P. 1
Trougao

Trougao

|Views: 6,551|Likes:
Published by Luka Maslovaric

More info:

Published by: Luka Maslovaric on Aug 18, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/29/2013

pdf

text

original

UNIVERZITET U BEOGRADU MATEMATIČKI FAKULTET

SEMINARSKI RAD
IZ METODIKE NASTAVE MATEMATIKE

TROUGAO

Prof.

Student:

Beograd, maj 2008

Trougao

2

...............................9 4........................Znacajne tacke trougla....................15 7.........4 3....................Uglovi trougla..................................................................................................Podudarnost trouglova …………………………………......13 6....Uvod.........................................................SADRZAJ: 1... Slicnost trouglova............................................Odnos stranica i uglova trougla..............3 2..12 5......................................18 Trougao 3 ....Opste o trouglu.........

što znači da su poznavali Pitagorinu teoremu i da su se njome koristili. sa nomadskog načina života na život u stalnim naseljima. godina p. da računaju povrŠine i zapremine mnogih geometrijskih figura. npr:Iz tacke van prave moze se konstruisiati najvise jedna noramla na pravoj. na osnovu kojih se pouzdano može govoriti o stepenu razvoja geometrije u određenom periodu. pravili tablice množenja i deljenja. da su poznavali mnoge elemente astronomije.pojavila se potreba za izgradnjom objekata za život čoveka pa samim tim i interes za geometriju.UVOD Matematika kao nauka i prvi matematički pojmovi razvijali su se i zgrađivali sa opštim razvojem civilizacije.iz vremena oko 2000. Bili su pisani na glinenim tablicama. Saznanja o trouglovima usavrsena vekovima i primenjivana u praksi. a u njihovim glinenim tablicama sreće se više primera Pitagorinih trojki brojeva. Trougao 4 .. posebno u vezi sa merenjem dužina i površina. Za bilo koje tri nekolinarne tacke postoji kruznica odredjena tom tackom. Prelaskom iz primitivne ljudske zajednice na organizovane forme. Iz njih saznajemo da su stare civilizacije imale razvijene sisteme računanja i merenja sa osnovom 60. Razna svojstva su od osnovnih znacaja u geometriji jer iz njih proizilaze mnogo geometriske cinjenice. potiču iz vremena drevnih civilizacija Vavilona.e. Trougao je jedan od najvaznijih geometriskih figura. Kine.n.. Od svih duzi koje spajaju neku tacku van prave sa tackom na toj pravoj najkraca je duz na noramali. Prvi pisani tragovi. znali su da rešavaju linearne i kvadratne jednačine i njihove sisteme. Sve ovo bio je podstrek za dalji razvoj geometrije.Ti su objekti građeni u obliku određenih figura i aza njihovu izgradnju bilo je neophodno poznavati takve figure i umeti meriti njihove elemente. papirusima ili na kori od drveta. Egipta.

uključivši i samu liniju. čine POLIGONALNU ili IZLOMLJENU LINIJU. Trougao ima tri temena i tri stranice. Trougao 5 . POLIGON je ztvorena poligonalna linija. TRI TAČKE A. a tačke na slobodnom kraju prve i poslednje stranice zovu se KRAJEVI poligonalne linije. Tako je trougao poligon sa tri stranice. OPŠTE O TROUGLU Niz odsečaka koji su nadovezani jedan na drugi kao npr.B i C KOJE NISU NA ISTOJ PRAVOJ ODREĐUJU JEDAN TROUGAO (slika 2) A α c B β b γ C a slika 2. i on ima onoliko temenakoliko ima stranica. D B C A F E Slika 1 Tačka zajednička dvema uzastopnim stranicama zove se TEME. linija ABCDEF na slici 1. Pod trouglom podrazumevamo i deo ravni koji je ograničen tom izlomljenom linijom. Odsečci se zovu STRANICE.I.

Trougaoima 6 osnovnih elemenata: tri ugla α . koji sadrži sve tačke stranice BC.JEDNAKOKRAKI TROUGAO koji ima dve jednake stranice. CA i AB. Konveksan ugao ∠ BAC.CA i AB. tako da je: BC = a.β i γ i tri stranice BC. dok je treća stranica osnovica. CA = b i AB = c Stranica BC koja se nalazi u uglu α je tome uglu NASPRAMNA STRANICA. Trougao 6 . B. zove se UGAO α .Sa ABC obeležava se trougao čija su temena tačke A. a njih nazivamo kracima jednakokrakog trougla. (slika 3. A UGAO α je stranici BC NASPRAMNI UGAO. Prema veličini stranica razlikujemo: 1.) A b b B a C Slika 3. i C: a stranice tog trougla su BC. b i c. . Podelu trouglova možemo izvršiti prema veličini stranica i prema veličini uglova u njemu. Dužine tih stranica obeležavamo sa a. Ponekad se stranica BC zove OSNOVICA trougla u odnosu na vrh A.njegov vrh je uvek teme u kome se sastaju jednake stranice.

