P. 1
Istorija Arhitekture 1 - Goticka Arhitektura

Istorija Arhitekture 1 - Goticka Arhitektura

|Views: 1,728|Likes:
Published by Marija Pokrajac

More info:

Published by: Marija Pokrajac on Oct 10, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/26/2013

pdf

text

original

GOTIČKA ARHITEKTURA

(SKRIPTE PO KNJIZI "GOTIKA" U IZDANJU KÖNEMANN)

POČECI GOTIČKE ARHITEKTURE
Možemo se složiti da je kamen temeljac gotičke arhitekture položen 14. jula 1140. godine nekoliko kilometara severno od Pariza pri ponovnoj izradi hora benediktinske crkve Sen Deni, pod nadzorom opata Sižea. Hor je sadržao elemente i motive koje danas smatramo karakterističnim za gotičku arhitekturu. To je ujedno bilo inspirisano političkim i socijalnim, kao i filozofskim razvojem koji je započet decenijama ranije, i svoj vrhunac doživeo u životu i radu inovatora opata Sižea (10811151). Region oko Pariza koji je bio pod kontrolom monarhije, i bio poznat kao Il-dFrans (Ile-de-France) nije bio tako bogat romaničkom arhitekturom kao Burgundija i Normandija, ali je nakon druge četvrtine XII veka doživeo procvat novog arhitektonskog trenda. Opat Siže, koji je bio važan faktor u jačanju uloge kralja i njegove moći je započeo novu fasadu na zapadnom delu crkve Sen Deni. Upotreba rebrastih svodova, koja je svoju primenu našla još nakon 1100. godine u nekoliko delova Evrope, kao naprimer u Severnoj Italiji, Špajeru, Duramu, Normandiji, inspirisala je arhitekte Il-d-Fransa, koji su je odatle savladali i počeli da koriste oko 1140, na crkvi Sen Etjen (Etienne) u Boveu (Beauvais), na granici sa Normandijom. Dakle, korišćenje rebrastih svodova je započeto pre Sen Denia, i to pokazuje da su graditelji Il-d-Fransa bili mnogo maštovitiji i podložniji eksperimentisanju, za razliku od graditelja u Normandiji. Upotreba rebrastih svodova u horovima sa kompleksnim poprečnim planom dovela je do do tada nezamislivih mogućnosti u strukturi arhitektonskog prostora. Rani primer ovakvog graditeljstva može se videti u benediktinskoj crkvi SEN ŽERME D FLI (Saint Germer-de-Fly) na granici između Il-d-Fransa i Normandije. 1132. godine monasi ovog manastira su uspeli da sakupe relikvije Sv. Žermara (St. Germarus), i tako uvećaju broj hodočasnika koji su posećivali crkvu, što je navelo i engleskog kralja Henrija I da dodeli drvenu građu za radove na crkvi. Do 1230. godine benediktinci su sakupili dovoljno prihoda da bi podigli novu baziliku sa galerijama koja je imala tri broda i transept, kao i hor sa ambulatorijumom i radijalnim kapelama. Spoljašnjojst crkve ne krasi nikakva preterana dekoracija. Spratovi, negde spojeni a negde odvojeni, imaju svoj individualni karakter. Karakter je određen vezom između prozora i zidova i drugačijeg oblika kontrafora. Radijalne kapele ritmično poređanim prozorima jasno opisuju motiv svakog sprata: manji prozori se ponavljaju na galeriji, a veći na glavnom brodu. To rezultira time što svetlost obasjava visoki oltar sa strane i odozgo. U celini, arhitektura ove crkve

Skripte SF-a nisu namenjene da se koriste umesto obavezne literature, već uz nju. Niko ne garantuje potpunu ispravnost ovih skripti (sve podatke bi trebalo proveriti). Niko ne garantuje pozitivan ishod na ispitu, u slučaju učenja samo iz ovih skripti. Na našem sajtu (www.studentski-forum.org) možete naći i kompletan spisak uže i šire literature preporučene od strane profesora.

Njegov unuk. kao i nameru graditelja da stvori nešto potpuno novo. i time je ispoštovana tradicija. osnovu ove crkve je teško rastumačiti zbog odsustva simetrije. i hora sa ambulatorijumom. Ovo vidimo na primeru bitne Klinijevske crkve. godine. krunisan u Sen Deniju 754. Ova crkva sadrži polukružnu apsidu okruženu ambulatorijumom sa dodatkom kapela. kome su atribuirani veoma važni spisi pseudo-Dionizija (500. crkva Sen Deni je igrala važnu i kompleksnu ulogu nacionalnoj politici Francuske monarhije. francuski kraljevi su imali znatno manju moć od drugih francuskih plemića koji su okruživali njihove teritorije. tako da je ponovno obnavljanje kraljevske moći bio božiji plan za spasenje u kojem su kraljevi Francuske imali bitnu ulogu. trebalo je da se pojavi i na severnoj. Ovaj šablon koji je započet na južnoj strani. Dionizija iz stare kripte u novi gornji hor. SEN MARTEN DE ŠAMP (St. Na prvi pogled. Pored ovih crkava koje se nalaze severno od Pariza. Denis). već se ređaju paralelno jedna do druge. Dionizija. Ove kapele nisu postavljene oko jedne centralne ose kao obično. 2. *** U XII veku. Crkva je značajnija politički nego arhitektonski. arhitektura glavnog grada je takođe odgovorila na ove nove ideje. Arhitektura crkve je nosila izraz dve ideologije. Martin-des-Champs) koju je započeo prior Hugo 1130-1142. hora sa dijagonalno postavljenim kapelama. tj. Ipak su imali ogromne ambicije i videli su sebe kao vladare cele Francuske. -2- . jer su francuski kraljevi sahranjivani u Sen Deniju. da bi se zadžala moć monarhije u XII veku. koji su bili moderni u to vreme. godine demonstrira upotrebu stubaca koji preuzimaju na sebe svu težinu svodova i tankih skeletnih zidova. Sirija). Dakle. Ti spisi su navodno predstavljali kralja kao božanskog izaslanika na zemlji. Koliko je bilo važno održati karolinšku tradiciju jasno je pokazao opat Siže. Dionizije je bio patron francuske kraljevske porodice. Manastirska crkva SEN PJER D MONMARTR (St. najverovatnije obnovljena posle 1133. Pierre-de-Montmartre) u Parizu. prvi biskup Pariza je zamenjen sa Dionizijem Areopagitom. Uvedene su nove ideje kojima bi monarhija podigla svoj ugled. ona je mesto martirijuma. Vidi se pokušaj kombinacije dve različite forme. a ne centralni. Tokom srednjeg veka. kralj Karlo Ćelavi je tamo sahranjen. već je takođe postojala grobnica sveca patrona Francuske – Sv. čija apsida raste po dužini. žena Luja VI je sahranjena ovde. Dionizija (St. Prvo je trebalo održati antičku tradiciju da bi francuski monarsi proglasili sebe direktnim naslednikom legitimne kraljevske kuće. a svoje pravo su zasnivali na njihovom nasleđu kraljevskog autoriteta Karla Velikog koji je bio Francuski kralj. Ovde je neiskorišćena tehnička mogućnost zasvođavanja jer su prozori niski i smešteni ispod velike mreže lukova. Koliko je to zaista bilo bitno nam govori činjenica da je kralj Luj VII lično preneo mošti Sv. 1. godina. mesto stradanja Sv. sledbenikom apostola Pavla. Hor je projektovan tako da bude podužan. renovirajući SEN DENI (Saint-Denis). Ne samo da su tu sahranjivani Francuski i kraljevi Merovinga. ali tamo su podignute radijalne kapele i uništena je simetrija. Adelaida.demonstrira novostečenu slobodu u upotrebi predefinisanih formi.

