Adem HUSKIC

ZBIRKA ZADATAKA
IZ MATEMATlKE
za 2. razred gimnazije i drugih srednjih skala

TP "C:'llPTT nC:T" rl ,-l

Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl.
Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu
Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC

PREDGOVOR

Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC
Urednik: Ante BANIC
Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo
Abdulah Hodzi6, Tuzla
Nura HUSKIC, Sarajevo
Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC
Korektor: Autor
Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC
NasJovna strana: Mira GOGIC
DTP: Autor
Stampa: BEMTIST, Sarajevo

Tina: 2000

ell' - Katalogizacija u publikaciji
Nacionalna i univerLitetska biblioteka
Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)

HUSKJC Adem
Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred
gimnazije i drugih srednjih ~kola ! Adem Huskic. Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf.
prikazi ; 24 em
ISBN 9958-10-711-2
COBISS.BH-lD 14318342

Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih
skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u
drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom
tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom
poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i
slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za
cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti,
taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog
vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli
"tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka.
Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su
ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno
t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za poj~dine zadatke date 5U
sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja.
Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije,
teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe
zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba
odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog
broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata
vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji
raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i
prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat
prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.

Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od
onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti
k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje.
Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie,
ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema.
Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim
nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.

1.

K 0 R IJ E N I

i

S T E PEN I (POTENCIJE)
Osnovne formule i definicije:

:

);

= j,"',(a
ai

a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11

!ilklum

("c)" =~,"
b

b'

'" 0)

=l,(a:;eO)
..:..

(b '" 0)

Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:

-.

ra
Va
VJ;= Vb

Za a<O, b<O i paran prirodan broj n (n=2k, kE N ) vrijedi:

iavrt
Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

V¥b

'Va
Vb

,,-=~,

Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi:

(b*.O)

.

~ a 2m,

=

M.

5

4.a) y=-1.38.32.2' d) 27 2 13 2' b) 3 12 .7" -19.40.8.a) b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3 1.a) 2' .a) 1.a) 18':9 b) 20 :5' c) 126: 4 6 d) 33':11' b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3. 1.a) 1.:-=~:.43.: rl [( a~~} f( a~~~c. 1._ .J b) x mexm+3_ x m) + 4 b-Sb b 3 3 c) 50 2 2 c) 3 (%J(~J Xffi+\Xm+l+ XI1l+2) x4 d) 2 5 5' C)(I~Jfn3 2 (_1 3)' [ (_I)'J12 (l) 4 (y'0) " [_(_1)3J22 b) 25)0 2_3 22 _7_3 21 b) 19.29.20.a) amxfl am+2 x 7n+l b) amt3y"+l. ~ c) b) :x 13m xllm·Jxrn+4:xm.7. Sy'_2y2+3y_Il. * Odrediti vrijednost izraza: 6 2 c) (5 )3 d) c) [(-5)' J4 d) d) c) (b" ).5 . 17.a) 4 4 -4' J.1.15. 5 d) 2 12 . 8''4 ) 8 35 _2_8 34 17· (3.a) 4a +3a_5a +a' -2a +7a b) 11a -I 1a +Sa-7a 2 +5a _4a 4 2 2 2 2 d) 3a'+l1a -a'+2a5 +3a'-8a +4 c) a4 +11a +5a+7a +5a_5a Izvrsiti naznacene operacije: b) (a2)6(a4)3 c) b) (a3)6:(a4)' c) a3·a 5: a6 b) a7 ·a 3: a4 c) m am'a Jl:i b) a3m.a) a 1.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5 (2)3 - c) 5 (4)' 7 d) d) _52 (.30.a) 1.a) a\a X+1+ax)_ ax+2(ax+3_ a R) (X3)5(X7)2 (X3)5:(X7)2 1.1 c) (b')' d) d) c) [-(-S)'J" x5 _2x 2 +16. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM) Izracunati vrijednost stepena: 1. (a4) 5 [(a_3)2 J5 _5a x x·x 1. JOIS -23·1 00') JOo' -66·) 0'" lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz: 2cd 4 4a 7 [)4 151.9.21.a) 24 b) 52 c) (_2)2 1.41. za x=O i za x=1.(a 2)4:(a4) 3 b) (ax+3): (a3)2x-l· a 5x-3 c) (_x ll)21l:(_x 1yn+1 1.' rj ~ 7 .a) lO a '0 a lS d) b 17 :b Xii.am+lyll+5 1.a) a2X+3: (a 2x+ 1:aX ) ln 21l l1 ll 1.31. )-'16 c) ~- d) ylO Izracunati Izracunati lzra¢. 1.a) Ll9. J(:~: J(:.37.c 3 -.za x=-2. I 8.27 4 7 16 + 3.3' b) 3 4 3'-3' x 2 x IJ 'XI!:X 13 b) 42·22 41' l(51' ~) ('5) 1.5.3.13.44.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' 2 za a=S' b=O. x=2.24.28.a) 2 5 b) (-2)" c) _3 4 d) 2 10 1.12 7 a +2ab 1.lO.1.a) J.a) 4(41' 5 5) I.45.a) 5 3 2' Pomnoziti stepene: 1.l6.6.6 x b) 10)\·5 x :2)\ c) 20 xA x:S'x c) a :a (2') 2 (_3') 3 (x') . za a=-1.a) I.22.J b) l::: =: J(~:~.a) 1.-3)2 4 Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla): 1.33. 6a7+3a4 _8a45 +4.a) 30 x_5 x .39.23.1-4 6 13 1.a) Sa4_5a2+4a4+7a2 b) 3x 4+Sa3 -4a'+3x4 c) 7x'_Sx 3+4x6 _3x 3 d) i lx7 -1Ix' +1Ox 8 -5x 7 e) _2x 3+5a2 -4a2+3x' f) 5a4 _2a3+6a3_2a4 3 2 4 3 3 3 2 1. _ b) 4 6 3ab 1.4.7 15 JO'(2" -5'2"-') c) c) 10(8'5 . a 3: a2m c) 1.a) Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen): b) b) b) b) b) x 4m Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x: 1.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 1. izraza 1.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l b) (a _b ): (a _b ) c) (a2n _b 2n ): (a!l+b ll ) (2)' -3 . 1. lzracunati vrijednost datog izraza: 2·5" _9·5" 5(3.34. 2ax3-a2 x 2 +3ax+l0.25.2. J{~:f J [( :':: r{'::.a) 5'-5 2 Ll1.a) b) lO 'x d) (X4) 3(X') 3 d) (x5 ) 3 :(x2) .14. d) X4'X21:X 14 d) (a x+ax+2}a4 (X5)4(X6)2 (x 5) 4 : (x6) 2 Sc d.-1.a) (a')2 .7'4) a) b 1.1.a) 1.a) . b) x" 1S 1.unati Izracunati Izracunati (3") 2 [(_3)4J2 (a") 12 (x2)-' [(b+])'f vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost.3S.26.1 8a d' C.za a=-1.:.a2x+l:aX 1.a) 1.a) 1. za y=O i za 5x3_2x 2 +6x-2 .42. 12.36. 1.27.(2)' 3' 1.a) 112I (-2) b) d) 103 1.25 2' b) b) 4.

48.'°) (4'°7 '6') 0) (5no'np")(2y1 n.a) -J289 U9.55.2Y' Uprostiti izraze: l(~~~:'31 J-2r C~aJC~ar[:::r 1.b".(a".5 7a"-5/J- c 1.a) ~ --15 . c) .64.a) a"l:a"1 b) a-~:a<'i c) x -.1'-5111 d) x-1X-'\II X -:' 1.* lzracunati vrijednost izraza 4x "b 16x.54.-h). x' d) X-6:X·~1 1.a) (2x-:?-J)(4x.56.'c") 1. d) c)!J8I b) .75.4 d) -"2m .51./0.70.a) (%)1 c) b) -O.* Izraclinati vrijednosti stepena: 1. K 0 R I J E N I.I c) V'r).62.123)° b) 4.a) (.63' c) "/40' + 96' Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki: 1.a) 1.P l. 2 III c) + (c+I}:-1 -c :~::~::.1 a.lr 4 (1r [H' 1.74.J4':+20 --II! x -1 U7.O.1.58. - U8.-3p 54x»).3a"7a 2 c) a<'a«a. b) aD c) -(O.a) (2'a 3b'):(2"a"b.73.a) 4 2 S-1'a.. -1 42x""ly -8 .2..67.J ( .6):(a.7 La) '/225 l.lr' 19.y--'1JI 18x + a I 6 c) 1'1) r-H' - C" 8x-:?b.O. (H d) (m+nY·(m-nt2 2a d) k c) U sljedecim zadacima sve izraze napisatl u eksponentu nulu iIi negativan brej: 1.a) (~1 + c aX lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima: 1.4 b.t+ 2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2) 1.46.3) b) (6'3 49 .l b"-1 c) (~r d) (-O.4)" 9 .a) --1256 c) b) --11024 c) b) b) -J625 V8 d) V32 --1576 d) ifi7 Vi28 .a) Jl32 _12' 1.a) 5° b) 35° 1.2 lzracunati: 165* 1.3.a) "/21' +28' 1..1+y")(X"_x"y"+y") J .J.57.60.+(a.68.a) --I x + 2 b).72..3 ·a"-4·b.11+887.59. ' . 2 2') (33 2 .3x c) U6.-1 ~1(b~lr' 1 1 1 1 1 a-1 +b.r: [XO+(b2+~~C_a2 f] 1.a) (3.((PO.a) 3" d) _8° c) (-43)° c) -(2000-45.53.a) b) --16 .J36 .a".81 c) -J(.a) . STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1.23)° C) 10" d) Hr' 1 1.xr 1 c) (Sa 3b.1.1113' -11-2' c) "/65' .a) V7 - b) V5 x .a*Lx*O) la-~+2ao\+3) -1 "2-=-_a__ I 4_ .4 . \ 2 ) 1 za a = .52. a b : T'+(a-X+IAd+a-X+l)'.2f' U -1 3 h) 23"") a-.10 x b) .* c) 7.49.J64 1.50. 1.-'n"p3) 1.a) .a) Y 1S2 b) a.69.(1 r.a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X.J5+'.3) b) (x-yy':(y.66.47.61.Jab 1 +ba 1 2 l {a-X::a-2JrJ ) f-a~" b-J -a --1 1 1 i.a) (%r b) (~r b) 1.JiQ-:.a) [6-4[J~ rr b) [(% -I [~::..O. * (mT' \n 3a~:( ~1 ob!iku u kojem nece sadrZavati 4a.2P b 1.a) _(_2)° b) (475+1257-4. c) ~ 1. ARITMETICKI KORIJEN Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena: 1.1 ) ' b ) -J(-3)' 2x 8 x Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena: 8 b) -J3600 c) .t3(I11-nr' b) b~l) (a_I)<.a) 1.+b.:r 0n~:.'c- xy b) -..:-W-. y'l2 " 2+ a ) 2a ·~I _ 1] .

J6 . '(..J7 c) 3./200 -.V5 12.a) Vi.a) a' .Js -.J2O.[5 .J10081 ·49 ./256 ·4·36 c) 3.109.J48 .a) 2.~ 3.Js)' 4 b) b) (.92..J3 + 1.Js 1.J5 .a) .zax$8.J28 .103.99.i' !f{.a) b) .J6./40 .lV· 2S!.J27a 2 1.a) 404rr::I1(2_.106.94.a) s.9I.1(.a) z.J6 c) .J45 + 2.2.107.4.119.a) Uprostiti date izraze: L81. 'l[2..f3 -.5 VS-6 reIJ3 V'-2 vl -2) Vl"-2) L (-J3 + 2Fs) 16 (.OI + 2".J3.J49 SVO.7[8 c)V7a .[5 . 1.a) 10 Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati: . b) 1Jj.J48 Fa· if.84.sa3.82.SVs ..J128 b) c) .7 b) c) IV_ V·~~ b) 1.J2 .a) 1.}S ax l1 4· Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima: LlIS.fi + 2.[5 32..f3-2.I 0 La) b).!J2 G.88..8.a) .hx' c) if4'!if2 c) .98.J81.Js (2.83. sa 3.) b) V2-'3 reI.& c) s'ifi d) 3Vi Za..85./80 + 7!J24 Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce: ...[50: d) J4s d) V1i8 Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati: 1.9 L112.J6 V2V47J3...J3 b) 4 i.a) lznijeti faktor ispred korijena: b) .J20 + 11.r.J0.a) Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj: b) 7.93. VlO.0001 c) ~10000·121·9 ..r.J2.J2 sV2 aFa b) x.2if3 . ifiV4·'. 625·0. c) 3~ sa 4..J9.1 OS.J32 .2.[5 .Js + ~3 .JV. 1.r. Fa b) .J2 1.[7 1.zax<-3 ..·'!.5.[44 b).zaa2:3.[7 + 5..a) Vi·V5Vlo1.[.a) ~·VX21l b) V4V4 if4·ifi d) '-\/100 d) 'IJ x 27 b) .a) 5..J75 -.Js _2. ~(2x-lfi .' . E-4 reI V41I1. fJ.J2V3 c) VbVb' b).fi5.a) b) V3 .J28a 3 b' c) d) ~20a5b7 25 +. za x<-J.f3)2 11 .3 .I13.96.fi +..a) c) ~(X+I)2 .[5.a) ':if16 Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti: V5 + 5.J3 + 8V3 sifJ + 3V3 .J3 3b ·Vb 1.J]8 + .J45 .a) ifiO·ifi 1.V3 c) 23.a) 1.a) V.86.5 b) Vax" .a) 'IjI(a -3 )'~ ~(x-1)' b) Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce): Unijeti faktal" pod korijen: b) z.1 I 1..[. c) '.[5 + c) c) . c) bVb d) 1.: c) zif3 d) 1..0.7.j'.fi). 25 b) ~36· 64·100 1.. ~(5-X)2. L80.[.flO c) c) Prosiri dati korijen navedenim brojem: b) .J2·Vi 1. 3 b) y3a'...fi+11.lIO.08 -IOVO.a) '!. Ll 15 .fi +..a) b) 1.a) V2a b) c) .f3+11.J98 3.fi2 -.9.1'3..a) 1..2.102.120. sa 4. 3. b) ~(X+3)2 .J8 + 55 1.a) .za x2:5.3.Jli + .100.a) iflifi 1.117.a) Napamet odrediti vrijednosti korijena: 1...3 -V ../6 + 4.01441 256 1.90.fi-25..J12 .J3 1.fi+5.V2a 2 x 21l J).zV5 4V5 + 2Vs .a) V4 b) Vi 1. 1..a) L97..fi../80 + 4./6 .a) 1.89.f3) Fs (S.95.a) 1.[.fis c) c) . c) 1. .fi-3.i' .1..a) ~16· 225 b) .108.J5 d) 4.JU.f3 5.104.fi b) ll..J2 + 11.87...J75 b) 2.[7 b) ..J2i5 -..zaa$3.J]8 m .a) 1.J5 1.a) ..116. ..J5O ./16 ·2S·64 b) .5 ..I14.a) ~(a_3)2 .fi7 +. sa 2. sa 2.Jm b) 2.fi' b) b) !.i/o....00008! V54 + VlO8 -lJl35 b) '!.J3 b) ifiV8V3 if4V6V2·ifJ 1. b) ~(a_3)2 .·ifa3.a) v..j5.fi)' c) c) (4.

a) LI30.a) LI31.124.[2 100 Vs E+.IU -.f3 cVO.a) 4 b) ."fi + 4 2.fi VJ6: ifi f) JiS.j40m -2~15m b) .6..159.147. : V(/x 3n :Va 2 f b) b) 1.a) N-.2 :Va>n c) c) V.~ ~ m+~m2 +a 0+*2 -1 (.125.'l2 : 2":'hoo b) 1. .1:v../5 -12 .JS c) s..f3 4 -12 -1 b) b) .a) :j 1.JW j~. c) .a J raa - .a) ..~ J2 3n 5 2~5J48 +3. j .a) (.f3 +1Y .VJ6) b) b) 1./5 2.a) 11 1 1..a) jj ~ (3.J3 3.{.J242 1.J4S -.a) LJ 55..J1i' e) 1135.fi if} el) d) el) el) c) d) d) s-J5 2-J3 .f3) (.~ 'I 3 a '.6b9+a~b'-a!l'~2a4b}:(j2a 1 K .1 i 'j m~+a+m_+a 1.fi7 -6V3).3 4+2.}a'b' (Fa -Jh) 1.fi b) .03 Ih +./5 5..Ia')' b) JJ2 V.140./5j (w)' (VaY)' c) (2.!'1' ."fi b) b) b) c) 15 ViS .a) U23.a) (i2.:?) b) (v.fi c) V4~3V5 d) \)21J21/2 1.f3+. Va-"n+l :~a311 (4.a) d) 1.J27).a) ( l.a) (a'.f2:'14 !.f3 (5.V4a'x 7 ~ J b) W3 b) V..fi5) .Ja ll .f3 (3 -../5)' b) Va"+ 3-::Va"-1 ·-.a) (V9 -W +V4XV3 +1/2) b) 1.f3j c) (Vi?bJ d) (3 V2a 5 b' )' c) (~J el) (..j9 +.fi 3.!Y+(2.: f) VSa Ii2(c' c) .O 1 : ViOO if.a) 1.fi 7 -J6 + 2 .}0.Jll 1.IU +.J8 + 2.2.fi +.Ja .fa" 2 b) 1 .-.J '77'2--15 6Ji .l28.c) c) NifS vJJ5 d) ~'ii2 d) V.4-J2 4 1/2 .(4 + 16) (s.145.142./5 ViS b) -12 .1 36.[50) 4./5) V4 +2.a) if.J3 "flO +.156.J8:.122..fi :!.J17 ~9 .a) 1...a) j .J52..J17 b) b) b) Ll27.[6 -.J2 +.139.fi (.f3 -J5+-J3 3.a) L153'"a) -V-Jo)ViO (Fa+Jh) !. :1 LI33a) 1.2.150.J2 (10.a) 1.J2 .[2 + 2"J7 c) c) 6 12 II-.j2ifi •~V2..121.a) w:ifi 1.I b6 1.:: .fa)(..S :!. izvrsavajuci i druge operacije: .f3) (fi +.J2ab .1 c) V48a 11 b ] J (IOVO.' (.a) b) b) I (3.j5 2-J5 -.a) .-.a 6 T ~"~..fb-.:: V2a' if3: '12.J:?)(-3av./5 .}3x': ihx' if}:1/2 .J2 .a) .{.}a+b-bab m b) - ) ~ J j ..f3 ifi 13 .[40../5 ra" fa b) b) .:?)' :~-'b c) 5 LI46.f3 -.Ja 5+ b) Korjel1uj date korijenc.a) Ll26.a) hf2 b) Va -Jd c) V2a'J3u el) ~5x2~al 1..a) i)6:.f3 c) 7.[5O.:!.fi .J2 V4 .}a+b+.al/b):afb 1...a) o! PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje: 1.Jd d) jiffy 3 r-~~ Ll5!./5) (.a) 511 (V8z.J2) (2./5y + (~2 .fi 6.JV4 c) b) NTx .JS .f3) (fi -.J38.".2.134.144.f3 + I -if2.f3)' Ll4S.}31/2 b) ~5V3./5+.a) b) b) b) e) b) c) c) vP c) \!sO V16 3'.v20): 3.+1) (ViS + VJ6) (ViS .J8)../5 1..2.~ Ll60.02 +.J3 + 2.fi .157..132.a) 1Ovo:.J37.J ' Va n+1 • .Ia' -a.~2V2 Raciona!isi nazivnik datog razlomka: (Va' +l.f3 L!43.a) 1.1/5} (ViO +vs) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2) Uprostiti date izraze: LI29.Ja 3n :'4ja 3n Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene: .a) 1.JS .I I (2m ..a) ."fi+..a) (a-b) d) .i \Go: zr.141.}0.fi 11 s.if8:ifi Vs:ifi .a) (Fx + rx+1) (Fx -.08 b) (a-h) 1.J3 .Ja .1 54.:1 .IUY d) (4.f3) .f2 V4 b) b) Ll49.2 +fa) (ViO .158.[5--12 10+.

ao"b..164. ..l67.....r ' za x=-o-.ao"i? ) ~a' +2..Jab' b-.r:.Jb + 1+ .Jx..Jab+b+.J l.f~b '~' 2 1. vm+x-vm-x lr+1 1.--4- .yx 2 -1 1.. 211111 za 0)' . a-.174:* Izracunati ( ' (a~o. ______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l .fi c) 3+·J2 -.J3t' . < a < 1)...Jx+1 .1 .a) 8 c) .j . __1__ +_6__ .-~-.184.. * Izracunati vrijednost izraza V4+2 6 b) 2+.fi .Jab "v +_1_+_1_ V.. 2b.J.. IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x -8x+7 1.163. b ~o.Jl-x + ~1-x' -.Ja+hx+.Ja-hx.2 1. l.r:.x-l' -1'.) 2.173. tv +'4 Vb-V~ 1 1 14 15 ._ifJ V..b>O.b' 3 3 I-x +x r.x'.r.m>o.-:-. (x > 1). +.fi+2+ . 2..fi .' aka je a = b=(2+.-.fi-I_ . Izracllnali vrijednost izraza 1. 1. 1165 *a) .J 83.a) 3 b) lfi-I . 3 - b) (a+fa'=4 a-fa'=4la~a'-4 a-~a2-4 a+~a2-4 ).162* .. .Ja.180* (a>o.' ( \ /"'" .I lliJll~' I" ..+x+~ 2:mn ...I69*a) ~a+2. I ? ' ".~I+nt x..181..::i.*a) 2a~1+ 4 x 1 ra fbi I (ra Ib)2 2{{j.r:.r:..11 3+.Jb (.-:-:.J3 b) + .~ ~b a 2 a> b > O.JlO-2 i) xY-~0 I(a+-I} y=~I(b+~ l"2---:.182.fx'-I.fi b) r:::-- a"+l+a"a'+1 _ . uprostiti date izraze: 2 2 2 S 1.175.zax=- ..fi -2 2 XY+'l/x' . I.fi+3 .a) _ 1... .Ja b . _ _ __ b) a+~a'+l _Q_..fit' i 1( fa ~'b) = -ll.J8+J5-..Ja +bx -.Jl+a-~+ ~ I-a Yl -l+a) ~ 11 Va' -I--. vb Uprostiti date lzraze: ?x a / 1..JI+x-.. * -Ivy--I 7 .J3 1.J2a 2 -4 +~a' _2~2a2 -4 b) I..=J.Jab)' . * Odrediti vrijednost izraza za x = ~{J3 + 1).Jx+ 1 (l....1~ + .r:..'" ~ -. J 70.1} . +1 i-V. \ II( + a' ab+b')j 1.le 2 1. -I lfi+1 11 1.gdJc.J3+J5 12 d) if?.JIO+S Sr:..JQ-J +)a-z.171..' 1.fi Izvrsavajuci naznacene operacije.172.-l 1+V.a x x-. 1 I' ( \ r.JlO .n>o.161.a) 7·+4:n+~4·.fi-S 4+.* ----..2 +1 .-: 1.168* [-2--.166*a) 2 a 2 b .-j' (0..f]+'.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I).* ~ 2 .

.1 86.' ..189.' 3 /.J..193.a) F5 f3 1)4 c) . H-z2)'. akaje 1.~~ ) 'l2:J. '-'? 1 e) VaX' cJ If.b) Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima: ~ 1. * Jzracunatl 1 (. vrlJe •.. :~m-' -x ~-.1 !II . 2 . .. • .198. +1 V(I<2)'2-1 !zvrsavajuci naznftcene operacijc.. m+E f}7·--Jx aka je x = 4(m-1).192.: '4) .25..~.~_m ~-1 X~--' .1 d) l.a) 8' : 2..4. r~--c-~- .J-.-. J ..lijeQece stepene napisati.f(ll2J..)' + (m+.:. d) 27 c) 8 c) 161..a) 25°·5 b) 81°·15 1 1 1.a) 9' b) 16" 3 1.201* 1(_/1_. b) . 2j.. STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM) 1 1 1.188.* Odrediti vrijednost izraza S.lzraza 199 ... ) .a)a 2 ·a' -I "'-1 b)a 3 ·a' C)X 3 :X 3 b) 1. \27 ) 2 3 b 2 ). (m-. 1 d) (3H' 1..!lllfl i "• .200.75 2 1 b) 3.Jlo b) Vl2 U e) 64 d) 1(X)2 .. n 111 .204* 16 17 . b) 8 ~ 3 .a) 1.1 87.)'. 2 '( I i ' aka je z = 2m 2 1 .5 Hr ..* Odrediti vrijednost izraza obliku stepena: d) ~- l+mxVl-nx' .~:r cJ .81 4 c) 64 3 0 d) 0.191.a) 42 . 1. uprostiti date izrazc: Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza): I . d) 16 " '117 1-mx /1+llx ~~. ~(_/l_'+_'_' +IJ'± l.I96.!.) _J±_(2~+n +!J-~ 111+/1 2.a) 125- 2 b) I(1 \9 T' Date korijene napisati 1. 3 . d nost . yo (~.U obliku "korijena: 1 (a d) 1 1.+_11__ 11"...hx' 1190 a) 4' b) 8 2 ~ e) 64·' d) 100' i " 1.

2.1.15.10. r). 2.36. 2. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao. Tangente kruznice. R) i k(B. 2. R) i k(O'.29. Prava p.23.i dvije date tacke A i B.45.6. Dokazati da se kruznice upisane u trouglove j. Centralni i periferijski ugao. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A. Trougao. 2. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct. prava p i ugao fi.6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju. 2. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana."16. ako je centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa. 2. izvana. 2.4. r) i to datu pravu u datoj tacki A. precnik. tetiva. 2. Dokazati da su duzi AB j 00' medusobno normalne.vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak 2~ . jednake suo 2. ako je AB > R+r. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A. redom.~ 1 . Dataje prava p i kruznica k(O. 2..26. 2.ABD i . B i C. 2. Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj tacki A. j 2. r) dodiruju se spolja povueene su zajednicke tangellte. r) konstruisati tangente na kruznicu.41. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I datoj ta(ski A. 2.14.nicu-k. Pod kojim se uglom vide katete iz centra opisane kruznice? 2.20. Dati su duz AB i ugao Cl.ABC upisanje u kruz. Data je prava p i kruznica k(O. 2. Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni. ta i R (Rje radijus opisane kruinice). R). Dato je kruznica k(O.28. dokazati da vrijedi: r = . Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao.3. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao.43. 2. Dokazati: Ako . Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao? 2. 2. Dokazati.40.38.ie odrcc1'enajedna kruznica? Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A. Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao? 2.. Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ? 2. Dokazati da je cetverougao ACED tetivni. 2. 2. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu kruznicu u datoj tacki A.27. 2. Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni. Konstruisati kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T. Konstruisati ~ruznicu datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice 2.katete-:na hipotenuzu. 2. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ koja je paralelna sa pravom p. sijece stranice AB i BC.12.32. HOMOTETIJA I SLICNOST 2.1. r) i k(B. Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla. Na pravoj p odrediti taeku iz koje se data kruin iea vidi pod uglom a. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ? 2.44.2. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu. Tangentni i tetivni cetverougao Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus. .7. Konstruisi trougao ako je poznato c. 2 2. kojaje paralelna sa tangel1tom t. 2. .~ I II .13. 2.8. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija jedn~. U tacki B povucenaje tangenta t. Konstruisati trougao ako je poznato ha.ica k(O. Konstruisi trougao ako je poznato a.19. tadaje taj cetverougao tangentni...17.35..22. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data dui vidi pod ugiom Cl.33.18. R) i keG'. Data je kruzl.Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.11. time. Na dvije kruznice k(O. U taekama DiE. a i ta (stranica. c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee a+b-c pravouglog trougla ABC. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom. 2.37. Tackol11 A van krllznice k(O. R). 19 . Nekaje ABCD tangentni cetverougao.25. R). Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu . y i tb 2. 2. 2. 2. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla. 2. suprotni ugao i tezisnica koja odgovara toj stranici).3 I iI ! 'I II 2. 2. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz. tadaje taj 2. R). r) sijcku sc u tackama A i B.30.39. Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI koja je normalna na pravu p.··. 2.24. 2. Kruznica (kruzna linija) i krug.21. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu kruznicu.42.. Dataje prava'p i kruznica k(O.31. R) . R). 2. tatka T na njoj i 111a koja tatka A. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ? 2.5. Dvije kruznice k(O. Ako su a i b duiine kateta. 2. 2.9.· \ " ¥ .34. 18 k I J I -j ·1.

konstruisati dllz x a~o vrijedi: a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b . Konstruisati pol P. ugaa 'Y i visioa he.62. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije: a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x 2. 3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc l.58. b=3. Ij Ako su a i b paralelne. r) i tacka P. Odrediti odnos. geometrijska proporcija. .12. 2. 2.:. ProporcionaInost duZi. 2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka. kazemo da su nesamjerljive. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d.51.~ljednicka mjcra tih duzi i oznac~n'a ZM(a.64. Mjera duzi. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem? 2. Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi: 2.c (razrnjere): a) AC = CB b) AC = c) AB CB AB d) AB AC 2.6 em. tako daje AC:.56. b)=c. a S1. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2.61.3. Ako su a i b . nesal11jerijive duzi.+ r. geometrijska sredina dviju duzi. Samjerljive i nesamjerljive duii Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x (x:a=b:c) ako je : 0) a=1. 2.(b>a) dvije date duzi.52.0 A /8 C q D o :1 Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <. Tri kruznice radijusa a. c) (a+X):x=b:a 2. 2.. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3 nad tom tetivom. Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku paraieIne. za njih kazemo da su Definicije: 1) samjerljive..47. Date su tri duii a. Konstruisati polaru kruznice u odnesu na pol P.:. 2. Data je kruznica k(O.va dijela.a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111 2.46. b=4.4 0) . Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri vrhu od 36°.JS d) 2. D 0 k azatI. r) i njena polara p.2. tada vrijedi: ' a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao a nasuprot nje.60. proporcionalne su odgovarajucim duzima na drugoj. Konstruisati duz x ako je: a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2 2. Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne? 2. b i c. 2. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos: a) 3 b) 0. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog trougla 2.iera (NZM) fih duzi. 20 Ii I.63.48. U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru. b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i . Dataje kruznica k(O.54. 1 I r =. 5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru. c=30 21 .65.Talesova teorema 1 2. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB. 4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m.Iuzi e ako odredimo pozitivan broj k tako da vrijedi a. tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp p proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na po!upravoj Qq. 2.::::ke.55.2. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvije duii. produzena proporcija. c=1O b) a=8..66.J3 1. Mjerenje duzi.utrasnji (iIi vanjski) Clan naziva se neprekidna proporcija..53. d a VflJe 1 2. : b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim du~ima ua svakoj od datih pravih p i q.a) a=16mib=24m 2. b=4.' "'I/e a "b Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja.50.49. d' svaka 0 d nJlh dodtruJe pravu p. .S7. Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim b duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq. 2. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze? 2. a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b. e=1O c) a=12.59. kazemo da je e mj-era duzi 3.

c=3 c) a=IO. AC~b i AB =c trougla. 21 i 28.89. Akoje OC=7. AC=b i I Be::::a trougla.79.a) X=··Q b) x=--a 3 3 7 2.88. (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN -i MN=2NB. 2. OB=21. Datu d. Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica - - - BC =a.68. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu: a) 2:4:3 b) 1:2. naci AC. b) Ako je OC=CD. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla.01. I ohronto. c=15.74. Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. b i c. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia Teoreme 0 simetrali ugla trougla: Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. b. Date su duzi a. b= 15 em i e=4 em.67.u:z AB. d .73. 2. 2. 2. Ak 0 Je -=-. ako neka prava koja prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. A C 2.93.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je.76. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI.92. tada je ta prava simctraJa vanjskog ugla trougla. o I i 2. Na koje dijeJova simetrale njegovih uglova dijeie njegove stranice? 2. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a njegovim stranicama ako je: b) a=4. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC grade na iljegovim stranicama ako je: a) a=13.j :1 2.69. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A.2. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku AC gradi odsjecke 111 i 11.) x = - b) x = b 2 ab x=- c) x c) X 11 iI 7 '1 'I d) x=-a ab 'I a :b be .81. 2.78. OD=2AC. Date su duzi a.94. b=2 c) a=12.72. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom) u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. 2. ako prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. Dokazati! 2.70. b=12. a) Akoje BD=7. I . Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i 11. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN. c=3 e) a=IO. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne. a 2. ilABC sijece .3) a b 2 b) x=a :b b) X-::::(l GC 2. BD=14. b=12. tada je ta prava simetrala ugla. tako daje OA :'OB:::: m:n. Datu dul..! straniell Be. odrediti OA. OC~IO. Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC sijece polupravu AC. oc. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y.a) x 2. Stranice trougla su 20. c i d.. b=5.2. 2.odrediti OB.80. Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova. a) a=]3.83. I obrnuto. Odrediti duzinu kraka datog trougla. Dokazati! 2.).86.91.a' C d k . c=15 . AB =JO.82. AB podijelitina tri jednaka dijela. Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa.75.01. 2. a) a=9.6 jednakokrakog trougla dijeli krak u odnosu 3:4. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan. b=14. Date su dUfi mill.71.95. Kroz datu tacku M u ugJu xOy kons!:ui~ati pravu koja sijece krakove ugJa II tackama A i B. b=14. b=5. Data je duz AB. Odrediti odsjecke na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova. odrediti c) -- D S1. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c.87. c=15 2.84. ac + c' . 2. 2. 1 I j :1 22 1 J i1 23 . Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC = 5C~ -- 2. b=3 d) a=2. Trougao ABC ima stranice a=13 em.3 c) 3:1:4 d) 5:2:2 2.:1' X=-- c) 0 b c 2. b=l b) a=8. AC=6. d) Akoje OB=25. B 2. 0 azatl a JC bd +d' b" b d '. OA=OD.85. Simetrala ugla na osnovici a.90.4.77. b=4 2. 2. c=15 b) 8=4. Konstruisati duz x ako je: 5 2 4 c) x =-a 2. OC=4.:::.

U slucaju kada je koeficijent homotetije negativan. onda Sli ova dva trougla slicna. b) tcziste T trougla c) tacka 0 van trougla.1 odnosu na centar homotetije 0 i koeficijent: 2.datom Gija je stranica A'B':::: 111.98.ca jednaki. Za figunI F kazemo da je sHena figuri F'. onda su ova dva trougla sliena.1. gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k rna koji reahm broj.~) a) k~2 b) k=3 c) k~·1 d) k~-2 2. - [)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <.ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj. Konstruisati hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju : a) B(O. r). Odrediti homoteticnu sliku A'B' za homotetiju: 2 3 H(0. a sa drugom podudarna. -I) c) HIC). Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F'.. Svake dvije kruznice su homoteticne. Konstruisati hOllloleticnu s!iku A'8'C' datog troug!a za homotctiju: 0) H(0.U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla.112.J -. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S. Ako su M.a stranice tr! ptlta veee od stranica datog ugla.acka 0 van prave i koeficijcnt: c) "'ABC i "'MNP homotelicni.2. Dat je bABC i duz 111. Konstruisati ~ruz!licu koja dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\. kazemo da su ove figure homoteticne.na centar 0 koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2.l1am luku.1 OD. -2) c) H(O.109.104. a broj k koeficijent homotetije.76 Slicnost oeometrijskih iinura " ." koja jc sa pn'om figurom homotcticna. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega.\. Tacka 0 se naziva centar. -_.odnos duzina tacal~ M dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki. NiP sredista stranica n. kaze se da su te figure direktno homoteticne. a) Homotetija geometrijskih figura k~2 b) k~4 c) k~-3 d) k~-S. b) centar S opisanc kruznice c) centar 0 upisane kruznice. 2. vrijedi vektorska jednakost OX' = k . ' Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY.Ie direktno hOl11otetican sa datim nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla.* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla.103. Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jedna~ jednom Uglll u drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc uglov~ proporcionaine. ' d) H(0"4) 3 2.108. tb i (X.Kollstruisati bar jedan trollgao koji .Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll ~ABC ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla. za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne. r) II odnoslI.96. Staje centar homotetije O K91ikije 2.! 2.4) 2. Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan broj. Dat je MBC i krllznica K(O. Konstruisati trougao hOl11otetican. Konstruisati bar jcdan trougao koji . 2. naziva se homotetija.106. J J 4. dokazati da Sil ttouglovi l______________________________ a) k~ I 1) 2) 3) 4) : . 2. 3) 2.101. 2) b) HiO. 2. b) H(O.ABC. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O.111. ~ I I ! 'I . Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije tacka 0 na pravoj i koeficijent: a) k~3 b) k~4 c) k ~ -2 d) k~-2 2. -2) c) H(O. t 02. b) teiiste T trougta c) tacka 0 van troug!a. ·:·:'··1' ! '[ 11 J" '-I 24 k~-2 koeficijent homotetije? 2. :1ill 2S . 2. naziva se slicnosL Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'. II PI'avila slicnosti trouglova: Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a.svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc pridruzu.l 05. 2.110. 2.97. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla.3) 1 2 2. . Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega. 2. Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim stranicama drugog. ako postoji trcca figura F. . Odrediti centar homotetije ovih trouglova.107.2) b) H(O.115. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da OX. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica.5.99. 2. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na precnil}LJ~ a druga dva 11a kruz. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije l. J 13. Dokazati! Sta je cenrar homotetije? 2.

Kolika je yisina drveta? 2. . 2. Udaljenost izmeau mjesta A i B je 10 km. 2. J 40. 2. Na geografskoj karti razmjcre 1:25000 rastojanje izmedu tacaka A i B je 12 em. 2.l.. 2. da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto? 2. '·:·1.C'~ ~ 2. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla. IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba. '~ slieni i odrediti koeficijent slicnosti. Dokazati! 2. Visina trougla dul.dokazati davrijedejednakosti: AH. Dokazati. SimetraJa ugla AMB sijeee stranicu AB u tacki E. tada su slicni. Dokazati daje Ae.147. CD 2. odredit1 5tranice drugog trougla: b) a=J2. Obimi sii. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15. b=30 i c=40.&ABC su vrhovi AA'B'C'. 2. Dakazati da su _ovi trouglovi 26 II. ledna stranica prvog trouglaje a=24 em. CE = Be. udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km .138.122. 2. 2..125. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog. Odrep.=8? 2. 2.]20. Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka. Osnovica jednog trougla . B i C. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC. Ako su dva trougla sliena. Poyuci paralelu a' sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em. Da Ii su ova dva pravougla trougla sliena? Zasto? 2.A'H=BH·B'H=CH.5 lTl. 2. tada su radijusi upisanih kruznica oyih trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama.da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa stranicama drugog. c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica. !24.vertikalni stub visine 3m baca sjenu duzine 4m. 2. fada su tezisne duzi ovih trougJova proporcionaine odgovarajucim stranieama.118. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla? 2. Drvo baca sjenu 18.153.136. Aka su dva trougla slicna. 27 .! jednog trougJa proporcionalne odgovarajucil11 tel.130. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°. Odrediti vi sine.Visina 0 koja odgovara kraku ovog trouglaje BN.Ie a=5 cm. * Ako su dva trougla slicna. Odrediti. a drugog 55°. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8.13]. a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D. je srednja duz L1ABC. Dokazati. a stap duzine 2 m baea.a drugi 1ma ugao oa osnovici 40°.tada su tezisne dul. Aka su dva trougla siRna.ima drugog. Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9. J42. Dokazati! 2. Razmjera kalte je 1:50000. Stranice trougla Sll a=12 em.145.Trougao L\ABC ima stranice BC:::::. Dokazati. Akoje H ortoeentar L\~B_C ~~A"!3B' ~~~' njegove visine. 2. Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee? 2. 2. Para leI no sa datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima duzinu 6. obima i povrsina slicnih tJ'ouglova: a) Obimi slicni~ trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama.126.Teoreme 0 odnosu visina. sjenku dugu 40 Clll. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B? 2. b=J5 i c=17. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100 . Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog trougla.l51. Da Ii postoji trougaosa visinama h. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih trouglova.132.139.128. a jedan ugao dmgog trougla 60°. D()Kazati. 2.. Sredine stranica ". Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° . Dokazati. duzine stranica trougla ABC na karti. b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama.135. Stub dal~kovoda baea sjenku duzine 8 111. Ako su a. 1. 107 2. . :1 :1 2. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla. Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll.144.150. Dokazati! 2. lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli. hb=5 i h. dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu stranieu.129.117. 2.134. U isto vrijeme ina istom mjestu. Dvije vi sine "ABC su h. a njihove pripadne stranicc iznose 15 i 20 jediniea.116. b=15 em i e=18 cm.127. njemu slicnog. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A. 0'=45 2. dobice se trougao sliCan datom.152. tada su radijusi opisanih kruzniea ovih trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama.123. Ouz DE koja odgovara straniei AB. Obim trougJa je 0=38 em. aka se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ? 2. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele? 2. Kolika je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"". Dokazati cia je "ABC sliean sa "CDE. Dokazati. a pripadna visina ha =7 em. J 46. r(]cullski. Dokazati! 2.119. a udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km. Dokazati. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa drugom stranieom.149.141.cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih trouglova'. * Dvij~ ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice drugo·g.0'=66 a) a=20.isllim dul.J37. trougla? 2.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6. 10 i AC =12 koje zaklapaju ugao od 120°. 2. 2. 2.121. Dokazati jednakost AN = 7CN .148.= AD i hb= BE.=4."AED. Dokazati. Dokazati daje "ABC .133.143.ri obime ovih trouglova.

183. 2. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD.154. 2.174. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece lAC i AD u tacka1ll3 FiE.158.i1l¥~·uglo'g . Os novice trapeza su 30 i 15. Dat je . hipotendzo't:t.aiet~':p.169_ Datje .6. t.. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima.lova. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak. 2. Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice i visine. 2.:···.' . Kolike su osnovice? 2. Dat je . Pitagori. 2.katetaiita-. Konstruisati L1ABC ako je dato: 2.ABC. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data je~na stranica.172.177. soi=6 em.. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha • 2.7. b:e~3:S. 2. 2. ~va. Dat je . 2. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a. {. 28 29 .odnns osnovice i kraka a:b::-:o4:3. 2.159. e-~=lcm.189~ Formul.155.176.drataJl~4:.dnakJe z'birll.s r l1pisane kruznice. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3.gla je ~eOm~~!tijska st~4i~* ltip.5 em. I 2. Paralelno sa osnovicama Be i ·AD.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge katete i hipotenuze 3:S 2. b+e~7em b) b:e=3:2.. Odrediti duzinll ove dijagonale. 4 -.a teorema ~) ~.troti.160. 5 2. 2. Dokazati daje dUl: DE geometrijska sredina duzi AE iCE.157.drat.188. b) b:e~3:4. 2.. <x~60°.. Dokazali da je BM· Me = AB· CD. Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica.181.ina . Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane kruznice.ABC sije6e stranicu AC II tacki D.170. b) b:e~S:7. cx=60° ijdijagonala iz vrha ugla ex je d:::::5 .ABC.178.~3 em 2.a.. Tacke E i F pripadaju .173 . "." "" . b:c~5:3 2.6.190.---:-1 1 =+= Be AD 2.179. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu? 2. . 'Iia mp?te~~zu. 2. Srednja dut trapezajednaka je 9.' . 2.186.•) a~3.6. ". Odrediti veel! visinu.162.. Simetrala ugla J3 .168." . b:c~2:3 .t:Je. Normala na BD kroz srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E.6. Pokazati kako se moze izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka. -2.163. a obim drugog iznosi 18cm. Tacka presjeka dijagonala trapeza udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5. U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu? 2. a njihovo mcdusobno rastojanje se ne moze direktno izmjeriti.. Odrediti obim prvog mnogougla. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata tezi~nica koja odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci. Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao 2. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm 2 i 4S cm2 . ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva slicna trougla. 2. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee Dokazati da V1Sllle. Manja yisina p. 2. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina h"~3 i. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je kruznic" radijusa r. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n.'red.ABC. tako daje AE = -AD. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan os~ar ugao i zbir hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi. 2." b) 'Yi~ilia. J 66. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov.I'~t~gorina teorenia}. t) J(l'3.ABC.185.. Dokazati da vrijedi: EF = -c.175. <x~45°.161.') <x~75°. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h. .156. . 2.165.'f2.~.184. 1·-- ie AF = -.] 80. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C. <x~60Q. 2.a) <x~75°.164. Konstruisati trougao sli(~an datol11 koji ima elva puta veee stranice.ot~~~*~'i ~v6J~ projekdje. poyucenaje duz EF. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i stranic~ na kojoj !e-zeovi uglovi." '" . 2. =60°. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug. 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka ~.od~jecal{a:koj:e gra~l na hip(}ten~zi.171.AC . Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee tezisnice. 2.'.arale!ograma jednakaje 8 cm.a. Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju. h.. 2. 2 kracima trapeza. kroz tacku 0. na«. 2. Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN.2. jedan ugao n<l njoj i razrnjera druge dvije stranice.isati.182.167. .6.187. 2. 2. Datje LlABe. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. Oat je MBC. Dokazati daje AB· CD:::: 4r2. Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez.

Odrediti: c) Radijus opisane kruznice. a kraei su b=25 em i d= 17 em.JS d) x = Sll .191. dobijamo trougao sliean datom. Izracunati duzine dijagonala.196.227. 2.J7 ]1 I I Date su duzi a i b. 2.200. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em. Izracunat~ visinu jednakostranicnog.219. 2.22]. Stranice trougla su 13 em. Koliki je obirn ovog trougla ? 2. h=IO.213. c::::m2 +n 2 .[3 b) h=3 em e). q=16 2. a h hipotenuzina visina. Koliki .ABC.II 2. 2. Izracunati hipotenuzinu visinu i odsjecke koje gradi na hipotenuzi. 2.8 m i 14 m. Ako za stranice trougla a.205. a:b=8:15 2. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu.J2: 1. dokazati da je trougao pravougli.230. Rijesi~i pravougli trougao ako je dato: b) h=60.214. Te. Odrediti povrsinu trapeza.199. 2. dokazati daje D. 2. q=144 c) p=9.210. Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4. gdje min ma koji realni brojevi i m>n.~ iZllOSl 75% od druge. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova vislna h: a) h=5 cm 2. Ako su kraei trapeza medusobno normalni. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE. p:q=9:16 c) c=34. Odrediti dijagonalu d kvadrata. h=8 b) c=lO. Odrediti obim troug1a. a krakje b=29. Kohke su stranice ovog trougla? 2.197. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em. Dokazati! 2.202.[f. 2. 2. Stranica Is. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i za 10 em manja od hipotenuze. a krak je 25 em. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke. ledna kateta ovog trougla 'I ~~-- :1 j . b::::m 2_n 2 . 2.223.. Odrediti radijus u romb upisane kruznice. Dmga kateta jednaka je 20 em. Odrediti visinu trapeza. 1 ~ 2..198.206. -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla. Odrediti kaiete i hipotenuzinu visinu. 2. Konstruisati duz x ako je: 2.a) x=a. 2.217. Odrediti visinu'trougla koja odgovara stranici 15 em..Ie obim trapeza? 2. Ako je c+a=2b.. trougla ako je data siranica a: a) a=IOcm d) a=2. gdje je C vrh pravog ugla.203. Normale povucene kroz dva suprotna vrha na dijagonalu.22S.23I. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta. Dijagonale romba su 12 i 16. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm.212. Razmjera straniea pravougaonikaje .ABC. Ako su a i b katete.~ ij 30 oj! i 31 . 2.. Izracunati visinu i dijagonale trapeza.204. uokazati jednakost 1 I 1 a' 17' h . 2. Dijagonala kvadratajednakajc d.J14 c) x =. Dokazati! 2. 2. a) Visinu b) Radijus upisane i 2. Dokazatil 2.Zisnice pravouglog . dokazati daje zbir kvadrata njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea.je 1 em. 2. Dokazati! 2.[3 2. 2.229..216.a) x=-Ja 2 ':""b 2 b) x = .f3O b) x = .[3 em pravouglog trouglaje 10 lTI. Suma kv~drata dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata njegovih stranica. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze. Odrediti stranicu a kvadrata. dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela. Katete pravouglog trougla su a~6 i b~8.208.ADE slican sa "'ABC. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na dijelove od 12 em i 9 em..201.195. Dokazati! 2.194.211.193. 2. 2.6.218. Kolike su katete? 2. 2. 14 em 1 15 em. a katete su a i b. b j c vrijedi a=2mn.+ .222.192.215.a) a=4: c"'5 2. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m.226. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata njegovih: straniea. a visi. tako da je proizvod odsjecaka jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa. Dijagonale romba su 4. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4. Hipotenu~a b) a=4 cm c) a=8 em d) h=12.207.a) c=20.vezane·su relC\ciIom. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na hipotenuzu 16 i 25. t/ +tb2=5t/.224. Dok<-lzati da je -- ACCE=BCCD.209. Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina. Odrediti obim ramba. a odsjecak p=6m.vadratajednakaje a..* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.[3 b) x = a. 2. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi: a) x = .22S.220. Straniea jednakostranicnog trougla je a. Dokazati! 2. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13.na na krakje h=12 Izracllnati drugu visinu trougla.232.= -2 . e) x=~ab+b2 2. e) X=fI . Hipotenuza njemu slicnog trouglaje 25 em. Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzL Dokazati! 2. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D.

ca~a kaje kruzn·Ica . U datu kruz.p. 2. tackLP"i pri tcinie a:-.i i sjeciee. Odre~iti duzinu sjecice.ods'. Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em.~bJa pr.gJ-(jf:!jes=--i---' 7 r7 I I. Zlatni presjek duzi TeorcJU:c: Proizyod·oqsj~.~~nfralrto r~st()janje ta~k. a datu pravu p dodih!je u . 'J?e. 2.:.240.istoj kttl7Jlid}.241.'' ~ .. . 2. b~11 d) a~l.I 2. 1 I j 1 1 ·1 .. 2. . a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice..tl tacke . Aka su poznate duzi a.avoJ .ijeca ii'a pr.uzli~cu.Iicija iii moc tacke P U odnOSLl na PQ.t.250. b~5 b) a~4.dokazati Pitagorinu teoremu. Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A. u cidncisu'n<i krufultu k(O.265. datoj tacki M . tupougii iii ostrougli.237.-- . c i d. QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja . Do. Ako se prave.nieu upisati trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls.smatratiu ~r.b i e.' PO" ~Zl9a'~u. b i c.om.ckc. C i.236. Kru~nicaje sjecieu podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em. Poznate su duzi a. Straniee trougla su e=lS em. .O. 2245. Koliki je radijus kruzniee? 2. Potencija tacke U odnosu na kruznicu. Dokazati. · 2.238. konstruisati dUl.·1 1 . 2-246. Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu kruznicll K(O. 2. 2. 2. b. ' 2. Ispitati da 1i je trougao pravougJi. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom trouglu.-.257.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu. alb sijeku u.-. povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI.235. Odrediti duzine tangentne duz. Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta.255.258. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina jednaka 8 em.sini jednak datom trougao koji je po povrsinijednak datom kvadratu. 2. U datu kruzniclillpisati trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla.254. b=13 c) a~3. Tcorcn~e: Aka je tacka P 'van k~\r?nlce tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu kru~nkll jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj.8.* Dataje kruznica k(O. D koncik!icne (piipadaj. r) i trougao ABC. 2. 2.oJ odgo\lara. Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll .od drugog kraja tetive 8 ern. x. udaljena 13 111.234. radijusa R jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog desetougla koji su upisani u istu kruznicu. ".:'. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku.vriiedi: o=d2:..9 em.262. 2. Konstruisati jednakostranicni deltoidu.'.Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na pr~. . Koliki je ri:1dijus ~fu~ .* Dataje kruzn1ca k(O. 2.". 2.tacke A. P. b~9 2. R). Odrediti duzinu tangelltne duzi. 2.243. svaku od dijagonala po zlatnom pre~jeku. 2. Ta'ngenta je za 20 em manja od unutrasnjeg.247.263.P: 2.JS\S-U s~h)s-c . Konstruisati duz x ako je x:2=17.Y9j 'koja sadrii tacku P nazivamo pote. a sliean drllgom od datih troug!ova.248. Najednom kraju tetive povucenaje tangenta koja je udaljena. ' 2.242. Dokazati.ilJ1tail. 2. 2.* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku. Kolikaje duzina sjecice? 2. aka je x 2 =a2+bc.a~:ke C'i D .: _ ' ''-''':'''':'.aCkQl1't. Konstruisati jednakostranicni pravougaoniku.:.Ja -be cJ x=~-+bd Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' k(O. konstruisati duz x=a2 :b. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata djjagon4la~ 33 .233.244. 2.251. b=13 em i a=4 em. Kon5truisatijednakostranicni trougao koji je po povrsini jednak datam trougao koj! je po povrsini jednak datam traugao koji je po povr.1 2. Konslruisati jednakostranicni rombu. a radijus kruznice R"'21 em. a:. Tackom P povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi. P u'odnosu:ria.260. Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m. S.je d .'-. Data Sll dva sliena trollg!a.prava hsath'zi _ prava ' '.'R)~.. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi formula: h" X ..krtiinicu-.253.261.A-k. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente.R2. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u datoj ta6ki A 2. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea.252.R)" tada Za potenciJ. Aka su date duzi a i b i a<b.259. Konstruisati duz x aka je: 2 a) x=-Jab+c' b) x=. Konstruisati novi lrollgao podlldaran prvolTI.. Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea.-P je kon~t.. KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je: a) a=2.249.saddt ta:cke: A i'B. 2." Straniee trougla su a..256.ce ~oji prolaz~ p+c~. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli. 2. 32 . Odrediti duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em. DcHnicija pot-cn'cijc ta.pi'Sane kruinice.kazati. r) i trougao ABC.264.(rtencija})Ve tack¢ s~protilaje kvadratll'poliitetive nOl·m'!lne na ra~iijus kruzl1i.() u+b+c =~. 2.olazi t.u. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee 2.e. ·Karnoovi obrasci.i'aka vriJedi PA· PB .239.

2. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost: a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+.12.a) 54 c· b) 56i c) -i 3.) 3i' b) -i' 3.a) b) .6. 2.5.. Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve: 3.:syfi1 brojey?':o. c) x+5+44i=6x+44i 3.komplcksnog ~1roji4: a:_ brqj b=lJ!lz .200 Dokaz~ti da za svaki prirodan broj n vrijedi: a) i 4!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l )=_i 0 Ako-.a) ~ +. 6 b) ~25 eooo+i d) 7 5 5OO2+i5004 +i5006 cJ . (1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4 3. d) 778. h.2+3.3.20.a) Si'+2i)+7i 3. . Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em. tizmemo hI-oj' za kdji' ~rUe'?( F-~i '_ tada se skup. b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi 3.-9.16.a) 4i 3. Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost: 3. Data.a) b) 9-9i' 5 b) i 6 J b) IOi _4S_35. d) 57i d) -1992+37.4i c) Z = -0. c+di .2. .-:-< _'. Izracunaj: 3.IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi: a+bJ.ealhi ~iQ.4. dokazati da je b·c=2Rh.' Ako J¢ z::::atht.267.)' d) 5-5i' 30 d) i d) -4i3 _1 1ill d) (-i)" l9lj9 d) i c) -255 c) 88+255.'+i i'" i'" Napisi realni dio kompleksnog broja: 3..10. 1.1-2.a) I S b) -24i 3. aJ SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3 .a) x+ 1 1i~7+ Iii b) x-3+9i=-3+9.'J:. Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.. 3.a) ~ z=2. b) 98-36. .a) z=0.S.269* Ako su b i c stranice trougla ABC.a) 4.~ se broj?~R~z_ naziva. d) -II +90i 3.27./-100 3..a) 12+3i b) -33-4i (-l)' 18+8i' j21 8i 5 +2i-4 i 'J (_i)5 ·1992 Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja: 3. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P.{)'Ji ka_ af?i.18.=.1I. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja: rs aJ 3.14.a) 15+7i=15+x. " ': ".a) (_i)7 l.15./-64 -~ +. 5 z=--+8i c) 12 Izracunati vrijednost datog izraza: j4000+i 4001 +i4OO3 +i4004 b) 3. polara p koja odgovara polu P i jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P./-108 + '../-256 b) ...a) 66+2. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y =1 (l-.7.21.19.:"" }.ie jednacina x+yi=31 +9i./-49 3. Jednakost dva kornpleksna broja Zfi gva ko. c) -1998-6i 3. broja z. koliki je radijus kruzniee? 2.)y = i. 2. izraClillati vrijednost datog izraza: bJ (_i)" c) e) c) c) c) b) CJ J d) (-2.a) Ili+12i+. ¢) (a-c A b-d). Odrediti vrijednosti varijabli x i y.a. b) ._12.'+4 J 3./. Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z: 313.ngi:iyamo imagiI(ar~i clio konmicks.-'-75 2. z=-- d) ./= 32 .23.9. b) z=-0.a) z =--+-. povucene su paralelne tetive duzina 6 em i 8 em. * U kruznid.22.a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221 b) 17./= 27 + 2.266. visina i R radijus opisane kruznice.25. 34 35 .4 3./.26./-50 c) .nQg.-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i 3.3. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina: a) xi-2y=-i b) (I-. .~: 1.88i 3.)x-(I+i)y=-I+.l. d) z=-0. 2 5 3. -.50 +. Rijesiti datu jednacinu: a) 2+3i~x-yi b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i 3.a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i 3./.98 -.7+2.gdje _suy i b'tna koji realni brojevi. -' . p6de'fjhlPjji./-12 b) d) ./-16 8 -12.8.28.17.)x-(1-2i)y = 7.i ta4.24. naziva sk~p komp~~MnihbroJev.(:9 -. sa razoih strana centra 0.1.268.)x+(I-.

z2=]-i 3.34. Ako je z. c) z=3-99i d) z=24-55i 3. 3. z2=5+1 c) 2\::::-1-1.: a) I+mi.30.61. z2=-I+i c) zl=l-i. 2 1.a) 2]::::3-2i.-5irl+~i) 3 _ c) z=(~+~il~-~ii ".3. odrediti broj b) zl=5+2i.39. -999+8m.) 11 Konjugirano-kompleksni brojevi a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-. z2=3+7i zl=4-5i.37. z2=3+i 3.47.: a) ::::1 + . 3. Aka je z=-1-1.) 342. = -1+5i.4l. = 11-4i. z2=-3+2i z.•) 3.l 3.+ . Aka je z=l +i izracunati vrijednost izraza+z2~z+ 1. Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je: 3. ? 3. z2=-1-9i c) zl=-2-3i. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti. 3. 9 5 d) 7=---1 - 3. Akoje [(z)=-z'+3z2+z+2. .53.56. z2=2-i c) zl=8+3i.55.. z2=r+5i Zj i Z2: c) z!=~i.)(5+ 2.40.)(3+2.57.a) (1 +2.afbl.Z 2: c) zl=5i.59.4. 36 a) z· Z c) (l-i)(1+4.60.a) z.a) z.Operacije u skupu kompleksnih brojeva C: 3.33 .a) Aka su dati kompleksni z.32.22::::4 3.84x-2mi.35.22::::-3-i b) zJ=-3-3i. z2=-10-3i b) zl=-1-2i.a) 1-1+-i 5-3i) b) i(4 -+-i 2 J \5 7 3. z2=-8-4i c) zl=8+2i. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su realni.z c) ~ + 22 d) 2~ + z 3.a) z1=3+2i." 3.a) (2-5. =. 3 4. 37 . Aka je z = 5+3i izraclinati: a) Z + ~ b) z . z2=6-7i c) 21=8-i. z2=1+i 3.) ~ ( I 3 3.bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2: 329. )(I-2i)+( 4-2i)(4+ 2i) l 1 2")' J c) (I 2 '1 -+-Z -----[ 4 5 6 9! c) (l1-3i)(2-3i) . z2::::.-. z2=5+3i b) zl=3+2i. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i . Dokazati.48.)(3+i) b) (1+2i)(3+. z2=4-6i b) zl=-S-9i. z2=-1-7i brojevi z) i Z2 . b) .38.49.22::::i b) zl=1-i.52. z2=4i 3. odrediti [(3-2i).a) z.58.i) 1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i 2) (a+bij. 3.Z2 = 21 .a) z=6-Si 5 5 7 3.) 3 Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je: b) z=l-i c) z=S+2i 3. z2=5+54i b) zl=9-2i.31. c) Z =---+-1 b) Z = . Odrediti z' datog kompleksnog broja z aka je: c) z=2-3i b) z=-I+i a) z=5i 5 b) z z c) (. z2=-4+3i b) zl=-7-2i..=9-4i c) zl=-1+i.a) 3. 2::::Z1.a) z = (1 +3.)-(5-2.a) z=I+.a) Z=(2-i)(3 .45.2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -. izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima odrediti vrijednost izraza: -" " .54.36.1+1 c) zl=2+4i..I)i c+di . Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i .) b) (4+.7 • '" lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva 3. z2=-3-i 3._.0) (-2+3.)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2 ~.. 3) (a+.2.22=1+9i lzracunati vrijednost izraza: 3.43. _ b) Z= (l3:. = 3-5i.a) 3. z2=-S-Si Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je: b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i 3.(c+di)= (a'c)+(b'd)i 3. z2=-12+115i 3.a) z=23 3.a) Z. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugiranokompleksn.u) z\=1+1. zakompleksan brojr= a .(c+'diXc-Jij-' c 2 +d 2 '.+ -I i 1 5 b) (3-4i)(3+4.44.50. "..5L. Dijeljenje kompleksnih brojeva d) z=2+5i 3. z2=-5i b) zl=4-3i.=3-2i. z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i.22 c)~! > Z2 = 21 . z2=6-5i 3. 22 d) z=-3-4i 2 4. 3. z..51. ) .)(5-7.a+bi.a) z=2+3i b) z=-6+2. z2=13+i zl=-5+6i. z2=-2+7i b) zl=10+12i. 1-9.46.84x+2i c) -999-4i. z2=6i c) zl=I+8i.ako je z=]-i.=I··2i. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni. 22=2+1 b) 2\=10+2i.bi kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi.a) zl=9+4l.