) A B C Slika. tj svaki ugo u jednakostranicnom trouglu ima 600 (slika 45). sta ce biti dokazano kasnije. C 3. JEDNAKOSTRANICNI TROUGAO Koji ima sve tri stranice i uglove jednake.RAZNOSTRANIČNI TROUGAO koji ima sve tri stranice različite (slika 5. A a a B a Slika 4.2.5 Trougao 7 .

TUPOUGLI TROUGAO koji ima jedan ugao tup (slika 7.) Kod pravouglog trougla stranice naspram pravog ugla zove se HIPOTENUZA. a ostale dve stranice KATETE togu trougla.. A C B Slika 6. 2. Prema veličini uglova razlikujemo: 1. PRAVOUGLI TROUGAO koji ima jedan ugao prav (slika 6.) C A B Slika 7 Trougao 8 .

jer kad bi u trouglu ABC uglovi α i β bili pravi. (slika 8) C A B Slika 8. OŠTROUGLI TROUGAO koji ima sve uglove oštre. Trougao 9 .3. Trougao ne moze imati vise od jednog pravog ugla. a to je nemoguce. tada bi kroz teme C prolazile dve prave noramlne na pravu AB.

možemo da jasno uočimo tažnost te tereme (slika 9.) ' γ β ' ' γ α ' P C A α Slika 9. i β i β leže na pravi presečenoj dvema paralelnim pravama (slika 10.) ' su uglovi koji Trougao 10 . β B Uglovi γ i γ ' su UNAKRSNI UGLOVI.III UGLVOVI TROUGLA Zbir unutrašnjih uglova u trouglu je 1800 odnosno: α + β + γ = 1800 dokaz: Ako nacrtamo bilo koji trougao ABC i produžimo mu stranice a i b i kroz teme C konstruišemo pravu p paralelnu sa osnovicom tj. a α i α ' . sa AB.

Zbir spoljašnjih uglova u trouglu je 3600 odnosno: α 1+β 1+γ 1 = 3600 SPOLJAŠNJI UGAO gradi jedna stranica i produžetak druge stranice trougla (slika 10). β 1 i γ . C γ γ 1 α Trougao 1 α β β 1 11 .Kao što postoje tri unutrašnja postoje i tri spoljašnja ugla i oni se označavaju sa α 1 .Slika 10. Spoljašnji ugao je uvek suplement unutrašnjeg ugla sa zajedničkim temenom.

) Cγ γ 1 α 1 A α β B β 1 Trougao 12 .A Slika 11. α + α 1 = 180o α 1 A α Slika13. ⇒( α + α 1 ) + ( β + β 1 ) + ( γ + γ (α + β + γ )+(α α + β + γ ⇒ α α 1 1 ) = 3 x 180o = 540o ) = 540o 1 + β 1 + γ 1 = 180o 1 1 + β 1 + γ = 540o . B γ β 1 α 1 1 dokaz: slika 12.180o = 360o Spoljašnji ugao trougla jednak je zbiru dva njemu nesusedna unutrašnja ugla tj.. = γ + β (slika 14.

Slika 14. Međutim ugao ϕ je spoljašnji ugao za trougao ABD pa je ϕ >β . Odatle α >β . Trougao 13 . A ϕ b ϕ a B D C Dokaz: Ako je a>b odredimo na a tačku D tako da je CD=b. α 1 = γ + β dokaz: α + α 1 = 180o = 180o α + β + γ α + α α 1 1 = α + β + γ = β + γ III ODNOS STRANICA I UGLOVA TROUGLA Teorema*: Stranica a trougla ABC veća je od stranice b ako i samo ako je naspramni ugao α veći od ugla β . Tada je trougao ADC jednakokraki pa je ∠ CAD=∠ CDA=ϕ . Zbog b<a tačka D je između B iC pa krak AD ugla CAD pripada uglu α te je α >ϕ .

