radiologija omogu ila je da se

pove aju osnovna saznanja o gra i i funkciji organa,
o patolo kim funkcionalnim i mikroskopskim
promjenama u organima kod pojedina nih oboljenja.

‡Primjena rendgenskih zraka omogu uje i olak ava

ranu i ta nu dijagnozu to je osnovno kod svakog
medicinskog i klini kog ispitivanja.

Zna aj radiolo ke dijagnostike u

savremenoj medicini

Zadatak rendgenske klini ke dijagnostike je da

potvrdi ili isklju i postojanje patolo kog

procesa na koje je ljekar klini ki posumnjao i

da upozori na nove simptome i patolo ka

stanja koja se drugim klini kim pretragama

nisu mogla ustanoviti.

Fizika rendgenskih zraka

‡Rendgenske zrake nastaju bombardovanjem

katodnim zrakama ili brzim elektronima anode
ili antikatode rendgenske cijevi, odnosno kao
posljedica ko enja brzih elektrona na fokusu
anode.

‡ Ovaj fenomen se mo e protuma iti na isti

na in kao to nastaju valovi zvuka pri udaru
kamena ba enog na neku metalnu plo u.

Fizika rendgenskih zraka

‡Rendgenske zrake suelektromagnetsko

titranje ill talasanje.

Fizika rendgenskih zraka

‡U modernim elektronskim rendgenskim cijevima slobodni se
elektroni stvaraju zagrijavanjem spiralne metalne ice katode.

‡Zagrijavanje katode vr i se pomo u struje niskonaponskog
transformatora, tj. struje zagrijavanja.

‡Prema zakonu termojonizacije na povr ini u arenih metala
stvara se oblak (roj) elektrona.

‡Da bi se olak alo osloba anje elektrona iz usijane spirale
katode, treba prethodno iz rendgenske cijevi evakuisati zrak.

‡

Tako stvoren oblak elektrona nad usijanom spiralom katode uz
pomo visokog napona, kojeg dobivamo, odnosno dobivamo
struju visokog napona, iz sekundarnog kalema
visokonaponskog transforamtora mora biti preba en (elektroni)
velikom brzinom na fokus anode.

...nastavak

‡Negativni pol visokonaponske struje mora biti na

strani katode.

‡Kako se estice sa istoimenim nabojem odbijaju, to

de elektroni kao negativno nabijene estice biti
odbijeni negativno naelektrisanim polom
visoko-naponske struje, a privla iti te ih pozitivno
naelektrisan pol anode rendgenskecijevi, koja se
nalazi nasuprot katode (antikatoda).

Fizika rendgenskih zraka

‡Brzina kretanja elektrona zavisi o razlici

potencijala izmedu katode i anode.

‡

to je ve a brzina elektrona, to e rendgenske
zrake biti ja e, prodornije, odnosno
penetrantnije i kra e talasne du ine.

‡Vakuum u rendgenskoj cijevi omogu uje

elektronima gibanje i smanjenje mogu nosti
sudara sa esticama zraka

Fizika rendgenskih zraka

Primjer :

‡Da bi se proizvele rendgenske zrake za

snimku ruke, napon u rendgenskoj

cijevi treba da iznosi najmanje 50.000

volti (50 kV).

‡Brzina elektrona kod ovog napona

dosti e polovinu brzine svjetlosti

Gra a atoma

‡Atomi svih elemenata gra enisuod jezgre i

elektrona, koji kru e oko nje.

‡Jezgra je sastavljena od protona i neutrona.

‡Protoni su pozitivno nabijene estice i o

njihovom broju ovisi broj elektrona, negativno
nabijenih estica, koji kru e oko jezgre u
energetskim udaljenostima, putanjama ili
energetskim nivoima.

Su tina zra enja

‡Zra enje u irem smislu te rije i podrazumijeva

kretanje energije kroz prostor i materiju.

‡Ta energija se kre e, ili u obliku

elektromagnetnogtalasanja, ili u obliku

korpuskularnog zra enja.

Su tina zra enja

‡U elektromagnetsko zra enjespadaju elektri ni, radio i

televizijski zraci, ultravioletno i vidljivo svjetlo i
toplotne (infracrvene) zrake. Zatim tu spadaju
rendgenske i gama-zrake koje imaju kra e talasne
du ine od prethodnih.

‡Zra enje u vidu elektromagnetskog talasanja mnogi

nazivaju kvantnim zra enjem , ali je danas uveden i
prihva en naziv joniziraju eg zra enja , jer rendgenski
i gama elektromagnetski talasi izazivaju jonizaciju.

Spektar elektromagnetnog zra enja

Su tina zra enja

‡Rendgenske i gama-zrake imaju jednake

fizikalne osobine i biolo ko djelovanje.

‡ One imaju samo razli ito porijeklo:

rendgenske zrake nastaju u aparatima (na

anodi rendgenske cijevi),a gama-zrake kao

posljedica radioaktivnog raspada

Izvori zra enja

Kao medicinski izvori zra enja slu e:

-rendgenski aparati

-prirodne radioaktivne materije

-umjetni radioaktivni izotopi

-razli iti akceleratori

Svojstva rendgenskih zraka

1. Rendgenske zrake su nevidljive i ire se pravolinijski
u pravcu kroz prostor, a i kroz vakuum brzinom
svjetlosti.--

Proizvedene na fokusu anode izlaze iz rendgenske
cijevi i prave oblik konusa ili kupe sa vrhom na
fokusu anode. Zato stvaranje rendgenske slike
podlije e zakonima centralne iii fokusne projekcije
bez prelamanja zraka. Centralni zrak predstavlja
osovinu tog konusa

Svojstva rendgenskih zraka

2.Izazivaju fluorescenciju i fosforescenciju

Fluorescencijaje sposobnostnekih materija da
svijetle kada se izlo e rendgenskom zra enju i
prestaju svijetliti sa prestankom njihovog
djelovanja.

Fosforescencijaje osobina nekih materijala da
svijetle kada se izlo e rendgenskom zra enju i
nastave da svijetle i poslije prestanka rendgenskih
zra enja nekoliko minuta, pa i vi e sati.

‡Svojstvo rendgenskog zra enja da mo e

izazvati fluorescenciju nekih materijala
iskori teno je u radiologiji konstrukcijom
fluorescentnog ekrana koji se sastoji od tankog
sloja fluorescentne materije na kojem
promatramo sliku objekta kojeg
prosvjetljavamo rendgenskim zrakama.

‡Tu dijagnosti ku metodu zovemo

prosvjetljavanjem iii dijaskopijom.

Svojstva rendgenskih zraka

Jonizacija je rascjep
neutralne molekule ill
atoma u elektri ki-
pozitivno i elektri ki-
negativno nabijene
dijelove -jone, koji u
krugu struje putuju
prema suprotnom
elektri nom polju.

3. Rendgenske zrake izazivaju jonizaciju

Svojstva rendgenskih zraka

4.U materiji proizvode hemijske promjene

‡Te se promjene naro ito ogledaju u fotolizi fotoemulzije

rendgenskog filma sli no kao kod djelovanja vidljive
svjetlosti.

5.Za razliku od svjetlosnih zraka rendgenske zrake prolaze
kroz materiju lak e,a kroz neku te e

‡Dok svjetlosne zrake djeluju samo na periferne

elektrone materije, te rendgenske zrake djeluju na
elektrone svih dubina.

Svojstva rendgenskih zraka

6. Rendgenske zrake pri prolasku krozmateriju
( ovje ije tijelo) slabe

‡Slabljenje je ovisno o talasnoj du ini, tj. o

prodornosti, jer to su rendgenske zrake kra e
talasne du ine to imaju ve u prodornu mo , manje
je njihovo slabljenje u materijalu, tj. manja je
absorpcija.

‡Slabljenje rendgenskih zraka ovisi i o atomskoj te ini

materija. to je atomska te ina materije ve a to je
slabljenje zra enjai absorpcijeve e.

Svojstva rendgenskih zraka

7.Interakcija rendgenskih zraka i materije

‡Jedandio energije zra enja (rendgenskih zraka)

bude pri prolasku kroz materiju upijen i

absorbovan.

Svojstva rendgenskih zraka

‡Sva svojstva rendgenskih zraka: jonizacija,

hemijski efekat, promjene na rendgenskom

filmu, biolo ka o te enja ivog tkiva itd. imaju

uosnovi absorpciju rendgenskih zraka u

ozra enom podru ju i fizi ki procesi u

atomima tkiva dovode do te kih o te enja

elija to u radioterapiji ini osnovu u radu i

lije enju bolesnih elija.

‡Uzrok slabljenja rendgenskihzraka pri prolasku

kroz materiju ine dva fizi ka fenomena:

-absorpcija

-rasipanje rendgenskih zraka

Prava absorpcija (fotoelektron)

‡Kad primarna rendgenska zraka pogodi jedan

od elektrona u atomskoj orbiti, ona jedan dio

svoje energije utro i na otcjepljivanje tog

pogo enog elektrona, a drugi dio predaje

izba enom elektronukao kineti ku energiju

(energiju kretanja), izba eni elektron dalje

nastavlja put kao fotoelektron.

Prava absorpcija (fotoelektron)

‡Absorpcija se zbog rasipanja rendgenskih zraka dijeli na

-Klasi no rasipanje-Rendgenske zrake pri prolasku
kroz materiju samo promijene pravac kretanja, a pri
tome ne gube energiju, ne mijenjaju se talasne du ine i
ne izbacuju elektrone.

-Komptonovo rasipanje Rendgenski zrak izbacuje
elektron iz orbite elektrona kojem predaje samo dio
svoje energije, a rendgenski zrak samskrene sa svoje
putanje i nastavlja kao zraka du e talasne du ine,
Komptonov rasipni zrak

Karakteristi no rasipanje

‡Kod stvaranja fotoelektrona i komptonovih elektrona
dolazi do izbacivanja elektrona iz atomskihorbita.

‡U slu aju izbacivanja elektrona iz unutra njih orbita
dolazi do uskakanja elektrona iz vanjske orbite na to
mjesto ili elektrona izvan atomske orbite.

‡To preskakanje elektrona iz vi e u ni u orbitu atoma
pra eno je emisijom elektromagnetskih valova.

‡Takve zrake zovemo karakteristi ni zracijer su talasne
du ine karakteristi ne za pojedine elemente.

Dijagnosti ka rendgenska aparatura

‡Rendgenskom ure ajupripadaju svi aparati,

sprave i predmeti koji su potrebni za prakti nu

primjenu rendgenskih zraka

‡Najva niji dijelovi rendgenske aparature su:

-Rendgenska cijev sa stativom

-Visokonaponski generator ili

transformator

-Komandni stol i vodovi elektri ne

struje visoko naponski kablovi

Rendgenska cijev

‡Jonskaili gasnarendgenskacijevje u radiologiji bila u

upotreba uglavnom do prije prvog svjetskog rata,
ta nije do 1913. godine kada je Coolidge ameri ki
konstruktor konstuisao prvu elektronsku rendgensku
cijev, (termoelektronsku), koja je i danas u upotrebi.

‡Prema tome, jonske cijevi predstavljaju samo

istorijski podatak, ili jo negdje muzejskieksponat.

Jonskaili gasnarendgenskacijev

‡Nedostatak jonskih odnosno gasnih cijevi bio

je u lo em kvalitetu i neujedna enom

kvantitetu zra enja, a on je zavisio o koli ini

zraka u njima koji se morao povremeno

regenerirati.

Kruksova jonska (gasna) cijev

Rendgenska cijev

‡Elektronska rendgenskacijevje vakumska i

napravljena je od stakla.

‡Sadr i anodu i katodu.

Katoda

‡Katoda je izra ena od jednog metalnog cilindra u

ijoj se sredini nalazi spirala katode, izradena od
metala volframa. Ranije se upotrebljavala platina.

‡Cilindar katode je spojen sa negativnim polom

visokonaponskestruje sekundarnog kalema
visokonaponskogtransformatora, dok je volframska
spirala spojena sa sekundarnim kalemom
niskonaponskogtransformatora (katodni
transformator).

Anoda

‡Anoda je smje tena nasuprot katode u rendgenskoj

cijevi i zato se jo zove antikatoda.

‡ Ona je meta brzih elektrona koji dolaze sa usijane

spirale katode.

‡Najduhovitije rje enje je konstrukcija rotiraju e

anode.

‡Takva anoda ima oblik gljive sa nagnutim rubom.

‡Pokre e je jedan mali elektromotor

Anoda

‡Broj obrtaja anode u standardnim

rendgenskim cijevima je do 3.000

obrtaja/min. a u superrotiraju im do 9.000,

odnosno 12.000 obrtaja/minutu.

Anoda

‡Brzi elektroni koji dolaze sa usijane katodne spirale
tjerani visokim naponom udaraju gotovo na rub anode
koji je pod odre enim nagibom u odnosu na pravac
kretanja termoelektrona i koji je oblo en volframom.

‡ Okretanjem antikatode stalno se mijenja mjesto
bombardovanja elektronima, a temperatura koja nastaje
udaranjem brzih elektrona raspore uje se na vrlo veliku
povr inu oboda anode.

Rendgenska cijev

‡Staklena rendgenska

cijev umetnuta je u
tutooklop koji sprije ava
izlaz nekorisnih
rendgenskih zraka i titi
rukovaoce od visokog
napona.

‡U oklopu se nalazi

»prozor i « za prolaz
snopa rendgenskih
zraka. On je usmjeren
prema izvoru
rendgenskih zraka.

Savremena rendgenska cijev

Rendgenska cijev

‡ Oklop se sastoji od metalnog dijela,

porcelanskog oklopa oko polova rendgenske

cijevi i olovnog omota a.

Stativ

‡Uz rendgensku cijev kao sastavni dio ubrajamo

stativ koji izme u ostalog slu i i kao nosa

rendgenske cijevi.

‡Razlikujemo dvije vrste stativa

-dijaskopski stativ

-stubni, odnosno plafonski stativ

Stativ

‡ Moderni dijaskopski stativisu pokretni u svim
pravcima. Rendgenska cijev se kod ovih stativa
pokre e zajedno s njim.

‡Kod aparata snabdjevenih klasi nim fluorescentnim
ekranom, ekran je sastavni dio dijaskopskog stativa.

‡Stubni stativslu i isklju ivo kao nosa rendgenske
cijevi koja slu i za snimanje u radiologiji.

‡

Danas se redovno ugra uju plafonski stativi kao
nosa i rendgenskih cijevi, jer oni daju mogu nost
opslu ivanja nekoliko radnih mjesta.

Fluorescentni ekran

‡Nalazi se uvijek na prednjoj strani stativa i slu i kod

dijaskopije (prosvjetljavanja) pacijenta.

‡

Smje ten je izme u pacijenta i ljekara koji vr i pregled.

‡Sastoji se od fluorescentne plo e na koju padaju zraci i

koju osvijetle, te olovnog stakla koje propu ta svjetlost,
a zadr ava (apsorbuje) rendgenske zrake.

‡I ekran se pokre e skupa sa dijaskopskim stativom i

slijedi sve njegove pokrete.

Elektronski poja iva slike

‡U savremenim rendgenskim aparatima klasi ni

fluorescentni ekran je zamijenjen elektronskim
poja iva ima slike.

‡Kod upotrebe klasi nog fluoroscentnog ekrana

postojao je permanentan nedostak nedovoljno
svijetle slike koja i pored najbolje sprovedene
adaptacije o iju na gledanje u mraku nije priu tavala
radiologu da razaznaje fine detalje patolo kih
promjena, procesa ili organa iju sliku posmatra.

Elektronski poja iva slike

‡Elektronski poja iva slike je u stanju da proizvede

500 do 3.000 puta svijetlijusliku objekta koji se
posmatra u odnosu na sliku dobijenu na klasi nom
fluorescentnom ekranu, a pod uslovom da se pri
tome nije mijenjala energija zra enja, (kilovolti i
miliamperi).

‡Radi poja ane luminiscencije (svjetlosti) rendgenske

slike na elektronskom poja iva u posmatranje slike
nije potrebno vr iti u zamra enoj prostoriji..

Elektronski poja iva slike

‡Gra en je od staklenog

omota a u kojem se nalazi
vakuum.

‡Na iroj strani prema objektu

kojeg posmatramo nalazi se
jedan fluorescentni ekran.

‡Stra nja strana ekrana ima

tanki fotoelektri ni sloj.
Nasuprot ovog na drugom
u em kraju nalazi se znatno
manji fluorescentni
ekran.Ovaj ekran slu i za
posmatranje slike.

Elektronski poja iva slike

‡Sa strane su raspore ene cilindri ne elektrode sa

ulogom cilindri nih le a, dok se bli e malom ekranu
nalaze glavne le e.

‡Rendgen-zraci koji iz rendgenske cijevi padaju kroz

objekat ( ovjeka), kojeg posmatramo izazivaju na
prednjem velikom fluoroscentnom ekranu
elektronskog poja iva a slide, svjetlosnu sliku.

‡ Ova svjetlost djeluje na fotoelektri ni sloj na kome se

stvara elektronska slika.

Elektronski poja iva slike

‡Tako oslobo eni fotoelektroni kre u se prema

malom ekranu na suprotnu stranu.

‡

Radi razlike u potencijalu stvorenom izmedu
cilindri nih elektroda oslobodeni fotoelektroni
dobivaju ubrzanje.

‡ Ova akceleracija fotoelektrona doprinosi

pove anom intenzitetu svjetlosti koja nastaje
djelovanjem fotoelektrona na malom ekranu.

Elektronski poja iva slike

‡Udaranje fotoelektrona u fluoroscentnisloj

malog ekrana stvara umanjenu reprodukciju

slike koja je prvobitno nastala na primarnom

velikom ekranu poja iva a.

‡ Slika na malom ekranu je svijetlija zbog

akceleracije fotoelektrona, a sjaj pove an,

zbog male povr ine ekrana.

Transformator ili generator

‡Da bi mogli dobiti rendgenske zrake potrebne su

rendgenska cijev i elektri na struja.

‡Kao izvor elektri ne struje u radiologiji koristi se

struja gradske mre e standardnog napona (120,

160, do 300 volti)

Transformator ili generator

Za pogon rendgenske cijevi:

‡struja niskog naponaod 10-12 volti za

zagrijavanje spirale katode i

‡struja visokog naponaod najmanje 10 kilovolti

kod aparata za mamografije, do 150 kilovolti u
dijagnostici mo nim aparatima.

‡Zato za dobijanje ove dvije vrste struje postoje

i dva razli ita transformatora.

Transformator ili generator

‡Jedan transformator

transformi e gradsku struju
u struju niskognapona za
zagrijavanje katode.

‡Drugitransformatorkoji

transformi e gradsku struju
ustruju visokog napona za
pogon rendgenske cijevi,
odnosno za ubrzanje
termoelektrona.

Komandni sto i vodovi elektri ne struje

‡Komandni stol ima

zadatak da primi struju iz
gradske mre e i da je
regulisano sprovodi u
glavni i katodni
transformator.

‡Smje ten je u

rendgenskom postrojenju
izme u gradske mre e i
transformatora.

Komandni sto i vodovi elektri ne struje

‡Komandni stose sastoji od :

-komandne plo e

-metalnog sandukau kome su smje teni
potrebni regulacioni mehanizmi i sprave za
uklju ivanje i isklju ivanje

‡Visokonaponski kablovi su danas smje teni u tuto-

oklopima, za ti eni i kod monta e uglavnom uvu eni
u dvostruke podove i stropove.

TV -lanac u radiologiji

‡Ve inapredak u prenosu

slike u radiologiji i
pobolj anju kvaliteta
postignut je uvo enjem
zatvorenog televizijskog
sistema.

‡Preduslov je postojanje

elektronskog poja iva a
slike na koje se TV-sistem
ve e, jer se slika ne mo e
na TV-monitor prenositi sa
klasi nog fluorescentnog
ekrana (nedovoljno je
svijetla).

TV -lanac u radiologiji

‡Prednostikori tenja TV-sistema u radiologiji su

mnogostruke:

-TV-sliku sa monitora mo e istovremeno
posmatrati ve i broj osoba (demonstracija
pregleda ve em broju gledalaca)

-TV-monitor ili vi e njih mo e se dislocirati u
bilo koju prostoriju izvan rendgenskog
pogona

-na TV ekranu je mogu e mijenjati kontrast slike
bez promjene energije

‡Su tina radiotelevizije je u principu ista kao i

obi ne televizije.Slika se pomo u jake optike

preuzima sa elektronskog poja iva a slikeTV-

kamerom i prenese na TV-ekran -monitor.

Vrste rendgenskih aparata

‡Rendgenske aparate dijelimo na:

-dijagnosti ke

-terapijske

Dijagnosti kirendgenskiaparati

‡Dijagnosti ke rendgenske aparate razlikujemo

prema mogu nostimai namjeni.

‡U rendgenskih aparata prema mogu nostima

spadaju:

-polutalasni

- etveroventilni

- esteroventilni

-dvanaestoventilni

Polutalasni rendgenski aparati

‡Tosu najjednostavniji rendgenski uredaji.

‡Kroz rendgensku cijevtih aparata prolazi samo

pozitivan polutalas naizmjeni ne struje, dok
negativni polutalas zadr ava anoda rendgenske
cijevi ili jedna, odnosno dvije ventilne cijevi koje
se mogu ugraditi u ovu vrstu aparata.

‡ Ovi aparati su dosta malih mogu nosti, jer se u

njima koristi maksimalno napon do 90 kV i
ja ina struje do 100 mA.

etveroventilni rendgenski aparati

‡Sistemom uklju ivanja etiri selenska ispravlja a (ili

ventilne cijevi) omogu eno je da rendgenska cijev u
ovim aparatima iskori tava i

pozitivni i negativni talas elektri ne struje.

‡Negativni talas pretvoren je u pozitivni i tako struja

koja te e u rendgenskoj cijevi je jednosmjerna,
pulziraju a.

‡To zna i da je kod ovih aparata u rendgenskoj cijevi

katoda stalno negativna.

etveroventilni rendgenski aparati

‡ Ovi aparati raspola u sa ve im radnim

mogu nostima od polutalasnih, i u njima se

mo e dobiti napon od 125 kV i ja ina struje

od 300 mA.

esteroventilni rendgenski aparati

‡ to je stalniji napon struje bez ve ih fluktuacija, to je i

kvalitet rada rendgenske aparature bolji.

‡Kvalitet rada se posti e naro ito kod rendgenskih aparata

koji koriste trofaznu struju.

‡Kod trofazne struje pojedine faze su pomaknute za jednu

tre inu perioda.

‡Stvorena struja u rendgenskoj cijevi te e na sljede i

na in: im pro e prva tre ina polutalasa otpo ne druga,
a za isti vremenski razmak nastaje i tre i period.

esteroventilni rendgenski aparati

‡Sistemom uklju ivanja 6 ispravlja a (selenskih ili

ventilnih cijevi)omogu eno je iskori tavanje oba
polutalasa sve tri faze, iji rezultat je tok
jednosmjernestruje urendgenskoj cijevi sa skoro
ravnomjernim naponom.

‡Struja je neznatno valovita.

‡ Ovi rendgenski aparati su mo ni aparati i njihove

rendgenske cijevi se mogu opteretiti do 150 kV i
do vi e hiljada mA.

Radiolo ki aparati

‡U grupu rendgenskih aparata prema namjeni

spadaju slijede i rendgenski aparati:

-dijaskopski

-radiografski

-dijagnosti ki univerzalni (ako se

njima mogu vr iti i dijaskopije sa ciljem

snimanja i obi nim rendgenskim snimanjima)

Radiolo ki aparati

‡Zatim tu spadaju i specijalni aparati namijenjeni specijalnim

tehnikama

-tomograf, planigrafili stratigrafje rendgenski ure aj za

slojevno snimanje

-kimografje rendgenski aparat za snimanje pokreta
organakoji se kre e

-seriografje rendgenski aparat za snimanje ve eg broja
snimaka u jednoj seriji, a u kratkom vremenu

-fluorografje rendgenski aparat koji se koristi u masovnoj

trija i bolesnika

-aparat za kompjuteriziranu aksijalnu tomografiju

Za titni ure aji na rendgenskim aparatima

‡ Oklop rendgenske cijevi

‡Ispred »prozor i a« rendgenske cijevi u snopu

rendgenskih znaka postoje filteri koji vr e
homogenizaciju snopa rendgenskih zraka i spre avaju
rasipanje rendgenskih zraka.

‡Dijaskopski aparati koji posjeduju klasi ni fluoroscentni

ekran imaju sa njegove strane, koja je okrenuta licu
radiologa, olovnostaklo kojim se za ti uju o i i lice od
ostataka zra enja koje je pro lo kroz bolesnika.

Suptraktor slika

‡Radiografski ure aj koji omogu uje da se

radiografije uzete na potpuno istovjetan na in

postave jedna preko druge i to jedna u

negativu a druga u dijapozitivu i da se

reprodukuju jedan snimak od te dvijeslike.

‡ Ova tehnika je osobito korisna u vaskularnoj

radiologiji

Metode radiolo kih pregleda

‡Ako se izme u rendgenske
cijevi koja emituje
rendgenske zrake i
fluorescentnog ekrana Iii
elektronskog poja iva a slike
postavi ovje ije tijelo ili dio
tijela razli ite gusto e
materije od koje gra eno,

ono e na fluorescentnom ekranu ili
preko elektronskog poja iva a slike
davati sjenke nejednakog intenziteta i
razli itog oblika, tj. izaziva e razli iti
svjetlosni efekat.

Radioskopija

‡Dijelovi tijela ve e

gusto e i specifi ne
te ineja e e
absorbovati
rendgenske zrake i
obratno, manje
gusto e specifi ne
te ine manje e
absorbovati
rendgenske zrake.

Radioskopija

‡Dijaskopija omogu uje:

-posmatranjefiziolo kih pokreta

-otkrivanjepatolo kih promjena

-odre ivanje me usobnih odnosa

pojedinih organa u raznim pravcima

-utvr ivanje najpovoljnijeg polo aja

fragmenata kod preloma kosti

Radioskopija

‡Nedostatak radioskopijejeu nedovoljnoj mogu nosti

uo avanja sitnih detalja koje mo emo uo iti na
radiografskoj slici.

‡Radioskopija jeorijentaciona metoda i metoda

subjektivnog pregleda.

‡Pri radioskopiji pacijent i ljekar su znatno izlo eni

zra enju.

‡Radioskopski pregled ne predstavlja trajni dokumenat

istorije bolesti.

‡Zato se savremena radiolo ka dijagnostika bazira

uglavnom na metodama radiografije.

Radioskopija

‡U klasi noj radiolo koj

dijagnosticigdje se
dijaskopija vr i preko
klasi nog ekrana
neophodno je prethodno
sprovesti adaptaciju o iju
na mrak kako bi se oko
akomodiralo na
posmatranje slike
fluoroscentnog ekrana.

Radioskopija

‡Usavremenoj radiolo koj
dijagnosticidijaskopija se
izvodi pri dnevnoj svjetlosti
bez potrebe adaptacije o iju,
jer se znatno svjetlija slika
dobivena putem
elektronskog poja iva a slike
i prenesena na TV-ekran
mo e bez potrebe adaptacije
gledati direktno na
elektronskom poja iva u ili
indirektno na TV-monitoru.

Radioskopija plu a

‡Za radioskopiju koja se izvodi u mraku pomo u

klasi nog fluorescentnog ekrana potrebna je

adaptacija.

‡Adaptacija o iju za rad u mraku mora trajati

najmanje 15 do 20 min. Za radioskopiju koja se

izvodi pomo u TV-lanca, a slika posmatra na TV-

monitoru nije potrebna adaptacija, jer se

dijaskopija izvodi pri sobnoj, odnosno dnevnoj

svjetlosti.

Radioskopija plu a

‡Za vrijeme pregleda

bolesnici se nalaze u
stoje emstavu, a te ki
bolesnici u sjede em.

‡Ponekad se iz nu de

dijaskopija izvodi u
polule e em ili le e em
stavu bolesnika.

Radioskopija plu a

‡Prvose plu a posmatraju u P-A polo aju, pa se

pacijent okre e u kose i profilne polo aje.

‡Pregled po inje od desnog plu nog vrha, pa

postepeno nastavljamo posmatranje desnog

plu nog krila na ni e do desne hemidijafragme sa

posebnim osvrtom na desni frenikokostalnugao

koji se posmatra pri dubokom inspirijumu i

ekspirijumu bolesnika.PROU AVA UO AVA

OTKRIVA ISPITUJE ODRE UJE ZAPA A ZAGLEDA

1900 godine je otkrio MORIC ortoskopija

Radioskopija plu a (nastavak)

‡Pa nja se mora obratiti na frenikokardijalni

ugao.

‡ Oba ugla posmatramou P-A poziciji i kosom

polo aju.

‡Dijaskopski pregled nastavljamoposmatranjem

lijevog plu nog krila, ali obrnutim redosljedom

(od dija-fragme prema lijevom vrhu plu a).

Radioskopija plu a

‡Plu na krila na rendgenskom fluorescentnom iii TV-

ekranu vide se kao svijetla polja odvojena sjenom
medijastinuma. Posebno se obra a pa nja na
komparaciju prozra nosti lijevog i desnog plu nog krila,
pa se isto tako posebno posmatraju hilusni predjeli
lijevog i desnog plu nog krila.

Nedostaci radioskopije plu a

‡Prilikom radioskopije bolesnik prima znatno ve e

doze zra enja nego kod radiografije, a male

patolo ke promjene i pored esto optimalne

adaptacije nije mogu e dijaskopijom otkriti.

‡Da bi se mogao lokalizirati odreden patolo ki proces

u plu ima, treba rendgenolo ki razlikovati pojedina

plu na podru ja.

Plu a

‡ Oba plu na krila dijele se na gornje, srednje
i donje plu no polje ili tre inu.

‡Gornje plu no polje
predstavlja vrh plu a sve
do prednjeg kraja II rebra.