66. z. 1-.l b) Iz..a) (6-i)z "'-i b) (I-i)z= l+i 3.=-3+i Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2: b) z1=I-i.67. ~-tealan hfoj c) z=-2+3i d) z=l+i Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z 3..--)2 z= (.). I d) I z.85.a) (l+i)z=2-i 3.)'1' + (1 + (1_.81. z2=5+2i c) z1=7-2i. I\ j I1 3.)50 -(1 . izracunati IZj+ Z2 .z1z::l.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i? 3. 3. odrediti: 3.)~ 2 A Ri." (1+[. I 3. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.l-lz. Odrediti kompJeksan braj z=x+yi tako da slijedeca konjunkcija bude istinita: a) Re(z· c.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO.76.a) .l c) Iz. cimbenike): II: 3. .89. .('2+[.'2. . 3. odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je: .z.)' 2-i (1:+. z2=3+i b) z1=4+3i.=9-12i. 1- b) (1+.77.)' 3.74.5. z2=1+. ? 1 3 5' a) z=~+~ b) z=~+--[ c) Z=_l.-z.·2 3. z.3-4.).221? Iz.70.)5(~ .)1000 (I _ ... ... 7-5.£)~ ~..a) -1+ 1+ ..3+4.=6+8i.)".-~i '5 5 Iz-~I .+z..z2 I 3. odrediti f(1-i)i f(2+3i).62.80.=2-3i.86.93. .69.(2+ . Ako je z. Nakon racunanja.68. c) 3..94.+':"~+J 2 4 i 2 3 2 3. (I + .* Akojez=I+2i i b) f(Z)=F_-z~' . 7 +." b) Im(z· c. Akoje z=-21+20i.a) x' +4 2 2 :3. I b) 12.-8 1+2 3.63.) b) z=_2+2.= 12-5i .)" (1 + .1 3.)' +(I-i)' b) (2.).a +b b) x' +25 b) x' +9 b) a2 +4b2 c) x 2 +121 c) 9x2+144 c) 9a'+16b 2 _ d) x' +256 d) 4x' +9 d) a+b f""'.' ii 2.64.1 2-3i 4 + 5. 3.91."~::=:' :Ja 2 _+b 2 :nazi. I lJ I 38 I il Izl=[-Z[ b) Izl=l~ c) Izl=H Dokazati da vrijedi: 3. . 1'-1 a) I c) (5+i)z =1 Ii c) 13iz=(I+i)' Ii lzracumiti vrijednost izraza: 3.=2+3i. z.i c) ~~_~I~ . 3. 3. )= . c) z=-i d) z=lOi 3.=l+i c) z1=3-i. )=18 A Im( ~ lZl )= ~13.. )1(100 (l+i)'OO 2. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je: 2+5. 2 " oF O..90. . odrediti : a) Iz.a) z1=8. Izl b) c) I~I z= 20 29 -~.1 c) I Z. d) z=-2-3i ? Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom: I b) 5+2.78.1 d) Iz.)' .Odrediti kolicnik 3. J . + 1)' +-"-'~ c) (I .a) a) 3. z2=-5+i. 6.a) Izl' = z ~ c) I[ ~' 1= 11:. z2=-2+3.I+lz.83.1).88. Ak6 je-.lzracunaj I ZI+Z2 +2z l z 2 1 akoje zl=1-4i. ' 2 (1. 12.92.a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li? 3.87.-. dokazati da je (x-yi)'=a-bi.*a) Iz. 1+.. b) z 13 + 12.71.72:a) il+. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je: a) ~ (.a) (1 + ..a) Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja (2.. odrediti: a) I z. +1' c) (1 _ . 1+ . Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi: Rijesiti datu jednacinu : b) (2+i)z = 4i 3..75* Ako je (x+yil' =a+bi. Poznatje kompJeksan broj z.73. oF 0 Rastaviti na faktore (cinioce.vam~:m-~dul (ili-apsol_~t~_a­ vrijedl1()st) broja z. c) 5 5 5 5 3.z::::a:+bi.1 dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l· 3. +~. 3.+2.79.lz.a) x2+1 3. Akoje z.65. 3 ? . 3. z::.. a) z= b) z=-( ')' c) z= 2 5. d) 8-. Izracunati reciprocan broj datog broja z: a) z=-i b) z=2·. I. Akoje [(z)=2z-3z'+IOi.)32 b) -it c) . z.a) z=12 b) z=8.!.11' . d) 29 Iz+~1 d) '=-. (I . 3.'!lZl 13 39 .a) z1=2-.82.95. z= +1 z=2+2.' 1. +2 21. 3. Ako su dati kompleksni brojevi zl::::2~3-i.84. n 3.=4-3i .* Dokazati: a) (:: j.

z= (II +i. 3. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z): c) 2z + 3z = II + i a) z-32'=8-2. 3. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2.110. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva.119.Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje odgovaraju broju z ako jc: a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ? 3.5 Im(z.0) 3.104.116. (2+. z2=2-Si? 3.0) b) B(0. 6) b) B(-2. ako je: a) b) Re(z. N.118. \100 1+ I ) a ( 1 12) .124. (1-2i)' (1+i)'+3 (WI" i) .editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka: 3.6. 3. 2.112. ~)=. Kompleksni brojevi .=5i.121. -3).122...z2=2-i.i')I1E b) Z= b) 2ImO (I+i)". -2) i B(l. . c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i 3. * lzracunati: a) z=[~+i~)' Z=(J3 TiJ+(i-:J b) c) 2 3. Kompleksna ravan U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja odgovara datom kompleksnorn broju z. 3. Odrediti kompieksan broj z=x+yi .:J. ako jc: d) z = 8i 3. . 3. razliku. Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i. b) zl=-5. 1).* Izracunati: 60 .a) A(3. c) z = .'0\" (l-i)"I-I IlE 3. b) 2'+42=15-6.97. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i. 2).3) c) C(-2. -5) d) D(O.102. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju -12 +i-/6 1 ( .a) z=7 b) z=-3i c) z=-5 d) z = -4-2i 3.:'2 5 A A Im(l2.a) /\(1. 3.120. .126. l'.)3 +(1_.109. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva "tv.125.[i.y).-I) d) D(5.107.*a) 3. l(i+i )' Z= " nE N. 3.:J. ZI)= -1 Ri~)=. Dokazati da je irnaginaran broj.113.111.105.106. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva: a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i 3. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz (I +i)''' rcalan broj.zJ=-1 3. -5)" 40 41 .108.100. Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U odgovara: a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i 3.115.99. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si.l-~j h \6 -2-J =-2.7.razni zadaci 3. c) 3.* DokazatlJednakost: b) . z3=4+3i..4) c) C(-3.96. 3. Odrediti zbir. ako vrijedi: a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ? 3.98. -18+2. h 1+~5 [-1:. Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni. proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih tackama /\(3.10 I.* izracLlnati vrijednost izraza: a) 3.. (/- 3. Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom broju z u kompleksnoj ravni.* PoJjjeliti kompleksne brojeve: a) 3.a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i Odl. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je: 3.1) i B(-2. )4 ( \.3.f7 J 3. Za koje vrijednosti varijabh x I z=-Js+12i y vrijedi jednakost: 2x+(I.4 1 1 I b) ll+i.117.1 14.)6 3.'.5) i B(2.103*a) l+i z= ( 1-i • V J ' I1E N. Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima: a) zl=4+2i i z2=-4+i. tacke /\(3. 3+4i 3.123. 3.13 1+ 6 ( l-2-) c) ) Ji d)h [. 5) i N(7. -2) c) -1+·i13 a+i.

+bx+c=O_. k9ja'se_.* KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) (_I+i)12 3. . n~ziva se. Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz.139.130. . .a+b·ab+ 1 = 0 ~ a+b+ab-I = 0 .131.* Dok~ti tacnost slijedecih fo~mu1a: a) ra+bi+. a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i . .127..o~o je-.a) 6x2-65x=x2+11 Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine: b) 802x' +34x+19=0 4. Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog'.-bx+tS:Q. 1z? I =1 .e.Ja-bi=~{Ja'+b' +a) lednacina.'na qblik:ax . dokazati da je z'= 1.anakvadratr(ejedn'~Ciiie. 3.clana.133.* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi nep()tpuna~ c) 2020x'·77x+30=0 c) 88x'-8x·l=277x 2+55 c) -20x' -I 77x+50=0 c) 123x-4x2+12=7Ix Na~isi slobodni clan date kva~ratne jednacine: b) 2x··-4x·119=0 c) -33x 2 -87x+2000=0 4.Il)6ze.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a) 3. 3. (1.3.1o sIQk~d. Dokazati da za svaka dva ko.ni clan_kvadratne}.3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4).' Ako jc'. Zj 2:2 3.'do\le~ti. _ _ . dokazati da je broj Z = 1+ I z] 1=1.(Ie i13) 3.(x'1)'=2x+3 Odrediti kvadratni clan date jednacine: 4.8. • 4.i13J' .I 7=0 Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax 2+bx+c::::O: 4.rQpieksna broja a i b (a. 1 \:+11 4 A Re(~)=l. 3+. b i'e rcalni '9r()jevi i 'a~. 3.a) _5x 2 +44x·17=0 4.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete: 16 .[')(1 +1')' - 4i)-(2+4i)3i]2 [(2 1+2i] . dokazati da vrijedi: b) z= Z2.neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1.rl'eat~og:cl.-sc.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 .. linearni_ clan kvadrahle jednacipe.7.form'ule: _l}'±-~b2 ~4ac 2a 4. kvadraUiiJjedn~cjnu nazivamo_ .4'I 5 5 1-21 4.).- b) Dokazat.:' rjesavamo prlmjeiiOni-. .-Broj . gdje'su.11.a) x2 -4x-4=55 b) 3x 2 +8x=5·5x 2 c) -x2-2x+4=3x 2+35 - Napisati koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc: .'_". ako je funkcija r definirana formulom f(n) =( I.ednaCine: " .kvadratni.a) 3x -6x+1O=2x Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _ 4.a) ·3x 2 + 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0 4.1O.) i f(z..-'tada. .* (I .2 4. 3.136.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1. .* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi 3.* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I .a) (x+3)'·3x=2x .a. 42 Kvadratnu jedmicirtu ax2 -. 3.137.4.Izracunati vrijednost izraza: -[(-3i)(2 3..132. ..6.135.c_na~ivap.. -1+i13 -~ a) x3=1 2 2 2 b) y' = 1 c) x =y.1. Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.Ja+bi-.-.~.-1. kvadratn.nE N._. _Izraz 'llX 2 naziva.12. Nan jedt)llcin:e~ a:izraz 'bx _naiivamo.129* Ako je x = -1-i.128. .a) -I Ix +14x+55=0 2 b) x2+ll+5x=33 c) 59x·7x'+8=x·2 4.aJ~dnaCina.stalldardni' oblik kvadratne jedoficin. .138.. .5.140. 3. y = ---.J3 .. * Aka je 1+z+z2=0. b ~ K) vrijedi ekvivalencija: .'. r.* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i.) I -.9. Odredi rjesenje date jednacine: a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x. broj b se naziva koeficijent li. J+( ~J . 3-i 3.2. realan broj.a) 5x 2·35x·2=12x b) ·x 2·2x+5x'=77 - c) Izracunati fez. da vrijedi fez) '" f(z).Ako za kornpJeksne brojeve a. 3.a) 2x'-4x=5x 2 3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x2 6x·8 2 4. b i a) - I G=- : a' h= I c=b' c c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati : b) lab+bc+cal=ia+h+cl.a) 5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0 2 b) 77x-5x ::::22 4.a) 7x-·llx·12=0 b) -x-+113x+12=0 ? cJ 43x+6x =34-27x-x43 ..134. * Neka su x.

37. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine: a) x-+x-6=0 .a) 4.a) 4.-4x+5 2 x+2 b) 8x x +6x 12=0.cc---. Provjeriti da Ii su x=3-2i .a) 4.! y+l b) x 2 +2x+2 +_. x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine: a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0 Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine: 4.35..20.13.H .54.47.:..a Lax .a) x-+ =0 b) x-+ 4=0 c) 4x-+25=0 d) 25x 2-16=0 2 d) 9x +16=0 Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) .33.19.16x)'-2(x'-16x)-63=0 4.36.a) x +3x=0 4.7x-3 2 W ---=-+~ Xi 3x-1 18 -28 7 ----=-.44.0 .x+3j' l-7-) 8(x+3) 7 20=0 b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12 I :+ b) . 'I ..46.16. a) ay'-(a+l)y+I=O b) /-2(m+n)y-t-4mn=0 4S .\:+1 x+4 2 b) x -1 4.a) x25ax+6a2~.=-53 c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x .a) (x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4 .:.J) 8 x 10 7.a) 450.a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0 Odrediti rjeSenja 4. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine: a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x 2+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0 4. r- t x+2 2t x-2 4.--+.. .x .= 2 x.o 4. 4.c).0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0 '9 '6 .. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe) R~esiti 4. Sx-+x+3=4.a) _8_=-------.a) (x-II)' 'n) __6_ _ _ 2_=2_ y+4 y2 -1 v-1 ..a) 4.a) 4. Napisi slobodni clan kvadratne jednacine: a) -3x 2 -33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 2 c) 5-45x +45x=1245 Odredi koeficijent kvadratnog.43.a) 4 .a)x + 1 1. x--24ax=0 .55..a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1 2 4.a) 4. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine: a) x2 4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0 4..57.::..56.-+Sx b) Sx--2x+3=4"~+x+21 c) 5x+20=3-x-+13x (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 O~O b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)' (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O ~ x' _ 2x _.18.a) slijedece (pot~une) kvadratne jednacine (jednadzbe): 2 x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x +2x-3=0 d) x 2+3x-IO=O x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0 x2-x-30=0 b) x 2 +x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x 2..a) . .52. x 2 +8x+20 .5I. b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.c.4x + .38.a) 4._-. a-x-+b-x=O d) (m+l)x--3mx=O 4.40.8x-20=0 x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x 2+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0 2 2 x -6x+3. 4.a) 2 (6x -I)' 10 5 5(x.39.a) 4 .:.a) -x2+x-5=0 4.1.a) _x 2 -3x 4.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15 4.a) (x 2 .42. ) 4.a) 4.-x +2 2.a) x.=0 d) 9-30x+25x'=0 '1 ' I ' ? x~=-40+[3x b) x--4.a) x 2+x=0 2 4.24.I7.a) 2x 2-9x-45=0 4. _) T ') x.15.a) (x-2)(x+2)+7~ l O b ) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0 b) x 2_tO = (2-3x)(2+3x) 4. koeficijent linearnog clana i slobodni 61an jednacine: 4.48..53* b) 4 21 +65x (X~I J-x~l +15=0 4.c.a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0 4.32.-'Lx+3 6 Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju realni brojevi za koje je jednacina definirana: b) x2_2mx+m2_ n 2 =O ..22.::.45. 4..a) 4.4 '2 + x 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0 -162+60 z+1 c+2 z-I c-2· 2x-1 ---=-3 x _x+1 x+l x +1 4.25.49... 4.. .59..--.-2x+2 x.t~_2) .4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x +6x-78=0 2 2 x -2x-35=0 b) x'+8x+15=0 c) x -x_12=0 d) x2+11x+30=0 2 c) 3x -5x-78=0 d) 2x'+x-3=0 4x2-8x+3=0 b) 9x2+18x+5=0 x2-4x+4=0 b) 4x2 +20x+25=0 c) 9x2-12x+4.sx'-4x 33-2x II b) 2t +.a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0 4.a) 4. x+3 6 9 ~""'::'-----=O x+1 +3x+:2 x+2 b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0 b) (... ..14.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8 04 ) 0 2 b ...28.rijeSi date jednacine: 4. .x=O b).27.26.-.21. x.x 4 4._+ 6-c 10 z 4.3x -10 6 3 7 x 8x+ll+-=----~ ~+ I 7 =4(1+.a) 4. b) 9x'+8x=-11+2x b) x 2_x=_1 2 c) -4x'-5x+1=x +8x-5 c) x2-2x+5=2x2_X+7 Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe) RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine: .58.3I.60'.? c) 3x+5 _x-2=_2 3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2 4. 10 4.30..a) 2ax'-bx=0 nepotpunih kvadratllih jednacina: b) x--x=O c) x' -5x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0 d) d) d) d) x'+15x=0 4x'-5x=0 _5x 2 -2x=0 (a+b)x' -44x=0 4. '1 .2. 2 .a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) x'+14x+49~0 d) x'-16x+64=0 44 4.0_=!.23.4l. .29.x' +llx-7=0 4..

4a_~ ..= .x]. X2 re~lni_ .85. Za k~je vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja? 4..a) .a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) n~enih rjescnja: X'+2x+IO=0 x' ·3x·3=x 9x' ·12x+4=0.ea1na 4. Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine: 4.23x·5=0 4. " ..82. Dokazati da za proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna..= x~a x+a 3 a b.. x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b v • aka 4.66._ . kazell\d da-'je 'kvadralli~Jedn.1< Ako su a.65... a G Z::t. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x +3x+c:::::... Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine 2 ax +(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl? 4.• a 47 .Ie b p:~"'- c .63. 3 4.'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0 c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I c) lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu 4.=_p±~)2_q.a) (x+m +2I x+m)+3=0 lx-m) 2lx-m b) y -8.x + 2n + mx + 2m x+2 m+n x+2 x x ".67. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna..79.* x+c -.a) . Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i razlicita rjesenja? 4. 4.)jrlpleksnj brbj~vi. b i c dllzine stranica trougla. b i c medllsobno razli6iti brojevi.62.74.a) x'·3ax·a=0 b) 2x 2 x·l=0 b) ·5x'+30x·45=0 b) mx'·2mx+2=O dvostruko realno rjeSenje? ·.a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) 4.a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) 4.j _raz_W:. iwOJCVl. e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu.*a) 4.atiiia:. 2 vl'2 J -q I.x-b' a-x 1 1 1 1 4. Ijesenjajednacine '(b'-+c-a" ) x+c-= '0 su konJuglrano" k ' Iek'SI1I.:. " .. .alni ijednaki br(jjevi.75..ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe. Za kojc vrijednosti parametra Ijescnja? 46 4.4. * Date su kvadratne jednacine x 2 + 2x + k ::::: 0 i 2 (1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x +1)=0 u kojimaje k rea!an parametar. Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data .71.80.78.* Ako su a. q::: -. 2 4. dokazati da su rjesenjajednacine '2 a~:a-'b"O rea jTIl' bro1CV\. Za koje vrijednosti parametra k jednacina x 2·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva jednaka korijena ? 4.O imajednaka rjesenja? 4.O ¢} Xh X2 re.+ ..68.a x x+a x+b a b 4... ~-+ '} .1) 0>0 ¢.n. a koja iracionalna rjeSenja: a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x 2+10x+3=0 0 4. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a.6La) . n. Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i realna) rjesenja? 4.83..a l x x 1 a+3 . 3) '0<0 ~ xJ.8 I. Zafj~.= .73.. a 2 +ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b a a -1 1. Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0 a) ima suprotna ljesenja (korijena).+15=0 (-a_x)2 x-b \x-b m 2 +211. = .86..* _abo 4.2 ..70.= . ~ __X_+_X_=O. Dokazati. Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe).89.+ a+b+x a b x b) . rjesenja-.87. Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna 111 jednacina x2-2x+3m=O -nema r. b) jedno ljesenjejednako nuli.. b i c su rjesenja jednacine 2 ax +bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi? 4._3_ _ 4.enja 'kVfldhifii~ je9_nafin~)~ijedi~.. 'omp b'-x-+ '<0 iihiz D="b~-. Odl1()~~l1n. a druga konjugirano-kompleksna Ijesenja.+ . 4..69.:. c b) . (a-x) . X 2 =_'..64.. b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0 \b-I)x . " odnosno. C XI. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c su a.3.:> .* Dokazatl daJednaclIla -.x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa :-f::: 1 ----+ + + =0.a) x'+10x+25=0 4.1 1 ' X 2 . .* 4. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka rjesenja? 4. 4.xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa: x. Vieteove forml1le 'AhiJe ~oeficijeiit :k~adrai:nQg 'clana'jednik '}edin'j'cl..(b-l)'x' 4._ Ijesenja? 4..s._+_.ax-3a-bx+3b 3-x .76.-3a . gdje .. b Xi +x" =~"­ a .88..* 4.90.Ie fonnulam~: XI +X2 =~p. Za kaje vrijednosti parametra .84. b j c realni broievi.+ .+ .:: q.77. -.itibrojevi. x~ su kOrijugjnfno-k~. 2Y D:. - 0 2- nor'mira'na i pisemo: x +px+q= .

3 41 .! Xl : 4.=-3. 9 4. =2-'\12 Xu 5± 2M b) x]::::-3-2i.=-2.U jednacini 3x +ax-2::::0 odrediti a tako da za njena rj~senia vrijedi ~ ') 13 1 X]-+X2'"::.a) x 2_1Ox+ 18=0 b) .119. b i c kvadratnejednacine ax2. odredi · .a) x.-x. =cc::::. ~. xl::::l b) xl=m-l.=4 c) x.=5. x2::::-3+2i d) xj::::4-2i. Sastaviti k~adratnu jednacinu cija su rjcsenja a+2~ i 2a+~.x. sasta\:'iti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja ex. k d a llJena parametar m ta'o rJesenp 7.124.=-6 4. pomo6u p i q izraziti: a) XJ 2+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/ 4.-2_p2x+pq == O.115.94. x2=2+i c) xl=1+5i.108.a) x _x+l=0 I J 2 c) x -66x-1997=0 2 c) x +2000x-1997=0 2 Xl rjesenjakvadratnejednacine x -5x+1l=O.107. Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine x~+px+q=O.101. Aka su a i B rje. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja jednacine vrijedi 2x! . x.a) (x. Neka su a i ~ rjesenja jednaCine x" -5x+3=O. 3 r:. J XI + Xi- Xl ~X2 Ne rjesavajucijednacinu )+ l Xl 2 ( Xl 2 Xl -.0) Y! .97.x.=7. x. x2:::..t' b) Xi 3+X. 4.iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad odgovarajuceg rjesenja jednacine x 2+6x+8=O.1:29. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf. x2=m+3 d) xj=m-J. -Xi 4.112. .a) x 2-82x-ll=0 b) x +69x+92=0 4.3 d ovo l'JavaJu ..105..111. x::::::::4+2i 3 r:.102. 49 . - X2 _ Xl Xl.1 +- x2 XI - I +- b) Xl J X2 4. .96. 2 i' c) 20x2+60x+33=0 i Xl ') 4.99.x. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl. .a) xl::::3a.).t. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x 2-x-12=0 je xl =4.+b.126.116. Sasta\. 18.117. =-4--v 3 .0) x' -44x-77=0 Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja: 4.J2 Xl' =3±5'\12 c) x. ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?.123.=1 b) x.114.9inu cije je svako rjesenje za dva manje od odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja: c) b) -J . x..::'-'-~ b) 3 5 4.95.:m+l 4.a) x. Aka su ex. Ne rjeSavaj~cijednacinu odrediti . ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz a 3+cx-2~+a~2 +[l' raciona!an. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine: a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0 Rjesenjajednacine x -3x-l0::::0 su 2 c) x +1998x-1999=0 2 c) x +2000x+1998=0 c) 6x2 +117x-30=0 Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine: 4.a) 61x2+6x+ll=0 Napisi zbir rjeSenja date jednacine: 4. Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x 2+px+q=O. =-4+'\15 r . Znajuci cia su Xl i a) Xl 1 . x2=1-5i r. Si:1staviti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja: 4. b j c b) XI2_X/ c)* X1 3+X2 3 izraziti: a) Xj2+X/ 4.106.Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku: 4. =2+'\I2. i ~ l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima 2 x +px+Q=O.: t::: 4. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine: a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0 4.128. Rjesenjajednacine x 2+px+Q=O SU Xl i 2 odrediti vrijednost izraza Xl 2( X l l c) XI -Xl XI. UVJet 1 -+ --..110. Sastavitj kvadratnu jedn&. 1 :::: -.x 2+34x-19=0 2 b) x'-88x-3=0 4.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0 2 4. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O.x+c=O. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2? 4.a) 2x -6x+l0=0 b) -x2 +7x-6=0 c) 4x2+8x+15=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0 4. .a) xl=2-i.109. odrediti: 2 a) xJ +xl b) X/-X22 c)* X]3+ X2 3 4. ' 3 ± 2i. 5 X]4 -. x. Ne koristeci forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje. X:2::::4 c) Xl=-l. +~" ~+­ a f3 2 4. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/' 4.15X + a 3 = 0 jedrnko kvadratu ~og.104. 4. Ako su koeficijenti a. 4. 48 X2.>. 4.Xl i X2 kvadrath~ jednacine 2 x +px+q::::O.121.l20. 2 --1. Napisati kvadratnu jednaCinu eija su ~jesenja 2xJ i 2X2.. a (X i ~ njena ljesenja.=2.=-4 d) x.125. .a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X. 4. racionalni brojevi. Ako SU Xl i 2 Odrediti proizvod rjesenja date jednacine: 4. X l :. 4. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine 4.0) x 2 +884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx 2+4(m-l)x+3m-l=0 4. 4 4.98.100.3 C) x.93.X 2 --Xl +X 2 . 4. dokazati daje lzraz a4+a3~+a2B::'+a/33+~./2 d) XI -X2d)( Xl-X. ~.103.racionalan.122. b) X. 31. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax2+bx+c=O > pomocu a.senjajednacine ax +bx+c=O. J X]' Xl Xl rjesenja kvadratne jednacine x~+px+q::::O.127.J. Rjdenje jednacine x l -6x-7::::0 je Xl= 7. Odredi drugo Ijdenje. x]- 4.113.92.9I. 1 4. Ne TjeSav~\juci kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O .

139.4.165. Koji su to brojevl? 4. 4. Odrediti ove brojeve.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0 I 4.I 4. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen? 4.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113.142. Koji su to brojevi? 4. Rastojanje od 495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno . Ako je povr. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120.159. 4. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h. 4. 4. Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih kvadrata.brojevi.162. Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r).156. Odrediti broj straniea poligona. tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu. Odre'diti ove brojeve.}=7.160. one a= 10. Odrediti taj bro].od pozitivnog .. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I 4. tadaje zbir kvadrata taka dobijenih brojeva 65. Ako se brzina Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se za 10 sekundi. Koji je to braj? 4. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. a njegov obim iZllosi 30 m. 4.158. Odrediti sti':Jniee pravougaonika. Odrediti taj braj. a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena. Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54.152.150.145.. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306.134. a njihov proizvod je 15. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost.155. a hipotenuzaje c='I3 m. Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih stranica.6.5.po apsolutnoj vrijednosti.153. Koji je to broj? 4. Suma kvadrata ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034.166. Koji su to . Dva. Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. Krecu¢i .146.140. Kada se ivica kocke smanji za 3. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost.133. Kolikaje visina tro~gla? ' 4. Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji.137.130.131. 4.144.de polovinu puta nego drugom da prede cijeli put (od s=320 km). 4. Koji Sli to brojevi? 4. 4. zapremina kocke smanji se za 117. Straniea romba je a=8 em. a povrsina P=36 em2 . Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika. Koji je to poligon? 4.163.148. Odrediti stranice pravougaonika. U jednacilli x 2-x+m-l=O.a cijev posebno moze napuniti . 4. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca A. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi) 4. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri cemu je negativno rjesenje vece. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0 irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? .167. 4. sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date jednacine. 4.136. Povrsina pravougaonlka je P=50 m2 . b=3 i c=5? 4. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5.151.164. . odrediti m tako da bude x/ + x.a) x'-4x+l=0 b) x 2+x-l1=0 c) 2x 2-3x-7=0 d) -3x-+x+l4. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe) Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja. Izracunati katete trougIa. Odrediti brzine kretanja oba automobila. Kada bi se bazen punio samo kroz siru cijev.132. ~obivaju se stranice pravouglog trougla.se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao nizvodno. 4. ")' '=0 4. 4. Odrcditi dvocifreni broj.157.138.161.143 . Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona. Za koHko se smanjiia povrsina kocke? 4. Kada se bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo kroz drugu cijev. 4. Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei? 51 . :1 4. Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one a=l. Za koliko sati svak. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je a~ U trougao je upisan kvadrat cijaje povrsina n-ll dio p~vrsine trougl.141.168.bazen? 4. IZff:lcunati stranice pravougaonika..ina kupe P=247r m2 . jzracunati visinu kupe. Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja. 4. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici? 4. automobila udaljena medusobno 329 km. 4. Dijagonala pravougaonika je d= 13. Koji je to brei" 4. broj njegovih dijagonala se poveca za 30. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340. 4. Vozac B prelazi syojim vozilolll 20 km/h vise nego vozae A. Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387. a drugi puta nizvodno. 4:.Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m2 . Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200.135. Prvolll automobilt( potrebno je 3 sata manje vremena da pre. Kada se on pamnozi brojem koji je sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O. Koji su to brojevi? 50 I II .? . b=ll i c=19? 4.1-47.. heeu jedan drugom u susreL Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag. Zbir cifara dvacifrenag broja je 8. dobivaju se stranice pravouglog trougla. a stranice mu se razlikuju za 7.154. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su. 4.

4. jacina struje se srnanji za 22 A. b=1200 KM). Ako s'~ x\:~ ~i no!e:kvadratndg trinoma:ax2+b~+c.!. Koliki je bio otpor u kolu na x' + .~in~_ar'nc'fak.189.razni zadaci 4. .181. . specijalno.194.'-ax-6a' 3x +14x+15 2X2 -6X:'::5_x2_6X+·8J.a) b) +4a+4 2 a -3(1+2 2 4.fi+l +.170.a) .a) 2x 2_ax_a 2 b) x2_2ax+a 2 c) 2a 2x:?+abx_b 2 d) 2a2_Sabx+3b x2 3 2 2 4. pojeftini za p%. Koliki je pocetni otpor? 4. a=2000 KM. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q (oma).tore_. ~ Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni t~lnorn kx 2 -kx+(k-3) potpum kvadrat? : 4.-==' a(x-x!l(X-.188.176.187. ( 1-.177.a) x'+IOx+9 4.fi 3x 2 + 3.a) 4 4.173.. Odrediti p. 4.a) .X2).. 53 .b +ab(2a-b)x-x c) 2abx2+(2a +2ab-3b l )x+2a l -3ab 4.179. 4. Kvadratna jednacina .a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a. b) ledno ljesenje jednacine jednako je 1.. 4.195*a) 2 -] -x " (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0 15 .~~- x' . I 92*a) I 1-8x+16x' 1+8x+16x' 5x 4x-5 5 I1 2 64x' -16x' -4x+ I' 4..J75.2Xx-4) 2x-4 ..182. jacina struje poraste za 2 A (ampera). ' a) x-3 ( x-'/ -2x-3 b) ( 2 x-l -6a+9 2 a _9 (/2 _ b) 4.185.a) a +2a-8 2a' -8a-90 3a'+36a+l05 3x -Sax-8a 4.x + 1 .a) x' -(Za-b)x+a 2 -ab b) x 2 -ax+ab-b 2 pocetku? 4.+12x+--+-.tmt rastaYlja'n.*a) I. rlacin: ax2+bx+C. 1 )X'-7X-8 r-9x+8 2x-7 4.'+2x+35 d) -x'+x+42 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2 7x 2 -7x 2 4.2 x 1 +bx-2b 2 2 x +9bx+ 14b 2X2 -3ax+a 2 3ax-x _la _.186. =47 b) x 2 5x 2 -2x-3 5x + 3x 7 x lJ + 2 + 6x l1 +! x~-8 _ x -5x+4 ~~~-~- u 2 -30-10 2 .a) 8x'+IOx+3 5x+ 12 - c) 3Xll x- 4. : 12 4 b) 4x.197.169. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da vrijedi: .Ji 4. : a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli.174. x' +r-x-l cJ a'-ab-2b' b) abx'-(a' +b')x+ab l 4.193.190. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim izrazil11a~ Kvadratni trinom.x' -6x+8 '169 a-"~ .183. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM. Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q .a) a-") --4 2 X+3) .a) ~~"-"+~~.4.a) a +4a+4 4.-~ (x. Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan: 2X2 +7x 5 a) b) + 2x -15 4. pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu.7.fi -I -.184. 3 -x-6 Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani): 4178.196.a) 4.a) 52 +3ax+a 2x'-2x-12 3x2+x-l0 XIl+2 + 2x l1 +1 + xl! -x " b) b) b) b) a+ 4.172 a) x 2 3x+2 4. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce) Dati kvadratni 4. =(x-I)' +x' x.20x + 100 b) 2 2X2 4.171.( ) x' -3x+2 2 lx2-7x+l0 trinom rastavi na linearne faktore (cinioce): bJ x'-6x+5 cJ x2-7x+6 d) x'-lOx+9 b) x'+2x-15 c) -. l#da se ovaj tdn.8. b) a-+2a+l lOx' -1000 l 2 rJ )a-5 --c.na $lijedeG~.-. (Uzeti. a za neko vrijeme. Rijesiti date jednacine (jednadzbe): 5 . x-' ) x 2 +4x+3 .*a) (x'-x)2_3(x 2_x)+2 = 0 2 l 4.180.191* (/---9 c) Xl -4x+4 20x 2 -80 2a 2 + 3a .

avUcni iu pa.: ax2+~x+c= (l.201. 4.5. Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5.1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva.4. 5. x + _.1.) ¢> (3p'-16q=0).211.faji . 5. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju. 4.: Xl 1 + Xl 1 ~ 2(Xj + x:?:).7. 0). I a. 4. XIX]: -2(xl'+x::»+4=O .gornjim slikariul.ax . f(-I) i f(2).<0 5. =3x.3. -3). Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-4. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi tackom M(O.~.* Ako su Xj i Xl ljesenja kvadr~tne jednacine x:?: +px+q=O. I' . b) y=2x' c) y=5x' d) y=0. 4. 5.204.* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne vrijednasti realnog parametra m. 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje. 'je' utti'c!<'i' x ~._ . 4. a za koju najvecu vrUednost? 5. KVADRATNE FUNKCIJE . Akoje f(I)=2.= x+31 . * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata ljesenja jednaCine (a-1 )x 2 -2(a+ 1)x+a-2=O gdje je a real an parametar.R-7itde~ry:rsana:relacijom (jrafik kvadratne funkcije'je .~ 54 I ~ 55 .parabole u.* a) -x 2+1 =-x-+1 b) 1x 2-3x+2 1=3x-x--2 c) 12X-X -11 ~2x-x-1 ' 4. 4.8.::::6a+2 .209. * Dokazati da za rjesenja x J i x:?: kvadratne jednacine x:?: .·[·(~ +'~.0) i B(4. pripadaju intervalu [-2.5x' 5. 5.198. funkcije.O .203.4) ? 4. 4.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J Xl -(2a+ l)x+ 1. 5.vadralne. 4210. b i c kvadratne funkcije f(x) = ax'+bx+c.*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0 c) 1x2_4x+31 + 1x"-5x+61 ~1 b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120 4. 4.* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ~ ne rjesavajucijednacinu odrediti vrijednost izraza: x 2 _1_ 1+ X 2 5.ax + a = 0 Ekstt~rn 'kvudraine fUlikcije y::. odrediti vrijednost varijable c ako je: a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40 5. 4. tok i ekstre-m {\.Dataje funkcija y=ax 2 0drediti: aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je . F'U.. * a) (x+4)(x+5)(x+7)(x+8)~. PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.l1k9ijit (:.6. zavisnosti od koeficijenta a"j . 5.1 a~ Skiciraj grafiRe funkcija: 2 .'diskriminai1te D=bi ~'4i1c pl'cdst.2. dokazati ekvivalenciju (x.'~ Napisati kvadratnu jednacinu ~ija fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete: XIX::: + XJ+X2 .' . * a) x'+61 x 1+8~0 b) (X_3)2= 1x-31 c) (x+1). Ako je f(x)= 4x 2+2x+c.205.. Skiciraj grafike funkc-ija: aJ y=x 2 . 1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda.4a" D2].* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine X2 -2mx+m' -1 =0. 1+ Xl y Rijesiti date jednacine Gednadzbe).208. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine x 3 + ax:?: .parapola'.5x' . '. f(2)=0 1 f(3)=-4.)i . _ ' 2a la- vrijedi oejednakost.9. odrediti koeficijente a.199.' ) 2 aJ y=-x bJ y=-2xcJ y=-5x dJ y=-0.0drediti frO)._.c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od drugog. Paio. e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog.202.200.207.206.*a) x'-1I=-lxl+1 b) x 2-5x+6 ~5X_X2_6 c) 5x-x -6 =X -5x+6 4.

Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule: 0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS 5. 5.51. lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m): 2 2 2 a) Y=1~lX2+4 b) y=(m_l)x _3 c) y=m x +144 5. Odredi ta6ke pie~eka date parabole sa x-osom: a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x ' +llx-30. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. na istej slici.44.21. Odrediti koordinate tjemena parabole: 2 4 ' a) y=x2 +4x+ b) y=x--6x+9 c) y=x +lOx+25 c) ~v=x2+5 2 c) y=x-6 2 c) y=_x +4 5. Odrediti koordinate tjemena parabole: 0) y=x'+x+8. b) y=x 2 +3 c ) y=x _4 5.11.a) y=x'-llx+24 b) y=x 2_9x+14 2 5.45. Koliki je maksimum funkcije: 2 a) y=-x'+1 b) y=_2x +4S c) y=-89x 2-2 5. nactiaj grafike slijedecih fUllkcija: a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)' 5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2 -12x+36.a) y=-x- 5.16.5.) c) y=(x+7)'+16 " 2 c) y=4x _x+2 ? c) y=-3x 2-12x-9 c) y=-x 2+6x-14 . Nacrtaj grafik funkcije y=_x2.a) y=x +4x-2 b) y=-x 2-2x-4 ' . . 5. Odrediti minimum funkcije: 2 a) y=x'-7 b) y=Sx +2 c) y=399x'-12 Odrediti nule date kvadratne funkcije: 5. pa na osnOVll njega.14.36.a) y=x -1 b) y=x-2 2 5.32. b) y=-x-+2x+35 b) y=2x 2-x-l c) y=(x_2)2 c) y=(X+II)' .35. b) y=2X2_3x+ I ~ 5. Nacrtaj grafik funkcije y=_x 2.38.43..a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35 5.40.28.'.a) v=x2+2 b) y=x2+3 ~ 2 2 5. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.46.a) y=x'-6x+8 c) y=40x'-27x-4 c) y=-3x 2-2x+S U kojem intervalu data funkcija opada: 5.42.+7x_1 c) y=-2x 2+5x+7 ? 5.'.41.a) y=2x -3x-5 b) y=3x 2 -l6x+S 5.50. Skiciraj grafik date funkcije: . pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija: b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1 a) y=(X-1)2+3 U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija 2 . c) y=8x.30. pa na osnovu njega skicir~j grafike funkcija: a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+ 2 5. pa na osnovu njega. 5. pa na ~snovu njega 0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z 5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. c) y=_3x 2_x+5 ' 5 . Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. 2 ) y=_x 2+5 b) y=-x -2 c 5.27. Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije: 2 5.18.49.a) y=x--8x+12' 5.17.47.19.29.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+ 2 5.13.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x 2+x-5 5. U Kojem intervahl' data funkcija raste? a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)' skicir~j grafike funkcija: Odrediti interval u kojem data funkcija raste: . kvadratne funkcije: 5. a za koju najve6u vrijednost? Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija : 5. nacrtaj grafike slijedecih funkcija: b) y=(x+3)" c) y=(x+6)' a) y=(x-l)" 5. Koliki je maksimuill date funkcije: a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12 5.a) Y=(X+2)2 5.24.a) y=x2+x+l b) y=2x 2+3x-17 5.12. . Odrediti nule kvadratne funkcije: a) y=3x 2-27 b) y=4x 2-64 c) y=-2x'+32 5.22. c) y=Sx 2 -2lx-20 :!i 56 j ·. U kojem intervalu data funkcija opada: a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2 5. Nucnali grafike funkcija: b) y::::_2X2+3 a) y=-2x Y Koliki je.23.52. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka. minimum date.a) y=-x'+3 b) y=_x _5 5.5 .20.a) F(x-])b) y=(x-5)' c) y=(x-7)b) y=(x+3)' c) y=(x+4)' 5.31.33. na istaj slici. c) y= _(x_3)2_ 5 c) y::::x2+6x+5 2 c) y=5x +18x-8 c) y=_x 2+2x+ 1} c) y=-(x+6)'+23 c) y=-3x 2+x+ I .:··· 57 .a) y=x.25. Staje nula ave funkciJe? 5.26. Sta je nula funkcije: b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I a) y=(x+S).0) y=x-+16x+l b) y=-x-+4x+15 5.a) y=2X2+5x+3 b) y=5x 2+x_6" .34.39. 5.48. Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika funkcije y=x 2 . Nacrtaj grafik funkcije y=x 2.1S.37. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2.1·.

5.63. gdje je k reaJan parametar? 5. Broj. .2:-. m. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x 2-8x+3 i skicirati graflk ave funkcije. ce-3.58.84.. 5.88.nER. Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju jedne njegove stranice. .74. * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine. 5.92. Odrediti koordinate tjemcna. a zatim skicirati grafik funkcije y= x 2-3x-4. U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n. U koiim . 5. kE R. . tacku presjcka sa y-osam. najvecu povrsinu ? 5. -3). 5. 20 2 5.4x+31 cJ y= l-x +6x-81 2 5. intervale monotonost!. 5.56. ' -2mx+3m . 5. b) osno simetricna S obzirom na y-osu. 5.94. Jednacina y=kX2_2x+ 1.59. a zatim odrcditi: nule.53. c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1. Koji od ovih trouglova im. Obim pravougaonikaje 8 em. 5.0drcditi funkciju y=ax +bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l.83. U kojim intervalimaje data funkcija negativna: • 2 . odredi funkciju koja ima J ~ lu.65.b i c.a) y=2x -i-5x+3 5.. 5. Kolika je stranlca upisanog kvadrata? 5. 22) 5.55. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna? 5. B(O.0dl-.54. Odrediti skup tacaka ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola. C(l.80.66. gdjeje III rea!an·parametar.78* Odrediti jednacinu parabole kojaje: a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll.77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x 2 pomjeri za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole.93. tacku presjeka sa y-osom.75. 5. nule. 2). Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u cijeloj svojoj domeni? 5. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u cijeloj svojoj domeni? 5. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. 5.* Koji pravougli trougao. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ? 2 5. 5. 2 5. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova bude najmanja.73. Ispitati zuak slijedecih funkcija: a) y=x 2_4x+4 b) y=x2+4x+5 5. Nacrtaj grafik date funkcije: 5. .a) y=x2_6x+8 b) y=2x 2-x-1 2 2 b) y=5x +x-6 5. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3.70.90. 5.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom y=x2-2(k+l)x+k-3. ti daje x. 2 a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 . *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m: .6]. Odrediti koordinate tjem"ena. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q . Odrediti skup tjemena ovih parabola. Za koju vdjednost realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli? 5. nule. Odrediti koertcijente a. 5. maksimum -3 za x=-l.5. U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu: a) y=x 2_x+25 b) y=-88x2+45x-2 c) y=-33x2+1998x+57 -.60. * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih jednacinom y=x'_3kx+2k2 .* Jednacinom y=(x-3i+m. kER.67. znak i koordinate tjemena.2+11 cJ y= 1x '161 5.85. B(-2. c) y=-3x -2x+5 c) y=-2x'+5x+7 intervalima je data funkcija pozitivna: 5.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x2 pomjeri za 2 jedinice udesno i ~tim za 6 jedinica navise.79. 2 a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 c) y=2x2+5x-7 ? 5. I 5. a) y=-x'+2mx+2 b) f (x)=x c) y=x··-(m+l)x+2(m-l) 5. b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije. 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna.71. . Kvadratnu' funkciju y=::'3x l -4x+9 dovesti na oblik y=a(x+a)l+~. a zatim: 2 a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax +bx+c. ima najmanju opisanu kruznicu? 5.69. a zatim skicirati crrafik funkcije v= -x2+9x~8 5. 5. 58 59 .62.82. -6).ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax 2-4x+5 ima maksimum u tacki s ordinatorn 7. ekstrcm.:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. Kvadratna funkcija y=ax +bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l. -4).+)'.68..64.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5. 9). Odrediti stranice pravougaonika taka da mu povrsina bude najveca .87. 5. Akoje 2x+4y=l. znak j koordinate tjemena. Obim pravougaonika je 40 m.57. ekstrem. dokaz."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x 2 4x i b) y= 1 x'. kE R odreduje skup parabola. intervale monatonosti. .89. Kvadratnu funkciju y=_4x 1 +x_3 dovesti na oblik y=a(x+a)2+~.odredenje skup parabola. odredi funkciju koja ima minimum za x=-l.81.72.91. ciji je zbir kateta 10. Odredi v!. a zatim adrediti: nule.86.~ t 5. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1x2 91 b) y= 1.

36 b) x'.O 6.19.6.lf a tako da ljesenja jednacine budu negativna. c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja? 6. a) x J+3x>O 6. Odrediti znak kvadratno& trinoma: a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25 c) ~x'+8x~16 Rijesiti da. .31.30.29. a) 2x~3x'.9 ft1nkcij~: c) y = . a) x'~5x+6<0 b) x'·9x+20<0 6.O c) x2+5x~O d) -x]+2x~O c) x'<3 d) x'<8 c) 4x'0.15..11..-7x+12 c) 60 x' -llx+30 "--.O b) x 2 4xo. Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina a) irna realna i jednaka rjesenja.!I ~~ x 2 7 b) f(x)=..< 0 x-4 x+ 1 Xl -2x-3 6.5.25* al (x + 3)(x.(. a) x2<4 b) x 2>9 6.12.8.0 --2x+1 <0 -3x+5 6.16. gdjc su a..26..a) -"-""":'-<0 -3x+7 d) x2+7x>O d) ~2X2~8x>0 d) x2 +2x::O:.te kvadratne nejednacine: b) X2+X<O 6.O:16 c) x'+3x~IO<O d) ~x2~7x~6<O c) x'+4x~J2.x+I»o ).}5x'=6x~~1 b) v = ..22.O:16 6.tQ.10. a) x'0. --~~2<-3x -x+2<2 b)x+->-3 6.'·5x~24<O b) 3x'~13x+14<0 d) 5X23Ix~28<0 c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O 2x 3 3-x c)---->1 d)·--<2 x+5 x+5 x 2 +4x+5 b) <0 -5x+6 d) x?+5x+7 0 x 2 -2x+3> b) --·-->0 x2+7x+10 b? -x-1 -c:-->O -887 -5 b) x'-7x+1.'.4.i ax +bx+cdi.2)(x ~4 )'(x~ 2)(x' -4x+ II »0 b) (x~ I )(x~3 )(x + 7)'(x+4 )(x'+x+ I )<0 Odrediti definiciono podrucje (domenu) date 6.a) 15+x 2 8x<0 b) 5x+x2~14x-22>O x-3 x-2 6.-=-=-=<0 -4 d) d) ~2x'+12x~J8 x-I 0 > -4 6. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma: a) xl-8x+7 b) x 2+4x-S 6.a) b) Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi): X2-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax2-16<0 c) X2~X<OAX'+X>O x2~5x+6<O /V x'~25<0 b) x'+8x+7>0 A X2~ 1>0 cJ 2~2~x_1 <0 A x2+x"2>0 x2+2x+1>0 A x2~3x+4<0 b) x2j4x~5<0 A X2-4X<0 8x 2+x>OA 2X2+X_1<0 x2-14x+45<0 A x'~llx+30>0 A 2x-3>0 x2~x~20<0 A x'~2x~8>O A 2x'+x~45<0 Rijesiti slijedece nejednacine: Nc}cd11acih~ oblika ~X2 +bx+c?'O l.'·5xo.a) .13. <0 2x.> 0 +2x+8 x2-x+l1 c) -.a) c) 5+X2 2 ! 1-x x x -2x+3 x 2 _1 b) _~·8x+7 >0 6. naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba). odrediti reaifm paramet<.25 d) 9x'.a) V = 627.9.. Za koje vrijednosti parametra ajednacina (a-2)x2-2ax+~-1=O im3 oba rjescnja pozltivna? 6. b i e rna ~oji r'ealni broj'c:~"i J a. b) ima realna i razlicita rjesenja.17.20.a) 2 >0 x.a) R-81 v=.a) 6. b) y = 6.o:O b) x+6x'..a) 6.J -i b) (x~4)(x+8)(x~ 1)(2~x»0 (3~x)(x"'II)(x~5J(x+33)<0 6.c .-----<0 +3x+7 2 6. ' 61 . Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina (m-4)x2+(l+rn)x+2m~I=0 : a) imajednaka rjesenja.1.O 2 ?-x x+3 ) x -13x+50 0 <0 c .O:O d) .> d).~x-6 x' +6x+8 2x-3 2 x+1 I-x 2 x' -10 <-1 d).}4+-8-x---5-x ..23. KVADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA 6.18. c) nema realnih rjesenja? 6..}-3x'+6x-3 c)f(x)=.24* a) (x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0 d) Xl c) c) x2-2x>O c) 6x'+5x>0 c) 6x+x~::.a) ..3.7.14.a) c) (x-IXx'-. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0.a) x2~8x+7>0 b) x2+1x~3>O 6. .o:O 6. b) ima realna i razlicita Ijesenja.2. l 6...0) 2x'+x~3<O c) 25x 2 +5x-12<O b) _2Xl+4x_6>O 6. a) ..6.> 0 b) .a) c) 6. a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O 6.32..2I..0) 4x'+2x+I>0 6.

.1 6'..+1 · 2x + 1 . nalazi izmedu -I i O. pripadaju intervalu (-l. a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0.24+2x 2(x'+5)=0 63 .51.*a) af(a) < 0.39.\ 6. [(X"X 2 E R)/\ (x. 6. .8.* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax 2+bx+-c = 0 CU~fSU rjesenja Xl J X2 realan broj u. 6. Za ~oju vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan za svako realno x? 6.7.a) 7. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije: 2 .44.a) x4_m2x~_9x2+9m2=O 7.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija x2-4x+5 pozitivna za svako realno x? f(x) . {(b -4ac?': O)A[af(a) > O]/\l~ :a > a c) (XI <=> {(b' -4ac?.1. rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O. Dokazati ekvivalencije: NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date 2 jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx -4mx+12=0 6. * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci.. x2 ) i 'I ' x··..:a <a '. '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a x 2 +x+ 1 (a < x.53. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0 6. < x 2)/\ (aE (x"x. 6.49.:0)/\[af (a»0]/\l.x": 5 6.46.x-l.35. .1.i nakvadratnu po nepoznatoJ t. .37.52.a) 7.5.))] II +2(m+1)x+9m+4 6. I 2 I + X 2" > 2 X 2 .b) f x =--.jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina: a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0 c) (k_2)X2+(k+ I)x-(k+ 1)=0 6.t. 6.ikvadratnajednacinase svod.45. 2x2_(a2+8a_l)x+a2~4a=O ima rjescnja razlicitog znaka? 6.34.I<3 b) Ix"+4x 1<2 b) x'+14x +3<0 !X'-kx+I!<3 b) <=> 1 b) .a) 7. Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za sva~o x bude.48.IO.3.40.O naziva . Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine 2 I j .41. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ 1~0 taka da za njena rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1.a) 7.-7.~.a) ? 6. Aka Sll x. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m pozitivan za svako rcalno x? . Bikvadratna jednaCina (jednadZba) svaka x: f(x)= ~(m + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) -I) ? :< 6.a) 7. XjL- .9.2X2 () 3x'·~ 1 () x + 2x + 3 a) f(x)=-.1I.50.a) 7.54.* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti pal~ametra a: a) ax 2-x-1<0 b) 2x 2+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0 6.2.X 2 <a) 2 l l MnaCi11~oblikaax +b +c:". . (m+l)x 2 -3mx+m+8 6.ne (m+l)x2+(3m-l)x+m+3~0 .a) x"_lax +a2_b 2=0 7..~ bikvadratnajednacina.~-'---~----~< I O. a) Rijesiti bikvadratne jednacine: x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x 2=0 d) x"+64x'=O 4 x"+25x'=0 b) x -144x'=0 c) x4 -256x'=0 d) x"+169x 2 =0 4 2 2 x"-13x +36=0 b) x -5x'-36=0 c) x"-5x +4=0 d) x"-17x'+16=0 x'-16x'-225=0 b) x4 -35x'-36=0 c) x4 -24x'-25=0 d) x4-63x'-64=0 2 36x"-13x +1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 d) 2x 4 -19x'+9=0 4 2 x _3x _4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox 2+8=0 4 2 4 18x -7x _1=0 b) 4x -5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 d) x4 +13x 2+36=0 x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x 2+16m'=0 . .. .4 7.inimalnu vrijednost.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi : 62 <=> 6.em '" 7.33.c) f x = x. SmjeilOmx'-=t.a) 6.4.36.43*a) 6. 6.6.42.38.a) 7. . odredltl vTlJednost parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl: x 2 -8x+20 .a) x'(x-5)(x+5)-x'+25=0 2 I b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_ x 2_a4 x 2+a\=O b) x'-13mx 2+36m2=0 c) x'_2(a2 +b 2)x'+(a2 _b 2)2=0 b) x.(x-4)(x+4). 2)? 7.. Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _. i x.. * Ispitati . c) IX:-5X+61>1 c) x--4x+2 > 3 c) 2x'+ Ix 1-1>0 6. * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine f(x)=4x 2 -(3m+l)x-(m+2)=0.

{I.22. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine: c) (x. x3.36. x.. d) '!64 d) lJ-125 Neke jednacine treceg stepena (stnpnja) Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc: 7. 7.j-x 3-3x 2+x+2=O c) -2x"+4x"-x 2+x+3=O Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje: 3 7.·1.21. "I. + x'. b) x·'-6x 2+13x-IO=O.20.a) 5xJ-4x-32=O.2=±i. 7. a proizvod je jednak q..4=±5i 7. X I. d) x3+9x2+11x+m:::::O. {O.fi +i 7 . 64 x 3+27=0 27x 3 +1=0 12sx 3·216=0 8x3·729a 3=0 4096x 6·729=0 11 proizvod rjeSenja jednak je .7.·i.a) x3-4x 2+4x·3=0. {·2..2=±4. x3. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina x1+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet (x\+X::.j+(x+b)4=c..-Xl.2=± (2·3i).7x.a) xl.2. ako je xl =-1.19.37.a) Rijesiti (binomne) jednaCine 3 x ·1=0 b) x3+1=0 3 3 x . * Pokazati da se jednacina (x+a). x' 2V +sV·88=0 4(x -2) 10 +---+-x+ 1 ..fi + 1)x·9=0.a) X 3_X 2-x-l 5::::.3x+2=0. ·3) b) x'+5x'.2=±2. smjeno111 X= y. Xl=-S.23.=.a) x .2=0.43.39.a) x·'·5x· 2·36=0 b) x·4+5x·'·36=0 7.27.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x.3s.+4=0.64 c) lJ27 lJ..4l.a) 7.x x'+1 4(x-1) 7. -2. -Xl.40. lJ. x'.14. {0. +4=0 b) f'. x.. Odrediti vrijednast parametra III aka je X(::::3X2.3} 7. x.46.=2 7. 2} b) 2X3'X'+x+4=0 . Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2. 7.a) (x+ 1)4.32.33.(x' ·5x+6)2·158=0 7.2 a' 4 2 c) x· ·15x· ·16=0 c) 2 b) 5x3 -5x +1 . *a) 2(x'·5x·5)'.17x. Jje. xl::::::2 c) x3_6x 2+I 2x+335:::::0. X'.* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine ax" +bx 3 +cx 2 +dx+e=O. 7. 7. 7. a) mx +2x -x-2=O.64=Ob) 64x6 +1=0 c) 729x ·64=0 Odrediti sve vrijednosti korijena: l/i. * Neka su .14=0..13.26. XI=] . napisati tu jednacinu...a) II 3 3 3 -+=-2 a (x+l) a (x+l) x x x+l 2 4 7.ls=O 7. xl=2-i 2 c) x'.(x .25. 3} Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja: 7. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X +pX +q=O jednaka je nuli.a) x1.=·2 c) x"+2x 2 3x·10=0.4=±2i b) x. 2.a) Rijesiti jednacine: 7. c) x3+2x 2+rnx+2=O.a) 2x'·x·2=0..64=Ob) x +M=O Sx 3·125=0 b) 64x'·27=0 x'+8a3=0 b) 27x'·a3=0 3 c) x 8=0 d) d) d) d) d) c) 27x 3·8=0 c) 12sx3+343=0 c) 64x'·27a'=O 6 x6. d) x"·(3+2. x3A=±7 b) xj.a) 7.. (2. x.29. a a) (X+I)4+(x·31'=32 I II Binomne jednacine Gednadzbe) a) x 3 2x 2+sx·4=0 ' b) 2x 3 +x 2 4x·12=0 c) x+3x'+sx+3=0 3 65 .0.2) 3(x'+1) +x+2=0 2. I. 3.17. {i.18.=i b) x:'+5x+ 18=0.4=± (2+3i) 7.+ .=2+3i.)(Xl~+X2·')=7. a drugo 5.3+2x'·25x·sO=0 c) x 3+2x'·13x+1O=0 d) x'·x'. akoje xI=·5.a) x'+x.a) 7.senja bikvadratne jednacine X4_ (3m+2)x 2+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar. da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu jednacinu po varijabli y7 a+h 7.38. Dokazati! b) (x+3j'+(x+5)4=16 7.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i preostala dva rjdcnja: 3 2 b) 2x"+mx'+13x+15=0.42.12.:1 c a 7.a) 7.*a) x3 +5x 2 +2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O 7.a) x·sf'.. X3A=±'12 c) x1. Dokazati! 2 7.9x +33x·6s=0.I)"+(x+3)4=82 7 . X2. Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine: a) x3 7x 2 9x+63=0 b) 6.31.216 =17 7. xt=-1+2i b) x·'-x 2+2x-24=O.28* Rijesitijedllacine: a) I x 2 b) x' +(H 7.4=±3i c) X1.5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0 c) (2x·1)4.akajexl=-7.34. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu jednacinu: .3. 26 (2x·l)2+25=0 b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0 7.27 b) V8 c) b) lJ. x.16. svadi 2 l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y.15. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx +c=O jednaka je lluli. i} 7. akaje xl=-2.:c-(x+ I) 2 l+lOx I ~ .fi )x'+3(2.30.44.2=±3.24.a) 9 .2} b) x3·x'+2x.SVx·9=0 7.45.2=±1. Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja: 7.

7x'. (-2. j' [-2a +y-=2 2 Y --=- b) I-x+x' =7 1_y+y2 1 2x+3. bEZ tako dajednacina x _ax _X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i x2=3 . Q l ~ x+.7x+2=0 7. I' . 4 5 8.-4x"'..c-y-=16 x+). .04.48.X+ Y.'-2.a) b) x'+/=25 8. (I..'1"+.a) x 44 c) X".52..56*a) 4x 8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 7.a) c) x-lly=4.a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0 3x+ 2 x ''.a) .4x+l=0 7.53..'1'+(1--"':' 6 7.a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/. -x+ 3 = 0 + x -4 x.')4 .a zatim odrediti i trece rjesenje x3· 8.47.=6 5x1_y2±".+x'tx+l=O c) x'. b) 2x'-4x'+3x'+3x..a) 8.50. S=0} x+. .-6=0) l .x-1=0 d) 8x~-3x'-1 lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0 Rijesiti date simetricne jednacine: b) x.Q'=12 } .c-(a--a). .4) 4x'-/=20 x"-x)'+)'. RijeSiti date jednacine: ') 3 2 a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x 3-7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0 2 d) x3_5x 2_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x3_4x _x+4=0 2 3 7.1'=a c) ") ? ") I x--y-=3a-) A x-I ---1=0 y+l 67 .a) .a) 2x-3y=11. . -3x--.l=O b ) 2x-+= 3 .8.-=8 } . 4x +4xY+r=7a-J A b) 4 x+S 1 x+y-5=~ e) 2<. _I) xy+2=0 8.y.S5.03. 3 -/. .4.* a) 2x6 -6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 b) x'-6x'+ 14x'-18~'+ 14x--6x+ I =0 6 b) x'+4x -IOx'+4x-+1=0 Provjeriti da li je dati uredeni par (x..a) 1 x + 2y-x=2) .10.9.2x)'=3 J h+3y-S=0 } x 2 +4)12_ 3x _ 2 =0 c) X+5)'+2=01 5xy+8=OJ 5xv+2=0 b) 1 f b) x+Y~Sl " x.= 1 x-I y+l c) =1) b) 5X-3Y .02. -x).a) .+3y -7x-12)'+I=OJ x+v=-a} . ? 3x.JO 4x2-i~-15 x' +y' =2(x)'+2)j 8.1'=1 . Simet)'icne jednaCine (jednadzbe) 7.4x'-.a) 3x'_7x"_4x 3 4x 2_7x+3=O . (2.01.. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data jednaci~a bi1a simetricna: a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21.49.(3. (I.a) 4\-2)'=-7a. Odrediti a.S1.06. _I) 8.57.-7=0) c) . 0 7.d) x'-x 2+2x+16=0 e) _x 3 +2x 2+3x_1O=0 f) 5x4_x 3 _3x'+x_2=0 7.2=0 7.(-3.'1'-8=0 b) x'-2.a) 8. 3) e) 3X+y=5 .=20. y) rjcsenje datog sistema: b) 6x+2y~-6 . b) J 8.-I) Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi): b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0 x-y=1 xy-l? 0 8.-2.a) x2_2y'~2 .+)' _j =6) X~Y+I~O 5x+6y-I=01 c)..a) x3_x 2_x+I=0 d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0 7.1'-2=0 xy=-2a- 66 x2+i:::.+2xy+5. ..05. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 7. -3) x2±4/=40 2X2+l=3 ~ xy+3=O 8.7.

Jx' +2x+2=6 69 ._. " ' : Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine Uednadibe): 91a) ~=17 b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba): 92.16. jednacinu rjeSav~rq.{)_-.a) .(.~orijena.a) 5xy+3x'=57 2 15xy-x =81 b) .a) {xy-X+ Y =7 xy+x-y=13 {x 8.Ji+ 3".f3 lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) JednjtcHlU.21.9:12a) .=3x 9..)x'+x-3=3 .:::=5 b) lX.~ cJ 7 .a) 2 {x' .' _' '.2S.Jx+.+ z·· = 61 xy+x:=2xv _ l c) y+z=2cxz X+ y=a.20* _. *a) jI b) 1\ x+y+.+y.uglavnom..J2-x b) .e + y .*a) b) 2x 2-xy+/=28 c) 3x'-3xy+2y'=8 x'+3xy-3y'=28 2x -3xy+3l=8 x'+4xy-Zy'=5(x+y) 5x'-xy-/=7(x+y) b) x"-3x/=1 3x1 y_y"""" I c) b) x-"+/::::6 x+y=2 c) x 2y+x/=1 2x 2 l-lx ::::36 2 2 3 2x y_y x=6 2x 2_x ¥+/::::7 x"+y-'=35 r~\' t+v ')6 8.3. x-y x+y 5 8.ry y+z=byz { x+z=cxz lzracunati dr~gi korijen datog kompieksnog broja: 8. koji .: 9s1ob~danj~nl.[-I c) ~1+i.x b) Ji-'h:'"'I.a) x -2xy+3/=9 x'-4xy+5y2=5 2 b) 2x +3xy+2y'=4 4x 2-4xy-/=8 c) Xl _xy+y2::.J.J5+x = .14.i jed'Qa'c~na.)x-S d) 9.::3 .9.. To P~.8.a) .'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu riaziv~mo lhi~~~'~aJ~l.::. XC<+Y)=3 x(x + Z ) = 1 { x(y+z)=2 X+Y=2axy Y + z = 2byz r 1\ .a) J2x+l =7 b) .8.{.5.+2=x b).Jx+5 =x+2 b) 3~ =x+J 9.F=4 x+x+:=13 _ 2 c) I.=4 b).17. = x + 1 c) .adr~ ''koriJene.In.J6x-ll =5 c) .a) 8.J2-5x=x-2 d) .2+ xy +x=10 y'+xy+y=20 c) ' .JSdJ=&+lO b) .[5 cJ .)3x--S+7=9 b) 10-.* J2X-Z+!2 -X=2 2y-x ~ 2r\'- + 2:.ll-i"j 68 b) '1=i .J57x+7 =11 d) .<1) . ' -'.x' b) .:3 8.J5-x+17 9.+3.7.12.=14 8.24.J3-x=2 9.iz~.J1.J2x +-1 = 1.18.Jx+3.a) x+xy+y=11 x-xy+y=1 b) xy+x+y=l1 2 x 2y+y x=30 c) 8.15.Jx+3+5=~ +1 =7x c) J~·-5=.22.J.J1-3x=3x+1 c) .a) .J1-33x=!34 9.f3 +~l-i.J3-x=.)x'-4=.a) ".1O.e Uednadzbe): 9.<-5=.st. 0 x--xy+2y-= 2 2x +3xy-5y'=0 2 8.Jx-1O=x+8 9..+2..~lO stel?en?yanje~~ j:dnacine:' Ovdje posl.J12-x =x d) .).JS-x =0 b) (x' -4)Jx-2 =0 c) 9. k~ja' s.19.-3=5 c)E+l=1 d).a) i b) 3-4i c) 8+6i ~ 8.\2-11x+30 U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne jedna~in. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja: 0) 7+....lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f.*a) 9.11.n'atr:~~:ip~ .13.6.Jx-l =x+l c) )6~X~X2 =x+l .4.J6i-5=5 (9-x 2 )J-x-3 =0 c) -2. ..a) .a) .a) 2.y' =0 b) + Y '=8 xy=4 x 2 +y2=4 {X'+y2=13 xy =1 b) c) { xy-12=0 x' +3xy+ y' -61=0 {x' c) + y' =38 xy=1 xy+x-y=3 x2y_x/=2 8. +_.:::=4 x 1 { x'+/=7 xy(x+y)=-2 2 xy(x+y)=30 xJ +y'=35 x"+y-'= J 2 c) x(x +3/)=14 y(y'+3x 2)=13 Y xy=6 8._. Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine.* a) 8._' .a) . =.23*a) 2x2-xy-/=5 2xl-3xy+3y\::80 Xl +xy-Z/===-56 8.)4x 2 -27x+18=x-2 b) ." '..':.

39..' Za.21./4x'--:9-.JI.j5.26 a) -J.20.18. jracioJl~lne 'nejednacine vrijedi': " vx-~x-l 9..24..' 'g(x»O .a) ~5-x' =·J3-x b) =2 ~21-.-~=2.38*a) Vx' .a) .JS+.*a) ~4(x+m)+n-~4(m-x)+n =4.v~Jiciili ' JradJkarldu) n'ekog korij~Ila nazivamo lracionaln<i nejedna~ilJa (nejednapzbaJ.a) ..oj .x) >tV) /(.13.a))2x-6>9 10.*a) ' ( /(x)?o 24f(~) <.J2x+5+.a) ~23+)2x+.Jx·~6-~ >2 b) .Jx+-Jx-I >1 c) b))4.30> 81 71 .25.J3x+4 b) ~x'-I=.j41-3. .a) Vx -5x-4 = x-I 9-x x'".14 NeJedria~inu'{llejedriad:zhti) lfkojoj s<. Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina rjesenje? . b) -E=2+.a) -Jx+3+-Jn-x =7 9. -I .JSX2 -2Ix-68 =5 b) .a) -J' --- .:)< gI.-' 9.a) .= .J2x2 +x+3 24 = x-I 9.J6x .JI..j13-2x=~ b) ~--Jx+12=.23.Jx ~+22=5 ~x2-13-F13=0 x-l-~1+4x-x2 =0 c) b) 9.) . . " 14 f(xj. La) .J2x-3+~5>7 IOA.Jx < -J x+ 3 + 1 70 -E.!IE NY'<=} gix)<<l}' '.+I+.a) .19.. 1 =-y="\IX +3 3 x~2 9.iiEN} l(x) <:fg(x)lj"~l.j7x+2··.a) .Jx'=ll > 5 10.27. IC.·2x<11 c).n~ N} =1 L~(.'''+<Jf(x) <)?(X).28.5 -~~ = ~x. ' Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine (nejed nadzbe): 10.j7 -x +.a) 9.j3x + 4 x+l 10.2x-3 = x+ 1 9.6 <: 2 b) ~ <: 3 cJ .~~ x' - b) ~5-j.14. x~ x' + 24 = x + 1 9. 17.x).'1g(.nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen..)? 0 '4f(x) <g(x). lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 9.a) ~X2 +3x+2 = -J'2-x---xC.a) -Jx' -2x-l+5= 1.jx'+6<22 b) .37. nEN}' -.J12x+25 9.a) 2-x+-.Jx b) ..16.:.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 b) J4x+5=-J2x-I+~ 9.Jb+J+.J9+x 9. 'lex) «g(x)j'" 1 .' .fi'x-3 +1 = -Jx+2 c) 9.2.a) ~3+·hx-5 9.fx-='3=2. /:(>:).J x 2 - 1 :::: a .22.3.29.a)'.Jb+3=-J3x+31 9..t).J.x irna 9.H6=./4+2x-x' =0 =4 c) -J~ -2x-1 =0 9.{" g(X)2oo{' {1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J J(x»[g(X)F"~1 .15. bx~+ab-Ja+x=aH b) 9..J5x -10 + -J4+ x + .9.3.