) vidimo da se naspram hipotenuze BC nalazi najveći ugao (prav). Primenom ove teoreme na pravougli trougao zaključujemo da je najveća stranica naspram pravog ugla (hipotenuza). neka je α >β . i obrnuto. Tada ne može biti a=b jer bi moralo biti α =β . C A Slika 15. a ne može biti ni a<b jer bi. moralo biti β >α što je suprotno pretpostavci. prema prethodnom dokazu. B IV ZNAČAJNE TAČKE TROUGLOVA Trougao odlikuje veliki broj zanimljivih osobina.U pravouglom trouglu ABC (slika 15. C Sb P O A M' M Sc N Sa B Trougao 14 . i obrnuto. (jednakokraki trougao).Obrnuto . Naspram veće stranice u trouglu se nalazi i veći ugao. jedino je moguće a>b. Neke od tih osobina imaju veliki značaj u svakodnevnom životu. Teorema(O centru upisanog kruga): Simetrale uglova seku se u jednoj tački. Naspram jednakih stranica u trouglu se nalaze i jednaki uglovi. Dakle.

Kako S∈S2 to je i SC=AS pa sledi i AS=BS. Kako je SA=SB=SC to krug sa centrom u S i poluprečnikom SA sadrži sva tri temena trougla pa je to opisani krug trougla ABC. Dakle. Dakle. kroz teme C pravu paralelnu AB. C1AB je podudaran sa trouglom ABC (jedna zajednička stranica i dva nalegla ugla). Slično.P pripadaju krugu sa centrom u O koji osim tačaka M. Zbog toga je OP=OM. a visina ha trougla ABC je simetrala stranice B1C1 Trougao 15 C H B A1 . ON i OP normale iz O na AB. Iz OP=OM i OM=ON sledi OP=ON. CA. Teorema*(O centru opisanog kruga): Simetrale stranica trougla seku se u jednoj tački. bilo bi OM′ >OM pa bi M′ bila van kruga. S je zajednička tačka simetrala triju stranica trougla. B1AC.P nema drugih zajedničkih tačaka sa stranicama trougla. S pripada i simetrali duži AB. BC. Prema tome tačka O je centar upisanog kruga trougla ABC.Dokaz: Neka je O presečna tačka simetrala AO i BO uglova α i β trougla ABC i neka su OM. Te prave se. Teorema (O ortocentru): Prave koje sadrže visine trougla imaju jednu zajedničku tačku. kroz teme B pravu paralelnu sa AC. recimo. Otuda je AC1=AB1=BC pa je tačka A stredište duži B1C1. seku i određuju trougao A1B1C1. sa stranicom AB zajedničku tačku M′ različitu od M onda bi trougao OMM′ bio pravougli sa hipotenuzom OM′ . Svaki od trouglova A1BC. iz podudarnosti trouglova BMO i BNO imamo da je OM=ON. Sb C Sa S A Sc B Dokaz: Neka je S zajednička tačka simetrale S1 stranice BC i simetrale S2 stranice AC trougla ABC. Odatle sledi jednakost uglova BCO i ACO što znači da je CO simetrala sva tri ugla. dve i dve.N. Zaista. Dakle. Na osnovu jednakosti normala OM. B1 A C1 Dokaz: Konstruišimo kroz teme A pravu paralelnu sa BC. ako bi smo pretpostavili da ovaj krug ima. ON i OP sledi da tačke M. Tacka H je ortocentar trougla. Tada je BS=SC (osobina simetrale). Pravougli trouglovi AMO i APO su podudarni.N.

Trouglovi MNT i PQT su podudarni (MN=PQ i uglovi su jednaki) pa je MT=PT. α ≅ α ′ . AC≅ A′ C′ . AC=A′ C′ i ∠ BAC=∠ B′ A′ C′ . Duž PQ je srednja linija trougla ABT pa je PQ≅ AB. BC≅ B′ C′ . Podudarnost trouglova je relacija ekvivalencije. Stav I**: Dva trougla su podudarna ako su redom dve stranice i zahvaćeni ugao jednog trougla jednaki dvema stranicama i zahvaćenom uglu drugog trougla. Prema prethodnoj teoremi one se seku u jednoj tački (H). Tada je i BC=B′ C′ pa su trouglovi ABC i A′ B′ C′ podudarni. Kako je AP=PT. PQ= AB. težištu trougla.γ ≅ γ ′ tada su trouglovi ABC i A′ B′ C′ podudarni što pišemo ABC≅ A′ B′ C′ .trougla A1B1C1. β ≅ β ′ . 2 Duž MN je srednja linija trougla pa je MN  AB i MN=  Odatle je MN=PQ. Dužina dela težišne linije od težišta do temena dva puta je veća od dužine dela te linije otežišta do centra naspramne stranice. Trougao 16 . ako AB≅ A′ B′ . NT=QT. Dokaz: Neka su ABC i A′ B′ C′ ta dva trougla i neka je AB=A′ B′ . Neka je P središte duži 2 1 AT. C N P A M T Q B 1 AB. Slično se dokazuje da su i ostale visine trougla ABC ujedno simetrale stranica trougla A1B1C1. V PODUDARNOST TROUGLOVA Def: Ako su stranice i uglovi treougla ABC redom podudarni stranicama i uglovima trougla A′ B′ C′ tj. Neka imamo trougao ABC i uočimo težišne linije AM i BN i njihov presek označimo sa T. PQ≅ MN. a Q središte duži BT. Teorema*(O težištu trougla): Težišne linije trougla seku se u jednoj tački.BQ=QT to je AT=2TM i BT=2TN.