U ovo vreme benediktinci iz opatije SEN ŽERMEN DE PRE (St. Dakle. Ima najstarije kontrafore. Dodat je novi skulptoralni portal. Na gornjem spratu nalazi se nekoliko kapela. On je takođe i kopija karolinškog vestverka. nakon hora iz Sen Denija. stari naos zajedno sa fasadom i novim horom je po rečima opata spojen u jednu veću jedinstvenu celinu. Podignut je novi hor. Podignuta je nova zapadna fasada. godine. triforijum. Izgleda da je opatija Sen Deni tako bitna za francuske kraljeve i pod uticajem energičnog i inteligentnog opata Sižea bila mesto gde su stvoreni svi uslovi za razvoj stila gotičke arhitekture. je dodat treći sprat tj. stila poznatog kao novi i neklasični.Siže nije obnovio celu crkvu odjednom. mala katedrala SENLI (Senlis) je započeta severno od Pariza. Počeo je sa obnovom vestverka. za razliku od glavnog broda koji ima 2 sprata. ojačane monarhije. Opat Siže je tražio da se za izradu hora donesu antički stubovi iz Rima. Na osnovi se uočava stil Sen Denija iako kapele nisu spojene sa svodovima ambulatorijuma. Osvećen je 1163. što čini ovaj portal. Pre završetka radova na vestverku. opat Siže je započeo radove i na obnovi hora crkve 1140-1144. Ona simboliše moć opata i nove. red moćnih stubaca okružuje -3- . potpuno je izgrađen novi hor sa radijalnim kapelama kao u Sen Deniju. ulazom u Nebeski Jerusalim. Umesto ranijeg jednostavnog ambulatorijuma sada postoji dvostruki ambulatorijum u kojem su oba broda razdvojena elegantnim monolitnim stubovima koji podržavaju rebraste svodove ali kao da nemaju težinu. Remy) u Remsu u kojoj se čuva ulje koje su doneli anđeli i kojim su miropomazani freancuski kraljevi koji su se tu krunisali (misli se na gradsku katedralu) je obnovljena 1160. tj. kao i opatu. Osnova ima dužinu od 2. kao pokušaj da se zadrži tradicija. Površina koju pokrivaju prozori je veća i natapa prostor svetlošću. Fasada je kopija zapadne fasade Sen Denija. Kao u Sen Žermen d Preu. Stil pokazuje uticaj Sen Denija. Na fasadi se stalno ponavlja motiv broja 3. Iako je cela crkva izgrađena odjednom. u novom svetlu. i morao je biti zamenjen. vestverk. Teško da ima uopšte zidne površine u ambulatorijumu gde tanani stubovi nose težinu svodova. Prozori klerestorija su produženi u cilju boljeg osvetljenja crkve. Nova kripta i ambulatorijum u kojem se nalazi stara kripta i dalje odaju oblike romanike. a širinu od 3 traveja. Crkva odaje utisak trijumfalnog luka ili zamka – radi se o simboličnoj arhitekturi. Novi hor iznad njih je počeo da se ruši 1231. Svodovi drugog ambulatorijuma su integrisani u svodove kapela tako da je dobijen jedinstven prostor. hor koji se spaja na stari naos koji je prema tradiciji posvećen Hristu dozvoljava nam da odredimo početak gotičke arhitekture. *** Oko 1150. ona imitira gradnju Sen Denija gde je vestverk dodat uz stari naos. Ima dužinu od 2 traveja. Siže i njegov nepoznati arhitekta želeli su da stvore svetilište koje će se obraćati jasno i glasno jednostavnom. Enterijer nosi odlike kasne gotike ali još uvek poseduje originalni ambulatorijum i hor sa monolitnim stubovima i radijalne kapele. Opatijska crkva SEN REMI (St. Horu. Dosta je stradala u XVIII i XIX veku. a severna kula je morala da se sruši nakon što je neuspešno restaurirana. Germaindes-Pres) u Parizu su obnovili svoju crkvu. neobrazovanom posetiocu. Tri nova portala omogućavaju lakši ulaz u staru crkvu.

Oko 1200. Građevina koju možemo nazvati prototipom gotičke katedrale je KATEDRALA NOTR DAM (Notre-Dame) u Parizu. Po prvi put u gotičkoj arhitekturi. ambulatorijumima i dugim transeptom. a takve kule je trebalo da stoje i uz fasadu transepta. a iznad centralnog portala dominira velika rozeta. GOTIKA U FRANCUSKOJ Tokom XII veka KATEDRALA U SANSU (Sens). sa jednom kapelom na vrhu ambulatorijuma. Dobio je veliku rozetu koja odgovara rozeti na zapadnoj fasadi. Oni zalaze u glavni brod kao da ne nose veliku težinu. I prizemlje i galerije imaju po tri luka između glavnih stubaca. a ne kao u Sen Deniju gde izgledaju kao da su dodate. Kule se logično nastavljaju i izgledaju kao sastavni deo fasade. Ima 4 sprata. Zidovi su veoma tanki. Portali odaju utisak trijumfalnog luka. Arhitekta KATEDRALE U LAONU (Laon) po mnogo čemu je kopirao katedralu Nojonu. bila je sedište nadbiskupa koji je bio galski primat i kome je bio podređen i biskup Pariza. Integrisana je u samu crkvu i po prvi put je sastavni deo crkve. Kamen -4- . a ne odvojen blok. Započeta je 1160. Galerije na spratu su bogatije profilisane. jugoistočno od Pariza. Iz nepoznatih razloga hor je produžen i ima skoro istu dužinu kao glavni brod. započeta 1163. Arhitekta je ovaj utisak omogućio tako što je vešto sakrio zapadne kontrafore i teško je primetiti kako počinju između i pored portala i nastavljaju se između prozora. Veza između ambulatorijuma i radijalnih kapela je originalna. Lukovi arkada kao da su isklesani u zidovima. stubovima i polustubovima imaju bitnu dekorativnu ulogu. Spojeni su lukom na malim stubovima. Vitki stubovi okružuju apsidu kao u Sanliju i Sen Deniju. Glavni brod ima tri sprata. ona je bila jednostavnija i bez transepta. povučeni su unutar fasade. u katedrali je sagrađen novi hor i glavni brod. KATEDRALA U SUASONU (Soissons) je dobila četvorospratni južni transept ubrzo nakon 1177. U osnovi je bazilika sa galerijama. Glavni brod ima 4 sprata. Bila je važan hodočasnički centar. Uvećanjem lukova triforijuma i povećanjem broja prozora u klerestorijumu znatno je smanjena zidna površina. Ima trospratnu elevaciju. katedrala je viša od Laona i od svog južnog transepta koji ima četiri sprata. i veći deo je završen do 1200. Hor crkve NOTR DAM EN VO (Notre-Dame-en-Vaux) pokazuje veliku sličnost sa Sen Remijem. Prstenovi na stupcima. Kapiteli dvostrukih stubaca odvajaju velike traveje. godine. Uprkos tome. U katedrali u Sanliju kontrafori su dominantne na fasadi.unutrašnji hor. tako i u uređenju radijalnih kapela. pa hor izgleda kao klaustar. Ovo obeležava kraj razvitka heterogenih ranogotičkih crkava. Hor stare KATEDRALE U NOJONU (Noyon) obnovljen je nakon požara 1131. Stubići koji kreću od kapitela stubaca odgovaraju profilu rebara šestodelnih svodova. kako u elevaciji hora. Kapele su izbačene spolja u obliku kruga i jedva da dodiruju ambulatorijum. arkade prizemnog sprata i klerestorija (prozorskog sprata) su iste visine. Zapadna fasada je sagrađena krajem XII veka i ona je najreprezentativniji primer gotičke arhitekture. godine. Sagrađena u isto vreme kad i Sen Deni. Zapadna fasada je flankirana sa dve kule.

dok su u Šartru oni deblji i jači. Plan je blizak Šartru. Iznad stubaca se protežu stubići koji se spajaju sa odgovarajućim profilom rebara šestodelnog svoda. Katedrala je bila suviše mračna pa su u XIII veku povećani prozori. godine. Zapadna fasada po bogatstvu skulpture nadmašuje ostaje katedrale. godine. nova se morala izgraditi u rekordnom roku. glavni stupci glavnog broda su više nego duplo deblji u Šartru nego u Suasonu. Između lukova donjeg sprata i klerestorija je triforijum – uzan hodnik otvoren sa četiri lučna otvora prema srednjem brodu. Kralj Filip-Avgust je bio u kasnim 40-tim (ljudi su tada živeli oko 50 godina). ali ne i grubo. Katedrala u kojoj su krunisani Francuski kraljevi i u kojoj su osvećeni od strane nadbiskupa bila je KATEDRALA NOTR DAM u Remsu (Reims). Izražen je rast u visinu. Kvadratne kule su prorezane otvorima. ove dve katedrale se ipak dosta razlikuju. Kada su relikvije nađene. Katedrala deluje teško i veoma moćno. izgubio je staru katedralu u požaru 1194. Stupci su oktogonalnog i okruglog oblika. arkade i klerestorijum koji su odvojeni triforijumom su iste visine. Uprkos tim sličnostima. a u horu se završavaju stubićima. Zid postoji samo na nekim mestima. Galerija je bila mnogo veća i bila je probijena samo rozeta skromnih razmera. Odnos između širine i visine fasade je približno 1:1. Požar je viđen kao katastrofa jer se mislilo da su dragocene relikvije Bogorodice izgubljene zajedno sa crkvom. Natpisi razrušenog lavirinta poda čuvaju imena graditelja. Dvostruki bočni brodovi prelaze u dvostruki ambulatorijum u apsidi. Kada je izgorela stara katedrala 1210. kao kod katedrale u -5- . Zapadna fasada je rađena oko 1200. Poslednji je graditelj velike rozete. Nadbiskup Remsa je ustoličavao Francuske kraljeve. a dodata su im još četiri stubića. Enterijer katedrale u Šartru sličan je Suasonu. Glavni brod ima trospratnu podelu. Glavni brod ima šestodelne svodove. Građenje je započeto od istočnog dela. ŠARTR (Chartres). Dva sledeća krunisanja su se odigrala u sred gradilišta. Pošto kule počivaju iznad dvostrukih bočnih brodova. tako da portali izgledaju dosta uvučeno za razliku od Laona. raspoloženje se promenilo i požar je protumačen kao želja Bogorodice za većim i lepšim hramom.temeljac položio je Papa Aleksandar III. odnosno zidnim površinama iznad. Zapadni trobrodni deo vodi ka trobrodnom transeptu koji se slobodno uliva u široki hor. a na drugom odaju utisak snage. ali je usklađeniji. Veliki šestodelni svodovi su korspondirali sa velikim zidnim površinama ispod njih. Zato su i stabilnije pa su i kontrafore manje uočljive. U osnovi je petobrodna bazilika sa galerijama kao Klini. koji je izveo veliki deo hora i transepta koji se završio Žan de Lu Goše iz Remsa i Bernar iz Suasona rade na brodu crkve. Kao Notr Dam u Parizu. Stupci su kružnoj oblika sa četiri dodata stubića. a na ostalim je pretvoren u otvore i skulpturalno dekorisan. a okrugli oktogonalne. Odaje utisak kao da gledamo u trijumfalni luk sa kraljevskom galerijom – redom statua francuskih kraljeva koje demonstriraju moć i autoritet monarhije. Šartr ima izgled monumentalne arhitekture. Oktogonalni stupci imaju dodatne okrugle stubiće. završen vencem od 5 kapela. one su šire od onih u Laonu. i morao se odrediti novi kralj. graditelji Suasona su u želji da naprave visoku katedralu konstruisali tanke stupce. ima dvostruki ambulatorijum. najbitniji Marijanski centar u Francuskoj. Plan pripada Žanu iz Orbea. Šartr je malo viši od Suasona. One su gotovo utopljene u prvi sprat koji je izbačen spolja. Galerije koje imaju tri lučna otvora sa strane se završavaju ravnim pilastrima u glavnom brodu. godine. Spolja. Imaju bogato dekorisane kapitele. Velike kontrafore na prvom mestu obezbeđuju stabilnost i preuzimaju težinu svodova građevine. To je kasnije prepravka.

pa je ovaj sprat. pa nije bila potpuno vidljiva i nije imala monumentalnost Laona ili Šartra. novi hor dobija CRKVA U VEZLEJU (Vezelay) koja je bila bitan hodočasnički centar. cilindričnim stubovima kao u Suasonu u kombinaciji sa četiri dodata stubića. Imala je veličanstven hor koji je imao rekordnu visinu od preko 48 metara. U otprilike isto vreme. Transept je trobrodan. To je slučaj i sa KATEDRALOM U BOVEU (Beauvais). Takođe se i monumentalna kula nad ukrsnicom nakon izgradnje srušila. ali je manja. U horskom delu na spratu triforijuma nema zida. triforij i klerestorij. Enterijer ima trospratnu podelu – arkade. Tokom restauracije 1284. Kule su različite visine. Dupli uzani stubići stoje na mestu na kom u horu obično stoje najjači stupci na prelazu poligona u ravan zid. Možda je bilo greške u konstrukciji. Razlozi nisu jasni.Parizu. Da bi se učvrstili svodovi na velikoj visini. pa su uži traveji doprineli da enterijer katedrale izgleda još viši. Restauracija hora CRKVE U OKSERU (Auxerre) započeta je 1215. Katedrala je svojom visinom inspirisala graditelje drugih crkava. ali se po stilu svrstava u poslednju četvrtinu XII veka. Započeta je 1226. godine. Rober de Luzarš (Robert de Luzarches) je bio prvi i glavni arhitekta. Ključni faktor za to je bilo izbegavanje velikih blokova u gradnji. Lukovi prvog sprata su izuzetno velike visine. Hor korespondira sa starijim romaničkim naosom kao horovi Sen Denija i Sen Remija. Sedma je najisturenija. a ogromni stupci glavnog broda Remsa i Šartra zamenjeni su užim. Dvojni bočni brodovi prelaze u dvojni ambulatorijum. ali se nakon 12 godina (1248. To je trobrodna bazilika sa širokim transeptom i razvijenim horskim delom okruženim vencem od 7 kapela. već visina luka odgovara zbiru visina klerestorija i triforija. ali izgleda izduženija jer se sužava ka vrhu. Požar u staroj KATEDRALI U AMIENU (Amiens) omogućio je izgradnju nove građevine 1220. Odaje utisak neobičnog luksuza za red cistercita jer ima veliki broj kapela – 7. Pojas dvojnih prozora i galerija kraljeva odgovaraju zoni triforija. a do danas nije obnovljena. Oponaša Šartr i njegovu trospratnu elevaciju. Luk prvog sprata i klerestorij nisu iste visine. jer je posedovala relikvije Sv. Stupci se ne završavaju kod kapitela. Stupci u Okseru su u poređenju sa Suasonom i Šartrom mnogo tanji. godine. već se nastavljaju do svodova – segment polukruga izbija iz zida. Petobrodna je bazilika. pod biskupom Evrarom de Fujojom (Evrard de Fouilloy). Timpanoni portala zbog boljeg osvetljenja imaju rozete umesto skulpturalne dekoracije.) srušio. a imao je i dvojicu pomoćnika (Thomas de Cormont i njegov sin Renaud). a zgrada se i dan danas nije u potpunosti slegla. koji je inače mračan. Ima trospratnu elevaciju. -6- . Zapadnu fasadu katedrale u srednjem veku su zaklanjale kuće. broj stubaca je dupliran. Marije Magdalene. Ovo odaje utisak gigantskih stubova koji nose svodove. Datum podizanja hora je nepoznat. a ceo utisak se pojačava dodatnim vitkim stubićima između kojih se vidi glavni stub. veći hor da bi primila veći broj monaha u toku dnevnih misa. u ovom delu osvetljen. kao Notr Dam i Klini. OPATIJSKA CRKVA CISTERCITSKOG MANASTIRA PONTINJI (Pontigny) je dobila novi. Rozeta je podignuta u najvišu zonu – odgovara zoni svodova. Ovo je najveća katedrala u Francuskoj. KATEDRALA U BURŽU (Bourges) nema transept. sagrađene su arkbutani (kontrafori) u dva reda na dva sprata.

