P. 1
Pojam i Znacaj Makroekonomije

Pojam i Znacaj Makroekonomije

|Views: 796|Likes:
Published by ilhans

More info:

Published by: ilhans on Sep 24, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/26/2013

pdf

text

original

UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA NOVI SAD

FAKULTET ZA OBRAZOVANJE DIPLOMIRANIH PRAVNIKA I DIPLOMIRANIH EKONOMISTA ZA RUKOVODE E KADROVE

SEMINARSKI RAD

PREDMET: Makroekonomija

TEMA: Pojam i zna aj Makroekonomije

MENTOR: Prof.Dr Mehmed Avdagi

STUDENT: Jamina Kondi

.................................................................. 6 Investicije ......................................... 10 Fiskalna politika .............................................................................................................................................................................................. 6 Akceleratorski princip .................................................................................................................................................................................................................................................. 5 Potro nja i dohodak ..................................................................................... 6 Engelovi zakoni ......................................... 8 Tr i te kapitala .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 10 Zaklju ak ........................................... 3 Povijest makroekonomije ........................................................................ 5 Makroekonomski pokazatelji ................ 4 Osnovni pojmovi ... 9 Tr i te vrijednosnih papira ............................................................ 11 Literatura 12 2 .................................. 10 Protekcionizam ..................... 10 Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) ............................................................................................ 7 Novac i poslovno bankarstvo ........................................... 5 Odrednice potro nje .................................................... sredstva i ciljevi ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 7 Umna anje kredita ...................................................................................... 6 Paradoks tednje ... 8 Tr i te novca ............................................................................................................................................................................................................................................... 4 Temeljna makroekonomska pitanja....................................................................................... 7 Financijske institucije ............................................................................................Sadr aj UVOD ......................................................................................................................................................................................................................................................

naro ito za vreme izbora. Pad tra nje za radnom snagom mo e nas ostaviti bez posla. na primer. Tako. prou avaju i me usobne odnose ukupne (agregatne) proizvodnje. Ono to opredeljuje bira e je: (i) stanje ekonomije pred izbore ali i (ii) ekonomska politika koja e se voditi nakon izbora. rast inflacije smanjuje na ivotni standard. Rast plata pove ava ivotni standard. cijena i drugih varijabli. bavi cjelokupnim gospodarstvom nekog podru ja. Makroekonomski doga aji imaju centralnu ulogu u politi kim raspravama. za razliku od mikroekonomije. zaposlenosti. 3 . prihoda. Makroekonomska doga anja ti u se na ih ivota.UVOD Makroekonomija je grana ekonomske znanosti koja se.

) nazvanom Velika kriza ili Velika depresija. Sredstva makroekonomske politike su: y y y fiskalna monetarna politika dohodaka Fiskalna se politika sastoji od porezna politike i politike javnih rashoda.Povijest makroekonomije Obi no se smatra da je makroekonomija nastala 1936. godine pojavom djela J. niska nezaposlenost. Keynesa "Op a teorija zaposlenosti. Monetarna politika sastoji se od kontrole nov ane ponude od strane sredi nje banke. kamate i novca". Ovaj je instrument manje rigidan i jeftiniji od prethodna dva. odnosno. U razdoblju prekomjerne ekspanzije kada prijeti inflacija primijenit e se kontrakcijska (restriktivna) fiskalna politika. Ova je revolucija bila inspirirana najte om ekonomskom krizom koja je pogodila kapitalizam (1929. Politika dohodaka se sastoji od kontrole najamnine i cijena u irokom rasponu od neobvezuju ih smjernica i preporuka do potpune regulacije. M. Koji su izvori inflacije cijena i kako je dr ati pod kontrolom? 3. depresije vodi politika pove anja agregatne ponude novca. U uvjetima inflacije primjenjuje se politika ograni enja nov ane ponude. Kako se mo e pove ati stopa privrednog rasta? Op i ciljevi makroekonomske politike su: y y y visoka i rastu a razina zaposlenosti visoka zaposlenost. Naime. do pojave Keynesove knjige ekonomija se prete no bavila mikroekonomskim problemima pa je njegovo djelo izvr ilo prevrat u ekonomskoj teoriji. Prva e se sastojati u pove anju poreza i smanjenju javnih rashoda. ovisno o fazi privrednog ciklusa. ± 1933. Temeljna makroekonomska pitanja. 4 . dok e se druga satojati u smanjenju poreza i porastu javnih rashoda. a u razdoblju depresije ekspanzivna. Za to dolazi do pada zaposlenosti i proizvodnje i kako se mo e smanjiti nezaposlenost? 2. sredstva i ciljevi 1. te se esto govori i o "Keynesijanskoj revoluciji". dok se u razdoblju recesije. cjenovna stabilnost s cijenama i najamninama koje odre uju ponuda i potra nja na slobodnim tr i tima.

