P. 1
REGIONALIZACIJA

REGIONALIZACIJA

|Views: 904|Likes:
Published by Muslić Merissa

More info:

Published by: Muslić Merissa on Oct 04, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/02/2013

pdf

text

original

REGIONALIZACIJA BOSNE i HERCEGOVINE

Prof. dr. sc. Jusuf Kumali

POJAM I DEFINICIJA REGIONALIZACIJE
‡ Temeljni uslov svake regionalizacije jeste da ona bude ekonomski samoodr iva, te da doprinosi ubrzanom razvoju kako regije tako i dr ave. Teorijski pristup regionalizaciji zahtjeva takav model u kojem regije egzistiraju kao posebna: privredna podru ja, dru tveno-politi ka podru ja, geografsko-tehnolo ka podru ja, infrastrukturna podru ja. Ova podru ja moraju predstavljati dijelove jedinstvenog dru tvenoekonomskog prostora jedne zemlje.
2

‡

a) b) c) d) ‡

OBLICI I KRITERIJI REGIONALIZACIJE
‡ 1. 2. 3. 4. 5. 6. ‡ Teorija poznaje razne oblike regionalizacije kao i vi e kriterija za regionalizaciju, koji se mogu svesti na: ekonomske (razvojne), geografske (prostorne), infrastrukturne (saobra ajne), demografske, urbane, istorijske i etni ko-konfesionalne. Regionalizacija nije prosto razgrani enje podru ja jedne zemlje na funkcionalne dijelove koji slu e isklju ivo razvojnim potrebama. Svaka regionalna jedinica treba da bude ne samo geografsko-ekonomska teritorijalna jedinica, nego i prostor sa odre enim politi kim i ekonomskim ovlastima.
3

‡

DOSADA NJE AKTIVNOSTI NA REGIONALIZACIJI BOSNE i HERCEGOVINE
‡ Osnovu za regionalizaciju A. Meliku 1950-ti godina inilo je diferenciranje prostora na ³makroreljefno-homogene prirodnogeografske komplekse primjenom kriterija homogenih prirodnih uslova. Temeljem navedenih kriterija isti autor identifikovao je slijede e regije: Panonsko podru je Bosne, Pobr e i sredogorje srednje Bosne, Podru je visoravni zapadne Bosne, Velike kra ke visoravni ju ne Bosne i visoke Hercegovine, Niska srednja Hercegovina. Slabosti ove regionalizacije su o ite, a ogledaju se u nedovoljno uva avanju odre enih unutra njih razlika u pogledu prirodnih i socioekonomskih karakteristika prostora Bosne i Hercegovine. 4

‡ 1. 2. 3. 4. 5. ‡

DOSADA NJE AKTIVNOSTI NA REGIONALIZACIJI BOSNE i HERCEGOVINE - nastavak
‡ T. Kanet je 1954. god. isticao da geografske regije i podru ja nisu samo prirodno-geografske cjeline nego i prostorne jedinice u kojima se prepoznaju dru tvene, ekonomske, kulturne i istorijske osobenosti. On je kao osnov za diferenciranje koristio princip homogenosti ekonomske strukture, usko povezan sa homogeno u prirodnogeografske osnove. Navedeno je rezultiralo jednom agrarno-geografskom regionalizacijom: itorodna privredna oblast sa podru jem tuzlanskog bazena i Banja Luke, oblast planinskog sto arstva sa Centralnim privrednim podru jima, Privrednim podru jem isto ne Bosne, Podru jem planina zapadne Bosne, Podru je biha ke regije, Podru je kra kih polja i Podru je gornje Hercegovine, oblast ju nih kultura.
5

‡

‡ a) b)

c)

DOSADA NJE AKTIVNOSTI NA REGIONALIZACIJI BOSNE i HERCEGOVINE - nastavak
‡ Poznati BH geograf R. Petrovi je u dva navrata izvr io regionalizaciju Bosne i Hercegovine. Prvu regionalizaciju uradio je 1957. na osnovu prirodno-geografskih kriterija, uz uva avanje administrativno-politi ke granice, na 4 regije: Panonska regija Bosne, Srednjevisoka dinarska regija Bosne, Visoka dinarska regija Bosne, Kra ka regija niske Hercegovine. R. Petrovi je u drugom poku aju 1959. u kriterije regionalizacije uklju io kulturne, nacionalne i privredne specifi nosti, a to je rezultiralo slijede e regije: Bosanska krajina, Bosanska posavina, Srednja Bosna, Zapadna Bosna, Isto na Bosna i Hercegovina.

‡ 1. 2. 3. 4. ‡ 1. 2. 3. 4. 5. 6.