‡Sam plu ni vrh je onaj dio
plu nog krila koji se
prostire od projekcije
klavikule, pa navi e.

Plu a

‡Srednje plu no polje se
prostire od prednjeg kraja II
rebra do prednjeg kraja IV
rebra.

‡Donje plu no polje prostire
se od projekcije prednjeg
kraja IV rebra do dijafragme.

‡Pored ovih polja razlikujemo
podru ja frenikokostalnog i
frenikokardijalnog ugla i
podru je hilusa.

Plu a

‡Za precizniju lokalizaciju patolo kih promjena

ova podjela je nedovoljna, zato podjela treba

da se vezuje uz pripadnost patolo kog procesa

za pojedine lobuse.

‡ Ova podjela na lobuse poklapa se sa

anatomskom podjelom i ona esto ne

zadovoljava, pa se zato podjela dalje sprovodi

prema bronho-pulmonalnim segmentima.

Bronho-pulmonalni segmenti plu a

Plu a

‡Bronho-pulmonalni segmentje dioplu nog

parenhima kojegsnabdijeva odre eni segmentni
bronh.

‡ Ovi segmenti se dijaskopski ne vide premda svaki

segment funkcioni e nezavisnokao samostalna
jedinica.

‡Pacijenta treba u posteroanteriornom iprofilnom

polo aju da bi se lokalizacija patolo kog procesa
mogla vezati uz odre eni segment plu a.

Radioskopija plu a

‡ Hilusi se na radioskopiji plu a u

posteroanteriornom polo aju vide u obliku
rastresite sjene polo ene lateralno od rubova
sr ane sjene.

‡Najve i dio sjene hilusa ini plu na arterija,

veoma mali dio plu ne vene i neznatno limfne
lijezde.

‡U toku dijaskopije treba obratiti pa nju na

konture, polo aj i fiziolo ke potrebe dijafragme.

Plu na radioskopija

‡Prozra nost plu nih polja nije homogena, ve se

normalno u njoj ocrtavaju sjene razli itog

porijekla koje treba dobro poznavati kako se ne

bi zamijenile sa sjenama patolo kih procesa.

Radioskopija srca

‡U dijagnostici sr anih oboljenja jo uvijek dolazi

do punog izra aja radioskopija srca.

‡Radioskopijom srca mogu se odrediti oblik i

polo aj sr ane sjene, pratiti njegove pokrete i

pulzacije, otkriti i lokalizirati patolo ke sjene

(npr.kalcifikacije zalistaka, a rje e tumori

sr anih upljina).

Radioskopija srca

‡Radioskopija srca se vr i u stoje em iii

sjede em stavu bolesnika.

‡U le e em polo aju mijenja se oblik i veli ina

sr ane sjene, pa ovaj polo aj treba

izbjegavati.

Radioskopija srca

‡Radioskopiju najpriie izvodimo ovim redom:

-u posteroanteriornompolo ajuje kada je
bolesnik okrenut le ima ka rtg cijevi a licem
rendgenologu ili ekranu ili kaseti.P-A.

-u I kosom polo aju (prednji desni kosi

polo aj)

-u II kosom polo aju (prednje lijevi kosi

polo aj)

-u profilnom, odnosno,lateralnom
polo aju.Lijevi profil /D-L/ bolesnik je lijevim
bokom naslonjen na ekran a desnim okrenut prema
cijevi.

Radioskopija srca

‡ Oblik sr ane sjene normalno zavisi o habitusu toraksa.

‡U uskom dugom grudnom ko u srce je duguljasto,

izdu eno i uspravno polo eno.

‡U srednje razvijenom grudnom ko u ono je koso, a u

hiperfoni om, irokom toraksu je popre no polo eno.

‡Kod male djece polo aj je uvijek vi e popre an, te on

postepeno mijenja svoj oblik i tek poslije puberteta
poprima konfiguraciju odraslog srca.

Posteroanteriorni polo aj

-od donjeg luka desne
pretkomore

-gornjeg luka koga ini
vaskularnatraka, rub
vene cave superior,
aortaascendens ne
prelazi desnu ivicu srca.

‡U posteroanteriornoj projekciji desna ivica srca se

sastoji od dva luka:

Posteroanteriorni polo aj

‡Lijeva sr ana kontura se sastoji od tri do etiri

luka.

‡

Donji luk pripada lijevoj komori, srednji arteriji
pulmonalis, a gornji luku aorte.

‡Iznad luka lijeve komore uslovno se mo e

vidjeti etvrti luk lijeve aurikule.

‡Gledano iz posteroanteriorne pozicije, desna

komora nigdje ne sudjeluje u stvaranju sr anih
kontura.

I kosi polo aj

‡U I kosom polo ajubolesnik
je okrenutpolulijevosvojim
desnim ramenom prema
ekranua lijevim ramenom ka
cijevi desnim uz ekran ili
kasetu prednje desni kosi
(prema naprijed).

‡Taj polo aj jo zovemo i
»ma evala ki«.RAO.pdk
prednje desni kosi

I kosi polo aj

‡Ispred srca vidimo svijetlo

retrosternalno, a iza srca

retrokardijalno polje.

‡Bazu sr ane sjene ini vena

cava inferior i desna komora,

stra nju konturu sr ane sjene

ini desna pretkomora u

donjem dijelu i lijeva

pretkomora u godnjem dijelu.

‡Prednja granica je formirana

malim dijelom od lijeve

komore, a ve im dijelom od

desne.

II kosi polo aj

‡II kosi polo aj je »bokserski« polo aj koji se dobije
okretanjem bolesnikapoludesno to jeste desnim
ramenom ka cijevi a lijevim uz ekran tako da mu
lijevo rame ide naprijed prema ekranuili kaseti.
LAO.PREDNJE LIJEVI KOSI PLK bolesnik je okrenut
poludesno

‡Ima jo 4 pomo na polo aja koja su obrnuti gore
nabrojanim a to su A P,ZLKili obrnuti prvi kosi i
zadnje desni kosi ZDKili obrnuti drugi kosi i desni
profil (prvac zrakova je L-D).

Radiografija

‡Koriste i hemijsko svojstvo rendgenskih zraka da izazivaju

fotohemijski efekat na filmu vr imo snimanje ovje ijeg
tijela.

‡Fotohemijski efekat na filmu izazva e samo one zrake koje

su pro le kroz ovje ije tijelo i dospjele na rendgenski film.

Radiografija

‡Po to je absorpcija rendgenskih zraka u organima i

tkivima neravnomjerna, to e i njihov efekat na filmu
biti nejednak.

‡Zato se na filmu javljaju tamnija i svjetlija polja.

‡Svjetlija polja odgovaraju dijelovima tijela koja su vi e

absorbovala rendgenske zrake, a crna polja na ovim
dijelovima koja su manje absorbovala rendgenske
zrake.

‡Svijetli dijelovi na filmu se nazivaju sjenkama, a tamni

svjetlinama, odnosno prozra nostima.

Radiografija

‡Prednosti radiografije u odnosu na radioskopiju su

slijede e:

-registruje bitne detalje

-slika na filmu je o trijanego ona na ekranu

-bolji je kontrast slike

-omogu eno je posmatranje pri jakoj
homogenoj svjetlosti negatoskopa.

-radiografski se mogu snimati i oni organi
koji radioskopijom nisu pristupa ni
posmatranju.

-slika na rendgenskom filmu predstavlja trajni

dokument bolesti.

Teleradiografija

‡Snimanje organa iii dijelova tijela na rastojanju

najmanje od 1,5do 2 m i vi e omogu uje da

sjena organa na snimku odgovara pribli no

njegovoj stvarnoj veli ini.

‡Principteleradiografije pretpostavlja pribli no

paralelan snop rendgenskih zraka kod navedene

udaljenosti objekta ili organa od fokusa

rendgenske cijevi pri emu sjena organa

dgovara pribli nostvarnoj veli ini.

Teleradiografija

‡ Ovaj metod je

naro ito zna ajan u

dijagnostici bolesti

srca, jer veli ina

ovog organa

predstavlja

karakteristiku

njegovog stanja.

Tomografija

‡Ako se anatomski detalj ili neka sjena nalazi u

dubini tijela iii organa potrebno je izvr iti

tomografiju, stratigrafiju, dubinsko snimanje ili

slojevno snimanje koje omogu uje jasnije

ocrtavanje tog detalja na filmu.

‡ Ovom metodom snimanja bri u se sve anatomske

strukture lokalizovane ispred ili iza ta ke, ili ravni

koju slikamo.

Tomografija

‡To se posti eistovremenim pokretanjem rendgenske cijevi i

filma oko objekta koji miruje i to svaki od njih u suprotnom
pravcu pod uslovom da se centralna zraka uvijek sije e u
odredenoj ta ki dubine koju smo odredili.

Tomografija

‡Tomografija se izvodi na specijalnim rendgenskim

aparatima sa kojim je omogu eno istovremeno kretanje
rendgenske cijevi i filma na razne na ine (linearno,
elipsasto, kru no, policikli no ...) pri emu se cijev i film
uvijek kre u u suprotnom pravcu a objekat miruje.

Tomografija

‡Da bi se izbjeglo veliko

izlaganje bolesnika
zra enju i smanjio broj
expozicija uvedena je
simultana tomografija, pri
kojoj se pomo u
specijalne kasete u kojoj
je na rastojanju umetnuto
4 do 6 filmova, vr i
snimanje razli itih slojeva
samo pri jednoj expoziciji.

Kimografija

‡ Ovom metodom se vr i snimanje organa koji se

nalaze u stalnom pokretanju (npr. srce, crijeva

...).

‡Na filmu se registruju pokreti rubova organa.

‡Kimografija nije metoda radiografskog pregleda

koja prikazuje sjenu itavog organa ve metoda

ispitivanja fiziolo kih pokreta.

Serijska radiografija

‡Tehnika serijskog snimanja omogu uje pra enje

pokreta organa ili prolaz kontrasta kroz uplje
organe, jer seriografski rendgenski aparat
omogu uje snimanje ve eg broja snimaka u
jednoj seriji, a u kratkom vremenskom razmaku.

‡ Mogu e je napraviti 8 do 12 snimaka u sekundi.

‡Snimanje se mo e vr iti istovremeno u oba

pravca.

Radiofotografija (fluorografija)

‡To je metoda pri kojoj je omogu eno fotografiranje slike

direktno sa fluorescentnog ekrana.

‡Slika na filmu je uvijek umanjena i ne odgovara pravoj

veli ini objekta.

‡Danas se uglavnom upotrebljava Odeica-sistem koji

koristi prete no rol-filmove..

‡ Ovaj metod je eiconomi an i upotrebljava se prilikom

masovnih pregleda plu a.

‡

Neki je koriste i kod angiografija, naro ito cerebralnih
arteriografija.

Sinefluorografija

(rendgen-sinematografija)

‡Slika dobijena preko elektronskog poja iva a slike

mo e se registrovati pomo u filmske kamere na
filmskoj traci.

‡

Postoji direktan i indirektan na in preno enja slike sa
elektronskog poja iva a slike na filmsku traku.

‡Direktan na in je direktno snimanje slike sa opti kog

sistema poja iva a.

‡Indirektan na in je preslikavanje slike pomo u

film-ske kamere sa TV ekrana.

Sinefluorografija

(rendgen-sinematografija)

‡ Mnogi se pregledi

danas rutinski
obavIjaju putem
sinematografije
kao npr. urografije,
mijelografije, a
selektivne
koronarnografije
se ne mogu ni
zamisliti bez
sinematografije.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡1969. godine otpo ela su istra ivanje u

laboratorijama firme EMI u Engleskoj kako bi
se koncept kompjutera mogao iskoristiti za
dobijanje ogromnog broja informacija o
mekim tkivima koja su ina e do sada esto bila
nepristupa na radiolo koj evidenciji, jer
dotada nje metode pretraga nisu imale
dovoljno osjetljivih materijala da evidentiraju
sitne razlike u absorpciji rendgenskih zraka.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Prvi aparat za

kompjuteriziranu
tomografiju instaliran je
na Majo klinici krajem
1973. godine.

‡Do kraja 1974. godine

bilo je montirano oko 20
aparata u svijetu.

‡U aprilu 1975. godine

prvi ovakav aparat je
montiran na klinici Rebro
u Zagrebu.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Prvi rendgenski aparati za kompjuteriziranu

aksijalnu tomografiju su konstruisani i

programirani da registruju promjene samo na

mo danom tkivu.

‡Prema tome njima se radila kompjuterizirana

aksijalna tomografija mozga.

‡Sada su u upotrebi aparati za itavo tijelo, body

sceneri.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Princip rada ovih aparata
se zasniva u registrovanju
sitnih razlika u absorpciji
rendgenskih zraka.

‡Klasi ne metode pregleda
nisu bile u stanju da
evidentiraju bezbroj sitnih
razlika stepena absorpcije.
To je uspjelo
konstrukcijom ove tehnike.

‡Absorbcione karakteristike
tkiva su karakterizirane
brojem atomskih
elemenata ispitivanog
tkiva.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Absorpcioni koeficijenti neke supstance odre en je
procentnom vrijedno u ve om ili manjom od vode.

‡Zato je apsorpcioni koeficijent vode odre en sa nula.

‡ Masno tkivo ima manji koeficijent -10%.

‡Najve i dio normalnog tkiva mozga ima od 4 do 5,50%,
a prosje no 5%.

‡Kost ima srednju vrijednost oko100 %, dok
kalcifikacije variraju izme u najgu eg mekog tkiva i
ne to manjom od kosti u zavisnosti od gusto e i
veli ine.

‡Gas mjeri minus 100%.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡ Ovaj aparat mjeri koeficijente absorpcionih

vrijednosti, pa sa razlikom pribli noj od 0,50/0

prema navedenoj skali.

‡To zna i da najmanja odstupanja u promjeni

strukture anatomskihelemenata aparat

kompjuterski evidentira.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Aparat na slici daje izgled

zabilje enih odotupanja u
absorpciji kao bijela i crna
polja.

‡Gu e strukture sa ve im

absorpcionim koeficijentom
daju bijela poIja, dok one
sa manjom gustinom, tj. sa
manjom absorpcijom
sposobnosti daju crna
polja.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Tehnikom aksijalne kompjuterizirane

tomografijamogu analizirati i demonstrirati

sigurna fizikalna svojstva normalnog

mo danog tkiva i drugih parenhimnih organa i

mogu evidentirati iroke varijacije patolo kih

lezija bez potrebe upotrebe kontrastnih

sredstva.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Pacijent se u toku pretrage osje a potpuno

udobno, ali mora da miruje.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Rengdenski zraci se dobijaju pomo u

rendgenske cijevi, a fotoni koji nastaju, pomo u
kristala nekih fluoroscentnih supstanci
otkrivaju se fotodetektorima, koji rukovode
precizno usmjeravanje zra nog snopa.

‡Rendgenska cijev se pokre e u smjeru paralele

preko pacijentove glave.

‡Jednim pokretanjem, u jednom pravcu dobija

se 160 nalaza fototransmisija.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡Ti se pokreti ponavljaju u razmacima od po 1°po

sljede im paralelama do ukupno 180°tako da se

dobije 28.800 absorp-cionih o itavanja u

pribli no 5 minuta.

‡Tako nastaju Sken-sekvence za tkivo u sloju

debijine do 13 mm a mogu e ih je dobiti u

slojevima debljine 8 mm.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡U rutinskom radu se prave 4 sloja (snimanja) u

razmacima od oko 2,5 cm. To je obi no dovoljno, a
o itavanje se vr i pomo u kompjutera.

‡Informacije se uvaju na magnetofonskoj traci.

‡Rendgenskom cijevi se bilje e nizovi informacija

pomo u matrica formata 80x80 mm sa razlikom u
vidu skale sivih tonova za svaki sloj tkiva.

‡Na normalnim Sken-nalazima vidimo razlike u

absorpciji normalnih tkiva mozga.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡ Mo e se dati i v.

injekcija urotropnog

kontrastnog sredstva, pa

dobijemo pove anje

koeficijenta apsorpcije

naro ito u lezijama koje

su dobro vaskularizirane

i koje se satima mogu

otkriti.

Tehnika kompjuterizirane tomografije

‡ Metastaze tumora se mogu lak e otkrivati

kompjuteriziranom aksijalnom tomografijom
nego angiografijom, odnosno
pneumocefalografijom, a pogotovo "bolje
nego scintingrafijom.

‡Zna ajno je saznanje da ovaj metod isklju uje

velike opasnosti od zra enja, a neprijatnost
pacijentu se smanjuje u odnosu kakva postoji
kod invazivnih konvencionalnih metoda
pretraga.

Rendgenska slika

‡Rendgenska slika predstavlja negativ snimanog

objekta pomo urendgenskih zraka bilo direktno ili

indirektno.

‡Radi debljine, odnosno tre e dimenzije objekta svi

njegovi dijelovi se projiciraju

jedan prekodrugog, sloj preko

sloja,ali sve u projekciji jedne

ravnine.

Rendgenska slika

‡Tako nastaje

bogatstvo opti ke

gustine filma, pa

odatlei prisustvo

ja e providnih i

manje providnih

podru ja.

Rendgenska slika

‡To zna i da na rendgenskom filmu treba da

dobijemo vjeran oblikobjekta.

‡To se posti e ako centralni zrak prolazi kroz

sredi te objekta i to pod pravim uglom u

odnosu na film (projekcionu ravan).

Rendgenska slika

‡Tada ka emo da je slika kongruentna, za razliku

od inkongruentneslike (deformirane slike) koja
se dobije kada centralni zrak pada koso na
objekat, a posebno ako je jo i objekat smje ten
bli e fokusu kada se snima.

‡Rendgenska slika postaje razumljiva ako se

prave snimci objekta, tj. dijela ovje ijeg tijela u
karakteristi nim standardnim polo ajima.

Veli ina rendgenske slike

‡Slika na rendgenskom filmu je obi no ne to

ve i od objekta kojeg snimamo radi zakonitosti

konusne projekcije.

‡Veli ina slike ovisi od udaljenosti

izvora od objekta kao i objekta

od filma.

‡ to je objekat udaljeniji od filma,

odnosno bli e fokusu, to e

pove anje njegove sjene biti ve e.

Veli ina rendgenske slike

‡Ako elimo da dobijemovjernu sliku veli ine

organa, npr. srca ija je veli ina neophodna za

procjenu stanja oboljenja tog organa koristimo se

tehnikom snimanja iz ve e udaljenosti objekta od

izvora, tj tehnikom teleradiografije.

‡Vjernost veli ine i oblika dobije se na taj na in, ali

uz uslov da je i objekat to bli e filmu, a pri tome

to manja povr ina izvora rendgenskih zraka.

O trina rendgenske slike

‡Ako se jedna ta ka objekta kojeg snimamo

projektuje na rendgenskom filmu kao ta ka, ka emo

da je slika o tra , a ako se projektuje kao mrlja

ka emo da slika nije o tra .

O trina rendgenske slike

‡Na o trinu rendgenske slike uti u slijede i faktori:

-malo rastojanje objekta od filma

- to ve a udaljenost objekta od fokusa

-mirovanje objekta pri snimanju

-upotreba re etki i tubusa pri snimanju

-snimanje pomo u kvalitetnih fluoroscentnih folija

(sitnozrnatih)

-upotrebljavanje rendgenskih filmova sa sitnozrnatom

fotoemulzijom

-odabiranje optimalnih vrijednosti napona (kV) ja ine
struje (mA) i vremena ekspozicije

-pravilno centriranje objekta

-pravilna ocjena faktora: ovje ije tijelo, debljina
objekta, gustina materija, atomska te ina itd.

Kontrastnost rendgenske slike (opacitet)

‡Kontrast rendgenske slike predstavlja razliku

gusto e sjena.

‡Ako se kontrast nekog organa dovoljno razlikuje

od sjene okolnog tkiva ka emo da se radi o

prirodnom kontrastutog organa.

Kontrastnost rendgenske slike (opacitet)

‡ Sjena srca i krvnih

ila u plu ima zbog

ve e gusto e isti u se

jasno od sjene

zrakom ispunjenog

plu nog tkiva koje je

manje gusto e

(manje

kontrastnosti).

Kontrastnost rendgenske slike (opacitet)

‡Najmanju kontrastnostdaju tkiva koja sadr e

zrak i gasove,zra nesjene.

‡Zatim ne to ve u kontrastnost daju mjesta

masnog tkiva (sjene gusto e masti), a zatim

slijede sjene svihostalih tkiva:

sjene mekih tkiva -mi i i, vezivo, parenhimni

organi i te nosti.

Izgled nekih tijela pri konusnoj projekciji

‡Kod snimanja u radiologiji centralna zraka

konusnog snopa rendgenskih zraka treba da pada
okomito na film, odnosno projekcionu ravan.

‡Tako se dobije rendgenska slika u dvije dimenzije

koje su paralelne sa filmom (du ina i irina).

‡

Tre a dimenzija koja je paralelna sa tokom
centralne zrake se sumira na slici i nije vidljiva.

‡

To zna i da je rendgenska slika karaktera plakatske
slike.

Izgled nekih tijela pri konusnoj projekciji

‡ Mijenjaju i smjer centralne zrake u odnosu na

sredi te objekta kao i mijenjaju i ugao izme u

centralne zrake i filma, mo emo promijeniti oblik

slike predmeta kojeg snimamo.

Izgled nekih tijela pri konusnoj projekciji

‡Isti geometrijski oblik mo e dati razli ite

rendgenske slike.

‡Poznavanje ovih fenomena neophodno je radi

mogu nosti interpretacije sjena razli itog oblika

koje vidimo na rendgenskom filmu.

Patolo ke rendgenske sjene

‡Zdravo plu no tkivo je ispunjeno zrakom i na

rendgenskoj slici e dati normalnu sjenu gusto e
intenziteta zraka.

‡To polje na fluorescentnom ekranu daje prosvjetljenje.

‡Kod pojave patolo kih procesa na plu ima dolazi do

zamjene zraka u alveolama sa teku inom ili elijama.

‡Takve sjene daju gusto e sjene mekih tkiva.

‡Na fluoroscentnom ekranu e ove sjene davati sjene

tamnihpodru ja.

‡Kod pojave patolo kih

procesa na plu ima dolazi
do zamjene zraka u
alveolama sa teku inom ili
elijama.

‡

Takve sjene daju gusto e
sjene mekih tkiva.

‡Na fluoroscentnom

ekranu e ove sjene davati
sjene tamnihpodru ja.

‡Tako su nastali pojmovi

sjenke , mrlje .

Patolo ke rendgenske sjene

‡Svi patolo ki procesi kod kojih dolazi do

pove anja gusto e tkiva, odebljanja odre enog

podru ja ili talo enja mineralnih soli daju

rendgenske sjene ve e gusto e od gusto e sjene

zdravog tkiva u kojem se nalaze.

‡Te sjene u opisivanju zovemo zasjenjenjima ili

opacifikacijom.

Patolo ke rendgenske sjene

‡Patolo ki procesi koji su izazvali razaranje kosti

(npr. osteoliti ke metastaze) i doveli do

nestajanja vapna u tim podru jima vidljivi su

na rendgenskoj slici kao prozra nosti ili

transparencije.

Fotografski materijal

‡U po etku radiografske ere u rendgenologiji se

upotrebljavala samo jednoslojna fotografska

plo a kao kod obi ne fotografije.

‡Zatimje uveden fotografski papir, pa

jednoslojni film i na kraju dvoslojni rendgenski

film kakav je i danas u upotrebi u radiologiji.

Fotografski materijal

‡U radiografiji se snimanje vr i pomo u

fluoroscentne svjetlosti dobivene od

fluoroscentnih folija izme u kojih se nalazi

dvoslojni film u metalnoj kaseti.

‡Jedino tehni ki filmovi i oni koji se

upotrebljavaju u stomatologiji osvjetljavaju se

direktno pomo u rendgenskih zraka.

Osvjetljavanje, hemijsko razvijanje,

fotoemulzija, latentna slika

‡Djelovanjem svjetlosnih, odnosno rendgenskih zraka na

fotoemulziju rendgenskog dvoslojnog filma dolazi do
stvaranja fotolize pri emu se kristali srebro-bromida
razla u na atome srebra i broma.

‡Time je stvorena latentna slika koju ine nukleusi srebra.

‡Pri tome se atomi broma spajaju u molekule koje iz

kristala jonske re etke odmah prelaze u elatinu i kada se
film stavi u razvija idu iz elatine u razvija .

Obrada eksponiranih rendgenskih filmova

‡Proces obrade eksponiranih rendgenskih filmova obavlja se u

mra noj komori.

‡Klasi na obrada eksponiranih filmova vr i se manuelnim

na inom.

‡Proces obrade te e kroz sljede e faze:

-razvijanjereduktivna supstanca metol i hidrokinon
,alkalija Na2C03,za titno sredstvo natrijum sulfat i usporiva
kalijum bromid.

-ispiranje

-fiksiranje natrijum tiosulfat

-ispiranje

-su enje

Obrada eksponiranih rendgenskih filmova

‡ Ovaj proces obrade je relativno spor i za svaki

pojedina an film traje relativno dugo

(razvijanje traje oko 5 minuta, fiksiranje oko 15

minuta, ispiranje oko 30 minuta i na kraju

su enje od 5-10 minuta).

Obrada eksponiranih rendgenskih filmova

‡U ve im pogonima koriste se automatske

ma ine za obradu eksponiranih filmova.

‡U ovim ure ajima itav postupak oko obrade

filmova je automatiziran.

‡Proces traje vrlo kratko vrijeme, od 60-120

sekundi.

‡U toku radnog vremena jedna automatska

ma ina mo e da obradi preko 500 filmova.

Fluorescentne folije

‡Fluorescentna folija je

gra ena od kartonske ili

plasti ne podloge koja

je sa jedne strane

premazana slojem

fluorescentne materije.

Fluorescentne folije

‡Fizi ar Edison je prvi prona ao fluorescentnu

foliju, a Mihajlo Pupin je 1896. godine pomo u

folije koju je dobio od Edisona napravio prvi

snimak ake pacijenta u kojoj je bilo preko 100

komada sa me.

Fluorescentne folije

‡U radiologiji se upotrebljavaju dvije folije (prednja i stra nja).

‡Izme u njih se umetne dvoslojni rendgenski film.

‡Prednja se nalazi slijepljena na unutra njoj strani prednjeg dijela

kasete, a stra nja na unutra njoj stra njoj stranii kasete.

‡Prednja folija ima tanji sloj fluoroscentne materije od stra nje. Ovo

se ini radi toga da bi obje strane filma primile istu koli inu
svjetlosti, odnosno da bi stra nja folija i pored djelimi ne absorpcije
rendgenskih zraka, tj. njihovog slabljenjapri prolazu kroz prednju
foliju i rendgen film, dala isti intenzitet svjetlosti kao i prednja.

‡

Prema tome, crnjenje rendgenskog filma je posljedica djelovanja
svjetlosnih zraka na koje su ovi filmovi osjetljivi.

Kasete

‡Rendgenski filmovi se pri snimanju ume u u

kasete koje mogu biti od kartona iii metala.

‡Kartonske kasete se upotrebljavaju za smje taj

filmova koji su osjetljivi na rendgenske zrake,

dok se metalne kasete upotrebljavaju za

filmove koji su osjetljivi na svjetlosne zrake.

Kasete

‡U metalnim kasetama se nalaze i folije izme u

kojih se ume e rendgenski film. Folije u kaseti

moraju biti vrsto priljubljene uz film, jer

izme u filma i folije ne smije postojati slobodan

prostor. Ako se to desi iz bilo kog razloga

(oslabljena opruga), onda snimak izgubi na

o trini.

Kasete

‡ Metalne kasete su, ustvari, pljosnate kutije ije

veli ine odgovaraju dimenzijama folija i

filmova.

Kasete

‡Prednja strana kasete je obi no izra ena od

nekog mekanog metala (aluminija) koji veoma

slabo absorbuje rendgenske zrake.

‡Ta je strana ponekad napravljena i od bakelita

ili plasti ne mase kako bi bila manje hladna

kad se nasloni uz tijelo pacijenta.

Kasete

‡Stra nja strana kasete je obi no napravljena od elika

koji je sa unutra nje strane oblo e tankim slojem
olova.

‡ Ovaj sloj ima ulogu da obsorbuje propu tene

rendgenske zrake koje su pro le kroz sve slojeve
sadr aja kasete, te da otkloni sekundarne zrake koje
bi kvarile o trinu slike, ako bi djelovale na rendgenski
film.

‡Unutra njost prednje i stra nje strane kasete

oblo ena je filcom na koji su slijepljene prednja i
stra nja folija

Kasete

‡Naj e e je sa stra nje strane zadnjeg zida, kasete

smje tena opruga koja zatvara kasetu i koja omogu uje
vrsto priljubljivanje filma i folija.

‡Osim toga, opruge moraju biti besprijekorno ispravne

da se ne desi da svjetlost prolazi kroz pukotinu rubova
kasete. Sa neispravnom oprugom ne smijemo snimati,
jer e film biti osvijetljen mimo djelovanja rendgenskih
zraka.

‡Takva kaseta je neupotrebljiva.

‡U tehnici snimanja »mekim« zracima skida se prednja

folija. Tada snimamo samo sa zadnjom folijom u kaseti.

‡~t.

Zastori, tubusi , re etka i sito

‡Kada rendgenzraci prolaze kroz ovje ije tijelo

jedan dio zraka prolazi nepromenjen, drugi se

apsorbuje, a tre i rasipa u njemu.

‡Koli ina rasutih zrakova raste sa povi enjem

napona tj. sa pove anjem prodornosti

rendgenzrakova.

‡Rasuti zraci smanjuju o trinu i kontrast

rendgenske slike, prema tome kvare sliku pa su

nepo eljni.