Makroekonomski pokazatelji y y y y y y Bruto doma i proizvod (BDP ili GDP) Neto doma i proizvod (NDP) = BDP .Dp = w + i + R + Pf + T Bruto dru tveni proizvod (GNP) = GDP .(Dp + T) Raspolo ivi dohodak (DI) = C + S = NI (ukupni dohodak) . Agregatna potra nja odre ena je ukupnom potro njom pojedinaca i ku anstava (C). Funkcija potro nje je odnos izme u razine potro nje (C) i raspolo ivog dohotka (DI). Potro nja je onaj dio GDP-a koji je namijenjen zadovoljenju osobnih potreba. Ona ovisi o op oj razini cijena i veli ini potencijalnog proizvoda.Td (neposredni porezi) + Tp (transferna pla anja) Neto ekonomsko blagostanje (NEW) = GDP .Dp + dokolica i siva ekonomija zaga enje okoli a Potro nja i dohodak Potro nja je zavr ni i krajnji cilj proizvodnje.GDP = C + I + G + X . Njen osnovni cilj je zadovoljavanje ljudskih potreba za odre enim dobrima.NFP (neto inozemno faktorsko pla anje) Nacionalni dohodak (NI) = w + i + R + Pf = GDP . ona je zrcalna slika funkcije potro nje. Grani na sklonost potro nji (MPC) = promjena C / promjena DI Grani na sklonost tednji (MPS) = promjena S / promjena DI 5 . potro njom poduze a . Makroekonomska ravnote a se ostvaruje u sjeci tu krivulja AD i AS. potro njom dr ave (G) i potro njom stranaca .neto izvozom (X).Osnovni pojmovi Egzogene varijable zajedno s instrumentima ekonomske politike odre uju inducirane varijable koje utje u na agregatnu ponudu (AS prema engleskom aggregate supply) i agregatnu potra nju (AD prema aggregate demand) Agregatna ponuda jednaka je ukupnoj koli ini dobara i usluga koje je narodna privreda voljna proizvesti i ponuditi pri danoj razini cijena u odre enom vremenskom razdoblju.investicijama (I). DI = C+S ( tednja) Funkcija tednje pokazuje odnos izme u tednje (S) i raspolo ivog dohotka (DI).

samo porast veli ine permanentnog dohotka utje e na strukturu i veli inu potro nje za razliku od teku eg dohotka iji porast utje e na pove anje tednje. Paradoks tednje se obi no javlja kada je privreda u recesiji. ali ne i potro nje) Op a razina cijena Engelovi zakoni Pruski statisti ar Ernst Engel je u 19. odje u i rekreaciju. Daljnjim pove anjem dohotka pove avaju se i izdaci na luksuz. I to zato to su investicije uvijek u pravilu jednake tednji S = I.MPC+MPS=1 Prosje na sklonost potro nji (APC) = C/DI Prosje na sklonost tednji (APS) = S/DI Odrednice potro nje y y y y Teku i raspolo ivi dohodak (DI) ( to je ve i DI ve a je i poto nja i obrnuto) Veli ina bogatstva ( to je bogatstvo ve e tim je ve a i potro nja i obrnuto) Veli ina permanentnog dohotka (dohodak u dugom roku. Engelovih zakona: Na ni im razinama dohotka dohodak se prete no ili sav tro i na osnovne ivotne potrep tine kao to su hrana i stanovanje. dok se u vrijeme ekspanzije tednja najve im dijelom pretvara u investicije. paradoksa tednje jer porast tednje smanjuje potro nju. 6 . pa tako ako svi u gospoarstvu tede bez ulaganja (investiranja) to e smanjiti investicije to e automatski i smanjiti gospodarsku djelatnost. U jednostavnijem smislu . a u dugom roku utje u na agregatnu ponudu. stolje u uo io kako su struktura i visina potro nje usko korelirane s visinom dohotka. Paradoks tednje Pove a li se tednja bez odgovaraju eg porasta investicija dolazi do tzv. Ovu korelaciju je formulirao u obliku tzv.to zna i da e pove anje tednje (koja je proza la iz dohotka = S = Y C ) tretirati kao smanjenje investicija. Investicije Investicije su druga sastavnica agregatne potra nje. Pove anjem dohotka izdaci na hranu rastu (jer se kupuje kvalitetnija hrana) ali se u relativnom izrazu oni smanjuju. One u kratkom roku utje u na proizvodnju preko agregatne potra nje. dohodak i zaposlenost.