.J6X .J6x-2x' b) 2x+1>.. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE ".Jx+7 S O b ) ..*a) 11.(~~<a.) .}x-3> 1 c) 1O.. "1"~I -""'j as(X).7'-3·7'·'=28 c) x=·3.a) x+ 2 < -Jx+ 14 b) x. Ije$&v'a_liju_e~sppqeiicjja[njh jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli: . 32: 2 /2 +.zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp fu~kCij~:' Pr! _rj ~:s_<lvillij If.~_ f(x»i~{x).9.[.)2x+3 10.? ".22..Jx+51 -[. 0 ~ __>x+~ -Y -v5x--1 10.13..{:x)' ¢:>..~ojoj :s:e.a) F~I~k~tjq_ f: R_~ R+.2.. 4. Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika a I'Cl) :::: ag(x) Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date eksponencijalnejedna~ine: 11..3 x+ 1=1 b) x=0.)x+2< 3 c) E+~<5 1O.Jx-IO<..ej edn ac jlw 'kb ri.a) x=I.I ) Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe): 10. '.a) 4x-6 > .x ~ 1 . Ovdje ~e poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se."Sg(x).· .19.Jx 2 -4 < x-3 3-x <1 ..I~~ 1O.\ (a>:l)' b) i e_ksponenCijaln'~ jednaciJ)a Gedn~dzha).. neI?Qfq<!~_'. 3+..y= ag("~.2 10.10.+2 > .)3x-3<.1 La) ~-x2+6x .)2-x +4. 2x b) 8~613 . 11."a) ob~ihi .)4x . 11 10... .6·2'+4·8'=400 Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu: 11.2·8'-15=1 b) x=2..a) 2'=16 b) 4'=16 1 1.flEiiiY. ..':(a>O.:ag (.)2-x+11 < 11.f.r.6.+5 b) .]7 'a) '. f{x). ..a) >...5.stimo ..r-3 b) .)2x-12>..J27 .l. ..:=1 x~ < 0 c > 3 + ~ b) (l-x')E < 0 10.fU+5x .1.aft:>:l.Jx· +3x+2-.~. ~ f(x}>.+5 X.16.*a) .)15 .e:t<.1~-<3 V2x-5 <0 .)2x . EksiJonencijalna funkcija y=(H b) Y~(±J c) d) y=5'.4 x =78 x c) x=I.7.<:..Jx 10.1 .Jx+3 <~ + ..)5x-4.spon eJ\cij a4\i h.re'-2 10.jd6>E+i + .'-defihis~ln'ujedt1aCi'npm f(x)=a x . _.)x+l0 c) .J. _'.3x+3=0 11. " ' -¢:!:>'.)x+8 > 3 b) ..1" b) .s'poJl~!1cijalna nejedna~i_l1a {n~jedp_ adzba)~ .a) .J.8.fv~cih~ (bejednl'ld~b<l) -4 .a) 2-4"=64 b) 3·6"=108 72 c) 7"=49 cJ 2 8 "'=64 H c) 2·8 '=16 d) 8'=64 d) 3"'=27 d) 5·9"= 135 73 .1'+1 < 10.dzba) 'u' kojoJ se nepo. 1+ </3x" 1 < .\ .g(..4._ .+2>x c)~<x+3 1O.J~ b) .. > .a*l} ~' ~-r(xl~g(x)..a) y=2 x b) y=3 x c) y=4 x 11.*a) . Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.Jx' ...18..+l> 2 1O.J9 .<a<'~) .)2x"S b) J':+3>.kv i"a I_erIc ijej" 9X2··4 <".~f(X)= ~l..r.a) r._ b) .563x-3·25. 10.)2x+ 1 -..:'--:3 +.2x .(O-sa<l) .15*a) Vx+6 3x-1O c) 1 ~ x < -Jx+8 ~ ~---- 3 ..Jx'+3x+3 c) x+3>.23.)5x' +10x+1 "27-x' .a) -Jx-4 < 2 b) .a)-J2x+22:x-3 b).x' 2 < I -J2x+5 <3 c) .14.a"zi u e-s~poJlenN s~~pell<.' Pr. 7.. L' ...awq' ~k.'. nazivaniO eksponencijil:n_:a:~ . S > 8. . >: ag(>l\ '(h. f(X)<:g(K~.a>O.20. Il. v=(H d) Y=C~ J 1 1. .12.2I.8.a) (x+INx+4. . 11.".!x+l +. ?I.2 < .a)Vx-5<-1 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8 1O.a) x=-1...t.2x b) . Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije: . {a> 1) Q9nOsn(l1".a) ~ > 3 c) -Jx-5 > 1 b). af{>l):> a¥(X).. {ednaCitilJ(jedI1 ti.lal. a) 7"=49 br 6"'=36 l1.5..6 >2-x c) 1O. ' ' ' Neje!..< 3 x .. x - b) .[. afl.. 10.a) .2.'x 10. :.3.6.1TIogu 11apisati al\X).

9..'+1_17 5-' b) 21· Y.[i. I 1.28.. a) 3·4" + ~.\" Ilo4l.-1 t.3<3 2 . 3x+1 + 3 2x+ 1 = 5·6.33.5(5-3) 11.5 < 27 ( 644 j b) 9'-10 75 .S·1"+J b) (~3+FsJ +(~3-FsJ =34 b) 11.-2)' t·.a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25 11.:::: 2 3 2x+ 2 c) 2-8V-36'=3·16' x 11.a) 25" = ~ b) ) 11.~ 2 +"1 .IS.r. C) (5.\"--2 =630 c) 52\'+I_S~-'"-1 =120 I 1.-3 > 16 11.a) 0.+ SHJ b) 4x_3 b) 9x.32. =64'-1 b) 3 2x _2·3 2x .25'-'=16 (H =(H (%1'-' =2~ c) (if =(H2 U4 f' =~ d) 9 H2=3 d) 0.3.38.'-7. 3 - 2X ' (41 -.a) 4 +2·<+3 =20 II.13. l]eSenJaJe .I9.-3 = 99 + = 26 b) 2' . 2 .1"+1 +6-'"+2 = 1518 b) 5·3.x =20 -1I·30 x +6·5 2x =0 . > O.J3J +( b-.:. .25'. I I )-'-' _ <2' b) -I >-(8 9.34.3 I.a) 2x_S·2-x:::7 b) 4x~J _5.-2 C) . d naclile " x 2(){)O 11 .50.a) 4""'] +4 \ +4.1-2 = S.3.125'-" 00 4 c) c) 1 Y+' ( I )-.' = 155 S.*a) 8' +18' -2-27' =0 22x+2 _6-' . I 1.5 '=4 11.d) 3 2x .(0.8.20.a) 5.2 (0.5)2.*a) b) 22x+l 2.a) 2 1'-. Od re d ·· It 1 cJe _- (x.01 .:."+1 =7·393 11.I"2 22 .46.2°..22.'.-2 +7.r+.+ 2000)2000.a) ('54)'"-' -_(5'4)Y" b) 11.+17.*a) 4.1 +3]:.t+1 _! 9-"+1 2- x+- 1 2=3 x 1 = 3.J9 b) 3·1' =4!J3 3'" 2 .r+l=104 11.+2 < lOb) 0. ~ .1.a) b) 7'\ +7-..1'-1 + 5.. at(r) >a Jdx ) Rijesiti date eksponencijalne nejednacine: 11.a) 2'+'+5· =104 b) 5-. + 5_1'+2 x+- 2·_22.\"--1 + 3.x+6 c) 3'" _4-3' =45 b) c) 5 6 2x 4' +32=12-2 x 5' _5 3. I 7.2'=5 11.-1 (* f' + 3.a) b) 4-3' -92' =56 2 b) 42x+l + 22x+6 =4..48.\'·~2 = 7 4-1" _3·4. - (7)"-5 75 d) (2)-<+3 >-=<-\ 5) 16 7 2 2 c) 0.2 = 1 b) 3 2x .1(10.. ifY = 1296 .a) 7.5)' --I =0 f' ~(t .+1 =216 IJ.'-4«6 = 343 b) I I.24.a) 0.12. 2 Ee. 11.1 _2·3 2x .5 =16J2.a) (1 l3.7.39.1'=1000 (d'4 (H'-3 c) = c) 4"'=256 I 1.+1 _ 3·5-\--2 = 122 b) 5 r + 1 +5..-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3 7 X.a) 6\-1 +6.f..I6.23.::2 + 16 = 10.\-4 =315 b) 3 x+ 2 + 3.2 J.+1 _4·::V.r+! + 5 b) 6.a) 25 x >125 3.·-1 +6' +6.-1 <a g (l) .+1 =258 11..r+l 11.40.49.a) 5:.' = 36 b) 2' 5' =0.1"-2 _3-1'+1_3 r + 5.a) 3'· J. . a·I(X) _ 3 2 -.a) b) c) 3.1 O..r~.J3)' =4 + 22.. =I c) 127"-1 = .1 = 84 x + 5..a) 7 = 2 x+"2 Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika 11. 3 .::::4..*a) 2 " J 1. 9x+2 = 6 4 \"+1 3 II.b) 2 3'-'=32 2 b) 0. 10 I")roJna .7 2x (?)H -I)' >4 b)::: < -4 (2 3 9 11.1-2 _3 2.( =SH2_5.2 x-.11.a) 5"=25 11.2 = 69 11.2 =6 c) 9' + 27 = 12-3' b) Y -9·T' =8 4"+6 x =2·9 x 11.43*a) -~-6'(2' ---~-)=l 2·'x 2-.35.1"--2 = 13 c) 4·31'-1 +3.44 .a) Vl28 = 4" b) c) 36<+'=6 c) 0.*a) (~2+.45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125 I 1.-1 +7·3' -2-3.36*a) c) 42x+1 I137.*a) 3-4" -2·9-' =5·6" 3 Ilo42.1'+1 = 117 11.J-'-' d) 0.2+..2 N ] _4' = 16 b) x II.47.+1 + S' = 750 b) 2\--~+2'-+2.+1 1 00.a) 4' -9·2' +8=0 74 b) 2" .

..' 76 1 {(x» ' .59.(O<. .a)9 +'+3..2. '!z: flayede~r~ J~jrt¢Jje sme~lj: lO.(X) <: 100".g("»O.. *...PI'trje~fly''lfljlj.~~. .emo qa.2_ 6 > ~ c) 5 x2 ... b>O).5 La) 3 x b) 2 <3 b) 1 LS3.Q <:4 ... g(x» .n*O.vr:Uedi: < gx+2 alogab_b.(M>D. ...(n~je'?'~~a. nazi'vamo logarit{u1l:.broja:b'zabaZll a.a) 8·1"·3."' Kako}e 1.'·4.nr~Yi~a.eJed'!1~q.. .a) 2 \"2+!.~la:~'t k~q: cFo ~og.la primjer ci.\'= x 0 a'= b' .< g(x) .'4.25).4rio..u od l1 osp rl-'J: bazq: O<a<l' op~~da. .Og"g{X)} a>l ".~ti9in:~ Q~. LOGARITAM.2 <8 11. ~~p~?n~t~.I +34·]-'-\ J')efj1iicijali)ga~lt'.! a(OWcFjJ?Ja"'4F~~ dobio_pozitiVanliroj b.: 1) IOg. '·:i':: . il'eposrednd zakljucllJ.0 c) 9" -3<2·3 x Defipicijalogaritalllsk" fimkcije: Funkciju..a) 5. log..~zI>M.57.61.::.<acF IJ IV) log" <if.y. 3 d) "'(%r gl-3x >1 b) 9·3. «0.b) 41 ".a) 36 05x2 «i r x x-I >4 11">7" c) 16<2'" c) 23"<19-x b) 3 1 .h.<X:t. i'ii'r.58. b) 25·'-5"">50 c) 9'·.«Y-~. 5>+2+6·5' "'55 .-x <20 . 11 Prelazak s jcdhe fonnuli: logati~a:hiske b._. 199b.a) y+2+ 7 ">4·7 x .~'!j ~ ~ :.1' _5:.nazivatno I()garitapls\>.< 2 5 11.Q.>" 1.54.2 < 9 b) 2 3x . (M lQ.56.. a '.(..saQT:z.·2<74 11..< 1) • Neppsre.> 0..ll'.· .'. b) 6·5'"' .55. J. na di"ugu (rec\mo'".zl..a) 3 2 .• vr~i se. ': .>! log' .' O~'a< "l/V:? > 77 .e~ log .. h. 0 '.l1· N)= )ng:"A1 +iog.f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx.N >O. t{ '.60.'g. log.~(*)#f(X) ~g(X)~f(X»~. Jbga'tjt~n]skil:ijeqIia~ina ~o.cija .·05...noyU liavedene ctcfinicije.0 <..jilca. LOGARITA.9garit~rrl?k~ flll)l<.-pdno~no.gb q .0 < '1..~cia.5.2....f.. { .."to vi'ijedi: . ..lI' .~." a. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE +3 x x2 1 - .<I.fj$tiJl\Q ~'lij(3~e6u .1\T >Q..f(Xl ~1()g.11 I.'ll: Eksp.":'- .). .()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz.)V1SKA FUNKCIJ4. .~."l~.'l fu)jk.0 <.a#.' «~ x 11.:.>:-3 x+l 11.cija ll. 2·3'<3 b) 22x+I __ 5·6 x +3 2x+ 1 :::. ¢::'> ..lt1~¢' .x2 > 8 c) 4 2' + 2.( Q «. 0< (/ < 1 .01). t iOg{lfCX).. ..ail'lO logf\ritam~ka j~dnacina (j"dnll.S'e.36)°." .: .a>l rastllca. b..o~ail). N. .el~Nj\r~Jel1¢jJ.i1 =llog" At.odnosli na b~zu .+3 <9 b) 3'+' r c) (0...< 1. <± c) 125·5.JogI'M..d:i~e) 'u' kojim'l s~· p~jav.2x < 1 81 b) (0. . L()gaI:jtamsk~.'. (M>O... ..5)' 11.':'''"g(X)} ""'. '.. 18>0 11..N'a'os.: I) .lj ~j p~ogaritmi koj i u. '¢.2"0+' 11.qfladib\J) ~ t~()j0j .'.::-0: . . !~&at~tm~du .arifn:t:..::... . ' • .a) 5·2'+'-3·2.vafijablu qaziv3mo log1\ritamske nejedIla~ne (nejedriadzbe).2 .a) 12. po >0. > 10 11.(41.Q<a .

Iogl6 fiJ2 d) log.c) y = log-.8) y2 _ '):( 2x I-x . '6 d) IOglO10000=4 d) I c) logj". b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1 12._. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva R: a) y=x.0425+1 = N .= x' .2S.a) 12.a) log.~ d) 10".- -x-2 b) v 4) 12. x=-1 c) y= c) y=log)-- XT3 2 b) Y =log3(-x +7x-12) x-I ( ) d) y=--logx+3 y=log(-2x2+X+I) 17 32 a) .0) logd c) log:V9 b) log:S. 5 d) 100'9g fi+.= X 4 8 x+l = log. ~J b) )' = logJ --_..=-2 b) Jog!9=~2c) IOg4--=-4 '9 256 3 lzracunati slijedece logaritme: c) IOg327 12. Na osnovu jednakosti a logaN 12.21.Iog. V49 12. b) 44 110g .\43 27 .1 La) Jogl I 12. c) 27 '.a) y=log.d) -'"\' = loa.3La) y=10g2(x'-3x-4) c) log3 27::. . .12.: x b) logslog. -. I d) log] .3.lO c) SJ]og"l C) 4 3-1og~ 32 .*a) IOg21og2 12. b~ Odrediti nule date logaritamske funkclje: 12. Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih: 4 12. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3.Iog9 S1 b) IOg41og.26.a) log.~ loa(x' -"'.- 82+\{)g~ d) . 2 12.5) c) y=log(2x+10) d) y=log(x'. b) log) V64 c) 100"5 ~....x b) y~log.6.24. .I6 IOg310gdog2264 d) log. b) log432 b) logs 1 I b) loo-~ - d) 5 3=125 Izracunati vrijednost datog izraza: 12.a) 1'0'= 100000 c) b) 5°=1 (J3)' = 3 Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih: c) log 464=3 12..: x b) b) log5 x=-2 c) 12. .5.a) c) IO(T4 ~ 4 I 2 b) ~102+~log16 Slog.a) log.a) log.13. ..a) log.15*a) log" if lzracun~ti I c) logj~ 4 b) log.81 c) d) 7 3=343 vrijednost varijable x ako je: 12.(x. 10-2 log . . 32 .a) 4 10£.17.a) 2"1og 2 . pa na osnovu njega odrediti grafik njene inverzne funkcije. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije. 256 x=- 22.log464 c) log4log981 d) log4256 10000 I d) Iocr~~ -64 "~ 2 12.a) log3 x =4 78 b) log] 8 81 2 7 12.:=.23.~12--= . Osobine i grafik logaritamske funkcije I 2 d) log .14.a) log]32 12.Iog.9. f X +5 ~ 3-x .a) !og39=2 b) IOg18=3 I I 12.125=-3 3 logl6 32 d) log6 1 I d) 10"-- .1.a) c) log:. .4.12.25 logll6::.27. lol!') 4 814 2 ~ . b) 8 ' J2 c) log2 log2 '!if4 d) d) )10g.-log25 ifiJ3 c) log21og2 1 d) log.a) log.x+ I x.' 12.*a) Y=F~·log5(X-2) d) log. lOI!.-/3 d) log.8.I. Pojamlogaritma i logaritamske funkcije.32 c) log))] I ~.a) 10giOO b) iog2 64 1 12.7.· b __. 4910S7 2 3.33.a) v . ~12S .a) 2'=32 b) 4 2=16 c) 3 =81 12.a) v=log 3(2-x) b) v~5·log. 12.29.10. *a) ~ 10g. ..·~ 81 12. 3x _ 6 x-I l+x Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije: 12. :. Izracunati vrijednost datog izraza: ~-}.4 2 b) 2 10g :>s 12. 2 logs 125=x b) log310g.-2 = log.30.-- 12.19.16. X x-_1 Iog(2x_l) b) y=)x-I~ log\c+l) )(x' -3x)log'(x-l) 79 .2. 12.20.22.(x-l) cJ y=(x-S)·log(4x-16) 12.1. izracunati vrijednosti datih izraza: d) IOJogJ5 d) lO-2log4 c) Siog.x 2 3 12.I6 x b) y=.lf12l +~ .= .

: 3 b) loa.2·9" d) 3./567. 66.2·98.a) iogJ 8 iii log..a) 4xy' 56x2 yS d) 13. xl 12.38.39. 12.53 33.Nacrtati grafik funkcije: 12.1 3 b) log.2. log x = -log 5 + ~[210g0 +llog 3 -~(IOga -10gb )-Iog 0] 12. 7 c) logs 0.55* logx = -log 5 + 2:l 210ga + .a) log~ 27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2.12 12.J4 b) 12.1:. Pravila logaritmiranja.Q'i 7 12.J.(x-l) d) Y ~ 11og. odrediti log 25 12.11· \/276.1 12.a) log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36.a) 410E-~ 27 3. Akoje log5.83 c) 8 12. 12. (log a -10ab)-loaa] 3 2 3 Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija: b) IOgX~IOg(O+b)-~[210ga+iIOgb) c 1 12. 4 5 3 5 4 7'" d) y = logx :..a) 5 b) 34 c) 56.(x+ 1) log4 x 1 1 2 2 3 4 12. Aka log] 3::0::: m. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze: 12.4l. 81 .Akoje logs 4=0 i log3=b.50.a) log[97 b) 10'&..1:.000: [0 V. x b) y = logl X c) y ~ c) y = log. 1 J ifi iog5 4? 4 .128 12. 35 d) log[ 0. 1.53.45.2 cJ 448.j3 b) 34 . Odrediti izraz x aka je poznato logx: 12.a) y~log2x i y~2·log.94 6.69.13 c) 3<178·317.46*a) c) . 12.63.58.66.'i 2 c) logn JOOO--!og81 12.2a~bl:c-2 c) 43a hc bJ 12.36.a) logx:o::-loo-9 2 b b) loo-x::o:::-log8 1 1251.56.67.0) log 27. c) ~ log4 7':.59 2 3 c) IObo-x=-log64 '-" log.: 12. logs 3=b.a) 43a'b J c) 10glog\!1000 Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati: 12.43·66.a) logx= 410g3--10g64 I I 2 b) logx~-logn+210g2 c) logx=-logi6+-log27 2 4 3 2 80 I 3 c) 10".128 12.a) y ~ logx-l b) y~log.54. 4 iii log'-7 -} 70-' 12.37.5 d) 78.a) 67-43 b) 184-425·67. izracunati log.44 a) Sx 2 b) 3:v" 3 1 lab' 8x 2 c) 66a 1Jsc 5x J v·1 }' d) 26.43.)00 iii log" 100') 4 ..a) logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9 1249. odrediti log 56. 17a .8c()y) Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze: b 17 d) log.a) y~]ogx i y~2Iog(x-5) b) Y ~ logx i y ~ log(x+5) b Uprostiti izraze: 12.47.a) y ~ log.!og6 125 12.a) 2 .::a i odrediti log30 8 . koliko je IOg24 54 ? 12.52.j3 b 3 Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza: 6..:.Akoje log2=a.64 c) 78.7=b.34.5 7. 7 iii log:: 9 c) !oiS:.60.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237.. 12.35.95 65 4 s 12.x 12.a) logx~i(I0g2+10gm-log4) 12. log3 _. .a) logx= -logSI+-log32+-log8.40.'i 1} x log3 log] Vi log .x b) y=]og2x i Y=2·log.a) logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2 1248.61.64..a) 5'·7 b) 42.41.a) Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7 I 12.42.59.IV2h.2 7 . Aka log(1 27 = b.J.7-1-- laS 12.'! 1 I 2 'b) log.65. -log.72 d) 7 34. b) logx ~ -log32 ~-'-logI6 + -loa128..68. 45 + 2log~ 11y b) bJ 17x 4 Sta je vece: 12.a) log4 log4 . log.

2.b) x = .106.982 263iJ9l.987-35.' c) x = .30103.a) log b = . 1 1 -- -n '" 11- b) IOg/.S4. 83 .981 2 .3 b) It a +b I ( b) logc--3-=ilogca+logc => log ul> a 2 + b 2 i:.489 logx=·15.5.22444·1 c) logx= .a) x=.3.22·89.3 .78.175 ~4.543' .77 c) x=0.73 0.a) c) I 1 x = x=~24.11.799 183.a) x = .30103 logx=0.a) b) 57 8.2l 3.877 0. log" N 12.973467. odrediti: a) log4 b) logS log.77..45 '11.4 88.2·4.0400567 Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je: 12.a) 12.37 b) x= ~819.a) 12.a) log2. 1 12.234 b) x=0.672 logx=·0.91.S0.45" b) x= 6.lj87.94.34 98.3 0.231 b) 45.2 34.92 cJ x=V38._" a.812.4 2.100.6' .333 1 2' 12._h a = 2Iog/. [Y = 10.85. II b) x=4.j94J 12.329 c) x 3.4 c) 12.00567 b) 0.a) 34·53 b) 45.J678. 1 12.·1:"" 12.72 c) x=7.39 c) 78.96.118 7 .l. 77.1i2 .47712 i 10g2=O.S2.94 b) x=0.J6.5691 12.3 logx=1.10 La) x = 83.a) x=43.(/ 10g b a l"gb!(ll1.71.543·5.a) 4 12 2...3 4422 12.234 d) 9.log4.002005 12.25 43 34. V871.=.675 b) logx=·5.98 12. 12. b) logx=O.12 9...Dokazati sJijectece relacije: '.097 d) 0.71113.54 4 d) x=9000.3.008· lj3.a) 12.887 4.0008876 12.76.97.34 d) x=0.433 5.21 3.'Hi = log If! n " _ log/ a + It ab --l~ C = Odrediti logaritam datog broja: J II b) 123 234 b) 2.a) x=V125 b) x =V654.22 b) 987.10g.45 25.89.32456 c) logx=6.a) 143. *a) x= 70.30203 odrediti: b) logl8 c) log36 d) loglOS a) log6 Odredi karakteristiku broja logx ako je: c) x=561.8782· 3..115 .1.3 b) V14.83.' 34.a) 1ogx=2.75.8 c) ~88. Ako su poznati logaritmi: log3=0.15' b) x .3·18.76020A logx=3.905 0078 5 ·67.105.09'..335 b) x c) x= 2.-J0..a) 10g l.:.99342:2 b) logx=O.a) 12.a) Odrediti broj x ako je poznat logx: b) logx=1.79.81.~ Iog 6 5 12. __1_+ __1_.JO.a) x=66." all="1 .271 c) 9.17 iog b +c a +-logc.a) X = .73.a) 12.a) 12.99.92.7 321.02099 12. 12.a) 10gx=0.41' = ='=~='-"7 .12987 12.44 b) logx=0.3.4 0. 5.991·0.4815.a) log~" N = 1 + Jog" b 12.-:C.3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3 I 12.7 .103.08872 .55 12.93V7.·1 ·0.8 18. V)=~) => 12.7.90.3 Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .104.102.451.00491 4578 23.7722 ·3 82 c) c) c) c) d) 66712 d) 0.70.4 245. log/I N c) c) c) c) Odrediti logaritam datog brojnog lzraza: 12.9238~ 12.114·0.53033 logx=2. ~j3. Ako je log2 = 0.88.72.a) log 3 5 b) a log" N b) log 12.98.20358·1 b) logx=0.93.3.+{ a ·log.i5987 2. J=> 12. 12. N U odnosu na bazu 10) c) log32 d) logl28 8.86.18.55 12. 0.46 c) b) 34~7 V832.887 x = 66.95.18298 logx=0.21' Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice).a) x 12.07393 721. Dekadski iogaritmi (logaritmi z = 10"':'" x= 1O".876 c) 5'" ·12.log5=3 log" a + log!> = 10g h>gb" 12.43' 12.a) x=O.a) 12. 2 2 a +b '=7ab ab = c 2 + I '¢:::i> ogb ¢::::> a..87.04' cJ x = 7.74.11 logx=0.:: c 2 b I b) 10g2·log.

a) 5)+ logs (25 + x 2 )=% IDe 3. +6)=x +x .24.113. (3' T 1)+ log. 2 = log.a) log(logx)=O c) 84 '- I x'''P )+ 1 + log4(x + 1)=3 .a) 10~8-21og(x-I)1=2 b) 31ogx.x2. 210gx _ ') 2-logS-'- b) l 1 2 b) .143. I )'log(x+2)=log(x'2) b) log. (x + 1) -Iog.114.2 x-310g. x+4)=-1 Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe): 12..132. (x - =~b) 2 cJ 2 1/2 1}2 )1 --log2+logv A +4x+5 --lo§.x ) ' b) b) log(~x+l +lt3 log Vx"='40 ) 2 c 10&x'.2~-~ 12.109.142*a) log.(log.a) ~IOg(X + 3) = 12.-) = log±-IOgX cJ log.Jl..111.a) log'(X21)~1 b) log5(x2+1)~1 12.a) 12.+ .(Y" +1) b) log. cJ logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I) '2b2° logl!(x" -3). x+ I 12. ~ 3 b) .ilo12lo&(x-I~=O b) 10&I012logJ. llog'.126. Logaritamske jednacine (jednadzbe) c) 12.a) b) 0 log x + 2 (3x 2 -12)=2 210gr 2 12. (S .118a) log.107*a) x~V34S.a) loiloilogx)] = 0 b) 10&[log.a) c) IOg7(2x'.A -4x+5. = logs x x 2 b) x log. (5'+1 - x]ogx = ]'0 = 324 c) 3'·8>+2=6 12.a) log x + log4~ 3 b) logx + log16 ~ log48 c).a) log(.IOS.:. (3'+' .' =81x 2) 2 1 1( 5 .129. =36 b) 5'·2 =50.= 1 5-1ogr 1+logr X 10g~X+51'=2 log/10g.C\.(2' -3)=1 b) log.120.a) logs ---. 21ogx+log6=loglS0 c) lo&lo&lo&x=O .(x -I) = I lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1 12.2.a) logx+log4~0 b) 2Iogx+1og2~log9S c) 12.a) log(2x. log.138.21) 2 IO{-}+ ...' -x)=-1 c) log 6 (x" +2)=1 2 12. 3'" .141.a) c) 12.- .Y)+Jog.3. (3' 12.134.123.::logI1(3x-5) 12.119.5' -25...135.117.l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x. 6)~5 c) logs(x 4 + 12.1IS.12I.093 x~ 0.=_1 log 8 . (.(9'" +7)=2+log. )~\\\'3X ::::400 = 10000 12.445' 12.r. -31og.'} + X +2 1 12.125. 112.x)~'1 c) 12.j34.x b) .a) 3'0"" ·2'''''' 100(t3) ~. d) log3(3 20)= x b) log{.~ x=2 log2x 2 + 9 7 .0) 3 2"0". x)=2 12.3)= 6 .1)~4 b) log(2.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1 12.(log.(2' -1)+log.1) = 2x .J2x -I ~ log.116.a) x =900.(x-I)=log.9+~67.1. (3 x b) log(2' .122.137.OS 12.12.(logx)=1 c) log.4.(3S-x') b) ]'-'±Iog(x +.a) _'1 b) lo~+2x+I)-210g\"+1)=lo~+6)-1 b) log2(x-l)+log2(x+2)~2 log3(9~2.x)1=0 12.=- .130.a) log.335 3.. (4 x +4)=x+ lofu (2-'+' -3) 12.a) log.a) ----Iogr=-logr-·l 10gr-l 12131.-+lj=O 12.(6-5 x )=I-x b) log l (4 .*a) log.2)= 1 I).a) log(4 .140.a) IOg*(-~)~2 b) log(3x+1)'~0 12.1)~1 .41ogr 1+logr b) 21og+X}10H+x}lobc-1)+10lJ! 2 12.+ 10"[-"-1 L) 4 2 ~ ~ .a) log.a) logx~3 b) log(x+I)~2 c) 12.20')=x+log25 b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4 12.11.a) log.2x xJ .IIO.136.+7 -log.128.log x 11 + log 12.1 12.133.99452 +.2 x - log~5x--4'log~x" 1 =2+ logG.x)-Iog(x·.410g X + I 12 log~l.5)·log(x+ I )=2..l) b) 210g(3x.139*a) lod6.4)= x(I-log S) 12.a) 10&r.S) 12. b) d) 2 2 !og3<\.a) log(x.*a) log.log25 12.127. -13)=x-xlog5 85 . cJ loilt-5) loix2-S) X 12.' -2x)=log(2x+12) b) log.log (x .a) log(x. 24) 3 log.log5~log25 b) lodx-3)-lodx-2)~lodx+9) log(4x-IS) -" c) c) log2x~1 log(x+S)~O c) loi3+210gl+x)1=0 log~(log.l+x J 4 +--=3 5.

147..<.a) log).a) log.logx-Iog7x=3 4 b) 12.158.0-1.--->1 .a) c) log1x<.. rijesiti slijedece jednacine: 12.a) Jog] x < 0 12... .169..a) r .a) log) x .149.D =10 log.ix+ 1) log~ (2x 2 -3x+S)<'log~ (y2 +2.'+1) log 12. .177.180.x+log.2l(ax)" -1]=1 4 a b) ]og3 a -log.(x-8» 2 log! (2X2 +5).178..x>4 b) log. 2-log.a) log9+3Iog.x Xl + 3 12. b) x'/~ 12.a) log! .a) x =x 3 ~xlog.a) ]og.152.x=7 12.--<0 I-x 3x -I 12._. d) logsx<S c) 10g. x =xif.157.' 9 12.151.*a) 10g".a) 12.176.(x 2 +9)= 1 b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2 2 b) log. x ·log 5 X =4 5 2 I Logaritamske nejednacine (nejednadzbe) Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe): 12.< 0 -5 1.150.+ >11 log x 1 .x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0 b) 12.5» logo. x·log 4 x =4 b) log" x ·Iog.:1.145.a) 10g2 x+1og 3 x=1 b) log.[.x+logo2=2 12.x----.< 0 log 2 X ..' ' .156.*a) log:.166.x-Iogxx+log..a) 4 10&.] J Xl -4 ---<-1 '2 x+l0 logl xl-2x+l <0 x-7 x' -1 c) ]ogo.164. 2 log.. = 1Ologx+l = ]0 2 c) c) b) b) b) b) 2 4 (.173.r 12.a) x iogx+7 4 Jocr _ x b) 2 -4x+3)<1 . .a) 12. 12.a): logx. a =log. log x =..a) 12.1 x _ 5 .05 x >0 Xl + 25 Sx + 6 log x c) log 0.. 2·!og b) 10gx<0 b) log] x>O :: 12. a 3 Rijesiti date jednacine: 12.x<0 c) log] x>O log4(x-l)< 2 b) log3 (2x+5» I log(x-l)< 2 b) log(2x+5»1 10gix..< 0 Xl c) -9 2x -I 1 log4--<x+l 2 I b) .17I.174.172.a) x - 3 .*a) ]0 x-3 b) logJx > 0 b) <0 b) 2 X d) logJ6 x>16 d) log7 x >O d) log:.2( 4-2x»-] logo.!. " r10rmu PnmJenjUJUCl = 10gh 1 M za prelazak s jedne logaritamske baze ogb a na drugu.iog x 87 . 1 + X b) log 2 12.- 2=log x 2 12.165.a) 12.159.179.5(3x-2)<-1 log3x+]oK.a) 12.(IO" .a) x 10gx =100x xl-lop = 0.7) c) X4 c) X 1+ 1og .a) lOg16'X+log g x+log 2 x=36" 4 12. (2" -7)=3-x 3 2]og..144.2_ < 0 c) 2x+ I log 0.a) 12.3=0 2 4 16 ~ 81 12.x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log.1)< log42 logo. x·log.148.\" ". x < 0 4 4 log5( 1-3x)< 3 log(l-3x)< 3 log.x>32 1 12.a) 10g...*a) log.2 +2x-I)<0 x- x+ 16 log b) log. x + 2 log J9 = 0 c) X c) if.a) =lOlogx+l x c) log9x+logx' 3=1 log.01 b) x210gx -10x=O b) 0.(2x+5»log7(x-3) logo.x+lo&7x+4=O .a) 10&.(4" +4)=x+log 2 (2"+]-3) b) 11 b) log x-logx-1oi?ix=4 c) logsx-Iog x·logx=4 12..4(2x. log3x+log9x+lognx=12 12.5..160.a) 12.y.168.x-Io&x-logn x-lO&l x =3 .a) log.logA'-log2=Ob) log2·Jog. =0 c) log3·log3+log.a) 10gx>0 12.16I.x+3 4-x b) 10&-->0 c) 2+x 6+x b) logO'i--->0 ..-+ 1)<0 2 log. 19 12.170.ol .167.163.181.175.*a) log 12.1 x]op-2 =100 .162.a) 86 b) 3 b) 10g.x log x >0 >0 '1 x-2 12.x=4 10g-l-1og:.146.' 1U 1oga M · . 2 = -JlO 10 610g6£x+Xlog~x=12 b) 12.x<8 c) log.x=- 12.

' ):+1 b~ b~ x-I 12._ 12. 3 5n.7.-. 6 5n. log 2 (4" ..8. . logx+IO 13.I 4x-11 log(x+ 5) y loge-xl + 3. .1 j.. Orijentisani ugao (kut).5.a) y:::: !og(2x-3) 12. cJ c) 4 5n. log" 2 . Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana? 5 (' ..-4 <. x .a) 12..~" -2).)+IOg~(X-I)21 2 ].1.a) log 1 _.. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E • ].' . 4x + 3 )$0 9 (: r.'·a) .9..190.183.log J X log 1 X b) x-I 2 1-1og4 x I I 1 12.' 4 = Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.182.a) -4 b) ·2 n..187*a) log._. (3 - 2x) <0 2 $ c-----.195.- 89 . Radijan..a) 4 b) 3 13.radijanima: 13.4) b) y x+l b) v=~oox+x I )2~ b~ " b) v .< loa loa _ . log2x-2 log2 x + 6 b) _-=-1_ _ + c-':"'-.-:.196.. IOg~(X-. log..ll f] 13.185. log b) (X' . x 2 log. 4 -log. -'.198.a) y=-b-+log(3-x) 0 :1 Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije: ~ .197*a) y = 12. x+3 .- 6):.a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5' >:-1 x+ 1 log log. 21ogx+110 1 c) > .2 ~ 8.a) log. - 3 1 In. 88 ..a) log x I 2 12. -- 1 nldijan ~ 57.3 )<.2 12.Jlog x 100- b) y = )Iog(x - c) x 12.295779° ~ 57° IT 44.a) 40° b) 100° c) 68' b) log. I log(x .' x-3 12.:' -x -1 .IO.(x+2)+log.\ + 4) x(x' .l..- 2 X log 2 log. 16 > 2 10) 12. )x 2 +6x+9 12..j.*a) Y = F x-I log.192. 3 b) log.a) ]20 b) 135°c) 240' 13. 6 3n: b) . 2 5n: 4 d) II d) -253 13.1. 16 12. log 1 (4 \..I..a) I 13.a) $._---- 13.2x 2 12186.*a) log] x·1og x 9·1og 3x 9 < 2 .184.194. Uglove date u stepenima izraziti u radijanima: 13.1 .(x+l) 21o&.11..21 1 .a) 90° b) 180' c) 270° d) 360 0 13.(x-4)-I$O b) 1 1. 16x < 1 r ~ 5 0 lou ¥ + b~2 > 10 C> b) ) b) log. x < ___ 2_-..6.a) 11: 2 2n: 3 7n: 6 b) b) n. log .2.2) b) v=·_-_·.a) 13. c) - 6 c) 5 c) -18 d) 4) d) n.a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211: c) log . !'a) 2 Jog:" 2: log b) 109..b) < I+log.og . .. 2 ~.(3 - 2x) log.> . x + 5 1og 1 x+I Iog~-- 2.8" 13. 2 ..log .1 - Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u radijanim~: 13. (2'+'-4»-2 log.3.. .a) y = .189.4.

...' 3 ..27 . .•) 30° b) 120° 13.- 90 -'2.sin3rr+24ctgnl2 13.a) 30° b) 120° c) 210° d) 360° d) 300° 13. . Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom b. Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti !1Jegovog sinusa: .•) cos=0. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u kruznici Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti njegovog kotangensa: 13..a) 13.20 .a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1 13.25.32.5 b) sina=-0.4.31 .a) 2rr . 2 1 c) smcx=. 13. --' '~ 3 -43 O· -1 .21. .J3 1- ..29.) 900 b) 180° c) 270 0 13. 1~.•.· n.) sin=0.d. I .18 .oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4 13. n. -- -J2 .fJ '. b) 120° b) 7r 3 c) 135° cJ 57r 4 d) 225° d) _ 3n . O.J3.a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360° b) 3cos511: . Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom trou lu (trokutu).• ·0 n. • --13 -- I --13 - -J2 - 0 2 2 2 :!3 3 .---13 " '. 2 1 - 2 J .. . .a) 3sin900-78cos90o+55tgI80° 13.26. y • 7r '4 5n n b) 47r c) d) 2 3 4 13.18..7 b) cos=d) tga=2 e) ctg=5 4 5 Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je: 13.•) 35sin 1800+9cosO° ... I 1 ~-- .30.a) 2" b) rr c) 210° d) 300° c) 2n d) 3rr 3 3 4 ~acrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti !lJegovog kosimisa: Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto koriste u raznim zadacimao 45' 90" 30' 60' 1200 150 0 1800 2ido 360° a TC '.17.3.16. 0< 0 --J3 -2 -1 .24. sma cosa.23. .••.••. . .a) 45° b) 120 c) 270° d) 315 0 0 U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove: 13.d .2.13.fi' J --13 2 . d) I In: 6 d) _540° b) 3" 4 b) -300° 4" 3 c) -450° c) 13..•) 90" 13.) -rr b) 1C 4 c) 180 5n c) 0 4 d) 210° lIn d) 6 ~acltaj na trigo~lOmetrijskqj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti n]cgovog tangensa: 13. Der~nicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici... 10 1 .•) -150°.13..55tg360 D b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270' 13.28.~~ 13.•) " 6 13.14.12..•) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13" 6 3 4 6 13.d.0 0 n.5 c) cosa=-I d) sina=1 13. [(a) 3rr/2 2TC/3 STC/6 :iii: rr/6 nl4 nl3 nl2 --. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je: a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0? Izracunati vrijednost izraza: 13. tga 4 clga .19... .2 -13-.. Konstruisi ostar ugao a ako je: ..a) 450 13..d.15 ..22. 91 .

53. odrediti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ugla u ' 13. b) cosx~-O.5 sma =12 . Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova pravouglog trougla kod kogaje: a) a~4.567 ctgx~ 11. b~2J.. odrediti slnu. 13. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450. ex u d rugom k'vad mntu.33.« ctg( ~ ·..13. i1i .te:JT -"39 . c~5 b) b~9.38. Ako je ctgu=2.Jr .53748 I 3.c."-': c:to-ct'?~' ~---:-siQq. . 13 49 Ak'0 Je sma = _ < • 13.124 c) c) tgx~O. odrediti sinu. minutama i sekundarna ako je dato: 13. 13. 13. ·· 3 1. 12. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8.i::-+kn. coso: -: 2 ". tosfX ±. Odredi vrijednosti trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla.--':"--a).a) sinx~O. S a u cetvrto111 kvadrantu.54. sina. 6 Osnovni trigonometrijski identiteti 6 . Zadana 13..a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+7ctg45°-6tg45°. 'E_:._~. Ako je cosu = -1~' u COSU!.ctga i tga..- -_' Jr. .41.nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog ostrog ugla a.ClJA sina sino." .a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60° c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30° 13.a)=tg. ako je dato: 93 .:: 1 . -. -'-'-:'-. ~~( •.d.o d re d"ltl cosec u cetvrtolll 13 =-~.•..S8 Odrediti ugao x u radijanima ako je dato: c) tgx~ 3.36.'.". 4 2 a ) SIna=~ b) casu=5 3 funkcija ~ coso: ±.47.t: ~--.9564J 13.40.88 b) cosx~0.2sin~ + to~ 4 4 2 °4 ".tg- 13. tga ±JI+tg'a ctga ±~I+ctg'a ctga ctga ctga - b) 4cos~ .50.a ) ~.l43 d) ctgx~5 d) ctgx=-12.cos_ct:- Z·· a*k1t--ke-. Ako je tga::::: 3.52.55..o dre d"It! 13 13.a) 44° 1344.2 45° )~-- 7r".(X 1[.d .a) 4sm-ctg.947 b) cosx~O.143 13. odrediti vrijednosti osplih trigonometrijskih funkcija ugla u.+ cos - 3 TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK. n: 7r n: lC 13 .37.34° d) -12 e) 1457° eJ -676.a) sinx~O...h -cos'a 1 tga.S d) d) ctgx~O.48.lzracunati vrijednost datog izraza: 13. Ako je cosu Odrediti ugao x u stepenima.23458 tgx~12.'.- . tga .5.Z· tg(r-ctg(X.53827 . u drugom kvadrantu.43.a) 25[n300 +3 10sin300 ~1 eta tga SIn a cosu 1'\ rc 4 JT .. A k 0 Je L.sin 3 c) tg=7 d) 11 6 ctga~- 3 3 3 2 ci ±·JIc-sin'lx ..::c. =. ex u prvom kvadrantu. c~J5 c) a~lO.46.45.ctg. _ -i .osa Z . + . u -- • k'vad rantu.(t)~..k. LSlll ..si'na fc ::---.74327 b) cosx~O.a) sinx~O. 13. L Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore): 13. Konstruisi ostar ugao a aka je: . b~24 d) a~20. Odrediti vrijed.35.cos. d. .. 0: u prvom kvadrantu.a) 42 b) 53° b) 15 c) 27° c) 32 d) 42.48 c) tgx~-3. a:.47 . - 2eos 45° ~ sin 45° ~~b 1 + sin.':' k "Z' tgu=:-'--:-.a) sinx~-O.14.sine. 13. krc .

' . _. odred1t1 3 3cosa .a) 13.a) b)--c-~~~ d) J~tg'x-l 2sin' x .odreditieosxi 2 13. 3 2 .* a) (sina+eosa)' .~ 94 I 95 .. Ako]e 2 13. coso: .70. . 13. tg-a-sm..75.* a) Gtga b) sin4 a+2sin 2 acos 2 a+cos 4 a=1 b) (l+tg'a)eos'a=1 2 2 2 2 b) cos a+cos actg a::::ctg a 13..81. .. odrediti: a) sin 3 x ..cos 3x Dokazati: 4 4 13..j-l+sinx I-sinx I-sinx + l+sinx JJ ---COSh x erg sin xctgx d) cos:: X b) d) b) tgxsin x cosx cosx +---sin x 1 + sin x tgx+ cosx I+sinx ~l+COSX +~I-eosx I-cosx sin:' +eos:' -1 ( 2 2 ..-x.82. x x 2 tg.2(sin 6 a+cos6 a)=1 .57. x c) ctgx:+ 13.= 2£·tg' x .sin x 4+5cosx cosx smx-cosx l+sinxcosx SIn X 1 + SID X COSx sin x-cos x 2 tg 2 x-l smxcosx 19x 2 cosx + .63. ~ko je tga + ctga == 5..a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a c) Uprostiti dati izraz: l-cos2 x b) tgxcosx c) sin 2 x-l d) 2-2siI/X 2 2 b) l-cos 2 x+sin 1 x c) ctgxsinx-cosx 3cos 2 x-3 d) 3_sin x_cos x 1+coS1a. -- 1 -Jr 5 < 3n: a < ---.80. d a 'Je smx 13.65.J]+.:t:5sinx = 0 3-Ssinx 1..66.-sin 2a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina) sin 2x-cos-lx-sin 2x+cos 2 x b) sin'"'x+2sin 2xcos 2 x+cos"x 1 .x =1 tg d) 5cosx-4 . cosx d ok azatl.61..cos-2 2 2 I +COSX 13. aka je tga + ctgcx= 3. 2 ctga + crg{3 b) slnx-cosx c) ( 1--.-1cos 2 x r 1--~ 1 2 ) 1+ [+ 13.69.fi ctga=.60..:.? 2· .-sm. 13.a) c) l-co&X 1+eosx ) V 2 13. .45in a c05a-l n: ' 0<x<2. ..J1-m SJllX2 ..0drediti vrijednost izraza tga .a) 13. a) .71.sma * ' _ sin a-cos ex .cos?'S5° sin'a tga+tg{3 tga ctg2a~1 2sin'a-1 .a=tg asm" a 13. ako jc cosU = 13. d sina+eosa ..59. 2sina-3eosa 13.72..74.a) b) -.0<m$l. odrediti sin 3x + cos 3 x. ak0 Je tga == .·I I Slnx COSx sinx+cosx cosx-sinx b) tg'x+ I tg 2 x-I (-1--COs.62.a) sin4 a-cos\x=sin 2 a-cos\x J3.' 13. 4 .a) tg 2 a b) 13. 3 5 Sllla=~ 40 cosa=- b) c) . odrediti vrijednost izraza (I+sinx + I-sinx l sin x c + cos x sin x sin x l+cosx J8-. 2 2 sm a-2eos a 4 .sma+cos(X.b) m = -.-.a) I l-sinxI fI+~ + 1+sinx l-cosx 13. ~.84.a) ..d) tga=3 .= .~2-­ sm.a) .- 2 Dokazati slijede6e identite1e: 13.78.a) sin 4 (X +sin 2acos 2a+cos 2 a= I 13.. Ako je sinx-cosx=rn.76.tgasin 2 a. -.. smacosa 13.0) d) c) .83. lzracunatJ SlIlUCOSU. 1+ ctgx 1+ tgx sin x + cos x sinx+tgx c) = I +eosx f3.68. rg'x+l tgx 1-2cos'a 1_2_+VII-sine< 2 VI +sina 2 sin:? x-cos:? x 13." 3(sin a+eos a) .. Ako je tga = -. a ) tg-u 1367 . 2 1356 ' .x 13. Odred Itl vflJe nost izraza . Ako je sinx+cosx=m. odrediti : 13..- ' + ctg-ex.77.64. 3 4 eJ 41 ·· .79.~I-·-1--sinx)=sinxcosx \ cosx smx ? .73. . Ako je ctga = 3.58.cos .a) -"------'.. tga + etga .cos 1 x + tg 2 xcos 2 X d) 5-sills5°. Aka je . .3.. 1 sin 2. Odreditt vrijednost izraza tg 2 o: +-:-__1_ _ + ctg 2 a.

.. .87.. sinx . 1371: 1771: a) 2SIO-_+ 4cos . ..103..13. Provjeri da Ii je !!. cos(x+2krc)-::. Sill 3 1 13. •••... Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13..a) ((x) Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske funkcije ostrog ugla 13.100..a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx 13...• ftinkcija -je--parna --- funkciiaie neparna·:..a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx 13.105.91.96..a) y=sin4x t/l4X-..t g -7 c) tg-- .t.- 6 c) tglSIO° 25J[ 3' 6 3 x .6.a) sinll30° .) 6 13. ... a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000 13.1 4) (cr('x) :"'sinx casx -(gx sine'..86... .93.':.94.. .7..JJ 97 .. 97r tg1 2 JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_ 2 13. kojaje neparna. .102. 771: 13.sin 3x cos4x b) f(x) I -I 13. a koja nije ni panEl ni neparna: Izracunati vrijednost datog izraza: 13.99..l(x) sjn~ . a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa.a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n) 13.104.a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x d) y=5tg2x OJ[ b) v = -._ = --7 15 15 15 15 IS 15 15 2 fCc + c) dokazati daje funkcija fix) periodicna. . -. (\ ~--xJ 4 ... ctg(x+krc) = ctgx kEZ..' period funkcije y:::: 9sin3x.a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg''is x tg)x d) ctg24050 19971: d) c...fix) 1 + fix) 13..:- lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija: 13.nep<'irna .. 13.a) Y = 2Sin(x+-':.·· i"tiilkcija ie.98* Odrediti period fU11kcija: c) a) Y~15sin2xl+3 b) y=111cos(3x-4)+191 13. .405° d) ctg7500 13.* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija: a) 96 Y~sin-J2x+cos)3x b) c) FIStg(x-2)-61 y=cos)3x-tr....'!Sx I. lzracunati vrljednost izraza: . '.a) 5111- b) cos800" j 971: b) cos-- 3 13.a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y.. kEZ.106.95. .* Ispitati parnost sJijede6ih 8n: I OJ[ b) cos-·-2tg-- 6 -sin3x . Odrediti osnovni period date funkcije: 13..360") = cosx tg(x+k'180") = tgx ctg(x:+k'180C ) ='ctgx iIi iIi iii iii siil(X+2krc) :::..x) ':'ctgx: ..=-8cosx 13.rr~" 8x 1'. ' . ...97."- x -] -lx 4 -31 . Trig<)nometrijske fun~cije nega~~vnog argumenta.::cosx ..tg(x+krt)"= tgx .a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C 13.•.-I:+sinx 2 cos2x i1 c) f(x)=8·. 6" 7" 1 13.a) sin390° b) tg765° c) co.. * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost . kEZ..* cos~cos-cos-cos-cos-cos-cos-. .. d) FCosx-sinx d) y=4sinx+tgx c) etg(.I01.. 7r 2" 37r 4" 5".92..88... 3 Koja od slijedecih funkcijaje parna...' furikGiia "'nepairia· • .. kEZ.." ~ 13..) cos( -x) \ v=tf!.89.. 1.. Parne i neparne trigonometriJske funkclJe sinlx+k'360") = sinx cos(x+k...tg8XI fllnkcij~: a) f(x)=sin0n' +1)+c05 5 b) f(x)=sin(JrX 4 -I)-2si11x '.\:3 3 c) .85-* .90. -----.

kEZ .ctgx sTilx -cos x ' -:tgx' ~_ctgx_ -sinx :':'cb"s-.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O d) cos400° 98 99 .124. U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O..* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e: a) tg2x<O b) sin2x>O 270 0 + x i]i 360° .108.os1000 b) tg2000sin350o c) 1(+ iii cosx Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant: sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° 13.x 7C 2 -+x 13. a) f(x)~J~inx b) f(x)=~-tgx c) sinx ctgx cosx :-sinx .117.127. Odrcdi inak proizvoda: a) 5In7i\:. c) sin]60° 13. .a) 13.110. Znaci ttigonometrijskih funkcija ARGUMENT. Odredi znak razlike: a) sinT7°-sin2So 37C 2 ) c) cos2x<O 13.115.111.8.122. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O. J} sin325° 13.112.107.x iii 360°+ j( 2k7C+ x fJi k·3600 + x. * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: . U kojim intervalima vrijedi nejednakost: a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0 ifi 2n: . cosa<O? 13.ctg86° tg730-tg54° 900 +. sina>O? 13. -SJnX -tox Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla: 13. Odreditiznak datog broja: a) sinl25° b) sin3200 13.a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) 5in960° d) tg960° d) cos945° Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°: . Svodenje na prvi kvadrant 13.]20.'.c05800 d) ctg12° . c) cost -95")Clg( _100") 13.109.12I.a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72° [3.x x -+x 13.125.13. tga<O? 13.9.a) ]3.113.116. au kojirna je negativna: a) y ~~inxcosx b) y~sinxtgx c) y~tgx+ctgx d) y~l-siJ1x 13.FUNKGIJEcp TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA ARGlJMENTA O-x 90~. Odredi znak svakog od datih brojeva: a) tg265 0 +5 b) ctg573° c) cosl16° 37C ----x 2 d) c052500 0 c) c05(-2260) d) sin(··270 13.x 21t + X b) cos67" . b) etg135° b) sin240° b) cos225" b) c05300° c) c) c) c) tg135° ctg225° tg240° tg300° cos120° ctg I 50° sin210° ctg240° d) ctg330° d) d) d) d) d) ctg2x<0 f f(x)~J3cosx -1 ~ Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija: 13.119.123.126.128.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° ]3.a) d) sine -2x»0 tg]20° eos21O° sin225° 5i11315" .a) 13.a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° 13. U kojin~ intervalima je data funkcija pozitivna.118.a) 13.a) si1155° b) sin] 14° .. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O.a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4° 13.]29.::' tgx etgx ":CO"SX -sinx ctgx tgx -cosx sinx cosx -ctgx sinx C'OSX t2X -tgx -ctox ctQ:x Sli1>~ cosx tf0 ctgx.114.

f3)o=~ct~g_a~c~tg=f3_-r.505 0 )eos 755° .ctga*±ctgf3..P-co~~..tg28° ( b) 1 +tg73)tg2S0..138* Dokazati jednakost: cos 2 696° +tg(.1 2700 < ex.I3* ~+n7r.151. ' . * Uprostiti izraz : 0 • d) tg585° 13...555 0 )+ tg15S0tg245() 2 I .143. 2 13 2 13 37r lC -<a<2rc." - 13.••.. 1 I 'ISO .130. S1l.l3) =cosaeosl3+sinasinl3 af~+klr. aka Je cos --ex = -12.0'd re d"HI: .r)eos(1T+a)tg(37r \ 2 • i.~]'i_1l3 2.IlE Z).141. c) eos(d-l3l . .0. +a) sin 395° sin 145 3:.136...a) cos660° b) sin 870° c) ctg930° I3.akoJectga=-.· .0drediti tg(a+l3) J[ ~< 13 2.cos85°sin15° b) cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0 b) cos7 8 0 cos3 3 ~+sin 78 0 sin33 0 tg340+tg26° l-tg340tg26° 2 tg1000-tg400 . 5' 17 a) sin(a+l3) b) sine a-l3) 13.tg4 () . ··. 13. 111: Izracunati vrijednost izraza: 13. +ex }os(a-3Jr)ctf. . Odrediti cos(300-a).10.f3ill7r.a) cos53°cos37°· sin53°sin37° 13. (k.a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio 13..134.137. '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti: sin 825 0 cos(.. aka je coso. Odrediti tg(450+a). 49 27r 357r 57r a) Sln-1[=COSb) COS--=~Sln18 9 13 26 sin(-.t~ga_··. Dokazati istinitost datih jednakosti: ." ··ctga.-. nE Z)..tg(a+ f3)= . 0<13<.. -[g 2 13.260° }g5300 ~ eos 156 ctg(a. tg..a) . .131.140* Dokazati jednakost: 100 146 .iso )+cos7So sil1(. ctgac tgf3-1 ctga+ ctgf3 a) Sif.a) tg73° . I + tg 100° Ig400 <7[.152.. * Dokazati tacnostjednakosti: 0 cos(.I32.g. Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova: a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33. cos(a+I3)co cosO'. 13.150.)·. 46..+-. cos(a. I ..133. sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3 1.145.·. (rc) A 5 tg(a-p).A·oJesmex=k" 3 sin L. 5 101 .139. . ako je ctga=3 3 13. sin(a~i3)-= si~a~os.135.13..212 0 ) 0 )' 2 -1. "'-. 13.a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° 13.::·lc..a) sm .. Odrediti sin(300·a).508 )cos(-l 022 tg(.142. 13. 13·. l~tga tgf3 • b) sin(ex-p. (it I 5 tg(a-I3). ako je tgex = 2 i 4 180° < a < 270"- 17 i 1800 <a< 270"13. tgI24°+tg56° l-tgI240tg56(\ c) tg34 °.tg=f3::-· .. b) 0 tg 2 252° +ctg 2 342° - aik7r. .a) 4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900° b) 5tg5400+2eos 11700+4sin9000-3eos540° 257r 137r 197r I3. 1 + tgatgf3 4. -. ctgjJ==-. (k.+ 2eas643 b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos 2 990 0 tg240+tg2IO 1-tg240tg21° -a) 0 1..a) tg187" d) ctg600° c) ctg451° b) tg280° 13. 13.3tg-...0<0: 8 o 14 7.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° 13..144. -13)=-.a= tga . 328(J )sin 958(1 ctg572° 13. 2 13.' . 13 :0:::-. Adicione teoreme (formnle) cos(.7ctgf3 lzracunati: 13 . Odrediti tg( a+l3) A • b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27° b) sin85°cos 15° .148.149. < 360°. ctg(a+f3) .tg(.Cos~-sinasinl3 . tgatgf3*'±1.t.616°) tg 194° = 2 .c) 1 +fg34°tg4° iT <~.. = . = O.

173. Koliko je a+i3 ako je x<-1 '! 4 13.'.a) h(6° -a cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J)) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23° sin200+sin 13°sin5T-sin33°sin77° sin200osin3 10° +cos340°cos31 0° sin30°cos300tg30 o + sin30°cos30°ctg30° sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a y. tgfl=~.a) b) c) d) 13. . ako je Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik: 13.J3 .164.") ~ctg a etg' f3 2sm a sm.f3 )cos f3 + cos (a .:(a=--J:. Izraziti a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct. Dokazati istinitost datih jednakosti: 13. sin f3 = 3 ~ 3.172.f3 )sin f3 b) cos 2.158.f3 )cos f3 . c) sin(a + (3).a) 13.168..llif3 II?CX + tgf3 12 13.18. 171.169.a) sin 20° cos2S' +cos200 sin2S' b) cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So rg(390+a)+tg(6°_a) .154. r tg(52° + f3 ). a-I a.11 c) Izracunati vrijednosti datih izraza: sin34° cos 236° -.(3) cos (a + (3)+ cos(a . {3 13.162. odrediti sin(60'+a) i cos(600:a)."'f3~ d) Ig(a + f3) .11 13..- tgatgi3+(tga+tgi3)tg(a+~) !-tga f3J :. 1+etg(3So-f3}g(7°+f3) 13. Aka jesin a = -l~ i 270 0 < a < 360'. 10 a i i3 su ostri pozitivni uglovi. a i fl ostri pozitivni uglovi. Q+P+ Y=-. 13.156. .a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ) c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) .a) b) ctga-l ctga c) +I tg(~+a )+tg(~~~1 ctg(~+a J+etg(~-a) 13.J3 +4 sinfl=~.13.tgf3 ! 3.".a) i sin y = -~. Dokazati da je a-I>=30°.a)+ tga l-tg(45° -a)lga tg b) b) 9][ 2s -tg 3_t~215° ")' 0 3tg-15 -1 7C 4 9rc rc I +tg-tg28 4 sin4a ctg2a .Y__9 _ IS 5rc 18 rc tg--tg12 12 SJr 7C l+tg-tg-~- 12 0 ) 1 + tga b) tg (45 +Ci .sin(a .a) c) tg( a+l3+y) 13.'.a) cos2a-sin2utga 2si11(a+ (3) c) b) tg(4So . t gi3 =-J3-' 1<a<4.165. 2 1-r'g(39° +a 4rc rc ( d) sin (a .a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3 d) ctglSO tg=~ .x .163. Neka je tga=x..174. 4-a 'su ostri pozitivni uglovi..f3 )sin f3 cos (a . x>-I.(3) 13.159. tgf\= 1.155... .. (a ..f3:.a) Ilia .):. .a) sin(45°+a)=cos(45°-a) b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a) 102 103 . sin56° cos! 24° 13.o. Ako je sin a =~. ako je sina 3.157.L:. Dokaz~ti daje a-fl=30'.17S. 13.170.+-..sin (a . Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati: a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) 13.60°)+ cos l (60 0 + a)+ cos 2 a rc 13. 2 ..f3 sin' (f3 + a)+ sin' (f3 .167.153. rc Je a + f3 = . a i i3 13.cos4a tgf3 cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) .sin(a-p) 166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3 13 . ako je tga= . Dokazati da l+x .g.a) b) 13. Dokazati daje a+fl=45°. 13.etg(83° - 7C 77C ctg-cos--sin~cos- . dokazati daje .. a i fl su ostri pozitivni uglovi.16I.160.

' 2. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla 2 sinI5°+tg30°cos15°~ ~ b) .s . '. 3 13. ..192. >0.. lzracunati tgo.zax'" ~k+l!". Ak·· . tg20: 1 ctg20: akojectgO:=.. r:c--~- .+v=180o P J ' dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y 1::>1-' cf--1 b 1.a) .' 2" ' cos 2x . Izracunati vrijednost izraza "00 ..X -.186.ore d d"ttl 13 .183. Co .a) sin'(a +. !. J 3... b) sin a .191 Izracunati sin[3 i tgB. ako je tg (X = .197. Cl.189.182. 13.> Ll 187 - .je Q-I-. tg2x. 13. * Ak" 0 JC I-cosx.194.188.. b>O.180. Izracunati sin20:.::.ctga }ctg(a - 13) = -2 . ~ .a...kE Z. lzracunati sina. Aka je sin fl =- 12 . 2 2 5i~ ~= ±r-~osx - 1..6l = sin'a +sin2 {J + 2sinasin{Jco~a + {J) b) c.fl) = 2 b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13).(cIgf3 . aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu.izraClinati sin2[:\ i cos2~. *Ako je 0:+]3+)'= 180°. 3. 13.+.L b le smx=-·--. . S1I1 Y = -. dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf.. .f=l. Izracunati sino:. au cetvrtom kvadrantu. izraclinati sin4a 13. Izracunati tg1 2a aka je cos a ="~ . a+b 104 . 1. i: Dokazati da vrijednost izraza: cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu. \3.tgfl }ctg(a . izracunati sin(cx-f)+y). tg2O: i ctg2a.C~.·. - 105 ..2cosa I .~. pn cemu st! 3 4 5 uglovi. i Y ostri 13.=3.cosl3cosy. . 4 "' S1I1 a = -) S1I1 (3 = -.> x tg- 2 13.199..fl)~ cos 2 a -cos' fl ~tg2x tg<X+ctgfl cos(a-fJ) a 13178 -.os~. " Ako je o"+]3=y.cos(x_a). cosa i tgo: ako jc cos~= .190.* Akojetgo. ne zavisi ad x.cos20:. Aka je o.SllJ... .. 2 12 13.. 13.a)· ./3sin'X-cma~2si{<X-~) >.ficosa -2sin(4So -a} b) 1) 2sin\60o +a -f3cosa ~ <X tg 2 . dokazati da je cos 2 (X+cos 2 j3+cos 2y+2coscxcosj3cosy =1.:r. . \. 177.== C:OS. I siri 2:... x 13. (cosa +.cos <X .:::::0.> 2. 5 izracunati sin20. a etgo: ako Je tg.176.!. akaje to'<:> 2 : 3 ....196.179. 13. .[. tga 13.~ .fi . tg ctgfl + tga cos(a + fl) 2 13.. (l-tga)co~45° -a) 1+tga (0 ) co.198.. cosa.> 1.a) sin(a +fl)sin(a-fl)~sin2a-sin' fl b) cos (a + fl)cos(a . . . ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em kvadrantu.11. Ako je sin a = i.. l+c05x ./3 sina )~ si~3d' +a) d) 13.~ ±~l. 13..3 : 2 sina a· :::::: 2.+~+y "= rrJ2 . .c) cosacos~(tga-tg~)~sin( a-~) 13.193.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -. .':-.. . 2 17 2 a 13. 13.\45 +a • 13.* Ako . 2 13. 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla: a) sina b) casa 1 eos4a. lzracunati sina i casa. 13 J[ < fl < 3J[ 13.184. cos20. ." COS 2 X 1 'SlllLX.a) tg(a +fl)-tga -tgfl~tgatgfltg(a+fl) .'.J2 + 1.195.1.185.': . dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga ~ 1. . c) tgo: d) ctga 15.