Zastori, tubusi , re etka i sito

‡Da bi se rasipanje rendgenzrakova u ovje jem tijelu

smanjilo s jedne strane, i, da bi se bolesnici to manje

ozra ivali s druge strane, treba veli inu snopa

rendgenzrakova svesti na neophodnu mjeru za

dobivanje odre ene slike.

Zastor

‡Prilikom rendgenoskopije veli ina zra nog snopa

reguli e se primarnom branom, zastorom.

‡Zastor sa injavaju dva para olovnih plo a kojima se

upravlja mehani ki: jedan par se u vodoravnom
pravcu istovremeno pribli ava ili udaljava jedan od
drugog, a drugi u vertikalnom pravcu.

‡Tako se iz rendgenske cijevi dobiva zra ni snop u vidu

etvorostrane piramide razli ite veli ine odn.
zapremine

Zastor

‡Tako se iz rendgenske cijevi dobiva zra ni snop u

vidu etvorostrane piramide razli ite veli ine odn.

zapremine.

Vizirtubus

‡Vizirtubus jekvadratni tubus u kome se jedno za

drugim nalazi vi e pari zastora.

‡Njih su avaju i ire elektromotori, ije komande stoje

pored ekrana.

‡Zbog toga to vizirtubus ima vi eslojni zastor, mnogo je

o triji rub njegovog zra nog snopa nego u slu aju
primjene jednoslojnog zastora.

‡U vizirtubusu naredni zastor elimini e rasute zrake koji

su se savili odn. rasuli na prethodnom.

‡Time se dobiva o trija slika nego primenom

jednoslojnog para zastora.

Vizirtubus

‡U vizirtubusu naredni zastor elimini e rasute

zrake koji su se savili odn. rasuli na

prethodnom.

‡Time se dobiva o trija slika nego primenom

jednoslojnog para zastora.

Tubusi

‡Kada se snima rendgenzracima veli ina

zra nog snopa prvenstveno se regulisala

tubusima (cjevima) razli ite du ine i razli ite

veli ine otvora (u zavisnosti od veli ine organa

to se snima).

‡ Otuda je za rendgenografiju postojalo vi e

tubusa, razli ite namjene.

Tubusi

‡Danas i u rendgenografiji poglavito se upotrebljava

vizirtubus, to zna i da se jednim jedinim tubusom
mijenja veli ina zra nog snopa, prilago ena organu ili
dijelu tela koji sesnima.

‡Nadalje, vizirtubus je snabdjeven sijalicama, tako da

osvjetljava povr inu tijela na koju e pasti
rendgenzraci i pokazuje ulazno mesto CZ, ime se
umnogome olak ava centriranje (umjesto ipkom, kao
ranije).

Da rasuti zraci ne bi kvarili o trinu i kontrast slike,

otklanjaju ih, apsorbuju re etka ili sito koji se

stavljaju izme u bolesnika i filma.

Re etka

‡Re etka se sastoji

od niza paralelnih
olovnih listi a,
izme u kojih se
nalaze ire drvene
da ice (iste visine i
du ine) koje
propu taju
nerasute zrake iz
rendgencijevi.

Re etka

‡Rasute zrake apsorbuju olovni listi i debljine 0,8

mm, razdvojeni da icama od 4 mm debljine; to

je re etka koju je konstruisao Nijemac Buki

(Bucky, 1913); odnos debljine olovnih listi a i

da ica je 1 :5.

‡Re etka se postavlja tako da se pravac listi a

poklapa s osovinom rendgenske cevi ,odnosno,

sa sredi njom linijom table na stativu.

Re etka

‡UrendgenografijiBukijeva re etka davala je paralelne

linijske senke (od olovnih listi a), to je dosta ometalo
itanje snimka.

‡Zbog toga je Amerikanac Poter (Potter) u inio re etku

pokretnom za vrijeme snimanja i to popre no na
pravac olovnih listi a.

‡Prvobitna Poter-Bukijeva re etka imala je 6 olovnih

listi a po jednom colu, pa ipak nisu davali sjenku jer
su bili u pokretu za vreme snimanja,pa im se brisala
senka.

Re etka

‡Savremena Poter-Bukijeva

re etka ima olovne listi a
debljine 0,15 mm i razmak
izme u njih od 1,5 mm, to ini
6 listi a na 1 cm; odnos njihove
debljina iznosi 1:10.

‡Listi i konvergiraju ka i i cijevi

kao dio zra ne kupe iji CZ ima
du inu od 80-120 cm.

‡

To zna i da se kroz Poter-
Bukijevu re etku snima sa
odstojanja od 80-120 cm.

‡ Ona je sme tena ispod table

stativa, sa tepsijom ispod nje u
koju se stavlja kaseta sa filmom.

Re etka

‡Prije svakog snimanja u tepsiju se stavlja

kaseta sa filmom, zatim se mehanizam Poter-
Bukijeve re etke navije, pripremi za snimanje.

‡Vrijeme kretanja re etke pode ava se tako da

je ono oko pola sekunda du e od ekspozicije
filma, da se olovni listi i ne bi vidjeli dok
re etka stoji.

‡Pri odnosu debljina 1:10, olovni listi i

apsorbuju oko 10%nerasutih rendgenskih
zrakova jer toliko iznosi njihova povr ina u
odnosu na da ice izme u njih.

Sito

‡Lisholm (Lysholm), vedanin, konstruisao je vrlo

pljosnato sito, oko 0,227 cm, sa 44 olovne linije na 1
cm du ine.

‡Zato to su olovni kon i i vrlo tanki (oko 0,1 mm),

snimci na injeni pomo u Lisholmovog sita bili bi
itljiviji, mada se prvobitno sito nije kretalo za vrijeme
snimanja.

‡ Ono je le alo neposredno ispod bolesnika, na kaseti;

veli ina sita odgovarala je veli ini kasete.

‡Pa ipak su i ovi metalni kon i i smetali kada se snimak

posmatrao kroz lupu.

Katapult-sito

‡Zato se danas pravi katapult-sitokoje za vrijeme

snimanja igra desno lijevo, popre no na pravac olovnih
kon i a (kao kad se bra no sije).

‡ im se uklju i vremenski rele za snimanje, katapult-

sito po inje da »igra« i njegovo kretanje traje sve
vrijeme snimanja tj. ekspozicije filma.

‡Njega nije potrebno navijati, niti se njegova brzina

mijenja, pa je razumljivo to se danas, umjesto Poter-
Bukijeve re etke, sve vi e upotrebljava Lisholmovo
katapult-sito.

‡Re etka i sito apsorbuju oko 10% nerasutih i

skoro 90%rasutih zraka, pa se dobivaju o tri i

kontrastni snimci, ak i kada su bolesnici

puniji.

‡Danas se sva snimanja prave kroz re etku ili

sito, izuzev onih delovatijela ija debljina sloja

iznosi 10 cm i manje.

‡Snimci gdje je fo-fi odstojanje 150 cm i ve e ne

prave se kroz re etku ili sito, jer su na injeni

uskim zra nim snopom, pa je i rasutih zrakau

tijelu manje.

‡Bez re etke ili sita prave se i direktno uveli ani

snimci, budu i da rasuti zraci zbog ta kaste i e -

padaju izvan filma.

‡Stoje e Lisholmovo sito upotreblja se i za

rendgenoskopiju trbu nihorgana zato to se

bez njega nedobiva dovoljno kontrastna slika,

paje vrijednost skopije i mogu nost uo avanja

detalja znatno manja.

Kontrastna radiografija

Kontrastna sredstva

‡Kontrastna sredstva dijelimo na pozitivnai

negativna.

‡Pozitivna kontrastna sredstvasu one

supstancije koje pove avaju absorpciju

rendgenskih zraka i daju intenzivnu rendgensku

sjenu.

‡To su danas spojevi joda i barijuma.

Kontrastna sredstva

‡Preparati barijuma se koriste isklju ivo za

pregled probavnog trakta, dok se jodni

preparati kontrastnih sredstava koriste za

ostale dijagnosti ke metode.

‡Pozitivna kontrastna sredstva omogu uju

prikazivanje onih organa iji prirodni

kontrast nije dovoljan.

Kontrastna sredstva

‡Kontrastna sredstva uvode u tijelo na razli ite na ine:

1. direktno izvana u tjelesne upljine koje
komuniciraju sa povr inomtijela:

a) za prikaz probavnih organa, elu anog
mjehura i u nih puteva

b) kateterom iii sondom za pregled debelog
crijeva, di nih puteva,materice i jajovoda,
mokra nih puteva, pljuva nih lijezda,
suznih puteva, PN upljina, mlije nih kanala
dojke, te raznih fistula.

Kontrastna sredstva

2. injekcijom u krvne sudoveza prikaz krvnih

ila, srca ili parenhimnih organa u kojima se

kontrastno sredstvo talo i, ili koji ga selektivno

izlu uju (npr. jetra i bubrezi).

Kontrastna sredstva

‡Injiciranje kontrastnog sredstva direktno u

upljine tijela ili organ koji ne komuniciraju sa

vanjskom povr inom:

zglobni prostori, likvorni prostori mozga i

ki mene mo dine, peritonealna iii pleuralna

upljina, retroperitonealni prostor, upljine

zuba, te patolo ke tvorevine kao ciste, abscesi

i kaverne.

Kontrastna sredstva

‡Netopivakontrastna sredstva za pregled probavnih

organa izlaze nepromijenjena prirodnim putem.

‡Te ko topivai ona koja se slabo resorbuju npr. uljana

kontrastna sredstva za mijelografiju nakon pretrage
moraju se esto prije odstraniti, jer mogu da izazovu
upalne reakcije tkiva.

‡U vodi topivakontrastna sredstva se brzo izlu uju iii

kao urotropna preko bubrega ili kao hepatotropna
preko jetre sa u i.

Kontrastna sredstva

‡Dobro kontrastno sredstvo mora ispunjavati slijede e

uvjete:

-mora biti hemijski stabilno

-na mjestu aplikacije ne smije da izazove i
iritativne promjene

-ne smije izazivati tetno djelovanje u
organizmu (promjene krvnog tlaka,
toksi no-alergi no djelovanje...)

-mora se brzo i potpuno izlu ivati iz

organizma,

-mora se dobro mije ati sa krvlju,

(osimperoralnih kontrastnih sredstava)

Kontrastna sredstva

‡Negativna kontrastna sredstvasu one

supstancije koje smanjuju absorpciju

rendgenskih zraka, pa na rendgenskoj slici

izazivaju sjene manje gusto e.

‡Naj e e se upotrebljava atmosferski zrak.

Nus pojave i komplikacije pri upotrebi

savremenih kontrastnih sredstava u

parenteralnoj primjeni

‡Budu i da ni jedno kontrastno sredstvo danas

nije bezopasno, zato se kontrastne pretrage

obavljaju kod strogo odre enih indikacija.

Nus pojave i komplikacije

‡Nepo eljne reakcije o ituju se nizom razli itih

simptoma od sasvim blagih, prolaznih do te kih
sa slikom anafilakti kog oka i smrti.

‡Iz simptomatologije reakcija na kontrastno

sredstvo uzroci reakcija se ne mogu dijeliti na
alergi ne i toksi ne, jer su i kod jednih, i kod
drugih simptomi isti.

‡Zato obi no ka emo da se radi o toksoalergi noj

reakciji.

Nus pojave i komplikacije

‡Primjena kontrastnih sredstava uvijek

predstavlja odre eni potencijalni rizik

prema fatalnoj reakciji.

Nus pojave i komplikacije

‡U pripremi pacijenta prije davanja kontrastnog

sredstva treba izvr iti neke stanovite

predradnje:

-uzeti anamnezu o eventualnoj

osjetljivosti pacijenta na kontrastno

sredstvo ili o eventualnim alergi nim

reakcijama prethodno

Nus pojave i komplikacije

-zatim uzeti sve laboratorijske i klini ke
podatke kojima treba isklju iti sve
bolesti zbog kojih je kontraindicirana
primjena kontrastnog sredstva, (to su
oboljenja bubrega sa te kim
funkcionalnim lezijama tih organa, te ka
o te enja jetre, te ka o te enja sr anog mi i a,
ja i poreme aji cirkulacije krvi,

oboljenje od

mieloma, hipertireoize i

amiloidoze, te jaka

iznurenost i kaheksija).

Nus pojave i komplikacije

‡Za dokazivanje preosjetljivosti na kontrastno

sredstvo postoje na ini testiranja bolesnika:

-kutanimtestom

-konjuktivalnimtestom

-sublingvualnimtestom

-intravenoznimtestom.

Nus pojave i komplikacije

‡Testiranje se vr i u vidu davanja male koli ine

kontrastnog srenstva za parenteralnu primjenu.

‡Smatra se da je najpouzdaniji intravenski test

Nus pojave i komplikacije

‡ Me utim, prema dosada njim iskustvima i

prema zaklju cima Prvog kongresa radiologa

Evropskog radiolo kog dru tva odr anog u

Barceloni1968. godine danas ne postoji ni

jedan klini ki i laboratorijski test kojim bi se

moglo predvidjeti te ke i smrtonosne reakcije i

dati ta ne kontraindikacije za upotrebu

kontrastnog sredstva.

Pripreme bolesnika za dijagnosti ke kontrastne

radiolo ke metode

‡Bolesniku treba

objasniti kakav

pregled treba

izvr iti, a pri tome

mu objasniti svrhu

pregleda i kako se

taj pregled izvodi.

Pripreme bolesnika za dijagnosti ke kontrastne

radiolo ke metode

‡Priprema bolesnika pripada u domen rada

ljekara koji upu uje pacijentana pregled.

‡Za sve vrste pretraga neophodno je dostaviti

radiologu rendgenske snimke i ranije nalaze.

Pripreme bolesnika za pregled eluca i

duodenuma

‡U pripremi bolesnika za

pregled eluca i

duodenumapacijent ne

smije uzimati nikakvu

hranu, ni teku inu

barem 6 sati prije

pregleda.

Priprema za peroralnu holegrafiju

‡Bolesnik prije pretrage treba da uzima svakodnevnu

ishranu.

‡ Me utim, kod pacijenata koji su du e vremena bili

podvrgnuti nemasnoj dijeti iz terapijskih razloga, treba
preporu iti da na dan prije pregleda uzmu za ru ak
mastan obrok.

‡

Uve e prije uzimanja tbl. kontrastnog sredstva
preporu uje se lagana ve era.

‡

Ujutro prije pretrage pacijent treba da je nata te, a na
dan snimanja da ponese sa sobom dva jaja sa malo
e eraili eventualno dvije ka ike butera.

Priprema za peroralnu holegrafiju

‡Tablete brzolu e eg kontrastnog sredstva (npr.

Liloptina) uzimaju se ujutro od 4 sata nadalje u

istim vremenskim razmacima i u istoj koli ini

kao prethodne.

‡I kod jedne, i kod druge pripreme snimanje se

vr i oko 8 sati izjutra.

‡Prethodno i enje bolesnika nije potrebno.

Pripreme za peroralnu holegrafiju

‡Tablete sporolu e eg kontrastnog sredstva za

peroralnu holegrafiju (npr. Halevida) uzimaju

se uve e od 18 sati u razmaku od 10 do 15

minuta.

‡U zavisnostioddebljine pacijenta daje se od 6

do 12 tbl.

‡Prethodno i enje bolesnika

nije potrebno.

Pripreme bolesnika za intravenoznu i

infuzionu holegrafiju

‡Priprema bolesnika za intravenoznui infuzionu

holegrafiju je gotovo identi no, jedino

pacijenti ne uzimaju tbl. kontrastnog sredstva,

ve se kontrastno sredstvo daje neposredno

pred pretragu intravenoznim putem, bilo

konvencionalnom metodom, ili metodom

infuzione holegrafije.

Pripreme bolesnika za dijagnosti ke kontrastne

radiolo ke metode

‡Kod svih metoda holegrafije va no je u

pripremi bolesnika izuzetno voditi ra una da

se ne poremeti redovan tok jetrene u i koja

te e vremenski sa minimalnim protokom kroz

kanalni sistem u i, jer o te enje jetrenog

ispiranja (klirensa) dovodi do neprikazivanja

kanalskog sistema u i, a da pri tome ne

postoji trajno o te enje hepatocita.

Priprema za intravensku urografiju

‡Laboratorijska vrijednost uree je prvi potreban

nalaz u pripremibolesnika.

‡Nalaz skupa sa ostalim snimcima i nalazima

bubregatreba dostaviti sa uputnicom radiologu.

Priprema za intravensku urografiju

‡Dan prije snimanja pacijenta

treba ordinirati sredstvo za

i enje (2 ka ike ricinus

ulja) ili dvije tbl.Dulcolaxa, a

ne smije se ordinirati gorka

so, niti klizme.

Priprema za intravensku urografiju

‡Na dan pregleda pacijent dolazi nata te, a za

posljednjih 5 do 6 sati ne smije pitive e

koli ine te nosti, a ni prije pretrage ne smije

primiti klizmu, jerte nost izazove hidriranje

organizma pri emu se preko bubrega lu i ve a

koli ina te nosti koja pove ava razbla enje

kontrastnog sredstva, a kao posljedica toga

dolazi do izostajanja dobrog prikaza urograma.

Priprema bolesnika za

irigoskopiju/irigografiju

‡Na dan prije pretrage pacijent jede normalan obrok za

ru ak.

‡Uve e uzme dvije tbl. Dulcolaxa ili dvije ka ike
ricinusovog ulja.

‡ Mjesto ve ere uzima samo aj.

‡ Osim toga uve e se daje klizma vode u koli ini od 1.5
do 5 litara (zavisno od uzrasta bolesnika) kojoj se doda 9
gr soli na 1 litar vode, radi postizanja izotonije.

‡Klizma se daje u le e em polo aju pod malim pritiskom
te nosti.

‡U toku punjenja klizmom pacijent mijenja polo aj.

Priprema bolesnika za

irigoskopiju/irigografiju

‡Ujutro na dan pregleda oko 2 sata prije

po etka pretrage daje se pacijentu ponovno
klizma od najmanje 1,5 do 2 litra mlake vode
u izoto enom obliku (sa dodatkom kuhinjske
soli od 9 gr na litar vode), a na isti na in kao i
uve e.

‡Pacijent mora do i na pregled nata te.

Po eljno je pola sata prije pretrage dati
pacijentu jednu tbl. Atropina koji smanjuje
sekreciju sluzi i omogu uje bolje prijanjanje
kontrasta uz sluznicu crijeva.

Vrste kontrastnih metoda pregleda

po pojedinim organskim sistemima

Podjela angiografija

‡Angiografije su vrste

kontrastnih pretraga koje se
rade kod svih organskih
sistema.

‡Angiografije su kontrastne

dijagnosti ke metode
pregleda kodkojih
ubrizgavamo kontrastno
sredstvo u neku od krvnih ili
limfnih ilapri emu ih
u inimo vidljivim.

Podjela angiografija

‡Angiografije se dijele na:

1. angiokardiografije:

a) angiokardiografija desnog srca

b) angiokardiografija lijevog srca

2. aortografije:

a) aortografija torakalne aorte

b) abdominalna aortografija

Podjela angiografija

3. arteriografije:

a) selektivne arteriografije

b) subselektivne arteriografije

4. kavografije:

a) kavografija vene cave superior

b) kavografija vene cave inferor

Podjela angiografija

5. flebografije:

a) selektivne flebografije

b) subselektivne flebografije

6.limfografije

Metode kontrastnih pretraga torakalnih organa

Srce:

‡Angiokardiografijaje metoda kontrastnog

prikazivanja jedne ili vi e sr anih upljina

pomo u koje se ispituje funkcija zalistaka kao i

eventualno postojanje patolo kih

komunikacija izme u sr anih upljina.

‡ Ovom se metodom ispituju i sve druge

abnormalnosti.

Angiokardiografija

‡Danas se angiokardiografija

uglavnom izvodi pomo u
Seldingerove metode kod koje
se za prikaz lijevog srca uvodi
»radioopakni« karakter kroz
femoramnu arteriju putem
ilija ne arterije i aorte u lijevu
sr anu komoru. Kroz tako
uvedeni kateter ubrizgava se
kontrast i istovremeno se vr i
seriografsko snimanje ili
sinematografskom tehnikom.

Angiokardiografija

‡Za prikaz »desnog srca«, tako er, Seldingerovom

metodom se uvodikateter kroz femoralnu venu

putem ilija ne vene, vene cave, u desni atrij ili

desni ventrikul.

‡ Ovo se mo e izvesti i preko kubitalne vene,

aksijalne vene i gornje vene cave u desni atrij,

odnosno ventrikul.

‡

Ubrizgava se kontrast i snima na isti na in kao

kod prikaza»lijevog srca«.

‡Nekad nam je dovoljno izvr iti metodu

aortografije da dobijemo uvid u stanje »lijevog

srca«, npr. kod insuficijencije aortalnih zalistaka.

‡

Za prikaz »desnog srca« nekad je dovoljno

napraviti samo metodu kavografije (vrh katetera

se uvodi do ispred ulaza vene cave u desni atrij).

Angiopneumokardiografija

‡ Metodu angiopneumokardiografijeizvodimo kada

elimo prikazati u cijelosti arteriju pulmonalis.

Angiopneumokardiografija

‡U izvo enju te metode

vrh katetera se plasira u

desni ventrikul pred u e

arterije pulmonalis kroz

kojeg se injicira

kontrastno sredstvo i

tako prika e arterija

pulmonalis i njene grane.

Pneumoperikard

‡Nekad se u dijagnosti ke svrhe izvodi kontrastna

metoda dijagnosti ki pneumoperikard.

‡ Ova metoda spada u pneumografije.

‡Kod nje ubrizgavamo zrak kao negativno

kontrastno sredstvo u perikardijalnu upljinu u

svrhu prikaza perikardijalnogprostora.

Koronarografija

‡Za prikaz arterija srca -koronarnih arterija

slu imo se metodom koronarografijekoja

spada u grupu selektivnih angiografija.

Koronarografija

‡ Metoda se, tako erizvodi Selingerovim na inom.

‡Vrh katetera se selektivnouvodikroz aortu u

jednu od koronarnih arterija (najprije u jednu, pa

zatim u drugu).

‡Danas se koronarografije izvode na specijalnoj

seriografskoj opremi snabdjevenoj kinokamerom-

sinekoronografija.

Plu a:

‡Dijagnosti ki pneumotorax ili pleurografijase

izvodi na taj na in to se u pleuralnu upljinu

ubrizgava izvjesna koli ina zraka koji pove a

intrapleuralni pritisak i dovodi do kolapsa plu a.

Dijagnosti ki pneumotorax ili pleurografija

‡Zna i metoda se izvodi

sa negativnim
kontrastnim sredstvom
u svrhu dokazivanja
odnosa visceralne i
parijentalne pleure i
postojanja patolo kog
supstrata u pleuralnom
prostoru.

Bronhografija

‡Bronhografijaje kontrastna metoda prikaza

disajnih puteva -bronha.

‡Kod ove metode uvodi se gumeni kateter

selektivno kroz nos, larinks, traheju u jedan od

plu nih bronha i pod kontrolom oka na ekranu

posmatra njegov tok.

Bronhografija

‡Kroz kateter se ubrizgava

dozirano odre ena

koli ina kontrasta i ispuni

onaj dio bronhalnog

stabla koji je od interesa

za postavljanje dijagnoze.

Plu a :

‡Kavernografijaje metoda ubrizgavanja

kontrastnog sredstva eventualne kaverne na

plu ima direktnom punkcijom.

‡Fistulografijaje metoda ubrizgavanja

kontrastnog sredstva kroz otvor fistule u kanal

fistule i punjenje istog.

Plu a :

‡Pneumoangiografijaizvodi seza prikaz cijelog

pulmonalnog stabla

(angiopneumokardiografija)ilise izvodi

selektivno ula enjem katetera u arteriju

pulmonalis, ili subselektivno ulaskom katetera

u lijevu ili desnu granu ili ak jo dalje u

pojedine manje grane.

Medijastinum:

‡Pneumomedijastinografijaje metoda

pneumografije pomo u negativnog kontrastnog

sredstva.

‡

Zrak ili kisik ubrizgavaju se u medijastinalnu

upljinu.

‡Zrak se mo e ubrizgati punkcijom ispred

kokcigealne kosti u retroperitonealni prostor,

zatim na vratu u tkivo izmedu traheje i jednjaka ili

suprapubi no.

Medijastinum:

‡ Medijastinografijaje metoda flebografije za

prikaz venske cirkulacije u medijastinumu.

‡Kontrast se istovremeno ubrizgava u obje

kubitalne vene, a snima se seriografski brzo.

Metode kontrastnih pretraga probavnih organa

Sijelografija

‡Sijelografijaje

kontrastna metoda
prikaza pljuva nih
lijezda (glandulae
parotis) retrogradnim
putem.

‡Kontrastno sredstvo se

ubrizgava kroz izvodni
(Stenonov)kanal
lijezde i puni se njen
kanalni sistem, a ne
krvni sudovi.

Pasa a jednjaka:

‡Pregled vr imo

posmatranjem prolaza
gutljaja suspenzije
Barijeve ka e.

‡ Ovaj pregled nam daje

uvid u izgled, tok,
konture, kalibar jednjaka,
izgled njegove sluznice, a
posebno prisustvo
patolo kog supstrata.

Pregled eluca

‡ eludac je organ od posebnog interesa za

rendgensku dijagnostiku.

‡Kontinuirano pra enje kontrasta kroz jednjak

nastavlja se preko kardije na eludac.

‡

Poslije nekoliko gutljaja suspenzije barijevog

sulfata vr imo pregled-dijaskopiju i pravimo snimke

i to prvo sluznice eludca.

Pregled eluca

‡U ranijoj praksi u procjenjivanju nalaza izgled

grubog sluzni kog reljefa je bio presudan.

‡Posljednjih godina mnogi autori ukazuju na

neprihvatljivost takvog shvatanja, jer je reljef

sluznice veoma promjenjiva komponenta koja se

veoma esto sre e u svakodnevnoj praksi.

Pregled eluca

‡Kod procjene npr.

hroni nog gastritisa
neophodno je posmatrati
mala podru ja sluznice,
aree gastricae na kojima se
mogu vidjeti sitne gotovo
mikroskopske promjene.

‡To se mo e vr iti samo na zato

specijalno konstruisanim
rendgenskim aparatima
snabdjevenim superrotiraju om
anodom u rendgenskoj cijevi.

Pregled eluca

‡Iza pregleda sluznice kad

pacijentu dajemo da pije
ve u koli inu barijuma,
250-300 gr i
posmatramo u
potrebnim projekcijama
konture krivina, prednju
i stra nju stranu eluca,
a pri tome pravimo
ciljane snimke.

Pregled eluca

‡Pregled eluca sa dvostrukim kontrastomizvodi se

na taj na in to se dodavanjem » ume eg pra ka«

(soda bikarbona i acidum tartaricum u omjeru 1:2)

poslije uzimanja barijuma posmatra eludac.

‡Kada se oba sastavna dijela » ume eg pra ka«

jedan iza drugog nadu u kiseloj sredini eluca

osloba aju gas koji balonira u eludac.

Pregled eluca

‡Barijum prethodno oblijepi sluznicu eluca, pa nam

gas omogu uje transparentnost i vizuelizaciju

eventualnog patolo kog sadr aja u lumenu eluca,

odnosno na njegovom zidu.

Rak eluca

Pregled eluca

‡Postoji metoda trostrukog kontrastakod koje

se zrak da peritonealno, pa se njime ispuni i

bursa omentalis.

‡ Ovaj pregled nam omogu uje odre ivanje

debljine ekspanzivnog procesa u zidu eluca.

Pregled duodenuma

‡Problem prikazivanja ostalog dijela duodenuma

je ne to ve i.

‡ esto nam ne uspijeva pretragom pasa e

gastroduodenuma rije iti patolo ku

problematiku duodenuma.

Pregled duodenuma

‡Ako se prisjetimo iz anatomije da

se s medijalne strane, naj e e

na sredini silaznog dijela

duodenuma, nalazi papila Vateri

kroz koju se u duodenum ulijeva

ductus choledochus i ductus

pancreaticus, a da se glava

pankreasa nalazi u konkavitetu

duodenalnog zavoja, onda nam

mora biti jasna te ko a

dijgnostike ovog dijela, jer

patolo ki procesi ovih dijelova se

odr avaju i na duodenumu.

‡Zato kod slu ajeva, gdje nismo

uspjeli rije iti slu aj klasi nim

pasa om duodenuma vr imo

metodu hipotone

duodenografije.

Hipotona duodenografija

‡ Metoda hipotone

duodenografijeje
farmakolo ka metoda
detaljnijeg ispitivanja
direktno samo
descendensa duodenuma i
indirektno organa koji su u
neposrednom odnosu sa
njim, ( u ni putevi, glava
pankreasa ...).

Hipotona duodenografija

‡ Metoda se zasniva na

prethodnom davanju

pojedinih farmaka koji su

regulatori motorike i

tonusa duodenuma, a sa

ciljem isklju enja

peristalti ke aktivnosti

duodenalnog zavoja.

Hipotona duodenografija

‡Iza uvedene hipotonizacije duodenuma uvodi

se barijeva suspenzija kroz prethodno uveden

duodenalni kateter direktno u duodenum.

‡Na ovakav na in omogu eno je dobro

prijanjanje kontrastnog sredstva tako da je

prikaz patolo kih promjena mnogo bolje

uo ljiv.

Pankreatografija

‡Pankreatografijaje kontrastna

metoda prikaza kanalskog
sistema pankreasa.

‡Pod kontrolom oka, fibroskopom

-duodenoskopom pasira se
papila Vateri i u e u pankreati ni
kanal u koji se ubrizga teku e
kontrastno sredstva.

‡Zatim se prave rtg. snimci.

Pasa a tankog crijeva

‡Pasa a tankog crijeva se nastavlja na rutinsku

klasi nu pretragu gastroduodenuma i u serijama
postupno svakih pola sata prave snimke (njih
obi no 6-10 ciljano) sve do dolaska kontrasta do
ileocekalne valvule.