vi ak rezervi (namijenjen poslovanju banke i kreditiranju komitenata) 7 . lagani porast rel. Realna ± Nositelji su fizi ke i pravne osobe 2. Sredstva poslovnih banaka: obvezne rezerve (namijenjene o uvanju likvidnosti banaka).Odrednice investicija y y y Veli ina prihoda od investicija Veli ina tro kova investiranja (kamate i porezi) O ekivanja i predvi anja budu ih doga aja Pona anje investicija Pri danom prihodu od investicija potra nja za investicijama bit e tim ve a to je kamatna stopa ni a i obrnuto. Monetarna ± Nositelji su financijske institucije (npr. Nagli porast GDP-a izaziva i porast investicijske potra nje.. Pri danoj kamatnoj stopi potra nja za investicijama bit e tim ve a to je prihod od investicija ve i i obrnuto.. osiguravaju a dru tva. mirovinski fondovi. Novac i poslovno bankarstvo Podjela ekonomije: 1. u Hrvatskoj HNB ili neka druga centralna nacionalna banka) Financijske institucije Poslovne banke. GDP-a izaziva smanjenje potra nje za investicijama. Tro kovi investiranja porast e ne samo pove anjem kamatne stope ve i pove anjem poreza to e negativno djelovati na investicije Akceleratorski princip Prema ovom principu potra nja za investicijama ovisi i o promjenama GDP-a.

odobravaju i kredite za likvidnost banaka. kako bi im se osigurala likvidnost.1 Tr i te novca Nov anom tr i tu je zadatak svakodnevno opskrbljivanje banaka novcem.nov ana masa. M2 je ira mjera ukupne ponude novca jer obuhva a novac u irem smislu tj. Monetarni agregati (nov ana ponuda Ms) Monetarni agregati predstavljaju koli inu agregatne ponude novca u nekoj zemlji. papirni i depozitni novac). Smanjenje tog udjela povoljan je pokazatelj. Nov ana ponuda (Ms) i nov ana potra nja (Md) odre uju kamatnu stopu koja predstavlja cijenu novca. suvremenim telekomunikacijskim sredstvima. 8 . Umna anje kredita je mogu e u uvjetima postojanja bankarskog sustava: zato to gra ani u platnom prometu koriste novac iz banaka. odnosno zbog postojanja ulan anosti gospodarskih subjekata u nov arskom sustavu. ono je skup razli itih tr i ta. Na ovom tr i tu trguje se bankovnim likvidnim rezervama i kratori nim vrijednosnicama. ono je kompetitivno i veleprodajno. institucionalnu strukturu. Centralna banka na ovome tr i tu intervenira utjecajem na kamatne stope. Osnovna mjera agregatne ponude novca je transakcijski novac ili novac u u em smislu. Osnovni zadatak financija je prikupljanje sredstava za podmirenje odre enih potreba. nepovjerenje u depozitni novac i monetarni sustav.Umna anje kredita Financije su sve ono to je u svezi s dr avnim prihodima i rashodima. kovani. Slijede jo M3 i M4. komitenti banke prihva aju bankovne kredite. ali razli it u razli itim zemljama i razdobljima. Financije su svi odnosi u dru tvu koji nastaju kod prikupljanja i raspodjele nov anih sredstava. Udio gotovine u strukturi M1 veoma je va an podatak. onaj koji slu i za robno-nov ane transakcije ili kupoprodaje roba i usluga (M1. a bankarski novac se vra a u bankovni sustav. Oni se razlikuju ovisno o likvidnosti raznih vrsta novca kojeg sadr e. i onaj novac koji obavlja funkciju uvanja dijela ukupne imovine u nov anom obliku. tj. teku a pla anja njihovih komitenata. a pove anje lo a vijest za monetarnu vlast jer se pove avaju tro kovi tiskanja novca. Ovo tr i te nema fiksnu lokaciju. Monetarni mno itelj: m = 1/r (stopa obveznih pri uva) Kreditni mno itelj: k = 1/r . trguje se na "rije ". Kre e se obi no od 1/3 do 2/3 nov ane mase.