Ako je ctga. 12 iT e) ct<yo 8 " .a) c) b) cos3x = 4cos 3x-3cosx Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati: 13..218.2S4a V- b) ~ 1+ cos ":. 3 22 2 11: 13.215. a) 1-2sin 2 15° b) J c) Dokazati date jednakosti: 3 sin(2x+y).. 1+cos2x b) 2sin700sin20° d) 2cos50°cos40° b) cos200cos400cos800 tg2Z a30' d) c) sin- Uprostiti date izraze: Uprostiti date izraze : 13." l+cos2x d) d) 13.a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) b) cos4 2a-sin4 2a d) 1-8sin~cxco~?a b) c0520:+2sin'o: Skratiti date razlomke: sin 22° b) -_-. SlIlCX--. JC t~o .203.202. Ako je 3tga. 3.a) c) 13.a ) sin -10° .a) 2·211:.-6cos 2 o:: sin 2a+ sin\x..208. a cosa .214.a) sin3x=3sinx-4sin 3x 0: 13. 13. Izracunati vrijednost izraza: b) tga +ctga . a) c0820:-2cos'a. cos-cosa cos 2acos 4a 2 13. dokazati da je tg(J3·o:) sin 3x sin6x sin 2x iT 2co~230cos670 (c0570° . Izracupati vrijednost izraza: a) cO$21'5°.!.cos200)( sin70° + sin200) 2cos400cos50" 8cos1Oocos200cos400 sin 2ee 5-cos2a J[ b) cos8 12 °. 2 :::: 5111 106 sin8a .13.a) 4s1nia.a) fl='~.cos 20° b) sin 44 ° .22I. 0' 13. 24' 24' 24 24 13.204. izracunati SIn a .201.226.311: Slll-sm7 14 tgy ~ 2. Ak oJe 5 2 2 2 -~. -? I?_.223.cosacos2a c) 2coi 2a-l 13.213. ~ cos 10° 2 13. 2 13. izracunati x.. Ako je sin xcosx = (CoS~-$in ~ 13. Izraclioati sin~ cos~ tg!':. cos(x-2y) i sin(2x+2y)..).207.222...sin 10" (cosa~sina)2 -cos2a 2 13.a) sin8 d) cos\x.l l g -a .2sin 13. a 16 sm- ex iT 13.a) " sin 10° 1.227.217.sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30' 13.~. 3 . odrediti sin2x. Akoje cOSX.216. 13.lIO. 3. cos a i tg a .a) 4sin 18°co$360=1 13.!. 180 0 <(1<270..205.. Izracunatl SI11-.a) c) Upn~stiti date izraze: 13. izracunati ±~ x ugao trougla.2tgJ3.219. Ako je cos x.5'0sx sin 2x tg'(45"+a)-1 ~( tg'45"+a)+1 .4 2 0: 1 +cosc) d) 8cos50co$ lO"cos200c0885" 107 .2 0-. c) sin40osin50o::. 50°' 1 .- 2sin2 ex -sin 2ex L tgl5" 1-tg'15" 13.. 13. sin2x. sin y . c) sin 40" sin 20° cosx c) .%. Izracuhati sin4x ako je tgx.206. 13 . cos2x i tg2x. Akoje Sinx+cosx.21 I.90" < y < 180" .' _ 4 . ±.228.:. c) sin2&'-(sincx+cosu)2 2eos 15° -1 1. Ako je tgx. izracunati tg2x i ctg(2x-2y).odrediti I+a . l~sina 13.220. b) sm sm 100=8 13. I ctg-.cos2x i tg2x. 700 SIn.224.a) (sin a· + cos a)2 b) l+sin2a 13. Izracunati cos4x ako je ctgx =.209. 90° < a < 180 0 . 270" < x < 360" .

.f3 .."'.234..I~-.239.233."'.229. 2 2 3 Dokazati identitete: 13. 2 2 = . a <...a) l-cos3x 1 + cos3x c) 13. x SlTI- 1 +.J7'.tg . + (co sa ' "a-f3 cos~)' = 4sin' ..in. dokazati daje b+c a+e a+b : ')Cl 32 ~f3 7Y tg' -+tg' -+ tg' -=1... tg-+2sin'-ctgx=sinx .230.. . Skratiti razlomke: a) l-cosx --.237.--.x =ctg~. sinx- c) x J-cos- 1 + cos 2x d) cosx 2 13. 2 l-co5x x sinx ' . 2 2 109 .. =4 13.=-V2+V2+.I=+=.cosx b) .s. .IT ~+ -+cos 4 -+cos'-.= ...'.+:_. c 2tg':""" tgx = ---"'-..~2-~2+J2 16 c) 1 r:-'-'I:'= eos.:..X x .x<.. a b c 13. zax*(2k+l)n..."'') x 1+ tg'2 ') x 1...13. ( SlIla' 13. n: . cosf3 =---..240...a) IT 2 <...= 2.. Odrediti vrijednost izraza c) d) ctgx=--~"t 2tg':'" 2 x 13 5sinx+ 8cosx+ 3tg. o<.. 13. 8 4 8 8 8 b) 2 sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos 2 a . sinx 2 I+cosx : 13.:d-=-i:~== a) sin.J2+2cos4x._.J2 + 2cosa.. .243* =Igicos:? ~-sinl x \ 4 2 ~-- 13.244* _--=-- b) S IIlX X ) ---2 2 r.---:- x za 0< X<-. IT b) )Z(I+sin2a) ~2+..:·e..=2. ..a) c) 108 2sinx-sin2x ? x' = tg'2sinx+ sin 2x 2 b) l+sinx-cosx x =tg ] + sin x + cos x 2 . kEZ.).. a) ._.. 2 2eas 2 "'::-cosx 2 13. Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza: 13 cos--+cos "n 4 3n: 5rc 4 7n cos . ...f2 16 2 b) 2 13.231. R' sm.a) tg x 2 .".sin x ( IT 13.. kEZ.._. cosy = . za x*kn.232.. . Dokazati da vriJ. b) tg-=---.J"J. Dokazati jednakosti: x 2tgsin x = .n.238. ai<D je tg.241.. x I +t"'6 2 l+cos~ Z Dokazati identitete: ] .S=i.a) . gdje je 13..242* Aka je cosa =_._. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° b) n IT 8 8 etg.235.236.tg' .:". x I -to'" 2 13."'. 221 13.

a) a b) a d) b 6 c) l U6.7.a) 4 c) 713 b) 3 '7 d) 214 9 1.34.a) a m .01 Ll5.10.26. -IL -21 1.a) -1 b) -1000 c) 625 d) 1024 1.JENI STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1.3.23.ll b) a~3 d) a"+4+ a .a) (2')2~26~64 b) 3' c) 56 d) 1 Ll7.27.33.d) 1.3§.13. -16 0+1 24 1.a) 4 b) 625 c) 16 d) 0.a) a2m+2xilll+J b) a2rn+4/11+6 c) X + 1.35.22.4. UPUTE.= -1.a) 8 b) 10 5 c) a' d) b 2 L14.6.2. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1.28. i KORI..a) 5a2 +a+2a3 b) lla'-6a 3-1Ia2 +5a 4 c) 12a +2a2 +lOa d) Sa' +2a' +3a2+4 6 1. 1.a) a 2 X+I+a2X _ a2x+5_ a2X+2 b) x2m+3_ x 2Jl1+ x 2m+5+ x 2rn+6 1.25.5.a) x29 b) a ab 1.1.aJ _3 6 b) 3 8 c) 58 d) 1 b6 .25.a) b) c) d) b) 184 1. 1.REZULTATI. J' 1.a) (a-3)lO b ) (b+ I c) 5' d) I 1.31.a) 9a +2a b) 6x 4 +a3 c) l1x 6_8x 3 3 2 d) 6x7 _xs e) x +a f) 3a4 +4a3 1.a) 1 b) 12 c) 15 1 8 4 9 1.20.29.+6 c) X l -9m 11m 4 1.21.a) a 20 d) y120 b) x c) b '4 1.32.a) a 6 +2b b) x 9 _5a 2 x c) 1-5bx' 1..a) 32 b) 16 c) -81 d) -25 l. 9 1.24.a) 5 32' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 1003 d) 105 .30.a) 2'°~1024 b) 410 625 729 3125 1024 19 c) a d) b '4 1.a) x 9 b) a4S d) il c) 6 Ll9. RJESENJA STEPENI 1. 15 1.8. -62 1.37. a) 2 5 b) b) 4' c) 3 6 d) 3 5 (x_ar~n+4 III .a) 100 4 125 7 16 4 2 1.a) a' d) x II b) a c) x I.a) 8 1.9. 16.l Ll8.a) x c) Xli b) a 6 d) x 3 6 9 1.a) a' b) J..12. 9 1.a) 5' b) 3" c) i d) 2 23 256 64 243 LILa) b) c) . = --.

J5'.49. 2b 4 b) 4 3 c) 1 b(b' -ab+b')-' m-I b) 1.62.Jl1 b) 5-JOj + 0.a) 8 1.J3 b) 20.48.J3 + 5.50.38.56.0n-n)' b)a .a) I --.J28 V48 V4s6' d) 1...a) xy-2 6 9 b c) .39. b) x2:-5 c) 1.J3 = s.61. 1.-·--.J2 - c) 26.a) 10000 I 1.85.x c) (//..[2 = . b) 65 c) 104 1..76.a) 1.4.90.47.·'{j02 .a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25' 1Al.82.a) db 1 c) 6 7 1.86.52.a) 3..a) a 1.'..a) 6.99.88. .a) 6 1.a) c) x~-5 b) x..91.J2 b) .a).)5' 2 =.J3 .: .}r32. =3·5=15 b) .J3 2.a) 6.a) 5 b) 4 1.45.j3.95.46.55. ap 1..J50 b) 1. Stepeni s cijelim eksponentom 1.a) x~4 2 b) 630 c) J 92 - 12. 3.a) 5. b) 3 1."3 4Vl V2a..21 1.[2 .a) 5 b) 16 c) 2 d) 2 b) 32 c) 26 b) d) 3 15 1. I-a (a+h+c)' 2bc 1. = 6·8 10=480 c) =9·25·0.[2 2aF3 b) la .65.57.a) -3= 3 9 c) -I Sa e" 9 1 c) 1. I b) 1.3 9 b) 19 ~ 2 3xy' b) 1 b) 2ab' 1.J2 1.01=225·0. 1 b) J 1.72 =~(32+42J.a) 160 b) 4.a) 1.81.7'.a) 2'ab 81 c) c) p 7 b) (y-x)' X. d) 3.J5O=.1. 111 P 1.a) 14.93.a) b) b) 1...43.[5 b) 3.53.a) a x+ 2 b) a 3 c) x.a) XER b) 2b'x 4 1.a) c) 125 d) -1000 d) 1 100 Ii a k l' d) !':.[2 =..51.a) 1.. 2y-3x xy l+a b) ..a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2.60.77.3-15 b) 1.63.a) 15 c) 16 bl'+28' =~(3'7)2+(4'7)' b) 25 c) 3 d) 2 =.01=2.66.16.101 a) 2 ~ ~ b) ')192x 0) 4. 19b 1' c) a d) b) 7 b) a" 1. b) 2\15-12-15+ 1-W3 113 .78.a) 1.J3 3V3 + 2V3 2ft + 6-16 17 -15 + 2V'S 1. . 1 2 Ix .[5 + 22.a) (m+n m-11 1.s.a) c) x c) mp 5n c) 5a7 b""c 2 x 6 1.75.4 b) c) 4 b) 343 1.72.71.3Vs 1.a) .89.59.J2a s cJ '/hpf d) V27 bj.[2=5.97...a) ax m-o+8xm .79.[2 2abV2ab 1 b) ')250 11Gb) 19fi + 112 b) x2: b) XER c) XER 17 b) 60 c) 09 1.[5 15 -7 a) 3i/2+m4-:§if5 3V'S .J3 L 100.6 c) 3300 1.72 = =..}25.a) 1. 2 (b -a)' 1.[2 7 3 a 4 1/ 4a 2 b 3 1. a) 1 b) 3 c) 16 b) 3-a c) -(x+I) 1.3.83.31 5x.a) 9V3 .2 8 _x 6 x.-> 7 x y c 1. 26 9 .98.a) 2 5 4 1.[i -14.a) 7 -J3 L~03 b) 15.JS2 7' = 5·7 = 35.J2s·.1l IAO.68.25 60 b) 33.a) 6 b) 6"·7' 1.a) d) 7 1.)S2 cJ :ifb4 d) -J12a 1.[2 b) 8.96.J3 = 1.a) 7ft b) 18.J2 V9..58.80.73.II c) 5J3 c) 4ai:l·J7ab .a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3) a-3 .n 1.r.67. Korijeni. d) 8 a b) -16 b) d) -I 1 l.2 1.J2 c) 15 -15 b) .-+-4~7.a) 8x lJi y 211/ c) 9 1.94..a) 1.69.J3 . d) c) c) 30 2 .2.54.92..70.a) -1 b) 1.a) 4 .74. Aritmeticki korijen 1.a) 1.'.84.1.a) .a) --16 c) -25 1 2b 3 1.a) 1.a) b) a"+b" b) 5" 13..a) a· +2a'b"+b.64.2=.a) 5 -::~.42.

h' .[2 ..-.a) .a) ~ V3.128. = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 1~8: 2 3 = If] ~I 1..a) 1.a) b) 2 1.143.3L.a) 1.149.ri5 b) b) d) a'·Va .a) a 6!J a 21 = Va 137 -20J15 b) 12 1.a) 5 '. korijene posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani.4V4 3 1.12 b) x'.a) 0.113.a) c) el) 2Qx4V2ax 1Oif/5 (.'f2=4.a) I~ d) ~ b) 1.fa -.Jb)~ ~ [(.(7n b) 1.(J8-S8 1.Jb b) .137..J2 + 3..a) b' b) c) 0.. 32 b) a" fJ a '4K 1. (""2-.Jbl'J(.f2 5)]5 6 lIS .J 4a 6 c) -.108.4 1.11O.a) 8 b) 2 b) 6 b) 1.f3 c) ?.. clifd b) clxifd c) 2a4 x.1 05.Jb)=.a) l~ 1117. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable.2JalD1H.[.1 c) 1.a) b) 128 5 b) 6.125.a) -3 1123.'if4 = '(/2 c) c) 1.: (. a)-I b)-2 1.if. 'f2= 4.a'+'" a+frl=i -(a-frl=i) b) a~2b v. 1 ~.Jb)=[(.- a 2.JIs b) 1..J 54.135.J38.fa -.. 130.126.a) V48 b) b) li/g1 a 8 1.J2 + 2.J3O .a) 1.[..a) V54 b) JVS' c) 15-48 3 el) c) b) 5 .a) V40 b) V12 b) V25 1.j192 1:...2 3a 2 a../ x 41 I.121.139..!fi./432 :"!.}343 c) a' d) 1!i/lO N el) V64 = b) b) V2x 1.r "-.152.129.a) 3.") f37 V2'" e) 5n.148.• ) u • 146.107.fut b) M c) 5 1.. 2 = '.132.1 16.Ji c) b) ~ c) b) c) l.~.fa)' -(./3 1.: ifJl l.151.Jb)J (.a) 1.133.141.J2 + 250 1. 1..104.a) 17 +2.J2 1.2 c) '-V10000 Vi Va .a) 8 + 2.134.fa -. ifi7 .136..) 1. : '.a) 14.-.a) 9J2 1.a) 1:tj8a~x8 b) ~X47 1.115.f6 .a) s..a) ~a29 b) 4J:.J2ax b) '.) 1.119.h22 =18 c) .109.9 144 .I 2va--1.a) V6: 'ifi.j35 -3M 22-4M c) b) b) x c) b) 120 c) M -..120.fa +.2 c) lIV27a 2 b:' b) 3 1.JS .Jb./3 .[2. ---.a) !fa b) VX 1.1 12..124.a) 4fJO +J15 b) 1131.fa -.145.J35 b) 6 c) 10 Fa Vi = 442' = ':if8 2. 1.fa -./3 1.J66 2V6 c) 5 = el) 2f/l2 '.J22 !JS e) 1..Jm m+vm.a) 1~33 ·2' = ':1.1.2)' =V(a z)' =aVc.}m +a OT2(20+.a) 8 b) 3 c) 1.111.2j4&l 3.118.[2 d) 2f2D V'2. ( a-Jd2 -1 a+va 2 -1 a-va2 -1 a+va2 -1 ~? mvm-+a+m-+a= _ m+~n/+a 2~ a' .150.[.J1S 1.a) 2.a) 3 b) s.a) 1.! 14.a) '2 c) ..JS c) 44 d) 192.a) 1.140.3n -V -0..a) 2J2 114 el) 2a 2 . = '{/3 2 ~ Va'-6" = Va b) 1.a) +J8 1.j3 (.r-:.a) (a-b) 1:fi 1..f16 c) 4: 24¥2 {J.if5 d) 1{[6 'fY el) 2-{"w? JVJ(s4 3)' .Ji '!Ja3 1.if3 f) 648 aD c) 1{}a7x.Jlo) .---~ =..a) - 2 .j3i = .[2 b) 1~ 1127.Vi? 5 b 131 1:+4 '{/a b) .122.1 47.a) '{.1).153.a) 1..+a 1'11- +a -r-cc-2 +a 2 m+.a) 4 2 b) 5 :=x3!J x cJ 1{/i]52 c) 2!<j b 19 c) ~a47 =a~ 17 c) ~9-xgn s!JS ../27 ·16 = ':1.fa +~bX.(5 b) .a) ..106.

5.[3 1.. .J2(-!5-..168. +1 + 1 -Va =1[.2 2.2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12) _ 11(-4-'.-'-'3.J2a 2 -4=2(a'!+. b) 4 1 -2f3-8=-2(J3+4) 1. a::. Rezultat: 28.to vrijcdi: /' -J2a 1 = \i Aka je .J2a 2 -4) ( J2a 1 -4' .J2 J\O .2 +v-.. lEa' + la-! 2': 2. Rezultat: 1) m za JHI > I i 2+1112 b) .. a = 2+'-'3.Ja --21 1 -- ..155.J2 +-!5t . tadaje vrijednost izraza x = 1.:'F"'..(2+J3)' -US)' _1 ~2+f3-J5L 1\2+f3-FsXI-2v~L~ \2-4f3+f3-6-:. tadaje vrijednost izraza -4 r::: .: 117 .2+413 .171.fi.nzan::::::li 1 zaO<n<1 n 1. Ako je .J2 __7__ 7f1O-.1. R.a) 1 ·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 Vi Vi!J4 V8 2 1159.. Prvo "srediti" dati iZraz..a) Uputa: Ja + 2~ = b) 2 (-II) - .a) L160a)~ ('-'3:1)Vs b) (l-~W c) c) d) 318 d) 50'14 (-!5+~)J32 (V4 --Vi +\) d) VI6 -2V4 -..: 9 + 2J7 -.-4 II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J 162.[a -[ + 1)' i aka je 1::..[S+.:2.-!5 . Ako je a22 vrij9dnost izrazaje .a) 15 4(.J2 -!5. ...a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka. ~ (J 2 + z-J":.3.6) c) 2 2 1.J2a 2 -4+2)' =2a'+4.173.b .=:: + ~ a' . 163.Ja --1 3fiO .J3 + 3. odnosno. __7_=2.J3 +-!5 .a) 1.. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se: 7_ "Jio +5 +flO .J2 + 1) -!5(-!5 .J6 .J2r fIO- -. b) 1.4 ). 2(r .J2 -!5 +. _- 2 116 L172.J2)+sfs .a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 ..4 + 2 r::: .J10 =-Fs(. 4 5 _2fi(-!5-.a) 5 2. 169.157.2. 2.2 2 - 4 .1 ._..a) 2 (1 0+:1Ii2J3 -Fs) c) 7 (Fs + .2 -.2)' = 20 2 -4J2o:' -4 =2 (a 2 -.b =2.2 -1.2 2': 0.J1l..[3) LJS6..[. 2-J2.'. 2 . -S 1.[3 X3f3 + 4fi) = 1[.J2 ::.2.2J\S .J6 + 4m 30 7 2 b) Kakoje: ~(.3:.[3 --!5 +2m)_ 4+3.2 +Va +I +1 -Va =1[.Jb -1 Fab 167. (. 161a) 2(V4 +Vi +I) c) 4(V9 +!fl + I) - 2 b) 3(SJ2 .4.J5+2m)= . a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog sredivanja dobije se: a+am 2 +a~(l-m'2r 2am .3f1O flO 3 Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez.J2a2.1S8.11..164. tadaje vrijednost izraza 2.a<2..170..

1-:.1) .J2 -1)= 2.fS) - . Fx+I straria jednakostj' koju treba dokazati.a) 3 b) 2 1.' b) 1CP 1.J2 =.J2 -7 =V(. -1 f2 3V3 1.. V2 1. 1./3 .3 r:.J2 = 4.J 8S.12 + 1).3 c) 1 3 1. +3(.fi . b) Kakoje6+4.a) (¥ =~V16+8.6 ./21 j (~+IIJ.fS +.1176.fS =~V1+3. ab>O 14..j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3V.fi+2'1'.[i .fS -.J2 + 1)' Kako je 20 + 14.: F1+:Ns+Z.182.[ =8 I ..fS d./3X.fi I' = = (3+2. a 6 : a 3 = a 119 . J(2+~2+~2+13 2-~2+j2.5 =V6+2f5.[.195. W 2 un * Kako je to je b) 2 =rz. +4.b+3./2+1 .180.fS)' + (..193.J2 1.Vs./3)=(./3)=5-3=2 .J2+J3 Iz-N)=N.fS V2+.J2 + '2 = b) r.'/6)J 4 .-flS = (-JIO .1Y = s.' .a) a+b.(.188./2 +1+J::i-l) =(2'/.a) 52 1 2 118 r:. ~"-2-+c~=2+=-I}o.N~2+h+J3~2-~2+J3 = -V(.a) -J4 I..J3 = W =z!64 .J2 .fi=~-.. 2 (.J2 +7 -.J6)y(4 + -flS).184.fS +.J3.J2 + 1)' = 2. -53 a 2 1 1 -+2 3 d) "- 1 2 d) 10 1.a) Vi25 = 1+ b) 1 2 V64' d) JlOo c) {::ZS7 d) ~ d) (ax' )5 d) (3x ):i J b) 12' c) all b) 4 c) 16 ~ (~y 1. 2+.J2)'. I-x 1./2 +~:::2.J2..J2 = (2 -.fS =V 8 =Ll.[.a) c) c) 4 ~2 +.+9 )=Jh(/.lS9.*a)~~+j4:.192.J2 = 2 +12 + 2 -. 9 2 ' Ixl> I VZO+ 14f2 +V20-14. .fS)' +(. 1.7 .I 1 17" I l. ako je x<l.J2 + 6 + 3.186. I-Va Stepeni s racionalnim eksponentom 1.. moze transformisati ovako: VlX2 -N-l) J.J3 )=."2+v 5 =' 2 =. +2. r.a) 2 1 1./3 ~ 2 + ~ 2 ~.J2j' • to se lijeva 20 - 1. x "' O.J2=(2+..a) 2 2.c-~(-f5-+-J3-)' = 1179 (4 + ='/2(15 -./2-1) v2+1 fz-l \ l' ..194.------.a) 273 12 b) - 100 b) 2 5 2 - = a6 b) I c) x 1 1 d) '-a 3 .fi-l)' =(./3 ~ 2 -..J2)' i X' + 1 b) I.2J3+~2J3 =~4+~(J3+1) +~(J3~~f =~4+2f3=J3+1 Ixl"' 1.fI5X-JlO . 187... ako je x> I.fS)' = v6 +.6+.__ :1-Va 2 6-4.fS)' =*6 +.J2 + 7 i (.J2 + 1 = s..tovrijedi lJi+~6+4j{+ .J2) i =fUJ3h+&J3~4-(h+~2+J3 J=.3+-'::"+1.. h-J3 = J( =~(2+13X2-13)=f~-(i3)' ='/4-3 =1.J2 -I)' = (. :Vs.!(I+f5) ~-~ 3 11+:Ns+2.191.J2 = (2 +. ~4-lh+J3) =J2+J3./2 6-W 'J' -If 6+4'/2 +_ 6-4.1 (1.-J3.a) a -a ].fi-~6-4.-flS = = (M-J6N(4+Jf~)' (h!i5) = (.:"2'=+=. Uputa: WI Vatl+ Va + :.J2 .a) 5 b) 3 c) 128 d) 2 d) SI 3 5 :::: 4' c) 32 .190.196.~ 2 + ~ 2 +.~~= .a) 4 b) 3-1 Va + Fa .183.12+4.a) ~ (6+4.~ 4 .)' = -1(2.c-' r. 4.fS)' = -ZI Z I =~2 +13· ~2+j2../3)~(..J2+1 1178.fi-(2-J:2)J l ~J6 + 213 +.

. ...:·........ Up uta: Srediste kruz. naziva se krug.. Prava t je trazena tangenta..3. vrijednost izraza je -1. 2. 2. V(a . ····. R'+r).' Najpuza tetiva naziva se precnik (dijametar) kruznice.-1 1. 2. Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci nonnalu n l1a izabrani krak ugla.1 1 1 1 3 c) _ab 3 d) a '2 ·b 6 2 198. 1 . dobije se a3 1.r. 1. ? N r~ p M 2.5. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na datu pravu p. Ako je m<n. 2A. I ' ako jeO < mO: 1 j '. srediste traiene kruzl1ie-e nalazi se na presjekll kruznica k(A.In 1..2.b)' HOMOTETIJA i SLICNOST 2.. R').6. 2 .8. Rezultat: (J. R+r) i k(8. ·.nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj tacki i kruznicc k(A. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva. na SI... vrijednost je 1. 120 121 . Kruznica i krug 2..1. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A')..n 1.. rna koja tacka kruznice naziva se radij. 1.1.s (poluprecnik) kruznice.2. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva se kruznica.·.. r).1. Rezultat: Ako je m>n.=l).2..199..Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2... 2. R) i k(B.. Neka je N tacka toj normali "tako da je MN=r. nakon sredivanja. Radijlls krllznice je OA (~OB~OC). Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A. Duz 6iji je jedan kraj srediSte kruznice a drugi kraj. Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom).200.203. Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene kruznice (SI.7. 2. x.202. Neposrednom zamjenom vrijednosti za x..197. Tacka 0 se naziva srediste kruznice. r).lh.. Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A....20! . ·· I·· . Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te kruznice.!).... Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be.a) b) a'b 3 n-In 2. U tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n..

a drugl ADC). 2.15. pa su mu uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku). Nekaje AB tetiva kruznice k(O. zakljucujemo da mora biti <E = <D. Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D.7.3). • v • • 2. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i prave OT (SI. Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE oznacimo sa ~. to je ugao BOD = \3.2.2. paje £=2~.).2. a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad tom tetivom. 2. Kako su uglovi <BOD = ~ i <p lIg10vi sa normalnim kracima. Isto tako su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi '1'=20. odnosno 70° (SI. 2. Tada je cetverougao ABCE tetivni. C d ' na atu pravu p su trazene tangente kruzllIce (SI.).12 Cet r C! ~. .l. Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni. ' .p Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC. Sl. a kod jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki.).).. Nekaje E tacka na kruznici k van luka ABC. jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad tetivom AC je manji.2. v • '. Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) 360° = 2(0 + \3) => 0+ \3 = 180" => Kako je zbir uglova cetverougla 360 0 .6. to je <p:::.2.9. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da budeAB=AC=R Norl na Ie u t ac'k ama B 1.8.>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni cetverougao.$\ k o p S. B i C odreduju kruznicu k. 2.' . vrijedi: <A +<C = <B + <E (=180°).9.olll:.5. tj. to su suprotni uglovi jednakokrakog trapeza suplemcntni. lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°. ve.10. dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni.~/' .4. 122 123 . Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI. 2. .2. odnosno. r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na kruznicu (SI.1? Ne~a jc.2.2.. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a se n" '. neka vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°). A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice. k e e 10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao. Dakle. to vrijedi: a+\3+y+o=3600 => a+ y+ 180° =360° => a+ Y= 1800 .7. Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k. Povucimo dijaaonalu AC posmatraJiTlo e. Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad istim lukom «AOB=2\3l. Tacke A.cetverougao ABeD tetivni (SI.]7. D OYU S1. v • 2.11.1'6.~. Neka JC tacka A presjek pravih nip.5.2.). (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki trapez tetivni cetverougao. 2. 2.entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC.14.

.). Trazena tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1. to se centar 0 ove kruznice nalazi i na kruznici k(A.2.14.27. Vrh A traz.. Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente.). Vrh C trazenog trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom AB.17. B A' 2. Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S. Analiza: Traz.2. zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake: 125 .---2 ..2.2.1\1' S1.2.l eiji je centar A' u sredistu duzi BC (S1.29.2. 2. tangentna duz tacke A).).26.19.21.... paje srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE.).oTP ·LlO1"P podudarni. Treba konstrllisati skllp tacaka iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.25.24... Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na prcsjcku prave DE i kruznice k(O. Odredimo ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. pa su :suprotni uglovi cetverougla ACED stlpiementni.2. Uputa: Vidi prethodni zadatak.17. Tacka Eje srediste stranice BC.20... 2. R).. Koristeci teoremu_ 0 tangentnim dllzima. 2.13. sto znaci daje taj cetverougao tetivnL 2. Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T. Data kruznica se vidi pod datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa ~A. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a. 2.. 124 C r P a-r B T 2..2. Pravougli trougao ADE se moze konstruisati. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao predstavljen na S1.15. cetverollgao u koji s~ moze upisati krllznica naziva se tangentni cetverougao.> r = '--'.12..30..2. A 2.18.11.22. 0 2. Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1.10 . R). Dakl'.. Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se tangentni cetvcrougao.tacke A U odnosu na kruznicu k (iii kraee.... P i Q. Otudaje PT~P1" (SI. SI. (ugao izmedu tetive i tangente jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom).23.10. 2.). OEk(A R)ns. Neka Sli to tacke M.16..). Kako je poznat i radijus R opisane kruznice.2. 2. Koristeci teore11111 AB = AN + BN => tangentnim duzima i oznake sa SI.14..a Alj-_-9--'~ 0. Neka je ABeD tangentni cetverollgao. b-r + a-r => 2r = a+b-c :::.. 2. 40bije se a+b-c c:::. Uputa: Vidi prethodni zadatak. N. Drugim rijecima. Kako je OT~OT' (~R) i <OTP ~ <01"P (~900). Kako je ugao Abt jednak uglu ACB (~y). Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k.2. M '" . onda duz ciji su krajevi tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz.28.mo dodirl1e tacke stranica ovog cetverollgla i upisane kruznice. to su trouglovi D. to je <C + <D = l80°.eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom AM'B (S.enog trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t.. Posmatraj. R).

to vrijedi: AB +CD = BC + AD.22). = -DT. AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN AM + BT2 + CQ + QD= BT. vrijede jednakosti: MB = BT2 .33. Prema teoremi 0 tangentnim duzima. 2. . DN = DT" AM=AN i PC=CQ.35..2. Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00' (odnosno 00") i normale n (S1. Koristeci navedene jednakosti. ~o~lrIvala sfranicu CD. E S S1.). => T. to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva prethodna zada'tka).23.'e j Se. Otudaje AA+rn=~+~+~+&=~+BN+~+®=BC+~.2. za koji vrijedi: AB +CE= BC+AE.18.e.21. Tada i. + DT. 'L--+-rr-. dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI. 2DT.na pravoj AD. 127 .ir~je tri stranic: datog cetv. ~. Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi. tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao ABeD Je tangentni.SI. to je posljednja jednakost nemoguea (svaka st:'~nica.). Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale ugla tBp (SI.19. o 2.22. Je presj~k ovih simetrala tatka S.20.. 2. c S1.~. Kako su sve stranice kvadrata jednake. =2DT. Kako je cetverougao ABeD tangentni. => DT.2.2. Aka kruznica k(S. NiT. Treba dokazati . BC i AD tako daje SM.2. pa je deltoid tangentni cetverougao. to je zbir dviju ~uprotlllh stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica. Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = BC + AD (S1.LBC i SP.. tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu ~!UZnlcuo pri ~emu se tacka E nalazi.21.32. MB=BN.2.~=SN=SP: (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova). 236. pa ~~L~I~IC~ .~lllznlca dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu). dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD... Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica. Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date kruznice). = DT. sto znaci da L\CDE ne post?]I. .). a P. dobije se: AB + CD = BC + AD.S' 0" '26 p B s S1. '" T. CE i DE stranice trougla CDE. + DT. ed~mo presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD. redoll1 na stramcama cetverougla AB. S1. Neka. BP = BT. Taka bi dobili tangentni cetverougao ABCE. + PC+ DN + AN AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT.19. b " CD-CE =AD-AE => • CD-CE =DE Kako su CD.LAD.LAB. DP=DQ.2.k~S: SM) ~od. Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111 A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna tack~ prave p i tangente t. Neka su tacke M. NC=CP. NiP.l + PC + DN + AN -DT. N ph-~-'2 A B M B A M 'AM=AQ.erougla ABeD.2.. SM) ne bl.trougla vecaje od razlike drugih dviju stranica).2. . Neka su M. odnosno. SN. DT = DT. \a. Q i T 2.

2. 128 129 . Dodirna tacka trazene :r -Jab & . D SI. R+r) paralcllJaje sa trazenom zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za (SI. A o o SI.26.37.25.'"abc . Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi zadatak 2)8. a tacka T pripada kruinici precnika AO. r) dodiruju izvana u tacki" T (SI. Neka .). Analiza: Neka su k(S. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice. odnosno kruznice k"(B.25. 2.lazi tackom 0' sije. Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra. pa prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: ' 1'0.fb~' ~ = -.'! tacka C. R) i k(O'.: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u tackama MIN. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN (MT~TN). 2AO. 2. vrijedc jednakosti: AM ~ MT.). R') date kruznice i tacka A neka pripada prvoj kruznici. 2. Prava koja prolazi kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI.jR. Neka su .rr. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa.23. Otllda je MN ~ 2MT = AM+BM ~ AB.2.Jabc ~> .Tada je trougao 00 Ppravollglr sa hlpotenuzom OO'(~R+r) i katetama PO'~AB i OP (~R-r).2. T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih kruznica.A i B dodirne tacke jedna V3!lJske tan~e:lte .kru~l1ica.--vab = 2-v ae + 2-v be . R-r). = AC + BC. tada je prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta •••••• :::: -_" '::J Ne~a je T dodirn~ tac~a dati~ .(R _ r)2 z.44. Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1. tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'. 2. DUagonale deltoida Sll normalne. --2 AB' =4Rr ~> Aw2 ~ (R + rJ' ~> AB' ~ . 2.+. Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R' (gdje je R' radijus druge kruznice). Prema teoremi 0 tangentnirn duzima.38. Ako je T dodirna tacka ove tangente.). r 2.ce polupravu OA u tacki P .2. vrijedi: k' a kako je AB SI. Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O.42.. BM~MT. Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI.2..). 10 je: 2 r.Jabc 2.41.29.' tada ove kruznice ncmaju zajednickih tangenti.47. 2. R). R) i k(S'. 2.29. N~~a prava kOj.~3'l!yuta: Tangen~a!' iz tacke B na kruznicu k(A. Norma!a l! tack.27. Kako su tacke A iOdate.46.39.2.).a pro. Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice.45.'Ie kruznice k(O. tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG.26.2.2 ~ O-O~2 _ PO 2 ~> SL2.2.nice imaju zajednickih vanjskih tangenti? lzvedi konstrukciju i dokaz. Koliko U ovom slucaju krui. moze se odrediti i njena dodiql.27. to sc tacka T maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO. Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k'.2.

59. Trazeni odnos . koji ima ugao pri vrhu ad 36°. C SI. ponekad.BCD. 2.54. dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla.32).Ie ]:2 2.ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36° (Vidi S1.). Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?). Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom uglu ~ «ABt=~). 2. eVidi prethodni zadatak). B C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi.2. Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e visine podudarnih trouglova (S1. Nekaje !'.30. gcometrijska sredina dviju duzi. produzena proporcija. U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu tangente i tetive (SI.51. 2.2.3.). I Oznako. aka je ba dc ' kazemo da su a.a) = CB 24 4 5 AB 5 AC AB 2.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2.). c := SU te i.61. !'. sada treba CD nanijeti na duz BC. Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo osnovicu Be fla krak AC.58. 6)=2 c) NZM( 10. o p Sli AiB 2. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta letiva vidi pod datim uglom ex. Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?). koji ima pri vrhu ugao od 36°.Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?).a) DA b) DA c) NE d) NE 2.48. Ako puvucemo simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i A = A S1. b.duzinu duzi AB. 5)~1 b) NZM(4. osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima SI. Otudaje AB BD = Be).). Vrh A trazenog trougla je na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice.50. 2.33. Dakle. Na primjer. Samjerljive i nesamjerljive duzi 2.2.57. to je CD<BC. geometrijska proporcija.2.Ie trazeni odnos 3:2. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. 2. Ako dodirne tacke t~ngenata.24)=8 2.60. 2. Ovo.30.33.2.53. Upula: Zadatak se l~jesava analogno prethodnom. znaci da se ovaj postupak nece nikada zavrsiti.BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°. Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i llormale u tacki B na pravu t (tangentu).31. Mjcrcnje duzi. 2. 131 .52. Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I . Kako je !'.39)=13 c) NZM(lIO. d cetiri proporcionaine duzi (SI. Uputa: Vidi prethodni zadatak! cetiri duzi proporcianalne. Mjera duzi.56.31.ena polara (SL2. mjerimo njegovom oSllovicom.a) NZM(l6. Proporcionalnost duZi. 15)=5 b) NZM(13.2.BCD. Ako . Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvijc duzi. Kako je DC osnovica jednakokrakog !'. Talesova teorema I CB = __4_ d) AB = 5 AC = 6 b) AC c) = 2. tadaje prava AB traz. 130 AB predstavlja.49. Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se ostatak DC.Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi. oznHc<)valllO i sa d(Al3). Trazeni odnos je 1:2. tada kazemo da 2. Po postupku mjerenja.2.2.55. dalje. sto. to .34. 60)=10 2.

(cija je na G) za kOJu vI"IJed.> b-c'=a'd. tako daje Tackama A2 i A6 povucel.'>a2bd+b22_2bd'd2 1111 . odaberemo proizvoljno!).a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy. CD - A 2 A.11oparaleie. BDII CM.e izvesti kao u zadatku 2. Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. rugoJ odredi se tac'ka C .A6Aq -"} => AC: CD: DB= 2 SI." A.> bc=ad ¢. OX odredi se tacka A..> 7x=5(S-x) ¢. A 7 . SI. Tackom D povucimo paralelu DB sa pravom CA.).3) x:a=b:c ¢. "fackom A povlIce . tpravOJ OA::._- AC CD 2 A 2 A" --.OA . (Tacku A. ~~~i' Geol11et~ij. c) x = 8 5 (ac + c'~' = (bd + d'~' A. : A. 2. 2. se~ mogu trans f " .> 3x=10 ¢.A 3 . to su jednake i dul.' .erno odrediti i dul.'. a) (S-x):x=7:5 ¢. A:.. Tada vrijedi: ' -.Ladatak se maze r~jeSiti ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati U obltku x:a:::::a:(a+b). Tacka M na duzi AB dijeli datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra.a ove para!ele.h As. .3S SI.a i tacka B tako da bud e -OB ::::a+. Na analogan nacin mol. 5 y A C D B 2. Dokazil'CSL2.37.> 12x=25 ¢. odredimo tacku A taka daje OA =2 em.a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B). S1. proporclJa a: G = G : b. Po. Dat· e plOporclJe ormlsatl. C -a +a ¢. a) G'=ab=9 => G=3 b) G=4 c) G=6 5. OD=4 x = ab = ~ c 10 b) x = .> 6x=4 ¢.A. Kako su.0"4 Uputa' . NeJ>. duzi AAj.2. d(CD)~3. odnosno. = -~---- AM: MB=AC:CD=3:2.> 30x=IOO ¢. Na pOlL . t a k0 caJe j ... OC =a.i. graficki. 2. Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A 2 .> 4+2x=8x ¢. 2.i AC.> 2 OC=1 Traiena duije x=OB. a zatim povuce paralela CM sa pravom BD. 132 133 .i II zadacima b) I c). OY. a na poJupravoj Ox = tako da vrijedi: AA. Ove prave sijeku duz AB redorn.sa pravom A. d) G= 2J2. OD:a=a:(a+b).J.a) . redol11. L.> x:2=5:3 " _ c) (2+x):x=8:2 ¢. - 4 4' DB..datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul. ( so paralela AD sa pravom Be.63. u tackama C i 0 i vrijedi: ---------AC: CD: DB = AA. A3 A C =3 em.OA=OD:OC=4:1. sijeku dui AB 1I tackama C j D.69.smatraju se rna koje poluprave OX i OY.)B.71.2.6Y. DaJje se konstrukcija moz. )_.a) Pokazacemo.38. ~razena duzje x=OD.72. c) i d). ina njoj odredimo 9. Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2. b N'a d ' popupravoJ ' .¢.73. AlA} i AlA3 jednake. A 6 .2. PraJelno sa ovom pravoni. A. Sada vrijedi: 0 --B. CD =2 em.2.11. D OA=2 C 0 OB=x A B ~--~~----------~~ Na analogan naCin se mo~m odrediti i duzi tl zadacima h).. 2. : A 2A 3 .A2 A. kroz tacke AJ A2 povucimo prave. j A 9 . paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi.> x:2=1:3.T " OC .> x:5=5:12. U prvo1l1 slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4. (1+4+3=9). OB.39.2.> 3x=2 ¢.70. tacaka: A]. Dalje je. A C D b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno ¢.ska ~:ed!na dvUu . OD· _-.66. . A 1 • A . tako daje _ . CD i DB. Vidi zadatak 2. dva nacina rjesavanja ovog zadatka.69. Na polupravoj Oy odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em.> 7x=2S-Sx ¢. b) (10-x):x=20:10 ¢.36. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku.> 100-10x=20x ¢. po konstrukcUi. B z~datku pod a).>a:b=e:d.

Presjek prave CD i prave AB je trazena tacka N..81.12. 2. od kojihjedna ima pocetak u tacki A. a~AB tackama C D podijelimo na jednake dijelove.2 ¢.Vidi SL2. 2. a:b SI.40.__.c ..242..)~d(AjA2)~d(A2A3)~ ~ d(A3A4)=d(~A5)~d(A5A6)~d(A6A7).> ¢:) bx::::..a) Uputa: x b) Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a).77. ." . sa B' i A'. _ .79.2. Neka prava p sijece prave AC i BC. Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni (SL2A. tada S L2. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan.45.> . c a 2. D C Drugi nacin _ 3 Prvi nacin C 4 2. S ! = a a 9 b --y---7-""~ a t--------- c) Uputa: x=ab 2..U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera. Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC' iBR.43_ A 4 A ~ 3 ~A~--------~rC~----------~D~----------~B Analogno ljesavamo zadatke pod b).> x:a~b:c c) x ~ be ¢. prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2. redom u tackarna DiE. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi: d(AA.. 2. Presjecne tacke ove prave sa pravama AB i BC oznacimo. c) 2. Dokazi! c 51.a) Nekaje AB data duz.4 I b \ P . x:a~a:l b) X = [.. Zaista. 2. redom sa P i Q. vrijedi: AN BN AC BD 2. Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i By. ..74. ---\\- R b x ~a2:b bx~a ¢.44. redam. d(BD)~3. Prava BR 'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC.82. ..: a2 w ¢:) j d).> x:a=c:b b) x ~ ab ¢.- ¢. Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC (SL2AL).a) X = ':'!:..- 134 ¢.75. a na polupravoj By pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3.80..39. Nekaje R srediste duzi PQ. 135 . Povucimo pravu a paraleino sa pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo. x:a::. Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka.> x:b~c:a [. . Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je d(AC)~4. Neka je S srediste duzi DE.. ltd . Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova. A~------~----7B A~-------4Nr----~B Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a)..a) x~a' ..> ------~ x:b~b:l c)x = a:b ¢.a) Ako datu dut je x=AD. _ .78. Nekaje C' srediste duii B'C'.).> x:l=a:b ¢. Dokaii! SL2. x:1 =a:b..76. a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi d(AC)~4. Prava CS sijece pravu AB u sredistu stranice AB.. A' ~+_~ c C' B' Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC.> x:a=b:l.

...m=19~. od preostale dvije simetrale trollgia.83. a Be: CD = BM : MA.' .a) => '"'" ~=--. . odakle se dobije: {[ m 13 m . Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla S1..48.. Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen kraku Oy tacku Q taka dokaz. a na polupravu Oq datu duz d.. A S1. C . 2.=195. . Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama..2.c).t.. n '= 195. AC=CD.47. to je: a:b=m:n. \ d o p \ C \ b \ ---'b-.2.Od sJeccI na stran!Cl su: . . na analogan nacin dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla. vrijcdi: BC: CD:= BM : MA. sa pravom Be. Neka prava koja tacku A sijece pravu AC u tacki D. a) AC: CO = BD : DO => - n A Posmatmjuci neku drugu.2.. 195 181 13 15 20 IS 4 5 b) 3 2.... Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je s~ simetralom eM. tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa vrhom C._.-.. 14 i se navedena.:} . Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki. A M N B m 2...0B=28 2. Vidi SI.<. x 2..'"'" 13(4~111)=15m :::::? 28m=S2 => 1J1=-.4. 2. NA611 BA.6.:::. '9 I 9' 1I a 111a 13 x . b i c.84. b 60 195 .89.45. b C-m 15 4--111.86. 7 As MA411 BA. proporclJa SVOdl na ~~_~ ah= B AM'" Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. Zalo su odgovarajuce stranice ovih troug!ova proporcionu!nc. L\ABC i aka je SL2A6 q b) OC=4 sadr~i CO·BD AC=-~=.46. -<>-_-"--_ _"""0 2.a) l-. C A. '"'" ".. vrij~di: a:b=m:n .. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a.-_ _ _ _. Troug!ovi AOAB i . a na stramCt a su 19 19 17 17 65 70.' . SO c) 11' 5 I ~S..86. . (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na . . AB...n~15+195=21Q 1J. AM=2MN MN=2NB 2.90. DO 11a presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama.I~~=A.:ansverzali dviju [j" paralelnih pravih). .. Prem3 zadatku 2. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB . daje. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111..= .::.pa.n=-.0CD su slleni. 13 15 .. c) AC=7. i 9' 29 29 2 2 7 3 9 7 2 75 90 24 ..~ . Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox).-n b 14· 15+x Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182.. .2. . . Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki. Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic.87.2." __ ~. .195 . A. . 36 40. SI. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C. a'stranici b su 136 137 . ' 'iJ.\ .Ncka su min odsjecci na stranici c.10·7 AC=--=5..85.. \.= . 7 7 52 .::.88. BM:AM . Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena da bUde OQ =n..

Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo (b+c)·BM=ac 2..... 2.. Za krak b".91 " :::::-119 In "=-.. c) Odsje~ci koji odgovaraju stranici a su..a) B '.2.56..a) a m b+n 4 5+n ::::.. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije.. .. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj.. U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj ~...5.. SI.S.. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a. odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla../ .. .:-=> n=15.92... D:. 101.. ····-A..--pB . 40 iSO... · · · ab BM=--. t39 .... b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM => B o""":. ···· . C)o~'Q//O/A' .2.. Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj. 2./ . AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n. 560 i 588 .96.49.. Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8../ . I -' I -. Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla i datim o~naka111a na slid 2..m=20.50. za stranicu b su 24 i 36 za stranicu c su 75 i 90. 2.91.. ~A B 2..2. .. A' 2..100.\ B' A' o SI.55..a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na kojima su visine trougla)... 2. odnosno.·· .5 i 73.97..99.I --. 588 35 . 49 60. c~a ~. 52. A B Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu. uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent homotetije k. a stranici c su -.~. 41 41 4 4' 7 7 Od~jecci koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su: 60 i 80..98. c n C n 3 n Odsjecci koji odgovaraju stranici a su m'=10~ n'=6.94. SI.MC=--.. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su : 560 ..a) b:c =MC: BM..··· .:} -::::. Prema teorerni 0 => -- ac -- A SI.93. n"=15.52.=. 80 -. 2.0/········0. postupiti kao u zadatku pod a). b) A.102.95. a)~//~B. C HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA 2. 11 B 2.... b+c b+c si~~rali vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi: AS AN c AN (_. / . 2.. uzeti obavezno k>O.· B/ 138 ' B' A' SI.. ) be ====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-Be NC' a AN~b c··-a' ab NC=-···.2. b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i postupiti kao U ovom zadatku pod a).. .._··.n 2 b) C' 2 a 2.:- m"=12..2. c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova trougla. 2... vrijedi: a:b:::m:n ::::> m(m + 11) a:(m+n)=tn:n => a = .49.

Ako odredimo centar homotetUe S i koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu.2.i.61. . k' N S'o OC:OC'=BC:B'C'.U trougla .. To je bro] 2. ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju sa tackom M~.:~:.:: .g za~O.. a koeficijent je k=-2.... .110.Anallza: Neka je ""ABC dati traugao. Na poJupravoj AS odredimo tacku B' t~ko····. kruznice k'..I.. R) i k(O'. Pokazimo da su dvije kruznice razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne. J 12. .oc: OC' = OD : OD' .. . lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i k=-3)..109.62. A P SI.>..~.'. BC=2NP. lSI..t.BC u trazeni ""A'B'C'.a) y .~o~~~~~~i~~i::I~~!to.... Neka je 0 srediste straniee A'B' ma kojeg kvadrata A'8'C'D'. . Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente.:~:<" [\~:. .e•. R). SI. ~ R' => 140 141 . da bude AB' =m. AC=2MP.10S.vrhovima oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova.A. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe.'.'. Svake dvije kruzllice su hOllloteticne.. Nekaje MN precnik kruznice k(O. C . jer je B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD. 2.2.. B centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li. 2. I M s S1. a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije paralelan s~ radijllsom OM u istom smijeru._.'. dobijamo trazeni trougao. Isto tako.a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao... tadaje trazeni 0 ~~~::l~~~i~...l. kruznice su homoteticne direktno i inverzno..103.•. Dokazati! 2..MNP paralelne i. 104. Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene odgovaraju6i~.'. Nekaje 0 srediste opisane krllznice oko datog trollg!a.l. njihov odnos je stalan.'.Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke.ABC.108. r) data kruz~ica.58. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova MBC i n.113..V. tadaje eentar homotetijeovih kruznica presjecna tacka tih tangentL 2. BcllNP.x_'_ _ _ _ _ _ _"" "" b) 0' x' 2.60.. c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu. Kako je CB para1elno sa C'B'. Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica). Homotetija sa A. Dakle. M prema Ta!esovoj teoremi.111.. Aka su radijusi kruznica razliciti.hollloteticnim preslikavanjem ovog trollgla. R'J. Prema Talesovoj teoremi vrijedi: OD:OD'=AD:A'D' . .:··. . odakle neposredno zukljucujemo. Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k.O.Centar hOl11otetije je ieziste T n. 2. . 2.•. B Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla. to je.. Analogno se dobiva vrh D. Ad IMP AB=2MN. dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0.2.. Dokazati! SO SM OM R SO' ~ SM' ~ O'M'. . vrijedl ABIIMN . Analiza: Ako je MBe dati troug'ao.~ c. . Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O. 2.enog kvadrata.•.:Vrhovi Ai B su normalne projekcije vrhova C i D na precnlk MN. sto zilaci da su srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i centar S.106 . 2.~":. Neka su na slijedecoj slici date kruznice k(O.il..2.. . C' ..not. . 2. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u D C tacki C kojaje vril traz.

2. 2. ~ ) u kruznicu 2 k'. S r -_ _ S' k' o x SI.2.=) preslikava D E CD .116. A'B'~ 3750 m 2. Ako je x duzina dalekovodnog stuba. recimo k'(S'.121. Na slranici AC datog trougla uzmimo llla koju tacku 0 i povucimo. Kako trouglovi LlABC i.= 100crn =20c01.IIS.6.64.2. Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a.CDE imaju ijedan zajednicki ugao. Zato su hOllloteticnc i kruznice k(S" R) j k'(S'. tb) sijece kruZnicu k' u tacki B' kojaje srediste stranice AC trazenog trougla.2. Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice. 2. J 20. Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla.66. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom. Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p. R) trazena kruznica koja dodiruje krake datog ugla xOy i sadrii datu tacku A. y c ~ A' A S' S1.67. S'M).6.2. Kako Sll homoteticne figure A B uvijek i slicne. Slicnost geometrijskih figura 2. Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa. I'----c----"'" !lABC u !lCDE (Zasto?). preslikajmo homotetijom B(C. 2.122. x~!3. Konstruise se. Centar S ove kruznice pripada simetrali s datog ugla.'.2. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih mjesta u prirodijednakje razmjeri karte.123.paralelu DE sa SI.M i SA homoteticne.-Prema Talesovoj teoremi vrijedi: 9~=S'M=k OA SA ' pa su duzi S'. Homotetija H(C.65. r!). k). -Vrh A trougla dobivamo kao presjek poluprave CB i krulOnice k. Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz vidi pod datim uglom. 2.117. to su"oni slicni. 2. 65° i 40°. 50000 50000 5 B'C'~30cm.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek jed~aki.67.o0n.2. odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p. pa su ovi trouglovi.reclmo MiN. ovimje tvrdnja iskazana u zadatku i dokazana (S1. Dobijenu kruznicu k SI.). S A k S A A 2. Kruznica k(B.875 m 2. to se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni (SI. A'C'~24cm.) .125.124. Nlsu slicni.4 ~> 0.2. CA . homoteticni. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa). 2. Analiza: Nekaje kruinica k(S.65. SI. Dalji postllpakje ocigledan..za homotetiju B(O.2.0. rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla.119. to ce i druga da ih dodiruje.2.datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se srediste S traZene kruznice. stranicom AB.63. _.11S . jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°. koristeci osobine slicnih trouglova dobije se: x:8 ~ 2:0. 142 143 . Tra2:eni uglovi su: 75° . i na presjeku paralele sa -S~M (iIi S'N) krot. Ako su A' i B' tacke na katil koje odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi: A'B' ~_I_ AB 50000 = A'B'= AB =lll.4x=16 ~> x=40m.paje ugao CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). a slicni trouglovi imaju sve odgovarajuce uglove jednake.66. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice (SI.

Tadaje obim ovog trougla O=a+b+c. b=kb' . CAD= -< C'A'D' . to vrijedi: MA:MB =AE:BE -----MA:MC=AD:DC Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC.2.icna trougla (SI. k=~ (odnosno k=2).68. To znaci da posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom. C' SI.6.68.2.126.-:-=-·=-=--. Na SI. 2...~'B'D' i LlABE . A' 2 ' pa. Tada vrijedi: -_ _=_AD _ 1-< AC_ =_ AB .~ABE j 6A'H'E' Sll slicni.131. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla mozemo zakljuciti da vrijedi: BD = 3 . Otudaje: SD AS AS AE AE AB SD AB . vrijedi: ' Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz. c ~ -- TF: BT ::::. Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama. 2.F' podnozja normala splls~enih iz E i E~ na stranieu AB. je predstavljen LlABc:: sa datim elementima.. Neka su duzine stranicajednog trougla a. mozemo pisati : D TF BT·-·h BD 3 BT 2 h 2 .. pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki).e prvom trougla proporcionalne sa odgovan. }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB.69. 6AEF i 6A'E'F' .128. 0' a' b' c' 2. iskazana U AB \ ==) I A'B' ovom zadatku. A'C' A'B' A'D' pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni. rca b ===. 1.). Kako su odgovarajuce stranice slienih .===::::::> ===.ADS i M'D'S'. r').: DE: BD. sada. poje: c B' '~ A B AD AB AD' AB' ==== i BE = BE' AB =-= AB' ::::::> AD BE A'D' BE' E' ::::::> f?' F' Trouglovi . b i c. to vnJe 1: = == == C'D' A'C' B'C' cime je tvrdnJa.ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla .. tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka. -~ 145 .odnosna. Vrijedi: LlABD . d' CD AC ( BC trougI ova proporClOna ne.2. odnosno A'S} sa odgovarajucom stranicolTI. odnosno A'B' (SI. B Aka. 2 2. 2. Kako je'D srediste stranice AC. posmatramo homotetiju sa centrom _ A 144 a=ka'. trouglovi BTF i BDE su slieni.-- propolT1Ja: C abc a' b' c' -=-=. Obim ovog trougla je O".2.-= k G = a+b+c = ka' +kb' +kc' => = k(a' +b' +c') = kG' o abc -=-=-=-(=k). Nekaje ~BC slican sa LlA·B'C'.slI F i.70. S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b' 1. a ugao' S'" A'D' je polovina ugla C'A'D'.130. Neka Sli odgovarajuce stranice drugog. b' j c'.133.).). Nekaje CD tezisnica LlABC. sto znaci da'su trouglovi slicni.:=a'+b"+c'. Neka su AD i BE dvije tezisnice .A "B"C' dva sl.ABC ! f::. dalje. odn05no A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS.71. I .2. to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C. dobivamo AE: EB = AD : DC.i. dokazana. pa SlI slicni. odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic. prvom trouglu slicnog trougla.129.127.6. a C'D' odgovarajuca tezisnica ~A'B'C'. jer imaju po dvajednaka ugla.135.LlA'8'E' (Objasni zaSto')). I 34. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' . Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB. Neka:-iu . E .6.A'B'C'. 2. AC=2A'C'.. BT SI. pa za njihove stranice vrijedi . S druge strane.~jllCil11 stranicama drugog.70.0.===::::-.c=kc'. Nekaje BD jedna teiisnica i T tezi5te oyog trougla.2. o· B F 2.2. Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD. Aka jednakokraki trouglovi im~ju jednake uglove pri vrhu: tada su im i uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?). a'. Kako su stranice slicnih troug1ova proporcionalne. BC=2B 'c' . r) k'(S'. --. Prema teoremi 0 C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi uvjetima. Nekaje LlABC ma koji trougao (SI. Koeficijent slicnosti je 0' c· 0' B I BTDE A E A' AD A'D' BE BE' =-=-=. Neka.132.

2.Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. 7 2. Otudaje: n SI. C 147 . C Trougao L1AeD slicanje ~BCE. Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna (Provjeri!).76. => a'= 72 . pa vrijedi: P. 2.=> n s n 11. 0 = 12.18' P. pa su sIienL Ako je j --HD = x. AC·CE=BC·CD. x=8 2 . J 36. Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao. Neposredno iz zadatka 2.5 . trouglovi L':. lz eve-· s1ienosti i iz BE=DE sJijedi B SI.75. pa su slicni. Otudaje AB: AD = AC: CE. 2.154. to postoji trougao sa stranicama 10. Dmga visinaje 32. AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD. Tadaje m £. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°. T rouglovi . to je dokaz zavrsen. 2. pa su 51icl1i. Kako je a:b= hb: h..a:a' =h":h.]45. => BD=2NC.BDE jednakokraki i vrijedi jednakost E uglova <BDE=<EBD.~--- => 2BC·NC=BD:BC B 2.147. Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je BC JO 5 120°. s 6 12 -+1=5 s s A CD ~ JO J2 D m n 60 s 5 S=-. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC. 2. 10 6 B = AC =~3.2. tada je AH =8-x vrijedi: x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3.139. b'=15.137. pa su slieni. A 4 D SI.Povrsine slicnih trouglova odnose s~ kao kvadrati odgovarajucih stranica (visina. 2.E. zakljucujemo da vrijede navedene jednakosli. Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 1200 i prave AB (SI. 0'=19 em 2.2.143. to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55° (zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°).138. ---AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC D C ~ A 2.=p·O. Kako je jedan ostar ugao drugog pravouglog trougla 55°. a stranice koje zaklapaju taj D SI. AB: AC = AD: AE. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu odgovarajuce visine od vrha. 146 - 2. -AB -AC ~ =~ C DB m+n 12 111. Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki . 45 J 2 36.72. 2.) i . 0 :O · =a:a .78. - O. I 46. a'=4. It 12 => . .B 2. paje CB simetrala vanjskog ugla. Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE imaju zajednicki ostar ugao.' =60. Zajednicka stranica . Kako je M srediste duzi'BD.[1. 2. 0' ~ 0. odakle slijedi proporciona]nost odgovarajucih stranica: AL~_~-==.u A i koeficijentom. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC ~~ => AN=7NC 2. ugao (kod vrha A).155. 1z ave slicnosti zakljucujemo: 1. A Neka je AD visina datog trougla.b· = c:e' a) a·=IO.: h b=8:5. MBC 6e se preslikati u t-AD. 0=39.151. . = ~.73. DB =n.2.1ABD j 2. pa vrijedi: ---SI. 149 . 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla).2. ugaojednog. 2.=14 2.5 2. e'=20 b) a·=18. C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva jednaka ugla. <C=<ABE.77.=-.142. proporcionalne su sa stranicama drugog trougla. to je L':. II B => h. pa su i visine AE i CD jednake (svaka po 8 jedinica). pa posmatrana dva jednakokraka trollgiajesll slicna. D Dakle.AD: AC. B AD=m. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama. I 50. e'=25.1BCN Sll slicni.144. Nekaje L'lABC dati trougao.=5:4 i b:c= h.2.77. Kako su homoteticni troqglovi i 51icni.0:0' = a:a' = b.::".BCE it-ABE pored zajednickog ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao.. Ugao <ADB je vanjskl ugao ~BCD..=~ => -+. 8 . pajesu slien}. Medu trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima. Krak veceg trouglaje 25.153. 2. pa vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE.136.141. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla. odnosno.0'=59.148. b'=22.Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24. AC: CD = BC : CE. obima). J 52.140. to je a:b:c=!O:8:5. odnosno.. pa su trouglovi slicni.2.

"-..B pajetacnoiovo:a:BE=c:a => BE=~. M Iz slicnosti o\'ih trouglova. a=10. FC = 4AF => AC = 5AF A B D C 2.)... TrougJovi LlABE i LlCDE su slicni..)... 2.79.162... L S1.:""-:.= MC : CD => AB.156. C =? 1 1 1 = + = = = => AD BC EO EO 2 => AE: r = r: DF AE...----.J~~~~ 2.slijedi: -A-B : -BM."1 63.2.. a E podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl. C a' Koristeci-dobivene jednakosti.DF=r 2 A E B 2.. c=7. dalje.. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi tvrdnja iskazana u zadatku. pa su uglovi BAM i CMD dva ostra uglasa normalnim kracjma.161. BE a2 b2 = AE m 2 n2 30:d=d: 15 d = lS. Dalje vrijedi: a 1 i "DBC. vrijedi: BE AE = -".... 149 ..Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC..." :-S1. ovih trouglova dobivamo: A .84.0 SL2.' . CD = 4r-. . A c D Sabiralljem navedenih jednakosti.::. dalje.::. tadaje AS simetralaugla <A...83..81.... AB C D . 1 1 1 =+=" AD BC y' '-0.. 159. tada su pravougli trouglovi .' E· ...6.:. '.. Trouglovi ------~AFC i ~BFC su slieni. cime je tvrdnja dokazana.=> AC.= r. Kako su uglovi <A i <D suplementni.~t. 148 - EO EO =+==1 AD BC -- BE+AE=AB. Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI.5.. pa je BC=AD.'... £..fi A S1. Posmatrajmo sliku 2..:.160..<== BE: BA+AE: BA EO : AD + EO : BC = 1. SI. CD = BM MC.2.83. a prava DO je simetrala ugla <D. 1 Be AD BC AD BC AD 'BC+ AD 2..85. Slitni su i pravougli trouglovi MBC i . 2. ""<"1>. pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c.. _ l ' EF=EO+OF= 1 Pravougli trouglovi MBC i ~ACE su slieni _ b' pa vrijedi: b: AE =c:b => AE = - c ~BCE.---2. 1.164.----- ---- BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE.8S..2.86. jer je o B SL2.Trouglovi ~BOE i "BAD su slicni. "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad precnikom). pa trouglovi ~AOE i ~DOF imaju jednaka po dva ugla (Koja?)._ h:2S=8: 10 => h=20. Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu Be.. iz slicnosti trouglova ~COF i 1 dobivamo OF= 1 _ ~CAD. Supro~ne stranice paraielograma su jednake./_. --.2. Ako je 0 srediste upisane kruznice.----. je: <: ~F j/ EO: AD+EO: B.5 .J 8 1 Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(. 2 2 b' simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n . pa su slieni..82.. 2...= = ._. Pravougli trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto"). C D SL2. pravougli trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak ostar ugao.2.-. trouglova ~AOE ... odnosno.q. Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS. to je ugao <AOD pravi...-::.2. Analogno.. B !2:J..ABC ilACD slicni.pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz slicnost.-'' "'.157.. . pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC ~~ => AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4 . pa se doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: 1 + 1 AE: OE = OF: DF => a c Prema teoremi ~DOF 1 _+ _ _ +O~ . Iz 51i6110Sti ovih trouglova dobije se (S1.): ' D C =+= A odnosno._ Otuda."B 201.2. 25~ .= b' 0 ..80. -..