∠ BAC=∠ B′ A′ C′ .B. Prema aksiomi postoje na kracima p i lj tačke A i B tako da su CA i CB jednake datoj duži. Tada su prema stavuI trougli ABC i A′ B′ C′ ′ podudarni.B. BD=AE i AB=BA. Kako je ∠ ABC=∠ A′ B′ C′ to je i ∠ A′ B′ C′ =∠ A′ B′ C′ ′ . Ovi stavovi nam mogu pomoći pri dokazivanju nekih osobina trouglova. C C'C" D' B A' B' A Dokaz: Neka su ABC i A′ B′ C′ ti trougli i neka je AB=A′ B′ . Teorema (Euklid): U jednakokrakom trouglu su uglovi naspram jednakih stranica jednaki. prema stavuI trougli su podudarni. Stav III**: Dva trougla su podudarna ako su tri stranice jednosg trougla redom jednake trima stranicama drugog trougla. a otud su i trouglovi ABD i BAE podudarni jer je AD=BE. C A B D E Dokaz: Neka je AC=BC u trouglu ABC. tada je CE=CD. Vrlo lako se može dokazati da postoji jednakokraki trougao čiji su kraci jednaki datoj duži. CD=CE i ∠ BCD=∠ ACD. Dakle. ∠ ABC=∠ A′ B′ C′ . Kako je C′ ′ na polupravoj A′ C′ koja polazi iz A′ tačke C′ i C′ ′ su s iste strane prave A′ B′ . C′ je i na A′ C′ i na B′ C′ i poklapa se sa njihivim presekom C′ što je suprotno pretpostavci. a otud su i uglovi ∠ BAC i ∠ ABC jednaki kao naporedni uglovi jednakih uglova. Pretpostavimo da nije AC=A′ C′ . Dakle je i ∠ BAD=∠ ABE. Trougao kome su dve stranice među sobom jednake naziva se jednakokraki trougao. neka su D i E tačke takve da je AD=BE i β (C. trouglovi BCD i ACE su podudarni jer je BC=AC. Dakle i BD=AE.Stav II**: Dva trougla su podudarna ako su redom jedna stranica i na njoj nalegli uglovi jednog trougla jednaki jednoj stranici i na njoj naleglim uglovima drugog trougla. poluprave B′ C′ i B′ C′ ′ se poklapaju tj. Neka je ∠ plj jednak datom uglu. nisu kolinearne ABC je trougao i ispunjava uslove. Ako A.C. pa je ∠ ABC=∠ A′ B′ C′ ′ .E). Tada na kraku A′ C′ ugla B′ A′ C′ postoji druga tačka C′ ′ tako da je AC=A′ C′ ′ . Trougao 17 . a ugao pri vrhu jednak datom uglu. Dakle.

