P. 1
KONVENCIONALNE RADIOLOŠKE METODE

KONVENCIONALNE RADIOLOŠKE METODE

|Views: 12,297|Likes:
Published by Nadina Habibović

More info:

Published by: Nadina Habibović on Oct 13, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/30/2013

pdf

text

original

Sections

‡Zbogmogu nostimultiplanarnerekonstrukcije

MRsnimka (koronalno,sagitalnoiaksijalno)

mo esedobitiznatnoboljiuviduobliki

veli inusamogpankreasaievidentiratisve

patolo kepromjeneupankreasu

‡ Me utim,kalcifikatiupankreasusenajjasnije

prikazujunatransverzalnimCTslojevima

‡ Metode

digitalnih

tehnika (ultrazvuk,

kompjuterska

tomografijaimagnetna

rezonanca)u inilisu

neprocjenjivskoku

pobolj anju

dijagnostikeoboljenja

pankreasa.

Interventne procedure

‡Naj e e interventne procedure na pankreasu

su perkutana drena a pank-reasnih cista, te

aspiraciona biopsija, koje se naj e e izvode

pod kontrolom CT-a.

Algoritam

‡Ultrazvuk kao najbr a, najjeftinija, najmanje

opasna i najkomfornija metodaje apsolutno

prva u dijagnosti kom ispitivanju pankreasa,

zatim se donosi odluka koja je slijede a

metoda (CT, MRI i ERCP

SLEZENA

Nativni snimak

‡Na nativnoj snimci mogu se evidentirati

razli iti oblici kalcifikata u slezeni, uobliku

flebolita, kalcifikacije hematoma, kalcifikati u

zidu cista ili kalcifikati u krvnim ilama slezene.

Ultrazvuk (UZ)

‡Kao najjeftinija, najkomfornija i bezopasna

radiolo ka metoda, koja se mo e

‡

ponavljati esto, ultrazvuk je postao primarna
metoda u dijagnosti kom pregledu slezene.

‡ Ovom metodom pregleda mo e se evidentirati

oblik, veli ina i konture slezene, zatim
homogenost parenhima, mo emo
dijagnosticirati:

‡uve anje slezene -splenomegalija,

‡mogu e anatomske malformacije,

‡ruptura slezene,

‡cisti ne promjene u slezeni,

‡tumorske mase u slezeni,

‡stanje nakon splenektomije itd.

Kompjuterizirana tomografija

‡Na transverzalrum CT slojevima mo e se
dijagnosticirati:

‡uve anje slezene -splenomegalija,

‡anatomske malformacije -akcesorna slezena,

‡traumatske promjene -rupture,

‡krvarenja u slezeni -hematoma,

‡cisti ne formacije,

‡tumorske mase,

‡kalcifikati u slezeni,

‡stanje nakon splenektomije itd.

Magnetna rezonanca (MRI)

‡Zbog mogu nosti multiplanarne rekonstrukcije

MRI slike, mo e se dobiti najbolji uvid u oblik,

veli inu i mogu e anatomske malformacije

slezene, zatim evidentirati patolo ke promjene

u parenhimu slezene

‡ Medutim, kalcifikati nisu ba markantno

prikazani na slojevima MRI

Arteriografija

‡Seldingerova metoda prikaza lienalne arterije

je prlznata dijagnosti ka metoda, medutim,

novim digitalnim tehnikama je skoro potpuno

istisnuta.

‡

Algoritam

‡U dijagnostici oboljenja slezene ultrazvuk kao i

kod svih parenhimnih organa abdomena

zauzima prvo mjesto, a nakon toga se odlu i

koja e slijede a radiolo ka metoda ispitivanja

biti primijenjena (CT, MRI i eventualno

arteriografija).

URINARNI TRAKT

Nativni snimak

‡Naj e a radiolo ka dijagnosti ka metoda je

nativni snimak urinarnog trakta koji se pravi na

odgovaraju em formatu filma (naj e e 30x40

cm) u le e em stavu pacijenta i u AP projekciji

‡Na snimku treba biti obuhva eno podru je

kompletnog urinarnog trakta, tj. od visine

Th10 kralje ka do ispod pubi ne kosti.

‡Snimka treba biti propisno

obilje ena i na njoj treba biti itko
napi-sano ime i prezime pacijenta,
oznaka strane (D ili L), te datum
snimanja.

‡ Ovom radiolo kom metodom se

mogu vidjeti sjene anorganskih
konkremenata u podru ju urinarnog
trakta, kalcifikati, sjene ugradenih
"stentova" te sjene eventualnih
metalnih stranih tijela.

Kontrastne metode

‡Pronalazak kontrastnih sredstava predstavlja

veoma zna ajan korak naprijed u radiolo koj
dijagnostici.

‡To su materije koje unesene u organizam

pove avaju ili smanjuju apsorpciju x-zraka
odgovaraju ih organa i tirne omogu uju njihovo
prikazivanje na rendgenskom snimku ili monitoru.

‡Prikazivanje organa i sistema organa ispunjenih

kontrastnim sredstvima naziva se kontrastnim
metodama.

Intravenozna urografija

‡To je metoda radiografskog prikazivanja parenhima

bubrega i njegovih kolektornih struktura intravenskim
davanjem urotropnog trijodnog vodotopivog kontrastnog
sredstva

‡IVU se rutinski primjenjuje od 1929. godine kada su

Moses Swick i A. Von Lichtenberg dobili prve i.v.
urografije upotrebom organskog diodida Uroselectan-
neutrala. M. Swick je 1930. godine otkrio drugi organski
jodni kontrast Hippuran, koji predstavlja osnovu
savremenih urografskih kontrastnih sredstava. I.v.
urografija kao metoda se radi na klasi nom
radiografomskom aparatu

‡Pacijent mora isprazniti crijeva, dan prije

pregleda, zatim do i na pregled "na ta te" i
donijeti nalaze uree i kreatinina u krvi.