) . Trazeni trougao je-MB'C' 150 2. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni. Trazeni trougao je ""AB'C'.-- x D rastojanja BD =b.CDE su slicni. vrIi' A trazenog trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be'. pravougli ~A'BC' se moze konstruisati. Na polupravoj AD' odredi se tacka D tako daje AD :::::h a=2.175. B C 2. Kako su stranlce BC i B'C' paralelne. i 2.170. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je B 'D =a. DE=c. Nekaje E tacka 11a obali kojom A . AC. Iz slicnosti trouglova ""ABC i ""ADE (SL2.a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku (b+e):b=(3+5):3. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim tackama Ai B adrea-uje MBC. Nekaje trazeno SL2.2. OdIlOSI10.:'. 2.90. Paralela kroz B' sa pravom BC sijece pravu AC u vrhu C' traienog trougla. Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi.Nekaje ilABC dati trougao i a data duz.). Izmjerirno rastojanja 2. Analogno dobivamo i vrh B'.172. red om u tackal'!la B' i <. povucimo C .) dobijamo: x:c=(b+x):a =>. B' B 2. 2.Ie L\AB'C'. Sada se moze konstruisati duz b. tada se na popupravoj AB odredi tacka B' tako da je BB'=AB. Iz ove ~~ slicno5ti slijedi: '---- AC : AB = AC': AB' = 5 : 3. Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1. B' B D C C' A B 2. Proizvoljnom tackom D stranice AC.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2. drvo i 51. Na obali l1a kojoj se nalazimo uoclmo tacke B. Paralela kroz tacku D' sa praVOill Be sije6e 'poluprave AB i. Paralela kroz B' a sa pravom Be sije.5 em . Na pravoj Be odredimo tacku D tako da bude CD~a.167.92. Trouglovi ""ABCi L). Trougao . Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla. .88. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu.) B' Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t. b) b:c=5:7 2. Analiza: . a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A.168. Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla. Prema konstrukciji. C i D.88. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. C' SL2. Neka . D . to je i Be =a.93. ·gdje je b data dut.176.173.165.174. D Prava koja sadrzi tacku D i kojaje SL2. Ako na polupravoj BC odredimo tackll C' tako da bude Be' =3. a na polupravoj SA tacku A' tako da bude BA'=5. Analiza: Ako je MBC dati trougao. a na polupravoj AB tackll B' tako da bude AB'=3.2. to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. Traieni trougao . jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete. Izmjerim-. 2.AB'C' konstruise se na isti nacin. je datom uglu.2..166. itd. h. paralela sa pravom AB. to zadatak ima jedinstveno rjese11je. Dakle dobiveni L'lABC je trazeni trougao. ax=c(b+x) => ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c). Analogno zadatku 2. ' A SL89.91. SI. b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a). sa lSI ..90. pa vrijedi: x:b=c:e => x=bc:e.).. bi prosla prava AC.6. ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5. AC=b. Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5. sijece pravu Be C' u tacki C.171. gdje je a data dui. 5 Konstrukcija: Neposredno iz navedcne analize vidi se p0Stupak konstrukcije L'lABC.93. Ako na polupravoj C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ~b. Nekaje sirina rijeke x. rastojanjeAB =x. paralelu DE sa AB. A B' 3 B Dokaz: Dokazimo da dobijeni ~ABC posjeduje zadane clemente i isplInjava date uvjete. Dalji postllpakje ocigledan. 7:b=8:3. c b'b--"a~-'b. Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom C' C AC sijece pravll AB II tacki S'.ce pravu AC II tacki -C'. 2. ugao kod vrha A jednak. Na polupravoj DA odredimo ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h a . ftd.169.Ie 'AD visina datog trougla (SL2. CD=e. Neka su tacke Ai B pristupacne. BC =a i DE =c.170.

2.180 c 2 181 AB' = B'C'+ AD' .jeku ove prave sa pravom AC' dobicemo tacku C. Tacke BiD dobivamo na prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi kroz podnozje duzi h.. Ovaj trougao se moze C konstruisati. odrediti tacke D'.2.178.185.Ie 600.Ie m data duz. redom.).5 i 6 se maze konstruisati.2.2. Nekaje C' tacka na AC takva da je Be' paralelno sa Be.182. a za koeficijent odnos date duzi 1 odgovarajll~e stranice datog pravougaonika. 2.187. dobija se dllZ koja je visina traienog trougJa. BA) j poluprave AE. gdje .Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE.1 00.=5. C' A B' B A B 2. na pre:::. Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl.)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa kracillla ugla.188..184.B iC. od vrha. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka stranici AS trazenog pravougaonika. B'C' =c i uglom B' AC' koji je jednak datom uglu.A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi.--. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici.I01.177.100.. Na dijagonali AC' ovog d=C-_ _ _ _. Nekaje r' radijus upisane kruznice u dati trougao.).Neka je flABC traieni troLigao. Ako na vlsinu koja odgovara stranici 3. 2.. CD =h c· "'A---cA.102. nanesemo datu dul.D B · A=_ _ _ _ _ --''''--_~ SI.2. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C' tako da bude AB jednako datoj dUZI.96. .A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim (recimo kod vrhova A' i B'). Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se koostruis·ati. 2. Neka je L.2. A 152 Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111. Uputa: Konstruise se rna koji L. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi. Ako je AD = (f + II .179.. Trollgao ABC je trazeni trougao.'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna S1. Analiza: Trougao sa stranicama 3. Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b.<~---i'i Izvesti konstrukciju i dokaz. ha=3.).Ie ] 5°. od vrha nanesemo datu duz 1"1. Paralelog:ram ' C' AB'C'D' sa stranicama $ i. dobi6cmo podl1o~je visine datog trougla. D 2.183.AB'C' dati trougao (SI. B C SI. SI. 2. 2.£~ SL2. Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD. 2. To je rna koji pravougJi trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom. i konstruisemo pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c B 'C'.polupravol11 BA'.2. Iz sli6nosti trouglova flAB~) LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da .94. a zatim se mogu.AB'C' rnazerno konstruisati. lzvesti konstrukciju i dokaz.2. 2. A.186. ugao kod vrha D . Vrh C nalazi se na presjeku kruzllice keG. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\.99. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. Trougao L.E.· 153 .?-----..102.. SI.101. Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja paralelna sa pravom C' A'. AO=a-+-h).a datog trougla za H(A.3 i uglom ~ izmedu njil1 od 60° moze\no 3 konstruiusati. tada . Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A .C. 2. 2.98 kOjll tacku E' i kroz nju povucemo paralelu sa BE.Ie B' B 2. na presjeku ove paralele i prave AB nekaje tacka B'.-. paralelograma odredimo ta6ku C tako da ~ A B B' bude AC~5. sa polupravom Be. Zatim se konstruise novi ~ABC koji je slican sa L.E'. tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog pravougaonika. Dalji tok anatize je ocigledao. SI. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna visina. rlr').

200.a) h=5)3 b) h=2)3 c) h=4)3 10)3 2. p=4.198. 2. = 78. 1'=24 c) a=16.194. a = 6. odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla.· a'+ 18 32 24 2.a=6. 2 9b +b' = 100 => b' = 64 => b = 8. Neka je x kateta. 2. Pitagorina teorema 2. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15. b=256.196. vrijedi: .103. 2.. c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog.2. prema SI.:-.Druga kateta je x-J 0. . a=8. = CD. 2 2 a':b' = p:q 2. h=~.206..211. Katete su: 30 em i 40 em. zakljucujnlO: q:h=h:p => h'=pq.189. 78 56 11=-.207. ~~~--~------~ A D B 2.p=16IS b) p=2S. 11=12. O=a+b+c=70. h=5 5 2.p=-=-. 2.a) h=-'- b) h=2)3 c) h=20 3 75 2. uglove. -.. b=8.210.:. b"4 =>a=~b.209. 2. AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C'. uglovi sa normalnim kracima. b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne odgovarajucim katetama drugog.:q=-. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu. c=lO. b=20. pa vrijedi: p : a.a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na osnovici. 2.2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' = --.205. Pravougli trouglovi MeD 1 ~BCD su slieni jer su im ostri uglovi <ACD i <eBA.fi.J5.199.:: a : c => p=a2c. Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni. a' ) ) 5 5 2. b=30. paje q : b = b : c => q=b'c. ~ - ---2 -. 2 Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc BD' =BD.104.191. b"'=pc+qc=(p+q)c=c·c=c.J5) 18 32 J?8 450 b) p=-. d = a 2 +a' => d' = 'la' 154 => => a/2 S1.193. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice. visine.. -. 2.- ~.:-. V1Sil1U na hipotenuzu. Iz slicnosti ovih trouglova.103. paje: a. 155 . 11' = 42. Prema zadatku 2. a=65 c) c=25.+CD +AD . (q=16. p=-. ~+BD=~+BC+BC+CD=~+BC+=+~. -.[p:.::} a=-h 100 3 a-+ . a=21. --2 -- ~ ---2 -2 ~. 2. Primjenom Pitagorine teoreme dobije se: => (x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I. a=750% o b::.203. '1=4. b=8. c=p+q=169. a:b = . ~. d) h=3 ~.2. q=-. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi: ~. a) b=3. Sada vidimo da je odnos projekcija p i q p jednak odnosu kvadrata duzina kateta. i oznakama sa SL 2. a=15 2. h ~2 --.195. AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD- d = a. ).a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak. -- -. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu: a'=pc.204. ~.192.{ti.-2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC' "--2 -2 - ~"'-2 => BD = CD -2CD· BC'+ AD Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se: ---2 -2 ~.] 97. ~2 ---2 =AB +BC. b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu. 2. 2.a) p=16. a=4.208.190. b =qc. Neka je ABeD pravougaonik. b=4. Analogno prethodnol1l zadatku. 16 2. -2 ~2 --2 --1 ~. Primjena slicnosti na pravougli trougao.7. povrsinu. b' = 91.J5 . a hipotenuza je x+ 1O. q=~ P=24C 5 5 17 17' 2.J5. a I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni. pa su jednaki.. Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice.103.2. (C_8)2 +20' =c 2 => c=29. C S1. a hipotenuza je 50 em.

107.2. vrijedi: AF:FC=2:! -- -rfii. h~.221.106.dl = .841-40~21.108. =a-. ·· 24 R ad· IJUS Je r = 5. b 2 2 4 4 a+b+c = b+(a+c) ~ 5.222..)2 . - Dakle. relacija: ~2b2 +2c 2 _a 2 fa -2 vrijedi: AB ~:~:::::~zu ::~ ~~~C F~C ~ FC: BC. BE=a-c. Praya CEje paralelna sa AD.BCF dobivamo visinu h ABCE (-i . Zato vrijedi: 122 =d 2 __ .2 +1. .4. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi: til .).' '1' + ( -'----2 2 4 fh 2 - - teoremu izraCllnavamo stranice.216.IOS. AE~DC=c i AB-AE~a-c (S1. 2. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni. DijagonaJe ovog A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21. Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje C C'D~C'C.h~ISe".y2. !\. Kateta D e B e pravollglog . 2. analogno.219. AF: FC =2:1. pa se na oba moze primijeniti Pitagorina teorema.108.76+49=a--=>£1=7. zadatka AB:BC=. jer jy. (2.. Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli .2a2+2h~-([/+hl) 4 SI.6. odnosno. (. to su trougloyi L\. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla. d~=-. Cetverougao ABCD je b paralelogram. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba.2. 157 ..BCE je jednakokraki sa osnovicom BE.l7cm.' -""-J 2.DEC [ LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu: Zadrugu katetu pravouglog LlABC.':y -~ .ACFi Ac'=AP'+CF2~(C_X)'+h'=82+15'=289 => AC~.2. tada .). til I~--. h 2 2/)2 -[(a-c)+ .~=5. Nekaje AABC rna koji trougao. 2. -B - B A F E B 2. odnosno: ~ -2 -2 -2 -2 -2 -2 AB +CD =AC +BC +BD +AD 7 7 7 'J =>c+4tc-~2a-+2b- Jr2a-'::-' +-2h-:2.. 0 ~ 2 J =5. Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine t~oreme na L\..~ Ako je a slranica rombu.' +4c •. L\. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11 2. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata stranica.217. => d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144. E 4 (-d.£1 +2c' -I..1)' +7. Trouglovi LlEFC i ~BCF su pravougli. +2c .2. BD 2 =(a+xf+h 2 =36 2 +1S 2 =1521 => BD=39cm-. prema uvjetu AE=FC. Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja odgoyara stranlel AB (~e).ABE.J2:1. \1'_ _ \ 2 "~ '~ 4 b+2b = 3b. h=20 em.:::} 2 0 . Koriste6i Pitagorinu trapezaABCD): h-=b-- ~2a2 +2(? _b 2 2 = --. S1.(a-e '--1\' => \ -'----2---- 2 ) Dee + 2 \ 2. tada vrijedi: \ 2 ) _ -' 5 10 7 - ( l J2 + (d. Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE p~lralelno sa krako111 AD. Akoje EF=x.. =.223.6 2. 2. d]. ---tadaje CE =AD=d. Stranica romba je a= 10. .212. 4 2.ACE.a2+h2 =5.202+2h2-C:: A +.220.218. Kako su AD i BC normalne prave. pa je AE=FC.2 J 5. =([- 2 =>5. Visina CF dijeli duz BE najedl1ak~ dijelove. => -(l d '2 F 2.).214.2] 3. paje AE =c.0=29.::.Ie FE =(a-c)-x.. pa je AE=EF=FC.ABC je geometrijska sredina ~ hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na L>C\l A 156 SL2. ~ Prema prethodnom zadatku je zblr SL2. Trougao L\.-_-C~2 2 ~nalogno dolazimo ~o sl~edecih -2 -2 tli = -- Otuda je: AB : BC = AF: FC .24x-x' => 24x=192-=> x=8.2.. d l :d 1 = 3:4 => . Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza. = AC· AF. d.6.:./1.

.113. pa trazenu duz x dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b._ __ uglovi). Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc. . bx = a2 ¢. => xJ2 = v <=> x: 2 . b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!).E -2 AC . Dalji tok je analogan zadatku pod a). b i a. 2. 159 . 2. 2. 2 2 .J3 Prema datorn .-slicl1i (S1. ~.230. a" -2 ~DE ~ -2 -2 +CE . C d) c) b) DE + CE . Zadatke ovog tipa. Prema datllTI VrIJe 22 '. 4 .AD=1 B S1. tako da bude y2=ab .229 .-. a zatim. uVJ' . dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll. Tada je poYrsina kvadrata x Ako sa a oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa. .. Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE. h" . vrijedi Pitagorina teorema. 2.109.235. pa je taj trougao pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c. Vldlmo da za stramce trougla.. pa su slieni CSl. -2 ~ Al"--~~-l -2 -2 B .. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina. cq pq = -.> proporcionalu duzi a. C C SI:2. y =.). B B A ~ A E B 2._.j.. Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu proporcionaiu duzi a. y = '. ·/3 i jedinicne duzL b) Analogno zadatku pod a) c) X= lab <=>xJ2 =. d'1: a-+b-:::: ._t:: a::::.j.4 '!") 4 4 . trazenu duz x odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y. Hipotenuzina visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi.224. Otuda je: AH:HD~CH:HE => AH·HE·=CH·HD.231.· 2. slieni..J5:l S1.). odnosno. 4 m-n-+(m--n" " ) '-:::: · uVJetlma 2 .za at a mora a vnJe J: x :::: -4.6. SI. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J. dobivamo: C 2 cp . ~ y = I: J2. 2. a zatim. Kateta pravouglog trougla je geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2.2.BD=1 AB=6.--AB : AC """ AD .232. c) Prvo odredimo duz y2 = ab. 2.a) x = 0/3 :::::::? .234. Trazena duz xje hipotenuza dobivenog trougla..110. Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni _. -----.j.7 c) x=.. AC· CE = BC·CD.rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema: 1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu. :::: 4 m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C . Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x.J.fj : 1 . ~ -2 -2 +DE . c Dalje vrijedi: '-2 -2 -2 -2 AC +BD A 2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi. AE.j.).? 4 ? 2? 2 " . Trougloyi "'ACD i t. znaei da Sli trouglovi . Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu 2. 2.ABC i "'ADE. 5to znafi da su stranice AB AC proporcionaine stranicama AD i AE. i kateta datoj duzi b. x=a':b ¢. odnosl1o.. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1.J3 d k d " d' 2 a'. koji imaju zajednicki ugao kad vrha A. pravougli trougao cije su katete y i c..227. b) i c) Analogno kao zadatak a).a) Uputa: Konstruisemo duz y.> a:b=x:a . SD='- D 7 AB:o:7. ostar ugao.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer imaju pojedanjednak.112. a) x ~J36 ¢=} x=~ b) x=. 158 d) c) a) 2.j.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a.BD -2 -2 DE + BE . zajednieki. tadaje povrsina ovog trollgia a'.2. Neka je stranica kvadrata x.233. 236. koje ispunjavaju date uvjete. ---AC: CD = BC: CE. 2.ACE iInaju jedan zajednicki ostar ugao~ pa su -. Vidi prethodni zadatak. Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC.225..226. 2. To) dalje. 2.228. DE +CE +BE +DE=a"+c 2 B a 2 ---2 ~BE A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I A !--=D--6"--"I B 5 0 AB=5.J2. Otudaje .111. etu . --.

5 = -( I 2 ¢::} . d· .2a) 4b 2 (2s . . 2. tada vrijedi x-=:ab. k 2.11S. 2?41. Dokazati! 2. 11" =~ . i DC =b+x ako je navedeni ugao tup. a x strallica trazenog jednakostranienog trollgla. J3. Primjenom Pitagorine teoreme na tronglove flABD i flBCD dobije se: A D CD A C =>x 2b hh?=C2_X2=C2_(~2~c2-a2)2 =(c ~ 2/)(.237.6. Neka su d j 1 d 2 dijagonale datog romba.3 2238.'u. Pokusaj. ~s(s _ al(s _ h)(s _ c) 2b 4s(s~aXs -")(5 . a pravougaonika.2c)(2s .a)(s -b)(s -e) . itd. Na 2. =~ {::::> x '~3 7/ d "'. az~timtaj trougao rotira~i oko centra 0 date kruznice za ugao od 90° u pozitivnom iii negativnom smijeru..6. --~::.c) . r::' tada trazenu uz x 0 d re d·Imo . to Sll stranice .ABC i polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB. B B kada jeugao kod vrha A ostar.Js(s .. SL2. Nekaje BD vis ina MBCDu]. 160 2.245.240.e) =~.Js(s -aXs -b c) A .2 _ X - 2d'''2 . [stom homotetijol11 ce se dati . \/5 <=> x-= r:::. Uputa: Kao u prethodnom zadatku doci do AA. duz Xl::.1Z uVJeta . (u +b+ c -2cX~{ + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'.odnosno. x = £. 2 2. tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti: 2. na analogan nacin. x =17 W x:l=17:x._/.a' Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi: b=-. pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b.. a c Xs - 161 . a i b stranice Jatog pruvougaoniku.J3 . x-. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala.6.6.'B'C'. Analiza: Neka su . be.2" )2s(2s. Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica.114.A'B'C' koji je upisan u datu krllznicu k.243. 2. odnosno.i i prcthodne zaJatke.6.A~B'C' paralelne sa odgovarajucim stranicama .lf3 _ b -4~-a Aka konstruisemo duz y 2_ ¢:.. .247.b:a=a:41 4 c::.:.246.. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla.ABC.239. tada iz uvjeta zadatka vrijedi: .> = x - j b stranice datog 4ab .J3 --4- d. Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu. (a+h+c)(h+c-a) 21J 21.6.. a na polupravoj A "C' odredimo tacku C" tako da bude A 'C'·~AC Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C' (objasni zasto~) i podudaran sa . Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz.A 'B'C' dva data sliena trougia. itd..r:::3 ') 2a \/5.2aJ 4b' Otudaje: 4s(s - 165(.odl1osno. AD oznacimo sa x..ABC preslikati u . Tada vrijedi: 2 x . tucia vrijedi: x 2f3 -. Aka je x stranica kvadrata.Tadaje DC=b-x. b2 2s::::: a +h +c.b)(s . Odredimo krllznicu k' koja je opisana datom trougiu.. Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.2s = a +17 + c.a- 4 4a 2 ") .242.. Tada se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k.f3 SL2.6. 4a . 2.1 __ ("2 +0 2 l 2b 2bc+b2 2b +("2 _oJ 2b 2b (a+h-c)(a-h+c).ABC dati troll gao.6. Neka je k data kruznica i .\ -eXs -bXs -a) 4b' a)~. doci do izraza za preostale dvije visine trougla: 2 2 .ABC..d.244. Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata.

Uputa: Aka je 2x duzina sjecice. S1. 2. date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka pravih AB i CD.119. ABnCD={P}. tada se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A .254. pa. primjenorn iste teoreme dobivamo R=9 (S1. 2. 4. tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT.2S0. Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k j . s=36. s Konstrukcija: 1. dobivamo x. MT data tangenta i MA data sjeciea. b= AC i hjpotenuzom c=AB.251.118.6.2. OT =R=21 em. R o o k. Tangenta t iz P na datu kruznicu k. Neka je ~ABC pravougli trougao sa katetama a= BC. a Ai B date tacke. 2. tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI. SA) " 2.). Prema slid iz prethodnog zadatka. => 2PA =8·18 ---') => PA-=72. 1z pravou:glog .) B x T a) b) 11 SI. tnk={T}. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. Trougao LlOMT je sAO pravougli sa katetama TM =t. OT =R i hipotenuzom OM =50-R.121.2. 0' A) koja sadrii date k" tacke A . -SI. Prava s kao simetrala duzi AB.2.118. tad a Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4. Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi: t'=(SO-R)'-R' => t2 = 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20. 2. S1. 162 2.258. 2. CO=x.2.248 Neka su M data tacka. b) koja ima centar u Ai r<!dijus b. Karnoovi obrasci.Tadaje MA=50 em.2.119.em.) ~-~k k.(SI.). To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice odredi10 na presjeku pravih s i OT. 2. 2. Zlatni p~esjek duzi 2.257.'te kruzniee koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em. odnosno OM (St 2. AC=8-R.2. 163 . Ako je T dodirna tacka date kruznice k i traiene k'. Pitagorinoj teoremi i datim podacima. P => -2 => 2PA =(13-5)(13+5) -. Stranice pravouglog . k o A' SI. 5. a s duzina sjecicc) tada vrijedi: t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em.249.256. Sjecieaje 8 em. 7. 2. Na pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl.8.252.12 8. vrijedi: M - (R+4j2=8'+R' =>R 2 +SR+16=64+R 2 =>8R=48=> R=6. D}. 3.253. TOns={S}. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i normale 11 l1a datu pravu II tacki M. PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji. knk'~{C.116. Sred. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica k" koja sadri. Radijlls kru~ni"ce je OA. gdjeje rj radijus prve kruznice. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k 2 . B. Opisimo kruznicu k(A.6ABT. 2. primjenom Pitagorine teoreme. M 2. Trazena krtlznicaje k'(S. r) data kruzniea.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi.121. p. 6. R).255. Analiza: Nekaje k(O.120. 2. Kruznica k(O'.2.AOC su AO=R. B i sijece datu kruznicu k(O.

2. _ SI. Iz ove slienosti ( sJijedi: AO: AB = AB: BC . Posmatrajmo kruznicu k(O.- je ~DOT pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as.260. tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli. Nekaje C tacka na krul'nici takva daje BC paralelno sa AO.263. Nekaje M tacka presjeka ove kruznice i duzi CE.2.Ie OM =alO Iz pravouglog 6. tadaje tfougao tupougli sa tupim uglom u vrhu c. Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?). Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove trazenog pravilnog desetougla (SI.kokraki sa uglom pri vrhu od 72°. a aka jednakost ne vrijedi.124. u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT .2.Neka je OD :::. dobija -se da je CM ::::'-15. 2. Kako je stranica c najveca. tada D k( E. .2. Trougao MOB je jednakokraki sa osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R. Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI.upisanog u k'rufnicu radijusa R (SL2.A b BE· BD -. Tadaje stranica pravilnog desetollgia jednaka duzi CM.2.a... I L\BMCjejedna. ~). pa jz-odnosa njihovih stranica imamo: ° 165 .0MC.i'ngente na posmatranu kruznicu povuce~e"iz tacke D.6. 2.264. !26. A B 2. A A ""--D SI. Neka su AB i CD dva norma!na precnika ove krllznice.0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom 2 - - R CD=CE+-.<CBD= IOSo-36o=72°. vrijedi: -2 '-2 -2 2 2 2 => as = alO + a6 2.:.-bude DM = DC . Kako vrijedi: a'+b 2 =16+169=185<225=c 2 . Prema osobil]i potencije Lucke - - -.. Neka -. je CE =a.tada . 164 2.a5 stranica pravilnog petougla. Tada. tako da vrijedi a:x = x : (a-x). R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice. Neka je M presjecna tacka posmatranih dijagonala.262. lednakokraki trouglovi .: DT + aT OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB. Aka je T dodirna tacka t. to je i ugao <AMB=72 sto zoaci daje L\ABMjednakokraki i AM=AB.~=a1O).6.). Tadaje lIgao <OBC jednak uglu <AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!). Zato je ugao <BOC jednak 36°.125.-. Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da -. Neka je . to je posmatrani trougao ostrougli.J D Neka su DiE presjecne tacke kruznice i prave AB.125.odnosno. AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB i L\ABC sliena (Zasto?). Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice - je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC. ~.o.lO) = DT ' Gornjajednakost znaCi daje DT = alO. Prema Pitagorinoj teoremi. sto znaci daje Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI .k(O. Nekaje AB .:Ako je 0 srediste R duzi OB. fr~ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A. 2 Prema zadatku 2.ABC i ..261.DOT.123. primijenjenoj -na pravougJi .122.).126. kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku.2.. tada je .odnosno. Kako je <ABM=<ABC . Ugao pri vrhu ovog trougla je 36(). 2.6.). prema prethodnom zadatku.). -. trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni). a aka vrijedi a 2+b2 >c 2 . trougao je ostrougli. Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa podijeljenog po zlatnom presjeku. => = BC (c-b)(c+b) = a' b S1. to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a'+b2 U slucaju da jednakost vrijedi. => c2 _b 2 =a2 C a => c 2 = a 2 + b2 . R( R.124. E A B SI.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x.~ C 2.261.BMC su sli~~}i. prema osobini potencije tacke U odnosu 11a kruznicu vrijedi: 'k ·'~'h-. (Vidi zadatak 2. Aka je a2+b 2< c 2 . Tadaj~ OD =AB = as. R).259.~60.6. SI.

2.IS.a) Rez=2.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3.a)z=-9i b) z=-52i 3.25.).12. Irnz=-5 3. y=-4 3.a) z=I+2i 3.).AOM i ~CON.2. I. x A M SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3.a) 9.a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3.latnom presjeku odredujemo tacku M. 0 se nalazi na presjeku : spomenute simetrale i 11ormale.28. y=-l 3. c c) c) c) c) b) cJ z=6+2i z=14-3i z=-4 z=2a+b+(a+x)i z=19+i e) z=8-3i z=2+17i 166 167 . cJ x=1/3 c) x=3.a) x=l. y=-4 b) x=i.2~~.27. Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku se uvrh~v!m~ traZeno~ pravilnog petougJa. odnosno. Dakle.6.9.Imz=8 2' 5 6 IS 15 8 12 e) Rez=12.20a) 20i. Imz=-I d) Rez= 22. y=l-i .33. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI. Na analogal1.a) z=-12-3i b) z=9+I3i b) z=-S-2i b) z=2-6i b) z=(a+b+IJ+(a b+1Ji c) z=-2+6i 3.27+:'l::::: i 4-27j3::::: (i4)2\_i)::::: 12\_i):::::_i b) i 233 :::::i 4. dohl)e 50 x=3. b)34i e) 21i d)3]i 3.129.a) z=7-7i b) 'z=-S+4. 3.a) i lll = jJ08+3 = i 4.29. prava piA data tacka na pravoj p. nacm odredujemo poJozaj vrhova B.B => be =2rh.14. odnosno M.kruznice.a) z=-5+8i 3.a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a.l.1. Imz=5 b) Rez=-7.129. Pravough tr.7.32.21. znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom presjeku.19. Ilnz=2.23.j3 d) -12-fi 3. Kako je A ~ ?<v \. y=-3 b) x=IO. Imz=4 c) Rez=-I. NU e tesko zakljuciti d. to se srediste trazene kruznice nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki \ SI.3.a) -3 b) I c) -1 d)-4 3.2.269. primjenom Pitagorine teoreme. 2' 3.Nekaje data tacka P.a) 24i b) 6i c) 34i d) 17i 3.AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC..a) i +j4001 +i-lOO +i = j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1(l +i-i+]) = 2 b) 0 3. Upu~a: . x=31' y=9. Odredimo . 2.p!sat~ kruznica. pa je AM dui koja je Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla. Podjelom dui.2~6.18. b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l Jednakost dva kompleksna broja 3. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz.a) x=7 b) x=O e) x=1 3.16.13.22.a) 2 b) -36 c) -6 d) 37 3.a) x=I. A? c_-~ \ISI.265.S8+ J =i c) 1 d)-i 3.a) Rez=. SI.34. oznake iz prethodnog zadatka. 3. y :::::.31. R=5 em (SI.30.2. Neka je AE precnik .2.5.a) x=2.a) Rez=O. i.10.a) -S+Si b) -i c) 6i d) lSi 3.2../' / se na simetrali duzi AB. y=i B E 3.a) z=(a+c)+(b+d)i 3.a) 12 b) -33 c) 88 d) -11 3.130.a) x=7 b) x=-s 3.24. DiE. ~.a) 0 b) 18 c) 10 d) 10 3.17.a) Si b) 6i 3.ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki).Imz=b) Rez=-~.4 c) Rez= -0. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB.128. 2. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: 2.a) z=14-3i 3.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3. AC po z. 2.}3 b) 2i-fi 3. to je vrh D na presJe~~ kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C. p "A tacku B na pravoj p tako da bude --r---\ ~/-'~ P PB=PA. sto. po definkiji zlatnog presjeka.267. pa za DJlhove stralllce vnjedi : AB: AE = AD: AC => c: 2R = h . 2 Operacije u skupu kompleksnih brojeva C 3. SrediSte trazene kruinice nalaZ1 \~/\ . A. Anahza' Koristimo sliku . Imz=-0.7.130.S d) Rez=O. y=2 b) x=2. b. Neka je dijagonala jednaka datoj duzi m. Kako je AM=MD (Zasto?).a) -4i b) i c) i d)-i 3.Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga mozemo o. 5 4000 3 4OO4 3.ImZ=-7 d) Rez=~ lmc=-S' . je M zlatni presjek i dijagonale BD. 2.35.'/ i~ didirna tacka trazene kruznice i tangente k \ iz tacke P.88 1 4 S 3.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i ~\ k -x 3. 2-fi b) s-fi c) 4. Irnz=-2.26. Imz=3 b) Rez=-0.ll.CD i .a) j b) I c) -i d) j 3. Iz pravouglih trouglova b.8.4.2.~uglovl L\A.

57.60. 3.47. -3-i 3.z2=40-lOi zJz2=11-2i c) z. b) z=-6-2i c) .a) 3. (' 7 ' :.b) b) b) b) b) b) b) c) 6+3i z=4-124i c) zJz2=-3+15i zJz2=4-4i c) ZIZ2=2 zlz2=-15+15i c) z.73.:::3.69. 2 2 3.37..adi . b) --=--+~l.58.= . 3.adi .4l.a) .2 .a) z=2-3.43.a) 3.Imz=-14 b) Rez=0.bei = ae + bdi' . 5 5 ---I ~ . +2.51.61.72.45.a) b) 1 c) -1 (2-iX-3-i) -7+. . b) z = i 3.. _ Zz -3+i -3+1 -3-i -6+3i-2i+i2 9 .55. X-'" -LXY1-Y-:::: X.38. Imz=-. +Z2 = (a +biXe+di)= T(a-c--~b:"'d)~. cJ Rez=::.3i 26~7i 29 d) c) -20-17i J3 1.a) 3.) a+-bi)'.:=3+99..4.a) 3. 6. 3.b-1. 6 + 3l· .5 3.=-23-21i 11-13i -12+5i 7 11.56.a) z=-4+13i zJz2=-I+i zJz2=-8+ 12i zJz2=1-5i zJz.biJdi = = (a-biXe-eli)=z. }I z-' { .71. 4 8.:.> _ _ .z2=17+ 7li ZI Z2=52i c) 5+3i 1+7i c) 13-39i 27-23i 37 3 b) -4 3. 3.64.* (x+yi/ = a+bi .a) z'=-125i 3. 3. 3.63.52.lmz=34 c) Rez=-12.. 11. I 6 =--=--=----/ 3.a) z = .i 2 2 105 175 3.50.68. d' c+dl.i 13 2 -3+3i 11-3i c) -i d) . 3.46.i 6-'-i 6+i I] )).40.lmz=.54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9.a) 2 5 2-5i -7-22i 41 10 10 _.::.a) 2i c) 21+20i d) -7+24i b) -2i 51 4 7 24 3.49....:=24+55.a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3. 3.::. .(-J) 3.a) Rez=13....Imz=_67 3 15 c) Rez=(:).:::+z = x+ y+x~ yi = 2x i z· ~ = (x+ yiXx. 3.. 1m z=O 25 50 1 1 1 d) Rez~O.67.cJ 2 10 3 ul 23 b) Rez=----.= .a) 2 3.a) Re Z= 16.39 5 100 KonjugiranoMkompieksni brojcvi 3.a) 3.a) NekaJe z)= a+bl. 1z us10va " (x+yi)(3+i)=5+6i.6.(0 .35 25 25 2025 45 b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i 3.yi)= x 2 _(yi)2 = Xl + y2. 2-i 2-. Nckaje zl=a+bi i z2=c+di.6. .66. =(a+bi)+(e+di)=(a+e'~)-+~(b-+-d~).70. 1 .+ .a) ~ekaje z=x+yi.pleksni broj: z =~+-t. -_ 10 c) .48.39.> m-3n= -4 => m::::5.65.' 1 .75.... Tada vrijedi: . z=-l--:"-.. .: a. d) .a) 111=9 b) m=] c) m=0.a) 4-4i (ae + bel) .J 1i+8+ 2i = 51-29i. Z2= (X-Yl'J'-:::: 3.a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i 3.36.2't+l- 9-H) (_3)2 _i 2 7 10 1.. 2 x +2xyi-/-::::: a+bi .) a -bi c-di )=+=±=(~)-I 169 ..c+eI. a) 25 b) . 1mz=--.bi) .42. '2' 3.59.44.74. f(J -i) = 2+ 14i • 3. 3.J.3. f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33.+~(-ad~+-b~c~) = (ac-bd)-(ad +hc)i = = ae .bd .[ cJ 2 13 2 2 6+i -i - cJ -7+i b) 3-7i 3. i 3. b) -=~+-. Imz =-.a) 3.0) 2-( -1024 f(2+3i) = 19-20i.Imz=-4 2 b) Rez=li. f(3-2i) = 29+8i.a) z=---=--6 36 +] 37 37 37' 6 -.. 3.(bc-:ad)i c 2 +d' \ c+dl (a _. c) z=--+-. 2 b) _ 2 :10 cJ _ 2-150 => (z...a) -28-96i i d) _1196 -~i b) .l.= = -( 22 b) 168 b) 3.a) --+-1 3.' 2. Ta aJc =r 1= (ae + bel) +(be -:ad).=(a+e)-(b+d)i= ::::: a--bi+c-di=z{ c) '.76.. Tadaje: a) z. 2+i.i c) 1225.53.5 5 26 26 2 3.-Y-'J -_XYI . koristenjem definicije jednakosti dva kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni 21 13.a) I b) b) .Imz=-12 3.3.62.a) Rez=-49. Dijeljenje kompleksnih brojeva z. c' +d' .. 1+i 3. 10 4 3. Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina 2m-2n=m-J m-2n=-1 m-2n=n-4 :.+ . fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8. bi)(e + di) (c-di)(. kOIll..bei = c(a .

82 . 3..98.JS30 c) Re2='6' Imz='6' Izl=-6~~"-' +.94 .kEN.fi 110 =.]36+4 ~ 2-!4i5 = .a) 'Neka je. IZll + IZl _.j1082 ~ 32. 2) Ako je n=4k+l.78 . (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) = -2(-4)"i" R..J409 c) . Izl =.99. Imz= 0 Rez = 0.a) z=3+4i Izl~2 b) z=i.l.83.= x+yi.' Z 1~Iz" II +:: I.81.~77 =Ix+ yil = Iz. z=l.79 . Z21 = I(a + bi).77.z1 /7 2']_ ~ 2 -z 1 z' 11 Iz. -36-4i+36= -328i ~-i. c+di C'+d2 =. c) iz.Jil~4 =~22)(1+22) =.10 I. prvo.(I + 2. jednakosti elva kompleksna broja. z= -I +1.102 ..a) 5 3.90 . 3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz.ljeje 3.93.95.-(_-y=)' = 1.. Imz='2' 13 19 . kEN. kE N.J16+16 "32 .ad)' = I '1 " 2 ')" 2d' =va'c--2abed+b-d +b-e-+2abcd+a "'= j = /ich /T)C' +(cl ~ /T)cf =~(ci' +1f)(.i.)'-+-. z =-i . broj.JbXFa + .96.•) (x+2i)(x-2i) c) (3x+ 12i)(3x-12i) 3...) x'+ l=(x-i)(x+i) c) x' +121=(x+lli)(x-lli) 3. z2=c+di.2 J-(1 + 2i)'l- 2.J4l b) Re2=2. . (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' . zl= 10 3. Nekaje Z. z}:::::a+bi.fi4 1::1=. z21 => => 1 4JiO = 4.100.lzl -z21· 17 .jb) b) b) b) b) Izl=8 Izl=lO Izl=13 Izl=1 b) 29 Tada vfijedi: Fx'+ d) Izl=IO d) I z 1=29 c) Izl=lO. kEN. 2If(z)1 = 6 211 = ~6-~ 1 - _2 .5. b) z = 2-rl . +cf) ~cl+/T 2 ~~ (c +cf)2 . kEN. (I+i)'" ~ [(I+i)4]" = [«I+i)')']".85.fi /zl=2 = 1. nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva kompleksn. 2) Akoj"n=4k+l. Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti ujedn~cinu. z=-I.•). ..)(1+22)(1+22) =. Z2 ~ 3.x - /zl = d) I~I+.f i::1 I .~ _ 21 .)1+(22+22)+2222 = KoristeCi.J(ac -bd{~ (be-+. 3.• ) z=i" I) Akojen=4k./=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= !z:. 3. to je IZII = IZ2 + (Zj - = ...89 . kEN.92. b) Z= C~J = (-lOi)" = (-IO)"i" I) Ako je n=4k. k/=I b) 3.84.(x+ yq = 1.fi c) Izl=1 c) 42 d) 1z 1=2."'oll2i)']" = [-~l" E~ 3.3.a) Nekajez = x+yi. ~1 + 2alz. .. 3) Aka je n=4k+2. z =i.. d) (Fa . 21=].a) z 1= 29 3.J1O /21=-4- = IZI!:S. Koristiti defll1lcIJ~. (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 (C'+cf)2 (ci'+If)(C'.yil=~x' +(-y)' =~X2 + y' )'2 b) 13 c) 8 3.(-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER.11221.a) Koristeci date uvjete dolazimo do sistem~jednacin~: -x+2y-3 = 0. (2+18iX-18-2i) . Imz = 0 171 .J409 3..l +lz21 1211-lz. J.I. Tada je 170 .J241 b) .87 a) . 3) Akoje n~4k+2.= [(1+2i-I)']" . b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2). (c + dq= = /(ac . Tada vfijedi: d) ~ 1zI' = Izl2 = /z/=_ Fs 3 - 12.•) ReZ=4' Imz=4' d) 150 cJ P "~Ii =Il d) 65 3... dobiveni rezultat.I2 0.97. Rez = 10". ~1 + 21z2/+1z. kEN.•) (a-bi)(a+bi) b) x 2 +25=(x-5i)(x+5i) d) (x+16i)(x-16i) b) (x+3i)(x-3i) d) (2x+3i)(2x-3i) b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi) c) (3a-4bi)(3a+4bi) 3.l+/z"I~: I=Iz.11-(1+41-41 1-4+411 3 zl _ 7. . 4) Aka je n=4k+3.41648. Imz =~-ID" Rez~-lO".bd)+ (be + ad)il = .88. 3.a)· zl= I 3.Ji3 d) 1 z 1 =115 d) 40 = ~'r(_-x-:-.Jl+4 = jS. Tadaje 1=1 = <=> Izl' = (x + yiXx - + y' ~ ~ yi) b) Nekaje zl=a+bi. Zl i Z2 1 I Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja 3....~ ~Ia+b~:::: ~a2 +b2 :::::.~+/Tcf+/T2-+ci'cf _ V (C'+cf)2. hI(I +I~: I)=lz.[.Jcl-+If~J31 .. sada.86.l+/z.) Izl=5 3. c2 +cf 3.3+ cf) = -Jet + If-Jr-c~-+cf~= 1z. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ ..1 =a.JC'+cf IzJ jz.J5 = Izl Ii 2 5 .•) Ie 19. 3. 3. D.eni broJ z. a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1 3.I' = J(H-lz2/l' = 1+ Iz.80. + 22/ ~HI + ~: c) Izl=1 c) 1z1=13 a) 1l+221=.zl Fs 3.8937 . .91..a) Izl= 12 3.

.--:. Imz = 2 . 2) Akojen=4k+l.----jc' 3. Rez = -2.· •.. 3. (S1. b) z=-2+4. Iz. z1=3+5i . b) z=3. kEN..a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom pocetku bez obodne kruznice. zl+z2=S+2i .Rez=2. b) z=-2.2) Aka je n=4k+l. •. Rez = 0..3.·. •. Imz = 0.3) 3.Z 2 i=5 .'~u na y-osi.*a) z=II-2i.. -51 29 (0.113.--. =2+5i.. Rez=O. Imz =-2. F2. Imz=-2.6. Rez = 0.104. z. Imz=[O". +z21=M 'T:-:-.-----. z. ·. 3. kE N.·•. ./ . 3.112.• .Z2= 2I+i. 4) Aka je n=4k+3. ••.-4) 173 .\C9 •·•. a realni brojev. =7-i. ~ Jj i J b) " I '~L/ SI.103.t -5 c) . 'j' . a) c) z=-1 ~I Imaginarni brojevi."+' I) Aka je n=4k.. kEN.".. . . Traier skup tacakaje kruznica (SI).lrnz=0. Imz = O.1 14.----. Kompieksna ravan 3.3.· .a) b) c) d». I 3. Z. •••. kEN.114. Imz = 1 3.110. Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni.2.lz. z. kEN. C(5. Rez=ll.115. 4-3.••.2::::2-3i .1 13) . 3) Aka je n=4k+2. . o. kE N. Imz = 0 4) Aka je n=4k+3. to.111. Rez = 0. .)]" =(1-2. .su na x-os:/ N . c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 . d) Figuraje kruzn.. 3. . 172 f?(J(\ -"-'-I = ~ 290 I Z2 .= 1+8i. Imz =_ I 3) Aka je n=4k+2. z.--t---.. Rez = I.113.kEN.. Rez = 0. b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom poce~ku. ••.. Rez = -1. .-1)" =(-i)" =(-1)".. . =[(l-i (I XI 1 1 +I 3. d) Z=-' d) z=5-2. + I) a) I) Aka je n=41<" kEN.4) Akoje n=4k+3. o 3 ~.:z2=(-7+19i)/l3. kE N. c) z=(~)" 1+ I Xl-.-z.109. prsten radijusa R=7..

J7 d) 2 (. ¢.130.a) .J"3+i)6 .i--!3)'1' i. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= . 3x+ 3y.y-=-.(x.Jra~'-+-b~2 = 2( .J -Ja+hi +ra=bi 3. 175 .i: ) ' = {6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ] -2+2i13-1-3-2-2iJ3 8 4 ~ -8 ---=-2 4 n -4+3i -+ - 3. c) --. 3 4 - cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni 1 -!3. a-+b a-+b ±(3+2i) 3.fi razni zadaci b) 3. 1 ~!i-!3r +[ 2-!iJ3 r = (I+i:i + 6.. l~-ll---2-. Nekaje z = x+yi. Rezuitat: d) Dobili I 2 y=O..Ja 2 + b' + a) ¢.(x.hi = 2(.133 .3+1 '3-1 . )'-Rezultat:-2.(3 +iX3 . (i_Ii)' J( 13+i)'1 l-2- 3.Ja 2 + b 2 )= {fc. x:::x--y- 3.<=..:.> a) 2( a + . x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x.=. -1 2 ~ i.::.12I..131.*a) c) + b) 4 Ji =± .-i. 3x+ 3y. = 10-<=. y=-2. Konlpieksni hrojevi 3.Ja' + b' + 2a + 2. 174 b) 3. .fi(I+i).132.:x--i.'" 3 <=:> lIvjet ito: 1• z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1.!J i = Wi. (x=O ili x=l) iii x=--._J + [(.a) =[ _~h_Z~ ~~ __ Z2 := _~'+i::J.7. 3.2 + a } .124.i)¢".116.? .1.a) . 3.fi (I-i). c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y.6= 0 A . 3. Tada se dati uvjet ~1oze pisati 0\'3ko: J -. 1+Z+Z2=0 ¢:> Z+Z2+z\:::O 3 r- h =±. b) Uputa: 2 c) a6 = (a 2 a' -b 2aJh -o--+-.:-Z.!J 3.. 2 8-24i..{.-1+ -!3.) 2 =( J2TJ.123.*a) Kvadriranjem formule dobivamo: ± (I+2i) 3..126.6. z=-2--2[' :::'=-"'2+2 l+z+z2=0 ¢::) z+z2=-I.bi)+ a . x=-2.122. -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O._:~"""" i I 3.1 +b' +a 1)" a + bi + 2~(a +biXa . 1-!3 Z= 1. <=.125* a) -I SITIO z=O.

c) c) cJ c) cJ x=~ b) 5X2+?x_3 !:::{) b) 3x'·6x·1 =0 4. 1 + 1 . cJ 10 8 c) ·4 6 c) 1240 a = ·5.. b=6. . b=·9.=- . KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 4.:~ + yz + xz)= y2 Re(2X' _.=±8 5 c) Xl ?=±~ c) Xj?=±-l cJ x..138.-.7.a) x u=±3i b) xl.a) x ·6x·9=0 4..:)=. 2 5.. c=2 c) b) b) b) b) b) c) c) d) X=- Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej 4.fi) 2 .136* Kako je [(11+4)= 42= Ixy+ yz+ zxI2.1 ( . f i .+II=O b ab ) ¢:> <=> a+b+ab-1=O. to. vrijedi: =3+xy+ >. b) lab yy = zz = 1.2 I .i _ I + i I" .16..1.c 4.13.2=±"1 1 . a) 5x 2 2020x 2 4.=±8j x...8.+ ~ )'( -_. 1(.fi Ix+ Y+ - a+b·ab+ I =0 3.fi) 4. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja z~ = )Z)2 i .:+ y) z=--~-~i Z=_~+_l i.21+ Z2+21'2i· Z2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22 =21+22+22+21=21+22+22+21· Kako poslj~dnja jednakost uvijek vrijedi.12.I-J. + b+ ~II = 1 a ¢:> 1 1 a b ab -+---+1 =0 <=> . --/(n).ab + I = 0 ¢:> + b + = la + 1. a) 10 4. c=·5 _ 21 . I 7. X.fi )" -. a) ·37x ·177x 2000 4..1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0 b) c) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/.11. Rezultat: Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + xz)(.y=-10 = x=-4 /\ y= 6..)=0.+ cl (~\J""4 +(~)""* =(~)*r~iY +(~Y(~J\" . = 1+2122 1+21.a) x:::-3 .a) X1.2 .a) a=·I.. to je broj z jednak svorn konjugirarlO kompleksnorh broju.=O.a) 44x b) 34x 4. ) '( . 32 32' 32 32 3. Y' ( al. b = ·13.) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i). 1. Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I.~+.- . J 1 b) 113 4.Y' a=x-vz=--=' =--'-.fi )" (l.fi.2+ yx+ yz+ zx+ i y=3+x(y+ Zl + yz+~ + 2i.=1 + y2 2X2 - x2 ) =xyxy+xy~+xy~+~xy+~~+~~+~xy+~~+~~= =l+x~+ y~+z:.15. ~=4 = 116z+11 -1-_-1 =4 4z 4z di' 3.ab + I = 0 <=> a + b .x+ 1).2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ - . 1U*1n 1(.140.a) a=2.134.137. c=-45 4.a) 5S b) ·119 4. b=·I.:!.14.-- _ .fi J l.135. Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija: 4. dalje.z2 1a b) 3.4.9. 3. sto znaci daje z real an broj.3. Ix+ Y+42 <=> Re(2z't1 <=> = xx+ xY+ >. Dalje vrijedi: .10. toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran. 4 d) 4.. b=l.a) 333 b) a=9. Jasoo je da vrijedi: Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje.4XY 1=1 x +y <=> 2y 2.a) ...1. . 1 x + yi a Vidimo da vrljedi Ix+ Y+ + be + cal = labcl'l~ + ~ + II = lal Ibl·lel a ~ b I I. c=11 b) a=l. Ovim je dokaz kompletiran..139* Vrijedi: <=> 116z + 11=h-l'1 =116Z+11=I~zl Ix+ y+ 4 = (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl 2 I - Kako je xx= zz ) ¢:.fi dokazimo daje z = ~. 3 XI. . c=1 17 6 c) x= 11 c) x 1 -l'3x:. odnosno 3.(- - a + b .a) -3 b) 2 4.:+Zy+xy+l = 3+X(Y+~)+ ytx+~)+z(:.a) 5x~ b) _82 x .a) fez) = fez.b=l.> x2:::::~/ .. .:+l+ y:.21 .a) I ·7 70 4.)=-24-61 2i+22 2i+22 --= .2=0 b) 4.2. pa je realan.*a) Nekaje a = x+yi.6.= x+ Y= 6/\ x. 2 176 177 .:-1+5/. 1. 1 16~+l1 3. c = 6 a=J.5.:' -(3+41).7=0 xl-Sx-16=O c ·5x' c) 189x -2x • c) 52x -22. f(. .a) 3x2+x+l=0 2 4.fi I - 4= Ixy+ yz+ zxI· 1 4. x-yi (x-yi)(x+yi) x 2 +.

=. 2 3m 111+1 =-7 d) x 1. x2:::. = ~.b) Yl=2m.25.29.34. x2=5 d) xJ=O. x 2 0. X2=-84 5 311 b) x]:.=-17.xJ.a) .46.=3 b) x.57.3.f35 b)x1.8±. Xu . 7 4.a) Uputa: Uzeti da je x -16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t.0) xl.x. X2=S 1 2 b) Xl=O.)b -4ac .x. x') =--~. x2=3 5 odgovarajuci 4 Rjesavanjem ave jednacine dobije se t. 4. xl=10 c) xl=-9.x =2 cJ xl=l.t:. Xi::::d) xJ=O. x1=6 4.3 4.. 46 2 432.0) x. a zatim i x.t:O a Da b) Ne c) Da Da b) Da c) Ne 4.0 b) y=2 .a) x1. dataje9nacina postaje t 2-8t+15=O. x1=2 4.2=±-S 4.a) xJ=-3..a) c) b) AJ.Jb =2" 1 4. x.2+7i} 4.75.4-t-i b) xl=-mJ2. xz=-2 xJ=-3. x..a) t]=O.a) x=2 :::. xz=6 4.=:!:ivo .. =0..35.49..a) {-%} c) {_1. =--. X2=--.X2 =-7" b) x. X2=-.t:O 2a 2 x)=O....50.30. =0.3l...a) xl=l. "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule.a) AJ..d) xJ=O. x2~-1 b) xl=-3.a) {'5. x2=3 b) Xl = -2. x. xz=-l d) xl=-8.4:::.x = 2 b) x.x. X2=-.1.a) X J =2' Xl b) Xl =-3. x2=l b) Xl.a) 4.. Slijedece kvadratne jednacine. Y2=. X2=} c) x]=O. Do ovog ~datka.58.x. x2=-2 3 1 4.=mJ2 34 b) x.4.a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu 7± 1 2 1 a+b 2 x')=-- - b) Xl = -0. X2=6 4 11 2 c) Xl=O.1:::.59. b ~(-7)' 2 48 7± j C ~49 -.=±.J5 z. nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O.a) Da 4.53.x.}.a) (0.<.a) b x!=O. x2=1 4.J7 4:24.. x.23. x2=1+2i d) xl=-3-2i. x.a) . =-.J5.a) x. xl=7 b) xJ=-3.55. =-T'x. =O. =O. X2::::'--~.-~+if d) 2) {-~'1} H} {_.a) 4.0.28. =_ " 3 b) xl=2. x2.21. 2 =~_ - 5 . Xl b) Xl=-4.=i2 In 4.<. x2=-15 I 5 c) XJ=O. x2=3a 4. 4.1 -b±.37.O.51. x2=7 d) xj::::-2. x+l 2 .a) 20 primjenom formule: c) xl=-3. =2· b)· 4.1:1 4ac (-7)± gdje su a.. X2=m+n 4.43. yo=2n a 4. Rezultat: x)=-S.. b) x=1.. 1 b) Xl=m-n. .a) x.j= 1. X2=-S 1 3 5 4. x2=4 • 4. b:. = 1 71 . d) Xl=O.56. a+b. 15 x.x2=67 4.tO 3 4. xz=-l xl=3+5i..41.a) 44 .54.(1.=-3. x2=7 c) xl=-3. x... xz=4 d) xJ=-6.a) xl=-5. .=5 = 2'X2 = 5 z=8 c) b) {2-7i.47.45. x2=-3 b) xJ=1-2i.a) 4.t:O. x2::::8 d) x)=6. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe) -b ± b) x\=-6.a) Yl=l. =1 8 - Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.a) xJ=O.a) xl. a.j322 c) .:::.x 1 =-31 4. X2:::::2 .=7 b) c) l 2 b) xl=-6.x. =0. X2:::.. X2=-4 b) Xl=O. 4 4.4.0 4.=5. x.:3.a) Xl 4.48 2 d) {-%} d) ~-~-i.40.= ~~.a) x) :::: 0. 8} b) Xl 4.4) 2 -":3.. x2:::. x2=-5 4.\'j.J57 =8 . 2a koeficijenti. b - 06 4.=+? b) :::.36.8±m b) xl:::.a) X]=-.=2a.19.61.±2 c) X.27.x.=.. x2=-3+2i c) xJ=-3..XI..a) x.33. 10 =C\. 4.3 30 x.a) x 1'= 1. a:.a) 4.X.a) xl=-2.48. x2=7 xJ=-S.2.a+b b) Da c) Da d) Da b) Ne c) Da 4.X2=-2.52.60.2=±4I 4.±_ _ .39.m-:. xz=-3 b) xJ=O.a) XI=O. X'=--.. =--.5a. m:.20. =24(1 b)xu=3 d) XI c) X 1.a) Xl':::O. =-2 4.-4.O.42..a) Da d) Ne d) Ne b) X. 2 2a - = x 2 =2 4. x2=5 5 =-"2'" =0. c) Xl. x2=2 b) xJ=-5. x2=5 3 b) x =4.::-3 '... x2=5 4.<. t2=1 x. xz=10 x]=2.44. Ijesavamo Xl 2 C) xl=3.'C O c) xJ=-11.26.38. c) x.6} h) x.2~} 7'7 c) xJ=4-i.~l - d) xl=-5. x2=-1+i 4.22..-l.:.a) Ako uvedemo smjenu _1_=t.= 2a 178 179 . x2=3-5i c) xJ=-l-i.

3. tj. Rjesenjajednacine 2x -8x+c+ 10=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti vanJable c kaje su manje od -2. ·-a-')' -41J'c~ <0 => D<O. =-b 4. b) D:.41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_ c) D=17>O ::::.69.:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi .b-I Xl b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i. Dakle.a) 4. = 0.. b-I .2:::O: ±. rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi. 4.79. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b 2 +c2_a 2)1 ~ 4b 1c 2 . Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine 4. to je diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a. datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O.' -ab-ac-bc 3 b) x.:::-8<O => XI i X:.b"'1.>-1 4.kompkksni brojevi. jer je a 2+b +c 2.::::.. Kako jednakost vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a. a=n(n+ 1).. ~~naci da su Jjes-enja jedne _od dviju daiTIl 181 . . ako postoji racfonalan broj k za koji 2 je D=k b) Rjesenjajednacine ax 2+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena 2 diskriminanta D:=b -4ac nije potpuni kvadrat..a) Prema datbiYl uvjetu mora biti180 Xl + x) 481.65.85. 2 4.' 4.* D=4a .{.75. d) D=O => Xl:. d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi .:4(t)2 + c 2 ) 20 => rjesenjajednacine su ~ci~~ . 5(m1-4):::o:O => m~±2.a) D=25:::o:S . 4.::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi.a) c) D=b'-4ac=(-3)'-4. To.2 =±4 4. Ck)-D2 (k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k"..7I. +713 "l'=--V.m>~3 4.>O 2 2 => "" (/. b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi).x"=a-l.J7 . Kako su a. rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi.1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8 d) D=49 D=O b) D=O c) D= -679 d) D=737 D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12 4. . b i c duzine stranica trougla.66. ako je njena diskriminanta pOZ1tlvna: D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2. . 4.83.:::. dafje.88..k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0 Diskril11inante jednacina su: D.a) X.Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = .72. ~.l.... ako ne postoji racionalan broj k 2 za koji je D=k . Oa bijednacina imalajednaka rjesenja.87.64.89.(k) = 4-4k = 4(1-k). Ib'+c'--a'I<2bc c:::o:~ 1 c>--.67. a druga negativna.c 468 =J. sto znaci da je jedna od njih pozi~jvna.k=1l ~j.82.:::ab+ac+bc. = 4(k-l)[(k-l)2+4J. d) D.111<_1_ 32 ¢:> 12c. su kOlljugovallo-kompleksni brojevi . Rje~~nja kvadratne jednacine su realna i razlicita. dobivamo jednacinu x a x . x=-lS. data jednacina postaje x 6 4.77.=-a. to vrijedi nejednakost trougla.njena ljesenja konjugirano. Posmatrajrno proizvod diskriminanti: D . :::0:> X 1. -(a+b+c)±.=b-3 4.=n 4 ~ 4. proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l). c) D.x.a) D. b i c meousobno j¢dnaki. tj.86.:::.62.84. =!':'.: x~ (Rjesenja su jednaki realni brojevi). paje Ib-·cr tb~g<a<h+c w <a 2 «b+cy ¢::> 1/'-2bc+cl<a2<b2+2bc+c~ 2 2 2 2 => (b +c _a <2bc 1 b +c 2 _a 2>_2bc) => -2bc<b~+c2-a2<2bc => => ¢:> - - 2 Za m=~.a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi . 2 4. x.90.12' 4. rjesenjajednacine su iracionalni brojevi.a)xl=--~_.:O'X1~ .:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi . 14 1=0 7 :::: 0 => Xu :::o:±l. drugajednacina postaje (3.b. = a +3b . 1z tog lIslova dobije se c: D=9-4c =0 4. x.76. b) x 1 Za m=-2.70. 4. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna: jednaka nuh.. 2 . njena diskriminanta mora biti 9 4 4. . 2 c) D=lOO=10 . b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _ c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi .x" = a +5b = -a. c) Za m=2. rjesenjajednacine su racion'alni brojevi 2 d) D=16=4 .a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi .74. x =. . D.ja2~b2.=a.78.ie diskriminanta kvadratne jednacine negativna~ to su ."l3" 5 4.::. . 2 2 4. D=1+12c. 4. xl=m-2. 4. b i c koji Sll medusobno razliciti. Nakon sredivanja. x. +c._1 4. x2=b+3 . pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja.' . * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b 2 +c')=4(_2a2 -2b' -2c 2-2ab-2ac-2bc)= 2 2 2 = _8(a +b 2+c +ab+ac+bc)~O .4. . gdje je n prirodan broj .-. b) D=76 .a) x.' 4.4(a2 ··b _c 2 ) = 4b 2 +4c 2 :. Kako.80..63.2 +b' ":.a) 4.---.73.. x.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena 2 diskriminanta D=b -4ac potpuni kvadrat.:.

103. .+X2 =88 c) c) c) c) c) c) XJ+X2 =-3 XI'X] =33 2 1 1 100 100 --x--~O x!+x2~66 x. XI'X2 ::::19 4.+x. Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe).}(x.)'~±343 4.j(x.=_ +21 4.a) x.+3) = X"X2+3x. =-+2 =2 x2=2x. Tada vrijedi: y.3+ x /=117 c) x.}.+9 = X"X2+3(X.105. xJ 5 =--.4.94. X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3..)= = (x. xj.2) = x"x2-2x.a) xl'xl=-11 4.a) X(Xl=4 4.100.-2)+(X2-2) = x.119. 2m => =±5.+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16.3-x/=±133 d) (x.+y.) '-3x.J = 5[5 2-3.)2 = -4X'X2 ±~~('!.97. x2-(2x. = (x.= 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53.} ±(x.)2.I01. c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X 2:::: a2 .+y.98.·2x2) = 0 ~> x'-2(X.a) 4. c) x 2 +2x+-~0 4 12 b) x-+-x+ll~O 61 c) x 7 4.a) x 2 +~x+!.).+x2~-2000 b) x]"x2~-1999 2Xl . +X.=44.)= j ~-­ -4X)X2 =±p. y.+x. = -I 4 x.a) x _(x.+x.91.. x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:.99.4 = -4-4 = -8 .a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4. +x. y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 .-X2 => x. 1 -X2 2 .+X2=-SS.J 2 4. + x.x2=k.a) (x. a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l.111. =-34 X.116.=-10 c) x.+X2)X+4(x"X2) = 0 => x2-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0.7 2 ". -±5i. 'a::::-.a=-. d) x.a) 4.114.117. pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:" 4. In x/ -x.-2". 4.lac ~-' x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)= = ±(X'+X2)~(X.a) b) b) b) b) b) b) x.. Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine. I' ') ] ) ) 2)2 c 4.+3)+(X2+3) = x. = (a+2~)+(2a+~) = ~a+3~ = 3(a+~) = 3·5 = 1.xl=-12 => X.95. 182 183 .)x+(x.110.+x. xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X.102 . Prema datim uvjeima i Vieteovirn formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x.)' -4-"-=±~ Tb2-=:~~~=+b~~.-x.3x .96.93.l.+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.+xo=3 b) x.a) X1l+X.)[(X. +x.107.X l II 2 3x.+2x2)X+(2x. x. 1 1] = 5(25-33) = -40.a) x. Victeove formule 4.106.x. y"Y2 = (x. Xj+x2=7.Jpl_ 4q ./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x ~ X 2 )2 x"x2~1998 4.+3)-(x. 4.)=0. 2 y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0.x. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3. = (a+2~)(2a+~) ~ 2a'+a/3+4a/3+2/3.+6 = -6+6 ~ 0 . x"x2=222 2(1n -1) 4..-2)·(x.l. y _0·y+(_1) = 0.y.J19. 4.a) x2-4x+5 4.':.x. Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0./::::.] = _p[p23·q ].3 XIX2 ) = = ( Xj+X2 ) Xl = (X'+x2)[(X.a) X. 12 12 Druginacin:xj. (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] :::: = =_~1(~)2 _3 .+x.=--=--=<'1 4. . Prema datim uvjetima i Vieteovim formulama vrijedi: y.5-2=3. a a a a~ a a 2 c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =.11S.. .118.+X.]=_~(b: _ 3c 1= -b(b2~3ac) al a a a a a) a . -4x. Yl'Y2 = (x.92.X._X. 4.= Xj'+X2' b) 3m .-x~)2=49 b) x. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.)2 =±(x.(XJ+X2)(XI +2xj x z+x/-3 x lX2) :.2(X.-+x2-=29 4.104. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.:.109.- j = Xl+X2=-30 xrx2=-5 XJ+X2=-.. tada su obje diskriminante jednake nuli. 2 In 'X 2 Xl =2 : : : } m=2x l 'X 2 4. x2-6x+5=0 b) x2-x-12=0 2 c) x +6x+8=0 d) x'-x-42=0 4. :::: ( '+_XjX2+X2 7 ' . /+8y+16 = O. 4108. KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se: =!.a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0 4. .".113.kvadratnih jedllacina realna.!25-44 " ) (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ ±(XI+X2)~(Xj -xJ2 =±(Xj +x 2 N(x +X2)2 XI-X2:::::--- 7 .=O 61 15 b) x 2 -7x+6=0 . x.=9.. 4.+x.• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0 2 c) x +(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0 b) x'+6xOI3=0 c) x 2 2x+26=0 d) x 2-8x+20=0 4.. +x 2 ).a) 4.·x2=-77 x.-2x2+4 = x.112.a) x2-3x+5~0 4. 5 3 2' 2 :::::} m=15.·x. /-1 = O.·x. k=-18.+x.a) XJ 2 +X22:::: xJ 2 +2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_ c) 4 87 XI'X2:::: 3 3 b) Xj+Xl= m-I.+3x. a b) 1..