Zadr avanje jednog dijela imovine u nov anom obliku obi no je ograni eno zbog oportunitetnog tro ka koji je jednak veli ini kamata koje mo emo dobiti ako novac dr imo u banci. Obi no se pribraja poslovnoj (transakcijskoj). Vidi i Usporedba monetaristi kog i Kejnesijanskog gledi ta Tr i te kapitala Primarno ± tr i te na kojem se trguje samo s novoemitiranim vrijednosnicama Sekundarno ± na kojem se trguje s ranije izdanim vrijednosnicama i na kojima ne sudjeluju poslovni subjekti koji su iste emitirali Glavne institucije hrvatskog tr i ta kapitala su poslovne banke. te ajeva u svoju korist. burze. Novac se tra i i dr i zbog mogu nosti da se njime kupuju i pla aju druge robe. Imovinska nastaje iz potrebe ljudi da 1 dio svoje imovine (aktive) dr e u obliku novca izbjegavaju i gre ku stavljanja "svih jaja u jednu ko aru" tj. dividendi. sigurnost u pribavljanju roba i usluga i u te kim. O tome govori teorija portfelja. a ne zbog njegove unutra nje vrijednosti. sigurnosna i imovinska potra nja. u zamjeni za vrijednosne papire koriste i oscilacije kamatnih stopa. OTC tr i ta. pekulacijska.. 9 . Sigurnosna potra nja nastaje zbog potrebe ljudi da 1 dio novca dr e u gotovini i da imaju financ. investicijski fondovi i brokerske ku e. Monetarna potra nja Md Agregatna potra nja za novcem je zbroj individualnih potra nji novca koje iskazuju gra ani i poduze a. pekulacijska nastaje zbog neizvjesnosti kretanja na financijskom tr i tu i poku aja ljudi da ostvare neku zaradu u brzoj razmjeni raznih vrsta novca. nepredvi enim situacijama. Transakcijska se potra nja javlja zbog potrebe ljudi da razmjenjuju i pla aju robe i usluge i ini najve i dio agregatne potr nje novca.Ms = M1 + M2 + M3 + M4 M1: gotovina (papirni i kovani novac izvan banaka) + depoziti po vi enju (vrsta nov anih uloga u banku koji se na zahtjev ulaga a / tedi e vra a istome) = transakcijski novac M2: M1 + oro eni depoziti do godinu dana M3: M2 + oro eni depoziti preko godinu dana M4: M3 + manje likvidna sredstva Definicije nov ane mase mijenjaju se zbog pojave novih vrsta instrumenata pla anja. kako bi se diverzificirao njihov portfolio. U monetarnu potra nju spadaju: transakcijska.

Prema njegovom na elu svaka zemlja u iva korist ako se specijalizira za proizvodnju i izvoz onih dobara koje mo e proizvesti uz relativno ni e tro kove. vladine transakcije i kretanja kapitala.Tr i te vrijednosnih papira Vidi tako er: y y Vrijednosni papiri Najamnine i tr i te rada Protekcionizam Vidi Protekcionizam Na elo komparativne prednosti 1817. Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) je izvje taj koji prikazuje sve transakcije neke dr ave s ostalim svijetom u nekom vremenskom periodu. 10 . Izvje taj uklju uje kupnju i prodaju dobara i usluga. Fiskalna politika Fiskalna politika je proces oporezivanja i javnih rashoda kojima je cilj ubla avanje poslovnih ciklusa i osiguranje privrednog rasta bez inflacije. na elo je formulirao Ricardo.

ve e su mogu nosti pobolj anja ekonomske politike i njenog uticaja na makrekonomske ciljeve. Ipak. to je bolje poznavanje funkcionisanja privrede. Sposobnost da predvi a nije bolja od sposobnosti meteorologije da predvi a vreme slede eg meseca. nesavr ena nauka. danas se dosta zna o tome kako privreda funkcioni e.Zaklju ak Makroekonomija je mlada. 11 .

hr i Ministarstva financija www. Dr avnog zavoda za statistiku www. Krugman and M.hr.hnb. Pearson Education yWeb stranice Hrvatske narodne banke www.mfin.Literatura O. International Economics: Theory and Policy.englesko izdanje Prentice Hall yP. MATE . Blanchard. Makroekonomija.hr yud benici iz Makroekonomije i Me unarodne ekonomije 12 .dzs. Obstfeld.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->