Krajem XII veka crkva SENT ETJEN (St. a drugi unutrašnji. ima duboke kapele koje se spajaju na spoljni ambulatorijum hora. Snažni oslonci srednjeg broda nose dvospratnu arkadu.Fasada CRKVE NOTR DAM u Dižonu (Dijon) je jedinstvena u Francuskoj gotici. Ojačani stubovi su omogućili rast prozora u naosu u visinu. Kanu ili Šartru. 1231. koja je pod opatom Sižeom odigrala bitnu ulogu u nastajanju gotike. triforijum i klerestorijum. To je dupli normanski stub. Nakon osvajanja Normandije od strane francuskog kralja Filipa Augusta. Zid fasade se nazire ispod kraljevskih galerija sa impresivnim redovima skulpture. godine na mestu starog gradskog zida koji je srušen radi izgradnje većeg hora. a hor po planu arhitekte Angerana (Enguerran). Stupci su sačinjeni od dva stuba. jer je već za vreme razvitka gotike u Francuskoj ova oblast pripala engleskom kralju do 1204. velika -7- . Gotika u Normandiji Gotičkoj arhitekturi u Normandiji nije posvećena tolika pažnja kao u Il-dFransu i Burgundiji. godine po planu Žana d'Andelija (Jean D'Andeli). ali umesto malih kapela u Buržu. i njihov vrh je skoro na istoj visini kao vrh svodova. i ukrašeni sa mnoštvom stubića. U horu crkve je trospratna podela na arkade. Naos je završen pre 1237. Mur epais – debeli romanički zid je zadržan. Bočni brodovi prelaze u dvostruke ambulatorijume. Glavni brod daje iluziju četvorobrodne podele. MON SEN-MIŠEL (Mont St. opat Klement započinje rekonstrukciju. Nepoznati arhitekta je ojačao seriju horskih unutrašnjih stubaca koje je modifikovao. Zgrada je dobila izgled tvrđave. Arkade se ponavljaju jedna iznad druge. a prozori klerestorija imaju stepenaste arkade. započeta je izgradnja nove KATEDRALE U RUANU (Rouen). Tu je sahranjen Vilijem Osvajač. U stvari. Možda nije slučajnost što opet među prvim građevinama novog stila stoji opatijska CRKVA SEN DENI. od kojih jedan nosi spoljašnji sloj glavnog zida naosa. Kada je požar poharao stari grad i katedralu 1200. već na francuskoj granici sa engleskom. Uzor je hor katedrale u Buržu čiji brodovi rastu u visinu od spoljašnjosti ka centru. Trospratna podela naosa je zadržana u unutrašnjem brodu hora. Hor KATEDRALE U LE MANU (Le Mans) je započet 1254. pri tome poštujući stariji deo građevine i usađujući nove stupce između starih. Zrakasta (Rayonnant) gotika Gotička arhitektura posle 1220. godine u Francuskoj nazvana je zrakastom zbog prodora sunčevih zraka kroz velike rozete tog perioda. godine. Tako rozete izgledaju kao da gledaju u srž zida. Mur epais je tipičan za Normandiju. Graditelj je Gilelmus. Vrhunsko delo u reizgradnji je klaustar crkve 1210-28. dok je spoljašnji imao samo arkuse i klerestorijume. godine. Michelle) se više nije nalazio u anglo-normanskom kraljevstvu. Etienne) u Kanu (Caen) je dobila novi hor. godine. a kapele dele isti svod sa drugim ambulatorijumom kao u Sen Deniju. Ovi motivi se pojavljuju i u horu KATEDRALE U KUTANSU (Coutances) započetu 1220. pa su stupci i lukovi mnogo jači nego u Il-d-Fransu. godine. Ima trospratnu podelu. Prednost ovih debelih zidova je što se mogu podizati u nekoliko slojeva.

Između 1308. uskim. a srednja ima travej više. Triforijum je (karakteristično za kasnu gotiku) dostigao visinu skoro polovine klerestorija. Fasada transepta je bazirana na klasičnim severnjačkim francuskim modelima. Sen Šapel se sastoji iz dva nivoa. Ponovna izgradnja je započeta 1318. Kada je 1287. Osvećena je 1248. i 1330. Ime arhitekte Žana iz Meija koji je konstruisao stariju. dve fasade transepta crkve NOTR DAM u Parizu su završene. Nije slučajno to što je ovaj transept odabran za mesto sahranjivanja kraljeva. Hor ima 3 kapele. Između 1281. Sačuvane su samo kapele. Njegova najznačajnija crkvena građevina je SEN ŠAPEL (Ste Chapelle) u Parizu. parnim prozorima sa šestostranom rozetom na vrhu. i kraljevskoj kapeli Sen Žermen an Laj (St. Germain-en-Laye). Izgrađeni su imitirajući fasade transepta Notr Dam u Parizu. Izgled oponaša severnu fasadu. sa horom sa šest traveja i apsidom sa 9 radijalnih kapela – rekordnim brojem. počinje izgradnja nove KATEDRALE U BORDOU. severnu fasadu i postavio kamen temeljac za južnu se zna preko natpisa njegovog naslednika Pjera iz Monreala koji je on stavio na kasniju fasadu. Kralj je tokom ceremonije stajao kao Hrist među apostolima. Kontrafore prelaze u pilastre. 1250. a ulazom je direktno povezana sa dvorom. Dekoracija je polihromna. godine u velikoj procesiji koja je trebalo da uveća svetovnu moć francuskih kraljeva. probala je da nadmaši dela klasične visoke gotike. Svod donje kapele. godine.rozeta transepta postavlja standard veličine za sprat klerestorija u celoj crkvi. i 1332. delovi zidova hora i brodova nakon stradanja 1568. obnavljaju se FASADE TRANSEPTA RUANSKE KATEDRALE. su završeni portali i slepi triforijum iznad. godine. 1260. a ne stupce. Ouen) u Ruanu ima gigantske razmere episkopskih crkava visoke gotike. -8- . SEN UAN (St. Izdiže se iz sredine kraljevske palate kao svetilište koje je trebalo da primi Hristovu krunu od trnovog venca. a svodovi su ukrašeni zvezdanim nebom. Južni je sigurno mlađi. Kasna gotika u Francuskoj Činjenica je da je nakon reizgradnje crkve u Sen Deniju 1231. sa horom po uzoru na katedralu u Remsu. koji nosi pod gornje je podržan tankim stubovima koji stoje udaljeno od zida. Donja kapela je predviđena za poslugu. godine KATEDRALA SEN KRUA (Ste Croix) u Orleanu (Orleans) započeta. i predviđena je za kraljevsku porodicu. jer ona potpuno popunjava prostor između triforijuma i vrha svoda. godine. Stil Sen Denija je evidentan u horu katedrale u Troju (Troyes). U isto vreme se gradi ZAPADNA FASADA LIONSKE KATEDRALE. Ova relikvija je doneta u Pariz 1239. ali je Stogodišnji rat znatno usporio. Gornja kapela je znatno viša. ali je rad na rozeti mnogo detaljniji i raskošniji. Arkade su ispunjene visokim. Petobrodna. čiji je ktitor bio sveti kralj Luj IX. HOR CRKVE NOTR DAM u Evreu (Evreux) oponaša zrakasti stil Sen Denija. godine. crkvena arhitektura dostigla takav nivo kompozicionog savršenstva da bi se teško mogla nadmašiti. jer se u dokumentima naziva novi portal. pa ne čudi što na grobu njenog tvorca Pjera iz Monreala piše Doktor Kamenorezac.

Galerije imaju otvore od po dva luka. Red je osnovan 1215. Nakon Stogodišnjeg rata. godine. Red koji je imao glavnu ulogu u suzbijanju sekti i praznoverja bio je Dominikanski. Prelomljene arkade se usecaju u telo stubaca. Sansu. koju je započeo izvesni francuski arhitekta. On postaje kanonizovan od strane pape. koji stvara moćan utisak u apsidi (stub sa zvezdastim svodom). Perpendikularni period (1330-1530. crkva je izgorela (možda ne slučajno). tj. Primer je crkva Roš (Roche) koja prati šablon severne Francuske. U duhu je Tridentske reforme liturgije. a katedrala postaje centar hodočašća. KATEDRALA U NANTU je obnovljena. Godinu dana kasnije. podignuta je KATEDRALA U ALBI. duži i imaju stubiće od crnog mermera po normanskoj tradiciji. i 1626. Ponovna izgradnja hora bila je najznačajniji graditeljski poduhvat u Engleskoj posle mnogo vremena..) je poslednji i najduži period engleske gotike. Engleskoj ranoj gotici (1170-1240. Nema triforijuma zbog male visine. Započeta je 1230. Javlja se motiv palmovog drveta. godine u Tuluzu. a između njih su kapele. ali svodovi nisu. GOTIKA U ENGLESKOJ Engleska je bila jedna od prvih država koja je prihvatila gotičku arhitekturu Francuske u prvoj polovini XII veka. Ruanu. a hor je proširen ka istoku. pa su na svoje crkve preneli arhitekturu Laona i drugih katedrala. Kada je rad prekinut.) pripada katedrala u Kenterberiju.) obeležava restauracija Vestminsterske opatije po uzoru na Rems. Cisterciti su odigrali bitnu ulogu u adaptaciji Francuske ideje. Početkom XIII veka. Etienne-du-Mont). U osnovi je izduženi pravougaonik sa pet kapela hora. Htelo se da podseća na tvrđavu koja simboliše moć crkve u borbi protiv Katara. Genijalna ideja je spiralno stepenište koje vodi do galerije. godine. Dekorativni period (1240-1330. francuska kasna gotika je bila pod uticajem podizanja velikih gradskih crkava koje su morale da prime uvećanu gradsku populaciju. ovaj pokret je uništen u Albižanskom krstaškom ratu. Arhitekta je Vilijem iz Sansa. sa kontraforama isturenim ka unutra. jer dozvoljava jasan pogled ka horu crkve za one koji prisustvuju misi.U Albi je bio centar jeretičkog pokreta Katara koji je u XII veku zahvatio južnu Francusku. Završena je tek u XIX veku. Kontrafore spolja formiraju cilindre. -9- . Jedinstvena horska pregrada se prvi put spominje 1541. JAKOBINSKA CRKVA U TULUZU je matična crkva ovog reda. Najznačajnija je pariska crkva SEN ETJEN DI MON (St. a u znak sećanja na pobedu. Stupci su uži. a radovi su započeti 1434. pa izgleda kao zamak. godine. Tako je nastao prvi gotički hor u Engleskoj. Jednobrodna je. radovi su bili već završeni na zapadnoj fasadi i naosu. Veliku ulogu su odigrali nadbiskupi ktitori koji su imali dosta kontakta sa kontinentom. Evreu. Nadbiskup Tomas Beket je ubijen od strane ljudi kralja Henrija II u sred njegove KATEDRALE U KENTERBERIJU (Canterbury). Engleska arhitektura je često bila pod uticajem Cistercita i zato se engleske crkve često završavaju apsidom sa ravnim začeljem.. Katedrala je istih dimenzija kao i stara. U kasnoj gotici završeni su radovi na mnogim fasadama crkava koji su odlagani zbog Stogodišnjeg rata: katedrale u Turu. godine. naos sagrađen između 1580.

On je izgradio kapelu Sv. Tomasu Beketu. Kontrafore su sakrivene ispod krovova bočnih brodova – tipično englesko rešenje. Severni transept KATEDRALE U JORKU (York) izgrađen je od 1234-1251. Katedrala ima pravougaoni ambulatorijum. Nose velike lukove koji su bogato profilisani. prvi u Evropi. jer je njen ktitor nadbiskup Žan le Romejn koji je predavao teologiju na univerzitetu u Parizu. Portali zauzimaju niže zone fasada i nisu ukrašeni skulpturom. Ima dva transepta i ambulatorijume sa odvojenom aksijalnom kapelom. Naziva se Anđeoski hor. Sagrađen je 1291. Ogroman broj horova u engleskoj gotici je pravougaon. KATEDRALA U SALZBERIJU (Salisbury) je započeta 1220. Između 1256. Najlepša zapadna fasada je fasada katedrale u Velsu – bočne kule i kontrafore dele je vertikalno. Naziv je dobio po reljefnoj dekoraciji na galeriji gde su prikazani anđeli koji sviraju i pevaju. i bogato ukrašeni trem obeležava ulaz. U glavnom brodu su stubići od purbek mermera.10 - . Iznad ukrsnice je podignuta kula. a stupci uski. Francuski karakter arhitekture se posebno pokazuje u naosu. za razliku od Francuske gde je to veoma retko. koja ide iza oltara u polukružnu apsidu sa ambulatorijumom i čini koronu – skoro kružnu aksijalnu kapelu. U naosu se uočava i karakteristični zvezdasti svod. Purbek (Purbeck) mermer se koristi za dekoraciju i inače je veoma popularan u XII veku. Prvo. Prvo. Engleska gotika je takođe imala svoj put u konstrukciji zapadnih fasada. koji se u svežnjevima od po tri spajaju sa odgovarajućim profilom stepenaste arkade. iste godine kad i katedrala u Amienu. Uticaj Linkolna vidi se i na severu zemlje. Prvo je sagrađen hor i dobio je ime po svom ktitoru. godine. rađen u perpendikularnom stilu od 1375. godine. hor katedrale je proširen ka istoku. raščlanjen na uske dekorativne lukove. Ovo su ipak potpuno različite katedrale. a završena je ubrzo posle nje. godine. U centru svodova. Današnja katedrala je pretrpela određene promene u odnosu na prvobitnu. a nekoliko redova .Svodovi su šestodelni. 1178. Vilijem je pao sa skele i otišao nazad u Francusku. i predstavlja relikvijar u kome se čuva glava Sv. započetom 1180. ludi svodovi visokog hora. do 1405. U njoj se služi služba Sv. Zid je u normanskoj tradiciji. a veliki transept deli zgradu na pola. Istočna polovina je presečena drugim. Trojice. a rad je nastavio drugi graditelj iz Engleske. To su čuvenih pet sestara. je verovatno sagradio arhitekta Henri Jovel (Yevele). manjim transeptom. Drugi sprat je mnogo skromniji od primera u engleskoj gotici i podseća na francuski triforijum. a svodovi su šestodelni. Ima visoke arkade. Stupci u glavnom brodu su potpuno prekriveni tankim stubićima. osnova crkve se u potpunosti sastoji od pravougaonika. KATEDRALA U LINKOLNU (Lincoln) je nakon zemljotresa 1192. Huga. ponovo izgrađena. triforijum i klerestorijum. Iznad zidnih arkada. biskupu Hugu iz Avalona. Dve inovacije su uvedene u horu ove crkve. Glavni ulaz u englesku crkvu je na severnoj strani još od anglosaksonskih vremena. Vitraži u velikim prozorima prikazuju njegov ciklus. Graditelj je Džefri (ne zna mu se poreklo). Ovaj hor je inspirisao graditelje mnogih kasnijih horova engleske gotike. Stupci su različitih oblika od traveja do traveja i imaju dodate stubiće. elevacija je trospratna. i 1280. Arhitektura zapadne Engleske dostigla je visok nivo KATEDRALOM U VELSU (Wells). Novi naos. 1266. rebra formiraju zvezdasti oblik. pet pojedinačnih visokih i uskih prozora proteže se skoro celom visinom zida. Arkade su veoma visoke. dvoslojne slepe arkade u bočnim brodovima i drugo.