13+73 =a. Xl-Xl Jednacina koju trazimo ima oblik: \" 4122. Trazenajednacinaje x2-343x+81~ O. 184 185 .x. m=·-.. XI +X2 Xi +:t o 4.4x.B +. + x.x. + x2 )' .130.6:3=62S.B+ = 1)( 1) b2 2 ) 220) 4. . ·~-4 .)' . 4.a) qx'+p(q+l)x+(q+l)2~O b) qx'+(p'+2q)x+q=0 2c . m=l.120.---. = (Xl +x 2 Y2 rjcscnja 1 J= -.13)= l 7 123.. to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan. Neka su Xl i X 2 korijeni (rjesenja) date jednacine.J 2(1" -2'1) .::. . +x.126.B+73+-. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine. + x.+J)(x.+ a. p=-2 'IE R iIi '1=-1.B 1 Y'Y2 ~ ( a+~ .1') + 3 pq. -"=--."O (171 .B)+ a+.' -4'1 )" :t +2(.x 2 = ± 1'11'2 .228.a. + x.131. Neka su Y j j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine..)' -. +y.+I)~pq => x. I'~ .. YiY2 =Xl +X1 XI + X2 = 1.X2l-6(x. Tada vrijedi: y.J(x.x. L4. 2.') ~- - =p -3Vq+ q--coq-=p -:.x.8111 + 4 .2)' 4 3 a +a'~+a~' +~3 = a3+133+a~( (HI3) = (0:+13) l(a + .). .+x.X1X2(Xl XIX2 ~ (x . + 411l 5 4 m 4 4. Xl Xl. 4 YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3 = 8]..a) x +(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p )x+q = c qx' + 2(p+q)x +(4+ 2p+q)~O 4. .' + x/ =(x.Vq+q' .B a..f3 + (a+f3r-2af3 T_=_+".B+~~(a+.x2)2~625-12[2S-6l. _~2(p~2qL v + I =0.129.-+_=_+ 1 c 2 1 c ___ b 2 -2ac +_ c -0: aj3 af3 ace ac a a (:Ie c) x.' racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku . . 3 XIX" ""'-. :::0 --~ = XI -X2 ( Xl -X2 X Xl +X2 ) - 2l(x. => =-~[( -~ J-3~]+~(-~ )=_~ ~. 2x.4q . a. 4. "'1=1 Xi -"2 2 Xi 4.B2-+ a.. ~> Tada vrijedi: + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m => -2m x.. 3 .4.a". Y=-p).3ac ~~.)' + (Xl + X.3x.2m·.1'(1'2 --: 3'1)= .)2 + )'1+. = x.J _ - . +X2)4_4x . + x2 )[(x.CCL.S4~343. (x.. b' 4 IAko ~u a~" b i c (a*O) racionalni brojevi. ==. 1 m -"2=--.2x.127.1'2=----+ 3 ·2.B 1 a a. Dobili SI110 . a +a '13+0-'13 2+0:/3 +13 4 ~ (a+~)4 -3ap( 0:2+j32)_S( 0:~)2 ~ p4_3q(p2_2q)_ Sq2 = 4.. fl YI nove jednacine koju traiimo.3a. Tada vrijedi: b Y.B ~ a raclonalnu vrijednost od p i q..121./ ±(Xj +X 2 ry(X I ~-X2Y- - 2[(x.. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje 111=4.125. Koristeci d&ti uvjet i Vieteove formule dobijamo: : 443" 2+X2 2 ) -6 ( ) 2= Yl+Y2= xJ 4 +X2 =(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX23 =(XJ+X2)44 . = ± (x.13)' . Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi: (xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p~+p-2=O: (x. . odnosno..+x2+1~pq => q-p-pq+I..~ p2 -4'1 ~O 4 --- 5 4111-? .)' .'J J 6'" ~ ~ . ~_~_~~ b(a+c) a c ac a 2 a.' --2q)y+ p-Vpl -4q .x.B ~a. Y2 p=l.B j+ af3(a + ..-'3=-. ~a+~+.x.. -.B ~_~+ --:.X2[ (xl+x2l'-2X.

3 12 ' broJevl razlicitih znakova. Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od 186 187 . 2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall.160. . 4_146. xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno. koristeci date uvjete..147.> x = 18 v x = -18. -'4 ' <:. pozitivni brojevi. raZI'~~'~156>O. a L I )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. y' . 35 4.> x=-3 iIi x=6 .145. odnosno x=S.a) D=S>O x +x 1<0 x l<O R ' JesenJa " . Neka to bude slijedeca jednacina: 2x2+11x-2~0. Tada. •• . To moze biti slijede6ajednaCina' x + x+2=0. 't' . 4.. .150.+2 Y = -2 P 3+ 3 pq.142. d" . .-I <0 .'=(x-3)'+117. Neka je trazeni braj x. :)0ri'~ llJa dva zakljucka. 14 ·13 . n=5 T razen i pol igon je petnaestougao.158. d) D=!>O. ~ 4 114 ~ \ . Nekaje trazeni broj x. . odnosno. 4. tada vrijedi: x(8-x):::::15. 4. . · 5. ri" ' .x' = I 387 <:.ar . 8. " -45>0.--I<O ..Jed nac1l1e -' su reall11. ~ . IS i 16 4.143. ' . -6 4. .151.I.+x 2 -..+x 1: -.156. x.1<0 brolevl razlicitih Zll k N .. .3q ). vrijedi: .132. y. .y. 2 Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe) 4.. a=12. d " .> 11 x2-26x-145~0 => x=5 Trazeni broj je 51. I X 2= => su rea IIII. '''. Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin: 4. 4.'.140. b rOJevI 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost. pa se moze pisati: ~c. . . . w c) D=O.159.149. Ako Je zbir fJesenJa. To moze biti slijedeca .7 < 0 x jX::' =3 <0 => R'" . · . N . Rjesenja su realni brojevi razlicitih zlla!'ova P . ga lvna IS razuJcmo Z If I prOlzvod fJcsenJa. t ' . 2 3 Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. Iz r d ~lX2=1 >0 => Oba rjesenja imaju isti znak. '. .> x'+x-42=0 => x=6.148. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea. Xl+X2=~>O. utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi.154. . . . 4.155.136: Moraju. 4. . Trazeni broj . 4..I O. a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi. . -> R'JesellJaJe . ' . Trazeni brojevi SlI 12 i 13. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1. a=5. w d) D::::13>O.> x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:. 4. koja ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. 4.. Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U. d . rea na I I llISu. JesenJa SU rea1111.+X. . kvadratna ·Kako je y ' . tadaje cifrajediniea x-4..4)] = 306 <:. realna (kada je · k" .?n 2-]5n=0=>n=J5. .2) = 6(25-4) = 126.5.> (II x-4)(x-2)= 153 <:. 4. tada IJese~Ja llnaju razlicite znakove.10 iii . 2 4.152.153. ~. negatlvan Prolzvod ' " . . Ako je x cifrll desetica trazenog brqja. (x+ 11' .14]. I Y . .139. egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost. . bro] bro". Uputa: (x/ + xl::: 1. XIX2 = .:: . to trazena . . a=IO.' '.:: = 54 ~=54 6 18.> x 2 = 324 <:. X1X2=~>0 " . .Ie 35 iii 53. .:-. . U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna.133 Odredivan' . W • " b) D=64>O .•.. d' k' . Xl x2:::::m-l. .' . brOJevl . c) _ ': a ova. 4 raz [lCltill znakova N ' . Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba EFGH. . Ima vecu apsolutnu vnJednost. 4_6. Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi) 4.. Nekaje x ivica kocke.. X)X2= -~'< 0 => . Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu: . reaIni.312 <:. Traieni brojevi su 7 i 8.157. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢.. 'oba . zbir rjesellja . kOJa ima ~ozlt!~. Traieni brojevi SlI 6. Ako je xjedna cifra trazenog broja. . ' '. d '.. pozltlvan bro' t d .144. b=12 4.(_2 p 3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O. •• => Rjesenja sujednaki. Treba odabrati takv .5<0 => Rjesenja su realni brojevi ICltl) predznaka . . ' Y2 = P 4(P 2.Jednacll1~: 2x2-5x+I~0. 23 4. prema uslovu zadatka. . 1 egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost. X]3+ x/=7) => III =-1. dIS 'nmlllanta nene' f ). b . gdje je x rna koji prirodan broj.' x. egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost. Y2) = 0.> x 2-3x-18=0 <:. 4. .. dalje.4) C< + (x .~a Jednacine 1 '1" I) sIucalU " kada su rJesenJa " . '.Ie no TJesenJe Je negattvno.an Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. f]'exen]'a ~ SU IS og zna a. 4. Trazelli brojevi slIl2'i 14. 4.> x2+x-156 = 0 => x=12. . 4. Jednacina ima obrk 2 ( + yz)y+( y. (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x 2-288=O => x=6. Jem d'ISk' rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su rJese. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna.. x) x-I 2-. '. razliC'fJ d ' I 2.bi~i ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna. odakle dobijamo x=3. a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan . XI+X2=J~5>O. •• X~+X2=±>O.138. a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir 'JesenJa negatl Van bro' b . 4. . To su brojevl 18 I . " . POZI't'lvno IJesenJe 'w". Ako Je prOlzvod fjeSenja pozItlvan "t k k' . . (2)()'+(2x+2)2=340 <:. J11ozemo form irati jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:.> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22. i ~.-. .I <0 => R'JesenJa . b=S 4. b"o. Tada. Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje traienu ivicu kocke. Trazeni brojevi Sll 11 I 13. b=5 4. 4. d nacme -' su rea 1TIl. . (2x+I)2= x' +(x+l)2 . Svaku stranicl! treba produziti za x=5 . Sm~njenje rOvrsi11e d~bijal11o na slijedeci nacin: !>P = 6x -6(x-3) = 6(5 .137. Tfazeni broj je 60. -8. xjx2=-3.

2000 ) Rezultat: p=22.a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) c) 2a'x'+abx-b 2'=(ax+b)(2ax-b) b) x'-2ax+a ~(x-a)(x-a) 2 d) 2a 5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a). Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl.174. odakle dobivamo x:::o:4. 4166. 'I" j .171.175. Kako je dijagonala pravougaonika d-::::2a (teorema 7 0 7 C x-+y-= 4a-.'X2). ? . . ' .' 4 i 6Dakle. 480 ~~=? ' b x x+20 . 220 + 2 ~ 220 x C Slranice pravougaonika su rjesenja jednacine x' -20x+ 72~0.povrsine ramba.r:ina rijeke je 5 km/h.S.a) x'+10x+9~(x+I)(x+9) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5) c) -x2+2x+35~-(x+5)(x-7) d) -. S : .Zalose moze v. j~' 1 1 J .. Kvadratni trinom. 4.::::: -. ") x+8. . CD : DB = FE : EB A - Ey a~ I(~O--(a~ la. tad~ ovaj trinorn rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci => n. 50+ x 50~ x . sati..+bx+c. 4. ' .167.2500 =D. na linearne faktore (cinioce) 4. cije rjdcnje daje _ x' ~ x ~ 110 = Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka.+ .g.' b ~Lt y:: ~ brz~na drugog automoblla. P'2 p" = loofl ± \ ap' q x ~ I!.n" za 17~.2 +1 (k+3~{x+~Ix+~ }(4X+3X2x+l) b) x'~25r+ll¢{"~6Xx~1~. tor!11!ratl S lJet eea jee nacma: -. 4.I~O =b odnosno.]) satl .169. Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi: 320 ~ 22 = 220 ~> x ~ 5£2 . trazenu visinu. Ak ~ 1000 x-5 -10 ¢:::::} 2 x -Sx-500"".173.. odnosno . x Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h . sa x oznacimo brzinu kretanja vode. ~ ]x+ J) = (x ~ 2)(x + J). Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='.a) 8. c) 2x'+x-3 ~ 2( x+% ]X~l)= (2x+3)(x~J) '0 d) 3X'+X-:=3( x . Zadatak ima rjesenje aka je n22..y7. aJ x'-3x+2~(x-I)(x-2) b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5) c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 ~ (x-I)(x-9) 4.'~> H ~25-9 ~> H=4.N prva . VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1. odnosn. ~2::~' P=t ~+IS1t ~> 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?.-_ _J~ 4.[: .O]. 4. Rastavljanje. 1000 7:::0: 4168. • s 3x'-·112x~5120=O ~> x ~ 64.161.164 . b -stranica kvadrata).170. 4 a dI'I. x~IO+2. 2 188 189 . a 4. x +2xy+y-~ 4a-+2xy ~ (x+yt~ 256+144 D G Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S.5404% 4. pa je pocetni otpor bio 11 x=ab: (a-b). · ·cil'e\' . Kako za Pll~.q +20x~4800~0 => x=60. 1z datog uslova za povrsinu dobivamo kvadratnu jedllacillll 416') ~ x-I rEt 100(1\ ± fa) t 200 ±~} OO (1 ±0774596) I~ 100(1 ± VIItI 5J . S'It. x x+8 3 transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0. Oznacimo sax nepoznati otpor.163. Br.160. tada na osnovu datih uvjeta mozemo formirati slijedecu jednacinu: ' 495 495 -~--~~? ~ x' + 495x . xy=72. Taela vrijedi: srednJ' OJ" duzi trouo-Ia).. . onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za 1. odnosno.'. Prema datim uvjetima je: x 2-2a(n-l )x+a1=O ..'+x+42 ~ -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6) 4.. pa za njihove stranice vrijedi : S14161. ~> . ~200ap+1000O:a~h)~0 00 200a ±2: -J. kOJa Se . = 100[ I Specijalno. . .J7 i y~1O-2.4. Tada je brzina prvog x+ 16. 4. . 10satI. to J'e '7 ~ x+y=20. n'al)uni bazen za .7. pa vrijedi xy=2P. 2 ' ..* SI. Trougao BCD je sliean flBEF. naC!l1. 0 =? x=25mls..172. :=5 . x x+S 4.j. (x-vis ina.

3) 9+JJ01 x 1 ::::-1.55 = O.a) x.4' 3(a -7) b) Aka syaki brojnik i syaki b) 5 x+7b b) 4.a) a' -4 a' +4a+4 a-3 a+3 a -2 a+2 a+4 2a' +3a-·2 (a+4)(a-2) _~2+'bx 2 2(a-9)(a+5) 3(a + S)(a -7) (a+2)(a-5) a-5 (2a-J)(a+2) .188.a) x-I '90 2 4. _X_'_+~ 1+X2 1+X1 .184..a) 0 b) 2x-3 4.2a-1 svaku vrijednost od tjedna) po x.)2 l+x] '. Rezultati: -x Xl = -l. Rezultat: x-b b) Nema rjdellja - ¢:> a izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom u nazlvll1ku Ima vrijednost nub.)[(X l +X. 2(x .191. 2a ~8a-90 3a' +36a + 105 b) S(a-I) a+1 (a . X 2 J= ~X1X2 191 .5.a) 5a' ~5 a +2a+l 5(a-IXa+l) (a+IXa+l) 2 4. Zamjenom dobivene vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za svodi na kvadratnu. 'J . pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1=t datajednacina 2a -x x" (. x=-S/3 9 4.3a i+2 .a) 4x -2bx+ab_a2 =(2x-a)(2x-b+2) 3 3 b) 2a b +ab(2a_b)x_x2 =-(x-a2b)(x+ab2) 2 2 c) 2abx +(2a +2ab_3b2)x+2a2_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a).197.2 4. 2 2 b) abx2-(a'+b 2)x+ab=(bx-a)(ax_b) 4. ().+9bx+14b" 3x -4.ta jednacina postaje kvadratna po t: .x] = 2..3 Xa . 8 8 d) m=2 e) m=-.I77.190. x=3 b) x=4. d(j. el) x-I I! x'(.'1 = 2 4.11+2 Xl 4..a) .180. -11±J]05 1 Xl = 2' X2 = 2.razni zadaci N.2 c) 20(x+2) bJ lO(x+ 10) x-JO a-+2a-8 8a 4.JiI 2(a+S) 3x-5 n+. I 86.182.a) x=1 x2 = 2 nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu x--=t.193.183.a) x -6a+9 a' -9 4.Ji3 o..198.-IX7x+13) x" (x ...-1: .2x)' .189.a) _~_=---= ). .2Xa + 2) (a+2Xa+2) 2 a _4 +4a +4 b) 4.'-4 b) Uvodenjem smjene: x -1 5x 2 + 3.4 = ---4--' 4. 12+. a 2 -6a+9 a 2 _9 a-I 2 4. dobivamo .a) 2x+a 4. 4(X' +~ IJ'+llx+l. X 14 = . +X l · +x2 -3X.195. tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat.I )(x' + x + I) :r -- t 7x+13 x' + x + 1. 1±. a zatim i rjesenja 2h " =_x-b + 2XIl+1 + Xii X 5 -g' 3±. Rezultat: k=4.2x + 1) + 2 = 0 .'( X (.3 )=a-3 (a-3Xa +3) a +3 4.X2 + (Xl +X. + 1)' x+I /(x' -I) (x-IX.a) 2 I I 2 4..196.*a) Uvodenjem smjene x2 .2(x-1)' + 2 = 0 2.~=47 x x- ±J 12(X +~ + 2x)' .."2 - X 3A ¢:> = 1 ± J3 . x2 :::: 2 .185.a) x -ax-6a =(x_3a)(x+2a) c) o'-ab-2b2 =(a-2b)(a+b) 2 (a.a) a-2 a+ 2 a:.' + 2x +1) 4.X}.({ 5x 2 -2x-3 -1'X2 Xl:::: 2 b) Desna stranajednacine. (a-J)(a-2) 4. 2 b) Uputa: 4x' +12x+ b) -'~ 3x+ I 9±JJ01 = 2. X 1-+X 2 -+x j • x 1-(1+x )+x2 ' -1+x 2 1 (1+x 2 Xl+x 1 ) ]+x1 +X2 +X1X 2 (Xl +xJ' -2X. X 2 =3..8. Rezultat: 4(X + Xl = 0.x = t . ' 2 x.a) m=-2 b) m=2 11 5 Kvadratna jednacina . Jednacina nema rjesenja! 21' ¢:> ( .179. x dobivamo kvadratnu jednacinu po t. X 3 .1..176. data jednacina nastaje kvadratna po nepoznatoj t. x = -3/2 c) x=-3. =-1.f) m=4 c) m=4.178.a) Uputa: (x' .187.L47~O .::.a) 4.C \ x) ).l(x' . bJ b) a -3a-·10 x.194.x. 2x := t. nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1.181. Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t.ave~eni 4. a) x = -5.4 = -'-"2-' 4.192. Uputa: Ako je diskriminanta D=O.x 2 .xJ . UYOaenjem smjene x + ~ =. ' - kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O.

Rjesavanjem sistemajednacina x' . Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc.1 . Tada vrijedi: (x-3)'=lx-31 ¢. za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje.jednacine. pa . IZ. KoristeCi date uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2.X2(Xi.x.201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x 2_1 j x podijelile skllp realmh brojeva: (-=. to jednacini1 nema VIse rjesenja. Samo pryi broj zadoyoljaya postayljeni uyjet (x<3).(2a+l)x+10 = 0 dobivamo trazenu vrijednost za a. 5.odnosno _I :::. Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I x 2 + 12x+32=-4 dobivamo rjesenje polazne jednacine. b) 1S:xS.m+I:0+.datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl.2 . _m+5 . I).208. I}. Kako je odnosno. cijim rjesavanjem dobivamo tl=1 . P(m)-xjx2 .=12a => Rezultat. Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l.205.2. c) Skup rjesenjajednacineje {-2. slijedi: . Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I). -2.. x~>l. datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom 2 Jednacinom x +6x+8=O.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: c) ~.s: I .Jfi 4. prvo. Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije: (x-3) 2 = 11 x-3 I . Oduzimanjem dnige jednacine ad prve dobivamo jedna"inu (a-l)x=4.10.3.x":.)'-16x.Jfi 1+.a) Pod uvjetom daje x2:0. AkOJp-x-+l(O.? 2(Xj + Xl)' ')'J ') ' 4a'+8a+ 50 4. to dalje. Za XE[O. Ni jedno ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet. Rezultat: -]":. Rezultat: -1:S. Braj x=j je rjesenje date jednacine. pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine.2 c) J 4. 0.x+1 ¢. lJzmimo.0). odnosno. u prvu kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu Jedn~clllll po a: a2_ 8a + 15 = 0.X2=J. Za XE(-oo. Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x2-6x+8=O Cija su ljesenja x=2 i x=4. X2:::.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l. = 0 ¢) 3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0 W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢? 3Xl2+3X2 :\.)(3x. [-1.210.4}.: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0.3.+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2. 1.199. x<O.Jfi 4 'J: (x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0. t2=-4. Skup njenih Ije. Prema Vieteovim formulamaje XI zakljucujemo daje x l :2 + X 2 2 ::? 2X1 Xl' Xl + x2 =a + X:2 = X i X 2 .a) Ako je. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ).207.a) -4. odnosno x<-1 ili x>l. DakJe. Rj~senja' posUednje jednacine su x=3 i x=4. +=).JX1=O iIi x:c3xl=O. 4.. Dalje vrijedi: (3p' -16q=0) ¢) 3(x. 3. Nekaje. Broj x=O je Ijesenje date jednacine.3x 2) ¢) (x. XIX2:::: q. -2. X jj-x2=2( a+ 1) XlX2 + XI~X2 =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::. Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj. l-. -2:S. 4. 2 b) -3. I Za XEf-l..202.J5. ¢) ' x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 =0 . . 1 4. odnosno. -I).x=O. Pronad'i to rjesenje! 4. [I. Xl=~+ 1. Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4.Ie Ijescnje date jednacine skup . Dakle.204.rn:S.svih. a=5. 2 Xl + Xl 2 (XI - i Xl XI x~ :::: a. a sa P(m) proizvod rjesenja. lada vrijedi: 2 1 i-x +11:::::_x +1 ¢::) x 2 _1=··x 2+1 ¢:) 2·x 2 =2 ¢:) X2::::. Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3. . -6±.~130 +~[4~45J 4-30 -82 160 --+16 9 27 2 5 3+2+5 10 10 9 1+-+3 3 3 3 3 4.m-l:0+ /'. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni UVJet (x~3) pa slIljesenja posmatralle jednacine.-. sada. x?3~ 4.l.jednacina (x-3y2:::: x-31 irna'tri rjesenja.1 OXIX2=O W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢> 3XI(XI-3x2) .x2=-I. datajednacina uopce nema rjesenja.-3x. _117-3 m-3 S(m)==x j +x'J ~ - 192 193 . pa traiena 2 kvadratna jednacina Ima ablik x +px +q -= O.J39 2 4.~enjaje {2. b) -6.+x.206. 4. .O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ~-xl+l=x+l ¢':>X2+X:::::. Za XE[I. I}." ·-2(". Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P . ~~ko ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet. b) Nekaje.203..(H 0 _13 +~[(H .hrojeva koji ispul~avaju postuvljeni uvjet: -I :S.! . Dakle. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ = . 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x 2_x=O =>Xj=O. pa u avam intervalu nasa jednacina nema rjesenja.~1.x.O =>xJ=O.x::. paje x<3.X2=1. tad a yrijedi: 1 ) ) ) 1 -x ' +1 I.x2:3.-x.4) irnamo: -2:S.200. 0.xS. xl _ (a+2)x + 6 = 0 4. Sa SCm) oznacimo zbir (sumu).~x2+J :2:0. RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I.: x' -2(a+ I )x+4a=0. Tada vrij'edi: . -1) vrijedi: 2 Ix -1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::. odakle Y ::? 0. 5 2' 9+. dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4.=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O.209. sada.]' ¢:) x=±l. Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t.)=0 ¢) Xj-. b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::. Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m). cija su rjesellja a=3. x)::::.-1) _.> 3xlx2. Rezultat: -6. c) Rezultat: x:S. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet (x<O).5 + i.

a) x=O b) q . Ymin=144 cJ x]. X.j3 - - Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2.3) 5. (x-l)~'+(a+l)x+Jj=O. ! f .lO.f.: I~ fY=x:2 I I I . Xl -0 .20.5.1. I) D(m) P(m) + + + 0 + - 1 + + (l .19. S. za m>O.> / S.£-2 v (/+1'22 ¢.. . I - 0 xll<1 x21 x1. l=~l I.211.2=±4 e) YIllfl.9.a) Ymax=l 5.4. ukljucujuci i njihove znake.Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine. 5.b=I. b=O.a) c=f(0)=5 5.a) Ymf.a) x1. xli> 1 x21 (3. f(0)=5. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O. \\ \\ xE(-=.i. Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix. f(2)=11 5.a) Za m<O.12. x +ax 2 . mora da vrijedi: <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 a+1:. c=-16 5. YfThlX=4. Ymax=-3~ za m>l. Ynlln= 4 c) Za m:. 3 4.]5 \\ \ \ \ \\ I 'I b) c=-7 c) c=10 5.1 /. f(-l )~8.2~±3 5.IS.8.n=-3 195 " .13. Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2 SCm) + + + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X.-ax_I=O rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine 2 x + (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna. \ / /1 "~-__\'JL-IJ_-'-~--"-' I 194 i 5.--~'). Ym.a) y=-x ' b) y~_2x2 .i..l.1 + + + + + + rl-~. '.2=+. o ° b) y=2x' I' II \1/ i eJI Y15x~ ' dJ y=0.6. a=-I.t:O. '.-3)U[I. -5) -5 (-5.<O<X2./ \\\\1/.4) 4 .+ (4.x=-2 c) Ymin=-12 b) Za m<l. tj.2] .16.".5x' I '\ .' 1:1/J\\ \ \ 5.Dabi ¢. Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O.3.=-7 b) Xl. la+ll'22 \\. W KVADRATNE FUNKCIJE 3. \I' I' / \.I 5 .I. a najvece vrijednosti nema.2. prikazalli su u slijedecoj tabeli: m (-=.~lr~~~---~~~-~I~g~+I---~~~------:=:~-~ 5.\\\ .2=±4 b) Ymax=45 bJ Ymin=2 5. +=) - 0 Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2 xu=3 Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi ..14.)~~)'. a nemaju najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x. c=-3 5.c=2 5.+=). Y "J. -3/2 \ .> a:'£-3 va'21 <=> D'20 <=> 5.

=-I..46.I VI \jj _" . y=(x. mm T(-3. =45 \ \ 5.= ?I 0 ?I += -= ?I -1 :"t -= b) y=2(x-2)'-7 5.6)'.:::2..25.. y=(x+2)'. f / \\~ ! += .42..a) 5. S1.=8 b) xl.a) 5.l)2+3 += . . x2=7 c) x):::::-5. T(·2.40.= ?I x y=·2x2 . S.y/" \ I jl '\ '.--.5.= ?I X 2 y=·2x ·1 ?I :"t 0 3 5.=5 c) x. b) Ymax.30. 0). 1 .a) Y=(X+2)2. realne Hule.a) Y=(X. TransiacijolTJ grafika funkcije y funkcije y=(x+m/ 5.33..a) Ymill=-6 5.39.+=) -5. Ymin --~-1.= 113. funkcija ima rcaine nule.. 0) 5. x.. b) Y=(X_3)2. c) D:::::48>0. x2:=:-1 5.= ?I 0 0 . x2.=-12 39 c) Ymnx=23 5.24.23.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) y~-2x 2·1 I 5. . T(3.= ?I X 2 y=·2x +3 .41.a) YI11~lJo.. y=(x.5) c) (-11. 197 . \li I a) \ \.. funkcija nema realnih nula.I)'.38.=(X+5)2.29. x 5.22.. y=(X_7)2 5...27. 1/ .. Aka je diskt-iminanta D::::::b 2 -4ac nenegativna.'--tL.·1) b) (-=.O) (·=.in=2 c) Ymin =16 8 D 4a b' -4ac 4a 5..37. \ a) D=36>0. funkcija ima realne nule.a) y=2(x+3)2+4 .a) 5. 145 1 b) Ymin =-8=-18 8. 196 I 5. :=: x 2 za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik 5.5.7) b) (-=. 0) c) T(·I.--+---c-.a) b) YJ\\\\x=-- 13 c) Ymax=12 5. 0) C ) 1-4 3 4 4 . tada kvadr:atna funkcija ima b) T(2.= ?I :"t a) b) Y=(X+3)2· 5 b) \ .. T(-5.' T-: b) y = _(x+5)2_2 y 5.16 5A5.28. ·1) c) (-=. II.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41 M'oze se pisati: y~x2·12x+36=(x..!2 16 .= c) Y.=215 S. x. .44.35.5)'.a) y".43..=512 b) x...a) ) ' ..32.a) xl=3. Nula funkcijeje x=6.=-63 b) YlIl<lX=-J _ b) Ymux=19 c) Ymflx::53 c) Ymax=-5.a) Ymill=6 b) Ym.: b) D.:::--=.::::-204<O. 0) '1 I" *36. 2) (-=. x.=-4.34.26.36.31.a) x.

m) funkcija rastuca. -'4) b) (+=. Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne tacke ito: koordinate tjcmcna. I) c) (-. raspravljano je a toku kvadratne funkcije. m) funkcija opadajuca. x v x v a) -= 71 += ~ 1~ I:: 71 -4 71 -= 71 ?7/80 71 += ~ -1369/160 71 4 b) 71 1 71 +00 += += 71 36 ~ -= += += Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom: 27 0) (4. 198 199 .. konkavna parabola.+=. \ x - (Ii' x-'4) \ 11 .)Y"'-2X'+5X+7 li\ 11 x. I -'3) 5.-~). Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama. n) tjeme parabole. konveksna parabola.5) 5.5. c).1 119 2 .57. 0).! I \ i·j f ~-I l SJ. U zadatku 5. 5.a) (-=..48. +=) b) (-=.. -2) c) qO.tO su: T(-l?..25) b) qo. Sada sa skica grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele: al xl y 5. T( -~.nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c. 0) c) A( -j' 0). odnosno. presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle kvadratne funkcije (ako postoje). U ovom slucaju funk. to je izraz u srednjoj zagradi uvijek pozitivan. a:. U avam slucaju funkcija ima isti znak kao a . 0). a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l 5 c) ('4'-=) 5. -=) c) (-=. Ako je T(rn.:a:is:ti)~ :bl~U]: 2a 4a 2a 4a 2 gdje je D = b -4ac .48.pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a.50.a) (3. PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo '1 b) y=2x--x-l =2 9 8 x (3.'·. +=) 4 I -10) . +(0) funkcija je opadajuca. ~n 5. bitno se razlikuju dva slueaja ito: 1) Koef'i<. (5. tada je u intervalu: (~=. 0) b) A(5. 341) b) 4aC-b+). B(6.54.ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O): U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta prema gore.La - skicu grafika koja moze posl.56. 5..) c) (-=.. Traiene tacke imaju ordinatu nula.55.· . +=) funkcijaje rastuca. ·. tada je u il1tcrvalu ("'00.a) y=2x'+5x+3= 2( x+% y J y b) a) 1 8 b) y=5x +x- +-1 . 7 -16) 5 5. 2a4a a) T(l2a _l?.5.+=l 80 I b) (-. a kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj domeni (skupu R). Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece: 1) Aka je diskriminanta D<O. c. a apscisaje jednaka nuli funkcije. diskriminanta kvadratne funkcije.!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije. 2) Ako je diskriminanta D=O . znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna. 2 a) A(6.55. a u illtcrvalu (m.Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax 2+bx+c sijece y-osu je qo.\ i . n) tjerne parabole. a*O.52. Ako je T(rn.47. 2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O): I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta prema dole.a) (-=. B(l5.51.49. 0) 5. tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i jednak je nuli sarno za X= - ~..?lja Ima znak ·.53. a} qO. -4) b) (-1. -1) 5. 4a T(~'-~) c) T( -~. -= 71 -5/4 ~ += ~ -1/8 71+= += Ib x -= ~ -= ~ -1110 71 += -J? 112071 -= += 71 5/4 71 += 81/8~ += Kvadratl~ ~u~:~::::c=:~+(:x:c~ ~J~~' '~o: :[e(. Kod ispitiv. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax 2+bx+c. a u intervalu (m. 20 I ·n.

Za. c) Za m:::::3.~4. a=1>0.) a*O. sada.t3.. +(0). 2 Kvadratna funkcija y=-x 2+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i 0~4m2 -12m~4(m2-3m)~4m(m-3).). Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2.x2+9x-8 T(9/2. Funkcija y~-x2-2x+3 je pozitivna u c) Funkcija y=2x +Sx-7 je pozitivna u intervalima (-=. + =) funkcijaje pozitivna. t~lda funkcija ima realne i raziic-ite nule Xl i X:. a::. 5.62. posmatramo 1zraz a(xWXt)(X-X2) .)( x-x. funkcija je pozitivna za svako realno x (x:.Xl nule kvadratne funkcije).59~a) y ~ x'-4x+4 ~ (x-2)':o. Za m=O i x~O. xl~-I. u intervalu (X].. transfonrusimo taj izraz na slijedeci naCin: -( ~ ax2+bx+C~{X+ ~ J-~ ~{(x+ ~J ~Jl~{(x+ ~} ~l(x+~} ~]= y ~ al(x+ ~. intervalu (-3. 0<0 ~> m>O.. D<O za 0<m<3. fuilkcija ima vrijednost nula. + 00) funkcija je pozitlvna. X2 0 0~4(rn2+2»O.tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana a.le. Funkcijaje pozitivna u intervalima (-=. funkcijaje pozitivna za svako realno x. 5. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena dis~riminanta negativna. l)U(7. U intervalu (Xl. xI=l. funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi: u intervalima (-=..> 2<m<3. i u intervalu (XI. b) 0~16>0. (X\<X2) koji je suprotan znaku koeficijenta 11. gdje su Xl ix. a>O. +=) b) D=-4<0. a) D::::l>O. 71 + c) D:. 7 ~ 2 )U(l. XI)U(X2.t3).m=O. XI) funkcija ima znak i (X:?. +=).60.5) c) \~:"'. 0>0 za m<O iii m>3. - 5.. X=X\ ill X:::::X:c. Znaci 1110ra biti: m-3<0 m<3 m<3 16-8111<0 ¢. 8) 201 .25). x.. f(x)~O.. X2) funkcijaje negativna.:-l<O. 5.61.> 8m>16 ¢. x2=2. Xj)U(X2. a~-l<O. J)U(2. a=I>O.. 1 1314) ~~--~t-I-Jl<?r--+'------7 -I 4 x o 5. . f(3)~0. Za diskrimin'mtu vrijedi intervalu (x].6~.3). Radi dalje analize.fi51~ a(x 2a 2a 2a 2a) funkcije x y~ax. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable 200 Funkcijaje negativna u intervalima (_00. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x. +(0) znak funkcije y = ax?+bx+c. Za m=3. D~O za m~O iii m~3. b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O. Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi: U intervalima (_00.-25/4) 912 x C(O. Za.> m>2 ¢. -= x-x] X-Xl (x-x. X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta a.63.) uvijek negativan. IY~X23X y~..t2). Xl )(x- x. X2. a. Za m. Ako.. I). +=).. Funkcijaje pozitivna u X2). Dak.fi5 Ix+~+ . 4)U(11._a za sve vrijednosti varijable x osim za x::::~ ~ (kada je2a vrijednost funkcije jednaka nuli). 0 X l5. i obrnuto. - b) (-=. Xl) funkcijaje negativna.. xl~-3.X:?) au intervalillla (-co.~ J. +=). T(3/2. u intervalu (XI.+bx+c.a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0.A) . (Ovdje su Xl i . kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna. nule 71 + + + + - - - += 1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x].58.:. Xl) izraz (X-XI)(X-X:..koeficijenta. Neka je 71 Xl - 0 XI < Xl. funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::.:-7<O. T(~. Znaci. ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan. Za m~3 i x~3. Diskriminanta f. 3) Aka je diskriminanta D>O. funkcijaje pozitivna za svako x (x. x.t:O). tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i pozitivan i negativan.unkcije je: Formirajmo slijedecu tabelu: + 0 0 - 5. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2. a van tog intervalaje pozitivan. XI)U(X2. Za O<m<3. C(O.

1le. 16=8+8.5. ax2+bx+c ~ +2 -2x :a +(:a a) J -(~ J }c=a(x+ b) Za 0>0. = 2 2 2 1 => x + y =5y -2y+-.65. 5.69.=4. 5. I b 2 -4ac S1.9 ~.* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x 2-12X+ 18. 3 3 5. y=---=--=!--=I-x k 4k k k SI. 5.-"~)x . Znaci. 1 3)2 5. y=-~x3 ..68. 2 1. 4ac-b 2 )'~". k =-3 .75.74. 5. b)y=2x+( 2 2 13)' 2 7 7 -2·a)y=-~x2 +2=-2x +6x-I ( 3)' --=-2x-+6x-S 7 . 9 5. lada vrijedi ! 4k-4 k-1 1 x = -. Tadaje 2a+2b=8. 2x+4y=1 ¢:> 2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y => ~ 3(X2 -2~X+~-~}9 ={x-H + ~.79..y' 'mill -- 4ac~h2 2a J ~~ ~ J-~+c=a(x+~J ._b2-4a~)=i_~. Y = 3x2-12x+ 18 . 4 10 5 Kako kvadratni trinom 1 R)..* Y = -3x -18x-32.* S~uptjemenajepravax=3. Traieni skuptacakajcpaI"abola 5.88. 203 1 . 4 (~=. Y=~4X2+X_3=_4(X2 -2tx+ .66.4aC-b2J.*b) y= 1 x'-4x+31 c) Y=_~·Xl. y = 3x 2+3x+ 1 . Aka su (x. za b X=---- 2a 5. ~) funkcija opada. Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu 3 . odnosno.71. zaa<O. . au intervalu Funkcija nema realnih nula.5.90.5. a zatirn odrediti: llJ. 5. znak i koordinate tjemena.76. Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4.4 - .*a) 4a b . 5: 4a s. 5.86.S4. Tjerne ima koordinate T( ~.83. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci jednaki)..73. 2 y) koordinate tjemena parabole. 23).8 . 2 5. y = -x2-8x+3~-(x+4l'+ 19 . y= 3x2-4X+9 5. 2 3 ( ~. to Je 20 2 y= 1x 91) T(_~.67.a+b=4.4 )-3~-{<+t 5. intervale monotonosti. za a=2. Kvadratnu funkciju y~3x2_4x+9 dovesti na oblik y ~ a(x+a)2+[l. 202 0 = b = 10 . 10=5+5 1 2 1 2 5. c=9/4 5.77. \1=1: ''4xl .* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k. Data parabolaje y=2x2-6x+l= ~x-2 3)2 --=2x-+6x+1 7 .80.. P=ab.78.fi 5. a=-2 5. c) y=-2x-- \ 2 2 5. a zatim eliminisati k. 5. . +=) funkcija raste. ekstrem.. za x=-2a'. 5. tien~el1a skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O. Y ~ _2X2 +x-3 5.82. a=-~.89. l2a 4a 2 ta vrijednost je .' p(a)=a(4-a)=-a2+4a.70.81. b=%. "u~ 2a -72' . P m. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika. l2a 1 2 5y -2y+. Ako je osnovica a=12.irnanajmanjuvrijednostza y=-=.. U intervalu 4 .

a) O'.=7 b) x.f3<x<.1 La) XE( -'2.-5. +=) m 2 -16 4 'Ymin=O za m=±4. Rezultat: xE (_00. pa I IJesenJe pO. +=) b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj str~ni date nejednacine x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x.. Prvi nacin: x(x+3»O ¢::> x>O x+3>O V x+3<O Rezultat: XE (.d) x'. x. +=) 3 6.-~JU[O. ·3 0 ~.1.93.94.fi )12. + 00).)7 lz .=.S~i~ira~ljem grafika funkcije y=x +3x.6.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41'. d)' xER 205 .7) "3) c) XE( c) -5'5) 6.a) x"+4X+4=(x+21'20 d) ·2(x·3) 2'.93.. 0) . 0] 6. . x .1) b) xE(2. d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2.. l)u(7. 5..2 2 3 3 6. Rezultat: XE (2. 2 d).91. d) xE(A. To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u sredistima stranica datog kvadrata.5/6lU(0..[~acin: .v x. b) 4<x<5 6.14. Naj'manja vrijednost vanJable l .+=) c) XE (. -3) i (0. ·6]u[2. c) x<·5 v x>3 b) xE(·=.. 5 b) 00: x'. 5) b) XE (.=.-21U[0. pa i y (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a SI.6 b) x. i sredivanjem dobijamo nejednacinu 3x2+22x+65>O.. 2 6. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa unijom dva sistema nejednacina .2) c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH NEJEDNACTNA 6.S) d) x<1 v x>6 XE('=.. b)XE(·J. 2 Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x -5x+6! sa grafika procitati kada je ta funkcija negativna: -~}c=::.+=) d) XE [·3. paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za svaku realnu vrijednost varijable x.a) 0'.15. 5. matrane nejednaci e. a koeficijent kvadratnog ciana pozitivan.a) XE (0. paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x -2x-3>O.x.0 c) ·x 2+8x·16 = ·(XA)''. +=).5.se cita znak izraza x(x+3). x. +=J 5 d) xE0 d) x je proizvoljan realan broj 6. ·1)u(3. +=) 6. c) xE0 . A B 2 ima najrnanju vrijednost: x=a!2.* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao.. x.2.a) b) xE(·=.9~. dobivamo (x·3)(x+4)<0.S. +=).> ·2<x<2 c) . b) x\o(·1.-5. ·5) u(8.4.a) XE('=.-4 .j2..ABC dobijamo /=2x2-2ax+a2 . 5. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao. ·3) 1 (0.~.q24 5 5 4 4 c) --O:x'.5.=·7. Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine.a) x'<4 ¢. Rezultat: xE(A.::==~yL-. x<o ¢::> x>O V x<-3. 6. 4 6. Xi"A.ki~e vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u intervalima (_00.9.3. +~). Ymin = c) XE('=' . c) xE(·=.O.ocinosno.fi 6. Rezultat: 2<x<3.f3 c)·= < x'. +=).fi<x<2.+~) c) XE [-6. +=) 204 65.=. +=) b) xE0 6. 0)U(I/4. ·3)U(0. ·3)u(O.Ie .x.o.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'. Rezultat: XE(·=. x.0)U(2. ·7)U(0.+=) xE(3. 5.12. pa je data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O. (x+5)(x-8»O. D!~llgj nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak 5.5x+6<0 ¢. x2=·3 d) -4.a :<. i sredivanjen~ nastaje kvadratna nejednacina x2-3x-40>O.t.3).=·5.·2)u(II.+=) d) XE (. ~ b) XE (-=. 6. 2 Treci . 3).-.a) XE('=.=1 cJ x.2.a) x1=1.a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x 2 (Zasto?).·3)u(I.8] .a) x' .+=) d) XE (-=. +00). 4 743 d) xE(--.10.O) ' .a) x2+3x>O <::) x(x+3»0. odreaujemo znak kvadratne funkclje.13.92.·5 v x 2 5 b) x<·3 v x>3 d) 0'. Stranica datog kvadrata je y=a(.> (x·2)(x·3)<0.x'.5 b) x' + 1Ox+25=(x+5)"20 6. Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito: (-=.a) -6'. * 1z pravouglog .7.t. paje IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi XE(·=. Diskriminanta ove nejednacille je negativna.6. Rezultat: XE(·=.

b) xE(-2. _\t/ +x/Y 6.a) """'--.0>2.)' . I·.+«. Nije I. -2) 1 I I 0 . .a) Nema rjesenja. b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa . -2)u(4.16.4J _2·4' > 2 -"--=-"----'-~.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 m} -2<-2 v m {:::} 2 [4n. (x + I)(x . .34. 4 207 . Rezultat: 3. <::. 5)u(7. m => -1 <xsl.).35.33. Rezultat: rn>2. 2<x<+=. x:2:9.••.f 3 d) --<'x<2.•. -2)u(2.a) xE(-4.a) X2_1<OAX2_4<O W x 2<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.. 3 7 mE (-4. XE (-2. def. dalje vrijedi: [(-2ml'-2.a) xE(-3. +=)..'::1: '<-r Xl >2 ¢::> X2 +x.2 m<-2 v m>2. XI.22.31.-" 4- .. 3)u(5.a) xs5' ." )u( I.> 6. . < 206 .J2 ". ll}. -7)u(-7. 1)u(2.a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0.. .19... 6.> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢.18. -3)u(-2. -4)u(1. +=) b) XE(-=.29. b) XE(-=.27. 2 . Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}.2+ 7x+ 10<0.•.< 2 0 + 0 + c) x je proiivoljan real an broj 3 b)-<m<5 c) m<7" m>S... prema Vieteovim formularna. b) 0 < x < 4 6.. 6.. - - - Rezultat. I I c)-I <x<-.17. +=) 6.26. l)u(2. +=) ct) XE (-=.]-2(x 1x..x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52 c) Nema rjesenja.37..manta D=b 2-4ac _negativna.6. 3 c ) x>2 6.> -4<x<-3 v 3<x<4. 1 c) x<5 v'x>6 d) --<x<1 2 6.a) XE (3.38.a) XE (6.4).a) m= -I." . (x 1x. -1)u(O. Rezultat: XE (-5.J- ~ ~-">2 [(Xl 6. 3) u(4.20.. +=) +x).:} 16 ¢.'..32. 4) Rezultat: XE (-=. -2 . c) -15 x 51 I 2 6. =-51 3 6. -I) u(O. -3+2...81:2: 0 ¢.25. 1)u (2.2) > 4 (. 6.. 0 - . 4)u(4. b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R. 5) c) XE(-=. b) x2>9 A x 2-16<0 ¢.23.2) . > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo c) Domenaje skup R\{I. -) x-I x~'[ I (x-2Xx+2) 1 + - - - - 0 0 + + - - + + - Nije def.2) b) -35x<-1 ..0) 2 ¢::> odrediti riesenia' x -= x-2 x+2 (x-2)(x+2) 6.1). +=). m>-5 6. 3) 6.9) b) XE (-4. I 2 .. /--->.:20 0 Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0. xl+x2=-2m i X1X2=4..2 La) x-I -----:200 x-l -x-2 6.. +=) 6.··········· + Ie . Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je koeficijent a negativan i diskri]TI.O<x<8' 2' 6. -1<x<+= 9 x-I 6.:. m=7" m=5 6. 111<---.. m=2 -2X)2 X / :..> x5-9. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b 2-4ac negativna. -33)u(-II.)- >" - Kako je. c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele: b) XE (-=. -2).2 > 2 <=> ¢::} \2 m .'-8f -32 > 2 -2>2 ¢. Rezultat: XE(-=. x> 2. -3].. -2x 1x..> m2>4 [2 \2 VJl .30. .J2 < m < 0 . -4)u (-3.28.. I) c) -1<m<--. 5) b) XE (-8. 1 5 I b) m<-I . mE (0. X)-X}- + + + + '. (S-::':'2Xx+2 .a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant nenegativan: X2 ..

. 2) - R).a) _·_-<x<·_-c) 2-.Ji3 1+'/13 2 2 6. D~9m2-4(m+ 1)(m+8) . jal:.. to je funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako x.. P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su : u sli.a) Aka je a < r. +=) + + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni bro. -12) Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O + + -12 0 Xl =-24. Rezultat: x<-3.46. I X.X2 .41.. i x.1 XJ<O<X2. Kvadratni trinom 5m2 -36m-32 ima ulile mz:::-~ 5 i m=8 i negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete . x] ::.--. X7 -0 + './1 +4a Akoje a>--. Xl x. X2). U OV0111 s!ucaju je Ix I=-x pa je data nejednacina ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0.42. < 0 < x. tadaje x. x>2.--"c. Z(k)~2(k-3). -1) -J D(k) + 0 (-1. -2+J2 <x<-2+. JC ako je -a-~24 <x< -a+Ja 2 4 -24 4 . Znaci izraza Oem).evi. 1 < I x21 209 .<0<.tadajexER\{-2} 'tJ 1I 5 (~~ 5 • 3 3 (3.<m<8. . * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost varijable x. sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir rjesenja date jednacine. Tada je Ix =x. x>---~.<m<8.44. tada je x proizvoljan realan broj. Tada vrijedi: D(m)~4(36-9m). 6. negativna..43.J5 b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2.'j<x" 4 + XI =x2=4 0 + (4.J24. i X2 : (-=.. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3.3) + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax 2+ax-5.> (x-3)(x+2»O => x<-2.J6 b) xE0 -l ' I x >-. m<-5 2 6. + 0 - Xj + + + - 0 + Rjesenja su realna i Xl < X2 - Xl< 0. pozitiYan i 2) ako je diskriminanta trinoma. tadaJe + P(k) + + + + + ~> - I )(k-2). a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan). tadaje x<I-~ i x>I+~. I Xl I < I X2 L + 3 0 + XI -0. ~ b) x<2--I5.6. tadaje < x <-.0) rjesenja su realna i X. negativna. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3. c) Akoje a< 1. 4 20 2a 0 2 ( 2 1 a= --. Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta ito: 1) ako je koeficijent kYadratnog clana.a) x<-3.-. I> 1 x21 + 0 0 + xl.. ako je a=-20. 6.a) 2<m<4 b) 1 <m<9 6.39. x>2+-15 6. Priroda rjesenja X. pa je data nejednacina ekvivalelltlla 1 sJijedecim: x _x_6 >0 ¢:. I xl. Ako 4 1 1-. X2) iii x> max(x\. < x < X2. Rezultat: m~l . Xi. X2 =-4 Rjesenja su konjugovano-kompleksni broievi. Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo: D=5rn2-36m-32./1-+40 1 +.")::::±2 Rjesenja su realna i X.5. Uzmimo sada da je x<O.?_.40. . I x--2(k~3)x-(Sk-ll )~O (XE k (-=. tada nejednacina nema rjesenja.24. m+ 1 .* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta trinoma D= A. Aka je -20 < a <. x>1 .47. 5 4 Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za . b) I c) x <-. ako je a<-20. -J-. ' a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu.J6 <x<-2-J2.--. I' b) AkoJe al>. I x.a) Neka je x~O.JT7 S+. * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja k~adratne jednacine u zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje. x je tada proizvoljan broj osim -0.edecoj tabeJi: m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x. aka parametar m zadovoljava uvjete . x>3.P(m)~m2 +9m-36.-1 - Rjdenja su realna i D(k)~4(k+ Z(k) - - =0. d) Ako je a>0. Funkcija f(x) je pozitivna 5 4 I za svako rcalno x.. 0. 8 5' \ J - - I 1>. Postavljeni uvjet ispunjava samo x>3. tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1. Ako je a = I. Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O Xl = -4. Z(m)~2m.v :2 2 6.~ <m<8. +=) 208 .. tadaje x < min(xJ.45. ! 2 2 1-. tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe. 6.J=±6 (0. x>3. (-12. .4) + + + Riesenia su realna i O<x. P(k)~ll-Sk.-6 + ~.-. Prvi uvjetje ispunjen za m>-l.

x4=9 . odnosno (m+4)(m-1 1»0.l? 42 7.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije.]=±2.J2 i 7.j. sto je i trebalo dokazati.x3. x3A=±..xj. x2=2. data jednacina se transfarmise u kvadratnu po nepoznatoj t t 2-5t-36=0. .'..l. x. x. Nekaje a·[(a)<O.X14=±.. 2 c) Xu= ±2. c) xl=-2.a) X.3' . b) x< - m:=.4 =±12 v x2-16=O <=> ='0.4-=±2 7. Xl' X 2 Sll realni brojevi.X14=±2'" 3 b) x]?=±l. X14= ±5 7..3'" 3 -I+m <x<10 6.2 = ±8) X3.?=±.4 == ±i 1 1 7. X3.X3:::::-1. x4=6 7..4 =±7i Xu =0. X =t => x =tl => x = b) XL2=±3..1.7.. Rezultat. b) .*a) Uputa: Uvodenjem smjene x 2-5x=t.4-=±. x4=3 m>-4 ¢) m+l >-3 -1--m 8 b D~O.J2.2=±m.a) XI?=±. k .2. Bikvadratna jednacina (jednadzba) 210 9 Rezultat: xl=-4.=1 = ±21.:::: ~.9.15. 1 2 24 => XL2 = ±2 .53. =: ±8i c) Xu == 0.a) x4 -16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 b) Xu =0.a) XI2=±. X)=--./6 .2=±1.4= .2=±Ja+b. NEKE JEDNACINE VISEG REDA 7..3 X2-~ i x4=2"' i -2' c) .a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0. 1z x· 2=9 d a b" lJama 7.X34=±- <..::.> -3.I ± ~..1. .. af(-3»0.±5.4=±3i b) xl."=±2 .2 = 0. formirati kvadratnu jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja. pa dati 2a uslov ne bi bio ispunjen.10. Tada brojevi a i f(a) uvijek imaju suprotne predznake. . tada bi brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0. X 1. .. 3 d) ±i b) X1.. X_.. x.3=O. 2a d) XI.> K~=O Xu =0. X34= ±~5 - 2. d) X.4 =: ±3 .50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl..Jl9 7 .a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su ispunjeni:slijedeci llvj'eti: 4(m+l)2 +4(4rn+7)20j 9+6(m+I)-4m-7>0 . I La) x.2=±l .8. .-7<k<1 6.Ja-b c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b) 7. 6.2=±2.S..9.2' .X4=1 - 211 .a) XI. a) {xl 0 ~ x < 2} c) {J!8-2v' 43 $x< 18+2v' 43} AI 19 19 6. odnosno. X3A.= -2. X3. Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i fCa) uYijek imali 1sti znakl pa dati uslov ne bi bio ispunjen.[3 . X:l4 = ±4 d) x l. X3. datajednacina se transformise u kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4.4=±4 7.. Ostao je j~dini moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti brojevi. x.48.16.2 X. X2=O.i= ±I.-l=±3 ±3. = -3.= I.2.52.2 = +.X2=--:-.X3.6.x3.13.l=4.4=±2 d) xJ. . X34 ~±6 .a) Uvodenjem smjene x· 2=t.14. 7.}.x3.--1=±3.a) x.2.a) xl.4. 1.. X3. recimo sa m.. 2 Xl.a) X.4=±13i 7..--~ X 4 . c) 7.= - ~ ).x3. Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X.X.4=±i d) Xl.4=_1 X3A= ±5i a b 7. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita.4=±2i c) x1.: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4 6.).51.a) Xu::::: ±2. X. m<-3 v m>5 .A= 2 c) xl. Skup tih vrijedno5tije kodomena funkcije.= ±i 2.4 = ±15 Xl. x3=1.=±5./2 ±T X3.2=O. pa vrijedi a·f(a)<O.49.-4 ' v fJ1:?:-2} J11 ¢:> m 2:: -2.\4=±)b b) xL2=±m.a) xJ./6 1 ..3A = ±3i c) xl_2=±m. X:\..X3.2 b) Xl = I t2="3' I Iz x-.2= d) b) Xl. xl.1A=±a b) xl. x. 4? .2=±6.Z=±fa.4 =±5i b) 3" 2 1 c) X. x.. x2=t => x2=t2 => x 2=9 ::::::> X3. x. ..4. 3 c ) XI_2:::::J:"2. -. x3=4.a) Smjenom x2=t => X 4=t2 data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t. .12.-I=±iJ2 b) b) XI=O. . Trazena bikvadratna 4 b) x4-3x'+2=0 c) x +16x'-225=0 jedllacilla ie: x4-53x'+196=0.3=± i.X3. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4. 1 4 1 4 . X3..±1. k::.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0 7.2.2 =0.3. X. >-4 8 13 7.X~4=±. X. = x.4= ±~5 + 2.st7 Xl' X 2 SU konjugirano-kompleksni brojevi. t. .-= -4 -3' I 2' Xl--~ - d 0 b"IJamo x}= I i i x. c) -1< k < 6.a) Ako uvedemo srnjenu x 2=t dobicemo t)=4 i t2=49. ±4 7.±i c) x1.=4..X3. xJ.

4

7.17.a) Uvest; smjenu x=t2 Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9 =6561 c) x,=-8,

7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem
nazivnika i sredivanjem dobivamo:
4
lOx' +4x=x(x -3x' +]Ox-6)=0
¢:>
x(x 4 _3x 2 -10)=0
odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala
fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x 2 -10=0.
Rezultat:O,±.J5 ,±i../2.

7,2,

b) x1,2=±I, x,,4=±4,

Binomne jednacine (jednadzbe)

7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine.
Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na
faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.

x'-I=O

¢:>

(x-I)(x2+x+l)=0

¢:>

(x-l=O v x'+x+I=O)

¢:>

x,=l, Xv

-I ±i../3

2

1 ± i../3
2
3

cJ x _8=0

,'_2 =0
3

¢O

+ 12m""!- 4
'

h~;~ + 2 -

x, =V

b)
1

6 'f

111 = -

2

.

" [a-b
2

[a-b ,"
2

)

2

7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(;
b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7
c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i
'7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog
uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212

x"

= -4.

¢:>

7.3 La) 8x-'-]25=0

5

Rezultat:
Xj

Xl

=2"'

5

3a

2

=-,

3

-'

X 2 .3

-5±5i../3
4

10

x2,J=aV ± i../3)
,Xol=3a(-I±i../3)

4

7,33.a) x'-64=0

8

¢:>
¢:>

-1±i../3
3

x"

7±7i../3

7
=--, x-, ~

7.32.a) x,=-2a,
c) x,=

x,

-3±3../3
2

b)

b)

x,

d)

Xl

¢;Y

X j =4,x:.u:::::-2±2i

(3x/-2'=0

..J3

¢:>

l±i../3
6
(2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
I
d) x, =--, x? '\
3
-,.

(2x)'-5'=0
¢:>
2x-S:::::: 0 v 4x 2+J.Ox+25 = 0

¢:>
¢>

c)

¢:>

¢:>

cJ 27x'-8=0

= 2 ± 2i../3

(3x-2)(9x'+6x+4)=0

~.

,2 1
C
v +6--)y-+
--1--=0,

.

x,

.J'511l + 12m + 4

6
,
19
7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo
jednacinu
1
a/ +(4am+b »)'"'+(6am +3bm+c)/ +(4am 3+3bm1+2cm+d)y+(am-++bm 3+c11 2+dh+e)=O
fz pr~thodne jednacine vidimo da ona post~~e bik-;adratna po varijabli y pod
(4am+b=0)
A
(4am'+3bm-+2cm+d=0),
uy]etnna:
7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
111=

Xj=-3,X23::::

(x-4=0 v x'+4x+16~0)

¢:>

Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.

'" su rJesenJa
",
cIJa

d)

(x-2=0 v x'+2x+4=0)

¢:>

7.30.a)x'-64=O<O>x 3-4'=0 ¢"~ (x-4)(x'+4x+16)=0

7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku.
7.22. x"-29x'+100=0
7.23. Iz date nejednacine dobije se:
2

(X_2)(X2+2x+4)=0

xj=2,x:,.J=-1±i./3.

¢:::>

13m +.2 + )Srn2
x, =,

¢:>

3
4
6
=-,
5 .
=

=:--_.

- 3± 3i../3
X l .J

XL,

8
=:

-3±3i../3
5

x,=~, X',3=~' (-I ± i.J3)
d) x,=

(X')3 _ 4 3 = (x' - 4)(X4+4x2+ ]6) = 0
x2_4=0 v x4+4x2+16=0

9d ,X2,.,=9(~(I±i.J3),
2

4

=>
213

kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja
kubne jednacine dobiju se ~esavanjem kvadratne jednacine.
a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x 3-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x 3-3x+2=0
2
¢:> (x-1=0) v (x +x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0
=> X',3= 1±2i.J2,
2
c) (x'+2x -3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,

7.42,a) X2,3
-l±i-!3
2
-3±3i-!3

vx
b) XI.= 2, x 2 .} =-l±i-!3

2

d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a) x]=- 3 ,X2~
,.

3± 3i.J3
2

c) x l =-6,X2.3=3(I±i.J3)

7.3.

d)

XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3)
_. 2

Neke jedllacine treceg stepena

iFs5

- 5±
5

11 ± 2i"/IS4
2

7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa
(X-X1)(X-X,) = X 2_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5,
(x3_x 2 _x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3,
b) X2= 2+i, x3=2
c) x,=2-3i,x,=S,

7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj
m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111
u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u
prethodnom zadatku),
a) -m+2+ 1-2=0
m=l.
-m=-l
x 3 +2x2_X_2=0
(x" +x-2)(x+ 1)=()
=> x2=-2, x3=1.
¢:>
b) -2S0+25m-65+15=0
¢:>
m=l2.
2Sm=300
2x 3+12x'+13x+IS=0

7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu,
b) Rjesenje je x = - I.
7.37,a) Rjesenjeje X=1.
b) Rjesenjeje x =-1.
7,38,a) x=3 jeste rjesenje.
b) Rjesenje je X = 2,
7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx H + afl_lx ll- 1 + ... + a]x 2 + 3jX + ao IIna
c.Je!~brojno Ijesenje, tada je slobodni clan ao
djeljiv sa tim rjesenjem,
z~klJllcujel11o da da~a jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l.
~eposrednom provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje
Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1=0 nema cjelobrojnih rjesenja.
.
b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine.
~~po~l.·edl~il11 u~rstavanjem ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da I~i jedan od
l1Jlh nIJe nJeno IJesenje.
~) U ~.vom zadatku t~eba provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje
Jednacme.
Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine.
?.4 O.a} ~eposv~ednom provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije
l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja,
b) N~~edan od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine.
c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne.
7.41. Ko~isteci Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox Jl + an_Ix o.]
+ ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg
stepena ~? moze zamij~njti sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L

)

c X2,3=

b) x2,3=-I±F7

¢:>

(2x'+2x+3)(x+5)=0

=>

-l±i.[5
2

d) m=-21 ,x2=-3, x3=1
x 3-7x'-9x+63=0

7.45.a)

(x 3-7x 2),9(x-7)=0

¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0
(x-7)(x'-9)=0
¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0
¢> x,=-3, x2=3, x3=7,
b) 6x'+2x'-25x-50=0
¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0
¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S.
c) x'+2x2-13x+10=0
¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0
2
2
¢:> x(x'+4x-S)-2(x +4x-S)=O
¢:>
(x-2)(x +4x-S)=0
~
XI=-S, x2=1, x3=2.
d) x 3-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x 2+3x)-(5x 2+20x+15)=0 ¢:>
¢:>

¢:>

<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4)
X:u=

1 ±i"J!s
2

b) x]=2, X2.}=

im

-5 ±
4

v

,.
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar

214

7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a
zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja
date kubne jednacine .
. Cjelobrojna rj~senja trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3.
Ne.posr~dnom provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine
3x'+2x-+2x+3=0,
215

PolinOlp 3x~+2x2+2x+3 je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik:
(3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3
3
2
3x +3x
-x2+2x+3
-x 2 - x
3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3)
3x+3
3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0
¢;>
3x+3
x+J=O v 3x 2-x+3=0 ¢;>
¢;>

¢;>
¢;>

=>

¢:>

b) xl=-I, x,=3,
-

c)

x,,=~
. 3

c)

xI~-l,

2

x)::::-1,x2::::J,x3::::4

f)

Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 .
I' .
5
5
JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina

,

7

5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _-.
5

¢;>

(x+I)(x'+I)

=>

7.53.a)

d) m::::-3 ..;;) m::::-l
f) 111::::-,1
¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O
¢:;)

xj::::-I,x];;::1,xi=1.

¢:)

(x+ 1)(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0
xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.

,'"

xi.~=±i,

xl:::::-l, X:u::::·

x

-5±·J21

.4=~----'~
2

b)

3x+2
--=,

x,=-I, x2l=-3±2.[i.