‡

‡Nakon napravljene na-tivne snimke

urotrakta aplicira se intravenski kontrastno
sredstvo obi no u ko-li ini 1-1,5 ccm/ kg
tjelesne te ine.

‡Jedan minut nakon aplikacije kontrastnog

sredstva pravi se prvi snimak i to na formatu
24x30 cm.

‡.

‡Pet minuta nakon aplikacije kontrastnog sredstva
pravi se drugi snimak na velikom formatu koji
ujedno prikazuje funkciju bubrega, zatim se
aplicira kompresija i pod kompresijom se prave
snimke na kojima se vidi oblik i veli ina odvodnih
kanalnih sistema bubrega

‡Po otklanjanju kompresije ponovo se pravi
snimak velikog formata na kojem se prika u
ureteri, zatim se prave snimke punog i praznog
mokra nog mjehura.

‡Kompresije se obi no ne primjenjuju kod djece

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati:

‡promjene polo aja, oblika i veli ine bubrega,

‡kongenitalne anomalije bubrega i kanalnih sistema,

‡hroni ne upalne promjene bubrega,

‡prisustvo konkremenata u bubrezima, ureterima i mokra nom

mjehuru,

‡dilatacije kanalnih sistema bubrega uzrokovanih konkrementima ili

drugim uzrokom,

‡razmicanje i potiskivanje kanahiih sistema bubrega uzrokovano

ekspan-zivnim procesima benigne ili maligne naravi,

‡usporena funkcija jednog od bubrega ili potpuni prestanak lu enja,

od-nosno afunkciju jednog od bubrega,

‡mo e se procijeniti funkcija i simetri nost funkcije, odnosno

istodobno funkcija oba bubrega.

Infuziona urografija

‡To je metoda pregleda ekskretornog sistema bubrega putem i. v.

infuzije ve e koli ine kontrastnog sredstva.

‡Time se posti e po eljna opacifikacija bubre nog parenhima uz

potpun prikaz kanalnog sistema bubrega.

Ova metoda pregleda se mo e koristiti kao primarna urografska
procedura ili kao dopuna klasi ne intra-venske urografije. Indikacije
za primjenu ove metode su: slu ajevi o te enja bubre ne funkcije,
te kod pacijenata kod kojih se se ne mo e uspostaviti kompresija u
toku i.v. urografije, kao i u slu ajevima gdje se i.v. urografijom nije
dobilo dovoljno dijagnosti kih podataka o funkciji, obliku bubrega i
prohodnosti kanalnih sistema.

‡ Ova metoda pregleda se mo e koristiti kao primarna

urografska procedura ili kao dopuna klasi ne
intra-venske urografije. Indikacije za primjenu ove
metode su: slu ajevi o te enja bubre ne funkcije, te
kod pacijenata kod kojih se se ne mo e uspostaviti
kompre-sija u toku i.v. urografije, kao i u slu ajevima
gdje se i.v. urografijom nije dobilo dovoljno
dijagnosti kih podataka o funkciji, obliku bubrega i
prohodnosti kanalnih sistema.

‡Kontrastno sredstvo se aplicira u kubitalnu venu u obliku

infuzije koja traje od 6 do 10 minuta. Kontrastno
sredstvo je obi no u originalnom pakovanju u flakonima
od 250 ccm (ova solucija se mo e dobiti ako se izra una
potrebna koli ina kontrastnog sredstva time to se
uzima oko 2 ccm 50%-kontrastnog sred-stva na
kilogram tjelesne te ine pa se dobijena koli ina
pomije a sa istim volume-nom 5% glukoze ili fiziolo kog
rastvora).

‡Nakon isteka infuzije snimanje se vr i istovjetno kao i

kod i.v. urografije.

Minutna urografija

‡To je dopunska metoda i.v. urografije; zasniva se na

injenici da je u uvjetima postoje e renalne ishemije

( ija je posljedica hipertenzija) zbog smanjenja

glomerularne filtracije smanjena i akumulacija

kontrastnog sredstva u kanalnom sistemu jednog ili

oba bubrega.

‡ Ova metoda slu i kao parametar funkcije bubrega i

u slu aju da se radi o zaka njenju prikazivanja

kanalnog sistema jednog bubrega a da pri tom ne

postoji znak opstrukcije ili o te enja parenhima.

‡Tako se mo e po-sumnjati da postoji stenoza

bubre ne arterije. Medutim, u vi e od 30%
slu ajeva ovaj na in pregleda se u praksi nije
mogao pokazati kao siguran oslonac pravilne
dijagnoze a potpuno je neupotrebljiv u
slu ajevima kada se radi o obostranoj stenozi
bubre nih arterija.

‡Nakon brzog iniciranja kontrastnog sredstva u

kubitalnu venu (cca 20 sekundi) vr e se snimanja
u razmacima od 1,2,3 i 5 minuta bez kom-presije
uretera.

‡Najbolji rezultati se mogu vidjeti na snimcima

nakon 2 13 minuta.

Klasi na tomografija i

nefrotomografija

‡ Ovo su, prakti ki, historijske metode, ali ih

vrijedi napomenuti jer se mogu jo
primjenjivati u uvjetima gdje nema
mogu nosti primjene digitalnih tehnika.

‡Za tomografski pregled bubrega pacijent se

priprema kao i za ostale radiolo ke preglede
bubrega jer je po eljno da crijeva budu
oslobodena gasova i sadr aja iako ne le e u
sloju koji se snima

‡. Metoda se izvodi na klasi nom radiografskom

rendgenskom aparatu sa dodatkom za

tomografiju u le e em stavu pacijenta u AP

projekciji; bubrezi se nalaze u sloju od 5 do 10

cm iznad ravni stola, pa se izbor dubine vr i u

tom rasponu.

‡ Medutim, iskustva pokazuju da su rezultati

tomografije bubrega najbolji na prosje nim

dubinama od 6 i 7 cm.

‡Kod gojaznih odnosno mr avih lica treba

dodati, odnosno oduzeti odgovaraju i broj cm

iza, odnosno ispred tih dubina i po potrebi

dopuniti sa po jo jednim presjekom.

‡Slojevno snimanje bubrega i

retroperitonealnog prostora se vr i kao

samostalan pregled bez primjene kontrastnih

sredstava (nativna tomografija bubrega, ili se

kombinira sa infuzionom urografijom,

retrogradnom pijelografijom ili

angiografl-jom.).

‡Nativna tomografija se rjede koristila kao izolirana

metoda pregleda, a e e primjenom negativnog ili

pozitivnog kontrastnog sredstva.

‡Uvodenjem sterilnog zraka u retropertonealni

prostor poja ava se kontrastnost izmedu

perirenalnog tkiva i bubrega ime se dobija bolji

uvid u polo aj, oblik, veli inu, konture i patolo ke

promjene u bubregu.

‡Najzna ajnija primjena tomografije je bila u toku

urografije sa pove anom koli inom kontrastnog

sredstva.

‡. Ova metoda poznata je kao nefrotomografija i uvedena je

u svakodnevnu praksu zahvaljuju i Evansu 1954. godine.

‡ Ovim postupkom procjenjivale su se funkcionalne i

morfolo ke promjene bubre nog parenhima, odredivala
veli ina, varijacije oblika i polo aja, promjene u konturi
bubrega ija se o trina gubi pri prelazu inflamatornog
procesa na perirenalna tkiva.

‡Do pojave digitalnih tehnika nefrotomografija se esto

koristila, a sa pojavom digitalnih tehnika je skoro potpuno
istisnuta iz primjene.

Retrogradna pijelografija (RPG)

‡Retrogradna pijelografija je invazivna

dijagnosti ka metoda pregleda koja se danas

koristi kao dopuna intravenskoj urografiji samo

u strogo indiciranim slu ajevima

‡Njene indikacije su ograni ene i striktno

odredene pa se ona primjenjuje:

‡ako se na i. v. urografiji nije prikazao i

nedovoljno jasno ocrtao kanalni sistem

bubrega,

‡

odnosno kod potpunog izostanka urografske

vizualizacije bubrega i njihovog kanalnog

sistema (afunkcija).

‡I u normalnim slu ajevima intravenskom

urografijom se ne prikazuje uvijek morfologija
mokra nih puteva.

‡U takvim slu ajevima retrogradna pijelografija

zbog ve e koncentracije kontrastnog sredstva
omogu uje da se nezavisno od funkcionalne
sposobnosti bubrega prika e morfologija
a ica, karlice i uretera.

‡U patolo kim slu ajevima se retrogradnom

pijelografijom mogu dobro prikazati

novoformirane upljine u parenhimu bubrega

(TBC kaverna) koje su povezane sa karlicom

bubrega, a koje se pri i. v. urograflji nisu punile

kontrastnim sredstvom.

‡Kod hroni ne bubre ne insuficijencije te eg

stepena gdje se unaprijed mo e o ekivati
nepotpuni urografski prikaz.

‡RPG ima posebnu vrijednost u dijagnostici

tumora kanalnog sistema u bolesnika sa
endemskom nefropatijom, u kojih izrazita
bubre na insuficijencija ne dozvoljava
primjenu i. v. urografije.

‡U procjeni stepena opstrukcije uretera RPG daje

prezican uvid u lokalizaciju , veli inu i stepen

su enja uretera kao i morfolo ke promjene u

kanalnom sistemu iznad mjesta stenoti ne lezije to

poma e u odre ivanju vida hirur kog lije enja

‡Kod dokazane preosjetljivosti na jodna kontrastna

sredstva mo e se uz sve predostro nosti primijeniti

RPG.

‡Kontraindikacije za primjenu RPG su istovjetne

onima koje postoje za cistoskopiju i kateterizaciju

uretera.

‡Priprema za RPG je identi na pripremi za IVU.

Zbog opasnosti od retrograd-nog uno enja
infekcija u sterilne mokra ne puteve bolesniku se
par dana prije i nekoliko dana nakon izvodenja
RPG treba ordinirati antibiotike irokog spektra.

‡RPG se izvodi u okviru timske podjele rada

izmedu urologa i radiologa.

‡Urolog kroz cistoskop uvodi radioopakni ureterski

kateter u u e uretera, a zatim do bubre ne
karlice.

‡Put radioopaknog katetera se po uvodenju mo e

pratiti na televizijskom monitoru mada njegova

sjenka mo e da prekrije manje promjene u lumenu

uretera pored kojih prolazi na putu do karlice

‡Kroz kateter se pricom pri doziranoj kompresiji

klipa puni pijelon i ureter rastvorom kontrastnog

sredstva u niskoj koncen-traciji. U zavisnosti od

uzrasta bolesnika daje se i kontrastno sredstvo.

‡Kontrastni rastvor se ubrizgava lagano i kada

bolesnik osjeti bol iniciranje se obustavlja.

‡Treba izbjegavati ubrizgavanje kontrastnog

sredstva pod ve im pritiskom, jer je u protivnom

mogu prodor kontrastnog sredstva preko a ica

u okolni parenhim kao i ruptura pijelona.

‡Kod pijelovenskog refluksa kontrastno sredstvo

ulazi u ven-ski sistem pa su mogu e nepo eljne

pojave kod izra enih preosjetljivosti na jodna

kontrastna sredstva.

‡Radiolog vr i ciljana snimanja u

optimalnim projekcijama.

Kod izra enih pro irenja a ica i

karlice, uve ane upljine se

bolje pune i prikazuju u

Trendelenburgovom polo aju

Retrogradna pijelograftja po

Chevassuu

‡Za bolju vizualizaciju uretera, a naro ito kod sumnje

na prisustvo tumora u njemu, koristi se retrogradna
ureteropijelograflja po Chevassuu.

‡Kod ove metode se kroz cistoskop uvodi u u e

uretera kateter sa konusnim vrhom koje zatvara u e
uretera ime je otjecanje kontrastnog sredstva pored
katetera onemogu eno.