već galerija i vidi se anglo-normansko raščlanjavanje zida. Sam hor je renoviran od 1333. Ima veliki centralni prozor. a ktitor je bio kralj Henri III. Najupečatljivija je visina hora od 32 metra. Počinje od dna ranogotičkog hora sa KAPELOM GOSPE (Lady Chapell). a iznad njih je Hristos kao sudija na strašnom sudu. On je kanonizovan i njegov kult je postao popularan za vreme Henrija III. Augustina započeli su sa restauracijom hora koji je trebalo da posluži kao mesto pogreba moćne porodice Berkli. Svod je zvezdastog oblika. romaničkoj crkvi. Zgrada filijale u Vestminsterskoj opatiji poslužila je kao uzor za onu u Salsberiju 1260-70. Monasi Sv. Statue su rasprostranjene po celoj fasadi – figure svetaca. ali su one isklesane od engleskog purbek mermera. Zapadna fasada Eksetera predstavlja ravne fasade karakteristične za kasnu gotiku u Engleskoj. Vidi se uticaj Remsa i Sen Šapel u Parizu po izgledu prozora i dekoracije. galerija i klerestorijum u francuskom maniru. Njena osnovna forma je bogato dekorisani svod.slepih arkada horizontalno. Od 1316. Zato je izgradnja nove crkve imala politički karakter vezan za jačanje engleske krune. Graditelj je Henri iz Remsa. Posle 1272. koji je vladao od 1042-1066 sahranjen je u starijoj. Tomas od Vitneja koji je radio u Ekseteru radio je ovde od 1323. Ima izduženi oktogonalni oblik. naos je završen tek 1375. Godinu dana kasnije kula nad ukrsnicom se srušila i uništila centralni deo crkve. Ona je i pored svih ovih sličnosti engleska crkva. Enterijerom dominira nizak svod koji kao da se potpuno sastoji od rebara. VESTMINSTERSKA OPATIJA U LONDONU (Westminster. Posebne inovacije uneo je u biskupov tron i horsku pregradu. Početkom XIV veka monasi počinju izgradnju svoje nove KATEDRALE U ELIJU (Ely). godine od strane Vilijema Džoja. prestalo se sa gradnjom. Svod iznad ovih . do 1342. počinje izgradnja kapele Gospe severno od hora. oktogonalnog oblika. Ime graditelja nije poznato. godine. Svod na kraju novog hora u Velsu je takođe vredan pažnje. KATEDRALA U EKSETERU (Exeter) je obnovljena oko 1280. U svakom slučaju. Srednji sprat nije triforijum kao kod Francuza. Kralj Edvard. On je završio naos i hor i podigao zapadnu fasadu. godine. Ona je pravougaonog oblika. Izradio je nameštaj za hor. London) ima posebno mesto u srednjovekovnoj arhitekturi Engleske. nalik palminom drvetu. Završena je pre 1307. U svodovima granice između traveja skoro da nestaju i preko cele površine svodova šire se heksagoni i zvezde. godine podignuta je oktogonalna ZGRADA FILIJALE katedrale u Velsu. U međuvremenu je podignuta CRKVA KOD BRISTOLA (Bristol). graditelj Tomas od Vitneja je radio u Ekseteru. Jedna je od najlepše ukrašenih građevina srednjeg veka. i jedna je od najlepših u Engleskoj. Glavni brod ima trospratnu elevaciju: arkade. Srednja zona je neka vrsta triforijuma i u arkadama sadrži statue. Uz glavne stupce su dodate kolonete kao u Francuskoj. on je sagradio građevinu koja ima francuski poligonalni hor. Završen je 1332. jedna od najoriginalnijih građevina pozne gotike. Započeta je 1245. Alan iz Valšingema obnavlja ukrsnicu i gradi širu. a zapadna fasada u XVIII veku. što je tada bio najviši hor u Engleskoj. nosi široku površinu svoda.11 - . Svetlost kroz velike prozore osvetljava centralni deo crkve. Centralni stub iz koga se širi veliki broj rebara. Broj rebara se uvećao od 7 u katedrali u Linkolnu do 11. 1290. ambulatorijum sa radijalnim kapelama i trobrodni transept. Skulptoralni deo je iz XIV i XV veka po uzoru na ranu gotiku. Kapela je završena 1326. glavnog arhitekte. a 1321.

ovde je sahranjen. Normani na Siciliji su preuzeli prelomljeni luk iz islamske arhitekture. Vrhunac dekorativnog stila definitivno predstavlja kapela Gospe koja je najbogatije ukrašena arhitektonskim formama.prozora je spektakularan. Svuda su prepričane priče iz života Bogorodice. Edvard III daruje crkvu i stvara se uslov za obnavljanje romaničke bazilike. godine. Takođe su korišćeni lepezasti svodovi. a ne od kamena i mermera. Drveni svod je ofarbao tako da izgleda kao da je od kamena.12 - . Zid između njih i prozori su sastavljeni iz panela. samo je klerestorij potpuno renoviran. koji su nakon uništavanja spomenika klasične kulture. Veliku površinu. GOTIKA U ITALIJI Prelomljeni luk i rebrasti svod su bili poznati Italijanima i pre nego što se gotika pojavila u Francuskoj. Monumentalni istočni prozor je po površini bio najveći u to vreme. Ovde je primenjen lepezasti svod. samo je su na dnu sastavljeni od čistog zida. od oko 22m zauzima drvena konstrukcija koju je kraljevski stolar Vilijem Harli doneo iz Londona. godine. prvog ktitora naosa. CRKVOM U GLOČESTERU (Gloucester) u zapadnom delu Engleske počinje perpendikularni stil engleske gotike. kao i u izgradnji dva koledža – Oksforda i Kembridža. Termin Goti. U poslednjoj četvrtini XIV veka. stvorili svoju. Nakon ova dva naosa. biskup Vilijem od Vajkhema nastavlja radove i zapošljava graditelja Viljijema Vinforda. Bočni brodovi su odvojeni od glavnog isturenim kontraforama. npr. crkvenim građevinama. u kombinaciji sa visuljcima (stalaktitima). a veliki zapadni prozor je rađen po uzoru na istočni u Gločesteru. Trem ima Tjudor lukove. Vazari je kritikovao severnjačku arhitekturu i govorio da je napravljena od papira. Kralj Henri VI je položio kamen temeljac za izgradnju KRALJEVE KAPELE U KEMBRIDŽU 1346. Grobnica je rad izvesnog italijanskog renesansnog umetnika. Mesto postaje centar hodočašća. Henri VII odbavlja KAPELU GOSPE na južnom kraju Vestminsterske opatije. Arhitektura XV i XIV veka se najviše ogleda u malim. Zadržan je veći deo starih građevina. Od 1502. perpendikularni stil je poslednji put korišćen u arhitekturi velikih katedrala obnavljanjem naosa u Kenterberiju i Vinčesteru. Srednjevekovna umetnost u Engleskoj se završava KAPELOM HENRIJA VII u Vestminsterskoj opatiji. i ova kapela je građena za potrebe kraljeva pa ima ogromne proporcije. u koju je smešten njegov sarkofag. korišćen . Vinford zbog uštede novca nije podizao nove zidove romaničke crkve. već je remodelovao postojeće. Izgrađena je 1330. i njegov sin. koga su njegova žena i njen ljubavnik držali zatočenog u dvorcu porodice Berkli i na kraju ubili. skulpturom i slikarstvom. On je verovao da je stil došao od Gota. Obnova naosa u CRKVI U VINČESTERU (Winchester) započeta je izgradnjom zapadne fasade. Graditelj je verovatno Tomas iz Kenterberija. do 1509. Kralj Edvard II. a rebrasti svod se koristio već neko vreme u Lombardiji. varvarsku kulturu. Posle smrti biskupa Vilijema od Edingtona. Kao i Kraljevska kapela u Kembridžu. Zidovi su gotovo pretvoreni u staklo. katedrale gube vodeću ulogu u engleskoj arhitekturu. kapelama i parohijskim crkvama.

godine u Firenci. Vitki stubovi nose rebra četvorodelnog svoda. Zbog visine kupole. Gornja crkva ima dvospratnu elevaciju i uprkos debelim zidovima. Na istočnom kraju je sagrađena pravougaona krstionica koja je zbog pada terena na nižem nivou. SAN FRANČESKO U ASIZIJU (Assisi) je crkva na dva sprata. 9 radijalnih kapela i ambulatorijum. Peruci. i podignuta je da bi se na njoj smestile mošti Sv. Donja crkva još uvek podseća na romaničku kriptu. franjevci. Zasenila je i mnoge Francuske katedrale. Predviđena je mnogo veća ukrsnica koju bi prekrivala velika kupola u širini skoro celog naosa. Dominikanska crkva SANTA MARIJA NOVELA U FIRENCI (Firenze) takođe pokazuje odlike cistercitskog načina gradnje. Njihove prostrane crkve. Vidi se karakteristična polihromija zbog arkada od svetlog i sivozelenog kamena. Franje u gornjoj crkvi. kada ovaj grad preuzima vodeću ulogu. Vazari je prekrečio većinu fresaka u belo. Levo i desno od male poligonalne apside je 5 ravno završenih kapela. je dobro osvetljena. drvenu tavanicu koja je otvorena. jer se širina lukova arkade smanjuje ka apsidi. su mogle da prime veliki broj ljudi. Trobrodna je. Bogati firentinci su podigli kapele svojih porodica u toj crkvi (Bruni. Ova dva monaška reda su se bukvalno međusobno takmičila ko će podići veću i lepšu crkvu i prikupiti više pristalica. Glavni brod ima oktogonalne stupce i uzan klerestorij. gde se čuvaju mošti Sv. kao i Francuske. sa minimumom ornamenata. Ima ravnu. Visoki stupci sa prislonjenim polustubovima nose četvorodelne svodove. zapadna fasada i delovi zidova su romaničko-lombardijskog porekla. Franjevački i dominikanski redovi su prvi doneli individualni karakter gotičkoj arhitekturi u Italiji. Đoto je oslikao žitije Sv. Iskorišćena je optička varka. podižu novu crkvu. Marka u Veneciji. Masivne kupole podsećaju na Sv. Crkva je osvećena 1253. SAN FRANČESKO U BOLONJI (Bologna) pokazuje odlike arhitekture u maniru cistercita. 1228.13 - . Trobrodna je. SANTA KROČE (Croce). Franje Asiškog (1181-1226). Široki transept dobija svetlo iz dugih kopljastih prozora na samom kraju naosa. Njihova je uloga i da naglase podužni ritam crkve. tj. locirane blizu gradskih centara. da bi nadmašili glavnu dominikansku crkvu. Osnova i elevacija crkve je jasna i jednostavna. i ima transept sa kvadratnim kapelama i ravnim istočnim krajem. Podseća na ranohrišćanske crkve. godine.je za varvarska plemena koja su prelazila Alpe i dolazila u Italiju nakon raspada Rimskog Carstva. Dužine je 115 metara sa transeptom od 74 metra. da bi se dobila infrastruktura za . govoreći da narušavaju originalni enterijer crkve. Antonija je zanimljiva mešavina više graditeljskih stilova. Velike zidne površine su prekrivene fresko ciklusima sa temom Hrista i žitija svetaca. 1294. izražavaju rivalstvo između gradova. ima šestodelne svodove. Arhitekta crkve je verovatno Arnolfo di Kambio Crkva SAN ANTONIO U PADOVI (Padova). Rad na restauraciji romaničke KATEDRALE U SIENI (Siena). godine kada je kanonizovan. Taj trik je posebno korišćen u renesansi da bi se povećala dubina prostora. Ambulatorijum i radijalne kapele su preslikane od San Frančeska u Bolonji Italijanske katedrale. Pilastri koji polaze od kapitela stubaca su jedine dekoracije kao i terasa koja počiva na konzolama iznad arkada. Alberti) i unajmili najbolje slikare – Đota i druge. morao se modifikovati naos i zapadna fasada. je počeo u XIII veku. To je uobičajeno za građevine na području Toskane. trik perspektive.

Poslednja je sagrađena velika kupola Filipa Bruneleskija. godine. Odlučeno je da se sagradi nova katedrala DUOMO NUOVO. Samo je donja trećina izvedena. koja bi sadržala staru građevinu kao transept. učenik Nikole Pisana. godine se završio rad na katedrali na osnovu modela Frančeska Talentia. Model za crkvu je Sen Šapel iz Pariza. Drveni model Antonia da Vićenca prikazuje trobrodnu baziliku sa transeptom. Izražena je polihromija u beloj i crnoj boji. Ubrzo nakon završetka zidova naosa i desnog broda. fasada se završava trougaonim zabatom sa mozaičkom dekoracijom. . Prvi plan je konstruisao Arnolfo di Kambio. To je stvorilo imperativ da EPISKOPSKA KATEDRALA U MILANU (Milan) treba da bude sagrađena. 1386-7. trobrodnom transeptu i gigantskom poligonalnom ambulatorijumu. arhitekta Orsenjo počinje rad na podizanju velikih dvostrukih bočnih brodova. Fasada je flankirana sa dve bočne kule. koji je problem rešio konstruišući kupolu u kupoli i smatra se za jedan od najvećih graditeljskih poduhvata svih vremena. Plan je bio nalik današnjem naosu ali je. Fasada katedrale u Sieni je izvedena po uzoru na francuske crkve.14 - . kako u enterijeru. i da dostigne nivo najlepših crkava hrišćanskog sveta. godine. radovi su obustavljeni zbog kuge 1348. radovi su prestali. dok 1334. gde se čuvao ceo Trnov venac. Posle Arnolfove smrti. Pisa) u oratorijumu (mala. a portale u francuskom maniru. ali je završena u XVI veku. Nakon 10 godina. Đoto se potpuno posvetio izgradnji zvonika. Završena je tek 1525. Došli su najveći graditelji iz cele Evrope. Arhitekta je Lorenco Maitani. Kamen temeljac je položen 1296. Donjim spratom dominiraju tri portala. Milano je u XIV veku procvetao pod Đangalecom Viskontijem. tako i u eksterijeru. Đoto nije postavljen za arhitektu. godine. Arnolfo di Kambio je osmislio zapadnu fasadu katedrale u klasičnom stilu. godine. a transept i hor nikada nisu sagrađeni. Obnova stare katedrale je započeta 1294. Završena je tek 1572. Planiran je oblik trikonhosa sa velikom oktogonalnom kupolom. privatna kapela) sadrži relikviju za koju se verovalo da je deo Hristovog trnovog venca koji je grad dobio 1333. Eksperti su sačinili komisiju.novi hor. i započeta je od strane vajara i arhitekte Đovanija Pisana. Ovaj plan je napušten zbog prevelike cene. Arhitektura je poslužila kao podloga za obimnu dekoraciju u skulpturi i mozaicima. Slična je katedrali u Sieni. a spoljašnja dekoracija tek u XVIII i XIX veku. početkom XIV veka. Iznad nje. kako bi podigli idealnu katedralu. arhitekta umire i rad se prekida. Rad je započet 1350. kao i Santa Kroče. KATEDRALA U ORVIETU (Orvieto) dobija fasadu. SANTA MARIA DELA SPINA U PIZI (Santa Maria della Spina. katedrala imala drvenu tavanicu. Bio je poznat skulptor i arhitekta. Katedrala je kompromis između romaničkog naosa i ambiciozne dogradnje u XIII veku. godine. Suparnički projekat je započeo na crkvi SAN PETRONIO U BOLONJI. i postao središte cele severne Italije. Rad su finansirale bogate porodice i sam grad. Iznad srednjeg portala je rozeta okružena skulpturama u nišama. Tek 1357. Gradnja KATERDRALE U FIRENCI je imala više uspeha.

ukrštaju se dva prelomljena svoda. Nemačka i Lombardija). posebno u temeljima i kontraforama. U masivnim delovima zdanja koriste se kružni kameni blokovi. Da bi se povećala čvrstina konstrukcije. Apsida hora je u Francuskoj polukružna. Njihov prototip nalazimo još u rimskoj arhitekturi kod Dioklecijanovih termi u Rimu. trebalo je koristiti brižljivo istesane kamene blokove jednake veličine.15 - . To je vodilo stvaranju vertikalnog principa kompozicije i promeni izgleda i oblika zdanja. Neki konstruktivni zadaci zahtevali su brižljiviju obradu kamena nego u romanici. Gradnja ovih prelomljenih lukova dosta je laka i pogodna. Skoro obavezni elementi gotičkog plana su ophodni brod hora i venac kapela. a u nekim oblastima i od opeke (sev. stvorivši tektonsku strukturu skeletnog sistema. ne samo za svodove u kvadratnim poljima.KONSTRUKTIVNI SISTEM GOTIČKE KATEDRALE Među konstruktivnim elementima gotičke arhitekture posebno se ističu: – Rebrasti svod – Prelomljeni luk – Podupirači (potporni luk i stubac) Gotička arhitektura je uništila masu zida. U gotici je transept slabo istaknut i stešnjen između kapela. Gotičke crkve su bazilikalne. Da bi se stvorio skeletni sistem i da bi se povećali otvori. Primenjuje se i zalivanje olovom zbog čvrstine i elastičnosti. ili se spaja sa horom (kao u Amijenu). ali njihova upotreba tada nije uzela većeg maha. romanički rebrasti svod počinje da se menja. Rebra su na početku čvrsto spajana u delove svodova koje poduhvataju. Sredinom XII veka. koju karakteriše transept koji odražava specifična bogosluženja u crkvi u kojima su vodeće mesto zauzimali monasi. ili je potpuno izostavljen (kao u Buržu). a vodeći tip je trobrodna bazilika. a ima ih i u persijskoj. tako da svodovi na njih . U gotici dobijaju nove. za razliku od romanike. Francuske i Engleske. što dovodi do povećanja horskog dela građevine. Gotiku karakteriše eksperimentisanje. daleko pogodnije oblike. Gotičke građevine su uglavnom od kamena. jermenskoj. ovaj element se prenosi u Španiju (džamija u Kordovi). Gotika se odrekla kripte. a neki su izvođeni dosta nespretno. a u Engleskoj pravougaona. Da bi se zid olakšao i povećala njegova nosivost. a nekad i narteksa. pa čak i vizantijskoj arhitekturi. već i u pravougaonim. Preko Arabljana. To je omogućilo da se rasterete ostali delovi zida i da se prošire otvori. pa i nepravilnim trapezastim poljima ambulatorijuma. Plan građevine čuva podužni pravac i istaknutu ukrsnicu. pa nisu mogli uticati na celokupnu koncepciju građevinarstva u kom su korišćeni. Rebrasti svod: Ovakvi svodovi su i ranije upotrebljavani u raznim epohama i krajevima. Umesto ukrštanja dva poluobličasta svoda. trebalo je takođe povećati visinu lukova i svodova i smanjiti bočno opterećenje. Zastupljeni su i u romaničkoj arhitekturi Lombardije. ali se ubrzo počinju graditi sasvim odvojeno. trebalo je teške svodove zameniti lakšim sistemom rebrastih svodova sa rebrima koja lokalizuju pritisak u određenim tačkama.

u XIV i XV veku. iako u ovakvom obliku nisu primenjivani do tada. a to važi i za prelomljene svodove.16 - . najjednostavniji je cilindrični stub postavljen na kvadratni sokl završen kapitelom nasleđenim iz romanike i koristi se u katedralama XII veka. Raspored kontrafora evoluira. Što se stubaca tiče. nasleđen iz mesopotamske i zatim islamske arhitekture. Kod dosta visokih katedrala mogu biti na više spratova. ali sredinom XII veka rebra dobijaju zajedničku završnicu tj. Tako nastaje četvorodelni svod. Znamo da su nad tribinama nekih građevina upotrebljavani četvrtoobličasti svodovi. Ako njih uklopimo i nosače približimo dobićemo prelomljeni luk. Da bi se oni prihvatili i neutralisali. Kasnije. Rebrasti svodovi postaju tako mnogo elastičniji nego ranije. Sledeći tip je cilindrični stub sa četiri prislonjene kolonete koje još uvek imaju simbolički karakter i ne spajaju se sa rebrima svoda. Obično je na njima izgrađen oluk za odvođenje vode sa krova glavnog broda. Prelomljeni luk: Prelomljeni oblik rebara. Potporni luci su proizašli iz prislonjenih elemenata u romaničkoj arhitekturi. U poslednjoj četvrtini XII veka počinju da se izvode pravi potporni luci koje prvi put srećemo na katedralama Notr Dam u Parizu oko 1180. Kod polukružnih svodova potisak je najjači u predelu njihovog temena. On je krstastog oblika i u temenu prihvata svako rebro. iznad krovova bočnih brodova. Gornja trećina je izložena jakim potiscima svodova glavnog broda. A otprilike na drugoj trećini svoje visine često i lucima i rebrima svodova tribina. Zvezdasti svod nastaje iz neophodnosti da se pokriju velike ukrsnice. koji je mnogo stabilniji. a zatim i u Šartru oko 1194. Pomoću rebara i prihvatnih lukova pritisak svodova se prenosi u tačno određene tačke. Kasnijim razvojem dolazi do . a da se ne sruši. ključ. Ako uklonimo pojedine delove i zadržimo samo ojačavajuće lukove. Podupirači: Podupirači su u početku prilično glomazni i sačinjavaju samo delove bočnih zidova. te ih ima uglavnom po dva. dobija se šestodelni svod. On može da trpi i određene deformacije. Tako je izbegnuta masivna zidna konstrukcija umesto koje taj prostor zauzimaju visoki prozori ukrašeni vitražima. Iako tako glomazni. U engleskoj gotici kontrafori su skrivani ispod krovova bočnih brodova. Ako se uvede dodatno rebro po podužnoj osi svoda. Daljim dodavanjem rebara obrazuju se složeniji svodovi. Na početku se ukrsni deo rebara izrađuje dosta nepravilno. je u statičkom pogledu daleko sigurniji od polukružnog. uglavnom se izrađuje po jedan koji prima potisak na samom uglu. Negde na prvoj trećini svoje visine oni su poduprti i međusobno povezani poprečnim i bočnim prihvatnim lucima i rebrima svodova bočnih brodova. oni su između glavnog i bočnih brodova izloženi jakim kosim potiscima rebrastih svodova iznad glavnog broda. koriste se potporni luci koji prenose ove potiske napolje. na kontrafore izređane na spoljnom zidu. i postaje mnogo lakši. Može da se izradi od daleko tanjih delova.odozgo samo naležu. dobićemo neku vrstu embriona gotičkih potpornih lukova. Najjednostavniji svod se oslanja na 2 rebra i 4 luka.. U početku su upravni na zid koji podupiru.

spajanja nosećih i nošenih elemenata u snopu stubova i pomoćni stubovi prislonjeni uz glavni stub postaju ravnopravni elementi oslonca. Tako se oslonac spaja sa svodom dobijajući izgled rebara koja dopiru do poda. svodovi i arhivolte prelaze u odgovarajuće dodatne stubiće. To je slučaj u poznoj gotici. U drugim slučajevima oslonac može biti glatki cilindrični stub bez kapitela. . Vremenom se dalje umnožavaju i dodatni stubići i tako se usložnjava profil oslonca.17 - . Rebra. Njegov gornji deo se razgranava lepezasto i rebra uranjaju u stub. a samo slabo razvijeni kapitel označava prelaz od oslonca na rebro i luk.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->