<?

2x'+3x'-3x-2=0

_3,'

xj=1,x)::;:::;-2.

4
3
7.52.a) 3x ]x Ax Ax'_7x+3=0 . ¢;>
3(x 5+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0
4 3 2
¢;> 3(x+ 1)(X _X +X _X+ J )-7x(x+ 1)(x'-x+ 0-4x'(x+ 1)=0
216

4

-

x+3=0

=>

f) -/+3x2+3x-I=0

-5±.[0

(x2-1)(x2+4x+l)=O.

¢;>

[)(2x'+5x+2)=0

1

X,=--.

.

2

x'(x-3)-(x-3)=0

¢;>

¢:>

(x-3)(x' -I)=()

x!=-1,x1 =1,x:,=3.

(x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0

¢;>

(x-2)(x' +3x+4)=0
b) x 3 _2x 2 _(a 2 _a_l)x+a 2 _a=O
¢;>

(x-

¢:>

2x+3

=>

2

7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]

(x 4 -1)+4x(x L l)=O

¢;>

Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .

7.5S.a) x3+x'-2x~-8,~Q

5

-2]-1O(X+~}6=0

1
x)::::2,
2 -

7.54.a) Upula: x4 +4x 3 4x-I=0

c)

c) xJ=-l,x?'l
-,.-

{(x+H

Xl=-'

5 +51

=>

¢;>

3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10.
Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja:
1
x+-=.o ¢;> x 2 +1 = 0, (x;OQ)
¢;> X2.3 = ±i.
x
1 10
x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1.ox, (x;OO) ¢;>
x
3
b) x,=-I

c)

7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1
b) 111::::6
c) m::::-21
7.50.a) x.l_x 2_x+I::::O
W x-'+I-x 1-x::::O
¢;> (x+I)(,,2 2x + l )
b) x.l+x~+x+J::::()
¢::) X3+!+Xl+X::::O

~2 }1O(X+~}6=0

Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t:
x

7.48. ~put,::. Zamjenom dati~l rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije
Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 .

,

3(X2+

.

Xl:::: 3 , X l . 3-1±3i
::::---

:
-I ± i.J15
X)~-1,X2-3::::--4--

Xl=-l.

4
3'
Jx4-1Ox3 +6x'-10x+3".
10 3
Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·,
=0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c>
Xx X.
¢;>

J±iJ35
x?-.l~-6

(x+ 1)(3x4 _3x 3+3x2_3x+3_7x 3+ 7x' -7xAx')=0
2
4
3
(x+1)(3x4- 1Qx 3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x _10x +6x 10x+3=0

x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q

¢:>
¢:>

=>
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x

3

=>
x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O

(x-I)(x'-x-a'+a)=O
x J = 1,

Xl

= 1-- a, X3 = a.

.i sredivanjem do~ije se:··

217

5). a+b). Par (0. 24t'-llt+I=0 => t=±. (3.(l±i) 2 XS.J2. 3) c) (-a..a) y =3x.1O=2v-2 .. (-4.. 2). 3-JiO) 8.a) XI.{.-3+. =3 (2. a).2).IO. 3).4=-I. ~ 2). I).s( X' + Xl.2. -3-JiO).12. = -2 X6 4 o. -2) .fi) (-4'~)(2.-~) 8. Rezultat: (3.)'=4 xv=4 8. a.I2) b) (0.15.1' )'=16} ~ x 1 =-3 '_-1 .> Yl=1'Y2=5.X=21j' 8 ___.x. x3.5).a) Da b) Da c) Ne 8.J2. -2a).!:. (-2. -I).4y. (I. a) Da b) Da c) Ne 8.9. } 4.-4). b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 xy=6 ¢.J2) X.-2a) b) (a-b. (a-I. S.:ty=4 cJ (-±. => ~=t. (3. (-.=2 <=? c) (2.[JO} (-3+JiO. (2. (-a-b. XS6 .1" .a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u.a 2Y-.4=I±iJ3. (a. c) (_15 1 2 = ~--.25) = x Rezultat: b) 7.Y2=-2f (x+y)'=25 xy=6 x+y=±5 xy=6 ¢> c) (-I.xy=4 <=> b) (5. x 4 = . (-4."= Ii.1.a) (-15.> x2 +xy-2/=-56 ¢:) 24x2-1Ixy+y2::::0 x'+xy-2y'=-S6 . (2. -2).Y =I} x' -x-12=O' b) (2. -(ll±.(82. I).8 =-i.=2. dalje se dobije. -a) b) 8. (I. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) a) b) (a+I. (±5 X':1~Xl=~3If y! -2' }1 --2J -.a) (±3.a) (4. y. (-2.J2.8. 151 a) (2a. xy.10 3 + ~3). (-3.3).4) 8. X1.!:.a) (6. (1.·) X 7 . (4. I). (I._ 147) 173 173 ¢> 24(~J -1{~)+1=() => 218 x. 0). 0) ¢:> c) (4.=4. (3. =. b) Xl.-3)..57.(-._. ~.. . (3. -2). = 3f (x+y)' =8+8} "c. 2).3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna. 4).fi) 5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I ¢~ 15xy-x 2=8J xy=6 xy=6 . . (~.(I±.-4) 2 II 8.12=0 (!'3. =-4} x.. =L(3±.2=±i.=5.x3 ::::. ±) c) 8. -3). 0). -3) (3.2).-) 4 \ 5) 8. = t .16. Xl') :::: . (-2.-~1 \ b) (4. 8.a) 2x'-3xy+3y'=80 x'+xy-2y'=-56 (.1 La) (5.J5) 2 =i'~±.- 1 1. (-3. 2) 1 (3.:: 2.a) Sxy+3x'=S7 15xy-x'=8 I ¢> ! <=> X+ Y =±4} . (-I.).3 = 0 b) (~'-1)(%. 5).'X34= . (-2. ±2). I ±i. ~)3 8.1). Smjenom x +. 2x)I=3 25 25 x=2\'-2 X=2 Y -2} 2(2) 2xy=3 ¢> .2).0) b) (-2. 2). (2a.3.a) (-2a. I).x.3+JiO} (3-JiO. x2+l =8} <=> x +2x)'+l =2''Y+ 8} -. a druga kvadratna ~Jesavamo metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu. 4) 8. )-13( x + ±)+ 34 = O.14.a) (5. I) c) <=> (X+ .> xy=6 ¢> Rezultat: (2. 5). (211.6. (t-2)(4t' . (-3.13.7.4.a) 8.-±a) 8.3) II . a-I). (1±. (-I. -2) X-Y=I} ¢) Y=X-I} ¢::> x(x-I)-12=0 Rezullat: (. boa) c) 5 1 x 2 =-2.2= 1.J2).= 1 u-v:::::J ~ 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:. 2" x3.4) b) (4. I). pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-. a) 7(2x'-3xy+3y')+ I O(x'+xy-2y')=560-560 ¢:. t=t => y=8x 219 . ±~ ) b) xy=6 15xy-x 2=81 ~ 90-x2=81 <=>x 2=9 5 10 3 3 c) (0.2). 3). ~a) (-~a. I). a+I) *********** x". (-3-JiO.2). -4).6 (-a. 5) b) (2. (2. 0) nije tjesenje sistema. 3) 47) cJ (1. xy=v : U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x.)'=4 c) (3+JiO. -2). (±'J7' ± .

y-' 7 = (x+ y)J> = ~7(x+ 1')J Rezultat: 0) (0. Kako. 18t y)J 2 .fi. -I). -2). X2=-1. -6).a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se: . (-4. 2) .') y::::3x y=3x x-+xy-2/=-.J2x+1 =1-x \4 33) lZ'2 8.(-1.(3. 3 ).8. c) ±.18.y2 =7(x+ '")") 7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-Sy- 2 ~ . -1 -2-. x'-4x=O x(x-4)=O Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e. -2) Vu 2 x~-2.· Mealltim. 2 5(5x--xy-y )~35(x+y) .0). - I 331 + 9 = 0 } . prije. c) 8.24. 9.2. ' => 3x-y-y-'::::J y=-x 2x'=-1 y(3x'-1')=1 Rendtat ¢:> c) b) (3. c) Jednadzbaje definirana samo za x=5. -3-i. Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand (potkoljena veli6ina) nenegativna. -[iff. 2) c) (2.23. U ovom poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima.*a) \ ¢:> Sx. _.. Vidimo daje jednacina zadovoljena..a) (2.0.J: +1 ). Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni jednacine. 7( x-+ xy-2y)=S(Sx--xy-v-) " ~ Sx--xy-y-=7(x+y) 2 (0.-b+c' a+b-c'=a+b+c) 2 <~> =? (.-4) x 3 +y·'-3x/-3x 2 y=O 3x\!-/::::1 (x+y)(x'-4xv+/)=O .i) 8.1. (Z.+. (x+y ) (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O . (-3.I.. Rezultat: Xl=O. a _zatim neposrednom provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine.y.2). if] (-.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x.1. 221 .).:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x 2 -x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O. -2+i: 2 b) Il(~..J6. 3) 3' 3'3' cJV4 !. veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje). => v::::-x 8. x~4.. 9.6. 5 X -xy-y-=7(x+y) 2 1 x -=r 3 Sx' -xy. -12) b) x'-3xy'= I 3x 2y_y':::: 1 ¢:> ¢::> ' .6.3).J6i 8. 3y~2x 1 -:u-.19 .a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.(4. y 2 c) (2.*a) x b) (1.4. 9.a) x=2 b) x=O.±6.6).a) x~24 b) x~6 c) x~2 d) x = -I 9.2). (-2.17.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost od~.-xy. Rezultat: (2. (±2 (2.1 c) 3+i. x=L Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O.3. y~3x. (1..fi. -2).oJ* doblvamo: (x+yf=1 => x+y~1. a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12 9. 8. Rezultat: x=O..6) b) (±~.56 RezuItati:a) (2.-su ljesenja date iraclolialnejednacine.-2.*a) X 2 2 +4xy-2y ~5(x+y) 2 .y~6 x2~4 ¢::> ¢:> b) (4.y' . (1. Domena se moze odrediti na pocetku.a) x+yi. to x"A nije rjesenje date jednaCine..-.a) x=16 9.fi.* (4. ( .S. Dobije se istinita jednakost.0).J6 IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA.fi. (-I. (-4.3.±4) \ 220 b) 2-i.=7(x+ y) 1 =3' t2 """-.2). 2:) (-I .3) (!:. 1I Uvrstimo._0. .J9 = -3.21. 1) 8.H. 2).3). ujednaCinu x=4.f4J' (3±.JZx+I)'~(l-x)' = =? 2x+I~I-2x+x2 ~> x~O. 3x-y-y'=1 .:l. 9. Uvrstimo x=O po!azllu jednacinu. pa nema l"JesenJa. 4) 8. (-J. -I). (3. -2.b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem pr. ¢:) y~3x x 2+3x 2-18x 2=_56 (-2.2S. b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x. a zatim i x=l uvjeravamo se da.0) c) (4.22. tJ ¢:> ') Sx2-xy-y'~7(x+y) ') ~' 18x--33xy+9y-=0 I SX' -X)'. x~-I c) Jednacina nema Ijesenja.DZBE) 9. Rezultat: (3. b) ~=x+l :0::. .7. Vidimo daje . -xy. * a) (2. ±16 (2) Vu x~2.a) 7(x 2 +4xy-2y2)=35(x+y) ..0). b) Kao pod a) b) x~64 c) x=O d) x = -I 9. I) 8.2. 2). x=±. !jesavanja zadatka.. sada.. 4 2 .y=-6 . Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t. Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine.

x=l 3 ..J(x-1X~+ I) => x.ll bJ x<.a) x=1O b) x=4 9.a) x<4 10..2. x=2 9. <=} ¢:::>x+ . x=-2.a) x=3 b) x=-3 2S 9. 9.11.2 10....a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina. .30.: 9. d db'" . +1+2.a) x.al) Uputa: Pps1u e prvog kvadriranja. za 0 :s: 4m:::.0) x=O. .... ..1.19.-f.24..a) x=2 b) x=-8 .a) bJ x>3 c) x>6 10.4. 2) b) x<70 cJ a <. 4) bJ (1.a) x=2 (Bro.=1.. x=196 c) x=6 9.4 -x'+6x-5 . IJe kva d' nranJaJe ena ] stram na1azi ..3t +2=0.x. +=J c) xER b)x>4 b) x..:0.J a +x 9. . nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada njenoj domeni).J' . x+7=1-v2:c-3x+l => _ X2::::).1(<+ 1X4x+ 5) - fl -± Jx+ x Fx+l[!4X+5-#=TI=."-1 .. X=5 b) x=3.} Nx-±) x 2 +14x+49=8x 2 _12x+4 9 X. ..lJputa: Uvodenjem smjene .: <=} -f. x-I 9.16. 3 b) Uputa: Uzeti t =.· 9.x<8 10.:!:.a) xE[ll.17.36.28. d b" .a zatlm kvadnratl.a) UPUla' .0 0 8-2x<0 .-1+.9.0) x=4 b) 929') R' .11 + 4a za a>O .-::---. x=--.. OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj 01). =-1.o3 10.S. x=5 9. . .= t 2 .32.a) xu=I±/6 c) x=3 b) x=-I. + 2 . . Rezultat: x b) x=2401 aW \a'-W -Ir=~==. 9.S > 8 - 2x x. 10.a).. .34. X= c) x=1O 9.45 = 0 b) x. Pr" . Rezultat: x=l b) x=9 9. /4x+5 =. za a=O. 1.1.:X3+-f.a) Uputa' Pr" k d' " .(3--f.x.1X-l]=O 4x+5=. ./2x 1 '_<.18.23..3.35.1O.I'_-X'CC'2-+-6-x-_ S' > 8 . d 0 IJemh broJeva.x<2 b) XE (-=. datujednacinu X= - . ' ..a)Uputa· led .8.39.9.25 a) x. b) x=3 9.a) x=4 b) x=2.a) x=-7 b) x=6.20.b) x.27. x2=21. .a) x=..38.x' + 6x .samo korijen. b) 7 .a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 8-2x . O)u[J. transformiramo u kvadratnu jednacinu t 2. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1 · 13.a) x = 2 b) x=4 10.. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3.c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4 RezuItat· x-3 (D ruglO . . n b(x+a).26.~ b) x=7 49 b) 9.a) x=8 2 9. x.0 (8-2x) 2 222 223 .a) x=O b) x=-2 3+-f.14.a) x=O.-2]U(14.oS 5 c)--<. r.== 9..- . Rezultat: V' Je nacmu).a) x = -I I+ b) X = .64 b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik G. * 1.. = a-y x·. .2x iii .37. • -.a) HI =~ i -J5 .15. Rezultat: x = 4.. ~ 'r->' 26x .J4a-3 . x=5 c) Nema rjesenja.a) Nema rjesenja.: = 2 - c) x=O x.x=2.a) x=5 b) x=2 (Broj x == -2.a) 10.a) x=6..6..= -21.H 2 - .2) 1O.. b" . za a>O..a)4<. x=5 c) x=-l.• .:<. dohije se: .x=-4.s:4 -x 2+6x-5 2': U -x 2+6x-5 > (8-2xJ 2 x<. 7 9.a) X=7. transform irati tako da se najednoj ' . . ne zadovoljava datu x 9.-'. x-14 k" dome' .3 3 7x J +x .10.J mn .2I. I) = . x=3 3 cJ x=J 912 " dnacmu . 7 10. x=13 b) x=4. x=-37 .-1+2_. Rezultat: aE [-1. str . .'.cJ x=-4 ' x=4 ? 9..1I. b) X= -4.:) . jednacinu srediti i panovo kvadrirati.7. .=13. x=--c.a) x>9 b)xE(-=...:2.33.31. IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) <=} 9.7] 2 xE [-2. 9. t 9. Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1 b) x=4 .· c) x=-3.1x-l+ Ir::~. +=) XE [-1.22. x <.a) XE [-14. Rezn tat: x=3 .=--. -.. 1 .+3 x + I = 3 .J. 2 2a + 1+. +=).a) XE [1.+=) 10.a) X= -. t > O. 9. IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj 9 am ill sarno korijen.a) x=-1 b) x=5 9.a) x=-1 b) x=O. 26 9.a) b) XE [6. X= x=11 9. +=) 10.

')""_ Y cJ \' \ \ : " \ \: . 2J b) b) ·6 ~i) [-2.=. +=) 10.11. 0) -3 c) (-J.128.a) v - I\' = (I ~ I \2 ) b)" . 11..a) (. Eksponencijalna fuukcija Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO. -1)u(l.J) 10.2.16.J7S6 2 1015. (1.a) 10.2X' Rezllltat: 2 < x < 3 XE 0-.2) b) x>1 x 2 224 3 4 225 .a) (-=.-IJ lO22a) 10.J3~=-. <.13..14a) b) y=3 x 4 ' Y ( 4 )' .-6)U(-5.2.J6x.4.a) [%.19.+= J I 0. 0] (-=.15) L 10..20. -I + 128J (-=.o)U(o.~J .a) (. EKSPONE~CIJALNE JEDNA. 0) b) [I.6> .x>4 x:..Jr---2 -X'-=6x ---- 10. 3]U[1. I-JiO)U (3.¢INE (JEDNADZBE) I NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) .1.4 (x-J)(x-5) < 0 _ _ __ ~2c:j8x+69<9~_ _ \ 4 ) 11. 0 4x . ~ ) \ I J f7 x>2~3 1 L2. x < 28 - .6 .3) b) b) (~.12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 4x .6> .6 < 0 4](. x> 1 .-2)U[-I .20) b) Sl. 10.a) (-=.18.2 La) [. +=) -5 -4 2 ·1 -2 -3 1_2.a) x> 34+ jl 188 b) - 2. l-I. b) 0 < x < 3 10.v = l~ II d) 5 b) (-=.={s(2)' V=. 4 3 SLI 1.< x < += 3 b) 10.23.17. (" -'._ 1!)u(I)-IS?! 3 5 -1 [-~.a) d) y=S" 4x.-- 2 .O)U[1. +=) 3 b) [-5. 1.1.

3) 5-~ i r-:: 2 l 2)=2-vx-J x=2..a) b) 11. 7 d) x = -3 <=> x=-lvx=4 2 => 10x'-77x+13=0 ~= 36 <=> 3' ·8' :36 3' w =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1.5 (3)'" (3). ). dalje.J5 c) 4' 11.' =(5. za x:::::3 postaje jedan."1:::::::8 3 1 (x<'J=3 3 ¢) 4 2 "=2 5 ¢) 2(x-5)=3 ¢) 2 . l±.I7.- 11.. <=> x=~ <=> (3)'·' .a) x:::.1+ 1 ~ 3° = 1.(.3. 11.:::2 5 c) ¢) 8"'. = 4· Vi x::o::l.:8 2 ¢) 3 :::.a) VI28=4" b) 3·2' x .r =64.> 9 x-5=27 ¢::.4.1 ::. =2"--6 ¢::} 2 x -2x-7=0 <=> 3·2' (J9) l 2 ifij i '" = 7 <=> 1283 =4 2x <=> 23 = 2 4x <=> 4x:. .a)<=> 2 =1±2J2. je rastuca. Svaka funkcija iz zadatka 11. x=3..8.a) ¢) 81x.. 1. 11.Ie x=3.. 7 .a) O. r S"~S ¢) ~4=(~ ¢) x I I 16.:3] ¢) X:::::-. c) x=2 2 2 7 '=49 ¢) 7 '=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1 b) 6'+'=36 ¢) 6H'~6' ¢) x+I~2 ¢) x~l. rastuca ako je a> 1.5 11.l O.I8.-'j =24<=>-' 1 [ x(x-I)--1] =-<=>x--x-I=O<=>x. .4. 2 b) x=4 -'[. (0\2 \~' =\~) <=> x-I-:. Funkcije iz prethodnog zadatka su opadajuce. ¢) l x=2. i-·\:+2. zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O.a) b) 13 2 3 ~.<=> X=--. b) 4 x =16 ¢) 4'=4' ¢) x=2.-2 =1 <=> 3'-2 =3° = x=2.)x-] =--2 q 26 5 => x'+x-2=O iii x=3 ~> x~-2. Da cj Da 11.:-2 1I. c) 4""=256 <=> 4""=4 1 <=> 12=4 <=>2~=22 <=> 4 11.)H7 <=> [4-5 )2X" = (4-5 )'(H7) b) x:2 b) 226 'I" l64) ( 1 x=-3.7x+ 17. 2 8 7 12 5 2 X=-.19. ifij -- J9 )'.' 5 x ~ -I jeste rjesenje jednacine 3X+ 1~1..(l)~Hl=2~ \4 c) (x2+x-2)(3-x)~0 X= - d) x 1l.a) i- x2 x=4x-9 2 2 . to . jer je 3. ¢::} = '1 ~8 <=> 8 4x 3 1 1 = 8 2 <=> 4x=-.13..a) ¢) ¢) ¢:.J=--. 12.5 c) . 227 .<=> => = 4·3' = +2x=-"6 => XL:? 2_1 =3"' (ifij)O =lF9 x= 12 I_xl <=> <=>2x-I=-x-7<=>x=-2. x=3 => .:.14. 4 ' =\4 <=> b)<=> 4 2 x.:} I Il. cJ 0.2. cJ x=3.a) 11. Napomena: Kako baza stepena na 1ijevoj stran i jednacine: ( ifij f" I \ J9 ) = ] .a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'.X=-. drugo rje~enje posmatrane jednaCine.-1 --1 => 2x-1 =0 => x='2 X=-.a) x=-4 X=-. lvfoze se.9.1 ¢::} ( I )"" =16<=>4"+' =4 2 <=>-x+l=2<=>x=-1.a) 2-4'x~64 b) 6"'=36 4"=32 ¢) x=2/3 ¢) d) 5·9 x-5=135 11.25'" ='16<=>l4 {::::.5-4)2... 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2..ll.2(9-2)=7 =.3.. d) x=2 3 2x-I~2 ~HJ =(H <=> 1+~=4 <-~ ~=3 ILlS. x=lO.. x=l.6. c) x=-j c) x:l I 11..5=4. d) 3"'=27 11. a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1.. Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a flx ) = 2 2 aX(X) 2 4 .a) b) l~J=[H=(H=(~r<=> (.11.> x~8 x-5=3 (i'fX..1.:=2 (3)2 .a) ~ 2 x' -7 .2'~5 5 4 X=- x =-1 x~1 b) 0.a) Da b) Da c) Ne 2x~16 ¢) 2'=24 ¢) x=4.S. x 2-4x+3=O => => x -4x+6=3 2 = _I 4 ~ 8 .7 ..

36. =~<d \2 / 3 22 (~2+J3 .9' .a) x=5 b) x=1 11.-1(1+4+16)=84 <=> 4 . x b) x =-.22.a) ¢? .4..b) x=1 11. <d 9 x .J3 <=> 2_3 2X -] 1 9x C) x=2 x=3.a) x=5 b) x=2 c) x=3 11.a) x=3 b) x=3 c) x=1 x 1 x 1 11. x=O r+( lJ t>O. datajednaCina se transformira na slijedeci nacin: 4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t 2 -9t+8=0 2'=t.35.32.24.<+3 =20 c){1'2}' 10·2" -(2')' =16 2 X =1) => 2" =2 3y-' (3 <d -I = (5) 5 J <dx=2.x::::3 8·1" ).2+=t. 11.-1 +3 11. 9 .26. mozerno dovesti na kvadratnu: 9"(1+3-1)=2' 22 +221 9 22 3 4 =1.a) 4 . =} x=O Rezultat.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2 dobije se ekvivalentnajednacina cije ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine jedllacine: b) ~ ¢-7 29~' <=> :: + :: = 2<=>[(% 3 <d 2-' =8 => x=3.dobijarno r -4( ~2+J3 J +1 =0. 3) 11.33.-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3 2 <=> x-l=2 <=> x=3. <=> x = 3.-2 =6 =} <d <~ 1" 7' . x 11. b) x=2 c) x=2 x 11. =1.-± = 2-" ·9·2' 3 r3~r=lq<d \ 2' 2 Uvoaenjem 2x=3 <d 3 2 x=~ t 2 +(% }-2 =0 .20. 2' . {a.=t.31.a) x=3 11.X2 =6. 2' .x=2 2-"=t l =>2 =2=>x=1..t>0)4t' -5t-6=0 t".I ~ 9·21 ·9' =7·18·4' [~y. 2 <d x=l t 2 -10t+16=0'::::::} t1 =2.a) x=2 b) x=2 11.29. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( ~2 +.=4 <=> x=2 b) l1. 2~-~ =2 11.9.a) Uvodenjem smjene 2 x = t.t>0~t'+8t-20=O =ot. 2} 11. _[3 1 2) 2 .-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5.-2 =1 <=> 4 x .+4' +4X+' =84 <=> 4.J3 _ Daljeje: r (~2~J3 =t. 3 b) {I.a) <d }"'2(3 3 +3+1)=5. ~2+J3 smj~ne ( ~2 + 13 J.2 =4° ¢::} x=2. t J' J c) x=2 dobicemo jednacinu koju <=>( ~2+J3 > O.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.-2 =t. ~ :=} ¢:.-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 b) x=3 11. tada imal11o:t~ +f-2=0 :::::> t. kvadratn~jednaCinu -4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13.-2 =6 <=> (2. c) 4·3.28.t 2 =2--. t.a) 5·2'+'-4' =16 O b) . 1 9-(-2 .. 2" =t2 (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =t.2 (16-3)=13 ¢::} 4".34.+. x=l. =2.8·2" = 7 ¢? (2" x=·1. = 3.23. 7 x+- X+- 2=2 2x=-1 [7 J <d T (. 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' = b) 7' (1 + 7)= 2.-2(5 2 ~ => 2'=1 ~2-J3h+J3 J =.25. =-2 =?x-=O.a) 4' +2.:!> 4. H1 =117 <=> 3. 229 .4HI_L9Hl <d 18. => (~2+J3J =2+J3=> (2+J3)~ = (2 +J3)' => x=2. 11. => 2 x =8 2·.. x =·1 q ¢> ¢-7 x-2=i 2 228 x t)x::::2.21.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6.a) 3A.1:-2 =13 ¢:::} 4 x .x b) 4 _3.-1 -5·2.8 = 0 => x = 3.a) 6·<-1 +6. (y-2)' _5·2. =::} b) x=1.t2 =8. b) x=4 b) x=3 +5+1) b) 4.I. 3}..37.27.a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9 dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju mozemo napisati 1I obliku kvadratne: (? \' 2 AkoJ'c i::::-.7 .+2(22 + 2+ 1) = 2'-' Gf' <d =(H <d x=1.2' = 7·2' <=> (2')' .a) x=IO 11.2.

Dijeljenjem datejednacine sa ~> 2 ¢:!> +4)-6t-l =0 4x 6 3x 4 4x 6 b) 5 .? &3+1)-(2t+2)~0 <=> (t+l)(r'-t-l)=O ¢:> x + 2000 = 1 iIi x X2l11lO..2_t_I~0. 2 7 =23 dobije sec ..1 -~=-1 x~-4. x=1 <=>(2X - ¢. d) x>L 5 d) x.J3)' ~t2=? (~2+...1Ot + 16 ~ 0 2.:'2 ~ t. tV 2" 2. 11.43.t3 +t-2~0 .:.:.4) ¢:> 4x-6>6x-8 x<L ¢:> 3 X>-.t' . b) 11.. 1 2 =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=> 3 x 11.} x =-1.::} 2' <=> => (2 \ 3 )' t ~ ~t.> Sl(3x.:. ¢::.+1 I 6.49.39.-3 =99+fci4 1.1+ .. 1 2 11. 22.> +3=0 <=> 2 7 . 1000. x=3. _~ooo _ x_+ 1 .~ 5 .a) x>3 b) x<1 cJ x<--.1 +2"' -2=0 2. 2 I L48.rnJO = (x + 2000)2000 <=> (H =(H' 11.=2 =t1 2 .\ 2'\ 1 t~_1V..r.3.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na slijedeci n~cin: <=> 4j. bJ x = 5 11.40.}-Jx.a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec 8x+18x_2·27'~0 <=> ¢.{.(-h+..2 =3:.42. ¢:> 2~ =t 2 k <=> b) x =-2 c) X=- (2. 3 230 231 .} 8¢:::>2~ = 2. __ 1 -)=1 it>. )' -10· 2. +3 2 <+1 (4)' (?)' ~5:6" <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· <=> 213 (2 )'" -:> . 2.a) x<2 b) x>3 cJ 23. ~ 6 1 6x-3x+ _x_ b) x=4 11. Slijedecim ~ransfonnacijama datu jednacinu dovodimo do kvadratne: 2. 7 c) x>3..::2 + 16= 0 <=> 2.S.1. x~4 b) (2y]3 -2)X [\3) _ +l3 -2~0 (t-l)((2+1+2) ~ 0 ¢:> (H ~1 (H ~(H x~o.a):3 =99+ ( b) x=1.J 2' _2}1 =0 <=> 2' _2 =t.J3J ~2-..J3t' =? x~-2.' __ 3 +3· (9Y_ 6 J -J~O ¢:> 2 (H =1 x. '2.41.}x =11.::2 <=> t]::::::2.t2::::8. c) x<2 d) x>3 3 2 c) x>.{.:..a) 23x_~_'2.d)x>4 3 (2'-2124'+2+-~]-'2'-2}1=0 2-" 2 2.::.: '-'( 2'~ <=>t3-2t-l~0.>2S .1' =u.1 2 x. u 2 +u-2=O :::::} u=1.= -I x+2000 =±1 x ¢.38.1--3..J3)i ~(2+.Jx-2 = ¢::.{.·.-. x Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika x=2 x<2. I 3 6 X<-.44.3 1 J2.X +3" 11.c-=-.(_ _:_ )2000 x+ 2000 .. ¢:::} 2' =1 <=> x=O.J·x .1 <=> 21(2~ _2)2 +4]..Jx-2=1 ::::::::> ¢:::.a) x=O.2 =2 2 3 ¢::::} ¢::} .> => x= .J3 =? (2+. J('91J4--' <=> 3"'2 +3.. + 16 ~ 10· 2.

a) x<3 b) . y-' (3 -. \2 ) b) x. ¢:> 3 I d) x<- <=> 2"'" < 2-' + 3 $ 0 .a) 8'2.20·5' -125 < 0 5' <25 ¢:> x<2 --2 -2 2-'.1O.a) b) 2(t. y=x+4 c) XE0 11.l=O c) log)81=4 c) log._ (I )-' 12.fi.::5.51.32) <=> <=>(-.J33=2 12." < (O.1.a) log.a) 0 b) 0 c) 0 d) 0 2 d) 6 12.18> 0 = (3' q (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = =x>3.st' r.% )(t·l)$O.3 .5.a) 15-'<4'<0.1 X<-.2).zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo dovesti na kvadratl1u: S' - I (5")' .9. XE x.13. nalazi: 1 $ t $ 11.' _ 5 \ < 7 .fi.3 )" $ $ c)x<l I 12.53. --<3 <0} x ¢:> bJ (I·2x<0 A x>O) x<O V x+1 ---3<0 x (I·2x>0 A x<O) 2 3 <0} ¢::> 2 x<5 d) x$- ¢:> J-2x ---<0 x I X> .4. <1<0> ".a) 5 b) (5'). 3+531 4' 4 . 3' >1 r = b) 5" > 10 j j J .11.--2 . b) 2 6 x+l 11.....2.a) 3'=9 b) 2)=8 c) 12.j2. x<1 < 20 <=> ¢:> b) 232 12.. Osobine i grafik logaritamske funkcije 12 .55.'·1. ! 11. I 0 c) .8.Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini: x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2.57.a) 0 b) -2 c).50.53 < 20·5' -5 < 5' < 25 :?2. LOGARITAM.343=3 d) 10" = 10000 d) (kf =125 2 3 12..-Y 2 11.12.<x<.6.2.3 )' (3. 2 I --<x<O 7 cJ 4' c) = %.a) 3" <3 <0} x+l.3$x$3 ~ I 11.::.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O.60.a) . 11.(% J kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 dJ x>" (4 )" < (4)0 <=>x>O.a) log100000=5 b) log416=2 b) log.' + 3' . 2 -( -lx+2>O=.'x._.a) -3-- 5 2 b) -4- =9 c) 3 5 c) 3 c) '-2 4'=64 c) 4'" =_1_ 256 dJ d) 4- 5 4 d) -4- d) logs125o:::3 d) log.58. x' -3x+2<0 = XE (1.56..a) -1 b) -3 : c) 3 2 x=- 233 .V x<O .. odakle se. = '-3 .2 > 0 Y>3° c) q x>O.a) 2 b) 6 12.a) . xE0.. b) x>1 11. I a) y=x b) Y=x-I c) x-l d»). 2 H-."(3-53. 12. (7 . 15' 15 II.a) 1 X<-.5)< 2 .a) 3" Mno.-]"'>(-. b) x>O 5 b) . 2 c) -3 < x < 3 XE(I.a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' . dobije se c) x<O d) x>- 3 b) ¢:> O.3 JO (3. 1l..0 /: 3 2. odnosno: 1 $ ( 32)' .52. x=- dJ 12.7.. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE Pojam logaritma i logaritamske funkcije.1"3"'+3. . 2'3 ¢:> (3. 2 .. LOGARITAMSKA FUNKCIJA.S4a) -.3) (~J = t .\·+1-5·6x-~-32-\+1 $0 ¢::> = ¢:> =i l'3 b) 12.32=5 12. Uvodenjem smjene 5· dalje.61.

log] log 1 1og 2 16 c) log.a) 12. X y~!Og2X .19.a) 27 y~logx SL12. log.a) c) XE(-l.a) log.5 2 4 x~3 c) 3 12. d) ~IOg004 ~5 + I = {ilog 12..12. 12. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti logaritmanda.. d) xE(-3.a) b) 9 c) .J8j' <=> x 3 ~64 ~ x=4. a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l. 16=x¢::::>2 x ::::16 ¢::} 2 x =2 4 ¢::::>x:::::4.27.+=) b) XE[O.-I)u(4. ullkcija "r .33.22.24.c) 4 d) -4 12. c) 4x-16>0 => x>4.:.20. d) IS 12.J8 ~~ <=> X4 ~.(x-l) c) y=log.35. c) x =5.3 235 . b) 242 I 8 d) 8000 c)-"3 d) 300 r~' V d) 16 c) 2 b) x>! c) xE[3. -2)u(2. 1) =0 O)~X < -Iv x > 2.b) y~log.a) log] log2'.30.Gr~fici nekih logaritamskih'.J4 = 20.a) XE(-=.~=-1. b) 12.35. log4 log~.a) .a) -8 3 2 12. b) 8 b) logs log2 logIOO 25 + I b) -3 102+~1''916 c) 10 = £.a) 1 log4 log9 81 = log 4 2=- . -S)u(-5.25.23.ty I 12.(x+I) - d) V = IIog.log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1 c) 12.[5 d) x=2.a) x=3 234 b) x=-I cJ x=O d) I 'I \ x~±3 d) x". . 12. 2 I b) x=-25 81 4 b) 1.14.a) x2-3x-4>O ~> ="2I d) log. i S1.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < 3 d) X=-.a) xE(2.+=) ~b) y = log.a) 2 I b) x<-3 v x>2 12. 1 3 ~ I (1)2 I I b) log-=--<=>x 2 =-<=>x3 =1.. c) -l<x<3 b) xE(3.loi'9916 = 10 .I -~i i j j .18. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija 4. 3 = log2 2 = 1 J2 = log".+=) 12. .J8 <=> x 3 4 x-2 5 el) x=2 x~2 ~ (.21l.[2 '8 :2 8 \8 64 4 12. \ i . +=) 12.<=>X3=_~X=_.b) . .31. 64 = log.17.34.2M =1 ~ 1 12.35. log? - d) 2 = logz log2 4 log.fill = log 1 log] 2 8 '= log 2 "8 = -3..15.+=) 25 'V 12.+=) . 2 . xl f 1 b) 64 c) 69 3 12.32.a) x~3 x~ c) ~ d) c) . 2 12. 12.29.21..O)u(O.I c) -3 d) = Fl+·] = o.16. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju logaritmand ima vrijednost 1. a) x=l b) x~6 c) 9 x~-- .I 2 3 12.a) log.4) xE(-=.a) 1m!.

12.3-4 ogs y.(78. log.J7a b x 6 <.12)=loo.36 c) log. 26. (448.95.II+logs237.67. .b+5Iog.!-a ""logS/=log6.66 12 1 D_' b_' 2.c. 17 + log.17 +51og 9 a+ 71og 9 b+ log') x-log9 3.8e y = log') ~ ~ 7 6 :. 1 =2Iog(x'5} b) y~logx 1 y log(x+5) d) 2 5x ' 1 2 4 12..43. 7)=!og4S 3 +l o g47=3Iog4 5+1og47 b) log7( 42-6")=logA2+log76 3=log742+ 31og76 c) 12.128-1og ll 33.72 log8 .2-9 )=iog778. d) 7.38. { .2 =logs 34+ lc logs 567.. 237 .a) logs %.43·66.11 + log. ~_- c) 56.12.J567.8e }' = 26.a) b) 11 12 lOg7(78. y .5 = logs 448.(Jog.5. .37·r y=log" . .x.45.31og 6 x-41og6 v. 17x" 4 ') b) log--. x+ Slogs y. 43a 4bc' = log.3478+log4 317 . =]og6. 66 +31og 6 a +.2·98. 2a =lc(log2a-log3x s )=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx). 'J276.5 -logs 7.Jov2D.- 236 7 5 d) log!) .b+ log. 12.fa 'c) log' _.= log 17 x .39.40.J3 = logs 2 +± ·log. 128)=log. .425+log.a) log2(3-4)=log2 3+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog 2 345 c) log.37. 2ee c) 6Fa r1 log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+. a' + log.a) _ =lc log 2 )aFa 100---:.J567. 12.h x -log') 3.2+log.44.Slog a.53 =logll 7.(log6 5 + log6 . x + logs yS = logs 56+ 210~. 7M GF -log8y=log7'+2"l(logx+3I]ogx J'-logS-logy._ = logs 56. 7a d) log /2a 1J 3x 5 12.237.11 +* ·logs 276.. 1 lab') " .2. c .9~ log4 4xy3 = iog 4 4 + log4 x+ log4 y3 = 1+ log4 X + 31og 4 i 2 2 b) logs 56x y' = logs 56+ log. S +31og 6 x +41og6 SI. 12.a) SL12.184+iog..128 log" 34.F" "' __ 12.2..36. b) y=log.41. 3x' 2 2 I r. 3.x + log6 y4)= = log.2+log79 ::::Jog778. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu 12. 8y =log7\fx\tx :oy .-'-5log 0 y. i b) log2~8 7 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y' x-y .5)= log. 13 c) log4C3478·317 .(34.Slog" 17+ log.72-log8 33.5)=log.43+41og. b) logs!: = log) 34 -log) 65.6+Iog47+iog443 b) log4(I 84-425·67.a t log. 2 c) log. y 4 = 3 log6 66 -+ log6 a 3 + log6 b 5 + log6 c .46. 66+ 31og.9 /.a) logi6'7A3)=log. y)= = log.= 10gs. = log') 26. I 3)=Iog.-1004=-lo(1a"a 1 I 1( I '\ log""ava -log4 =L-V C> 2 b 2 locra+-logaj b :2 '-' 1_-Iog4.42. J ( l' ) . c) log6 66a 3 /)5 c '4 5x"Y = :.I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy.(II.-loga-log 7-3Ioga.95.43+ log. 128 12.8-61og.11' I1j276. y' = log. 448.12.::: 4 ~ b) log 61V21. Pravila logaritmiranja.2)=logs 34+1ogs .78 43+100.98.log6 66a b c . 3.a) logs 3y' =log. 5 =.Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 .a) log4(5 3 . 33. c-Iog 6 5 .5 d) log.5+21og s x-log.5x -logs3y =log. a+ Slog. 3 2 •.log 6 5x :.a) log 43a 2 1/' =log43+21oga+3Iogh.a) f y=21pg2 x 1 .2+121og79 logs (2 .1 la.J3)= logs 2 + log.

. b) logx=31og2=log2 =log8=>x=8.J3 .55.' log . 41 Og L = 41 og.!c -2 V 8 24 log7 27 75 log .-. 3 = .J~ .-b)' 10 0 7 b) a+b =>X= log? 8 ~ log? 24 3 r.50.2_. 12.54. 45 + 2log. I &o3Iog3-410g.3 =4 3 =64 ~[IOga' + 10a.59. 5 b+.J3. 25 log 2s 9=2iog}5 2Iog.a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - 4 4 log x = log(a 4 12. . 3 :.256 =l812 1 log225 -. 3 logx=21og4=log4'=logI6 => x=16. 10 . 125·log" 2=310g.: = 256' = 16..9 c) logs11>logs4. 2 Jogx=-210g9=log9-2 => x=9. 2 2 2 logx=logS+log2=loglO => x=lO.a) IOg410g4 '14= log4 -= --.:- b) log31og.2=2 log8 log9 31og2 210g3 log2 ' 1 '1 = 3 log 27 ( 'l.{!]2 =>x=~Jl(a2~:2 256 " = (SI'''''' 256):.J.a) V(. c---:- 3 .' .. 41og3 = log _7 logs 2 3 '--=-. _ . 9 '°... logx= -2Io g a+3" Jog(a+b )+4 10g (a.>x=a· V(a+bJ:V(a. _41og.-1005 + b+..°05 + ~IOo-. V(a+bJ:V(a...10 --. 81 12.a) log 27· log.. Za logaritamsku funkciju vrijedi: 1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN.56.3=4Iog j 5 · . 12.-b)' J=.a) b) =IOg~+log5[a2~12 ~'51( a2. I b+.===~ = lo"a -2 +--II 0" (a+bN(a. 310g 3 b) 161o~~2s =(410g~2Sy =25 2 =625.(IO"~ I)-Ioga] = -1...jc c) Jog536'log6125=21og56. _. I 9 1 4log.Jogh-"2 logc = = log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.!c .a) x=3 b) x=2 c) x=16 7 7 .= IOg89+~(IOg7 +~(IOga+~ IOgb)J-I02:3-~2 loga .-----. . 31og7 2~ log7 24 I b) 4 ~l~#' at r. log3 25 2 log:.. ~ 12..-.2W}' J I[ 3 1 1 12..3Iog65=6Jog56·~1 1 ='6. 5 21og 4 5 I Iogz 10 Iog 16= Iog~ 10 .27 =4 310£.". '12 =log 3 3"=-1 - 2 . 4 Jog3 = 4. 3 IOg4 75 -log 4 3 '" 3 =]og -a' 2 i L y -logb-IOg.a) ~(2m \1I.e.+ Jog' -'---'-'--'-r-..3 b) log.a) 4 10g .49. 2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN._I~a+bJ:V(a. 5· .61. 0 ~ . 2 2 c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0.a) x=24 ~(2m)3 332m 12. 12.!c '" I I b iog 4 45+ log4 . I I 12... logx=log25+log2=log50 => x=50.51.a) c) 12. logx = -larS .J.. 239 .= .4.:'] = 12.. x=36 b) x=8 = log a#. 5 a .. 3 b .J ' =. b) logx=logI2+log4=log48=> x=48. -.. ::::::.48. . iog 2 10 ogs 6 I I 12 I 2 12. b+.58.60. logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO.'X=4 4) +b)-%( 210g a +~ log b)= log(a +b) -% IOg(a W)= .-b log7 3+ log7 9 log.57. b) logx=log9+log4=log36.S3. a) log~8<log311 b) iog::7>iog].i( 'a+b =Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg 24/1 \' (a W} V 2 12. - log2]O 2...·10. Vb'- S.. 5 log:.-'b)' oga .47. logs 4 21og 2 5 lO·4log3 =~. b c) iOg 27 IOOO·jog 81 c) +~[ 210ga +~ IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J= b b b 1 2. 27 log.-b)' .= . b • 238 . '.. 8 c) x=18 12. 8 8 b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-.. .2=12·'-'~-.=-_.-h).a) logx=logS1-log8 => X = .52. 210gs 2 2 4 3 _3_.a) c) 12...

10g b ab _ 10g b a + log" hll b) IOgl/E~I ab n+1 log h b"+' (n + I) log" b b) 7 7 2 +2ab+b 2 =9abq (a+b ) 2 =9abq• (a+b)2 .j(wS·lo.4 4 b) log. dobivamo: ¢=> 12. 12.a) logs 12 >logG 12.67. 7) =o(3+h).a) log] 97<0 4 b) logo 74 ->0 17 35 c) log. ->log 7 . 7 I I log.a) log27. I-log.64. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10.. 10 gal> N 1ogN a log.3) 3-3\og5 3(1-(1) .76.a) log" b =...: b ) .fj a= -I --6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b .(c -·b) + log! c? 1 I ]oga(b+c)+log (c-b)=2¢:::>----+ =:2 log h+c (/ log c""/J a ll log h+. = . 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log.. = ~ 2 3 3 b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8./. <:>4 = log 4 2· logs 4 logx(1-1ogz)= 1 => log x 12.za logy u izraz za logz. Jog56::::1og!S. 1 0"8. 12.. log2~12 loge ( -3-) = loge ab logsI2=~g54. log" a log h a y=10'··]ng \ :::::> logJ! I-logy· I.75.a) ..".. (/ = :2 log j)+c a .69. .59<0 d) log.30 I 03=0.2·loo 3... d. 12.-log. . 66. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U odnosu na bazu 10) I 2.J- I-log.10 0 0 )..' .IO.74.4 . "h C' => I = 2 log (c+b)(c-b) =a l ¢::> ab '1 C = -..90309 logl28 = 71og2 =2.100<log22IOO. -<0 c) log.65. b " _.30103=O. log4=2Iog2=2·0.73. -..log" b = __1_.fj V a_ I-.13>0 b) log}1.-I.logHI S °0 ---'- 10&0 10 m+3' 1 =>10(> 8:.3.:--3!og2 _ _ ~() <:> -0 <.=Iog.\: I-logx l-logx-l -logx ~ -logxlogz=! -logx 1-1o~x => 2 2log N b=-. 12. 0..r a logN a .a) iog'm an ] + log h n 10g b bn 10g b b + 10g b n ll 10g b a + n log.70. I a . 2 12. <II! 2 c => 10"0 iogl(c+b).60206 c) log32=510g2= j . 12.62. (11) ab := (? _b1 =a 2 log ¢:::} .77.alje vrijedi: I log::.a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b "_.79.10721 d) 241 . .94>0 12. iog N a 240 I-log z ]2.0005> 0 8 '0 I Iog. log h N = ~ .+ ..83 < 0 d) log. 7 7 12. ab = c 10 s log30 logQO.= loge a + loge b ="2I (loge a + log.= + oga .....80. n=O---I" -n m m III logllm 10g b an 10g b a + 10g b n 10g b a+[og" b ' 12.-11 Cl.3 logs 25 2 ]og54+log53 :2 a+b 2 ******* l ::::.:.__ 1+1og3 - l+h . c) log..68. log (".78. = .3m 1+3m ---T-_= __ 117+3 m+3 12. 12.72. c/ +/i =('2 <=::> log ¢:::} ¢:::} a+b 21og L" -3. 12.-1.' 310 g 12..63.a) log. U + log eM.-Iogx Uvr~tavanjem dobijene vrijednosti. j ..O..3.--.=ab a+b \' ¢::} a +b loge -3- _ .505 I 5 b) log8=3Iog2=3·(j. a-+b-=7abqa -3.+ ....:.= ]ogN a+log N c = log N ae= Jog N b-" log(l N loge N 12.

85. = log8.12+log9.<4.-----lO<'T 941 12. .97.90737.25 = 1.:9.7 34.80555 ¢.08991 = 3..a) -I b) -3 c) -I d)-3 1 k=2 b) k=O c) k=3 12.10447 <=> x =0.2·log5+logI2.95.0225 <=> x = 105.75587 = -0.877 <=> log x = 0.27738 ¢.11 = 0..02517+1..3+3Iog5.4S-.12·9.J24.25576 b) log(45.:.49577 ..22472 . ¢.47712 = 2.93598 = 0.103.log35.7 <=> log x = 1.=83.32661.510g83.82151+1.94.46 log 43.a) x=-y941 <=> logx=log. 3 10g88.0738027·1O· 16 x=0.1879 b) x=0.52863.4 ¢.24342 b) -3.-.:} 100.53148+1.4 b) x = .98993 = 3.367 <=> logx=2.94101+0.60594 c) log(78.> logx=log(66.52 x=0. lj832.38672.04·') ¢::} logx = log 6. 25.91.4"" log x "" log x = 1.38.>:18.67799 x=200 b) x=33.542 b) x=4.48679 2 => x=30.63347-1.25) = log45.lj7§82 r.72 ¢.a) log .93+10g\l7.!?.50174=061242 4 12.34642 + 0.73 .1598 b) x=0.887 do log9.55 b .8 ¢::} 1 I 25.47712+0.91 c) x=I.. .38970 d) 0.9734+log67.J941 <=> logx=-.835-1.59874=0.91. 321.7·3.-.982 -loa2 63 2 92.987·35.45 1 I 88.65533+1.987.= . 43 12.41996 .11 = -0. ~ log819.a) x = 66.a) log6 = log3+log2 = 0. =log.36922 b) 0.00514 c) x=0.2-1m...77815 log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0. 98 .¢:.37 = 2.a) log4" =12·log4 = 12·0.63518 = 0 81759 2 .45 ¢> log x = 3.22·89.5 43.8 -.:.3 ogx= o g ..47712+0.a) b) b) log(345.8}= log 345.a) 12. r.45 x = .2.3 x=-321.7 34..45674798=}x = 28. c) log log 4.947.a) log 57 = log43-log57 = 1.98768. 4' 8.> x=6077.55-log8.397205 =}x =.llog7.93.2' 447 2 c) x = .89176+0. .7+10g3.a) 12.22+log89.92 <=> logx= c) .84749.::.:.47712 = 1.47712+2·0.100.37 ' X =V.74595 2.92 3 ""Iogx = 0.40126-1.876 = 0.7.10I.982-log2.5 <=> logx=3. 88.81..99220 b) 2.04 3 ~ log .55 <=> log x = 3.783759 ¢.96713 = 2.39732 d) -1.697899 = } x = 4.X = log-'--.60206 = 7. 12.3+logI8.9734· 67.175 logts8.7119.63·\.906533 => x=806.82.11+310g0.97I cJ log 9.a) 12. .> logx=I.00568-1.543 <=> logx = 0.96.1 ~ x = .30103+5. b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5. <=> logx=log83.92.17'1 4 17_.37 5 .88.6606 d) log66712=4. = log(6.{:::} logx=-1.36922 d) 0.0786. b) log-Vi4.6757. b) x = 0..6989 c) x=3083.a) b) c) d) 12.83.7.175 1. 18.3.a) c) 12.53845-0.30103 = 2.36922 c) 1.54543= 0.3 = 3.3· 18.99506-0. 3 12.5.433 = I .54899.025527 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0.30070 .3 = 2.1·0.> logx=log66.79934 J+2..16017 =0.1.799 <=> Iogx = 0.a) 12.102.26834 <=> log x = 2.99449 c) 2.86. 3 log645.17. 4.03342 b) 0 c) 2 d) 3 12.¢:::} logx=1.724992 =l> x = 5308749.625 2 .46 3 c) 10@88.85989 .¢:::} logx=log88. log14.45-log34.4815·812.a) 12.94) ¢.= = 0.> logx = 1.94 ¢.17 2 1.60247.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3 logl1=I.a) 12..5 ·1. 165 = 0.J43.887-10g4.a) 12.08990 log4578=3.¢:::} IOflx = 2102:44. log 125 12.307. .a) 12.93 + log 7.94670.> logx=3.3.a) x = lj125 <=> logx "" log x = 0.04 logx=0.9933257 => x.30103 =1.)4.23670+1.> x=1255. 1·log3 =0..91.87760-1 b) log ~~~~ = log34.a) b log91. I 07192 ¢> logx=2.73-logO.0.8 = 2.92 J426 "" log x = 6.64423 b) x=\l654. 18.93.63-log\.69897 =} x = 5.OJ 6 b) x = 6.99.55 ' .3·18.90.3.· ~ log38. ..¢::} ogx:::::.0005757 x=27.45 3 .5.09889 ¢. ¢> c) x=7.39216 = -0.12.04139 b) log123=2.a) 12.29084 -1.876 .> logx=3. ..a) log 1.= .II"· 0.'l2J-O.12240 = 0.799 <=> logx.36922-1 1..> logx = logO.000004645 cJ x=4.30103 = 0. 12.55630 loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0.53870+ 0.68806 = 0.> x=63.31737.89.54033 <=> log x = 0.72428 = 3.95061 = 3.2113 log(34·53) = log34+log53 = 1.n ¢.= c) 242 3 44.830n c) x=7.. o g .0.94 ¢.936726 = } x =8.271) = log78.<819.> logx=-.> ¢.87.05178 c) -1.95890 -2.30103+2·0.7 + log 832.40637 <=> x = 2.84.271 = 1._ 4 243 .73434 c) log5)·2 12 .

.44275 c) x=0.21 ~ logx=log183.a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I.> log4x=logl ~ 4x=1 ¢._54 <=> IogX=-_ ~2 18.65738.:::::.l.231 1832-4.+ 1)2 log2(x-l)+log2(x+2)=2 b) 12..9 + Y = lj345.2x= (4x-15-=> .IS)' => 16x' -122x + 225 :::::} b) c) XI ~ - 122±-J484 122±22 ::::----..=2.115.a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl 4 2 0 4 2 Logaritamske jednacine (jednadzbe) vrijednost varijable).178815 c) x=21. .=> 2x--x-2=O =>x1. x=3.a) logx+log4=3 => b) logx+logI6=log48 c) 21ogx+log6=log150 12.4.1832·4.974= lj648:874 = 8.78 34.11.=::.:?: =loglOOOO'-log25 logx=loglOO-log4 xc=25.' => 3x+i:::::±1 -::::::} c) log2x log (4x -15 ) log~= IObo-25~ X" 100" Q =I (3-.jrj?~_2'C2c-_~64~·~2~?~5 2x = (4x . " 5 5 x 2 -1=3 => 2 x +1=5 => 2x2_1=7 => log4x=log1000 => => log16x=log48 => => log6x 2=log150 => 'l- .. =0 12. 12.=3.25..a) x = V345. 32 32 =- 210gx 2-1og5 =2 <. Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane. x2=1. b) x· b) log(3x+ I)' = 0 =? x. 2 b) log2-J2x-l=log 2(x-2) =? 1±.104.3 11.84149 12.> x=0.ie ljesavati.a) Nema rjesenja_ X 12. =? x=-9..335 1 I =0. c) -2x-8=0 X - '::<'('::<'-1)=1 4 2 =? x=4.1' x P }.9 + 302.111.000000006 b) x=0. =.=.a) 244 - Xl X 8 4 > ~I\X"# 4. ovo nlJcrJcsenJe).117. (1)' e.-I=(x-2)' 245 . Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je: x+l x x+l x ( 'X ) =X-7 log5~~=log5~~ <=> ~~=-.. x 2-x x 2-x .~-~~·~.:x I+.2+1og4.a) x.:::> log x "":=':':"""=2 I-log 2 =} =} => _.".a) Jednacinaje definisana ako vrijedi x.109. 3.x-2 =? Rez.===> x=4.2.09 2 x = lj345. ::::-. I c) -loa ~=-5 ox 32 2 3 8 40 =? Y --30~L.a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1. " => 2x-x-+2-x=x. logy = c) x=821..21 ~ logx=1. odnosno.45·11.a) x=28.:. =? log2(x-lXx+2)=l<]..x. a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5 12..108.1678696+0.::. 2 Nen.114.= .a) ?418'x 3.5. Xl .==--.003815.14486. Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine.x 9 IOg_.234134 =>x=17..ta rjesenja. 974 . x=±2.3 . 12. x=±2.. .<=>Iogx= log--<=>Iogx = lol!l 832·4.3+3IogI1.11. 12. b) x=98.9 +~67.23 rlog4:\21 45\21 45.54 => x=0. )' ~2qIOg2x=log4x-1) 1 22 + . I =-- 2 I 1 log . log3(9-2x)+log 3 x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9 => 2x 2 9x+9=0 => x. ( _)2 .. (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu c) 31ogx-log5=log25 => =? 12. 21ogx=4-21og5 ==> tog => logx=2-2Iog2 logx=log25 12.43-4Iog18.9 c) x+5=1 => x=-4.1.106. y = =? ~673 . x=250.45+21oglJ. x.445' =? 12..<:=:> A 2 2 ¢::} Nema rjesenja X' =? =? : - 2 =--. odnosl1o.· :..105 ..=(.09 ~ +31]].a) logx+log4=O b) 21ogx+log2::::1og98 => logx 2 +log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98 2 ¢:> 2x':?:::::98 ¢> x ::::49 => x. l -~xl )=2 = _..06678 b) x=0.231-1og45.110.112.09 3 .99258=L1604496 .a) log3(x2-1)=::1 => 1 b) iogs(x +1)=1 => 2 c) log7(2x 1)=1 => 12. ¢.:::. 2' 8 =~. 4 U oblasti definisanosti jednacine vrijedi: .7 .43' 4 <=>logx=log3... 4 => => => => => => x=±2.1. a zatim .1..:.017234 12.> ~~ > Ol\~ >.=> x+l 2-x .116.107. 3 1 = ..0.::0. x=5.113.1.ffi 4 -J2x-l. x 2-x O<x<2.:. -~ =? log y .4 1 1og y __ log67.ffi 4 2X.( b) ~-~=1 = 25:::::?x 3 = 125 => x=5 x2=4 x l =::4 x7=4 4x=1000 16x::::48 6x 2=150 32 X') =? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x. ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.g.231 • 12.0556989 log~67.09" ..='"32 9 ( 25 .

·2. =-(I+log. 25t" +25t-6=0 => t='5 => I =--.132.a) ¢.94 3 12. x=·2 12.1=10" => 1 x=9_ i => log] x=t.20.118.a) x=2 b) x=2 ='51 => xlog2 = ·log5 12. 3x'.> 5. 5' .. ¢. 2' .a) x=3 b) x=3 => logx=l => logx=3 => x=1000..99 b) x=5 2 log(2x . = 900 2 ¢::} 9Jog7 ¢. 10' 25· 4' + 25 .1 ¢.=> x2-6x+5=O => x=5._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S.t -3t-4=0 => . 12.a) b) x x log.1 c) x=2.(2' -I X2' . => 3x' .r+1 . c) log2(log:.=O::::} log.1' 2' =t.10 10 12..6 5' = 0 <=> ~.b) x=lO.. 25 ..> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 3+IOgl±~(1-logl)2 (.131.a) x=6.2'.)=. = .> <:::> 9!ogsx ·iog5 - t =324 logsx= 2 <:::> x=25. (6 5' -25.x) =2.> = 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l. x=1000 =:::} Xl J" . x.> => 2Iog(x-3)=log(x 2 -21) => 6x=30 => x'=5. . x 6 .a) logj(S.120.a) Jog. c)x.137. 12>0. x=3 b) x=48 b) x=·1.5) I () (' ) ( )2 2 ( 2 . II = 3. 2 2 2 c) log.20x + 33 = 0 => c) 1+.x=2 1 b) x=3 b) x=2.5 b) x=I. log(x-3) _ I log(x2 -20-'2 12.' =324 . x = .> '~.' = 50 2 3 + log3 + (I·' log3) 2 /:50 ¢.1+fiii 60 12.= 3¢::}x = 2.2).a) x=IO 'O b) x=125 12. ( x-I ) =log 3 .a) X= 59 12.> .25 .20') 12.(3x-5)=>(x -3)=(3x-5)=>x -3x+2=0 => x=2.a) log(logx)=O 12.j21og21og4(x-lS)=O => b) 1 ¢..1 c) x=100.[.128. x.126. }" 5.. 3 247 .136. 16 2 (5'2':" log~2 x-31og~ x+5=9 =4. I 21.127. => c) x=4 log.124.a) x=0.x=3 =81. 41og7 X = 36<=> 36 Jog. (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni date logaritamske jednacine). x>2.123. 2' +x-4=2' <=> . => log.a) x=2.140.8 = 0 => X= 4.x)=2 => logjx=4. =-1 .3219.a) x=3 12.a) x=IO. =6¢:::?3 x -.. x...:::.1=31.~i" =I ¢.135..a) log.a) x=.01 3 12.. b) x=4 .=> x-l=-l+x I+x X=--.(iogx)=1 => 12.a) x=1 1 2 12.130..3)= log. x = 36¢::} log7 x = 1 ~ x = 7.> 25 25· 20' + 25 . (1' .1-4=0 <=> ..139.1 +6)=x¢::>3 1'.125.5' -25.2). J= 0 +1 => x::::]O. b) x=- . x=2 c) x=±·c) Nema rjesenja. odnosno.129.x=4 12. x=O.E=l => Fx=3 => log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I IOg{IOg~2 x-3lo g ·2 Iog . 12.~ logx b) x=IOO.> + 1:::0 1 =>log21og3.122.a) x=100 246 t] X • 22Jog7 X :::::: 36 /"0.Jx -3)=log. x 2 =-2(1+log. x. 3 b) x=l.1-:. 3+10g3±!1-1og3! log<.a) log(6. -1)+ log. (2' "':'3)= 1 <=> log.a) x=51.r-l 12.[3 => b) x=9. logllog2 log. x .6 = 0 " 1 2.x=5 12.-. 1>0. log(l+x)=-1 3logsx" b) Uputa: 5' b) . lOgH2 (3x 2 --12)= 2 ::::}3x 2 -12 = (x + 2)2 ::::}X 2 ~ 2x . x=O.'* b) 4 log4(x-IS)=2 => E c) x=29 2 b) log. 2 = 18 1810gjx ¢:::} d) IOg3(3 x -.134. => x = ·2.> b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2' x=--I =--.133. 12.1=4.=> 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8 log x' -8 2 .. .a) Nema Ijesenja. !og4(x~lS)= 1 => x-15=16 log2 Jog 3 E => 1+."· I .=I. (3-IOg~ }OgX = log900 <=> 31ogx-log~ logx= log9+ 2 ¢.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0.20')=x+log25 <=> log 6·5" -25.119.138.5 12.l'.2 2 2.. ¢. x=28.. 10' . j __ 3.'.a) x=9..L _5 x 1 9 ¢. 20' = 25 . 12. (2 =1 =1 => xl=2.1 +6=3\ ¢:::?3 x c) X+5}2 => ¢:> 91og7 12.

x=8 b) x. =3 ' .a) ]osx+lo§Fl ""--+---~1 <=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3 ~ ...=O.. .x::::a broj 10.52959.J3.a) x.x= 2.- 249 . x=1 => x=2. 1 b) log 2 x+log.=l0 12. =-1. .x~l 1 = -2vlog? x= 1 ~ x =~. b)x.::.630929 log. =1000 b) x.a) x=-. <=? 191og 2 x=1 <=:? x=V2. X2=JO 12. = I 25 =1 0>0 i a*I.a) x 2· log x + 3 log -4 bJ x 2· log .157. dobivamo: " 19 log) x log) x 19 !og!6x+log~x"Tlog2x=<=? '+"-----+!og.. x = 0. uzimajuci za bazu 10. .a) x. Za 0=1.. X ) = lOO. RezlIltal: x = .3)U(3. Zd x.155.J2. x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz.1 2 =2<:::? log~x+~'--=2¢::} (Jog2xY·-2Jog2x+I=O log} x ~> log. b) 12.. c) x=4.158.~10 \/10 - 12.. =3 ' 1 10 - 12. x=30. c) cJ x. X=-.. 36 IOl!.x. =39 . x.x~iJ9 b) 1 4 x =1 12 X=- 12.a) x=25.x.150. x=8 9 x~2 10".log27x="3 ¢:? Iocr..a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo jednacinll xlogx=logx.161. x. =2 . x .a) x=9.-~-. Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu.1 3:::-- 1 3 x=16 b) ¢::} c) x=16 12146.=30. ~ b) x.4 b) Xl 12.X4 10 9 12.=0 -4 JOii2x log:".::= I =2.a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3: 4 log.log9x. x.a) x=4.x~J5 b) x=2. Jogx l+logx logx-2 logx 4 Zaa>Oia*l.JZ _ <=> log. 1 I 12. logx=t.x.. x~2 b) x = 13 I I ]0&6 12. I. cij im Jjesavaojem odreduje111o njeno dvostruko rjesenje x=1. b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3.613147 => x = 1. =-.a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2.148.\ 5 x ~16 +~--~--~ log x 3· log x 5 1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x.155 .142..? ~~+3+log?_:r=3(..+=).=100 cJ x.7= log6 c.' 2 3 3 248 =).a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine. (l-x)logx=O.159a) x.149.a) Za b) lal>O i lal*. =-. odnosno.=0 <=> --'-.. x2=10 b) x..OI. x·---'-.r=-36 log216 log28 ~.=3. x=1 b) x ~ 10g 3 28 -3.1..log2:2 x--l-Iog 2 x-2::::: Oq log2 q b) lZ.=1000 c) x. xE(O.. dobivamo: I .=O.x.144.. Rezultat~ x=l. - x~l x~O. <=> log.a) 12.141.. I.a) log r 1 25 x~- b) x=~ 4 2· log 3 .I)U(I.OJ.=O. log2 log3 ]0&210g3 b) X bJ 1 x~9. dobivamo kvadratnu jednacinu I' -1-2=0.1S2.=O. = .630929 '" --~1.147. odnosno. z.x = 10g 3 1O x~l. dobije se: I logo 2 log4 1 -I 2 Jo&4-log"~O ¢c} .=1. x.n log3 I <=> log. (1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI = -10 . Smjenom = 2 + log x. c) x~16 12. c) x=3 12.= -t'~.a) b) Zaa>OJa:l:!.a) 12.x=a.l. 2=1... Tako nastaje jednacina log? x 12.. iz pocetne jednacine zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine.x_..1S4. X log} X 4 log_" x.=O. x. ! 60.a) x~O. log -I' 4 x 5 log x ~ 12. =2.x log)x 19 '19 ~::. 12.1Sl.156. I 1 X=- 25 x=l 12.OOOI.==.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2. =-1.143.162.imajuci za hazu log? x ~ log x ~ 2 = 0 .

b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:

FxIOgX=::IOgx<=?(::-../x}OgX~O
<=? !.-../x ~Ovlogx=O ~xJ ~1 X, ~4.··
2
2
2
.
'
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat:

12.163.a) xJ=I, x2=9
b)

XJ::::;~'X2=6.Uputa:

12.164.a) x=3
slijedecinacin:

61og62

X = (6!Og6xtg6X

xJ

= I,

x

2

=

4"+4
lo&--:::::x

b)

x

005

log"

b) O<x<256 c) x> 2 32
12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3 81
c) o<x<V3.
12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18

c) -33<x<-.