‡ Ovom metodom pregleda se bolje prikazuje ureter i

proksimalni izvodni sistem bubrega.

‡ Ovom metodom se mo e u potpunosti

prikazati odvodni kanalni sistem bubrega u

cijelosti ( a ice, vratovi, pijelon i ureter), te se

mogu dijagnosticirati:

‡ upljine u parenhimu bubrega koje

komuniciraju sa kanalnim sistemom (TBC-

kaverna),

‡

ciste koje komuniciraju sa kanalnim sistemom

bubrega (kaliks ciste),

‡postupalne deformacije kanalnog sistema

bubrega,

‡dislokacije kanalnog sistema bubrega

uzrokovane ekspanzivnim procesom,

‡ rupture bubrega itd.

Anterogradna pijelografija (APG)

‡ Ova radiolo ka metoda pregleda se ranije

izvodila isklju ivo kod odraslih, medutim,
danas napredovanjem uroradiologije, po ela
se sve e e primjenjivati i u pedijatrijskoj
radiologiji.

‡Njene indikacije su naj e e u situacijama gdje

se kod opstruktivnih uropatija nije mogao
prikazati kanalni sistem bubrega primjenom
ekskretorne urografije.

‡Injiciranje kontrastnog sredstva se mo e izvr iti

direktno primjenom translumbalne tehnike pod

kontrolom TV monitora i ubrizgavanjem

kontrastnog sredstva preko drena

‡.Ovaj na in pregleda bilo da se izvodi direktno

punkcijom u smislu translumbalne pijelografije ili

putem drena, pru a veoma dobru vizualizaciju

hidronefroti nih upljina bubrega, kao i podru ja

pije-loureterne komunikacije.

‡Injiciranje kontrastnog sredstva preko drena se
obi no vr i u postoperativnom toku sa ve
plasiranim drenom u toku hirur kog zahvata.

‡ Ovom radiolo kom metodom se mogu
dijagnosticirati uzroci opse ne hi-dronefroze i
eventualno uzroci afunkcije bubrega. Danas se
pretraga naj e e izvodi pod kontrolom
ultrazvuka.

‡

‡

Cistouretrografija (CUG)

‡To je radiolo ka dijagnosti ka kontrastna

metoda pregleda mokra nog mje-hura i
uretre.

‡Bez cistouretrografije, odnosno bez mikcione

cistouretrografije se ra-diolo ki pregled
urinarnog trakta ne mo e smatrati
kompletnim.

‡Cistografija se mo e vr iti na dva na ina: kao

descendentna ili ascendentna cistografija

‡ Ova podjela se zasniva na dolasku kontrastnog

sredstva u mokra nu be iku tj. da li je

kontrastno sredstvo do lo descendentnim

putem iz kanalnog sistema bubrega ili

retrogradnim putem.

‡Ve u toku IVU se izlu uje dovoljna koli ina

kontrastnog sredstva da bi se mogao dobiti

ekskretorni cistogram.

‡ Medutim na osnovu podataka koje pru a

cistogram dobijen descendentnom cistografijom,
nije uvijek mogu e postaviti dijagnozu u vezi sa
patolo kim promjenama u predjelu mokra ne
be ike

‡

U toku IVU a u nastavku ekskretorne cistografije,
mo e se u fazi mikcije dobiti i ekskretorni
cistouretrogram koji e predstavljati zna ajnu
dopunu ekstrektorne urografije. Na kraju
produ enog urografskog ispitivanja mo e se nalaz
upotpuniti postmikcionim dopunskim snimkom
radi odredivanja koli ine rezidualnog urina
ukoliko on postoji

‡Ako dobijeni radiografski rezultati ne budu taim

da se na osnovu njih mo e dati odredeni sud o

eventualnom postojanju pe tolo kih promjena u

podru ju donjeg dijela urinarnog trakta izvode se

dopunsk dijagnosti ke procedure. To je u prvom

redu retrogradno urografsko ispitivanje

mokra ne be ike i uretre

‡Retrogradna tj. ascendentna cistografija pru a

mrng vi e podataka potrebnih za postavljanje

ta ne dijagnoze

‡Samim time to m kontrastno sredstvo daje u

potrebnoj koli ini, a uz kontrolu TV monitora ovaj
na in pregleda je pouzdaniji od ekskretorne
cistografije.

‡ Mokra na be ika se mo e ispuniti pomo u

sistema za infuziju razbla enim kontrastnim
sredstvom u koli ini koja odgovara uzrastu
pacijenta.

‡Snimanje se vr i u AP, LL i kosim projekcijama

zadnje snimanje se vr i nakon mikcije.

‡ Osim pozitivnog kontrastnog sredstva ps potrebi se

mo e upotrijebiti i zrak kao negativno kontrastno
sredstvo, a odredenim situacijama i kombinacija
pomenuta dva kontrastna sredstva (dvokontrastna
cistografija).

‡

Dok se kontrastno sredstvo uvodi retrogradno preko
uretre.

‡U praksi ne treba odvajati cistografiju od

uretrografije, osim u posebnim slu ajevima gdje se
sa sigurno u pretpostavlja da je lokalizacija
patolo kog procesa uretri ili kada se radi o izra enoj
stenozi vrata mokra ne be ike pa u fazi mikcije mala
koli ina kontrastnog sredstva prelazi iz be ike u
uretru.

‡U takvim slu ajevima ima razloga da se pristupi

izoliranom prikazu uretre pomo u retrogradne
uretrografije.

‡U ostalim situacijama obi no zadovoljava

zajedni ki prikaz, mokra ne be ike i uretre u
dijagnosti kom postupku poznatom kao
retrogradna uretrocistografija

‡Ukoliko je snimanje uradeno i u fazi mikcije, onda

se takva vrsta pregleda naziva mikciona
cistouretrografija.

‡To je metoda pregleda kod koje se poslije

retrogradnog uno enja kontrastnog sredstva u

mokra nu be ike vr e snimanja u toku mikcije.

‡

Prvo se kateter kroz uretru plasira unutar

be ikem zatim se kroz kateter mokra na

be ika ispuni razbla enim kontrastnim

sredstvom koje se ubrizgava u koli ini zavisno

od kapaciteta same be ike.

‡Koristi se iste, kontrastno sredstvo kao i za i .v.

urografiju, zatim se vr e ciljana snimanja pod

kontrolom oka, snima se pun mjehur u AP, LL i

kosim projekcijama, te u toku mikcije

‡Indikacije za ovu radiolo ku metodu su:

‡uporne i rekurentne infekcije urinarnog sistema,

‡opstruktivna oboljenja donjeg urinarnog trakta

(urodena i ste ena),

‡disfunkcija mokra ne be ike u razli itim

oboljenjima nervnog sistema i

‡kod sumnje na postojanje vezikoureteralnog

refluksa.

‡Prednost ove metode le i u tome to

prikazuje dinami nu, a ne stati nu

funkciju be ike i uretre.

Ovom metodom se mogu dijagnosticirati:

‡hroni ne upaliie promjene mokra ne be ike,

‡

divertikli zida mokra ne be ike,

‡polipi na zidu mokra ne be ike,

‡tumor mokra ne be ike,

‡pro irenja i upalne promjene zida uretre,

‡stenoti na podru ja na uretri,

‡uve ane prostate itd.

Retrogradna uretrocistografija

‡Kod sumnje na patolo ka stanja na uretri kod

mu kih pacijenata, konstno sredstvo se

ubrizgava u uretru pomo u Folijevog katetera

sa jednim balonom, a kod ena pomo u

Folijevog katetera sa dva balona.

‡Upotrebljavaju se lju ivo vodeni rastvori

kontrastnih sredstava zbog uvijek prisutne

opasnosti od prodora kontrastnog sredstva u

submukozne vene uretre.

‡Snimanje se vr i u AP i kosim projekcijama za

vrijeme ubrizgavanja kontrastnog sredstva

‡ Ovom metodom najbolje mo e prikazati

uretralni kanal u cijelosti.

Renalna angiografija

‡Izvodi se Seldingerovom metodom ili

translumbalnim pristupom bilo u opu aortografije
abdominalne aorte, bilo selektivnim uvodenjem
katetera u ialne arterije kada se kateter uvodi u
arteriju renalis putem arterije femoralis, ilijake i
aorte

‡Kad smo kateter plasirali u jednu od renalnih

arterija teter priklju imo na automatsku pricu
pomo u koje dajemo nefrotropno kontrastno
sredstvo i snimamo seriografski

‡Prije pregleda pacijent mora biti hospitalitziran

‡Na pregled mora donijeti nalaz kompletnog

koagulograma, koji obuhvata vrijeme

krvarenja, broj trombocita i vrijeme

koagulacije, nalaz uree i kreatinina u krvi, te

nalaz e era u krvi, snimku plu a i internisti ki

nalaz.

‡Kad je pregled zavr en, kroz kateter se daje

fiziolo ki rastvor koji sadr i 5.000 jedinica

Heparima da bi se izbjeglo stvaranje tromba.

‡Nakon toga izvadimo kateter i vr imo prstima

kompresiju iznad mjesta punkcije. Kad je

krvarenje stalo na mjestu punktiranja stavi se

tufer koji se flasterima pri vrsti te se nakon

toga pacijent u le e em polo aju, bez

savijanja noge koja je punktirana transportuje

na odjel, gdje treba mirovati 24 sata

‡ Ovom metodom mo emo dijagnosticirati

morfolo ke i funkcionalne p jene bubrega kao

to su:

‡

urodene anomalije arterija bubrega,

‡stenoze bubre nih arterija,

‡patolo ke i kolateralne vaskularizacije,

‡

arteriovenske fistule i aneurizme itd.

‡U parenhimnoj fazi cirkulacije kontrastnog

sredstva mo e se dobro prikazati polo aj,

oblik, veli inu i konture bubrega, prisustvo

ekspanzivnih tumorskih procesa (bilo solidnih

ili cisti nih)

‡Zatim se mo e prikazati destrukcija

parenhima ili procjenjivati vrijednost vidljivog

dijela parenhima bubrega

Digitalna subtrakciona angiografija

(DSA)

‡Angiografije su radiolo ke dijagnosti ke

kontrastne metode prikaza krvnir sudova.

‡KIasi ne angiografije predstavljaju agresivne

metode, koje zahtijevaju ulazak kateterom u

krvne sudove, pri emu postoji rizik od

okluzije, disekcije, tromboze ili embolije

‡Za njihovo izvodenje potrebna je

hospitalizacija pacijenta.

‡Zahvaljuju i napretku kompjuterske i video

tehnike uvodi se krajem sedamdesetih godina

pro logvijeka intravenozna angiografija sa

digitalnom tehnikom.

‡Po etkom osamdesetih godina sistem je

modificiran tehnikom subtrakcije.

‡Tako je nastala intravenozna digitalna subtrakciona

angiografija, nova radiolo ka metoda prikaza

vaskularnih struktura

‡Intravenozna DSA je manje invazivna metoda, lako

se i brzo izvodi pa se mo e raditi i kod ambulantnih

pacijenata.

‡Zbog ovih pogodnosti imala je iroku prakti nu

prlmjenu u gotovo svim dijelovima tijela. Veoma je

pogodna za prikaz i analizu vaskularnih struktura

bubrega.

‡ Ovom metodom se mogu dijagnosticirati:

kongenitalne anomalije krvnih ila bubrega,

promjene polo aja i veli ine bubrega, traume,

upale, patolo ke vaskularizacije tumora

bubrega, dislokacije krvnih sudova cisti nim i

tumoroznim formacijama itd.

‡ Medutim, umjesto

intravenoznog

ubrizgavanja, u

posljednje vrijeme se

koristi intraarterijska

metoda DSA po

Seldingeru kojom se sa

znatno manjom

koli inom kontrastnog

sredstva (10 puta) dobija

veoma kvalitetan prikaz

arterija.

Ultrazvuk (UZ)

‡Pregled bubrega ultrazvukom, vr i se u le e em

stavu pacijenta i to na ledima i potrbu ke sa
ciljem da se odredi polo aj i veli inu bubrega kao
i susjednih anatomskih struktura.

‡Za ultrazvu ni pregled koriste se sonde od 3,5

mHz i sektorske 2-2,5 mHz.

‡Jedan od na ina upotrebe ultrazvuka je i Doppler

metoda koja je na la svoju punu primjenu u
registraciji protoka u pulsiraju im krvnim
sudovima

‡Kao metoda izbora u dijagnostici urinarnog

trakta ultrazvuk se primjenjuje zbog slijede ih

prednosti:

‡nema joniziraju eg zra enja,

‡mo e se izvesti kod izrazito te kih pacijenata,

‡mogu se pregledati i drugi organi kod istog

pregleda,

‡aparat se mo e transportirati kod bolesnika u sve

prostorije gdje je potrebno obaviti snimanje,

‡snimanje se mo e ponavljati onoliko puta koliko

to stanje pacijenta zahtijeva.

‡Kontraindikacija za ultrazvu ni pregled

prakti no nema.

‡Smetnja mo e biti aerokolija, izrazito adipozni

pacijenti i eventualno svje a postoperativna

stanja.

‡

Ovommetodomsemo eustanovitiprisustvo,

polo aj,veli inaikonturebubrega,veli inaipolo aj

sabirnogsistemakaoi irinabubre nogparenhima.

‡Poznato je da se normalni ureteri ne mogu

prikazati pomo u ultrazvuka.

‡

Medutim pro ireni ureter kao posljedica

opstrukcije, displazi ni procesi uretera i veziko-

ureteralni refluks mogu biti uspje no prikazani.

‡ Ovom metodom pregleda se mogu

dijagnosticirati:

‡rupture bubrega,

‡upalne promjene bubrega kako akutne tako i

hroni ne,

‡hidronefroza,

‡tumori bubrega,

‡kongenitalne anomalije bubrega

‡Dopplerovom tehnikom ultrazvuka mogu se

vizualizirati krvne ile bubrega, arterije i vene, te

procijeniti protok krvi kroz bubrege.

‡ Mokra na be ika uz bubreg predstavlja dio

urinarnog trakta gdje se primje-nom ultrazvuka u

dijagnosti ke svrhe posti u zna ajni rezultati.

‡ Ovom metodom pregleda mogu e je osim

odredivanja oblika, veli ine kao i debljine zida

mokra nogmjehura, procjeniti:

‡kapacitet mokra nog mjehura,

‡koli inu eventualnog rezidualnog urina,

‡te vezikoureteralni refluks (vi eg stepena)

‡ Ovom metodom se, takoder, mogu dijagnosticirati:

‡divertikli mokra nog mjehura,

‡

ureterokele,

‡ciste urahusa,

‡strana tijela u mokra nom mjehuru,

‡

tumori mokra nog mjehura,

‡tumori prostate itd.

‡Kod traumatiziranih pacijenata ova metoda je na la

svoje posebno mjesto.

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Posebna priprema za pregled CT-om nije

potrebna

‡Uvjet za uspjeh pretrage je da pacijent tokom

snimanja bude miran.

‡Kod nemirnih pacijenata se sa uspjehom

primjenjuje op a anestezija.

‡Pretraga po inje topogramom, a nastavlja se

nativnom serijom transverzalnih slojeva debljine
obi no 5-10 mm ili znatno tanjih, naro ito u
podru ju nadbubre nih lijezda.

‡Ukoliko postoje indika-cije radi se i kontrastna,

a esto i postkontrastna serija skenova.

‡Indikacije za primjenu kontrastnih sredstava su

svi primarni ekspanzivni procesi, metastaze,

apscesi, vaskularne lezije, te svi slu ajevi

nejasnih stanja u urotraktu

‡CT pregledi koji se rade u ovom podru ju su:

‡CT nadbubre nih lijezda,

‡

CT bubrega,

‡CT retroperitoneuma,

‡CT mokra nog mjehura i

‡

CT prostate.

‡Indikacija za pregled se postavlja naj e e nakon

ultrazvu nog pregleda a eventualno i i. v.

urograflje.

‡Pregled uglavnom radimo kod sumnji na:

‡tumorski proces maligni i benigni,

‡sekundarne tumorske depozite (metastaze),

‡upalne procese (difuzni i fokalni),

‡traumu,

‡litijazu,

‡ekstraurinarne promjene koje zauzimaju prostor.

‡Posebno je va na uloga CT-a kod procjene

stadijuma tumorskog procesa biloi na

bubrezima, mokra nom mjehuru ili prostati,

zbog procjene operabilnosti tumora odnosno

vrste terapije.

Magnetna rezonanca

‡To je relativno nova digitalna radiolo ka

dijagnosti ka metoda koja koristi jako

magnetno polje za ocrtavanje atomskih jezgri

u materiji izlo enoj tom magnetnom polju.

‡ MRI predstavlja neinvazivnu komfornu i

bezopasnu radiolo ku dijagnosti ku metodu,

bez tetnog joniziraju eg zra enja i bez

potrebe aplikacije jodnih kontrastnih sredstava

‡U odnosu na CT kod koje se snimanje vr i samo

u transverzalnoj projekciji kod magnetne

rezonance mogu e je snimanje u vi e

projekcija (transverzalna, koronalna, sagitalna

kao i kose ), uz ve u prostornu i kontrastnu

rezoluciju

‡S obzirom da je ona relativno mlada radiolo ka

dijagnosti ka metoda koja se i dalje

unapreduje njena klini ka primjena u

savremenoj medicini je sve ve a

‡ Medutim, postoje i odredene

kontraindikacije za magnetnu

rezonancu kao to su

‡prisustvo feromagnetnih

supstanci u organizmu,

‡komatozna stanja pacijenta,

‡klaustrofobija pacijenta.

‡ Multiplanarnom rekonstrukcijom slike mogu

se evidentirati razna patolo ka stanja bubrega

i mokra nog mjehura, a posebno prednost ini

magnetna urografija (MRLn kojom se prikazuje

uplji sistem bubrega kod pacijenata sa

visokim vrijednostima uree i kreatinina zbog

kojih se ne mo e aplicirati kontrastno sredstvo

i kod tzv. nijemog bubrega gdje na IVU nema

znakova lu enja.

Interventne procedure

Naj e e interventne procedure urotr4ta su

slijede e:

‡perkutana transluminalna angioplastika (PTA)

su enih renalnih arterija,

‡

ugradnja stentova nakon dilatacije su enih

renalnih arterija,

‡embolizacija tumora bubrega,

‡embolizacija tumora mokra nog mjehura, ,

‡perkutana nefrostomija (pod kontrolom

ultrazvuka ili CT-a),

‡sklerozacija renalnih solitarnih bubre nih

simptomatskih cista apsolutnim alkoholom

(pod kontrolom ultrazvuka ili CT-a).

‡biopsije bubrega, nadbubrega i prostate (pod

kontrolom ultrazvuka ili CT-a),

‡ugradnja ureteralnih stentova,

‡interventne procedure pod kontrolom MRI.

Algoritam

‡Pojavom digitalnih tehnika potpuno se izmijenio

algoritam radiolo kog ispitivanja urinarnog trakta,

tako da i prije nativne snimke urotrakta pregled

ultrazvukom je apsolutno prva i superiorna

metoda ispitivanja urotrakta, kako bubrega, tako

mokra nog mjehura i prostate.

‡Nakon pregleda ultrazvukom tek onda se donosi

odluka koja e slijede a metoda pregleda biti (CT

IVU ili MRI )

‡Intraarterijska DSA se danas izvodi prakti no

samo ako nakon nje slijedla interventna

procedura, jer se krvne ile bubrega odli no

prikazuju CT angiografr jom, MR angiografijom

kao i Doppler tehnikom

Nativna snimka

‡Na nativnoj snimci enske zdjelice mogu se

evidentirati intrauterine spirale ,kalcifikati u

krvnim ilama i tumorima (miomima), sjene

stranih tijela, te eventualno ostaci kontrastnog

sredstva nakon radiolo kog ispitivanja

gastrointestinalnca trakta.

isterosalpingografija (HSG)

‡Zbog specifi nosti ovu radiolo ku metodu vodi

ginekolog, koji intrauterino plasira kateter, kroz

koji se zatim daje trijodno vodotopivo

kontrastno sredstvo i dijaskopski se prave

ciljane snimke u optimalnim projekcijama

‡Na ciljanim snimcima radiolog treba dokazati

da li kontrastno sredstvo kroz uterine tube izlazi

u peritonealnu upljinu obostrano, jednostrano

(sa koje strane), ili nikako

‡Ranije, klasi na metoda HSG se radila posebnim

aparatom koji se zvao histerosalpingograf, koji je na

vrhu umjesto katetera imao metalni konus koji se

aplicirao u otvor cerviksa i na taj na in se

kontrastno sredstvo ubrizgavalo intrauterino.

‡ Ovom metodom se davalo uljano kontrastno

sredstvo koje nije preporu ljivo zbog mogu nosti

prodiranja kontrasta u venski sistem i stvaranja

embolija

Angiografije

‡Seldingerovom metodom arterlograflje kroz

ilijakalne arterije se pune uterine arterije,

kojima se mogu prlkazati sve patolo ke

vaskularizacije uterusa i ovarija.

Ultrazvuk (UZ)

‡Pregled ultrazvukom je bezbolan, bezopasan,

komforan i mo e se ponavljati esto.

‡Radi se kroz puni mokra ni mjehur koji slu i

kao "prozor" za pregled male zdjelice.

‡Ultrazvukom se mogu dijagnosticirati:

kongenitalne anomalije uterusa, patolo ko

uve anje cerviksa, tumorozne promjene

uterusa (miomi), zatim cisti ne promjene

ovarija, kao i tumorozne promjene ovarija,

trudno a, analizirati starost ploda i eventualno

kongenitalne anomalije ploda.

‡Transvaginalnom sondom se mo e dobiti

daleko vi e podataka o tubama, ovarijima,

samom uterusu, kao i o intrauterinom sadr aju

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na CT slojevima male zdjelice mogu se

dijagnosticirati tumorozne promjene uterusa i

ovarija, odrediti njihova veli ina, oblik i odnos

sa okolnim organima, te vidjeti uve ane

regionalne limfne lijezde.

Magnetna rezonanca

‡S obzirom da nema joniziraju eg zra enja,

magnetna rezonanca se mo e ra-diti i u toku
trudno e.

‡Na slojevima MRI, zbog mogu nosti

skeniranja u vi e projekcija, mo e se dobiti
znatno vi e informacija o patolo kim
procesima u maloj zdjelici nego na
transverzalnim slojevima CT-a.

Interventne procedure

‡Biopsije su naj e e interventne procedure

koje se mogu izvoditi pod kon-trolom

ultrazvuka ili eventualno pod kontrolom CT-a,

zatim drena e razli ita kolekcija, takoder, pod

kontrolom ultrazvuka ili CT-a.

‡

Ultrazvuk (UZ) testisa

‡ Ovom metodom mogu se dijagnosticirati skoro

sve upalne i tumorske promjene u testisima

Algoritam

‡Ultrazvu ni pregled je prva metoda pregleda

genitalnih organa kod ena i kod mu karaca.

‡Ukoliko se ultrazvukom nije do lo do

definitivne dijagnoze, nakon toga se postavlja

indikacije za slijede u radiolo ku dijagnosti ku

metodu

RADIOLO KE METODE PREGLEDA

MUSKULO-SKELETNOG SISTEMA

‡Kosti, zglobovi, ligamenti, mi i i sa tetivama,

krvnim i limfnim sudovima ine muskulo-
skeletni sistem.

‡Skelet je sastavljen od: lobanje, ki menog

stuba, grudnog ko a, karlice i ekstremiteta, to
ukupno uklju uje 208 kostiju, razli itog oblika i
veli ine, koje su prilagodene svojoj funkciji i
dijele se na parne i neparne, a prema obliku
na: duge, kratke, pljosnate i nepravilne

‡Sve kosti u organizmu su medusobno spojene

zglobovima koji po funkciji mogu biti pokretni i

nepokretni

‡

Pokretni zglobovi su obavijeni zglobnom

kapsulom unutar koje se nalaze zglobne

povr ine i medu njima virtuelna zglobna

upljina.

‡

Nepokretni zglobovi su vezivni ili hrskavi ni.

‡Na kostima i zglobovima su pri vr eni mi i i

koji se sastoje od popre no-prugastih vlakana,

a uz mi i e se nalaze krvni sudovi, limfni

sudovi i nervi.

‡ Mi i i su obavijeni opnama (fascijama) koje se

nalaze ispod potko nog masnog tkiva

‡Prva primjena x-zraka u medicini je po ela sa

snimcima skeleta, dok radi-olo ke metode
pregleda zglobova i mi i a su imale dug razvojni
put i tek nakon po-jave digitalnih tehnika postale
su dominantne u dijagnostici.

‡ Medutim, radiolo ke metode pregleda krvnih i

limfnih sudova su, zahvaljuju i primjeni
kontrastnih sredstava ve davno postale
dominantne u dijagnostici.

‡Prva primjena x-zraka u medicini je po ela sa

snimcima skeleta, dok radi-olo ke metode
pregleda zglobova i mi i a su imale dug razvojni
put i tek nakon po-jave digitalnih tehnika postale
su dominantne u dijagnostici.

‡ Medutim, radiolo ke metode pregleda krvnih i

limfnih sudova su, zahvaljuju i primjeni
kontrastnih sredstava ve davno postale
dominantne u dijagnostici.

Radiografija

‡Radiolo ke metode koje koriste x-zrake (bilo

klasi ne ili digitalne) jo uvijek su suverene u

dijagnostici kostiju skeleta.

‡Dakle, primarna radiolo ka metoda pregleda

kostiju skeleta je klasi na snimka

‡Kosti glave ,ki meni stub i skoro sve kosti

ekstremiteta ,snimaju se u dvije projekcije:

antero-posteriorno (AP) i latero-lateralno (LL)

pod uglom od 90°u odnosu jedna na drugu, a

po potrebi se prave jo dodatno kose i

specijalne snimke

‡ Ostale kosti snimaju se obi no u AP projekciji,

a po potrebi se prave kose i specijalne snimke.

‡Tehni ki ispravna snimka kosti mora:

‡biti dovoljno kontrastna,

‡pribli no jednaka prirodnoj veli ini i formi

kosti (kongruentna),

‡kod kostiju ekstremiteta moraju se vidjeti

susjedni zglobovi,

‡biti vidljiva ko tana struktura (spongioza,

kompakta i kortikalis).

‡ Snimke podlaktice

Snimke podlaktice
Snimke podlaktice

‡Na rendgenskom snimku kosti daju veoma

intenzivne sjene zbog sadr aja kalcijuma, dok

hrskavice daju sjene znatno manjeg

intenziteta, a meka tkiva daju sumacionu

sjenu svih struktura na putu snopa x-zraka.

‡Na rendgenskom snimku kostiju skeleta mogu

se dijagnosticirati slijede e promjene:

‡kongenitalne anomalije kostiju,

‡ste eni deformiteti kostiju,

‡porast promjera kostiju (hiperostoza),

‡

poja ano odlaganje kalcijuma u pojedinim

kostima ili u jednoj kosti

‡ (kalcifikati),

‡nedostatak kalcijuma u kostima (osteoporoza),

‡destrukcija kosti izazvana upalnim ili

tumoroznim procesom (osteoliza),

‡prelomi kostiju (frakture) itd.

Ultrazvuk (UZ)

‡Ultrazvu ni pregled kostiju je jo u fazi razvoja,

ultrazvuk paranazalnih sinusa, transosali ima

pozitivnih rezultata (transosealni ultrazvu ni

pregled je mogu , naprimjer: transosealni UZ

mozga itd).

Kompjuterizirana tomografija (CT)

‡Na transverzalnim slojevima CT izvanredno

dobro se vide sve ko tane strukture

‡Za razliku od sumacione nativne snimke mogu

se analizirati svi slojevi kosti (kortikalis,

kompakta i spongioza).

‡ Mo e se ak analizirati i vrednovati

mineralizacija kostiju (CT-denzitometrija

kostiju).

‡ Ovom metodom mogu se dijagnosticirati:

‡patolo ki procesi u kostima benigne i maligne

etiologije ija posljedica je

‡deformacija i destrukcija kostiju (osteoliza),

‡patolo ki procesi kod kojih je poja ano odlaganje

kalcijuma u kostima,

‡porast promjera kosti (hiperostoza),

‡gubljenje kalcijuma u kostima (osteoporoza),

‡

degenerativne promjene,

‡kongenitalne anomalije,

‡prelomi kostiju (frakture).

‡CT je na ao vrlo iroku primjenu u dijagnostici

kostiju, naro ito nove generacije sa

mogu no u trodimenzionalne rekonstrukcije,

na kojima se mogu izvanredno vidjeti frakture

kralje aka, frakture glave i vrata femura, to je

jako bitno za dono enje terapijskog plana.

Magnetna rezonanca

‡ MRI nije metod izbora u radiolo koj

dijagnostici ko tanih struktura.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->