‡Tako dobijemo gastrointestinalnu seriju.

‡Ako elimo ubrzanu pasa u tankog crijeva

ordiniramo pocijentu neki medikament (npr.
Reglan, koji je modelator pasa e kontrasta, a koji
omogu uje skra enje trajanja pretrage.

Pasa a debelog crijeva

‡Pasa a debelog crijeva

(kolona) nastavlja se

na pasa u tankog

crijeva.

‡Kontrast se prati kroz

kolon-dijaskopski.

Pasa a debelog crijeva

‡Posljednju kontrolu i snimak napravimo nakon

24 sata iza uzimanja kontrasta, a ponekad po

potrebi i nakon 48 sati i kasnije.

Irigoskopija i irigografija

‡Punjenje kolona barijevom

suspenzijom retrogradnim

putem per rectum i

dijaskopskim pra enjem

toka tog kontrasta u

kolonu zovemo

irigoskopijom, a kada se

nadovezuje ciljano

snimanje kolona zovemo

irigografijom.

Irigoskopija i irigografija

‡ Metodu irigoskopije, odnosno irigografije

mo emo izvoditi i na principu uvo enja

duplog kontrasta pri kojoj se poslije uvodenja

barijeve ka e insuflira zrak.

‡Ta se modifikacija metode zove metoda

irigoskopije, odnosno irigografije sa duplim

kontrastom po Fi eru (autoru koji je prvi uveo

ovu metodu).

Irigografija dvostrukim

kontrastom

-barijska studija -strelice

pokazuju su enje tankog

crijeva zbog Crohnove

bolesti.

‡irigografija,

dvostruki

kontrast,

‡sesilni polipi,

iroka baza

‡Dok nam metoda pasa e kolona ukazuje i

otkriva funkcionalne promjene na kolonu, to

nam metoda irigoskopije, odnosno irigografije

slu i za otkrivanje morfolo kih promjena na

zidu i lumenu kolona.

‡Irigoskopijom, odnosno irigografijom treba da

dobijemo veoma precizan prikaz kontura zida i

upljinu lumena sa to vi e detalja.

Irigografija,

normalan

nalaz

(dvostruki

kontrast)

‡irigografija,

defekt punjenja

koji potpuno

opstruira i

izbo uje se u

lumen prema

distalno,

invaginacija

(najvjerojatnije

zbog tumora)

‡Pneumoperitoneumje metoda pneumografije

pomo u negativnog kontrastnog sredstva zraka.

‡Zrak se insuflira direktno u peritonealnu upljinu i

poslije se prave odre eni rtg. snimci.

‡Retropneumoperitoneumje, tako er, metoda

pneumografije.

‡Kod ove metode zrak se ubrizgava

retroperiotonealno.

Angiografije probavnih organa

‡Panaortografija

‡Splenoportografija

‡ Holegrafije

‡Tomokontrastografija

Panaortografija

‡Panaortografijaje metoda

prikaza abdominalne

aorte i njenih grana

istovremeno, (arterije

celiake, mezenterike

superior i inferior, arterija

koje vaskulariziraju ve i

dio probavnih organa).

Panaortografija

‡ Ova se angiografija izvodi Seldingerovom

metodom uvo enjem katetera kroz femoralnu

arteriju ili kubitalnu arteriju.

‡Arteriografije probavnih organa se izvode kao

selektivne i subselektivne.

Panaortografija

‡Ulaskom Seldingerovog katetera u arteriju celiaku,

mezenteriku superior, mezenteriku inferior su

selektivne arteriografije, a ulaskom katetera jo

dalje u pojedine grane ovih arterija (arterija

lienalis, arterija gastrika sinistra, arterija hepatika,

arterija gastroduodenalis kao grane celijake, zatim

grane arterije mezentarike superior i inferior) su

subselektivne angiografije.

Panaortografija

‡ Metodama selektivnih i subselektivnih angiografija

prikazujemo arborizaciju tih krvnih ila koja
vaskularizira pojedine probavne organe i na taj
na in uo avamo patolo ke promjene u njima.

Splenoportografija

‡Splenoportografija

je kontrastna
metoda kod koje
ubrizgavamo
kontrastno sredstvo
direktno kroz iglu
kojom vr imo
transkutano
punkciju u tkivo
slezene.

Splenoportografija

‡ Ovom pretragom prikazujemo slezenu, sistem

vene porte i jetru (za ispitivanje portalne

hipertenzije).

‡Daje se lokalni anestetik.

Holegrafije

‡ Holegrafijesu metode

snimanja u ne kese i u nih
puteva pomo u pozitivnih
kontrastnih sredstava.

‡Pozitivna kontrastna sredstva

imaju zajedni ku osobinu da
se elimini u preko bilijarnog
kanalnog sistema, pa se zato i
zovu hepatotropna kontrastna
sredstva.

Holegrafije

‡Razlikujemo sljede e holegrafije prema na inu

izvodenja:

-Perooralna holegrafija(sinonim peroralna
holecistografija)

-Intravenska holegrafija

a) konvencionalna metoda i. v. holegrafije
(sinonimi: i. v. biligrafija, i. v. holangiografija,

i. v.holecistoholangiografija)

b) infuziona holegrafija

-transkutanailitranshepatalnaholegrafija

-intraoperativnaholegrafija (primarna)

-postoperativnaholegrafija (sekundarna)

Peroralna holegrafija

‡Kod peroralne holegrafijekontrastno sredstvo

pacijent uzima peroralnim putem.

‡Kontrastno sredstvo se apsorbuje u tankom

crijevu i krvnom cirkulacijom dospije u jetru

gdje se preko hepatocita filtrira u u .

‡Na taj na in ispuni u ne puteve i u ni

mjehur, ali naj e e samo u ni mjehur.

Intravenska holegrafija

‡Intravenska holegrafijaima prednost nad

peroralnom metodom, jer pored u kastog

mjehura dobro prikazuje i u ne puteve.

‡Kontrastno sredstvo se daje intravenski.

Kontrast se, takode, kao i kod peroralne iz krvi

filtrira preko hepatocita u u .

Infuzionaholegrafija

‡ Metoda infuzione

holegrafijeje savremenija i
bolja metoda od prethodne
klasi e konvencionalne
metode i. v. holegrafije.

‡Kod ove metode kontrast

dajemo, tako er,
intravenozno, ali u vidu
spore infuzije (kap po kap).

Infuzionaholegrafija

‡Ne to ve a koli ina kontrastnog sredstva (do

60 ccm) pomije a se sa 51D/o glukozom, ili sa

fiziolo kom otopinom (do ukupno 250 ccm) i

sve skupa ordinira pacijentu kao infuzija.

‡Postoje fabri ke gotove infuzione otopine.

‡Iza prestanka bleklizije kontrasta prave se

potrebni snimci.

Infuzionaholegrafija

‡Prednosti ove metode nad klasi nom

konvencionalnom metodom intravenske holegrafije

su:

-manja opasnost od alergijsko-toksi nih

reakcija

-manja koli ina kontrasta se izgubi

filtracijom kroz kanalni sistem bubrega

Transkutana ili transhepatalna holegrafija

‡Transkutana ili transhepatalna holegrafijaje

metoda koja se rje e izvodi.

‡Radi se kod pacijenata kod kojih se u ni

mjehur ne prikazuje opisanim metodama

holegrafije, a izvodi se punkcijom kroz ko u

jetreni parenhim direktno u u nu kesu ili

holedokus.

‡

Kroz iglu se direktno ubrizgava pozitivno

kontrastno sredstvo.

Intraoperativna holegrafija (primarna)

‡Intraoperativna holegrafija (primarna)izvodi se

intraoperativno u toku trajanja operativnog

zahvata na u noj kesi ili u nim vodovima.

‡

Kontrast se uvodi kroz postavljeni T dren u

holedokus, a izvodi se radi inspekcije lumena

kanala i radi isklju ivanja nekog zaostalog

kamenca u kanalu.

Postoperativna holegrafija (sekundarna)

‡Postoperativna holegrafija

(sekundarna)izvodi se

kasnije u toku
postoperativnog toka dok
je T dren jo u
holedukusu.

‡Na isti na in se daje

kontrast kao i kod
intraoperativne metode u
svrhu inspekcije u nog
kanala.

Tomokontrastografija

‡Tomokontrastografijaje kontrastna metoda

kojom se prikazuju abdominalni parenhimni

organi i patolo ke formacije u njima pomo u

brzog ubrizgavanja ve e koli ine urotropnog

kontrastnog sredstva u venu (kubitalnu).

Tomokontrastografija

‡Kontrast se daje pod pove anim pritiskom, a snimanje

se izvodi, tako er, veoma brzo tomograskom tehnikom u
slojevima (6 do 9 slojeva).

‡ Ovom metodom posti e se pove anje opacifikacije

parenhimnih organa u periodu parenhimne faze
cirkulacije kontrasta.

‡Na taj na in smo u stanju da razlu imo hipervaskularne i

hipovaskularne ari ne sjene od homogenog parenhima
abdominalnih organa (jetre, slezene, bubrega, uterusa

Metode kontrastnih pretraga urinarnog trakta

‡Snimak nativnog abdomena (pregledan snimak

abdomena) prethodi svakoj kontrastnoj pretrazi

urinarnog trakta.

Urografije

‡Urografije su

radiografske metode
pregleda urinarnog
trakta.

‡Pozitivna kontrastna

sredstva koja se kod
urografije upotrebljavaju
imaju osobinu
eliminacije preko
bubrega, pa sezato zovu
urotropnakontrastna
sredstva.

Urografije

‡Prema na inu izvo enja razlikujemo slijede e

urografije:

-intravenozna urografija

-infuziona urografija

-retrogradna urografija:

a)standardna retrogradna urogafija

b) retrogradna urografija po Chevassuu

Intravenozna

urografija

‡

Intravenozna

urografija je

kontrastna metoda

pregleda urinarnog

trakta kod koje se

prethodno ubrizgava

urotropno kontrastno

sredstvo u jednu od

vena (naj e e

kubitalnu venu).

Intravenozna urografija

‡Eliminacija kontrasta iz krvne cirkulacije preko

bubrega u kanalni sistem urinarnog trakta

omogu uje njegovu vizuelizaciju, a time uvid u

patolo ka zbivanja na bubrezima, ureterima i

mokra nom mjehuru.

Intravenozna

urografija

‡Pored mogu nosti

dokazivanja
morfolo kih
promjena ova nam
pretraga omogu uje i
procjenjivanje
funkcije bubrega
uvidom u bubre nu
ekskreciju
kontrastnog sredstva.

Infuziona urografija

‡Infuziona urografija je kontrastna metoda

pregleda urinarnog trakta kod koje se

urotropno kontrastno sredstvo daje u venu u

obliku infuzije, (»brza« infuzija u trajanju od

15 minuta).

‡I ovom metodom otkrivamo funkcionalne i

morfolo ke promjene bubrega.

Infuziona urografija

‡Indikacije za ovu metodu

su ne to ire nego za

konvencionalnu metodu

intravenozne urografije,

jer se ona mo e izvoditi i

kod pove anih vrijednosti

ureu krvi i kod pacijenata

sklonih alergi nim

reakcijama.

Retrogradna urografija

‡Retrogradna urografija se izvodi na dva na ina:

a) Standardna retrogradna urografija je kontrastna
metoda rendgenolo kog

ispitivanja kod koje se
uvodi tanki kateter u ureter pod kontrolom oka
putem cistoskopa

sve do pijeloureteri nog vrata

gdje se ubrizgava kontrastno sredstvo i
retrogradno puni pijelon, vratovi i a ice
kanalnog sistema bubrega.

Retrogradna urografija

b) Retrogradna urografija po Chevassuu kod

koje se Chevassuov kateter sa koni nim vrhom

uvodi u terminalni dio uretera. Kroz isti se

ubrizgava

kontrastno sredstvo i

retrogradno ispuni, takode, kanalni sistem

bubrega.

Retrogradna urografija

Urografija

‡ Metode retrogradne urografije se izvode uglavnom

u stacionarnim ustanovama, a one se u posljednje

vrijeme sve vi e izbjegavaju radi retrogradnog

uno enja infekcije u uretere i navi e prema

bubrezima.

‡Sa urografijom se esto kombinuje

nefrotomografija, tj. snimanje bubrega u slojevima

neposredno poslije davanja nefrotropnog

kontrastnog sredstva.

Retroperitoneum

‡Retroperitoneumje metoda ubrizgavanja

negativnog kontrastnog sredstva u

retroperitonealni prostor u kojem se bubrezi i

nalaze.

‡ Ovom metodom je mogu e prikazati granice i

konture sjena bubrega i nadbubre ne lijezde.

Cistografija

‡Kontrastno sredstvo

se uvodi u mokra ni
mjehur intravenskim
putem (snima se u
terminalnoj fazi
pregleda intravenozne
ili infuzione urografije,
kada je kontrastno
sredstvo ve ispunilo
mokra ni mjehur)ili
putem katetera kroz
uretru.

Uretrocistografija

‡Uretrocistografijaje kontrastna metoda

rendgenolo kog prikazivanja uretre i mokra nog

mjehura retrogradnim ubrizgavanjem

kontrastnog sredstva kroz vanjski otvor uretre.

Uretrocistografija

‡ Ova metoda je

naro ito zna ajna za

prikaz mu ke uretre

zbog njene du ine i

njenog odnosa

prema prostati i

njene komunikacije

sa epididimisom i

sjemenim

vezikulama.

‡Renalna angiografija

ili renovazografija,

odnosno selektivna

angiografija arterije

renalis je kontrastna

metoda prikazivanja

krvnih sudova, koja se

izvodi Seldingerovom

metodom.

Renalna angiografija ili renovazografija

‡Kateter se uvodi kroz arteriju femoralis putem

arterije ilijake i aorte u arteriju renalis, i tamo

ubrizgava kontrastno sredstvo i snima

serijografski.

Renalna angiografija ili renovazografija

‡U stanju smo, pri

snimanju programirati

sve faze cirkulacije

(arterijsku, parenhimnu i

vensku), pa tako i

dokazati patolo ke

promjene i na krvnim

iIama bubrega i u

parenhimu bubrega.

‡Nadbubre ne lijezde mo emo rendgenski ispitivati

slijede im kontrastnim metodama:

-retropneumoperitoneumom

-selektivnim angiografijamai

selektivnim flebografijama, tj. adrenalna

flebografija

Metode kontrastnih pretraga centralnog nervnog

sistema i ki mene mo dine

‡Ventrikulografijaje

rendgenolo ka

dijagnosti ka metoda

ispitivanja

ventrikularnog

sistema mozga i

bazalnih cisterni,

pomo u negativnog

kontrastnog sredstva

-zraka ili kisika.

Ventrikulografija

‡Kod ove metode zrak se ubrizgava kroz

trepanacione otvore na krovu lubanje i e e u

parijetalnom ili frontalnom podru ju.

‡Ti se otvori prave, na kosti sa svake stranee po

jedan, kroz njih uvodi se du a (posebna) igla u

smjeru lateralnih komora. Iz komore se u istu

iglu prethodno izvadi manja koli ina likvora, a

ubrizgava zrak ili kisik (obi no oko 40 ccm).

Pneumoencelografija

‡Pneumoencelografijase izvodi na dva na ina:

a)punkciom bazalne cisterne -cisterne magne

perkutano u potilja nom predjelu

neposredno ispod okcipitalne kosti.

b)lumbalnom punkcijom u likvorni prostor

ki mene mo dine (subarahnoidealni prostor).

Pneumoencelografija

‡U jednom i u drugom slu aju prethodno se

ispusti manja koli ina likvora i ubrizga zrak (do 50
ccm).

‡Zrak se sakuplja u mo danim komorama, u

bazalnim cisternama, i u subarahnoidealnim
prostorima

‡Naosnovu ove metode mogu se otkriti

ekspanzivne tvorbe mo danih tumora i neki drugi
procesi.

‡Cerebralne

angiografije

su uglavnom

angiografije

arterije karotis

(karotis

angiografija) i

angiografija

arterije

vertebralis.

‡Karotis angiografijaje

kontrastna rendgenska metoda
ispitivanja krvnih sudova
velikog mozga.

Karotis angiografija

‡Kontrastno sredstvo se ubrizgava (po

mogu nosti) u arteriju karotis internu bilo

punkcijom direktno, na vratu, bilo

Seldingerovom metodom pomo u katetera

(kroz arteriju femoralis, putem arterije ilijake i

aorte u arteriju karotis komunis i arteriju

karotis internu).

Arteriografija arterije vertebralis

‡Arteriografija arterije vertebralis je, takoder,

konstrastna rendgenolo ka metoda ispitivanja

krvnih sudova malog mozga.

‡Kontrast se ubrizgava u arteriju vertebralis na dva

na ina:

-putem direktne punkcije arterije

vertebralis na vratu

-Seldingerovom metodom

Arteriografija arterije vertebralis

‡I jedna i druga metoda, omogu uje nam ta no

otkrivanje nekih ekspanzivnih procesa u

mozgu kao to su: tumori, hematomi, abscesi,

aneurizme arterija, tromboze, skleroti ne

promjene na arterijama mozga.

‡Snimanje se vr i serijografski.

‡ Mijelografijaje

rendgenolo ka

kontrastna

dijagnosti ka

metoda pomo u

koje se ubrizgava

pozitivno

kontrastno

sredstvo u likvorni

prostor ki mene

mo dine.

Mijelografija

‡Razlikujemo, descendentnu mijelografiju i

lumbalnu mijelografiju.

‡Kod descedentne mijelografijepunkcija iglom

vr i se ispod okcipitalne kosti kao kod

pneumbencefalografije i tu se ubrizgava

kontrastno sredstvo, naj e e u obliku uljanog

jodnog preparata.

Mijelografija

‡Kod lumbalne mijelografije

uvodi se vodotopivo

kontrastno sredstvo.

‡Dijaskopijom na ekranu prati

se tok kontrastnog sredstva,

a snimanje se vr i u

najoptimalnijim

projekcijama.

‡Radikulografijaprikaz korijenova spinalnih ivaca

vodenim jodnim kontrastnim sredstvom i

predstavlja nastavak mijelografije.

‡Diskografijaje kontrastna metoda pregleda

intervertebralnih diskusa.

Metode kontrastnih pretraga lokomotornog

aparata

‡Artrografijaje

rendgenolo ka kontrastna
metoda ispitivanja kod
koje se pozitivno
kontrastno sredstvo
ubrizgava u zglobni
prostor i pri tom se prave
snimci u optimalnim
projekcijama.

Miografija

‡ Miografijaje kontrastna rendgenolo ka

metoda ispitivanja popre no-prugastih mi i a.

‡

Kod ove metode se pozitivno kontrastno
sredstvo ubrizga u jedan od mi i a.

‡ Ovom metodom omogu ena je vizuelizacija

strukture mi i a radi vrlo promptne
opacifikacije kontrasta uzdu miofibrila, po
endomizijumu.

Periferna arteriografijadonjih ekstremiteta

‡Periferna arteriografijadonjih ekstremitetase

izvodina dva na ina:

-ubrizgavanjem kontrasta

translumbalnom punkcijom igle direktno u

lumbalnu aortu

-uvo enjem katetera po Seldingeru

kroz jednu od femoralnih arterija pri

emu

se kateter plasira u abdominalnu

aortu

do iznad njene bifurkcije.

Periferna arteriografija

donjih ekstremiteta

‡Poslije ubrizgavanja

kontrasta kontrastno

sredstvo se iri po

krvnim sudovima

ekstremiteta.

Periferna arteriografijadonjih ekstremiteta

‡Slike se prave serijografski paralelno za obje

noge.

‡Kontrast se mote dati preko igle direktno u

jednu od femoralnih arterija.

‡Periferna

arteriografija
gornjihekstremiteta
izvodi se na sli an
na in kao
prethodna samo se
kontrastno sredstvo
ubrizgava u arterije
nadlaktice

Flebografija

‡Flebografijadonjih ekstremitetaje kontrastna

metoda rendgenolo kog ispitivanja, venskih
krvnih ila.

‡Pozitivno kontrastno sredstvo se ubrizgava u

jednu od povr nih vena na dorzumu stopala, a
nekad direktnom punkcijom u kalkaneus
(transosalna flebografija).

‡Svrha metode je da prika e promjene venske

cirkulacije na donjim ekstremitetima.

‡Snimanje se vr i seriografski.

Flebografija

‡Flebografija gornjihekstremitetaizvodi se na

sli an na in kao i na donjim ekstremitetima

samo se kontrastno sredstvo ubrizgava u jednu

od perifernih vena dorzuma ake.

Limfografija

‡Limfografijaje kontrastna metoda pregleda

limfnih sudova i limfnih vorova.

Limfografija

‡Pozitivno (uljano) kontrastno sredstvo daje se

u ispreparirani limfni sud na dorzumu stopala
ili dorzumu ake i ubrizgava se posebnom
pricom, ali postepeno pod malim pritiskom.

‡ prica je konstruisana za tu svrhu.

‡Svrha metode je da poka e promjene limfne

cirkulacije kao i izgled limfnih vorova.

Metode kontrastnih pretraga genitalnihorgana

Histerosalpingografija

‡ Histerosalpingografijaje rendgenolo ka

kontrastna metoda prikaza upljina materice i

jajovoda.

‡

Metoda se izvodi sa pozitivnim kontrastnim

sredstvom.

‡Svrha ove metode je otkrivanje patolo kih

promjena na ovim organima.

‡ Ona naro ito poma e u dijagnosticiranju

prohodnosti jajovoda.

Angiografija karlice

‡Angiografija karlicepoputarteriografije i

flebografije, tako er, poma eu dijagnostici

patolo kih procesa u podru ju enskih

genitalnih organa.

‡Galaktografijaje

kontrastna mamografija,

tj. rendgenolo ka

kontrastna metoda

prikaza vodova mlije nih

lijezda (dojke), a spada u

adenografije.

Galaktografija

‡ Ova metoda se izvodi ubrizgavanjem

pozitivnog kontrastnog sredstva u mlije ne

kanali e dojke.

‡ Ona upotpunjuje klasi nu mamografiju.

‡Izvodi se samo kod secerniraju e dojke.

Radiolo ke tehnologije

u radiodijagnostici

Predmet : Radiolo ke metode

Doc. Dr. Fahrudin Smajlovi

‡Za ispitivanje pojedinih dijelova ljudskog tijela

postoje razli ite, radiolo ke dijagnosti ke metode

pregleda, koje mo emo podijeliti na :

-Radiolo ke metode pregleda glave i vrata

-Radiolo ke metode pregleda

centralnog

nervnog sistema (CNS)

-Radiolo ke metode pregleda torakalnih

organa

-Radiolo ke metode pregleda abdominalnih

organa

-Radiolo ke metode pregleda

muskuloskeletnog sistema

RADIOLO KE METODE PREGLEDA GLAVE I VRATA

Lobanja

‡Ljudska lobanja je sastavljena od22kosti uklju uju i i

mandibulu, koje su vrstovezane me usobno

nepokretnim zglobovima, zvanim suturama, sa

izuzetkomtemporomandibularnog zgloba, koji je

pokretan.

Lobanja

‡Podijeljene su na:

-kosti kraniuma

-kosti lica sa mandibulom

Lobanja

‡Kranium je

sastavljen od 8
kostiju i to dvije
parne: parijetalne i
temporalne kosti i
etiri neparne:
frontalna,
okcipitalna,
sfenoidalna i

etmoidalna kost.

Lobanja

‡U temporalnim kostima su smje tene slu ne

osikule unutra njeg uha.

‡Kosti kraniuma formiraju kavitet odnosno

prostor, unutar kojeg je smje ten mozak.

‡Konveksitet kraniuma formiraju parijetalne,

frontalna i okcipitalna kost,

Lobanja

‡Bazulobanjeformiraju

frontalna,sfenoidalna,
parijetalne,
temporalne i
okcipitalna kost.

‡Baza lobanje

podijeljena je na tri
dijela (fose): prednji,
srednji i stra nji dio.

‡Ima vi e klasi nih radiolo kih metoda za prikaz

svih kostiju lobanje, a dijele sena:

-standardnesnimke lobanje

-specijalne snimke lobanje

Standardne snimke glave

‡Kraniogram je klasi na radiolo kametoda

prikaza kostiju lobanje, pravi se u dvije
projekcije, AP i profilnoj.

‡U AP projekciji centralna zraka ulazi u visini

korijena nosa dok na profilnoj projekciji
centralna zraka ulazi na oko dva popre na
prsta ispred spoljnjeg u nog otvora.

Kraniogram (AP i profil)

Standardne snimke glave

‡ Ovom metodom mogu se

prikazati normalnestrukture
kao i anomalije na
konveksitetu lobanje,
traumatske promjene-
frakture, hroni ne upalne
promjene kostiju lobanje,
destruktivne,patolo ka
pro irenja sele turcike,
intrakranijalni kalcifikati itd.

Rendgengram lobanje lijevi profil.

Na parijetalnoj kosti ovalno nehomogeno rasvjetljenjsa o trim
skleroti nim rubom.

- Hemangiom -

‡Rendgengram lobanje AP

‡ Multiple osteoliti ke
promjene na kostima kalvarije

‡ Multipli mielom

‡Rendgengram lobanje AP

‡ Osteoliza mandibule

‡ Maligni tumor

‡Rendgengram lobanje

‡AP

‡Fraktura parijetalne kosti

lijevo (ozna eno)

‡Rendgengram lobanje

‡Lijevi profil

‡Fraktura lijeve parijetalne

kosti (ozna eno)

Specijalne snimke

‡ Odnose se na pojedine regije u podru ju glave

-uho, sinusi, orbite.

Specijalne snimke uha

‡Snimak mastoida po Schullerupravi se u

profilnoj projekciji sa kraniokaudalnim nagibom

cijevi cca 30°, a centralna zraka ulazi u visini
tjemena.

‡Na taj na in se nagibom cijevi izbjegne

superpozicija mastoida.

Snimak mastoida po Schulleru

‡ Ovom projekcijom se

dobro vidi
pneumatizacija, akutne
i hroni ne upalne
promjene, kao i ko tana
destrukcija kod
malignog procesa
mastoida, te frakture
temporalne kosti.

Specijalne snimke uha

‡Snimka piramida po Stenversupravi se u

poluprofilnoj projekciji sa nagibom lica prema

naprijed tako da orbita do e na filmu, uz

kaudokranijalni nagib rendgen cijevi od 12°, a

centralna zraka ulazi iza mastoida.

Snimka piramida po Stenversu

‡Na ovoj projekciji se

dobro vide promjene na
piramidama, hroni ne
upalne promjene,
destruktivne promjene
nastale malignim
procesom, te uzure
gornjeg ruba, kao i
frakture piramida.

Specijalne snimke uha

‡Snimka mastoida po Mayerupravi se u AP

projekciji sa koso postavljenom kasetom tako

da je glava podignuta za oko 30º, a centralna

zraka ulazi na korijenu kose, sa laganim

kraniokaudalnim nagibom 5-10º.

Snimka mastoida po Mayeru

‡ Ovo je najbolji AP prikaz

mastoida, na kojem se
vide fraktura, destrukcija
i sklerozacija mastoida

Specijalne snimke uha

‡Snimka piramida po Towneupravi se u AP

projekciji sa kraniokaudalnim nagibom cijevi

oko 30ºa centralna zraka ulazi na rubu kose

(vlasi ta).

Snimka piramida po Towneu

‡Dobro se vidi foramen okcipitale magnum i

piramide.

‡ Ovom metodom se vide promjene na

okcipitalnoj kosti.

Specijalne snimke uha

‡Snimke mandibule se

prave u dvije kose i AP
projekciji.

‡Na snimcima se mogu

vidjeti frakture, upalne
promjene, cisti ne
promjene i destrukcije
kod malignih tumora,
postoperativne
promjene...

Kompjuterizirana tomografija

‡Promjene na kostima lobanje se odli no vide

na slojevima kompjuterizirane tomografije
(CT), me utim frakture kostiju lobanje se
ponekad bolje mogu identificirati i prikazati na
klasi nom snimku nego na CT slojevima.

‡Ultrazvuk i magnetna rezonanca nisu metode

izbora za dijagnostiku ko tanih promjena.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Radiografija:

‡Prva radiolo ka metoda za dijagnostiku
patolo kih promjena paranazalnih upljina je
klasi na snimka sinusa koja se pravi u etiri
projekcije.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Snimka sinusa po Waltersuse pravi u

sjede em polo aju, sa PA projekcijom

u toku koje je pacijent bradom naslonjen na
film, a glavomzaba enomunazad.

‡Centralna zraka ulazi horizontalno na vrhu

tjemena.

Snimka sinusa po Waltersu

‡ Ova projekcija

omogu ava temeljit

pregled frontalnih,

etmoidalnih i

maksilarnih sinusa

na jednom snimku.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Snimka sinusa po Caldwelluse pravi u

sjede em polo aju sa PA projekcijom, pri kojoj

je pacijent elom i nosom prislonjen na

kasetu, a rendgenska cijev sa kraniokaudalnim

nagibom 15-20ºdok centralna zraka ulazi na

vrhu tjemena.

Snimka sinusa po Caldwellu

‡ Ovom projekcijom dobro

se vide frontalni i
etmoidalni sinusi, dok su
maksilarni sinusi dijelom
prekriveni piramidama.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Snimka sinusa po Grangerupravi se u

sjede em PA polo aju pri kojoj je pacijent

elom i nosom naslonjen na kasetu,a

rendgenska cijev sa nagibom u kaudo-

kranijalnom smjeru od oko 20°, dok centralna

zraka ulazi u visini dna potiljka, u visini

foramen okcipitale magnum.

Snimka sinusa po Grangeru

‡ Ova metoda pru a

mogu nost za analizu
frontalnih, etmoidalnih i
sfenoidalnih sinusa, iako se
sfenoidalni i etmoidalni
superponiraju (prekrivaju
jedan povrh drugog).

‡Za analizu sfenoidalnog

sinusa se koristi snimka
sele ili profilni snimak
glave.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Aksijalna snimka sinusase pravi u sjede em

polo aju, sa AP projekcijom, pri kojoj je

pacijent tjemenom naslonjen na film (sa

zaba enom glavom), sa kaudo-kranijalnim

nagibom cijevi za oko 15-20°, a centralna zraka

ulazi iznad laringealnih hrskavica.

‡

Aksijalna snimka sinusa

‡ Ovom metodom dobro

se diferenciraju
sfenoidalni sinusi, alisu
isto tako vidljivi i
maksilarni sinusi,
mandibula i strukture
baze lobanje.

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Na snimcima sinusa mogu se vidjeti upalna

zasjenjenja, sjene mekih tumorskih masa

unutar sinusa, destrukcije kostiju sinusa, te

postupalne sklerozacije, cisti ne promjene;

zatim frakture frontalne kosti, mandibule,

kostiju lica i kostiju baze lobanje, te

destruktivni procesi u mandibuli i na kostima

baze lobanje uzrokovani malignim tumorima.

Rendgengram prednjih paranazalnih upljina PA

Maksilarni sinusi desno homogeno zasjen eni

Sinusitis

‡Tomografija maksilarnih

sinusa pokazuje
prisustvo mekotkicnih
sjenki (ozna ene
strelicama)

‡ Mukokele

Paranazalne upljine (sinusi)

‡Kompjuterizirana tomografija (CT):

‡CT je metoda izbora za

prikaz svih patolo kih
promjena unutar sinusa
i na okolnim ko tanim
strukturama.

Sinusi -CT

‡Na transverzalnim slojevima mo e se ta no

odrediti gustina procesa unutar sinusa i na taj

na in izdiferencirati da li se radi o te nom

sadr aju ill tumoru unutar samog sinusa, da li

proces zahvata ko tani okvir sinusa, te koliko

se iri u okolne ko tane strukture.

Sinusi -CT

Paranazalne upljine (sinusi)

‡ Magnetna rezonanca (MRI) :

‡ Magnetnom rezonancom se mo e analizirati

sadr aj svih paranazalnih upljina, ta no

odrediti gusto u sadr aja unutar sinusa,

ekstenzitet procesa, ali magnetna rezonanca

nije metoda izbora za patolo ke promjene u

ko tanim strukturama.

Sinusi - MRI

Sinusi - MRI

CT

MRI MRI STIR

Algoritam

‡KIasi ni rendgenski snimak sinusa je jo uvijek

prva metoda kojom se po inje obrada
paranazalnih upljina.

‡Na snimku sinusa mo e se nerijetko dobiti

nekad sasvim dovoljno podataka za
postavljanje dijagnoze, ill se mo e na osnovu
ovesnimke postaviti indikacija za dalje
radiolo ke metode i to u prvom redu
kompjuteriziranu tomografiju,a zatim
magnetnu rezonancu.

Orbite

‡Radiografija:

‡KIasi nom radiolo kom metodom se mo e

napraviti snimak orbita na kome se mogu

vidjeti samo traumatske promjene i

eventualne velike destrukcije ko tanog okvira

orbita.

Orbite

‡Kod prisustva metalnog

stranog tijela unutar
orbite klasi nim
kraniogramom i
specijalnom snimkom
orbita mo e se odrediti
polo aj, veli ina i oblik
stranog tijela.

Orbite

‡Ultrazvuk (UZ):

‡ Odgovaraju om sondom

mo e se eksplorirati sadr aj
itave orbite, mo e se vidjeti
nemetalno strano tijelo,
odrediti njegov polo aj i
veli ina, zatim prikazati
krvarenja unutar oka, tumore
u oku kao i druge patolo ke
procese.

Orbite -UZ

‡Kolor Doppler metodom mogu se prikazati sve

vaskularne strukture unutar oka i sve

promjene na krvnim sudovima oka.

Orbite

‡Kompjuterizirana tomografija (CT):

‡Na transverzalnim CT slojevima dobro se prika e

ko tani okvir orbita, kao i razli ite promjene na istom.

‡Isto tako na transverzalnim CT slojevima (koji se

obi no prave u koronalnoj i aksijalnoj projekciji),
izvanredno se prika u sve strukture oka uklju uju i i
o ne mi i e.

‡Ta no se mo e odrediti polo aj metalnog stranog

tijela, njegov oblik i veli ina.

Orbite -CT

‡Na CT slojevima se

odli no vide sve cisti ne
promjene, zatim sve
tumorske promjene,
mo e se ta no odrediti
njihova veli ina, te
njihov ekstenzitet i
odnos sa ostalim
strukturama kao i
destrukcija zida orbite.

Orbite

‡ Magnetna rezonanca (MRI):

‡Na slojevima magnetne rezonance

koji se prave u tri projekcije vrlo
dobro se prika e itav unutra nji
sadr aj orbite, mogu se analizirati
pojedina no sve strukture oka
uklju uju i i krvne sudove.

Orbite - MRI

‡Dobro se vide tumorski

procesi, njihov
intenzitet, njihova
veli ina i donekle odnos
sa okolnim strukturama.

‡ Me utim,promjene

ko tane strukture
zidova orbite se bolje
vide na CT slojevima.

Algoritam

‡KIasi na snimka orbita-orbitogram je

orijentaciona, a CT je prva radiolo ka metoda

za dijagnostiku orbita kako sadr aja u

orbitama tako i ko tanog okvira.

‡Nakon ove metode mo e se eventualno

postaviti indikacija za druge radiolo ke metode

ispitivanja (MRI).MRI).

Nos i nosne upljine

‡Radiografija:

‡Na standardnoj profilnoj

snimci nosa (bez re etke)
mogu se dijagnosticirati
traumatske i destruktivne
promjene nosnih kostiju.

Nos i nosne upljine

‡Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Ukoliko postoji klini ka indikacija za analizu

sadr aja nosnih upljina, kao i samog zida

najvi e podataka emo dobiti na transverzalnim

slojevima kompjuterizirane tomograflje.

Nos i nosne upljine

‡ Magnetna rezonanca (MRI):

‡Nosne upljine se izvanredno mogu

prikazati na slojevima magnetne
rezonance, dok za pregled ko tanih
struktura nije metoda izbora.

Algoritam

‡KIasi na radiografija je prva radiolo ka

dijagnosti ka metoda pregleda nosnih kostiju,

te ukoliko se ovom metodom ne dobiju validni

dijagnosti ki podaci, indicirana je

kompjuterizirana tomografija.

Srednje i unutra nje uho

‡Radiografija:

‡Na klasi nim rendgenskim snimcima piramida

mogu se evidentirati hroni ne upalne
promjene (osteoskleroza) ili destruktivne
promjene ve ih razmjera nastale bilo upalnim,
bilo malignim procesom.

‡ Me utim, ovom metodom se ne mo e prikazati

sadr aj srednjeg i unutra njeg uha.

Srednje i unutra nje uho

‡Kompjuterizirana

tomografija (CT):

‡CT je doprinio mnogo u

vizualizaciji sadr aja
srednjeg i unutra anjeg
uha.

Srednje i unutra nje uho -CT

‡Na tankim CT slojevima (2 mm) napravljenim u

dvije projekcije (aksijalnoj i koronalnoj), mogu

se vizualizirati osikuli i mogu se dijagnosticirati

brojni patolo ki sadr aji unutar srednjeg i

unutra njeg uha.

Srednje i unutra nje uho

‡ Magnetna rezonanca (MRI):

‡ Magnetna rezonanca daje dobre rezultate u

prikazu unutra njeg uha, ali nije metoda

izbora za prikaz destruktivnih ili skleroti nih

promjena u ko tanoj strukturi.

Srednje i unutra nje uho - MRI

‡Neurinom akustikusa se

najbolje mo e prikazati na
slojevima MRI.

Algoritam

‡CT je prva metoda, jo uvijek jedina kojom

mo emo najbolje vizualizirati sadr aj srednjeg

i unutra njeg uha.

Usna upljina (jezik)

‡Radiografija:

‡Zbog sumacionih efekata standardna

radiografija (nativna snimka) nema

dijagnosti kih vrijednosti kod patolo kih

procesa jezika i mekih tkiva usne duplje.

Usna upljina (jezik)

‡Kompjuterizirana

tomografija (CT):

‡CT-om se mo e

identificirati patolo ki
proces unutar samog
jezika, evidentirati
uve ane regionalne
limfne lijezde, te
odrediti veli inu
procesa.

Usna upljina (jezik)

‡ Magnetna rezonanca:

‡Na slojevima MRI se

dobije znatno vi e
podataka o patolo kom
stanju jezika.

Algoritam

‡Kod patologije jezika i usne upljine digitalne

tehnike (MRI i CT) daju najvi e rezultata i

svakako su prve radiolo ke metode.

Pljuva ne lijezde

‡Radiografija:

‡Na nativnom rendgenskom

snimku podru ja
pljuva nih lijezda mogu se
vidjeti kalcifikati odnosno
sijaloliti unutar pljuva nih
lijezda.

Pljuva ne lijezde

‡Sijalografija :

‡ Ovo je kontrastna metoda prikaza pljuva nih

lijezda.

‡Radi se na taj na in da se tupom iglom bez

vrha u e u otvor pljuva nih lijezda, te ru no

aplicira manja koli ina kontrastnog sredstva i u

toku radioskopije prave ciljani snimci u

optimalnim projekcijama.

Pljuva ne lijezde-Sijalografija

‡Na ovim snimcima se

mogu analizirati
odvodni kanali
pljuva nih lijezda,
njihova ramifikacija,
razli ita su enja, njihovo
potiskivanje
tumoroznim procesima,
te zapreke uzrokovane
sijalolitima.

Pljuva ne lijezde-Sijalografija

Pljuva ne lijezde

‡Ultrazvuk (UZ):

‡Ultrazvu nim pregledom se mo e odrediti

oblik, veli ina i parenhimna struktura

pljuva nih lijezda, mogu se dijagnosticirati

tumorske promjene, te urastanje tumora u

okolne strukture, kao i uve ane regionalne

limfne lijezde.

‡Ultrazvuk submandibularne lijezde

Pljuva ne lijezde

‡Kompjuterizirana tomografija (CT) :

‡Na transverzalnim CT slojevimamo e se u

cijelosti prikazati oblik, veli ina i gustina
parenhima pljuva nih lijezda, njihovo
tumorsko uve anje, odnos prema okolnim
strukturama, odnosno njihovo urastanje u
okolna tkiva, kalciflkate unutar lijezda,
cisti ne promjene unutar lijezda, te uve ane
regionalne limfne lijezde.

Pljuva ne lijezde-CT

‡Na postkontrastnoj seriji

mo e se vidjeti i
vaskularizacija tumorskih
procesa u samim
lijezdama, te odnos sa
okolnim krvnim ilama.

Pljuva ne lijezde

‡ Magnetna rezonanca (MRI) :

‡Na multiplanarnim MRI slojevima mo e se

dobiti potpuni uvid u anatomiju i patolo ke

promjene unutar pljuva nih lijezda, njihov

oblik, veli inu, gustinu te odnos sa okolnim

strukturama, to je vrlo va no za planiranje

terapijskog tretmana.

MRI parotidnih lijezda

Algoritam

‡Nativna rendgenska snimka je prva i

nezamjenjiva u ovoj obradi, zatim se obi no

rade najmanje agresivne i najjeftinije

dijagnosti ke metode gdje sigurno na prvom

mjestu dolazi ultrazvuk, a nakon pregleda

ultrazvukom se zaklju uje koja e biti slijede a

dijagnosti ka metoda pregleda pljuva nih

lijezda (sijalografija, CT, MRI).

Interventne procedure

‡Dijagnosti ka biopsija radi dobijanja

patohistolo kog, odnosno patocitolo kog

nalaza je naj e a interventna procedura na

pljuva nim lijezdama.

drijelo

Anatomski drijelo ili farinks se
dijeli na tri eta e:

-epifarinks(nasofarinks)

-mezofarinks(orofarinks)

-hipofarinks(laringofarinks),

te e algoritam radiolo kog
ispitivanja biti razli it prema
eta ama.

drijelo

‡Epifarinks se najbolje mo e

prikazati na koronalnim i

sagitalnim slojevima

magnetne rezonance, te

djelomi no na transverzalnim

CT slojevima.

‡ Mezofarinks se mo e

analizirati osim vizuelne

inspekcije i na slojevima CT-a,

kao i na slojevima magnetne

rezonance

MRI epifarinksa i mezofarinksa

Hipofarinks

‡Klasi na

hipofaringografija sa
barijum ka om je prva
metoda pregleda
hipofarinksa gdje se
analiziraju njegovi
zidovi, elasti nost,
otvaranje i zatvaranje
piriformnih recesusa, te
prolaz kontrastnog
sredstva u jednjak.

Hipofaringografija

drijelo

‡Kompjuterizirana tomografija (CT) :

‡Kompjuteriziranom tomografijom se mo e

dobiti daleko vi e podataka jer na

transverzalnim slojevima kompjuterizirane

tomografije se mo e vidjeti tumorozni proces,

te u isto vrijeme i njegov odnos prema

okolnim strukturama, kao i uve ani regionalni

limfonodi.

drijelo

‡ Magnetna rezonanca

(MRI) :

‡ Magnetna rezonanca

daje daleko vi e
podataka zahvaljuju i
mogu nosti skeniranja u
tri razli ite ravni

(projekcije).

Algoritam

‡Konvencionalna faringografija za hipofarinks je

prva metoda pregleda, zatim dolazi CT, te MRI.

Grkljan

‡Kompjuterizirana tomografija (CT) :

‡KIasi na tomograflja, zatim kontrastna

laringografija su historijske metode potisnute

digitalnim tehnikama.

‡CT je prva metoda pregleda grkljana ill larinksa

Grkljan -CT

‡Na transveizalnim CT

slojevima mogu se vidjeti
sva zadebljanja zida
larinksa, odnos sa
okolnim strukturama, te
uve ane regionalne
limfne lijezde.

‡Tako er na CT slojevima

se mogu vidjeti
destrukcije hrskavica
larinksa.

Grkljan -CT

‡

Tiroidna hrkavica bijela strelica

‡

La ni vokalni nabori glave strelica

‡

Aritenoidna hrskavica crne strelice

Grkljan

‡ Magnetna rezonanca

(MRI) :

‡ Magnetna rezonanca na

koronalnim slojevima
daje daleko vi e
podataka nego CT.

‡ Ovom metodom mogu

se vizualizirati glasnice i
evidentirati znatno
manje lezije.

Algoritam

‡Kompjuterizirana tomografija je prva metoda

pregleda larinksa, koja se po potrebi mo e

dopuniti magnetnom rezonancom.

Tireoidna i paratireoidne lijezde

‡Ultrazvuk (UZ):

‡Ultrazvuk je prva metoda radiolo kog pregleda

tireoidne i paratireoidnih lijezda.

Tireoidna lijezda -UZ

‡ Ovom metodom se mo e

odrediti ta an polo aj,
oblik i veli ina lijezda,
njihov odnos prema
okolnim strukturama,
mo e se analizirati
gustina parenhima
lijezda.

Tireoidna lijezda -UZ

‡Ultrazvukom se mogu dijagnosticirati skoro sve patolo ke promjene,

kao npr. ciste, solidni tumori, kalcifikati itd.

Tireoidna lijezda

‡Doppler metodom se mo e analizirati njena vaskularizacija kao i

odnos ljezde sa okolnim vaskularnim strukturama.

Tireoidna i paratireoidne lijezde

‡Kompjuterizirana tomografija (CT) :

‡Na CT slojevima mo e se

analizirati oblik, veli ina
tireoidnih i
paratireoidnih lijezda,
gustina parenhima,
odnos sa okolnim
strukturama.

CT tiroidne lijezde

Tireoidna i paratiroidne lijezde-CT

‡ Mogu se identificirati sve patolo ke lezije

unutar lijezda.

‡Na postkontrastnoj seriji mo e se analizirati

vaskularizacija lezija u samoj lijezdi i odnos

prema okolnim vaskularnim strukturama.

Tireoidna lijezda -CT

Uve ana tireoidna lijezda -CT

Paratireoidna lijezda

Tireoidna i paratireoidne lijezde- MRI

‡ Magnetna rezonanca (MRI) :

‡ Magnetna rezonanca daje, tako er, kompletnu

sliku tireoidne i paratireoidnih lijezda.

Algoritam

‡Ultrazvuk je metoda izbora za pregled titne

lijezde, s obzirom da je jeftina, neinvazivna,

nema joniziraju eg zra enja i mo e se

ponavljati bezbroj puta.

‡Nakon pregleda ultrazvukom donosi se

indikacija o eventualnim daljim radiolo kim

metodama ispitivanja (scintigrafija, CT, MRI).

Muskulatura vrata

‡Ultrazvuk (UZ) :

‡Ultrazvukom (UZ) se

mogu analizirati sve
muskularne strukture
na vratu te evidentirati
skoro sve patolo ke
promjene

Muskulatura vrata

‡ Me utim, na transverzalnim CT slojevima , a

pogotovo na slojevima MRI dobija se daleko

vi e podataka o muskulaturi vrata.

Muskulatura vrata -CT

Algoritam

‡Ultrazvuk je primarna metoda u radiolo kom

ispitivanju muskulature vrata.

Krvne ile vrata

‡Ultrazvuk (UZ):

‡Krvni sudovi vrata se mogu
izvanredno prikazati ultrazvu nom
tehnikom, mogu se analizirati
konture krvnih ila, irina lumena,
arterioskleroti ne promjene,
okluzije, uro ene malformacije,
kao i dislokacije ekstravaskularnim
ekspanzivnim tvorbama.

‡ Me utim, Doppler, a posebno
Kolor Doppler tehnikom, mogu se
analizirati i funkcionalne promjene
u krvotoku krvnih ila vrata.

Krvne ile vrata

‡Doppler efekat ozna ava promjene frekvencije izmedu

dva tijela koja se kre u.

‡Ultrazvu ni talas se odbija od eritrocita u kretanju

unutar krvne ile, a isto tako i od samu stjenku.

‡Promjena frekvencije izme u poslanog i primljenog

ultrazvu nog talasa slu i za izra unavanje brzine
strujanja krvi.

‡Kod su enih mjesta u krvnoj ili brzina strujanja se

pove ava, a kod okluzije, odnosno za epljenja nema
povratnog signala jer se eritrociti ne kre u.

‡.

Krvne ile vrata

‡Na pomak frekvencije
utje u i frekvencija
poslanog ultrazvu nog
talasa, ugao, te brzina
kretanja ultrazvuka kroz
tijelo.

‡ Optimalni ugao je 45-60°.

‡U upotrebi su sonde
razli itih frekvencija ovisno
od toga na kojoj prosje noj
dubini se nalaze ispitivani
krvni sudovi, a naj e e od
3,3 do 8 MHz

Krvne ile vrata

‡Doppler sonografija

kombinira morfolo ko-
anatomski uvid u izgled
krvnih ila sa funkcionalnom
analizom spektra frekvencija
u ivom vremenu na ekranu.

‡Dobiva se B slika (Brigtness

modulation,B-mode-
modulacija svjetlo e) u
crnobijeloj tehnici i prikaz
brzine strujanja krvi u kHz na
eljenom mjestu.

Krvne ile vrata

‡Kod kolor sistema B slika je kodirana bojom, s

obzirom na smjer i brzinu strujanja krvi.

‡Ispitivanje se vr i le e i uz primjenu kontaktne paste

(gela) pomicanjem sonde na vratu.

‡Analizira se longitudinalno a. carotis communis, a.

carotis interna, te a.carotis eksterna s
prepoznatljivim osobinama, a po eljan je i popre ni
presjek sumnjivog mjesta zbog odre ivanja dimenzija
potencijalnog plaka, te ostalih osobina plaka.

Krvne ile vrata

‡Glavni cilj ultrazvu nog karotidnog ispitivanja

je pravovremeno otkrivanje zna ajne stenoze

da bi se bolesnik mogao uspje no lije iti

vaskularnim hirur kim zahvatima.

‡Drugi glavni cilj je otkrivanje egzulceriranih

plakova kao i potencijalnih izvora za

embolizaciju distalno.

Krvne ile vrata

‡Zna ajnom stenozom smatra se stenoza 75-80%

lumena, a ni i stepen stenoze se prati ultrazvu no do
stupnja zna ajne stenoze.

‡ Okluzija karotidnih arterija dijagnosticira se velikim

stupnjem sigurnosti i gotovo ne zahtijeva
angiografsku obradu jer ne podlije e hirur kim
zahvatima, a u takvim slu ajevima sva pozornost se
usmjerava na stanje druge karotidne arterije, koja se
prati sonografski.

Krvne ile vrata

‡ Metoda pru a uvid u

stanje arterijskog
zida, njezinog
zadebljanja,
kalcifikacije u
samom zidu, te
gubitka elasti nosti
koji se odra ava u
dilataciji i
tortuoznosti same
arterije.

Krvne ile vrata

‡Pouzdanost metode raste napretkom

tehnologije, ali jo uvijek se izra ava u

komparaciji sa angiografljom koja u modernoj

koncepciji ostaje rezervirana preoperativna

metoda.

Arteriografije vrata

‡Karotidne arterije se mogu kontrastno

prikazati na dva na ina:

-Direktnom punkcijom na vratu i

serijskim snimanjem

-Seldingerovom metodom

Arteriografije vrata

‡Godine 1953. Seldinger uvodi

perkutanu kateterizaciju

krvnih sudova, kojaprema

autoru nosi ime Seldingerova

metoda angiografija.

‡Uskoro ovo postaje osnovna

metoda izvodenja svih

angiografija.

Arteriografije vrata

‡ Metoda po Seldingeru predstavlja na in uvo enja

katetera u eljeni krvni sud u ljudskom tijelu.

‡Za ovu metodu pregleda pacijent mora biti prije

svega hospitaliziran, zatim prije pregleda mora
imatisvje e nalaze koagulograma, koji uklju uju
vrijeme koagulacije, vrijeme zgru avanja, broj
trombocita te nalaz e era u krvi, uree u krvi i
snimak plu a.

‡Rad u sali za izvo enje angiografija mora biti u

sterilnim uvjetima.

Arteriografije vrata

‡Prije izvo enja pretrage pacijent se mora pripremiti

psiholo ki to podrazumijeva razgovor sa ljekarom
koji izvodi pretragu.

‡Pacijentu se treba objasniti ta se dobija tom

pretragom i ukratko na in izvo enja pretrage.

‡Dalja priprema pacijenta podrazumijeva brijanje

dezinfekciju i enje polja obostrano, ingvinalno te
nakon toga pokrivanje polja sterilnim kompresama, a
zatim se prilazi lokalnoj anesteziji na mjestu gdje se
vr i punkcija.

Arteriografije

vrata

‡Prvo se posebnom
iglom za punkciju
krvnog suda punktira
perkutano arterija
femoralis.

‡Kad se iz igle kod
punkcije arterije dobije
jak mlaz krvi
svijetlocrvene boje
onda se kroz otvor igle
plasira metalni vodi -
sajla (gajd) do eljenog
mjesta.

‡Sve se prati pod
dijaskopijom.

Arteriografije vrata

‡Nakon toga se pa ljivo izvu e igla

preko vodi a a potom se na vodi
navla i odgovaraju i angiografski
kateter koji se uvodi u krvni sud.

‡

Kateter je sa radioopaknim vrhom te
se prati na monitoru a vrh je mekan i
savitljiv.

‡Kad je kateter dovoljno plasiran,

izvla i se vodi napolje iz katetera, a
kateter se spaja sa pricom, uz
povremeno pro pricavanje kroz
kateter heparinizirane fiziolo ke
otopine (5.000 i. j. heparina na 500
ccm fiziolo ke otopine).

Arteriografije vrata

‡Nakon priklju enja na automatsku pricu vr i se

serijsko snimanje uz automatsko davanje kontrastnog
sredstva.

‡Nakon zavr ene pretrage vadi se kateter, a hemostaza

se u ini kontinuiranim pritiskom prstiju ruke.

‡ Ovo je daleko komfornija metoda za radiologa nego

direktna punkcija arterije karotis komunis,aujedno
se izbjegavaju mogu nosti stvaranja eventualnih
hematoma na mjestu punkcije na vratu.

Arteriografije vrata

‡ Ovom metodom se

mogu prikazati
vertebralne i karotidne
arterije vrata, te
analizirati njihov
anatomski polo aj,
oblik, konture,
eventualna su enja ili
potpune opstrukcije.

Vratna ki ma

‡Radiografija:

‡Konvencionalni rendgenski

snimak vratne ki me, naro ito
profilni daje dosta podataka.

‡ Me utim, samo klasi nim

nativnim snimkom nije uvijek
mogu e do i do ta ne
dijagnoze.

Vratna ki ma

‡Kose snimke:

‡Prave se sa zako enim tijelom pod uglom od 30°.

‡ Ovom metodom se dobro vide mali zglobovi i

trnasti nastavci, kao i promjene na njima.

‡Klasi na tomografija:

‡KIasi na tomografija vratne ki me, naro ito C1-

C2kralje aka je jo uvijek aktuelna dijagnosti ka
metoda, posebno kod fraktura.

Vratna ki ma

‡Kompjuterizirana

tomografija (CT) :

‡Na transverzalnim CT

slojevima mo e se analizirati

ko tana struktura kralje aka,

njihov oblik, veli ina, te

prodor intervertebralnog

diska u vertebralni kanal, i

eventualna kompresija

medule spinalis.

Vratna ki ma -CT

Vratna ki ma

‡ Magnetna rezonanca (MRI) :

‡ Magnetna rezonanca (MRI)

zahvaljuju i mogu nosti

skeniranja u tri i vi e

projekcija daje daleko

najvi e informacija o

intervertebralnom disku dok

nije me-toda izbora za

analizu ko tanih struktura

vratne ki me.

Diskus hernija - MRI

Algoritam

‡KIasi ni snimak vratne ki me (prvenstveno u

profilnoj projekciji) je prva metoda pregleda,

zatim kompjuterizirana tomografaja, te

eventualno druge metode.

RADIOLO KE METODE PREGLEDA

CENTRALNOG NERVNOG SISTEMA

Centralni nervni sistem (CNS)

‡ Mozakje dio centralnog nervnog sistema, koji

je smje ten unutarlobanje i kroz foramen

okcipitale magnum se nastavlja u ki menu

mo dinu koja je ulo ena u ki meni kanal.

Mozak

‡ Obavijen je potpuno sa tri sloja
ovojnica (meninge).

‡Prvi sloj: Pia mater vrsto nalije e
na povr inu mozga.

‡Drugi sloj pia arachnoidea je
odvojena od pie mater i izmedu
njih se nalazi subarahnoidalni
prostor unutar kojeg cirkulira
likvor (cerebrospinalna te nost).

‡Tre i i naj vr i sloj je dura mater
koji vrsto nalije e na unutra nju
ko tanu povr inu lobanje, ine i
periost, a od arahnoide je
odvojen potencijalnim
subduralnim prostorom.

Mozak

‡Pojam mozak obuhvata: velikimozak

(cerebrum), mall mozak (cerebellum) i

mo dano stablo (truncus cerebri).

Mozak

‡Cerebrum zauzima prednji i gornji dio zapremine

lobanje, ovoidnog je oblika, sastoji se od dvije
jednake hemisfere razdvojene srpastom
duplikaturom dure mater koja se zove falks cerebri.

‡U stra njem donjem dijelu lubanje nalazi se mali

mozak (cerebellum), koji je odvojen od cerebruma sa
prostom duplikaturom dure mater koja se zove
tentorium.

‡Ispod cerebruma i ispred cerebelluma nalazi se

mo dano stablo.

Mozak je vaskulariziran iz dva parna arterijska sistema.

Mozak

‡Vertebralne arterije sa

svojim granama
vaskulariziraju mo dano
stablo, mali mozak, cijele
okcipitalne i dio
temporalnih lobusa velikog
mozga, dok unutarnje
karotidne arterije
vaskulariziraju ostale
dijelove mozga.

Mozak

‡ Oba arterijska sistema

vertebralni i karotidni na bazi
mozga spojeni su preko
komunikantnih arterija u
arterijski estougao (circulus
arteriosus Willisi).

‡Venski sistem sastoji se od

povr nih i dubokih vena koje se
ulijevaju u sinuse unutar
mo danih ovojnica

Circulus arteriosus cerebri

Centralni nervni sistem

‡Ve 20-tak godina nakon

Rentgenovog otkri a x-zrake su
se po ele koristiti u agresivnoj
dijagnostici mozga.

‡Ta nije 1917.godine Dandy je

napravio prvu
pneumoencefalografiju.

‡Lumbalnom punkcijom insuflirao

je zrak u subarahnoidalni prostor
i snimanjem u razli itim
polo ajima prikazao
ventrikularni sistem i
subarahnoidalne prostore
mozga.

Centralni nervni sistem

‡Slijede a agresivna radiolo ka metoda je bila

ventrikulografija kod koje se direktno
ubrizgavao zrak u lateralne ventrikule mozga
kroz trepanacioni otvor na lobanji te nakon
toga snimanjem u razli itim projekcijama
prikazivao ventrikularni sistem.

‡ Me utim pojavom CT-a ove radiolo ke

metode su postale historijske.

Arteriografija

‡Ve godine 1923. je uvedena kontrastna

cerebralna arteriografija i to direktnom

punkcijom arterije karotis komunis na vratu,

koja je kasnije modificirana Seldingerovom

metodom, te se ista skoro nepromijenjena

odr ava sve do sada njeg vremena.

Arteriografija

‡Arteriografski se mogu analizirati sve krvne

ile mozga, kako arterije tako i vene.

Arteriografija

‡Na arteriogramima se mogu dijagnosticirati:
anatomske malformacije krvnih ila mozga
(aneurizme, hemangiomi, arteriovenozne fistule itd.),
patolo ke vaskularizacije kod tumora mozga,
ekspanzivni procesi koji potiskuju mo dani parenhim
(ciste), zatim indirektno mo emo dijagnosticirati
subduralne i epiduralne hematome, zatim
arterioskleroti ne promjene na arterijama mozga sa
mogu im opstrukcijama itd.

‡ Me utim, ovo je agresivna dijagnosti ka metoda koja
je znatno manje u upotrebi nakon pojave CT-a.

Arteriogram mozga

Ultrazvuk (UZ)

‡Godine 1880. bra a Kiri su otkrili piezo

elektri ni efekat.

‡Radi se o pojavi elektri ne struje nakon

mehani kog pritiska kristala kvarca.

Ultrazvuk (UZ)

‡Godinu dana kasnije otkrili su inverzni piezoelektri ni efekat, to je
obrnuta pojava kad isti kristali pod utjecajem naizmjeni ne struje
titraju i mehani ke vibracije visokih frekvencija proizvode ultrazvu ne
talase.

‡Ultrazvu ni talasi nisu ujni za ljudsko uho, njihova frekvencija je ve a
od ujnih zvu nih talasa.

‡

U dijagnostici sekoriste ultrazvu ni talasi du ine od 1 do 20 MHz.

‡Dakle, za nastanak ultrazvu nog talasa potreban je izvor, tj. tijelo koje
vibrira, za vibraciju tijela koje proizvodi ultrazvu ne talase potrebna je
energija, pa je akusti ni intenzitet zvuka, tok odre ene energije kroz
jedinicu povr ine.

‡Slabljenje (atenuacija) ultrazvu nih talasa zavisi od:

- irenja ultrazvu nog snopa

-apsorpcije

-refleksije i raspr enja.

Ultrazvuk (UZ)

‡Ultrazvuk je promijenio radiolo ki

dijagnosti ki algoritam u posljednjih

dvadeset godina zajedno sa ostalim

digitalnim tehnikama.

‡Pregled ultrazvukom je pristupa na,

neinvazivna, bezbolna i relativno

jeftina radiolo ka dijagnosti ka

metoda.

‡Zbog jednostavnosti i neinvazivnosti

kao i nedostatka rizika o te enja,

ultrazvuk ima iroku primjenu u

neuroradiologiji.

Ultrazvuk (UZ)

‡Ve u toku trudno e ultrazvukom se mo e

pratiti razvoj mozga kod embriona te

identificirati anomalije.

Ultrazvuk (UZ)

‡U neonatologiji i

prematuritetu ultrazvuk se

koristi za dijagnosticiranje

promjena mozga (pristup

kroz veliku fontanelu ill kroz

temporalnu kost).

‡Na ovaj na in se mogu

dijagnosticirati

intrakranijalna krvarenja,

tumori, kao i anomalije

mozga.

Mozak fetusa

Ultrazvuk (UZ)

‡Kod odraslih ultrazvuk se iznimno koristi kod

nekih oboljenja pristupom kroz mastoide,

rje e kroz temporalnu kost, kao i

subokcipitalnim pristupom.

Transkranijalni Doppler

‡Intrakranijalni ogranci arterija su bili dugo

nedostupni direktnom Doppler angiografskom

ispitivanju zbog te eg prodiranja ultrazvu nog

talasa kroz kosti lobanje.

‡Transkranijalni Doppler koristi pulziraju e

ultrazvu ne talase ni ih frekvencija (2MHz)

radi dublje prodornosti.

Transkranijalni Doppler

‡Uveo ga je 1982. godine

norve ki fizi ar Rune

Haslid sa saradnicima i

omogu io prikaz
intrakranijalnih grana
tako da daje uvid u
Willisov arterijski krug.

Transkranijalni Doppler

‡Transkranijalna Doppler ispitivanja temelje se na istom na elu kao i
ekstrakranijalni Doppler.

‡Su avanje ila bez obzira na uzrok izaziva pove anje brzine u ili i zahtijeva
da isti volumen pro e kroz su eni lumen, tako da metoda otkriva pove anje
brzine strujanja krvi.

‡

Srednja brzina strujanja krvi izra ava se u cm/sec.

‡Kod primjene transkranijskog Dopplera dolazi ja e do izra aja atenuacija
signala kroz tkivo i natrag.

‡Dubina insonacije se kre e od 2,5 do 15 cm.

‡Na in izvo enja i primjene transkranijalne Doppler tehnike diktirani su
anatomskim odnosima:

-ko tanim prozorima (lucentni dijelovi kosti) koji dopu taju prolaz

ultrazvu nih zraka

-anatomskim osobinama pozicije arterija na bazi lobanje.

Transkranijalni Doppler

Transkranijalni Doppler

‡Postoje pravila postavljanja sonde i usmjeravanja optimalnog

kuta insonacije na pojedinom prozoru da bi uspjela
identifikacija arterijskog segmenta.

‡Transkranijalni kolor Doppler je va an kod arteriovenoznih

malformacijazbog otkrivanja drugih ila "hraniteljica", a vrlo
je pogodna metoda za ispitivanjefunkcionalnih promjena u
kratkim sekvencama vremena jer mo e registrirati te
promjene, brzinu strujanja krvi u mo danim arterijama npr.
kod otvaranja i zatvaranja o iju.

‡U te svrhe postoje razni funkcionalni testovi iji je cilj

otkrivanje potencijalnih cerebrovaskularnih hemodinamskih
promjena.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Glavni problem konvencionalne
radiologije, odnosno radiografije
je "sumacioni snimak", tj. na
rendgen filmu se sumiraju sjene
svih tkiva (kosti, mi i i, masno
tkivo itd.) snimanog dijela i
stvaraju sumacioni snimak.

‡KIasi na tomografija je davala
vi e informacija od sumacionog
snimka, ali razlike u gusto i tkiva
su se mogle samo grubo
diferencirati, dok fina mjerenja u
gusto i tkiva nisu bila mogu a.

‡Nau nici su ovaj problem
poku avali rije iti matemati kim
putem.

‡Da bi kompjuter matemati ki
mogao izra unati koliko je
slabljenje, odnosno kolika je
apsorpcija x-zraka nakon prolaska
kroz organizam, mora se izmjeriti
intenzitet x-zra enja prije ulaska u
tijelo pacijenta i uporediti sa
intenzitetom zra enja
detektiranim nakon izlaska iz
tijela pacijenta

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Radi tehni ke izvedbe aparata i problema

pozicioniranja pacijenta najpogodniji za pregled i
kompjutersku obradu je popre ni (aksijalni) presjek,
odnosno projekcija.

‡Prvi eksperimenti sa aksijalnim presjecima

tomografije su se izvodili na razli itim stranama
svijeta u Japanu i Engleskoj.

‡Aksijalnoj tomografiji prethodila je rotaciona

tomografija ili "rotografija" ra ena od 1946. godine u
Japanu.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Pacijent je le ao na stolu, a rendgenska cijev i film su rotirali
oko pacijenta 0°-230°-360°za vrijeme ekspozicije.

‡Na filmu je bila maska u obliku proreza na olovnoj plo i i u
toku rotacije rendgenske cijevi, film se pomicao i rotirao iza
olovnog proreza tako da je zra enje uvijek padalo na
neosvijetljeni dio filma.

‡ Ovaj princip je kasnije postao osnov za kompjutersku aksijalnu
tomografiju.

‡ Oldendorf je 1961. godine na osnovu svojih eksperimenata
ukazao na mogu nost mjerenja apsorpcije u popre nom
presjeku tijela pomo u uskog snopa x-zraka, ali je zato bila
neophodna kompjuterska obrada podataka.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na ovim principima, a

nakon etverogodi njeg
istra ivanja engleski
fizi ar Godfrey Newbold
Hounsfield uz pomo
ameri kog
matemati ara Alana
Mac Cormacka
konstruisao je 1971.
godine prvi CT skener za
glavu.

Godfrey Newbold Hounsfield

KIini kom primjenom CT-a 1973. godine

otpo elaje era moderne radiologije koja je

dovela do razvoja niza digitalnih tehnika.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Prvi CT skener je instaliran u Hamer mitskoj bolnici u Engleskoj.

‡Imao je dva jodna kristala, davao je sliku sa osnovnim

matriksom 85x80.

‡Vrijeme skeniranja je bilo4,5 minute i ograni avalo je izvo enje

ispitivanja samo na intrakranijalnu patologiju.

‡Za tri godine Ledley je razvio CT cijelog tijela.

‡U toku 1974. i 1975. godine prvi CT aparati za cijelo tijelo su

instalirani u Klinici Cleveland, a nakon toga na Institutu za
radiologiju Mallinekradt i Mayo klinici.

‡Prvi izvje taji iz ovih institucija bili su entuzijasti ki o ulozi CT-a u

evaluaciji pankreasa, jetre i retroperitoneuma, ali su bili
pesimisti ki za CT ispitivanja torakalnih organa i digestivnog
trakta.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Kompjuterizirana tomografija
daje neuporedivo bolje snimke
sa mnogo boljim razlu ivanjem
nijansi nego klasi na
tomografija.

‡ Ovdje se mogu diferencirati
gusto e koje se razlikuju samo
za 0,2% dok se kod klasi ne
tomografije ne mo e ostvariti
bolje razlikovanje gusto e od
2%.

‡Tome je razlog znatno ve a
osjetljivostdetektora od filma,a
pogotovo fluorescentnog
ekrana.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Su tina CT-a je da se analogne informacije u obliku

elektri nih signala, koji su nastali pod utjecajem
x-zraka, koji su pro le kroz tijelo pacijenta i do ivjele
promjenu u intenzitetu, konvertuju u analogno-
digitalnim (A/D) konvertorima (pretvara ima) u
digitalne informacije.

‡U ovoj fazi informacije broj ano izra ene su pogodne

za sve ra unske operacije broj anog sistema.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡ Matemati ke informacije se kompjuterskom

precizno u i brzinom obrade u ra unaru i nakon
matemati ke obrade se u digitalno-analognim (D/A)
konvertorima rekonvertira u analogne informacije
koje se onda prikazuju u obliku TV sig-nala na ekranu
TV monitora.

‡ Ovi signali dobiveni u obliku slike na TV monitoru se

mogu prenositi na videodisk, polaroid kameru,
multispotkameru itd.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Prema tome slika

dobivena na TV ekranu
kod CT-a je
matemati ka slika, a ne
klasi na rendgenska
slika koja se dobija
klasi nom
radiografijom.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡CT aparat-skener ima slijede e dijelove:

-sto za pacijenta,

-gentrij (prostor gdje se nalazi rtg cijev

sa detektorlma)

-konzola sa tastaturom i TV

monitorom

-multiformat kamera

-jedan ili vi e ormara sa elektri nim

ure ajima-sklopovima.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡U toku CT pregleda pacijent le i na stolu sa

fiksiranom glavom, prvo se napravi sumacioni

profilni snimak koji se zove "topogram".

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na osnovu topograma odredimo prvi sloj, koji mora obuhvatiti
stra nju lobanjsku jamu i prolazi tik iznad foramen okcipitale
magnum, zatim u sredini lobanjske jame se nalazi u visini selle
turcike i u prednjoj lobanjskoj jami se nalazi tik uz ko tane
strukture iznad krova orbite.

‡Veoma je bitno dobro postaviti prvi sloj da bi se izbjeglo zra enje
sadr aja orbita.

‡Nakon planiranog prvog transverzalnog sloja mora se napraviti
odgovaraju i nagib gentrija.

‡Za sve ovo vrijeme pacijent mora biti miran sa fiksira-nom
glavom i tek nakon napravljenog nagiba gentrija po inje
skeniranje, odnosno prave se slojevi aksijalne tomografije prema
zadatom programu

‡ Ostali slojevi kroz stra nju lobanjsku jamu se obi no planiraju od
5 mm, a u supraselarnom dijelu po 10 mm.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Indikacije za izvo enje CT-a postavljaju se na osnovu

neurolo kog i neurohirur kog pregleda.

‡ One mogu predstaviti prakti no sve promjene u regiji glave i

vrata.

‡Za CT pregled ne treba posebna priprema pacijenta. Izuzetak

su djeca i nemirni pacijenti, kod kojih je neophodna op ta
anestezija.

‡Nakon zavr ene nativne serije ukoliko postoji indikacija radi se

postkontrastna serija.

‡Kontrastno sredstvo se mo e primijeniti intravenozno, u vidu

"bolusa" ili intravenozno infuzijom.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡CT ima izuzetno veliki zna aj

u neuroradiolo koj
dijagnostici.

‡To je jedna od

najpouzdanijih radiolo kih
tehnika koja omogu ava
jasnu vizualizaciju istodobno
anatomskih struktura mozga
i kostiju lobanje, te
vizualizaciju skoro svih
patolo kih stanja.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡CT-om se mogu dijagnosticirati sve morfolo ke promjene

mozga kao to su:

-kongenitalne malformacije

-traumatska krvarenja

-mo dani infarkti

-velike aneurizme

-tumori

-atrofi ne promjene

-hidrocefalus

-kalcifikati

-ciste

CT
neurokranijuma;
1.Topogram; od
2. do 6. aksijalni
skenovi ; Uredan

nalaz

‡CT neurokranijuma;

snimak sa uve anjem

‡Vidi se strukura

mo danog parenhima,
siva i bijela masa,
sulkusi, girusi i falx
cerebri

‡CT neurokranijuma;

‡Zapa aju se

pro ireni sulkusi,
su eni girusi i
dilatiran komorni
sistem.

‡Nalaz odgovara

atrofi nim
promjenama

‡CT neurokranijuma

‡Na aksijalnom presjeku

ozna enim brojem 3. vidi se

trakasta hiperdenzna

promjena uz desnu

parijetalnu kost (ozna eno)

‡Epiduralni hematom

‡Na presjeku ozna enim

brojem 4. zapa a se fraktura

kosti

‡CT neurokranijuma

‡Epiduralni hematom

‡CT neurokranijuma

‡Fraktura

parijetalne kosti

desno i

intracerebralna

hemoragija

‡Epiduralni hematom desno

‡ Obostani epiduralni hematom

‡CT neurokranijuma

‡Lijevo hiperdenzna

promjena (oko 70
HU) veli ine 20 mm

‡Cerebrovaskularni

inzult

‡ Hemoragija

‡CT neurokranijuma

‡ Hemoragija lijevo

‡CT neurokranijuma

‡Lijevo neo tro

ograni ena

hipodenzna

promjena

‡Ishemi ni

cerebrovaskularni

inzult

‡CT neuorokranijuma

‡Ishemi ni

cerebrovaskularni inzult
desno

‡CT neurokranijuma

‡Desno nehomogena

neo tro ograni ena
hipodenzna promjena

‡

Maligni tumor

‡CT neurokranijuma

‡Lijevo hiperdenzna

tumorska promjena

koja potiskuje lateralnu

komoru, zapa a se

postoperativni defekt

parijetalne kosti

‡Recidiv meningeoma

‡CT neurokranijuma

‡ Meningeom lijevo

‡CT neurokranijuma

‡LIjevo frontalno

nehomogena ovalna

promjena nejasno

ograni ena od okoline,

postkontrasni skenovi

‡ Metastaza

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca bazirana je na fizi kom

efektu rezonancije nukleusa ma vodonika.

‡Nukleusi atoma vodonika imaju magnetske

osobine i reagiraju na magnetsko polje tako da

se u ovom polju njihovi magnetni momenti

usmjeravaju ma tom magnetnom polju.

Magnetna

rezonanca (MRI)

‡Ukoliko ove jezgre izlo imo

snopu usmjerenih radiotalasa

magnetni momenat nukleona

zaokre e se u odnosu na smjer

prvobitnog polja.

‡Kada se isklju i izvor

radiotalasa, oni se vra aju u

prvobitni polo aj. a emitiraju

signale u obliku

elektromagnetnih talasa.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Vra anje u prvobitan polo aj nukleona

nije trenuta no, ve je zato potrebno
odredeno vrijeme.

‡To vrijeme se zove "vrijeme

relaksacije" spina.

‡Emitirani visokofrekventni

elektromagnetni talasi predstavljaju
signale u vidu analognih informacija.

‡ Ovaj analogni signal se u A/D

konvertoru pretvara u digitalnu
informaciju koja se matemati ki
kompjuterskim putem obraduje, te se
preko D/A konvertora ponovo pretvara
u analognu informaciju i prezentira
kao video TV slika.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Ovaj analogni signal se u

A/D konvertoru pretvara u

digitalnu informaciju koja se

matemati ki kompjuterskim

putem obraduje, te se preko

D/A konvertora ponovo

pretvara u analognu

informaciju i prezentira kao

video TV slika.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca

predstavlja neinvazivnu
novu tehniku prikazivanja
tjelesnih struktura bez
joniziraju ih zra enja i
tetnih efekata na ljudski
organizam.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Vrijednosti magnetne

rezonance su u
mogu nosti
multiplanarnosti, odnosno
skeniranja u tri i vi e
projekcija (sagitalna,
koronalna, aksijalna ill
transverzalna, te kose).

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Pregled se radi najmanje sa dvije "sekvence" i to T-1 i
T-2 sekvence.

‡Grubo govore i u T-1 sekvenci se prika u anatomske
strukture, dok u T-2 sekvenci se bolje diferenciraju
patolo ke promjene.

‡Ukoliko je indicirano kontrastno sredstvo (kontrastna
sredstva za MRI se zovu paramagnetna kontrastna
sredstva) daje se u T-1 vremenu relaksacije.

‡ Me utim,kod MRI treba strogo voditi ra una o
kontraindikacijama.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Kontraindikacije za MRI su:

-postojanje feromagnetnih

metala u tijelu pacijenta

-zubne proteze sa

materijalom nepoznatog

sastava

-spirale kod ena za koje se ne

zna od kojeg sumaterijala

-pace-makeri

-klaustrofobi ne osobe

-komatozna stanja pacijenta

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Prednosti MRI su u multiplanarnosti, odnosno mogu nosti

dobijanja snimke u tri i vi e ravni, zatim mogu nost znatno
boljeg diferenciranja sive i bijele supstance mozga, to
omogu ava bolje diferenciranje upalnih, pa ak i
funkcionalnih promjena mozga.

‡Rekonstrukcijom slike mogu se posebno prikazati sve krvne

ile mozga, a ova sekvenca se zove magnetna angiografija i
pi e se kraticom MRA.

‡Pomo u MRA mogu se prikazati sve krvno ilne

malformacije mozga, aneurizme krvnih ila i njihova ta na
lokalizacija.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Indikacije za MRI predstavljaju:

-spontana subarahnoidalna

hemoragija

-vaskularne malformacije (infarkti i

ishemije)

-tumori hipofize i stra nje lobanjske

jame

‡ MRI kranijuma

‡Koronarni, sagitalni i

aksijalni presjeci

‡ MRI kranijuma

‡Aksijalni presjeci

‡Uredan nalaz

‡ MRI hipofize

‡Sagitalni presjeci

‡ MRI arterija mozga

‡Rekonstrukcija na injena

poslije aplikacije
paramagnetnog sredstva

Digitalna subtrakciona angiografija

(DSA)

‡Intravenozna angiografija sa digitalnom tehnikom se po ela

primjenjivati krajem sedamdesetih godina pro log vijeka.

‡ Ovaj sistem je zatim modificiran subtrakcionom tehnikom.

‡ Ovdje se radi o subtrakciji na nivou digitalnih informacija.

‡I kod ove tehnike analogni signali koji su ovdje video-TV signali,

konvertira se u digitalne informacije.

‡Kod ove tehnike, pored matemati kog prora una i obrade

podataka vr i se i subtrakcija digitalnih informacija.

‡U digitalno-analognim (D/A) :)pretvara ima ponovo nastaju

analogne informacije koje predstavljaju subtrahiranu sliku koja
se mo e posmatrati u real-time na TV monitoru.

Digitalna subtrakciona angiografija

(DSA)

‡Na in izvo enja je slijede i:

‡Prvo se pod kontrolom dijaskopije ta no odredipolje snimanja
(centriranje).

‡Nakon toga se napravi nativni snimak tzv. maska.

‡

Potom se kontrastno sredstvo kroz iglu sa plasti nim omota em
("braunila") aplicira obi no u venu kubitalis.

‡U izuzetnim slu ajevima, kad je ova tortuozna ili tanka,kontrastno
sredstvo se aplicira u venu femoralis.

‡Za injiciranje kontrastnog sredtva koristi se automatska prica.

‡Protok kontrastnog sredstva iznosi 12-15-25 cm/sek u ukupnoj koli ini do
40 ccm za intrakranijalne studije.

‡Iza aplikacije kontrastnog sredstva, pet sekundi nakon prestanka injiciranja
kontrastnog sredstva pravi se serija ekspozicija, standardno 9-15 koje su
subtrahirane sa prethodno uzetom maskom.

Digitalna subtrakciona angiografija

(DSA)

‡Po prestanku snimanja itava serija se
automatski stokira (pohrani) na disk iz
koga se onda mo e vr iti postevaluacija i
najkvalitetnije slike se mogu preko
multiformat kamere prenijeti na film.

‡IntravenoznaDSA se sve manje koristi a
sve vi e se koristi intraarterijalna DSA po
Seldingeru.

‡ Ovom digitalnom tehnikom se dobiju
kontrastnim sredstvom ispunjene arterije
mozga, bez superpozicije ko tanih
struktura, to jako olak ava interpretaciju.

‡ Ovom tehnikomse mogu prikazati sve
kongenitalne malformacije krvnih ila
mozga, intrakranijalne aneurizme,
patolo ka vaskularizacija tumora, kao i
eventune okluzije velikih mo danih
arterija.

Cerebralna

angiografija

AP prijekcija

A.vertebralis

‡Cerebralna

angiografija

‡AP projekcija

‡A.carotis int.

‡Cerebralna

angiografija

‡LL projekcija

‡A.vertebralis

Interventna radiologija

‡Interventna radiologija predstavlja povezivanje
dijagnosti ke metode sa terapijskom procedurom.

‡ Ona omogu ava lije enje nekog oboljenja bez
hirur kog zahvata, ili omogu ava hirur ki zahvat u
povoljnijim uvjetima.

‡Interventna radiologija se ne koristi uvijek u
terapijske svrhe.

‡Jedan dio postupaka interventne radiologije se koristi
da se dode do ta nije citolo ke ill patohistolo ke
dijagnoze.

Interventna radiologija

‡Ciljevi interventne radiologije su:

-dobivanje citolo ke ili histolo ke

dijagnoze

-pobolj anje rezultata lije enja

lijekovima

-odga anje ili potpuno isklju enje

hirur kog zahvata

Interventna radiologija

Metode kojima se dolazi do navedenih ciljeva su:

-perkutana aspiraciona biopsija (PAB)

-intraarterijska aplikacija citostatika (IAC)

-transkateterska terapijska embolizacija (TTE)

-perkutana transluminalna angioplastika (PTA)

-perkutana drena a (PD)

Interventna radiologija

‡U neuroradiologiji od interventnih procedura se

naj e e koristi transkateterska embolizacija

krvnih ila, kod vaskularnih anomalija,

aneurizmi, AV malformacija, fistula

Algoritam

‡Digitalne tehnike su potpuno promijenile algoritam

radiolo kih dijagnosti kih metoda u ispitivanju centralnog
nervnog sistema, a mnoge od ranijih konvencionalnih
agresivnih radiolo kih metoda su potpuno isklju ene.

‡CT je prva dijagnosti ka metoda u dijagnosti kom ispitivanju

oboljenja mozga; ona je prakti ki postala "skrining metoda".

‡Nakon nativnog CT pregleda donosi se odluka da Ii e se

aplicirati kontrastno sredstvo i uraditi postkontrastna serija, a
nakon toga se odlu uje o drugim dijagnosti kim radiolo kim
metodama ispitivanja oboljenja mozga (MRI, angiografija itd.).

Ki mena mo dina

Ki mena mo dina

‡Ki mena mo dina je

produ etak mo danog
stabla preko produ ene
mo dine (medulla
oblongata), smje tena
je u vertebralnom
kanalu i sa svim
mo danim ovojnicama
kao i kod mozga.

Ki mena mo dina

‡U subarahnoidalnom

prostoru cirkulira likvor.

‡Duga je oko 45 cm kod

mu karaca i oko 43 cm
kod ena, a prote e se od
prvog vratnog kralje ka
do visine donjeg ruba L-1

(prvog

lumbalnog)kralje ka i iz
nje izlaze periferninervi.

Ki mena mo dina

‡Sadr aj vertebralnog kanala se analizira

uvo enjem pozitivnog ili negativnog (zrak)
kontrastnog sredstva u subarahnoidalni ili
epiduralni prostor.

‡Dandy je prvi ve 1917. godine koristio zrak

kao negativno kontrastno sredstvo, a Sicard i
Forestier su 1926. godine uveli u upotrebu
uljana jodna kontrastna sredstva (Lipiodol,
Pantopaque i drugi).

Subokcipitalna

(cervikalna) mijelografija

‡Kontrastno sredstvo se

ubrizga subokcipitalno

u subarahnoidalni

prostor (cisternu

magnu) i laganim

okretanjem pacijenta

prave se snimci u AP,

profilnoj i kosim

projekcijama.

Uredan nalaz

Subokcipitalna (cervikalna)

mijelografija

‡ Ova agresivna dijagnosti ka

metoda izvodi se u strogo

indiciranim slu ajevima.

Subokcipitalna (cervikalna)

mijelografija

‡ Ovom metodom se mo e prikazati kompresija

rupturiranog intervertebralnog diska (vratne

kralje nice) i potpuni prekid cirkulacije likvora

usljed eskpanzivnog procesa u vertebralnom

kanalu.

Mijelogram pokazuje kompresiju

ki mene mo dine zbog protruzije

intervertebralnog diska C3-C4

‡ Otjecanje(curenje)

cerebrospinalne
te nosti iz
subarahnoidalnog u
epiduralni prostor

Lumbalna mijelografija

‡Kod ove metode vodotopivo trijodno

kontrastno sredstvo ubrizgava se u
subarahnoidalni prostor u visini L-4 -
L-5 kralje ka pacijentu u le e em
polo aju,na boku i sa uzdignutom
glavom (da ne bi kontrastno
sredstvo oti lo intrakranijalno), te se
prave snimke u AP, profilnoj i kosim
projekcijama.

Lumbalna mijelografija

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati

patolo ke promjene u lumbalnom dijelu

vertebralnog kanala, kao to su: kompresije

rupturiranog intervertebralnog diska i

ekspanzivni procesi.

Protruzija intervertebralnog
diska L3-L4

Lumbalna mijelografija

‡ Mijelografijom se ne mo e prikazati ki mena

mo dina, nego subarahnoidalni prostor u

kojem se ona nalazi.

Ki mena mo dina

‡Kompjuterizirana tomografija (CT) :

‡Na transverzalnim CT slojevima mogu se

prikazati sve strukture u vertebralnom kanalu

ukiju uju i i medulu spinalis.

‡ Me utim, svi dijelovi, zbog anatomsko-

fiziolo kog polo aja, nisu pogodni za CT

(torakalni), odnosno ne mogu se dobiti

pouzdani rezultati.

Ct intervertebralnog diska L4-L5

Ki mena mo dina

‡ Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Mogu nost skeniranja u tri i vi e ravni

(projekcije) daje, naro ito na sagitalnim
presjecima najbolju sliku vertebralnog kanala i
ki mene mo dine.

‡ Ovo je do sada najbolja i najpouzdanija

metoda direktnog prikaza ki mene mo dine.

‡

MRI vratne ki me

Spinalne arteriografije

‡Seldingerovom metodom, posebnim

kateterom ulazi se u spinalne arterije i

ubrizgava kontrastno sredstvo.

‡

Ovom metodom se mogu prikazati arterio-

venozne anomalije u vertebralnom kanalu.

‡ Ova tehni ki vrlo agresivna i delikatna metoda

radi se u strogo indiciranim slu ajevima.

Algoritam

‡Za dijagnostiku ki mene mo dine

najpouzdanija radiolo ka metoda i sa najvi e
podataka je MRI, na ijim se slojevima mogu
prikazati i analizirati svi dijelovi ki mene
mo dine.

‡Na alost, zbog vrlo skupe opreme, ova

radiolo ka metoda nije dostupna svim
pacijentima, te u takvim situacijama je
indiciran prvo CT.

RADIOLO KE METODE PREGLEDA

TORAKALNIH ORGANA

Torakalni organi

‡Unutar toraksa se nalaze:

plu a i disajni putevi
(traheja i bronhi), koji
ine najve i i najva niji
dio respiratornog
sistema, te srce i velike
krvne ile koje ine
najva niji sadr aj
kardiovaskularnog
sistema.

Torakalni organi

‡ Ovi organi su ograni eni

(okru eni) pleurom,

rebrima i torakalnim
mi i ima, a od
abdomena ih odvaja
dijafragma.

Torakalni organi

‡Radiolo ke metode pregleda dijele se na:

-konvencionalne

-digitalne

‡Posebna priprema za konvencionalni radiolo ki

pregled nije potrebna i pacijenti mogu biti brzo

obra eni.

Plu a

‡Radiografija:

‡Zbog brojnih korisnih informacija, rendgenski

snimak grudnog ko a je jedna od naj e e

primjenjivanih radiolo kih metoda u

medicinskoj praksi.

Plu a

‡Prednosti radiografije u odnosu na radioskopiju

su slijede e:

-sitni detalji se mnogo bolje vide na
filmu nego na ekranu

-bolja je kontrastnost slike

-mogu e je du e posmatranje uz
znatno manju dozu zra enja pacijenta

‡ Osim toga, rendgenski snimak predstavlja trajni

dokument bolesti.

Plu a

‡Da bi rendgenski snimak gundogs
ko a bio zadovoljavaju i,
neophodno je obratiti pa nju na
osnovne kriterije pri snimanju:

‡na filmu se mora vidjeti cijeli
grudni ko u ispravnoj i korektnoj
PA poziciji, sa izmaknutim
skapulama u stranu, sa vidljivim
dijafragmama obostrano, sa
ki menim stubom u sredini u
projekciji kojeg se vide konture
traheje ispunjene zrakom, sve do
bifurkacije i po etni dijelovi oba
glavna bionha.

Plu a

‡U profilnoj projekciji sternum i torakalna ki ma

treba da se jasno vide, a stra nji uglovi rebara

treba uvijek da se poklapaju.

Plu a

‡Na rendgenskom snimku grudnog ko a mogu se dijagnosticirati

slijede e promjene:

-frakture klavikula, skapula, rebara i kralje aka

-destruktivne (osteoliti ke) promjene klavikula,
skapula, rebara i kralje aka,

-poja ano odlaganje vapna u kostima grudnog ko a
(osteoplasti ne promjene)

-kongenitalne malformacije kostiju grudnog ko a
(klavikula, skapula, rebara i ki menog stuba)

-postoperativne promjene na kostima grudnog ko a
(resekcije rebara)

Plu a

-homogena i inhomogena zasjenjenja plu nih polja
jednostrano ili obostrano

-solitarne ili multiple nodozne sjene u plu nim
poljima jednostrano ili obostrano, sa mogu im

kalcifikatima

-traumatski pneumotoraks jednostrano, ili
obostrano, sa mogu im pleuralnim izlivom

-sjene pleuralnog izliva jednostrano ili obostrano

-potpuno zasjenjenje jednog plu nog krila sa
potiskivanjem sjene medijastinuma u suprotnom
pravcu ili sa povla enjem sjene medijastinuma u
istom pravcu

Plu a

-izrazita razli itost u transparenciji plu nih polja kao
posljedica kongenitalnih anomalija

-hiperinflacija plu nih polja kao posljedica emfizema,

-sjena srca mo e biti potisnuta patolo kim procesom
u suprotnu stranu, ili mo e biti povu ena u istu
stranu gdje se nalazi patolo ki proces npr. kod
potpune atelektaze plu a ili nakon odstranjenja
plu nog krila

Plu a

-uve ana sjena srca

-pro irena vaskularna petlja srca,

-tumorozne mase u medijastinumu

-kalcifikati u projekciji srca, hilusa,

medijastinuma i u plu nim poljima itd.

Radioskopija

‡Radioskopija plu a je orijentaciona metoda pregleda

koja omogu uje stjecanje op eg utiska o stanju
torakalnih organa, omogu ava posmatranje
abnormalnih pokreta dijafragmei medijastinuma,
otkrivanje malih pleuralnih izliva, stranih tijela itd.

‡ Me utim,dijagnoza oboljenja plu a postavlja se na

osnovu radiografije jer radioskopija plu a omogu ava
samo davanje subjektivnog nalaza radiologa, to
zna i da predstavlja nepotpun pregled.

Radioskopija

‡Za radioskopiju koja se uglavnom izvodi na klasi nom

rendgenskom aparatu sa TV lancem, a slika se posmatra na TV
monitoru nije potrebna nikakva adaptacija, jer se dijaskopija
izvodi pri sobnoj, odnosno dnevnoj svjetlosti.

‡Za vrijeme pregleda pacijent se nalazi u stoje em stavu, a te ki

pacijenti u sjede em.

‡Ponekad se iz nu de radioskopija izvodi u polule e em ili

le e em stavu pacijenta.

‡S obzirom na pravac X-zraka mo e se izvoditi u PA, AP, LL

(profilni) te u I i II kosom polo aju.

‡ Osim ovih mogu se izvoditi i drugi polo aji pod razli itim uglom

x-zraka. Najprije se plu a posmatraju u PA polo aju, pa se
pacijent okre e u kose i profilne polo aje.

Radioskopija

‡Pregled po inje od vrha desnog plu nog krila, pa se
postepeno nastavlja posmatranje desnog plu nog krila nani e
do desne hemidijafragme sa posebnim osvrtom na desni
frenikokostalni ugao, koji se posmatra pri dubokom
inspirijumu i ekspirijumu pacijenta. Lijevo

‡plu no krilo se posmatra od baze prema vrhu.

‡Plu na krila na TV ekranu se vide kao svijetla polja odvojena
sjenom medijastinuma.

‡Posebno se obra a pa nja na komparaciju prozra nosti lijevog
i desnog plu nog krila pa se isto tako posebno posmatraju oba
hilusa.

‡U toku dijaskopije treba obratiti pa nju na konture, polo aj i
fiziolo ke pokrete dijafragme.

Klasi na tomografija

‡ Ovom klasi nom metodom snimanja bri u se

sve anatomske strukture lokalizirane ispred ili
iza ta ke, odnosno ravni koja se snima.

‡To se posti e istovremenim kretanjem

rendgenske cijevi i filma oko objekta koji
miruje i to svaki od njih u suprotnom pravcu
pod uvjetom da se centralna zraka uvijek
sije e u odre enoj ta ki dubine.

Klasi na tomografija

‡Tomografija se izvodi na

klasi nim rendgenskim
aparatima koji imaju
specijalni dodatak za
tomografiju, pri emu se
cijev i film uvijek kre u u
suprotnom pravcu, a
pacijent miruje.

Klasi na tomografija

‡ Ovom metodom se mogu

prikazati patolo ki procesi na
glavnim disajnimputevima
(larinks, traheja i glavni
bronhi) te u plu nom
parenhimu, odnosno
patolo ki procesi ili patolo ke
sjene koje su nejasne na
sumacionom snimku plu a
tomografijom se mogu
jasnije i bolje prikazati

Klasi na tomografija

‡KIasi na tomografija

plu a se radi, uglavnom,
samo u ustanovama
gdje nema mogu nosti
da se uradi CT plu a,
tako da prakti ki
tomografija plu a
postaje historijska
metoda.

Linearna tomografija. Metastaze u plu ima

Bronhografija

‡Bronhografija je radiolo ka dijagnosti ka kontrastna

metoda prikaza disajnih puteva-bronha.

Bronhografija

‡Nakon anestezije gornjih disajnih puteva

kod ove metode uvede se kateter sa

radioopakriim vrhom kroz nos, larinks,

traheju selektivno u jedan od plu nih

bronha i pod kontrolom oka na ekranu

posmatra njegov tok.

Bronhografija

‡Kroz kateter se ubrizga

dozirano odre ena
koli ina kontrastnog
sredstva i ispuni se
postepeno itavo
bronhalno stablo na toj
strani, a zatim se prave
ciljane snimke u
standardnim i
optimalnim projekcijama.

Bronhografija

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati

kongenitalne anomalije bronhalnog stabla,

npr, kongenitalne bronhiektazije, zatim

ste ene bronhiektazije (cilindri na,

fuziformria, sakularna i cisti na pro irenja

bronha), tumorske promjene na bronhalnom

stablu, zatim odrediti ta nu lokalizaciju

stranog tijela, te dijagnosticirati mjesto

okluzije bronha.

Angiopneumokardiografija

‡To je radiolo ka dijagnosti ka kontrastna

metoda za prikaz desnog srca i plu nih
arterija.

‡Kontrastno sredstvo se mote aplicirati u

kubitalnu venu i zatim se vr e serijska
snimanja.

‡Na ovaj na in se mo e analizirati desni atrij,

desni ventrikl, te obje pulmonalne arterije.

Angiopneumokardiografija

‡ Ova metoda se obi no

izvodi Seldingerovom
tehnikom na taj na in da
se kateter kroz
femoralnu venu putem
ilija ne vene i vene kave
uvede u desni atrij ili
desni ventrikl,a zatim
se aplicira kontrastno
sredstvo i vr i serijsko
snimanje.

Angiopneumokardiografija

‡Seldingerovom tehnikom se mo e vr iti i

selektivno snimanje jedne pulmonalne arterije

i njenih grana na taj na in to e se kateterom

u i u arteriju pulmonalis i subselektivno

ulaskom katetera u lijevu ili desnu granu ili ak

jo dalje u pojedine manje grane, te nakon

toga aplicirati kontrastno sredstvo i serijski

snimati.

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Vidljiva kongenitalna

malformacija rebara

‡Nehomogena, neo tro

ograni ena sjenka
desno

‡Pneumonija srednjeg

re nja

‡ Masivna pneumonija

desno

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Nehomogena, neo tro

ograni ena sjenka, desno
bazalno

‡Bronhopneumonija

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Nehomogena, neo tro

ograni ena sjenka, desno

‡Bronhopneumonija

‡Apces plu a

‡Strelicama ozna eni zidovi, a

zvjezdicom vazduh iznad nivoa

te nosti

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Apces plu a desno

‡Bulozni emfizem

‡Strelicama ozna en kaudalni

zid bule

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Bulozni emfizem

‡ Ozna ena bula desno

‡Atelektaza lijevog

plu nog krila

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡Laminarna atelektaza

desno

‡Bronhiektazije

obostrano bazalno

‡Vidljive prstenaste

sjenke tankih zidova
nepravilnog oblika

‡U gornjem plu nom

polju lijevo vidljiva o tro
ograni ena homogena
sjenka (ozna ena
strelicama)

‡Ehinokok plu a

‡ Mikronodozne sjenke

obostrano sa
zahva enim vrhovima

‡Tuberkuloza

‡Fibrozne promjene u

desnom vrhu i gornjem
plu nom polju

‡Fibrozna tuberkuloza

‡Nejasno ograni ena

nehomogena sjenka desno
parahilarno (ozna eno)

‡Karcinom bronha

‡U srednjem plu nom polju

desno vidljiva nehomogena
nejasno ograni ena sjenka sa
trakastim urastanjem u okolno
tkivo

‡Karcinom plu a

‡Bronhoalveolarni

karcinom lijevo

‡Atelektaza kao

posljedica karcinoma
bronha

‡Rendgengram plu a

‡PA projekcija

‡ Multiple nehomogene nejasno
ograni ene sjenke, obostrano

‡Sekundarni depoziti

‡ Metastaze

‡ Metastaze u plu ima

‡Plu ni izliv desno

‡Desno parakostalno sjenka

kalcijumskog intenziteta

‡Desni hemotoraks su en i

nepravilan

‡Pleuritis calcificans

‡Kalcifikacije u pleuri

obostrano

‡Kalcifikacije pleure

desno

‡Potpuni pneumotoraks

lijevo

‡Strelicama ozna ena

pleura

‡Parcijalni pneumotoraks

desno

‡Strelicama ozna ena

pleura

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Prve generacije CT aparata nisu mogle ispuniti

sve zadate zahtjeve kod patologije grudnog

ko a zbog du ine skeniranja.

‡

Me utim, skra enjem vremena skeniranja i

ugradnjom vi e detektora pobolj ana ja

rezolucija, a finija kolimacija smanjila je

debljinu sloja.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡To je omogu ilo da su nove generacije CT-a postale

aplikativnije u dijagnostici grudnog ko a.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Po etkom osamdesetih godina publicirani su prvi rezultati CT-

a sa analiziranjem medijastinalnih bolesti, to je pro ixilo
opseg kori tenja CT-a u podru ju toraksa.

‡Slijede e generacije CT-a su imale znatno kra e vrijeme

skeniranja, vi e detektora i na taj na in kompjuterizirana
tomografija postala je superiorna dijagnosti ka metoda u
mnogim oboljenjima torakalnih organa.

‡Daje neuporedivo bolje snimke s mnogo boljim razlu ivanjem

nijansi nego klasi na tomografija.

‡ Ovdje se mogu razlikovati gusto e koje se razlikuju za samo

0,2% dok se kod klasi ne tomografije ne mo e ostvariti bolje
razlikovanje gusto e od 2%.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Pojava spiralnog (helikalnog) CT-a zna ajno je unaprijedila
mogu nost radiolo ke dijagnost:ike kako u detekciji tako i u
karakterizaciji torakalne patologije.

‡ Ova prednost spiralnog CT-a ogleda se u tehnici koja
omogu ava ispitivanje volumskih podataka, anatomske regije
grudnih organa uz zaustavljanje disanja.

‡To zna i da se u toku samo jednog inspirijuma mote prikazati
itav grudni ko .

‡Retrospektivno podaci rekonstrukcije mogu se izvesti u bilo

kojoj ta ki, na uskim intervalima rekonstrukcije, multiplanarno
i 3D rekonstruk-cijom.

‡Skra eno je vrijeme ispitivanja to je va no za pacijente koji ne
mogu du e le ati na stolu CT aparata.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡U toku pregleda pacijent le i u

supinacionom polo aju, sa rukama
podignutim iznad glave.

‡Prvo se napravi AP topogram na

osnovu kojeg se odredi prvi sloj i
debljina svih ostalih slojeva.

‡Radiolo ki tehni ar prije po etka

pregleda mora pacijentu dati ta ne
instrukcije kako ft se pona ati I kako
e disati odnosno kad treba
zaustaviti disanje u toku skeniranja.

‡Zatim ukoliko postoji indikacija radi

se i postkontrastna serija nakon
aplikacije kontrastnog sredstva.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡ Ovom metodom mogu se dijagnosticirati:

-tumori medijastinuma, cisti ne formacije
medijastinuma, tumori bronha, urastanje
tumora bronha u pulmonalne vene
-mogu se evidentirati uve ani limfonodi
medijastinuma
-u parenhimu plu a mogu se diferencirati
tumorske mase od cisti nih masa, mote se
odrediti ta na lokalizacija, veli ina, odnosno
dimenzije procesa, izmjeriti gustina
patolo kog procesa
-mogu se detektovati pleuralni izlivi

Kompjuterizirana tomografija (CT)

-destrukcije rebara, destrukcije

ki menog stuba

-mogu se jasno prikazati upalni infiltrati

-traumatski ili spontani pneumotoraks

-kalcifikati u pleuri, u plu nom

parenhimu, u medijastinalnimlimfonodima

-mogu se jasno evidentirati patolo ke

promjene u muskulaturi torakalnog zida

Kompjuterizirana tomografija (CT)

-mogu se dijagnosticirati neoplasti na,

maligna infiltrativna zadebljanja zida

jednjaka, ekspanzija malignog

procesa jednjaka

-aneurizmatska pro irenja aorte

-mo e se na osnovu CT-a procijeniti

operabilnost malignog procesa jednjaka,

bronha i plu a

Kompjuterizirana

tomografija (CT)

‡Tehnika 3D rekonstrukcije

omogu ava neinvazivnu
"virtuelnu endoskopiju", a
izvo enjem ove procedure
izbjegava se invazivna
endoskopija.

‡Virtuelnu endoskopiju

omogu uje prvi razvojni
vizualizacijski softver koji
koristi 4D angio i 3D surface
mod za virtuelni prikaz
unutarnjeg i vanjskog prostora
anatomskih struktura organa,
krvnih sudova i upljina.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Novi vi eslojni multi-slice spiralni CT-i mogu dati i po etiri
sloja podataka u toku CT moda, a vrijeme skeniranja jednog
sloja iznosi 0,5 sekundi, do 0,20 sekundi, odnosno do
mogu nosti 8 slojeva u jednoj sekundi.

‡Virtuelna endoskopija u svijetu se koristi kao vrlo uspje na
supstitucijska metoda pregleda.

‡U budu nosti ona esigurno klasi nu bronhoskopiju
reducirati na minimalan broj, a mogu e negdje i potpuno
isklju iti, s obzirom da je potpuno bezbolna, komforna i
pouzdana.

‡Posebno je pogodna sa mogu no u post-processing
rekonstrukcijom.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca je komplementarna sa

kompjuteriziranom tomografijom u dijagnostici

oboljenja torakalnih organa.

‡

Njene prednosti su mogu nost multiplanarnosti,

tj. mogu nost dobijanja snimke u tri i vi e ravni

(koronalna, aksijalna, sagitalna i kose).

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Metoda je zasnovana na registriranju elektromagnetskih

valova emitiranih od atoma (protona vodika) stavljenih u jako

magnetno polje, nakon prestanka djelovanja impulsa

radiofrekventnog vala.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Kod ove metode mast daje

vrlo jasan kontrast,

a

kori tenjem odre enih
sekvenci diferenciraju se
mi i i od krvi.

‡ Originalnost MRI je u

njenoj sposobnosti tkivne
karakterizacije

Ultrazvuk (UZ)

‡Ultrazvuk nije na ao iru primjenu u dijagnostici

oboljenja grudnog ko a zbog toga to ultrazvu ni talas
prolazi kroz plinove i ne reflektira se .

‡Ultrazvukom se mo e diferencirati pleuralni i

perikardijahli izliv, zatim mogu se diferencirati periferni
tumorski procesi, tumori pleure i analizirati razli ita
tumorozna zadebljanja zida grudnog ko a.

‡ Me utim, on je izvanredan u dijagnostici

kardiovaskularnih struktura (ehokardiografija).

Interventne procedure

‡Interventne procedure na grudnom ko u odnosno

na plu ima se naj e e rade pod kontrolom CT-a.

‡To su naj e e aspiracione biopsije i drena e.

Algoritam

‡Prva metoda pregleda grudnog ko a,

odnosno patologije plu nog parenhima je

standardna radiografija, nakon koje na

osnovu nalaza radiolog odlu uje koja e

slijede a metoda biti kori tena u dijagnostici

plu nih oboljenja (CT,DSA, MRI itd.).

Srce

‡Za pregled morfologije, funkcije, i patolo kih

promjena srca koriste se slijede e radiolo ke metode:

-teleradiografija

-radioskopija

-ultrazvu na metoda pregleda

-kompjuterizirana tomografija

-angiokardiografija

-oronarograflja

-magnetna rezonanca

Teleradiografija

‡ Metodom u PA i profilnoj projekciji na

teleradiogramima se dobiju podaci o polo aju,

obliku i veli ini srca.

‡

Ima nekoliko na ina odre ivanja veli ine srca

na rendgenogramu dobivenom

teleradiografski.

‡Isto tako ima vi e razli itih dijametara pomo u

kojih se izra ava veli ina srca.

Teleradiografija

‡Naj e e se veli ina srca izra ava

odnosom izme u maksimalnog

transverzalnog dijametra srca i

maksimalnog transverzalnog

dijametra toraksa (na

teleradiogramu pravljeno u

maksimalnom inspirijumu).

‡Fiziolo ki ovaj odnos se kre e od

1:1,6 do 1:2.

‡To zna i da srce zauzima jednu

tre inu transverzalnog dijametra

toraksa

Radioskopija

‡Radioskopijom srca se mogu odrediti polo aj, oblik i
veli ina sr ane sjene, pratiti njegovi pokreti
(pulsacije), otkriti i lokalizirati patolo ke sjene (npr.
kalcifikacije zalistaka, perikarda).

‡Radioskopija srca se vr i u stoje em stavu pacijenta.

‡U le e em polo aju mijenja se oblik i veli ina sr ane
sjene, pa ovaj polo aj treba izbjegavati.

‡Radioskopija se izvodi ovim redom: u PA, zatim u I
kosom polo aju (prednji desni), u II kosom polo aju
(prednji lijevi), te u profilu.

Radioskopija

‡Kod dijaskopije u I kosom polo aju pregled se

obavlja uz pasa u jednjaka, na taj na in to

pacijent proguta jedan gutljaj barijeve ka e, da

bi se diferencirala lijeva pretkomora, te bolje

procijenio retrokardijalni prostor.

Ultrazvuk (UZ)

‡Pomo u novih generacija

ultrazvu nog aparata
naro ito kolor Doppler
tehnikom mote se odrediti
veli ina srca, prisustvo
perikardijalnog izliva,
debljina sr anog mi i a,
prokrvljenost sr anog
mi i a, a mo e se odrediti
ta no mjesto, veli ina i
oblik ishemi nog dijela
srca, odnosno mjesto
infarkta, te uro ene
anomalije.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Nove generacije CT

aparata, naro ito spiralnih
CT aparata uz aplikaciju
kontrastnog sredstva
omogu uju prikaz sr anih
upljina, kao i velikih
krvnih ila srca

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na nativnoj seriji mote se vidjeti:

-kalcifikate u koronarnim arterijama, u
sr anom mi i u, uvalvulama i perikardu

-nakon aplikacije kontrastnog sredstva mo e
se ustanoviti poreme aj cirkulacije krvi kroz
srce ( ant)

-mogu se dijagnosticirati tumori srca,

-patolo ka pro irenja pojedinih sr anih
upljina

-kongenitalne anomalije krvnih ilasrca

-kao i aneurizmatske promjene aortalnog luka i

aorte

Ct srca-uredan nalaz

a -lijevi ventrikul
b -desni ventrikul
c -desni atrij
d -lijevi atrij

Angiokardiografija desnog i lijevo srca

‡ Ova metoda se zove i

kateterizacija srca.

‡Seldingerovim kateterom se

kroz arteriju femoralis, aortu,
aortalnu valvulu ude u lijevu
komoru (lijevu pretkomoru) ili
venskim putem u desno srce, te
se nakon toga kateter spoji sa
automatskom pricom i prave
se serijska snimanja.

‡ Ovo je agresivna metoda

pregleda srca, te pacijent mora
biti hospitaliziran i pripremljen
za pregled.

Angiokardiografija desnog i lijevo srca

‡Izvodi se u strogo indiciranim slu ajevima radi

prikaza:

‡

anatomskih abnormalnosti kod kongenitalnih
oboljenja srca i velikih krvnih ila,

‡kod analize funkcije valvula (zalistaka ) srca,

‡poreme aja cirkulacije krvi kroz srce ( antovi).

Angikardiogram lijevog srca

Koronarografija

‡Kao i za sve

intraarterijske
angiografije, pacijent za
koronarogzafiju mora
biti hospitaliziran i
pripremljen.

‡ Ovom metodom se

prikazuju koronarne
arterije srca.

Koronarografija

‡Seldingerovom tehnikom kateterom se kroz arteriju

femoralis i aortu dode do bulbusa aorte i zatim ude u
desnu i lijevu koronarnu arteriju.

‡Nakon plasiranja katetera u po etni dio koronarne

arterije kateter se pri vrsti za automatsku pricu, te
se na taj na in ubrizga kontrastno sredstvo u
koronarnu arteriju i uporedo sa ubrizgavanjem
kontrastnog sredstva se vr i serijsko snimanje.

‡Isto se izvr i i sa drugom koronarnom arterijom.

Koronarografija

‡Nakon zavr enog

snimanja vr i se analiza,
odre uje dijametar
koronarnih arterija,
identificiraju se
pojedina su enja,
arterioskleroti ne
plakove na osnovu ega
se donosi indikacija o
terapiji.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca je

skoro komplementarna
metoda u dijagnostici
srca sa CT-om, ali ima i
pednosti zbog
multiplanarnosti,
odnosno mogu nosti
dobijanja snimaka u tri i
vi e prijekcija
(koronalna, akcijalna,
sagitalna, kose).

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Kontraindikacije ograni avaju primjenu

magnetne rezonance u dijagnosticisrca.

‡ Ovo je naro ito izra eno u dijagnostici

kongenitalnih anomalija, s obzirom da

se ne mo e primijeniti op a anestezija jer se ne

mo e pacijentvizuelno kontrolir

‡Spiralni CT sa brzim skeniranjem ovdje e biti

daleko vi e kori ten.

Interventne procedure

‡Interventne procedure u kardiologiji se naj e e

primjenjuju na koronarnim arterijama i to kod
arterioskleroti nog su enja lumena ili eventualno kod
potpunog za epljenja lumena.

‡Seldingerovom metodom kateterom se u e u

koronarnu arteriju, zatim se mali balon ubaci na
mjesto su enja i nakon toga se dozirano puni
kontrastnim sredstvom, dr i jedan kratki period,
zatim se isprazni i izvadi kateter.

‡ Ova metoda se zove perkutana transluminalna

angioplastika ("balon dilatacija").

Interventne procedure

‡U novije vrijeme umjesto balon dilatacije

ugraduje se stent.

‡To su male spirale koje se ubace na mjesto

su enja, one se lagano nakon toga ire i

otvaraju lumen krvnog suda.

‡ Ove procedure se mogu i ponavljati, te daleko

su komfornije od operativnog zahvata na

koronarnim arterijama srca.

Algoritam

‡Nakon klasi ne standardne radiografije, zatim

eventualne radioskopije, na prvom mjestu dolazi
ultrazvuk, kombiniran sa kolor Doppler metodom.

‡ Ovaj pregled je bezbolan, komforan, bezopasan

(nema joniziraju eg zra enja), mo e se ponavljati
bezbroj puta.

‡Nakon pregleda ultrazvukom klini ar i dijagnosti ar

donose zajedni ki zaklju ak koja e slijede a
dijagnosti ka metoda biti primijenjena (CT, angio,
MRI).

‡Teleradio-

grafija srca

u PA polo aju

‡Uredan nalaz

‡Rendgengram srca

‡PA projekcija

‡ Mitralna stenoza

‡Pro irena lijeva komora

‡Rendgengram srca

‡PA projekcija

‡ Mitralna insuficijencija

‡Teleradiografija u PA

polo aju

‡Uve an luk lijeve komore i

zaravljen sr ani zaliv

‡ Mitralna mana

‡Dominantna mitralna

insuficijencija

‡Teleradiografija srca u PA

polo aju

‡Pro irena lijeva pretkomora i

nagla en luk lijeve komore

‡ Mitralna mana

‡Dominantna mitralna stenoza

‡Rendgengram srca

‡PA projekcija

‡Pove ena lijeva komora

‡Aortna insuficijencija

‡Rendgengram srca

‡PA projekcija

‡Aortna stenoza

‡Rendgengram srca

‡PA projekcija

‡Uve an luk lijeve komore

‡Aortna mana

‡Teleradiografija srca u PA
polo aju

‡Uve an sr ani dijametar

‡Frenikokardijalni uglovi
tupi

‡Pro ireni hilusi

‡Kardiomiopatija

‡Rendgengram srca

‡PA

‡Uve ena sr ana sjenka

‡ O tri frenikokardijalni uglovi

‡Naziru se ivice lijeve komore i

desne pretkomore

‡Eksudativni perikardit

‡Rendgengram srca PA

‡Nepravilan oblik sr ane sjenke

neo trih nareckanih kontura

‡Adhezivni perikardit

‡Rendgengram srca

‡PA i lijevi profil

‡Strelicama ozna ene

kalcifikacije u perikardu

‡Pericarditis calcificans

‡Rendgengram srca i plu a

PA

‡ Miopatsko srce sa zastojnim

promjenama u plu ima i

uve anim hilusima

‡Predozirana

rendgengrafija srca

‡PA projekcija

‡Vidi se luk i

descedentna aorta

‡Rendgengam srca PA

‡Dilatirana i elongirana

aorta

‡Tomografija

‡Kalcifikacije u zidu aorte

(strelice)

‡Implantiran vodi

sr anog ritma

‡Pacemaker

‡Koronarografija

‡Lijeva koronarna arterija

‡AP projekcija

‡1.Lijeva koronarna arterija

‡2. Kateter

‡3. Pacemaker

‡Koronarografija

‡Lijeva koronarna arterija

‡Profilna projekcija

‡1. Lijeva koronarna arterija

‡2. Kateter

‡3. Pacemaker

‡Koronarografija

‡Desna koronarna arterija

‡AP projekcija

‡1. Desna koronarna arterija

‡2.Kateter

‡Koronarografija lijeve koronarne

arterije

‡Vidljiva stenoza prednje

descedentne grane

Dojke

‡Nativna mamografija :

‡Nativna mamografija je

snimka dojki u dvije
projekcije sa niskom
dozom zra enja.

Nativna mamografija

‡Na ovakvoj snimci se vide mekotkivne strukture, a posebno

su izra eni sitni kalcifikati (mikrokalcifikati) koji su znak
malignog neoplasti nog procesa.

‡Pregled se vr i na

specijalnom aparatu
namijenjenom u te
svrhe koji se zove
mamograf.

Nativna mamografija

‡ Ovom metodom se mo e evidentirati

asimetri noststrukture dojki, vidjeti tumorozna

zasjenjenja, sitne kalcifikate, odnosno

mikrokalcifikate (skoro redovno znak malignog

procesa).

Nativna mamografija

‡Sve e i su slu ajevi

multicentrl nih
malignih procesa u
dojci odnosno prisustvo
nekoliko sitnih malignih
procesa u jednoj dojci.

Ultrazvuk (UZ)

‡ Ovo je bezbolna i za razliku od mamograflje

bezopasna radiolo ka dijagnosti ka metoda

koja se mo e esto ponavljati.

‡

Ultrazvukom se mo e dobro diferencirati

cisti na formacija od tumorozne formacije,

mo e se vidjeti odnos tumoroznog procesa sa

okolnim strukturama, mada se mikrokalcifikati

tee mogu identiflcirati.

Galaktografija

Kod secerniraju e dojke ovo je prva radiolo ka
dijagnosti ka metoda.

‡

Galaktografija

‡Radi se na taj na in da se tupom iglom (bez

vrha) u e u kanali na mamili dojke, zatim se

manja koli ina uljanog kontrastnog sredstva

ubrizga i nakon toga naprave snimci u dvije

projekcije.

Galaktografija

‡ Ovom metodom se

mogu diferencirati
intrakanalikularne
ekspanzivne tvorbeu
dojci.

‡CT i magnetna rezonanca se jo ne primjenjuju

iroko u dijagnostici dojke.

Interventne procedure

‡ Od interventnih procedura na dojci su

naj e e punkcija i biopsija, koje se rade na

mamografu sa specijalnim dodatkom za

punkciju ili pod kontrolom ultrazvuka.

Algoritam

‡Nativna mamografija i ultrazvuk su se

smjenjivali, me utim trenutno je mamografija

jo uvijek "screening" metoda u dijagnostici

patologije dojke, zatim se pravi ultrazvuk radi

diferenciranja cisti nih od solidnih tumorskih

masa, a nakon toga se odlu uje o eventualnoj

biopsiji.

Doc.dr. Fahrudin Smajlovi

RADIOLO KE METODE PREGLEDA

ABDOMINALNIH ORGANA

‡Abdomen ili trbu na

upljina je prema
kranijalno odvojen
dijafragmom od torakalne
ili grudne upljine,
kaudalno se e do pubi ne
kosti i muskulature male
zdjelice.

‡

Dijeli se na
intraperitonealni i
retroperitonealni prostor.

Peritoneum

‡Peritoneum je tanka "opna" koja obuhvata eludac,

dio duodenuma, tanko crijevo u cijelosti, zatim

dijelove debelog crijeva, najve i dio jetre sa u nim

mjehurom i slezenu.

‡ Ostali organi abdomena, dijelovi duodenuma i

debelog crijeva, pankreas, mali dio jetre, bubrezi,

ureteri, aorta, vena cava inferior, ductus

lymphaticus, nervni spletovi i svi organi u maloj

zdjelici (mu ki i enski), nalaze se retroperitonealno.

GASTROINTESTINALNI TRAKT

Nativna snimka abdomena

‡To je naj e a i skoro

rutinska radiolo ka
metoda pregleda
gastrointestinalnog
trakta.

‡Pravi se u stoje em i

le e em stavu na
odgovaraju em formatu
filma, obi no 30x40 cm.

Nativna snimka abdomena

‡ Ovom metodom se mo e dijagnosticirati prisustvo

slobodnih gasova unutar trbu ne upljine, odnosno
intraperitonealno.

‡U stoje em stavu gas kao lak i podi e se navi e i skuplja

subdijafragmalno obostrano, ali se desno zbog parenhima
jetre daleko bolje mo e vidjeti.

Nativna snimka abdomena

‡Prisustvo slobodnog zraka u peritoneumu je siguran

dijagnosti ki znak perforacije digestivne cijevi, eluca,
duodenuma ili crijeva.

‡ Me utim, prisustvo slobodnog zraka mo e se vidjeti,

takoder, i u postoperativnom toku.

‡Tako er, na snimci se mogu vidjeti distendirane

polulu no ili horizontalno polo ene vijuge crijeva sa
izra enim nivoima te nosti, to je indirektni znak
opstrukcije u pasa i crijeva, odnosno ileusa.

Strukture vidljive na snimci abdomnea

Nativna snimka abdomena

‡Na nativnoj snimci abdomena u le e em stavu dobro se

vide vapnene sjene konkremenata u bubrezima,
ureterima i mokra nom mjehuru, kalcifikati u krvnim
sudovima abdomena, zatim sjene konkremenata unutar
u nog mjehura, te kalcifikati u jetri, slezeni, pankreasu
i bubrezima.

‡Na ovom snimku se, takoder, mogu dobro vidjeti sjene

radioopaknih stranih tijela (gelera, progutanog metala
itd.).

‡Na snimci u le e em polo aju tako er se mogu vidjeti

prelomi kostiju karlice, popre nih nastavaka kralje aka
kao i prelomi odnosno kompresivne frakture kralje aka.

‡Nativna snimka abdomena u stoje em i le e em

stavu je najbr i na in dijagnosticiranja brojnih

urgentnih-akutnih stanja abdomena, uzrokovanih

bole u ili traumom.

Jednjak

Radioskopija

‡Radioskopija jednjaka,

zvana i pasa a jednjaka, je
naj e a i prva radiolo ka
metoda pregleda.

‡Dijaskopiju jednjaka vr i

radiolog na univerzalnom
rendgenskom dijaskopskom
aparatu uz primjenu
kontrastnog sredstva
barijumsulfata ili
Gastrografina.

Radioskopija

‡U toku gutanja kontrastno

sredstvo se prati od usne
upljine do hipofarinksa, te
kroz jednjak do ulaska u
eludac.

‡U toku pregleda dijaskopija

se vr i u PA, kosim i profilnim
projekcijama te prave ciljani
snimci u optimalnoj
projekciji.

‡Radi analize funkcije same

kardije dio pregleda se
obavezno obavlja sa glavom
nani e u le e em polo aju
koji se zove Trendelenburgov
polo aj.

Radioskopija

Ovom metodom pregleda se mogu dijagnosticirati:

‡svi funkcionalni poreme aji muskulature jednjaka, odnosno
poreme aji tonusa i peristaltike

‡ispup enja zida jednjaka zvana divertikli

‡potiskivanje lumena jednjaka ekspanzivnim procesima iz
medijastinuma, patolo ka su enja i patolo ka pro irenja jednjaka,
ekspanzivni i infiltrativni procesi jednjaka

‡ulceracije jednjaka

‡varikozna pro irenja vena u distalnoj tre ini jednjaka, postkorozivna
su enja jednjaka

‡funkcionalne promjene kardije (ahalazija)

‡prodor eluca kroz kardiju u torakalnu upljinu -hijatalna hernija,
postoperativne promjene jednjaka,

‡kongenitalne malformacije u obliku komunikacije jednjaka i
bronhalnog

‡stabla ezofago-bronhalne fistule

Opstrukcija jednjaka

Kompjuterizirana tomografija (CT) Jednjak

‡Na transverzalnim slojevima CT-a mo e se identifiricati lumen

jednjaka, debljina njegovog zida na odredenom nivou,
tumorsko zadebljanje zida i tumorsko urastanje u okolne
strukture, naro ito u aortu, to je jako bitno za planiranje
terapijskog tretmana.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na slojevima CT-a se mogu vidjeti uve ane regionalne

limfne lijezde u medijastinumu.

‡CT 3D rekonstrukcija i virtuelna endoskopija daju

najvi e podataka i sigurno e potisnuti klasi nu

endoskopiju.

Tumor jednjaka

Ultrazvuk (UZ)

Jednjak

‡Ultrazvuk nije

aplikativan u
radiolo ko
dijagnostici jednjaka
zbog prisustva zraka
u plu ima.

‡ Me utim

intraezofagealnom
sondom koja se
koristi za pregled
srca mo e se
analizirati zid
jednjaka.

Jednjak

‡Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca do sada nije dala velike rezultate

u dijagnostici jednjaka.

‡Interventne procedure

‡Naj e e interventne procedure na jednjaku su

dilatacija su enih mjesta i balonske hemostaze kod
krvarenja iz varikoziteta jednjaka.

‡Algoritam

‡Prva radiolo ka dijagnosti ka metoda pregleda

jednjaka je kontrastna radioskopija sa ciljanim
snimcima, a slijede a je naj e e kompjuterizirana
tomograflja (CT).

ELUDAC I DUODENUM

Radioskopija

‡ Ovo je prva radiolo ka dijagnosti ka metoda

pregleda eluca.

Radioskopija

‡Pacijent prije pregleda najmanje pet sati ne smije
ni ta jesti i piti, odnosno mora do i na pregled na
ta te.

‡U kabini u kojoj se pacijent priprema za pregled mora
skinuti sa sebe odgovaraju u odje u i sve metalne
predmete.

‡Pregled vr i radiolog na univerzalnom aparatu.

‡In injer medicinske radiologije mora pacijentu
objasniti kako e se pona ati toku pregleda, dovesti
ga do aparata, dati mu u ruku a u sa kontrastnim
sredstvom (barijumsulfat) i objasniti kako e
suradivati u toku pregleda.

Radioskopija

‡Pregled po inje u stoje em

stavu, PA polo aju sa
dijaskopijom bez
kontrastnog sredstva radi
uvida u prisustvo
eventualnih stranih tijela,
kalcifikata ili ostatka
kontrastnog sredstva od
ranijeg pregleda
gastrointestinalnog trakta,
usput se dijaskopiraju plu a.

Ulkus eluca

Radioskopija

‡Nakon toga pacijent popije jedan-dva gutljaja kontrastnog sredstva,
pod kontrolom oka na ekranu se prati prolaz kontrastnog sredstva
kroz jednjak do u eludac i prave ciljani snimci u optimalnim
projekcijama.

‡Nakon toga se pacijentu da jedan gutljaj kontrastnog sredstva i
objasni da zadr i gutljaj sve dok ne dobije instrukcije da ga proguta, te
se pacijent okre e u AP polo aj, daju mu se uputstva da se pridr i za
ru ke na aparatu, dok se sto okre e u horizontalan polo aj, a zatim
Trendelenburgov polo aj.

‡U Trendelenburgovom polo aju pacijentu se daju instrukcije da
proguta ostatak kontrastnog sredstva, te se na taj na in prati prolaz
kontrastnog sredstva kroz jednjak, zatim prolazak kontrastnog
sredstva kroz kardiju u eludac i provjeri postoji li eventualno
dijafragmalna hernijacija.

‡Nakon ciljanog snimanja pacijent se vra a u horizontalni polo aj, i u
ovom polo aju se prave ciljani snimci u PA i AP projekciji gdje se
analizira sluznica prednjeg i stra njeg zida eluca.

Radioskopija

‡U Trendelenburgovom

polo aju pacijentu se daju
instrukcije da proguta
ostatak kontrastnog sredstva,
te se na taj na in prati prolaz
kontrastnog sredstva kroz
jednjak, zatim prolazak
kontrastnog sredstva kroz
kardiju u eludac i provjeri
postoji li eventualno
dijafragmalna hernijacija.

Radioskopija

‡Nakon ciljanog snimanja pacijent se vra a u horizontalni
polo aj, i u ovom polo aju se prave ciljani snimci u PA i
AP projekciji gdje se analizira sluznica prednjeg i
stra njeg zida eluca.

‡Zatim se prave ciljani snimci bulbusa duodenuma u vi e
projekcija te duodenalnog zavoja.

‡Nakon toga se pacijent ispravlja ponovo u stoje i stav sa
instrukcijom da proguta ostatak kontrastnog sredstva iz
a e da bi se vidio potpuno kontrastnim sredstvom
ispunjen eludac u stoje em stavu, kada se prave ponovo
ciljani snimci.

‡Nakon zavr enog pregleda pacijent se obla i u kabini, i
daju mu se instrukcije da sa eka dok se vidi da li su
snimci tehni ki ispravni.

Radioskopija

‡ Ovim pregledom mogu se dijagnosticirati:

‡anatomske malformacije eluca

‡dijafragmalna hernija

‡promjene funkclje, odnosno tonusa i pe taltike eluca

‡divertikli eluca

‡patolo ka dilatacija eluca usljed su enja pilorusa i duodenuma uzrokova-nih
ulkusom ili malignim procesom

‡promjene sluzni kog reljefa eluca, odnosno izrazita zadebljanja sluzni kih nabora

eluca

‡ulkusne ni e eluca

‡tumorozne polipoidne formacije unutar eluca,

‡infiltrativni procesi zida eluca, naj e e maligne naravi, 8 D strana tijela u elucu

‡stanja nakon resekcije eluca, odnosno stanja nakon operativnih zahvata

‡na elucu,

‡stanje nakon totalne resekcije eluca, odnosno gastrektomije.

Radioskopija

Zatim se mogu dijagnosticirati
ulkus bulbusa duodenuma i
stenoza izazvana ulkusom
duodenuma:

‡kongenitalne anomalije na

duodenalnom zavoju

‡divertikli duodenuma

‡postbulabarne ulceracije

duodenuma

‡dislokacija duodenalnog

zavoja uve anom glavom
pankreasa

Pregled eluca i duodenuma sa dvostrukim

kontrastom

‡Godine 1937. Hamton ukazuje
na vrijednosti pregleda
dvostrukim kontrastom, a
pedesetih godina japanski
autori iroko izvje tavaju o
koristi ove metode, zatim 1952.
godine Ru i ka i Rigler, takoder,
opisuju ovu metodu za pregled
eluca, a godine 1979. Laufer
opisuje primjenu dvostrukog
kontrasta u radiologiji.

Pregled eluca i duodenuma sa dvostrukim

kontrastom

‡ Metoda se izvodi na taj na in da

se nakon uzimanja pozitivnog
kontrastnog sredstva peroralno
aplicira gas (negativno kontrastno
sredstvo) na jedan od na ina: per
os ili putem nazogastri ne sonde.

‡Daje se natrijumkarbonat

(Na2Co3) sa acidumcitrikum ili
acidumtartarikum u omjeru 2:1
(Gastrovizion u originalnom
pakovanju), mineralna voda ili
veps tonik.

Pregled eluca i duodenuma sa dvostrukim

kontrastom

‡Pregled vr imo u stoje em i le e em polo aju kao i u kosim
projekcijama.

‡Poslije uzimanja jednog od navedenih sredstava eludac se
distendira.

‡Kod prisutnih patolo kih infiltrativnih lezija zid eluca se na
tom mjestu ne distendira niti stanjuje.

‡Ako je masa prisutna iznad nivoa sluznice ona prominira u
lumen i kontrastno sredstvo poput slapa pasira preko iste, a
kod ulceroznih promjena kontrastno sredstvo u njima zaostaje.

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati ista oboljenja kao i
konvencionalnim pregledom eluca sa kontrastnim sredstvom,
ali se pouzdanije i jasnije mogu prikazati na ciljanim snimcima.

Hipotona duodenografija

‡ Ova farmakodinamska radiolo ka dijagnosti ka

metoda pregleda duodenalnog zavoja izvodi se na

dva na ina:

-1. Duodenografija sa sondom

-2. Duodenografija bez sonde,

"TUBELESS" -metoda

Hipotona duodenografija

‡Kod primjene duodenalne sonde,

ista se mo e aplicirati: per os ili
nazalnim putem (ovaj posljednji
se vi e preporu uje, jer se tim
putem sprije ava mogu nost
refleksnog prekida sonde ugrizom
zubima).

‡Vrh sonde (metalna oliva) uvede

se u duodenum do drugog
segmenta tj. iza gornjeg koljena
duodenuma.

Hipotona duodenografija

‡Prvo se kroz sondu aplicira 10 ccm 2% Xilocaina,

a prethodno se ordinira intravenozno 20-40 ccm
Buscopana ili Glucagona.

‡Potom se kroz sondu u duodenum aplicira 50

ccm kontrastnog sredstva pri emu se
duodenalni zavoj ispuni do fleksure
duodenojejunalis.

‡Zatim slijede ciljane snimke u AP i PA projekciji.

Hipotona duodenografija

‡Na ovo se mo e nadovezati pregled dvostrukim

kontrastom bilo insuflacijom 100-200 ccm zraka kroz
sondu u duodenum, bilo koriste i se zrakom iz
fundusa eluca koji se dobija u duodenumu
mijenjaju i polo aj pacijenta i koriste i se
Trendelenburgovim polo ajem.

‡ Osim ciljanih snimaka koji se prave pri pregledu

duodenalnog zavoja dvostrukim kontrastom treba
napraviti posebnu ciljanu snimku podru ja papile
Vateri.

Hipotona duodenografija

‡ Ovom metodom se daleko bolje

mogu prikazati:

‡sitne ulceracije na zidu dudoenuma

‡penetrantne ulceracije duodenuma

‡sitni divertikli duodenuma

‡polipi u lumenu duodenuma

‡indirektni znaci mogu eg

tumoroznog uve anja glave
pankreasa

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡ Ovom metodom se mo e

vidjeti zadebljanje zida
eluca i duodenuma,
tumorski procesi, te odnos
tih tumoroznih procesa na
zidu eluca i duodenuma sa
okolnim organima, njihovo
urastanje u okolne organe,
te uve ane regionalnih
limfnih lijezda.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡ Ovom metodom se dobije daleko vi e

informacija o ekstenziji malignog procesa na

elucu i duodenumu, to je jako bitno u

preterapijskom planiranju.

‡ Me utim, CT 3D rekonstukcija i virtuelna

endoskopija daju najvi e podataka i sigurno e

potisnuti endoskopiju.

eludac i dudodenum

‡Ultrazvuk (UZ)

‡Ultrazvuk nije rutinska metoda u radiolo koj dijagnostici eluca i

duodenuma zbog prisustva zraka u lumenu.

‡Magnetna rezonanca lMM

‡ Magnetna rezonanca do sada nije dala velikih rezultata.

Interventne procedure

‡Interventne procedure na elucu i duodenumu, uglavnom se rade

pod kontrolom endoskopije.

‡Algoritam

‡Kod gastrointestinalne cijevi klasi na radioskopija sa kontrastnim

sredstvom je skoro u svakom segmentu primarna dijagnosti ka
metoda, te isto tako i kod pregleda eluca i duodenuma.

Tanko crijevo

Pasa a

‡ Ova metoda se izvodi na nekoliko na ina:

‡Nakon radioskopije gastroduodenuma sa

kontrastnim sredstvom pacijentu se da dodatno da

popije jo jednu punu a u kontrastnog sredstva i to

postepeno da bi se postiglo da tanko crijevo u

cijelosti bude ispunjeno kontrastnim sredstvom.

‡

Pacijentu se da instrukcija da ne prazni mokra ni

mjehur sve do zavr etka pregleda.

Pasa a

‡Nakon petnaest minuta vr i se
dijaskopija u le e em stavu sa
ciljanim snimcima kad je obi no
ispunjen itav jejunum.

‡Druga ciljana snimka se pravi
nakon trideset minuta kada je
kontrastno sredstvo po elo puniti
ileum.

‡Tre a snimka se pravi nakon 45
minuta kada je kontrastno
sredstvo ispunilo ve im dijelom
ileum.

‡ etvrta snimka se pravi nakon 60 -
90 minuta kada je kontrastno
sredsto ispunilo terminalni ileum i
ve se pojavljuje u cekumu.

Pasa a

‡Farmakolo ka pasa a kontrastnog sredstva kroz tanko

crijevo je metoda e ubrzane pasa e kontrastnog sredstva
kod koje su isklju ene analize o funkcionalnim
promjenama.

‡Da bi se ubrzala pasa a kontrasta kroz tanko crij evo

aplicira se 20 -40 ccm Reglana intravenskim putem ili
intramuskularno, nakon ega se ve nakon 30 minuta
prikazuje skoro itavo tanko crijevo ispunjeno kontrastom.

‡Za 45 minuta puni se cekum, a za 90 minuta ispuni se itav

kolon (mogu se primjenjivati druga farmako-dinamska
sredstva, npr. Prostigmin )

Pasa a

‡Ubrzana pasa a kontrasta

mo e se jo posti i:

-primjenom ledenog
Ringerovog rastvora

-primjenom
hipertoni nog (35%)
rastvora glukoze ili

-primjenom ledenog
rastvora
barijumsulfata

Pregled sa sondom -enterokliza

‡Nazogastri na sonda se uvede peroralno ili

kroz nos sve do fleksure duodenojejunalis.

‡Kroz sondu se aplicira 0,5 1 razbla enog

kontrastnog sredstva barijum sulfata.

‡Kad kontrastno sredstvo stigne do terminalnog

dijela ileuma dozirano se daje zrak.

Pregled sa sondom -enterokliza

‡Ako je neophodno izvr i se i

hipotonizacija
antiholinergicima, kako bi se
itavo tanko crijevo
distendiralo.

‡Rendgenski snimci se prave i

ovdje u AP, PA i kosim
projekcijama, u le e em
stavu pacijentu.

‡ Ovom metodom pregleda, odnosno kod pasa e tankog

crijeva se mogu dijagnosticirati:

-kongenitalne malformacije tankog crijeva

-dislokacije vijuga tankog crijeva
intraabdominalnim ekspanzivnim procesima

-divertikli tankog crijeva

-tumorozne mase unutar lumena tankog crijeva,

-hroni ni upalni procesi i fistule tankog crijeva

-stanje nakon resekcija i operativnih zahvata na

tankom crijevu

Kompjuterizirana tomografija (CT) Tanko

crijevo

‡Na transverzalnim CT slojevima vijuge
tankog crijeva mogu biti vizualizirane samo
ukoliko su u potpunosti ispunjene
adekvatnim rastvorom kontrastnog
sredstva.

‡Pacijent na pregled mora do i na ta te.

‡Zatim na jedan sat prije pregleda pacijent
pije dvoprocentni rastvor vodotopivog
kontrastnog sredstva i to u koli ini od 0,5 do
1 litar. Nakon toga pacijenta se stavlja na sto
i prave se transverzalni slojevi debljine 10
mm.

‡Ukoliko je indicirano mo e se dati i neko
sredstvo da se zaustavi trenutno peristaltika
u toku skeniranja.

Opstrukcija tankog crijeva

Kompjuterizirana

tomografija (CT)

‡ Ovom metodom se

mogu dijagnosticirati:

-zadebljanja zida vijuge
tankog crijeva

-tumorozni procesi
tankog crijeva, njihov
odnos prema okolnim
strukturama, odnosno
urastanje u okolne
strukture

-uve anje regionalnih
limfnih lijezda

-udaljene metastaze

Tanko crijevo

‡Ultrazvuk (UZ)

‡Ultrazvuk nema rezultata u radiolo koj dijagnostici tankog

crijeva.

‡Magnetna rezonanca (MRI)

‡ Magnetna rezonanca nije do sada dala dominiraju e
rezultate nad CT-om u dijagnostici tankog crijeva.

‡ Od MRI-3D rekonstrukcije i virtualne endoskopije se
o ekuje mogu nost bolje dijagnosti ke obrade tankog
crijeva.

‡Algoritam

‡Konvencionalna radiolo ka metoda -pasa a crijeva je prva
metoda pregleda tankog crijeva.

DEBELO CRIJEVO

Pasa a

‡ Ova pretraga se obi no radi nakon pasa e tankog crijeva

ili pregleda gastroduodenuma.

‡Radioskopski se prati prolaz kontrastnog sredstva kroz

debelo crijevo.

‡24 hpc. kontrastnog sredstva (barijumsulfata) uzetog

peroralno napravi se ciljana snimka kolona.

‡Na ovoj snimci se vidi ponekad u potpunosti

kontrastnim sredstvom ispunjen kolon.

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati samo veliki

patolo ki procesi na kolonu.

Irigoskopija,irigografija

‡Za ovu radiolo ku dijagnosti ku metodu pacijent
treba do i pripremljen na pregled, vijuge crijeva
moraju biti potpuno ispra njene od sadr aja.

‡Na in pripreme je slijede i:

-dan uo i pregleda -samo supa za ru ak
-u 14 sati uzeti cijelo pakovanje Coloclens
sirupa pema uputstvu
-bez ve ere
-u 21 sat uzeti dvije tablete Dulcolaxa
-slijede i dan bez doru ka do i na pregled u
zakazano vrijeme

Irigoskopija,irigografija

‡Pregled vr i radiolog na univerzalnom
rendgenskom aparatu.

‡Radiolo ki tehni ar treba pacijentu
objasniti kako e se pripremiti za pregled,
tj. u kabini za pripremu da skine svu svoju
garderobu i da obu e mantil koji mu je
ponuden, zatim ga treba uvesti u
snimaonu i postaviti u le e i stav na sto
rendgenskog aparata.

‡Per rektum se aplicira razbla eno
kontrastno sredstvo barijumsulfata.

‡Za ovo se koriste posebni nastavci koji idu
intrarektalno i koji su apsolutno za
jednokratnu primjenu, da bi se sprije ilo
mogu e irenje kontaktnih infekcija.

Irigoskopija,irigografija

‡Retrogradnim putem per rektum aplicira se kontrastno

sredstvo, koje radiolog prati dijaskopski, i u toku punjenja
pravi ciljane snimke i to: prvo profilnu snimku kon-trastom
ispunjenog rektuma, zatim snimku razmotane vijuge rekto-
sigmoidnog dijela.

‡Nakon toga se puni cijeli kolon te pravi snimka na velikom

formatu filma.

‡Poku a se posti i refluks kontrastnog sredstva kroz valvulu u

terminalni ileum i to snimiti na ciljanom snimku, te zatim se
poku a manuelnom kompresijom ispuniti apendiks i prikazati
ga na ciljanoj snimci, zatim se naparavi snimak nakon
pra njenja.

Irigografija sa dvostrukim kontrastom

‡Postupak je potpuno isti,
samo kod retrogradne
aplikacije kontrastnog
sredstva per rektum, nakon
to isto stigne do lienalne
fleksure odnosno do
distalnog dijela, kolon
transverzuma, zaustavi se
davanje kontrastnog sredstva
i per rektum se aplicira zrak,
te prati na dijaskopskom
ekranu sve dotle dok se
kontrastnim sredstvom ne
ispuni cekum i terminalni
ileum.

‡Ciljana snimanja se prave po
istom principu.

Su enje tankog crijeva zbog Crohnove bolesti

Irigografija sa dvostrukim kontrastom

‡Nakon to je pregled zavr en pacijentu se daju

instrukcije da isprazni debelo crijevo u toaletu,

te se prave snimci nakon pra njenja na kojima

se analizira sluzni ki reljef kolona.

‡Vi i radiolo ki tehni ar treba voditi ra una da svi

snimci budu pravilno signirani i dati instrukcije

pacijentu da sa eka kraj pregleda da vidi jesu li

snimci tehni ki ispravni.

Irigografija sa dvostrukim kontrastom

‡ Ovom metodom se dijagnosticiraju:

-kongenitalne anomalije debelog crijeva

-divertikuloza debelog crijeva

-dislokacije debelog crijeva
intraperitonealnim ekspanzivnim procesima

-upalne promjene sa ulceracijama i bez
ulceracija na zidu debelog crijeva

-tumorozni procesi na zidu debelog crijeva,

-stanja nakon operativnih zahvata na kolonu
(resekcije kolona ili totalne kolektomije)

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na transverzalnim CT
slojevima mogu se vidjeti
zadebljanja zida kolona,
tumorski procesi, urastanja
tumora u susjedne organe,
uve anje regionalnih
limfnih lijezda, udaljene
metastaze.

‡ Ovom metodom se mo e
dobiti znatno vi e
informacija potrebnih za
preterapijsko planiranje,
odnosno preoperativno
planiranje.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Kod pregleda male zdjelice
magnetna rezonanca daje znatno
vi e podataka zahvaljuju i
multiplanarnoj, trodimenzionalnoj
projekciji.

‡Pregled se mo e raditi nativno i
postkontrastno nakon aplikacije
paramagnetnog kontrastnog
sredstva.

‡Na slojevima magnetne rezonance
se mogu najbolje prikazati
tumorozni procesi na rektumu i
dijelu rektosigmoida, te tako er,
evidentirati tumorozne procese na
ostalom dijelu kolona.

‡ Ovom metodom se mo e dobiti
najvi e informacija potrebnih za
preterapijsko planiranje.

Interventne procedure

‡Interventne procedure na debelom crijevu su

uglavnom u domenu endoskopije i rade se u

toku endoskopije.

Fistulografija

‡Ponekad rektum uskim
kanali ima komunicira sa
ko om kroz meka tkiva to
izaziva upalne promjene na
ko i, secerniranje i curenje
sadr aja.

‡Za odre ivanje ta nog puta
komunikacije rektuma sa
ko om radi se retrogradna
fistulografija.

‡ Ova metoda se radi uglavnom
u periodu kada je fistula
aktivna odnosno "kad curi".

Fistulografija

‡Pacijent je u le e em polo aju postavljen tako da se fistulozni

otvor najbolje vidi, uz posebno osvjetljenje, uskim kateterom
ili iglom bez vrha ude se kroz fistulozni otvor i ru no pod
pritiskom aplicira kontrastno sredstvo pod kon-trolom
radioskopije, te se prave ciljani snimci u optimalnim
projekcijama.

‡ Ovi ciljani snimci moraju biti napravljani najmanje u dvije

projekcije da bi hirurg dobio orijentaciju kakav je put i koja je
lokalizacija fistuloznog kanala, koja je komunikacija lumena
rektuma sa ko om.

‡Kontrastno prikazivanje fistuloznog kanala je uvijek primarna

dijagnosti ka radiolo ka metoda kod perianalnih fistula.

Algoritam

‡Kao i kod ostalog dijela digestivne cijevi i kod

pregleda debelog crijeva konvencionalna radiolo ka

dijagnosti ka kontrastna metoda tj. irigoskopija i

irigografija ima apsolutnu prednost.

Angiografije probavnih organa

‡Angiografija je radiolo ka dijagnosti ka kontrastna

metoda prikaza krvnih i limfnih sudova.

‡Kontrastno sredstvo (trijodno vodotopivo) se

ubrizgava u krvne su-dove da bi ih u inili vidljivim.

‡Do 1953. godine krvni sud se morao hirur ki

prepari-rati za izvodenje ove pretrage.

‡Danas se koristi prakti na i relativno jednostavna

metoda po Seldingeru.

Angiografije probavnih organa

‡Arteriografije probavnih organa
se izvode kao selektivne i
subselektivne.

‡Pacijent sa sobom mora
donijeti laboratorijske nalaze
(sedimentacija, protrombinsko
vrijeme, vrijeme krvarenja,
vrijeme koagulacije, urea i
Uk), rendgenski snimak plu a i
nalaz interniste.

‡Angiografije se izvode u angio
salama na angiografskim,
modernim seriografskim
rendgenskim aparatima.

Angiografije probavnih organa

‡Po Seldingerovoj metodi prvo se kateterom

ude kroz femoralnu arteriju u aortu, zatim

selektivno u mezenteri ne arterije te se

kateter pove e sa automatskom pricom i u

toku serijskog snimanja vr i se automatsko

injiciranje kontrastnog sredstvo.

Angiografije probavnih organa

‡ Ovom metodom se mo e dijagnosticirati:

-ta no mjesto krvarenja iz gastrointestinalnog

trakta

-eventualne malformacije luvnih ila GI trakt

-patolo ka vaskularizacija tumora

gastrointestinalnog trakta

-ta no mjesto opstrukcije arterija

gastrointestinalnog trakta

HEPATOBLIJARNI TRAKT

‡ Ovaj snimak se pravi

naj e e u stoje em stavu i
to u PA projekciji, a isto tako
se mo e napravitii ciljano u
toku dijaskopije

‡ Ovom metodom se mo e

dijagnosticirati: prisustvo
zraka u u nim vodovima
kao znak komunikacije
biliointestinalnog sistema,
bilo uzrokovanog
patolo kim procesima ili
na injenog arteficijalno
operativnim putem

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->