12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI.
12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2
b) 2x+5>0 A x-3>0

~> I<x<3.
A

2x+S>x-3

12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'>
12.173.a)

XElf: 6)

(-

XE

b)

b) logl(2x'+5x+I)<0

~>

(9, +=)

¢o}

c)

XC'

(-333,

±)

12.180.a)

Xc

c)

XE

x>3.
4
3

(-l.2)

XE

\

b) 3x-2>0 A 3x-2>2 ~> x>-.

12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4

2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1

x-7

XE

(-%, -5~Ji7)u(

[2.17s.a)XE(_oo,-3~m)U(~-3,+=)

b)

-S-:Ji7,o)

XE

(-J,J)U(3,5)

12.176.a) Razlom~kje pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su

12.182.3)

XE

cJ xE(( 2)U (3,+ =J.

J-x

¢:>

¢:;:}

3x - 1

- '~->O

3x - J

1\-->

(-31 ~ -11)UlJ.

1

1

1
-<x<1.
2

¢o}

x < -6.

¢o}

¢::>

x<-3vx>3.

b) xE(-IO,-4)U(6,+=)

%)

~ )U [)'i, + =)

12.185.a)

XE

(4,1 + 2.J3j

12.186.a)

XE(O,

.'-

(3

xE -2,2

XE0.

J

I-x

b)

(

12.187.a) xE

<=?

J-x

¢:>

U.Q
-':)
\ 9'
5

J 2. J 84.a) x E

.

logx

4-x
4-x
-->01'0. ~> 1 ¢=>-2< x<1.
2+x
2+x
x' - 2x + 1
x' - 2x + 1 1
0
>0"
< ¢=>XE .
x-7
x-7

I-x

~]U(2' 4]

12.188.a)
250

<0

12. J 83.a) XE(O,

)U(3, + (0).

xdo. I)

0 <x< 1

x-2
x-2
-->01'0.--<1

¢:>

12.18I.a) xE (O.lJU (2,4)

oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1

b)

¢:>

(-3,-I)U(3,+=)

4

=>

log005X>0

0 < x < 1.
logo
.04 X >0
C)

6+x
+ x 0 1'0.--<.
6 + x 'I
logo; _·······>0
= 6l+x
-->
" l+x
l+x
Xl -1
Xl - 1
Xl -1
logo.O!
<0 ¢::} - - > 0 / \
>1
- 9
x' - 9
- 9

c)

3

b) XE ~,+=)

¢:>

3x - 1

b)

I

b) x>-I

>0

log] - - - < 0
"5 I-x

12.179.a)

log2 x>log216 ~ x>4.

~>

(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l)

x-2
log6--<0
I-x

c)

¢>

x <0)

(x>OAlog 0.04 x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O)
b
,

logaritamske nejednacine (nejednadzbe)

12.165.a) log2x>4

X

4-x
b) log, - - > 0
2+x
x2-2x+l

Ako uzmemo smjenu 2 =t, dobivamo kvadratnu jednacinu t 2-3t-4=O.

12.5.

log~
7

x2 +25'

12.178.a)

_ 4"+4
2' = _ _ .
2x+I_3

¢::.}

2x+I_3

~>

log

¢:>

=Xlog6x.

x>O) v (x+16<0 A

7

m.

x~2. Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a

b)

12.177.a) (x+16>0 A log,

0,

b)

b)

b)

XE

(-1,

2)U(3, +=)

- 40) U (13 2+.J2_)
(2-.Jz,2.

xE[2,+=)

_:c,

14

1)

xE(I.IO)

\
1 1\ (I
-4,4 I
( -'-)U
16 4
\
J

XE

XE(~'
c) xE

I)

(0, lO- JOO

XE

b)

xE(0,[)Ul

b)

(4

xE
XE

10

,+ =)

(1, %]

b)

b)

lu (10I

3 J
,4

[5, + =)

(-=, -2).

251

12.189.a) XE(O,

~)

1+.J13)

,og? _ _ _
12.190.a) XE(11
2

12.19I.a)
12.192.a)

~

rlog

2)

±)U [4, + =)

XElO'

b)

(log, 6, 1)

13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E

L ) 10'
XE (1, +=)

12.193.a) XE [0,

~ )U(~, 1)U(4, +=J

b)

b)

XE

b)

1,7<x<2

b)

xdo, I)U (FJ, 9)

pog,,fi, log, 3j

13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan

c)

XE (-

2,1)

13.1.a)

2
12.195.a) x:2: 1
12.196.a) XE (0,
12.197.a) x>l

b) x>2

3)
b)

1\

x:2:11
b) xE[-l,

x*3

b)

XE[-k,O)U(O,l]

O)U

c) x>-5
c) 0:5:x:5:1
(0, 2)U (2,4]

12.198.a) x:2:2

b) l:5:x<3

b) 1t

c) 31t

2

3

12.194.0) x>-

'!.

13.3.a)

d) l1t

2

2IT
:3

c) 1711:
45

13.6.a) 90°

b) 311:

c)

4

d) 14n:

45

11:

13.2.a)6

IT
b) -

3

IT

d) ~
12

c) -

4

SIT
21t
SIT
d) 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= b) 3 9 9

41t

3

13.5.a) 180°

b) 360°

c) 720°

d) -360°

b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450 0

13.8.a) 210°
13.9.a) x: 1=180:

b) 135 0
11:

=>

13.10.a)-229°1O'59"
13.1 L 108°

x=]80:

c) 330°
11:

=>

x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" .
d) 630°15'13"
d)-14495°49'56"

b) 171°53'14" c) 286°28'44"
b)-114°35'30" c) -1031°19'27"

13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
d) 3 0°

13.12.a) 90°

13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k
b)

a)

c)

~a

odgovara datom broju:
d)

Y

2

252
253

13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici

13.18.a) in30'

si 120'

13.21.

b)

a)

c) sin2 0°

b)

13.27.a)

d) sin300°

13.29.a) Drugom

13.30.a) 3

13.22.a)

tg45'

b) tg120'

c)

tg225°

d)

tg135°

b) 2

c) Cetvrtom

b) Cetvrtom
13.31.a) 9

b) 1

13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
222

a6

.

'138
b8
=-=0,8; cosa=-=--=O,8

13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm
c 10'

10

c

b)

'!..

c)

2

5n:

d)

4

a

~rgf3

a

"

6

10

6
b 8
B~COSf3=~='10=0'6' rg o;=-;;=g=0,75, ctgO;=~=6=1,33
a

·1

13.25.0)

d) Trecem e) Trecem.
13.32.a)·5 b)·3

8,
=-;;b ~6=b3

a

6

crgf3=-;;=g=0,7S

4n:
C~_A

3

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6;

tg,,=~;

ctga.=0,75;

sin~=0,6;

c080=0,8

tg~=0,75
b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6
13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5.
b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3.
c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7.
d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.

3.26.a)

t

~.
254

b)

c)

d)

2

13.36.a) 1

13.38.

b) 1-.J3
2

C).fi -2
2

d) 2fJ+I
2

%

. 13.40.a) 22-fJ
6
.
5
t3,42.a) -::;

b) 4+../3

b) _ 96
9

13.37.a) -3-fJ b) fJ+1
3

13.39.a) 3

b) 2,{2-1

13.41.a) 1

b)

c)

";'2
3

c)

3
5

1

-

9

255

. II .12) = 1.a) x=·l .flO 1.47)=-0.55. 4 2 1.Jl-sin"1 a .2rgactga :::: 25·. tg1457 0 = 0.85605. a tame je kosinus pozitivan.0906588 1 1 Jl+4 5 4 b) 3 13..a) 3cos 2x-3 =-3(l-cos 2x)=-3s11/X c) = 12 25 2 b) tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg 2a -tgcrctga +ctg a) =5(25 . :ctg(.65. tg27 0 = 0.7986355.8438539. sin ex 256 12 257 . c051457° = 0.855993 .661006 .sina 13.63. ctg27° = 1.58.054995 d) x=0.399985..34° = 0.601815.x. -~ 13. = (tga + ergo: J .2627566 d) x=11" 18'36" d) x= -4" 34'26" d) X= 1.183156 b) x=1.568S016 13. c0532=0. tI 121 121 612.7]' =~!21-49 =~72 sinacoS(X . etga::.49.g'0:=4'co.a) x=71° 15'45" 13.x+sm x= Sln.. ctg15=-I.= cos ex = .a) b) 2sin 2 x = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 = _ sin sina I-tga -2+1 J . 2 18 13 13. 13.075862 b) x=16° 58'46" b) x=82° 52' 37" b) x=2.a) sin44° = 0.47)=-1. 13. x cos x)= X = 0 4 ) "') .5 128455 d) sin(-12) = 0.62.59.. tga =2. tg44 0 = 0. COS I 5=·0. cO$27° = 0. 3 1 ~l+ctg20: 13.48. ctg32=1. ctga= 40 17 2 d) 3-sil/X-COS x 13.52. tga=~.3) =11 O.54.60.3) x=0. tg53° = 1.5365729.96568877 .2913879.::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa..3270448. sin a CDSa ---+-cosa casU coso: sino: coso: cosO: sina +cosa coso: .SlnacoS(X='3"' I 2\20. Kako ic a u cetvrtO!11 kvadrantu.r-(.7 -2 2" I-cos2 x+tg-xcosX=Sll1.834223 . tg( ·676. .5726734 e) sine -676.JJ.956304' . 13. 13.J5 =-. sina.:2 13. 7 .sino: ::::> . 2 2 ]]61. tg42.co}a)=9(1-2'-)--3=4.::::3 :::::> .9165215. Osnovni trigonometrijski idcntiteti 2 t[fX 1.46.9626122 d) sin42.5514266. cosa-I -(l-cosa) cosa 7fi ctgcx::::--=--. ctg42=0.a) cos ex 41· 40 9 3 3 4 d) ctga=4.67.6358599 . 3/liJ 3 :.4364167 b) sin 15=0. tgI5=-0.2 X + sin 1. I 3 =:.--'-_ cosa 12 5 I 5 ctgo::::::-::::-_..5 .6946583. ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< ~1+tg2a sin a cosa-l 2 l-cos a. tgO:='2. c05(-676.13. x cos 1 1 sin x+2sinl xcos x+cos x=(sin x+cos 2 x} =1.6735287..64. c0553 0 = 0.9112069 eJ sin1457° = 0.7193398.45399.. sin (Xcos 2 sino: c) 0 =2 2 c) cos a sin-+ x-cos4 x-sin"' x+cos2 x=-sin1 x(l-si~l x)+cos1 x(l-co$Z b) 2cosa .x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x b) 12 3 a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin 2 a.Slra=".5095254.34° = 0. ispred korijena treba uzeti znak plus. cos42=-0..' cosO: = ji~ctg'o: =15=-5- 3fi.0701416 c) x=13° 12'6" c) x=85027' 18" c) X= 1.2 sm sina +~0SC:.53.=JI-cos 2 tga 13.sino:=S' cosa='5 8 13. 2 13.44.~. cos(·12) = 0. tg(-12) = 0. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va: a) sin42= -0.5. ctg530 = 0.5 16892..47)=0.a) coso: ( 13. tg42=2.891006.753554 c) sin27 0 = 0. b) sin53° = 0.340 = 0.a) x=48038" 13.2 = 23 . cos42.x= 4/7 =4 2 sina 12 tgCY. 2 2 2 (X a 9 + ctg o.759687 . tg32=0.a) 2cos 1 a tga=--=-~.J5 ctga Z zJ5 =.43.a) sm.6561479 13.650287. ctg44° = 1.45.57.0355303. cos44° = 0. sin a+cos cx:::! => cos~a=1-sjn2a ::::> cosa=±.47. 5.739161.(-2) 13.0) tg a=. t[fX 3 7 f7 c) t[fX=7. fRCX+ctga=3 10 sina=~.292371. 2 13.56.66.2627566 0) x=-1. 168233 cJ sin32=0.30573068 13.

:. ( sin a 2 (cos a+Sin a]= 13.69.sm ~cos222 .--1 ~~.a) 2 .78. b) 2 sin a+cos a . l I-sin x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx coS"" X ) .~ .] =l+cosx -__ . tga I-tg a tga 2sin 2 a"':"1 d) 13. 2 . x sm 2 .~.:::::: (sin 2o.x d) sinx VT!="sin xX1 +51n x) 2 b) smx c) (I-sin x)' (I .X-SIn x 5111. ..-------2.2cos.tg lex 1 2 1._ sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx cosx cos 2 .x sm.ex b) 1 1. fg-a 1..-. x x tg ~.-.:(sin2o. 2(X-cos -a.a) .a) (l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) 1+ cos'a fsm a· cos'a I-tg 2 a tga cos 2 2 x .-.a) 1-2cos 2 'a SInX - cosx 2(I-cos 2 a)_1 .79. sinacos/3+cosasinf3 a=(1+ sin2~a) b) (l+tg2U)COS 2 1 tga c) l-tg 2 a ctg 2 a_l ctga -..-. cosx (l-sinxf .(cos:? x + sin:? x) cosx sinx cosx l+ctgx + 1+1gx =".. sin:? x tg 2 . x ~ ----sm-cos x 2 2 cos -2 . cos:? x ..a) b) : --.a) 13.tga+tgf3 ctga + ctgf3 b) sin ex sin f3 --+-cos ex cos f3 cosa .70.inx +/-Sin-.)2. (sina+cosa)2 ____2___ 1= 1 +2sinacosa tgcx + ctga cos 2 x-I sin 2 x-I 5cosx-4 3-Ssinx c) l+~ 13..Jl-m+~ cosx 2 b) 2 1+111-(I-m) m 4 2 4 2 sino: coso: coso: sina 2Jl+lcosal 2sinacosa' 2 =2sina.cos. 2 1.. cos 2 a sin 2 x sinx • 2 8m b) 2 c) J +sin x 2 x x]_ _ 13.:12=L ~ ..=cosa eos a ~: sin x Icos2a=cos2a+sin2a:=1. sm-a sin2x 13.74.-~ cosx + 1+ sin_.3) (l+.:.. =~~=tg2a.)(sin 2a+cos 2 . :2 cos.76..75.=l+sinx .-- = leas 1 x.a ) Sl'n4rv~cos4a::.+cosf3 -sin ex sin f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3 b) sin4 a+2sin 2acos 2a+cos 4(X. X .I sin:? x-cos x sinxcosx ..x.. sin x sin 2 x . +cos 2a. ' 2 .a) ') = ctg-u._"-__ + _~:::.72. cx.-cos ~ 1..a-2sinacosa=o.. _ Icos a.68. sm~-sm 2 2 X -2 eas 2 X '2_ X cos - 2 _ 258 259 . 2 sin':..sm x (1-sinx)cosx 1-2s1nl x '2eos 1 x -1 sin x --.-c. cos 2 x-sm 2 x 1.a) 1= --+"'-. a ) =sm 13 .. X cos-x cos-x sin xcosx cos 2 x x X 2sin -cos-- 13.sin x XI + sin x) cosx cosx d) 13. _ .-1. d) cosx l+cosx [1+ (l+COSX)' . [ 1+ 1+2cosx+cos 2 " ' ( +ctga1 ' )b) cos 2 a+cos-actga. 2 2 2 .2eDs 2 ex 1-2cos 2 a c) 1 =-----..X (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx .+l-sinx .-: sm.x ) l--sinx 5111....x sm..77.= -.x+cos.~ =2sinacosa 3+5sinx 4+Scosx cos-.13. = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+ Vhin x . x cos x .\: cos x 2tgx ctgx=2.

8" 15 2S1D2 sm-2sm15 15 15 Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i 13. 15 n ir .91. 27 13.-=smXCQSx.2sin·! a + 2sin 2 acos 2 ex .a)(cosa + sin a) = sina + cosa .sin x)..83.:[. sinx+cosx cosx-sinx .SIIlX+Cosx)(sm X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: J3.J3 d) ctg-.a) T~-=4 2 2n d) 2IT b) 2IT 13.85 sin\x{J +ctga) +cos\:.a .96. Sir 15 15 ..88.? ~ sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) = .~ 15 15 :: 15 15 cos~=_~15_.. 15 2.a) 2IT b) b) 2IT n 13. sin a +2sin acm?a+cos4 cx::::(sin 2 a !3.94.a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50° b) cos8000=cos(720° +800)=cos80° c) tg 151 00=tg(8-180°+ 700)=tg70° d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°) 13.= Ctgl28n +.. 8ir cos.95.fa)-2(sin6 a +c050a)= 4 2sin- = 1 sm x + cos x .ex sm a :::: . 3 6 \ 3 3 6 2 6 3 .90.::::: 2ctg 2 ..:Os-=---15 2. 2.=. \ IS) 15 15 260 15 4 +cos4CX)-2(~in]cx +(:os20::X<.86.a) sm -15·· I. IT nije period date 3 funkeije.84. ( n) n ~. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.X :. Jt) " 2n _ " ( 13.in'lo::-sin20::sin~a +cos40::)-2(~in40::-sin2cxsin2cx +(:OS40:):::: 4 2sm- Stn- 15 2 ::::3sin a+3cos-t a ..--g.6.m(3-m2) 2 ::::3($in a c:: 3 (sin 4 cx m(1-m~ +1) N m(2 . 2n.)=tg!'.1 510 - tg ex - • 2 sm-a .2sin ~COs 2 Analogno se dobije: 2cos 2 -':::' ___~2.cosx(sin x + cosx) 13.82. . 2 2 ~ ( SID.x 13.[3. 3(sin.a). _ .S7. 2a (1. lC Jr 2sm-cos- . 4" 13_93. Sin . 2n sm. cos 7) -a 1 ..81.x-_-l 7 • J3. pa l ') 3 ..a) 2IT b) 2IT c) 2IT IT 13. 8ir .a . -S b) 3 2 13. .a) . 1 5ln- => cosa d) ctg750° = ct. n: sm2Jt c) c05405° = cos(360o+4SO) ~ -J2 co 545° =--=2 = ctg30° =.g(720o+300) .a) 15 15 2. 3 :::: SIn l l sma) a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos 2 asin ex = ~ . 0/ J + c~s ex I-I-' cos" ex( 1+ Si~)= 13. =1 sin:.b) 1 c) 2 13. /X+~n~9Sin3(x+:r. 8" . 4n: 2sm ~~ 15 15 _-'c1S'-. S l n .sin ~ a sm-·· 4n: 2 15 .I)=9sin(3x+n)=--9Sin3X. 2" S!fi15 c) n) n Si~=Si{)Jr+~)::::Sj~=.----sm 2'-]=2sm-cos15.. 21< .::: ctg---:-. 2 sin ~ _ sin E cos 2 x 2 2 2 sin 2 2 ~ • E .)a +cos. - ") cos ~ ex C{)S._ sml2. (sin x+ cosxXco5x-sin x) --cosxI-I--sinx) 2 sinxcosx-sin x-sinxcosx-cos 2 x 2 cos x-sin 2 x sin 2 X cos 1 x sin 2 x + cos 2 X ~-o-s-2-x + -co-s-2 -x tg 2 x + 1 sin 1 x-cos 1 x = sin 2 x cos 2 x:::: -tg-2.::.80. 8" 2 l--cos2 x 1-sin2 x sin 2 x emf x .:(1 +tga)= ..? ' : : : tg . b) ((_1 =-_·-. cos . 4n. sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1+2sinxcosx:::::m2 :::::>2sinxcosx=m2-1.J3 b) cos-3 Ig 251r =tg(411:+!'. " -sm··-sinsin8n 711: 15 15 15 cos=>cos-· => cos( n _ 7n: ) . 19Jr ( 1 =CO\ 6n + 3 : : cos 3 ='2 199n 7_. 7 261 .2cos-l a = c:: 15 =---.sin ~ Sin[n + nJ sin _16Jl:_ 8" cos- 15 cos- .I'n 2 ) 2 1+21112 -4m-+ 2 +cos 4 0::)= J 2 sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ .a + cos.a) 2IT d) c) IT lC c) 4 n 4n 3 3 c) 2IT d) 2IT 2 T=-~·- +coia. COSX smx cosx sinx cosx smx smx cosx sin x(cosx .89. ..~ . ( 2" I . _(" • 2 • ") .-.

U ovom 13. 13. ona vrijedi i za znakova: 1_I-f(x2 l-f(x+c) 1 + f(x) f(x). 13. % )u[ n. funkcljaje Pozltivna.114..11 S.a) tg2650+5>0 b) ctg573o>9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-270°1>0 13. i .J2:. OSlnus ImaJu 3.)..os(-x)=-8cosx=[(x). funkcijaje pama. 13.70711 cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta. U drugom.a) 2"" -1-4.. b) Funkcijaje parna. b) f('x)=-~sin(-x)=3sinx=-f(x). U onim intervallma u . 263 .a) b) c) d) 13.97.102.a) d) ctg76° cos67° b) c0524° c) ct~~~O d) tg18° sin73° b) sin39° c) tg sin 120° ~ sin(1800-600) = sin60° = 0.J2x je P.. b). 13. d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1.11O.103. c) Funkcija je pama.a) sin1250>0 13.[5x nije periodicna. b) Funkcija y=cos. Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P. lOLa) f( -x)=2sin(-x)=-2sinx=-f(x). funkcijaje parna.f (x) 1 + f(x) Kako je f(X+2c)=f(x).1 21.') __ (-xJl -sine-x) ·_x 3 +sin3x __ x 3 -sin3x f(x).100. tllokcija je nep'~rna.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2.1 13.J3x-tg.3 P2 morali sadrzavati u periodu P. 13. c) Funkcijaje parna.:: 13.9.109. .*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x.8.00-45°) = -tg45 ° = -1 d) etg 150° ~ ctg( 180° _30°) = -etg30° = .*'a) Funkdjaje parna. 3.tg'3xsin 32x = _(x 3 + tg3 3xsin 3 2x ". FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna. 1(--. n:Ju(~. funkcijaje nepama c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x). tj.a) fe-x) = (_X)3 . c) .J3. vrijedilo bi ~ = m .120.5 tg120o=tg(180o. 13. . I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih (~. funkcija je parna d) [(-x)=-S\. b) sm3200 <0 c) c05116°<0 d) c052500<0 .· ]3" ] 7" " Sn: r.. U intervallma (0.a) Funkcija je pozitivna Istl znak: (0.11 l. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan.105. Svodenje na prvi kvadrant 13. b) Funkcija nije ni pama ni neparna c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna. 7C) funkcija je pozltivna.x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x).98. 13.106.= 5'i ' c) 0 13. e) 'g!3So =tg(18.. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u trecem kvadrantu.a) 262 13.-[(x). k' kOjlma SinUS I . kada Je vrljednost funkclje O. 27r)- %JU ( 3.8 6 6 03 cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0.a) Period funkcije Y = sin.. . . a slucajuje: m: k:=.J3x je P2= 2~.a) 13.a) f(. ~ = k • pri cemu su m j k ~ P2 prirodni brojevi.). b) U intervalima (0.107.600)=-tg600=-fl./3 b)--2 2" b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T = .a) 13.a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0 13. () l+fx+c ·1+ 1. x=x+c f (x+2c)=f [() x+c +c1 %JU ( n:.99.tg33(-x)sin 32(_x) = 3 = .a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna. funkcija je neparna. tada bi se periodi P. 13.3 6 6 6 6 13. .J3 . ParDe i neparne trigonometrijske funkcije 13. U cetvrtom.cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20- ° ctg86 13. to je funkcija y=f(x) periodiclla sa periodom 2e.119.7. sto znaci -x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x dajefunkcijapar~a.x -tg'(-3x)sin 3(-2x) = _x 3 -. to posmatrana funkcija nije periodicna. za svaku vrijednost varijable x.108.. 3 13. . 13.112.104. b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna. Znaci trigonometrijskih funkcija c) IT a period funkcije y = cos. 13.8 6 6 0 3 sin13So = sin(IS0°-45°) ~ sin4SO =0.a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° .

2 ' c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = . 2.212 0 .a)* sinl3.866025 2 13.a) sin55'=5in(900-35°)~c0535° b) sin 114°~sin(90'+24 ')=cos24' e) sin 160'=sin(1800-20')~sin20° d) sin325'=sin(3600-35')~-sin3Y J3. = cas( ~ + ~~ )= -sin ~~ . :. 13.134.. -.707106 2 b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=.136.1022 ° ) _ ) _ tg(.133.123. 2 iJ Adicione teoreme (formule) 13. +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa. b) sin825' = sin45' = c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1SOO)=sin 150'= sin30'. ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1 d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = c) .328 0 )sin 958 0 etg 572 0 =~:i-g218°.142.11t=tg(331t+O.5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0.a) sin 111r=sin( IOn+n)=simr b) cas231t ~ (cas221t+1t) =COS1t c) sinSrr=cos2n d) tg33.73205 l3.. )= cos ~.141.IX )= sina cosa clga = cos a.a) cos53°cos37°.130.140.\ 2J7:+I8 =smI8=Sl~ 2'+'9 =ca"<) I8 ~ -c0530' ~ _13 . 13. . 13.143. =:!i.132.sinS3°sin37°~cos(53Q+37°)"'90o=0 265 .: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :.11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 .86603 c) cos 1230o=cosI50'=-cos30o~_O. -13. 2 13. 3 13.49Jr. 2 b) ~. cos' 6960 +tg(-2600)'g5300 -cos2 156° .2 ~0. d) sin960o:::: ~in240o:::: -sin60 r:.ln)~tgO.tg l4n+ ~)= -tg~ 2 c) 13n:).a) cosS7"=sin3° b) cos215°~-cos35' c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40° 13. cos (.a) tgI87°=tg7' b) Ig280'~tg 1000~-tg80'=-ctg I 0" c) ctg45 1o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600 o=ctg60 o=tg30° .866025 13. .a) sm =s11I8+I8 =51.J3._lc.508 0 )eos (.* sin39Sosin 145 0 . 13.:: -ctg30° ::::: - )tg( 3.124.11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0.3 2 . tg 2 252° +ctg 2 3420 lc. Q = . . (361r 13n: .128.a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ .5 sin33°cos27°+cos33°sin27°=sin(33"+27°)~ sin60° =.5· b) 0 264 cos 2 24° +tg800t81O° -cos2 24° Ig272° +ctg 2 18° ctglOOtg100 ::::.5 b) sin870o=sin30o=O. 2 d) ctg33(P:.tg32{) - sin 32° cos 32(1. o .a) -0.125.cos 32 11 cos 58 11 .139.137..a) cos660'=cos60'=0.a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0. 13.13I.J 2 ' b) cas 3 5.122.i. .S. Ig800[g100 ctg 2 18° +ctg 2 18° 13. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245° ~ :::.2~n)= . (rr 2J7:) 2J7: 13.tg( -616°)tg194° ~ = sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° = 2 == sin 350+ cos2 35° +ctg I 40 tg 14° == 1 + 1 == 2.a) 5 b) 3 13.127.13. 2 d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = c) tg300 D ::: - tg60o:::: 13... 13. cos 32 iJ sin 58(1 ctg32 11 tg32() :::: -sin 32° -cos 32 ==~(sln~ 32° +cos 2 32())==~L 13.I1t 13.sin 32° sin 58(1 ctg32() 2 ~ 2 13 138.57735 d) cos945'=tg225°=tg45'~ 1.3n )ctg ( 5.j3 .a) sin28°cos2°+cos28°sin2° b) = sin(28°+2°) == sin30° == 0. 2ctg 2 18° 2etg sin (.::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O.cos(-505°)cos755° .a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.5 b) ctg855°=ctg135°=-1 c) tgJ 230o=tgISO'=-tg30'~-0.10. 1.fi 2 ' : b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX cos22S0=cos(1800+45°)=_cOS45°~_.129. + IX }os(a .86603 d) tg960'=tgtg600~ I .fi = 0.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = . tgl.J3. = cos( 2n + 1 b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 .L.fi .126.~ 0.5 d) tg585°=tg45= 1 c) ctg9300~ctg30o= 1!732 13.a) c0521O' ~c05(l80'+30') 13n:).

11 .7 = sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y . tgo.xi./3.f3 =~-.'j3)=~ \2 13 12 tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O 1 1 1--·2 3 = Ig600 =.(_15~'::...+. .154.1) 2 2 2 2 .sinacosi3sinycasCLsinl3siny.c) tg (a + f3 + Y ) = . navedcnu formulu.J3 2 a -20+4 a.. 3. + J3 = 450." 62929 1+4·- 5 => 13.-/3 14...tg o.153. . c) .fi 3.:..fi _ .J3 = c.a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o::::: = J2.. 3-. . s..g.144. 4· b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 = 266 a . tg (a+ 13) =.J3 (4-a).=. to zbir CHI3 uglova a i 13 moze biti same -135' (-3n14). I ... coG-a )=.f3 = 30° 2 a -2a+4 tgo.eosf3-eosasmf3 = . cosf3 =~"l-sl11.:. 13..146..149. -0 = tg(24°+21°) = tg450= 1. Potrebno je odrediti cos a i eosp.. 119 3.J3 a-I 1+--·-4-a . ') 15 cos ex:::.sinasin f3 sin y ... -sm-a. .Igalgj3 x(1 +x)+ I-x I-x x+-_--.30°)= 3 +J'f = 2 +. 5io(30'-00) _ _-4 _ 10 a+f3 =45 0 5 6 a.155.cosJ3 + cosasinJ3.-f3) 85 4-~ 26 g{ ) 19..x) x-~ + 1 -'-=1 xl +1 l+x 1 +x => o..::.. =tg45°=1 b) . c 13.c+-. sm(o..a) -.:..3 1 1 5 -+Iget + tgf3 13.tg atg 13 .fiV . 105105502 13.'. .fi(j) .. 5 17 r 5 17 c) 13. ..Ie a izmedu -45° i -900..f3)=smo.fi . 267 .8 13.151.-'-".fi = 0.158* tg(o.ta-j3 Sina=-:~.J3 4-a 13 = 300.J3 13...I-c'+--'x 1_ x 1 _ l./3-3 3 25 1 13.p+f31 rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-. .o. -tgf3 l+tgatgf3 14 =2 =t.-J3) = __ ~ tgo./3 .156. cos(X=-..707106..--:' cosy = r. . 26 5 1-4'~ 5 19 5 85 85 => 36 cos(o.Igf3 1 + tgatgf3 00- a-I ~.. =lg300 = O.-:.'=c 2 3 .:.---: .".J3 1 .:+:. .147.=l => 17 " .a) cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' = 2 = 0..tg"'y'---_t"'g.3-3 => =~ 5 4 ..1. .• 13') = -nb) SII1(o 13. Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u .:. Prema a) u prethadnam zadatku je sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny..152. 2 1 ...= ...:'g"'f3-=:-":.. ...xO .Q.~=_ 45+ 32 =_13 85 tgcY. -/3 _ .a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino.J3 13.fi ~ _ . sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 22- -/3 ./3 ....+j3) 5 cosj3=~.. .sinasinJ3eosy . .:~ => 12..1g". + tgj3 1 .tgatgf3 tg34° +I 26" b) I "g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -lg34 tg26 0 .. b) cos(a+l3+y) = eoso.159.. b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = _ l .. I".c·:: -1...tg f3tg y 13.:... Kako je tg(o..150.5 .157. 0 1-lg24 Ig21 ° 13.a) .. tg.y.. d) 2 Ig?4o+tg21° 13.866025 e) b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =..eosi3casy . -2" .tg y .:e. .[1+4 4 4.13 -8 34 --fii-3 13. Ig(o.a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)cosy+co~a+ f3)siny= 13 120 tga-j3 ( )=-.+J3)=1 u svakom slucaju.. tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu ... ~os f3 3 7J2.t''''-~". ") 4 f .. doblVamo:cosa::::: . Ako je x<-l.1 124° + Ig56° c) i 0 I' = tg(l24o+56") = tg1800 -Ig 24 tg56 ° 2 1.148.:':..145./3) 1 13. 2J2.::::0..11 = ~r.160 ..~ = 0.. 15-.f3.+tgf3 Hga tgf3 etg15° = elg(45° .

= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin 2 a COS 2 f3 -cos 2 a.sin 2 IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13
sin. -,ex + cos
- (3
13.178.a) tga+ctgf3 cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3)
cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) .
ctgf3+ 'ga .cosJi _ sin ex
sin j3 cosa
~.-

=

.
e=2sm-cos--x . ex ex ( cos2ex
. 'Jex} ex
. a ex: 'Jex ex . 'Jet ex
b) SII\(X-CQ!{X'
tg~-sm- -- g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-=
222,222222222

1

1+-~=I+l=2

.

tg45°

\

I
13.163. 2.

13.164.

13.165.a) sino:

b) cosa

c)

r

cos(o:-~)

13.166.a) rgac{g~
b) I
c) tg~
13.167.a) cos2~
b) 1
13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° =
= sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37 c sin23 c =

=Sln"2

= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=

~

13

d)
13.169 a)
b)
2 2 2
cos(a + 13)
13,170.a)
b) 0
c)
d) ... = tg4S" = 1 .
cos(a - 13)
sio(a - /l)
13.171.a)
b) 0
c) -tg75°
sin(u+/l)

c)

13.172.a)

b) ... = tg4so=1

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos 2 a - sin"a - 2sin 2 a

c)

I,,:

= 1-4sin2a

-~ )=tg ~

b)]

=

13

c05300
.

13.1

268

li

sinG S° +30°) = sin45' 2
.fi l6
c05300
cos300 = 13 =
= 3
?

77 a) si~a +f3)sIr(a -,6) =(5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 -~o;asinf3) =

., a )

. ex
1
ex
2 +sm2 \l::::sm2'--a~=tg2'
ex

cos 2

[

I

)

.

cos .._2

J -

= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3)
I-Iga Igf3
J - tga tgf3
Igatgf3(tga + Ig[3)
!3 (
B) .
=tr:o:to ["ex+
1- rgex Igf3
"".
(>

13.180.b) (J-lga)cos(45o
! +tgo:

-(X)

:::: sin (45 0

13.18I.b)

,

l-tga ,c05(45 0 -a)=tg(45 0 ,a)co5(45 0 -a)=
1 +tgex
'
-

ex)= sin ~O() -

(45() + ex

)]= cos(4So + ex)

(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) =
= (ctg a + ctg f3 )- -,-ct.'o"g-,-a.cc-"lg'Cf3,---~1 (ctgf3-ctga) eta0 actg f3 + ..•1 ~ •
etg f3 .- erg ex
etg ex + etg j3
= ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .

13.181. a+f3+y=i =>

13.176.a)

5io15° casIs" + sin300 coslSO

cos-'

2J

tga +lgf3
- tga - tgf3 =
tga tg[3

13.179.a) t g (
a +)
[3 - tga - rgf3 =

c) tga

13.174.a) 1
b) -tcr'a
13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina =
= cos(45°-0:)

,a

. ex

= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;

= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5
b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos 13~~in330=
= sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.

,a '\

SIn--1

. ex
ex . 2 ex et
. ex
ex. ex ex \ . ,ex
ex
2 .
=sm~cos-+sm
-tg-=sm-(cos-+sm-tg - I:::::SIO- cos-+-- 1=
22222222122
al
.
\
cos

a+f3=~ -y

=>

=>

tga + tg[3
- - =ctgy

=>

Igatgy + tg f3tgy ~ I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy

13.183.

1 - tgatgf3

=>

tga + tgf3
1 - tgatg[3

tg(a+f3)=tg(~ -Y)
1
(
. \.
=> tga + igf3 fogy = 1- tgatg[3
tgy

= 1.

cos2x+cos2(x~0:)-2co5xco5acos(x-0:) =
= cos 2x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) =
~OS2X+COS2XCOS'2ct+2 cosxcosasinxsina+sin'2xsln 2ct-2cos 2xc'os2a
-2cosxcosasinxsi_nci =

269

=

),2,2
a+sm xsm a = COS2x( I-cos2
0:; +sm xsm a =

212·2·2
COS X-COS XCOS

. 2
,
")' 2
. 2
= cos-xsm-o:.+sm xsm
a::::: ( cos-x+sm
x sm a = sm
Cl.
13.184.cos'o:+cos2p+cos2y-2cosacos~cosy ~ cos'O:+COS2~+COSy( cosy?

.,..,'

2

2cosacosl3)~

2
~ cos 0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3) ~
~ cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3) ~
= cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin 20:sin'l3) ~
:::; cos2a+cos2B-cos2o:cos2~+sin2asin2f} =
2
2
2
2
2
2
2
2
C05 (%(1'- COS2J))+COS2~ +sin asin f) = cos asin f)+cos J) +sin o:;sin B=
2
2
2
2
2
::: (cos a+sin cx)sin2f)+cos !) = sin f)+cos 13 : : : 1.

13.185. * COS\:HCos2~+cos2)'+2cosacosr:kosy =
2
= cos'o:+cos 13+cos' [1800 -( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13) J~
2
?
2
= coS (Hcos-l3+cos (0:+13)-2cosacosl3cos(0:+13)~
2
2
2
:::: cos a+cos f)+cos 2a cos2f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n asin2p2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) =
2
2
2
== cos2a+cos2~-cos2a cos 2 p+sin 2asin 2 f) = cos 2a(1-cos J3)+sil/asin J3+cos J3 : : :
2
2
2
2
2
= cos2asln2~+sit11asin2J3+cos2J3 = (cos a+sin a)sin2j3+cos J3 = sin J3+cos J3= 1.
tga + tgfJ
13.186. a+I3=180'-Y ~> tg(a+I3)~tg(1800-y) ~> ----··--~-tgy
1- tga tgfJ

=> tga + tgfJ ~ -tgy(l- tga tgfJ)

=>

tga+tgp+tgy = tgalg~tgy .

13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32.
49
2
2tga
J_lo a
13.193.* sin4a ~ 2sin2acos2a = 2-~-2-' - O 2
l+tg a 1 + tg a

. . (2"2a) = 2"a 2"a,

13.194. sma=SIll

rgrx

l

2'
Sln

a

cos

cosCX=cos

(2 2a) =cos ,a '2a2
~i-sm

a

2

2tg 2
,a
l-tg- 2

-0,96, cos4a ~ 0,28.

ctg --1
ctga =
2
a
2ctg-·

2

,-

I

13.197. tg=-v2 -I, sina~ ~===o=
J+ctg-a

.

.

.fi.

.fi.

,

s11120::::: 2smacosa =--. cos 2a;;;;: - , tgLO::::: 1, ctg2a = 1.
2 .
2'
,

60
91
13.198. sino' ~ '109 ' cosa~ 109

tga~

60

9] , etg=

91
60 .

a

13.187.

;5

COSCX=-

.

3"

sin(a-~+y)

2tg~

-fi
3
GOsP=-, cosv=4'
"
5'

-

= sin[(a-~)+yJ = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny ~

:::: sinacos~cosy - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + sin(Xsin~siny =
=

13.11.

3. -J7

3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2
34345745345

5.

120

119

169

169

2

270

4
5

4

6
3+··5

21
5

.

2

r;

=0

4a{l-a 2 )

t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+

13.190. rga=---

I

1+3~2_()
--2
3 -9

__
1±_4_
1-4
3.- 7
1+4

4(a-b~
a 2 -6ab+b'
? ' cos2x=
(a + b)(a +b)2
1-a}

-1-[5

cosl3~--, sm213~--, eos2~=--

l-cos2j3

3-2

13.200. sm2x=+

Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla

]3

4
~

4
21

5

60

3, 3
4 . 2 7'
24
13.1 88 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;5
4
3
25
, .'
7
24
7
cos2a=cos-U-sm-(l=; - , tg2a -= -'ct cr 2u:::.:25
7'
b
24 .

13.189.

sina
13.199.
3-2cosrx .

617_-~9:fS_S_+ .'1.mc::.3-,--S~+-=2-,-4

_£_a

l+t f ; - - " 2

,,6 rg fJ
sin fJ =-:;-,
0

h?

~-:-"L

9

517

6+a

2

y- , cos2x=

IS iii 75 stupnjeva

6a 2 _I_a.1-

6+a y
2

917

13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±-16
16
35
4
13
13.203. tg2y~--,ctg(2x-2y)~3
84
.
8,/10-1
14-7.[5
13.204 .. _sll1(2x+y)~
,cos(x-2y)~ - - - - ,
.
D
27
13.205.

. 4(a-b}f;b
a- - 6ab+h-

tg2x=:r-,------,

13,206. sin4x

~

sin(2x+2y)~

-0,96

J8-2S.,J5
-'---,--'81

13.207. eos4x

~

-0.28"'-

271

'1- 0 eas(2·1S0) ; : : cos30o= _
-f3.
13 .208)
.a cos-'15°'
-sm-.);;::::
2

13.217.a)

b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2
2
2

c) cos 22Q30'- sin222030'=cos450=

.

. 2n.
2 Slll

3n

cos18

.J2 .

13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300

=

-J3 .

2

l-tg 1S0

2

___ 2cos 1So -(cos 15° +sin 2 15o)

1- 2sin 222° 30 ,

sin(90o-1So)

cos18°

cos18 u

. 4"

-

sin' 22°30'+cos' 22 0 30'-2sin' 22°30'
cos 30° 16

cos18
cos18():=1.

cos 18°

sin 40° cos 40° sinlOo

2sin 20°
(2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo

2 l-tg'15°

2cos' 1SO -1

c)

sin72 u

251n200 cas20 D cos 40° sin lOG

2tg ISo
2

2"

COST= SIn --:;-.

b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =

2

tgJSO

.2"

? 18 ) 4' 180
360 4$in 18° cos 18° cos 36°
2sin36° cos36°
13 ..a
SIn
COS
=
0 0

2

b)

2nl

. 2n. (n

Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111 T

4sin200

4sin200

2sin 20°
2coslOosinlOo

sin20D

1

8si11200

8sin200

8

2

3

'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos xsinx _sin x

cos 45°
2
4
4
b) cos 2u-sin 2a=cos4u

13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4
c) cos"2a
2
2
d) 1-8sin acos a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos 2 2cx+sin 2 2cx-2sin 2 2a=cos2a.
13.21I.a) -1
b) 1
c) -J
2
2
4
d) cos a._6cos a. sin cHcos 4 a:;::( sin 2a+cos 2 o:}2 -Ssin1 CX::os 2 a::::: 1-2s1n 2 2 a;::::cos4a
sin 10°
sin 10°
sin 22°
13.212.a) _ _
b)
sin200 2siniOocoslOo
2cos]00
sin44°
2cos22°

3

2

:::::2sinxcos 2x+Cos 2 xsinx - sin 3x::::: 3cos 2 xsinx- sin 3x:::::3sinx(1-sin x) - sin x :::::
:::::3sinx-4sin3 x.
b)
cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx:::::
'.,
?
.
' 1 +cos-x
' )::::: ( COS"X-s1l1~x)eosx-_sll1X
cos x Sl11X
= COSX(
cos-x2
2sin xcosx:::::
= cosx(2cos 2x-l )-2cosx( l-cos 2x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) =
:::::: cosx(4cos 2x-3)::::: 4cos 3 x-3cosx.

:;0_

c) 2cos20°
sin 10°

13.213.a)

!-cos20o

c)

d)

2sIn I

b)

2sin 10°

cosx

1 +cos2x

2eos 2 x

d)

2eosx

2sin x

sin2x

2sinxcosx

1 +cos2x

2eos 2 x

13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134°
= sin(1800-46°) = sin46°.
b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40°
c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°.
d) cos]O°

b) ~
8

13.215.a) sin800

'lex

.-,a

cos- -+s1o- 2
2
b) ---'---'=-cc
2
l~sjnC(

(

272

COS

~2

-

sin

9:.1
2

J-

c) ctg100

( a . ai'
i

+

cos--s1o~

2

0'

ex

2

2

-2cos~sjn-

2/

a

0:

cos 0: cos 2a cos 40:

2
sin 2ex cos 20' cos 40:

4sin ~
2

4sin ~
2

rgx.

=

13216
.
.'a)

-1

0

13.22I.a)

tg 2 (45 + a - 1
tg 2 4So +0: +1

(l+tgo: \['

!---

II - tgo: /

41go:

2tgo:
1 +tglo:

+1

ex)'
(\ ·2a.
2
SJn-

2sin~
2

sin 4a cos 4a

sin Sa

8sin~

16sin·~

2

(1 + tgo:)'

---(1

2

- (1 - tgo:)'
tgo:)'

(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )'
(1- tgo:)'

sin 20: .

. a

cos--s1o- .
2
2
cos-~

2 sin

S1 nO' coso: cos2a cos4a

2sin~'

2

sin 10°

cosx

251 n ~ C05~COSO:' cos20' c0540'

13.220. cos~cosC(cos20:c{)s4a = ._......2~-'2~_-:-_ _ __

2sin 3x

3tga

1 .
c ) -sm2a
2
=1.

- .-

3tga
13.222. tg~" = 2

, tg(~-a)

IgfJ-tgo:
1_ + tgf3 tga

- - - -tga
2

273

2 2 13. 2 ~-cos.= 16. ~_ b-J3.fX..J .. V 2 2I \ 2 2."2-+-.a . .223.J3 5=J:3(2-~) .L2-b+-I3} (2-~P _ b) ~ 2 2 4" Is in 2al 13. O:O.= 2 cos. kEZ.J3y2+.oa <X\ IX I 3 710 a.x:O.-2s. SHl24 ~ j.:.225.J2(J +sin2a) = ~2(sjna+cos(jl r:-~ 2 1C : ~ 13.J2coi2\+2sirf 2\+2co. I .228.:.J3 2+~2+. e) lr .. . '. 13.227.4sm.I g3xl 2 .J3 2+~2+.~a .2 274 27S .~JUJ3 ')2+JUJ3 .c 4 2 4 2 b) cos'x.~.23 J...232.= _ 4 =..:.J2+2cosa = 12lcos.226.fi _ _ _2_ :::: 2 ..--sm. -. ".a) sin. b) .-)! = "\14c05.fi...i =~2Sin2 x + 2cos' X +12cos2 X - { 2sin' "1 = ~4CO.-cosa[ 2 _ 0 7 [sll1 · .J 2=+=2=c=0="'=x =J2+. .] " 21IS111 r .1_2 = _2_ = 2-fi = .~. ~ .O:O. xE(2krr.- 2 2 IT l-cos- I fi 11-~ J2 .(2+~2+-13 12-b+-13 = ~2+~' = J2+~4coS' 2J.J3 13.-=2smx.J3 )2+~2+.":=sin.a) ['.( ex +"4 . .2-.x.a) .72 cos~=cos1:::: -2-:1 r _( -.rr = 2cos"4 ex + SlD "4cos ex 1 = 1 2. . 1C 4 n° .B.-"-=2cosx.": 13..-+S1!1~ ~ + 2 cos..' = J2 + 2lcos2).I1'2\ = 13.-"~ 4 nIt:.J2 8 2 )Z-JUJ3 .fi ..": ~~cos: 8 = 2· ____ 2 = 2 ~l+COS.a)sin~=sin..x .J..229.'~ 2 . .n: 24 n: cos24 SIn- ."C ~' ~l+ 1.n: 13.'l._ 3tga -2tga tga 2'+ 3tg 2a - sin aeosa sinaeosa 2+"sin 2 a sin a sin a cosa cosa 2+ 3( cosa sin a )2 2+3si~"~ cos 2 a 2sinacosa sin2a =--4+1-cos2a 5-cos2a = _ 13.fi I= = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-.fi - ff J4-(2+...224._ _ _ 4 1__ 2_.---.x::.a 0 l. t+cos".:S.a) . n:+2krr)./3 " 12 ~2--13 ~2+-13 - 2--13 (2-~2+.J3)2+~2+.a) d) to-=2-. . 2 .x:o. -.J3) f2=J3 )2+~2+.2. .

Sin X 2 1." .·8 . ? x 2sin2 x x cos- o ?t ." b) x cosx d) -. x cos- cos x b) cosx =-1 cos . COS --sm 1--. _'1-_ --sin:? ~ 2 +-. 2 x sm"2 2 X sin21+ __. sin':'" sin- 1+cos2x 2 ._~ ~..2: cos x ..:::o -.-2 X cos 2 X cos 2 2 13.-4 2C05.. cosx \' x 2sin ':""'cos-- . ~:::: <.2 x cos --+sm 2 2 .y2+'i2 I+ ._. x sin._ ctgx. x .: 1.1'7-..-- ") x .X cos x __ 2 l: .2 1+--.2_-:: . cos 1 ~-sin.? I1 .2~-:: =_. 2_ l+tg _ 2+__ . x I-tg' - 2 2 2 ...12+~ \-~-2--="--. . x ~tg~ '2 __.:: >j2+.._1. = sinx .cos x)' I " 2sinx+2smxcosx 2tg 2 x 2 x 2 -+ 2tg- 2 + 2tg 276 sin \: cos x 2S11L\-~.2 r:. x - cosx - 2 _ _ _".TC => 13.233. .a) . x 2sm.-+ 11 2\ 2(1 + tg -x '2) x J = tg?_ 277 ...cos 2 x x c) "2 _ _ _"._' ?' X Slll..-=-J...I ~12+f2. 32 I-cosx ..S X 2sin~ X ct . ).0 2 2 + _ _ __ 1+ . ..2: • 2 X 2' ___ 2_ _ .~in X+Sil.234.=2__ +? .- .x I+ sinx-c?sx --_.= v.!.. ---·x·· ]: x+?to~+l-tg 2 1 -+ ) sin x-+ cos X / _ b l+tg 2" .'2 __ 2 r.x l-tg. x COS- sin x(l -.' .. x 2 cos. .O 2 2 in 2 ::. l-tg2-2~' I +tg .= -.-' x 7tg- x cos- 2 X tgx x '2 2 2sin-cos- 2 2 cos _x 2 '2 cos.o -2 ) x 2eosx d) to '"' .--.. 2 X 1+ '-. cos2 x+sin~ x+cos1 x . 2x 13.2 X ...-" 'Ii 1 == cos~ ._. 2 2 '- cos - cos~ .L~' . . x sinx 13..a) 2 -=~-'- x sin 2 - ._~ cos-') -x . 2 c) 2+hT~ 4 .~ 2 X x '2 2tg ~J tg ~.x cos - 1 +.tg .a) sinx =-1 C05.235-. l: X +? Ig ~ _ 1 -+ tg ? .~.L~~. x 1.. $10- .-..?sinx(l+co5X) _.J2 I~ r: ~--.236.: x smx 2sin-=--cos2 2 ') SilLY . x 2 X . 2tg x .-2 )..' 1+ tg 2 -_ ? ---------== l+tg2 l+tg -_. ? 2 2" .

_ 2 (l-cos. .-'..+cosj3) :::: sin a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3 = 1+cos(o:'[3) = l+c05' 'l 13.cos Y -·+tf{ -+rf..c.-:.'T" cOS"-+Sln -coS"-:::: ( 888828888 2sin ~COS2 ~ 2 2 ?_sm-cos--::::.= 2...+2sm--=4sm--· 2 "I 8 a-{3 -sin' a-{3 =2cos. x x sin x_ ---"'---"-::::: x 2 2 cos2 x cos2 27t :::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm ..371: .7f . -+J3cos -+_ = " 2 -+cos " 4 -+cos 3" ' (-+" " ) +cos '(" 8 482828 41C x 2 cos~ sin ~ (I + cos x) Ii '" r.sin 2" sin x 2 =: ( x J x . sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa.- 2 ( b+c-a h+c+a + a +c-b a+c+b + a +b-c a+b+c = o+h+c' :c." 13.Ji sin(.::::: _ b+c + a+c + a+h abc 1+-. 2x) X. 2 X 2 ? X COSx tg-+2sm -ctgx::::--+2sin~= 2 2 x 2 5inx cos2 . ..l+cos..::. b) tg2= !J-cosx 2 278 (I+cosx)' abc 1 . x COS.4 1[. 237t)2 -25m . 51[. 8 8 7f 8 tgtg8 8 " c \ sin 2 IS° + cos 2 ISO cos 15° I-tg..1: 279 .::::::'.= 2 . x . X) (lcos.240 .' -=_.x x x x 2S111~COScos--·· cos2 2 2 2 I-cos x I_I-cos 1X = (l-cosx)2 = l-cosx sin 2 x sinx ~~ ~ (l~cosx)2 V(1+COS.---+ 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y J 2. 2 1[.Ji vL -COSX--SlllX \ 2 )2(I-cos(x-45° )) .~2_~ -41C [-1'2J' \ .. =1 ll+b+c xl 2x+ .j3 + 2 sin 20: .° 2 x .= 8 4 8 8 8 COS X =." .. ' tl{ sin'::' 2sin '::'sin ~ J3. 7f 7f 1 .cos j3 + 1 . _ sin 20: .241. _43n 2 1(.~ _ .Ji d) .239.J._ .(-/3) .. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' = 2 :::: sin 2a-2sinasin/3+sin p+ cos2a-2coso:cos~+cos2~ = 1+ 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 ~ 2cos(a·p) = 2 2 2sin ISO cos ISO ----=--~ =-~ =4 sin ISO cos ISo .. .1+-b+c a+c a+b )x cos .' 2 x~45° 2 Sin .243..238..Sln 2' sIl1 cos x .c.= .J.. 4 31[. 2 .0:-/3 ./3 2 sin 30° . x . _.2_ _ = 2.a) tg !. x c) ~n- =-=x ~- = __2_ + 2sin 2 ~ . 71[.. 2 (cos' 0: - 37f)' = 1-i4+2+1-24 121312 = 8.:.. 2 cos 2fX . x x cos 2sm -cos222 iii tg!:'= /l-cosx 2 VI+cosx = ..tg' '8 ctg--tg.7t..-4So) = 1(. 27t)2 . 2 2 2 i3.a) tgISo+ctgI5° = -'F2sin(X-45"-) = .\)2 sinx x cos 2" . x-45° x~4So 2sm ---cos---" 2 2..cos x sin x fEcosxXl+cosA) ~ J+cosx V 7 -. xl x+ .)x S111. +134+1-ilsl~ sin 15° _---.)' (l+cosxXl-cosx) = =: 2 l-sinx 2-' = 2( I-cos 2(.SJl1- x .J2-cosx-sinx sinx-cosx 2. cos} ..-2cos--sm -+13..2___"-.sm 2 2 cos2 5111-) 2 2 2 x .-J_ Ii-) "'2(..- 2 = 2.7f)' 1-il Sl"4 .237. .. x 2 2 COS--S1l1- 1.1+ .COS a 1 . .0:-{3.37t :::: cO$"-+sm .. ..371: .__~ + _-... = __2_ = _ _"..J2co~x-45°) 2 b) x-45° tg--2 2 = ).{3 2 0 74? * 1_l..=---tg -=1[. 13 ..2 . =---+ cos 15° sin 15° 13.. J[ rc tg tg8 4 ex: 2 f3 2 Y ] -. 37f) :::: cos .. cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--= 8 4 8 8 8 x smx .:c.1 . x cos-+ sm- 2 2 x cos2 x _ x COS-+S111- 2 2 x cos·2 . ./2 -v2l-cosx+~smx I 43n: .Ji-.2 .fX-jJ .:c.

za 3. 1972_ 4.. 1989. 1972. 6. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX. Moskva.Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije. 18. Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroonomatematickog smera. Tesanj. 5_ Brackovic M_.V. Beograd. 9_ IvoviC M_Z_. Zavod za izdavanje udzbenika. 10. 14_ Milin L.si~ x . "Naucna knjiga". 1994 11.1988.:Metodicka zbirka zadataka iz matematike za srednje skoie.11. Zagreb. 1971. 15. "Naucna knjiga'-'". Beograd 1972.sin x ..TomiC S.J. 281 .sin x .gimnazije.Sarajevo.feSenjima i rezultatima. Sarajevo.Saankin A.. Antonov M.! 968. Sarajevo 1997.D. gimnazije.:MATEMATISKOP 4-· zbirka zadataka za drugi razred.:ZBIRKA . "Skolska knjiga".zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije. "SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna sre~stva. "Visa skola". ICS.Zagreb. 16_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA IZ TRIGONOMETRIJE Zavod za izdavanje udzbenika.Demirdzic L:ELEMENTARNA MATEMATIKA za kvalifikacione i prijemne ispite.Nikitin V.azred .Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa rjeScnjima u. Beograd. Sarajevo. 1987.II + sin x + . 1977.Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebresa uputama. Beograd.1977.Milosevic V_M_:ZBIRKA RESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa zadacima za taktnicenja i prijemne ispite oa fakultetima.II . Sarajevo.Vigodski M..11. 13. Zavod za udz.II l+cosx -------~=---- 2sinx Sill X cos~ _ x x ?_sm-cos- 2 280 x 2cos~ ~ 2 2 2 ~ctg2_ x 2 sm2 1. 17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2. Alekseev V. Kurepa S.2000.M.. 20.I.:Zbirka zadataka iz matematika 2.II + sin x .za drugi razred .:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac.Starodubcev M.. Abramovic.-! 999. 1996. Daki':: Branimir:MATEMATIKA 2 . "Vissaja skola". 8.benike i nastavna sredstva Srbije. Snajder M.Ivanovic z. Zavod za izdavanje udzbenika. razred gimnazije prirodno~matematickom smera. 1994. Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije.putama i rezultatima . Beograd.1984.JI-sin x + sin x+ . 1981. IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike.sin x)' . Bogoslavov T. Zagreb 12.Fatkic H_. 19. <"SvjetJost" zavoo z~ udibenike i nastavna sredstva Sarajevo.k" . Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu.sin x + sin x .. 3. 1987. MATEMATIKA za drugi razred gimnazije. Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred srednjih skola. Zavod za udzbenike i nastavna sredstv~."Sk. Stefanovic R. ~ 2 2+2.I.II .T.:MATEMATIKA-algebra i eletnentarne funkcije. MihailoviC Vojislav: Zbirkaresenih zadataka iz gcometrije za IlI.V.Jl + sin x + . Beograd 1989.Ognjenovic S.. Zavod loa udzbenike i nastavna sredstva Srbije.x LITERATURA: Slll-· 1---~ X cos-- _ x x I+tg- Slll- 2 1+~_2 7C x tg--tg 4 2 7C x tg-+tg4 2 x cos2 13244_ .XLI). 22_ Zivkovic R_.P. 1976.. Huskic A.. 7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE Odabra.lvanovic Z2BIRKA RESENIH ZADATAKA IZ TRIGONOMBTRlJE SA ZADACIMA ZA TAKMICENJA I PRIJEMNE ISPITE NA FAKULTETIMA. 2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike osno~nih i srednjih skola Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine. Kiev.Jl. Milio L.M. Sarajevo.na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica.. 2.lADATAKA 1Z ELEMENTARNE MATEMATIKE .Beograd.11. 1974.

...... <0... lRACIONALNE NEJEDNAC[NE (NEJEDNADZBE)........... . NEKE JEDNAC1NE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7..... 3 6 7 8 16 4... Centralni i pcriferijski ugao.3..... IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE).. 4.. 23 2...... 1.8. Njercnje duzi.... Neke jednacine (jednadzbe) treceg stepena (stupnja) 7...... .. .... Normirani oblik kvadratne jednacine (jednadzbe)..... ...3. 69 10. HOMOTETlJA I SLICNOST 2.... Samjerljive i nesmjerljive dut! .....4. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja. Vieteove formule.............oduzimanje. 43 44 45 46 47 50 50 52 53 5...3. .....SADRZAJ PREDGOVOR 1. Eksponencijalnajedllacina (jednadzba) oblika af(x)=ag(x) .. 73 11.. KVADRATNA JEDNACINA (JEDNADZBA)........ 4.1............. 4. Kruznica (kruzna iinija) i krug. Korijeni Stepeni sa racionalnim izloziocem (eksponentom) . Dijeljenje kompleksnih brojeva 3....... EKSPONENCIJALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 1 NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 11.' Mjera duzi...8..4.......... Jednakost dva'kompleksna broja .. geometrijska proporcija. 4....7.... 4...... Sricnost geometrijskih figura .. Tallgente kruzhice.... ...2.i..... 71 11....... Primjena slicnosti l1a pravougli trougao...2... 3......................... .... Konjugirano-kompleksni brojevi ..2.. ... 21 2.... STEPENI I KORUENI Stepeni sa prirodnim izloziocem (eksponentom) Stepeni sa cijelim izloziocem (eksponentom) '" .........5.2............ Kompleksni bfojevi-razni zadaci .. Ziatni presjek duzi....6. HO\1lotc:tija gebmetrijskih figura 24 2..... Kvadratnajednacina ~ razni zadaci . 29 2. Znaci rjesenja kvadratne jednacine ..... 4. Pitagorina teorcma. 1. 4.....3........ 1... Bikvadratne jednacine (jednadZbe) ......... produzeria proporCija. 20 2. KVADARATNEFUNKCUE 55 6.... ... Polara tacke u odnosu na kruznicu ----------------------------32 3... 3.1. Binomne jednacine (jednadzbe) 7..4..1.... 18 2.... Proporcionainost dul. Potencija tacke 1I odnosu na......1. 3.7..4.. 63 65 65 66 SISTEMI (SUSTAYI) KYADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 67 9. Operacije u skupu kompleksnih brojeva(sabiranuje. . 60 7.mnozenje) 3..... ...... 75 283 . Eksponencijalna nejedllacilla (nejednadzba) oblika af(x)<ag(x).....1. Rastavljanje kvadratnog trinoma na linearne faktore.......5. Osoblne simetl"ala unutrasnjeg i naporednog vanjskog ugla tfOUgJa....kruznicu. Eksponencijalna funkcija 73 11. Simetricnejednacine (jednadzbe) 8......5. geometrijska sredina dviju duzi.. Tangentni j tetivni cetverougao. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine.. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine ....6.. Primjena kvadratnih jednacina ....7..3........ 1...........2. 2. SKUP KOMPLEKSNIH BROJEV A 3..... Kvadratni trinom...3.......2.... 282 34 35 36 37 37 39 40 41 KV ADRA TNA NEJEDNACINA (NEJEDNADZBA) I SISTEMl (SUSTAVI) KVADRATNIH NEJEDNACINA (NEJEDNADZBI) .1.. 7.....Taiesova teorema. Preslikavanja kompleksnih brojeva u skup tacaka ravnLKompleksna ravan 3..... 4. 25 2.. Rjdavanje nepotpune kvadratne jednacine ........ ...4..6.. Zajednicka mjera i najveca zajednicka mjera dvije duzi.

Trigonometrijske funkcije negativnog argurnenta. Osnovni trigonometrijski identiteti .8.. 12..3.5... Pojam logaritma i logaritamske funkcije..2.. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (kutova) u kruznici 90 13. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i polo vine ugla.. DefinicUe trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici 90 13.. 13.9. ... 284 93 96 97 98 99 J01 105 REZULTATI. Osobine i grafik logaritamske funkcije 12. Radijan 89 13. Orijentirani kut (ugao)... Logaritamske nejednacine (nejednadzbe).7. OSNOVI TRIGONOMETRIJE 13.1. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13. UPUTE. LOGARITAMSKE JEDNAClNE (JEDNADZBE) I NEJEDNAClNE (NEJEDNADZBE) 12.6..5.11..10.1.. 78 80 82 84 87 13.4.. Pame i neparne trigonometrijske funkcije 13...12.. RJESENJA 111 LITERATURA 28i . 12. Pravila logaritmiranja.... Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugJa u pravouglom trouglu (trokutu) . LOGARITMI..2.. 91 13. Dekadski iogaritmi ... Adicione teoreme (formule) 13. Prelazak sa jedne baze na drugu..3. 12... Svoaenje na prvi kvadrant 13...4. Znaci trigonometrijskih funkcija 13.... Logaritamskejednacine Uednadzbe)....

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful