P. 1
1. Turcizmi u Srpskom Jeziku

1. Turcizmi u Srpskom Jeziku

|Views: 65|Likes:
Published by Marijana Gajić
turcizmi u srpskom jeziku
turcizmi u srpskom jeziku

More info:

Published by: Marijana Gajić on Jan 04, 2014
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/04/2014

pdf

text

original

Turcizmi u srpskom jeziku

Nakon višegodišnjeg prikazivanja latinoameričkih sapunica, našu televiziju poslednjih godina preplavio je talas turskih serija. Kako nam je turski mentalitet bliţi od latinoameričkog, nije nepojmiva činjenica da su sapunice sa orijenta za jako kratko vreme okupirale televizijski program u Srbiji. Iako okarakterisane kao kulturno štetne, turske serije su laicima ukazale na veliki broj turcizama koji su ušli u srpski jezik i odomaćili se. Jezik je ţiva, promenljiva tvorevina. Kao takav, podloţan je uticaju drugih jezika, pogotovu onih sa kojima je u bliskom kontaktu. Kako je naš narod pet stotina godina bio pod turskom vlašću, turski jezik uticao je na srpski više nego bilo koji drugi jezik. Turcizmi su elementi osmanskog kulturnog nasleđa koji odavno čine deo srpskog identiteta, obogaćuju jezik i daju mu ekspresivnost (Talović, 2011). Pored reči iz turskog, turcizmi obuhvataju i reči koje su preko turskog došle iz arapskog i persijskog jezika. Neki od turcizama su: ada, ajvar, alva, ambar, avlija, baba, badem, bardak, baksuz, bajat, barut, basamak, baštovan, bekrija, boja, bostan, bunar, ćorsokak, ćorav, ćufte, ćumur, ćuprija, ćup, čaj, čaršija, činija, česma, čizma, čorba, delija, derviš, dućan, durbin, dušek, dušmanin, dţelat, dţin, dţigerica, ergela, ekser, fišek, fitilj, galama, kaldrma, kalem, kafana, kantar, kavez, kesa, kopile, kula, limun, lula, marama, miraz, nanule, namaz, hajduk, odaja, oluk, para, pamuk, sapun, sarma, sevdah, sofra, susam, šećer, tapija, tepsija, turpija, testera, rospija, itd. U našem jeziku postoje turcizmi koji su danas standardne reči bez kojih bi se teško razgovaralo o stvarima koje čine deo svakodnevice (Bugarski, 1995: 134). Takve su sledeće reči: čaršav, jastuk, jorgan, čarape, papuče, sandale, kajgana, pita, sarma, baklava, tulumbe, duvan, rakija, dugme, dţep, makaze, čekić, alat, čamac, dţezva i mnoge druge. Uporedo sa ovim turcizmima, bez kojih je teško zamisliti svakodnevni ţivot, ima i onih koji su u aktivnoj upotrebi, ali imaju odgovarajuću domaću alternativu (Bugarski, 1995: 134). Takva je i reč ,,komšija“, čiji je ekvivalent u srpskom reč ,,sused“. ,,Najproduktivniji turski sufiksi odomaćeni u srpskom jeziku su: -lija, -džija i –luk.“ (Marinković, 2009). Sufiks –lija se u srpskom koristi da označi imena stanovnika nekog mesta (Sarajlija, Nišlija, itd.), ali i za građenje nekih izvedenica (novajlija). Nastavak –džija se zadrţao u ograničenom broju reči koje označavaju nosioce nekog zanimanja: buregdţija, megdandţija, sajdţija (Marinković, 2009). ,,Prostor ispunjen onim što znači motivna imenica označavaju imenice sa sufiksom –luk: kujundţiluk (kraj grada u kojem su kujundţije), abadţiluk (kraj u kome su abadţije), itd.“ (Stanojčić i Popović, 1992: 144). Ove reči danas pripadaju kategoriji istorizama, ali ima i relativno novijih srpskih reči koje su dodale ovaj turski sufiks (bezobrazluk, tvrdičluk).

1

novosti. 8. oktobra 2013. u srpskom „onaj koji skriva odmetnike“). Npr: sijaset (izvorno značenje . 1992. Dorćol (raskršće). Politika Online. ali uprkos tome one su zadrţale komunikacijsku aktuelnost (Talović. 8. bre!“. Bulbulder (slavujeva urvina). Karaburma (crni greben). Violeta. 13.Postoje i reči koje su preuzete iz turskog. Bugarski. 1995.rs/rubrike/Tema-nedelje/putevi-i-stranputice-srpskog-jezika/Moze-li-bezturcizama. 2009). Večernje novosti Online. 000 turcizama“.rs/clanak/kultura/glas-javnosti-18-07-2012/ima-li-turcizama-u- - srpskom-ama-jok-bre Veb stranici pristupljeno 29.. . Preuzeto sa http://www. mart 2009. Preuzeto sa http://www.. bre!“ (Agencija Tanjug. i mnogi drugi. 2011). Marinković.Ama. Beograd: Zavod za udţbenike i nastavna sredstva. oktobra 2013. .. mesto za čuvanje odeće“). u srpskom jeziku ima značenje „mnogo“. Ţivojin i Popović. ali ne u svom originalnom značenju. jok.69..rs/vesti/naslovna/aktuelno. jul 2012. oktobra 2013.Ima li turcizama u srpskom: Ama. O tome govori i . Preuzeto sa http://www. Beograd: Zavod za udţbenike i nastavna sredstva. Turcizmi su se toliko integrirali u srpski jezik.html Veb stranici pristupljeno 29.U srpskom jeziku više od 8.anegdota kako je Šumadinac upitan da li u srpskom jeziku ima turcizama odgovorio: .. „veliki broj“).lt. Mirjana. orman (izvorno „šuma“. u srpskom „garderober. Ranko. Literatura: Agencija Tanjug.politika. ..politika“. Te reči imaju znatno drugačije značenje od izvornog i čine jezičku pojavu poznatu kao „laţni prijatelji“. da ih svakodnevno nesvesno upotrebljavamo. avgust 2011.glas-javnosti. Demir-kapija (gvozdena vrata)“ (Marinković. Gramatika srpskoga jezika. 2 . Stanojčić.Moţe li bez turcizama?“. 2012). jatak (izvorno „krevet“. Mnogi lokaliteti i gradske četvrti nose nazive sačinjene od turskih reči: .. Talović.Topčider (tobdţijska dolina). Kurir. Ljubomir.html:341462-Usrpskom-jeziku-vise-od-8-000-turcizama Veb stranici pristupljeno 29. Uvod u opštu lingvistiku. jok. Orijentalisti smatraju da je u prošlosti upotrebljavan znatno veći broj turskih reči nego danas (oko osam hiljada).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->