Trougao 18 .C) ∠ ADB i ∠ BDC su naporedni pa je jedan oštar.D) onda to važi za ∠ ACB i ∠ BCD). Isto tako ∠ ABC=∠ A′ B′ C′ i ∠ ACB=A′ C′ B′ pa su trouglovi podudarni. Tada je i ∠ BAC=∠ B′ A′ C′ jer na njihovim kracima AB. BC=B′ C′ .D. i ako su uglovi naspram druge pomenute stranice prvog i drugog trougla oba oštra. Zato je AC=A′ C′ i trouglovi ABC i A′ B′ C′ podudarni. s one strane tačke A s koje je C.D sa iste strane tačke A tada je β (A.C′ takve da je AB=A′ B′ .Dokaz:neka su ABC i A′ B′ C′ ta dva trougla i neka je AB=A′ B′ . AC i A′ B′ . (Ako je β (A.C) ili β (A.D. kako je BC=B′ C′ bilo bi BC=BD itrougao BCD bi bio jednakokraki pa bi bilo ∠ BCD=∠ BDC. Kako su C.A′ C′ su tačke B. ∠ A=∠ A′ i neka su uglovi ∠ C i ∠ C′ oba oštra. ∠ ADB=∠ A′ C′ B′ ). tačka D tako da je A′ C′ =AD.D). ∠ ACB i ∠ BDC) tj.C. AC=A′ C′ i BC=B′ C′ .prava ili tupa. Tada bi trouglovi ABD i A′ B′ C′ bili podudarni pa bi bilo i ∠ ADB=∠ C′ i BD=B′ C′ . Ako ne bi bilo AC=A′ C′ postojala bi na pravoj AC. drugi tup ili su oba prava. onda su ∠ ADB i ∠ BCD (tj.C. a drugi tup (što je nemoguće zbog pretpostavke. AC=A′ C′ i BC=B′ C′ . Prema tome.C. Dokaz: Neka su ABC i A′ B′ C′ trouglovi i AB=A′ B′ .B′ . ∠ ACB i ∠ ADB oba prava (što je nemoguće jer se iz B ne mogu spustiti dve upravne prave na AC) ili jedan oštar. Stav IV**: Dva trougla su podudarna ako su dve stranice i ugao naspram jedne od njih u jednom trouglu redom jednaki dvema stranicama i uglu naspram odgovarajuće stranice u drugom trouglu. Kako je ∠ BCD=∠ BDC. Ako je β (A. oba prava ili oba tupa.

a odgovarajuće stranice proporcionalne. Trougao 19 . Tako da je : tada je trougao CA2 = C1A1 i CB2 = C1B1 A2 B2 C podudaran trouglu A1 B1 C1 (stavom SUS) tl.VI SLIČNOST TROUGLOVA SLIČNI TROUGLOVI su oni čiji su odgovarajući uglovi jednaki. *Prvi stav sličnosti glasi: "Dva trougla ABC i A1 B1 C1 slična su ako i samo ako je jedan par stranica jednog trougla proporcionalan paru stranica drugog. a uglovi zahvaćeni ovim stranicama jednaki su među sobom. Dokaz: Na osnovu definicije ∠ ABC AC = A1 C1 AC = ∠ A1 B1 C1 ⇒ γ BC = γ 1 dokazaćemo i obrnuto. Neka je B1 C1 BC B1 C1 γ = γ 1 A1 C1 kako je ∠ ABC = ∠ A1 B1 C1 = γ to se na kracima ugla ACB mogu odrediti tačke A2 i B2 (slika 16.).

a naspram dveju odgovarajućih stranica su oba ugla oštra. *Treći stav sličnosti glasi: "Dva trougla ABC i A1 B1 C1 slična su ako i samo ako su im sve odgovarajuće stranice proporcionalne" (slika 17. Uglovi naspram dveju od tih odgovarajućih stranica su jednaki.) znači: ( ABC A1 B1 C1) ⇔ ( AB : BC : CA = A1B1 : B1C1 : C1A1) B1 B Trougao 20 . oba prava ili oba tupa".. A1 B1 *Drugi stav sličnosti glasi: "Dva trougla ABC i A1 B1 C1 slična su ako i samo ako su dve stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajućim stranicana drugog.ABC A1 B1 C1 C y A1 A2 B2 C1 A B slika 16.

oba tupa ili prava” Trougao 21 .C1 A1 C A C2 C B A A2 slika 17. B2 *Cetvrti stav slicnosti glasi: „Dva trougla su slična ako su dve stranice jednog trougla srazmerne dvema stranicama drugog trougla. uglovi naspram dveju odgovarajućih stranica jednaki. a uglovi naspram drugih dveju stranica oba pštra.

LITERATUR Trougao 22 .

BEOGRAD.Tmušić ♣ D.Stojanović ♣ Z. 2.Borčić ♣ S. 1960. GEOMETRIJA ZA VI RAZRED OSNOVNE ŠKOLE Radoje Obradović. 1987. Raspopović. 5. "NAUČNA KNJIGA". 1989. OSNOVI GEOMETRIJE Dr Mileva Prvanović "GRAĐEVINSKA KNJIGA".1. MATEMATIKA Za VI razred osnovne škole Dr Dušan Adnadjević Trougao 23 . ELEMENTARNA GEOMETRIJA Miloš Radojčić "NAUČNA KNJIGA".1961.BEOGRAD. 4.Miličić ♣ V. BEOGRAD.Kadelburg ♣ B. 3. MATEMATIKA Za I razred srednjeg obrazovanja i vaspitanja P. BEOGRAD.

Trougao 24 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->