6

DOSADA NJE AKTIVNOSTI NA REGIONALIZACIJI BOSNE i HERCEGOVINE - nastavak
‡ Studija ³Regionalizacija i centri dru tveno-ekonomskog razvoja u BiH´ je teoretsko upori te za regionalizaciju imala u osnovnim idejama i elementima teorije ³polova rasta´. Dakle, bio je to poku aj aplikacije teorije polova rasta i primjene nodalnofunkcionalnih principa ekonomske regionalizacije na prostoru BiH. U postupku regionalne diferencijacije prostora, po lo se od uva avanja funkcionalno-gravitacionih principa. To zna i da su utvr eni postoje i i potencijalni makroregionalni centri, zatim stepen njihovog ekonomskog uticaja na podru ja izvan njega i povratnog uticaja tog prostora na sami centar. Korekcija ovog modela izvr ena je na osnovu respektovanja postoje ih administrativno-politi ke podjele (prva), Druga korekcija imala je polazi te u anketi o stvarnoj gravitacionoj usmjerenosti centara prema neposrednom gravitacionom okru enju i samog okru enja prema odre enom centru. 7 Dok je tre a korekcija obavljena po osnovu ocjene o stvarnoj prostornogeografskoj povezanosti pojedinih op ina.

‡

‡

‡

‡ ‡ ‡

DOSADA NJE AKTIVNOSTI NA REGIONALIZACIJI BOSNE i HERCEGOVINE - nastavak
‡ Rezultat trostepene korekcije teorijskog modela je bila podjela BH prostora na 4 makro regije i 16 subregija. Prema tome, utvr ene su etir osnovne makroregionalne cjeline, i to: Bosanska krajina, Sjeveroisto na Bosna, Sarajevsko-zeni ka makroregija i Hercegovina. U okviru makroregije Bosanska krajina identifikovane su slijede e subregije: Banjalu ka, Prijedorska, Biha ka, Jaja ka i Drvarska. U okviru makroregije Sjevero isto na Bosna identifikovane su 4 subregije: Tuzlanska, Br anska, Dobojska i Zvorni ka. Sarajevsko-zeni ku makroregiju ine: Sarajevska, Zeni ka, i Gora danska regija. Hercegova ku makroregiju ine: Mostarska, Konji ka, Trebinjska i Livanjska 8 regija.

‡ 1. 2. 3. 4. ‡

‡ ‡ ‡

PROBLEMI REGIONALIZACIJE BiH
‡ Povr no se prilazilo problemu regionalizacije. ‡ U okviru ex SFRJ-a BiH je tretirana kao zaokru ena ekonomska cjelina i zanemarivani su njene odre ene unutarnje teritorijalni razlike u pogledu prirodnih, kao i dru tveno-ekonomskih karakteristika. ‡ U dosada njim poku ajima regionalizacije nisu se dovoljno vrednovali: ekonomski, geografski, etni ki, kulturni, demografski i politi ki kriteriji, ve se po pravilu, davao prioritet nekoj od pomenutih grupa kriterija. ‡ Ranija ustavna rje enja su dozvoljavala regionalizaciju: Federativno ure enje Jugoslavije je svaku republiku tretiralo kao regiju, isti status imale su i Autonomne pokrajine Kosovo i Vojvodina.
9

FAKTORI REGIONALIZACIJE
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Geopoliti ki i geostrate ki polo aj BiH kao faktora regionalizacije, Stanovni tvo kao faktor regionalizacije BiH, Poljoprivredne povr ine kao faktor regionalizacije, BiH raspola e sa oko 2.523.000 ha poljoprivrednih povr ina, od toga obradivih povr ina je 1.589.000 ha i 1.020.000 ha oranica. ume i ikare kao faktor regionalizacije (2,4 miliona ha - 53 %). Rudno bogastvo i energegetsko-sirovinska osnova kao faktor regionalizacije, Voda i vodotoci kao faktor regionalizacije, Industralizacija kao faktor integracije ekonomskog prostora i regionalizacije BiH, Putna infrastruktura kao faktor regionalizacije, Urbana armatura i sistem naselja kao faktor regionalizacije, Energetska struktura kao faktor regionalizacije, Visoko obrazovanje kao faktor regionalizacije, Pravni okvir za regionalizaciju. 10

MOTIVI REGIONALIZACIJE U BiH

‡ a) b) c) d)

Postoje etiri osnovna motiva regionalizacije u BiH, a to su: ekonomski, politi ki, etni ki i administrativni.

11

IZBOR MODELA REGIONALIZACIJE
1. Regija treba da egzistira kao geografsko-prostorno, tehnolo ko, infrastrukturno, privredno i dru tveno-politi ko zaokru eno podru je u okviru Bosne i Hercegovine. Regija predstavlja dio jedinstvenog, ekonomski i socijalno integrisanog BH prostora unutar kojeg su regije radno i ire ivotno me usobno povezane i funkcionalno uslovljene. Regionalizacija treba da bude djelotvorna i efikasna, tako da se njenim uspostavljanje ne remeti zajedni ki ivot gra ana, naroda, nacionalni manjina u BiH, te da se ne ometa dru tveno-ekonomski razvoj. Regionalizaciju tako er odre uju ekonomski, politi ki, etni ki i administrativni motivi u smislu kako je to izlo eno u predhodnom izlaganju. Kriterij za regionalizaciju jesu ekonomsko-razvojni, prostorno-geografski, demografsko-strukturni, infrastrukturno-saobra ajni, urbano-gravitacioni, istorijsko-tradicionalni i etni ko-konfesionalni. Pet regija na bazi funkcionalno-gravitacionog modela.
12

2.

3.

4.

5.

6.

HVALA NA PA NJI !

13

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->