Adem HUSKIC

ZBIRKA ZADATAKA
IZ MATEMATlKE
za 2. razred gimnazije i drugih srednjih skala

TP "C:'llPTT nC:T" rl ,-l

Izdavac: IF "SVJETLOST", d.rl.
Zavod za udzbenike i nastavna sredstvu
Direktor: Sefik Z1.JPCEVIC

PREDGOVOR

Za izdavaca: Abduselarn RUSTEMP ASIC
Urednik: Ante BANIC
Recenzentj: Prof. dr. Sefket ARSLANAGIC, Sarajevo
Abdulah Hodzi6, Tuzla
Nura HUSKIC, Sarajevo
Lektor: Dragosiav VLAJKOVIC
Korektor: Autor
Tebnicki urednik: Yanda BABOVIC
NasJovna strana: Mira GOGIC
DTP: Autor
Stampa: BEMTIST, Sarajevo

Tina: 2000

ell' - Katalogizacija u publikaciji
Nacionalna i univerLitetska biblioteka
Bosne i Hercegovinc, Samjevo
51(075.3) (076.1/.2)

HUSKJC Adem
Zbirka zadataka iz malematike za 2. razred
gimnazije i drugih srednjih ~kola ! Adem Huskic. Sarajevo: Svje\lost, 2005. - 284 str. : gmf.
prikazi ; 24 em
ISBN 9958-10-711-2
COBISS.BH-lD 14318342

Ova zbirka zadataka je namijenjena ueenicima drugog razreda srednjih
skala. Zadaci su birani tako da pokrivaju oblasti koje se kod nas izueavaju u
drugom razredu skoro svih tipova ovih skala. Namjera nam je da zadaci svojom
tezinom zadovolje interesovanja i zahtjeve svih ueenika. Pocetni zadaci u svakom
poglavlju su jednastavni i zahtijevaju samo neposredno racunanje, uvrstavanjc i
slieno, a zatim slijede zadaci koji traz.e nesto vece napore j na kraju su zadaci za
cije uspjesna rjesavanje .Ie potrebno kako obuhvatnije poznavanje odredene oblasti,
taka i odreden stepen uvjezbanosti. Mada .Ie tesko zadatke rangirati po tezini (zbog
vehkog broja vrsta srednjih skole i razlika u programima matematike), u zbirci Sli
"tezi" zadaci, po mojoj procjeni, oznaceni zvjezdicom pored oznake broja zadatka.
Zadac! su navedeni u prvom dijelu zbirke, a u drugom dijeJu data su
ljesenja, upute ili sarno rezu1tati. Za veliki broj zadataka u zbirci je dato kompletno
t:iesenje. To se posebno odnosi na "teze" zadatkc. Za poj~dine zadatke date 5U
sarno upute II cilju usmjeravanja painje rjesavatelja.
Na pocetkll svakog pog!avlja navedene su osnovne formule, definicije,
teoreme i tabele kako bi se olaksalo koristenje zbirke i OIllOgllCi 10 IJesavanJe
zadataka i bez drugih udzbenika i prirucnika.
U oblasti logaritmi j logaritamska funkcija i trigonometrija, kada treba
odrediti logaritam datog broja, prirodnu vrijednost trigonometrijske funkcije nekog
broja (ugla), iIi broj ako mu je poznat logaritam, iIi broj (ugao) kada je poznata
vrijednost trigonometrijske funkcije, preporucuje se upotreba kalkulatora koji
raspoJaze sa odgovarajuCim funkcijama. Naravno, i dalje se moze koristiti i
prirucnik "Iogaritamske tab!ice", ali bi koristenje kalkulatora dalo pose ban pecat
prj rjesavanju odgovarajucih zadataka.

Nadam se da ce Zbirka biti od koristi ucenicima koji traze nesto vise od
onoga sto na!aze u samim udzbenicima matematike za drugi razrcd, i omoguciti
k0111p!etno utvrdivanje, ponavljanje i samostalno vjezbanje.
Kako se trigonometrija izucava u drugom i trecem razredu srednje skaie,
ovom zbirkom je obuhvacen sarno dio do adicionih teorema.
Na kraju zelim posebnu zahvainost izraziti recenzentima koji su 5vojim
nrimiedbama j nriiedlozima uticali na Dobollsanie kvaliteta zbirke.

1.

K 0 R IJ E N I

i

S T E PEN I (POTENCIJE)
Osnovne formule i definicije:

:

);

= j,"',(a
ai

a" =a·a·a ... a, (nEN).
~
11

!ilklum

("c)" =~,"
b

b'

'" 0)

=l,(a:;eO)
..:..

(b '" 0)

Za a>O, b>O 1 prOlzyoljan pnrodan broJ n vflJedl:

-.

ra
Va
VJ;= Vb

Za a<O, b<O i paran prirodan broj n (n=2k, kE N ) vrijedi:

iavrt
Vb = V[b[
Ako je n neparan broj (n:::::2k+l, kEN), a i b realni brojevi, vrijedi:

V¥b

'Va
Vb

,,-=~,

Ako su min cijeli brojevi i n*O, tada vrijedi:

(b*.O)

.

~ a 2m,

=

M.

5

JOIS -23·1 00') JOo' -66·) 0'" lzvrsiti naznacene operacije i uprostiti izraz: 2cd 4 4a 7 [)4 151.9. J{~:f J [( :':: r{'::.6 x b) 10)\·5 x :2)\ c) 20 xA x:S'x c) a :a (2') 2 (_3') 3 (x') .3. b) x" 1S 1.: rl [( a~~} f( a~~~c.a) .2.29.a) (_1)5 + (_1)4 -(-1) 7 C) 2(_1)3 + 4(_2)2 _(_1)5 (2)3 - c) 5 (4)' 7 d) d) _52 (.a) 1.20.7'4) a) b 1.34.26.a2x+l:aX 1.a) lO a '0 a lS d) b 17 :b Xii.:. 1.42. d) X4'X21:X 14 d) (a x+ax+2}a4 (X5)4(X6)2 (x 5) 4 : (x6) 2 Sc d.7 15 JO'(2" -5'2"-') c) c) 10(8'5 .c 3 -. 1. Sy'_2y2+3y_Il.13.15.a) 4a +3a_5a +a' -2a +7a b) 11a -I 1a +Sa-7a 2 +5a _4a 4 2 2 2 2 d) 3a'+l1a -a'+2a5 +3a'-8a +4 c) a4 +11a +5a+7a +5a_5a Izvrsiti naznacene operacije: b) (a2)6(a4)3 c) b) (a3)6:(a4)' c) a3·a 5: a6 b) a7 ·a 3: a4 c) m am'a Jl:i b) a3m.(a 2)4:(a4) 3 b) (ax+3): (a3)2x-l· a 5x-3 c) (_x ll)21l:(_x 1yn+1 1.37.1-4 6 13 1. za x=O i za x=1. 1.32. 17. a 3: a2m c) 1.43.25.38.a) (a')2 .31.a) y=-1.a) 1.a) 4 4 -4' J.45.a) 1.1.27. )-'16 c) ~- d) ylO Izracunati Izracunati lzra¢.21.30.a) 112I (-2) b) d) 103 1.4.J b) x mexm+3_ x m) + 4 b-Sb b 3 3 c) 50 2 2 c) 3 (%J(~J Xffi+\Xm+l+ XI1l+2) x4 d) 2 5 5' C)(I~Jfn3 2 (_1 3)' [ (_I)'J12 (l) 4 (y'0) " [_(_1)3J22 b) 25)0 2_3 22 _7_3 21 b) 19.25 2' b) b) 4.a) a\a X+1+ax)_ ax+2(ax+3_ a R) (X3)5(X7)2 (X3)5:(X7)2 1. J(:~: J(:.22.a) 1.12 7 a +2ab 1.unati Izracunati Izracunati (3") 2 [(_3)4J2 (a") 12 (x2)-' [(b+])'f vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost izraza vrijednost.3S.23.a) I.-1.24.a) 30 x_5 x .a) J.1 8a d' C.a) (-1)7 b) (_10)3 c) 54 b) (_2)3 + (_2)2 +(_2)4 1.:-=~:. 12.28. (a4) 5 [(a_3)2 J5 _5a x x·x 1.5 .a) Sa4_5a2+4a4+7a2 b) 3x 4+Sa3 -4a'+3x4 c) 7x'_Sx 3+4x6 _3x 3 d) i lx7 -1Ix' +1Ox 8 -5x 7 e) _2x 3+5a2 -4a2+3x' f) 5a4 _2a3+6a3_2a4 3 2 4 3 3 3 2 1.a) 1.33.a) (ax21l1+8x2n):xm+1l b) (a _b ): (a _b ) c) (a2n _b 2n ): (a!l+b ll ) (2)' -3 . 6a7+3a4 _8a45 +4.a) 5 3 2' Pomnoziti stepene: 1. 8''4 ) 8 35 _2_8 34 17· (3.7.a) amxfl am+2 x 7n+l b) amt3y"+l.6. izraza 1.2' d) 27 2 13 2' b) 3 12 .za a=-1.5.40.1.a) 4(41' 5 5) I._ .a) 24 b) 52 c) (_2)2 1.za x=-2.44. 1.36. 1.a) b) (_3)(_1)2(_4)3_(_1)3(_2)3 1. STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EK'iPONENTOM) Izracunati vrijednost stepena: 1.l6.a) (_2)(_3)(-4)2_(_1)3(_2)' 2 za a=S' b=O. za y=O i za 5x3_2x 2 +6x-2 . x=2.8.3' b) 3 4 3'-3' x 2 x IJ 'XI!:X 13 b) 42·22 41' l(51' ~) ('5) 1.41.a) Ll9.a) 2 5 b) (-2)" c) _3 4 d) 2 10 1.a) Izracunatfvrijednost izraza (stepcnuj stepen): b) b) b) b) b) x 4m Dati izraz napisati u obliku stepena sa izloziocem x: 1.a) 1. lzracunati vrijednost datog izraza: 2·5" _9·5" 5(3.27 4 7 16 + 3. za a=-1.a) 2' .am+lyll+5 1.a) b) lO 'x d) (X4) 3(X') 3 d) (x5 ) 3 :(x2) .14.lO. ~ c) b) :x 13m xllm·Jxrn+4:xm.1 c) (b')' d) d) c) [-(-S)'J" x5 _2x 2 +16.' rj ~ 7 .a) 5'-5 2 Ll1.-3)2 4 Reduciraj izraz (izvrsavajuci operacije sa slicnim mOnOmilIla): 1.a) a2X+3: (a 2x+ 1:aX ) ln 21l l1 ll 1.a) 1. 5 d) 2 12 .7" -19.39.(2)' 3' 1. I 8.a) a 1.1.a) 18':9 b) 20 :5' c) 126: 4 6 d) 33':11' b) (x_a)3+1l·(x_ay'IHi c) a2x+3. 2ax3-a2 x 2 +3ax+l0. * Odrediti vrijednost izraza: 6 2 c) (5 )3 d) c) [(-5)' J4 d) d) c) (b" ). _ b) 4 6 3ab 1.4.J b) l::: =: J(~:~.

* (mT' \n 3a~:( ~1 ob!iku u kojem nece sadrZavati 4a. 2 III c) + (c+I}:-1 -c :~::~::.46.3..52.l b"-1 c) (~r d) (-O.70.2f' U -1 3 h) 23"") a-..a) --I x + 2 b).a) 4 2 S-1'a.56.123)° b) 4./0.73.62. c) .J36 .a) (2'a 3b'):(2"a"b.'c") 1.+(a.a) (%)1 c) b) -O.a) --1256 c) b) --11024 c) b) b) -J625 V8 d) V32 --1576 d) ifi7 Vi28 .66.61.a) -J289 U9. ' .57. d) c)!J8I b) .Jab 1 +ba 1 2 l {a-X::a-2JrJ ) f-a~" b-J -a --1 1 1 i.xr 1 c) (Sa 3b.5 7a"-5/J- c 1.58.50.a*Lx*O) la-~+2ao\+3) -1 "2-=-_a__ I 4_ .a) "/21' +28' 1.1113' -11-2' c) "/65' .J64 1.53.a) (..10 x b) .4 d) -"2m .a) (a' +b"l' b) ex"+y")(x"-y") 0) (X.a) (3.81 c) -J(.* c) 7. x' d) X-6:X·~1 1.23)° C) 10" d) Hr' 1 1.-1 ~1(b~lr' 1 1 1 1 1 a-1 +b.t+ 2x>'+1) b) (8x·"_27/\(4x-1+6x-1i1+9y"2) 1. - U8.(1 r.* lzracunati vrijednost izraza 4x "b 16x.2Y' Uprostiti izraze: l(~~~:'31 J-2r C~aJC~ar[:::r 1.J5+'.a) 1.'c- xy b) -.* Izraclinati vrijednosti stepena: 1.a) (~1 + c aX lzvrsiti nazllacene operacije sa stepenima: 1..59.3a"7a 2 c) a<'a«a.I c) V'r).a) [6-4[J~ rr b) [(% -I [~::.O.68.:r 0n~:.a) _(_2)° b) (475+1257-4.a) Jl32 _12' 1.O.-h). 2 2') (33 2 .r: [XO+(b2+~~C_a2 f] 1.+b.4 .'°) (4'°7 '6') 0) (5no'np")(2y1 n.3) b) (x-yy':(y.11+887. y'l2 " 2+ a ) 2a ·~I _ 1] . \ 2 ) 1 za a = .48. STEPENI SA CIJELIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1.63' c) "/40' + 96' Za koju vrijednost varijable x je dati korijen aritmeticki: 1.b".a) 3" d) _8° c) (-43)° c) -(2000-45.55.3 ·a"-4·b.(a". 1.a".3) b) (6'3 49 ...a) V7 - b) V5 x .JiQ-:.1 a.60. -1 42x""ly -8 .75.47.2 lzracunati: 165* 1. b) aD c) -(O.a) ~ --15 .49.72.4 b.74.54.a) .J4':+20 --II! x -1 U7.a) 1.7 La) '/225 l.J.4)" 9 .-3p 54x»).2.51.a) Y 1S2 b) a.O.a) (%r b) (~r b) 1.lr 4 (1r [H' 1.:-W-.1+y")(X"_x"y"+y") J .a) 5° b) 35° 1.a) .1'-5111 d) x-1X-'\II X -:' 1.P l.2P b 1.1 ) ' b ) -J(-3)' 2x 8 x Jzracunati vrijednosti aritmetiCkih korijena: 8 b) -J3600 c) .a) b) --16 . a b : T'+(a-X+IAd+a-X+l)'.67.6):(a.a) (2x-:?-J)(4x.3x c) U6.1. c) ~ 1.64.1.lr' 19.69.((PO. ARITMETICKI KORIJEN Izracunali vrijednosti aritmetickih korijena: 1.J ( . (H d) (m+nY·(m-nt2 2a d) k c) U sljedecim zadacima sve izraze napisatl u eksponentu nulu iIi negativan brej: 1.y--'1JI 18x + a I 6 c) 1'1) r-H' - C" 8x-:?b.-'n"p3) 1. K 0 R I J E N I.t3(I11-nr' b) b~l) (a_I)<.a) a"l:a"1 b) a-~:a<'i c) x -.

a) L97..a) Vi·V5Vlo1. 'l[2. E-4 reI V41I1.109.96.sa3.5 VS-6 reIJ3 V'-2 vl -2) Vl"-2) L (-J3 + 2Fs) 16 (.J2·Vi 1.fi.f3+11.fi-25..[50: d) J4s d) V1i8 Izvlacenjem faktora ispred korijena djelimicno izracunati: 1.a) V4 b) Vi 1.84.9.. ~(2x-lfi . sa 4.lIO. sa 2.J81..fi +. c) '.J3 b) ifiV8V3 if4V6V2·ifJ 1.a) iflifi 1.Jli + .a) Napamet odrediti vrijednosti korijena: 1.J5 1.[7 + 5.J75 b) 2.94../80 + 7!J24 Pomnozi korUene koji lmaju jednake izlozioce: .119..J5 ...~ 3.& c) s'ifi d) 3Vi Za.3.Js + ~3 .a) Uprostiti date izraze: L81..a) V.[5 .83.J10081 ·49 .J3 + 1.flO c) c) Prosiri dati korijen navedenim brojem: b) .a) ~16· 225 b) . sa 2.fi2 -.f3 5. 1.fi5.J2i5 -..fi b) ll.98..fi' b) b) !..a) ':if16 Dovesti korijene na zajednicki eksponent i zatim ih pOllllloziti: V5 + 5.5.a) V2a b) c) .120.. '(.2.0.V5 12.J6 V2V47J3.J3 b) 4 i. . VlO.: c) zif3 d) 1.1(.J48 Fa· if.zax<-3 . 3.Js 1. c) 3~ sa 4.I 0 La) b)..a) c) ~(X+I)2 .fi7 +.·'!.fi-3.i/o.0001 c) ~10000·121·9 ..a) s.7[8 c)V7a .a) ~·VX21l b) V4V4 if4·ifi d) '-\/100 d) 'IJ x 27 b) .J3 3b ·Vb 1.99.2. 3 b) y3a'.93.a) ..[5 .2if3 .a) a' .J98 3.J48 .}S ax l1 4· Izvrsiti naznacene operacije (mnozenje) sa korijenima: LlIS. ~(5-X)2..J2 sV2 aFa b) x.08 -IOVO. 1. ./16 ·2S·64 b) .[5 32.zaa$3.fi)' c) c) (4.J9.a) 404rr::I1(2_..i' .J12 .a) 1.i' !f{.J3 + 8V3 sifJ + 3V3 .a) '!.3 -V ..hx' c) if4'!if2 c) .j5.82.!J2 G.a) ifiO·ifi 1.1./80 + 4..) b) V2-'3 reI.[.Js _2..f3)2 11 .f3-2.J3 1.a) z.102.5 .J2 1. Fa b) ..J20 + 11.92.a) 1.. ifiV4·'.V2a 2 x 21l J).J8 + 55 1.[5.fi).J7 c) 3.89.a) 5.OI + 2".I14.J2V3 c) VbVb' b)..88.J6 .J3.J28 .[.J45 .zaa2:3.za x2:5..J49 SVO.[7 1.J2.a) lznijeti faktor ispred korijena: b) ./256 ·4·36 c) 3.87. c) bVb d) 1.a) 10 Izvditi djelimicno korjenovanje i izracunati: .' .8. b) ~(X+3)2 . za x<-J.[5 + c) c) ..a) 1.90.86.[.103. 1.116.9I.J0.104. 625·0.f3 -.J]8 m .117.fis c) c) ./6 .r.a) b) 1.J2 + 11...J6 c) .r.J75 -. Ll 15 ..1 OS.fi +.J32 .J2 .J6.J2O.·ifa3.r.J5 d) 4.JV.107.J45 + 2..a) .Js -.7.a) ..4.95.J28a 3 b' c) d) ~20a5b7 25 +.J]8 + . L80.a) 1.J5O .100./40 .9 L112.2..a) .106.00008! V54 + VlO8 -lJl35 b) '!.01441 256 1. b) 1Jj.fi+5.I13.zax$8.f3) Fs (S.a) 'IjI(a -3 )'~ ~(x-1)' b) Skrati dati korijen (ako je skracivanje moguce): Unijeti faktal" pod korijen: b) z.a) Vi..Jm b) 2./6 + 4..Js (2..J128 b) c) .a) Sabiranjem i oduzimanjem korijena izracunaj: b) 7.Js)' 4 b) b) (.a) 2.a) v.. sa 3.1 I 1.3 .j'.fi + 2.fi+11.[7 b) .1'3.a) ~(a_3)2 .a) 1.a) b) .JU.. b) ~(a_3)2 .J27a 2 1. fJ.V3 c) 23.a) b) V3 . 25 b) ~36· 64·100 1.a) 1. c) 1..zV5 4V5 + 2Vs .SVs ..5 b) Vax" .lV· 2S!.7 b) c) IV_ V·~~ b) 1.108.....[.85./200 -..[5 .[44 b)..

f3 -.J8)...:?)' :~-'b c) 5 LI46./5 1.J3 .}3x': ihx' if}:1/2 ./5y + (~2 ..J242 1.a) LJ 55.Jll 1.i \Go: zr.J1i' e) 1135..fi b) .a) ./5)' b) Va"+ 3-::Va"-1 ·-..a) o! PodijeJi korijene i izvrsi druge operaclje: 1.144./5 ViS b) -12 .-.fi7 -6V3).f3 (3 -.:1 .J '77'2--15 6Ji .a) .157.a) (V9 -W +V4XV3 +1/2) b) 1.fb-.a) w:ifi 1.147.j40m -2~15m b) .S :!.:!.a 6 T ~"~.a) ( l.a) .a) b) b) I (3.IUY d) (4.fa" 2 b) 1 .J3 + 2.l28.:: V2a' if3: '12../5 ra" fa b) b) ./5 -12 .(4 + 16) (s.f3 L!43.[6 -.fi :!./5) (..J27).JS c) s.}0.JW j~.}a+b-bab m b) - ) ~ J j .J4S -.a) .Ja .4-J2 4 1/2 .j2ifi •~V2.a) (../5j (w)' (VaY)' c) (2.145.O 1 : ViOO if.2.Ia' -a.f3) (fi +..~ J2 3n 5 2~5J48 +3....}a'b' (Fa -Jh) 1.J3 "flO +.fi 11 s.a) d) 1.fi .j9 +.."fi+..124.2.fi ..[2 100 Vs E+..fi (.fi c) V4~3V5 d) \)21J21/2 1./5) V4 +2.V4a'x 7 ~ J b) W3 b) V.[5--12 10+.I b6 1.a) 1.J2ab .fi VJ6: ifi f) JiS.."fi + 4 2.{.150.J8:.a) U23..2 :Va>n c) c) V.141.f3 c) 7. .~ 'I 3 a '.'l2 : 2":'hoo b) 1.a) 511 (V8z.f3 + I -if2.a) 1.fi 3.J2) (2.2.a) 1.a) Ll26. izvrsavajuci i druge operacije: .a) jj ~ (3.c) c) NifS vJJ5 d) ~'ii2 d) V.02 +./5+.f3j c) (Vi?bJ d) (3 V2a 5 b' )' c) (~J el) (.Jd d) jiffy 3 r-~~ Ll5!.f3)' Ll4S.J17 b) b) b) Ll27. j .J38.a) i)6:.f3) .a) LI31.a) (a'.fi5) .fi 6.al/b):afb 1...f3 4 -12 -1 b) b) .f3 +1Y .121.158.v20): 3.Ja 5+ b) Korjel1uj date korijenc.fi if} el) d) el) el) c) d) d) s-J5 2-J3 ..134.J ' Va n+1 • .a J raa - . Va-"n+l :~a311 (4.f3 ifi 13 .f3+.J8 + 2.!Y+(2.~2V2 Raciona!isi nazivnik datog razlomka: (Va' +l.1 i 'j m~+a+m_+a 1.122.2 +fa) (ViO .a) 11 1 1.a) hf2 b) Va -Jd c) V2a'J3u el) ~5x2~al 1.JS . c) .f3 cVO..1 54.a) L153'"a) -V-Jo)ViO (Fa+Jh) !.a) (i2.a) 4 b) .a) (a-b) d) .156.a) LI30.Ia')' b) JJ2 V.08 b) (a-h) 1.1 36.VJ6) b) b) 1.f3 (5.I I (2m .J52.:?) b) (v..JV4 c) b) NTx .J37.159.a) N-.[50) 4.a) j .!'1' .f3 -J5+-J3 3.J2 +.1 c) V48a 11 b ] J (IOVO.6.a) 1.J2 V4 .IU +.f2:'14 !.1:v.J2 (10.fi 7 -J6 + 2 .J2 .~ ~ m+~m2 +a 0+*2 -1 (. :1 LI33a) 1.[5O.J17 ~9 .: f) VSa Ii2(c' c) .140.{.}0.a) :j 1.' (.132.Ja .a) b) b) b) e) b) c) c) vP c) \!sO V16 3'.j5 2-J5 -..if8:ifi Vs:ifi .[2 + 2"J7 c) c) 6 12 II-./5 ...125.-.IU -.a) if.}a+b+..[40./5 2.a) (Fx + rx+1) (Fx -.Ja 3n :'4ja 3n Stepenuj (potenciraj) slijedece korijene: .f3) (.".J3 3.:: .1/5} (ViO +vs) (ViS +Vlo +V4XVS -1/2) Uprostiti date izraze: LI29.142.2.}31/2 b) ~5V3.3 4+2.f2 V4 b) b) Ll49.J2 .fa)(./5 5.+1) (ViS + VJ6) (ViS .~ Ll60.6b9+a~b'-a!l'~2a4b}:(j2a 1 K . : V(/x 3n :Va 2 f b) b) 1.J:?)(-3av.Ja ll .139."fi b) b) b) c) 15 ViS .a) 1Ovo:.f3) (fi -.a) 1.fi +.03 Ih +.JS .

1.. a-.=J.JlO-2 i) xY-~0 I(a+-I} y=~I(b+~ l"2---:.2 +1 ..11 3+.fi+2+ .J 83..Jab' b-. I ? ' ". vm+x-vm-x lr+1 1.zax=- .Ja +bx -.j .164.-:-...JIO+S Sr:. -I lfi+1 11 1. * Odrediti vrijednost izraza za x = ~{J3 + 1)..J2a 2 -4 +~a' _2~2a2 -4 b) I.Jl+a-~+ ~ I-a Yl -l+a) ~ 11 Va' -I--. __1__ +_6__ ..... J 70..JQ-J +)a-z.180* (a>o.n>o.fi+3 . b ~o. . l.1~ + .::i.a) _ 1.l67.b' 3 3 I-x +x r.gdJc.Ja b .. IzraCllnati vrijednost izraza 4x-"+2x -8x+7 1. +.a) 3 b) lfi-I .~I+nt x.fi Izvrsavajuci naznacene operacije.r:.168* [-2--.182. * Izracunati vrijednost izraza V4+2 6 b) 2+.'" ~ -.' 1.m>o..Jx+ 1 (l. (x > 1). +1 i-V.. _ _ __ b) a+~a'+l _Q_.* ----..) 2.-j' (0..162* .. ..a x x-.Ja.Jb (.J l.fi b) r:::-- a"+l+a"a'+1 _ .fi .163. 1 I' ( \ r. < a < 1)... Izracllnali vrijednost izraza 1.*a) 2a~1+ 4 x 1 ra fbi I (ra Ib)2 2{{j.x'.174:* Izracunati ( ' (a~o.r.f~b '~' 2 1..ao"i? ) ~a' +2.fi-I_ . ...172.166*a) 2 a 2 b .fi c) 3+·J2 -.b>O.Ja-hx.fi ..J3 b) + .J3 1. ______ x+l}'Vx+l+ x-l/yx-l . 1165 *a) ..-:-:.f]+'._ifJ V. vb Uprostiti date lzraze: ?x a / 1. 3 - b) (a+fa'=4 a-fa'=4la~a'-4 a-~a2-4 a+~a2-4 ).Jb + 1+ .2 1.-l 1+V. \ II( + a' ab+b')j 1..' ( \ /"'" . 2...J8+J5-.JlO .ao"b.' aka je a = b=(2+.1 .+x+~ 2:mn .171. * -Ivy--I 7 . I.J3t' ..r:.le 2 1..J3+J5 12 d) if?.r:.Jab "v +_1_+_1_ V.* Odrediti vrijednost izraza (a+ 1/+(b+ I).184..173.Ja+hx+.fi-S 4+.* ~ 2 .181..a) 8 c) ..-.a) 7·+4:n+~4·.JI+x-.Jx. 2b..175..-: 1.I69*a) ~a+2.Jab+b+.fit' i 1( fa ~'b) = -ll. tv +'4 Vb-V~ 1 1 14 15 .Jx+1 .Jab)' ..J..yx 2 -1 1.~ ~b a 2 a> b > O.fi -2 2 XY+'l/x' .1} .Jl-x + ~1-x' -.r ' za x=-o-.I lliJll~' I" .--4- .161. 211111 za 0)' .-~-. uprostiti date izraze: 2 2 2 S 1...r:.x-l' -1'.fx'-I.r:.

hx' 1190 a) 4' b) 8 2 ~ e) 64·' d) 100' i " 1.' ..1 !II .b) Jzvrsiti naznaccnc operacije sa stepenima: ~ 1.lzraza 199 .198..+_11__ 11". uprostiti date izrazc: Izracunati vrijednosti slijcdecib stepena (i izraza): I .25.200.189.a) 125- 2 b) I(1 \9 T' Date korijene napisati 1. d nost .a) F5 f3 1)4 c) .) _J±_(2~+n +!J-~ 111+/1 2.)' + (m+... ) . b) . akaje 1. ~(_/l_'+_'_' +IJ'± l.81 4 c) 64 3 0 d) 0.* Odrediti vrijednost izraza obliku stepena: d) ~- l+mxVl-nx' .: '4) .201* 1(_/1_.4. STEPENI SA RACIONALNIM EKSPONENTOM (IZLOZIOCEM) 1 1 1.J.188. n 111 .1 d) l.. H-z2)'.Jlo b) Vl2 U e) 64 d) 1(X)2 . 3 .193.!.. .191. 2 '( I i ' aka je z = 2m 2 1 . 1 d) (3H' 1..1 87.a) 1.. * Jzracunatl 1 (.a) 25°·5 b) 81°·15 1 1 1.a) 9' b) 16" 3 1.a) 42 .1 86...* Odrediti vrijednost izraza S.. J .f(ll2J. d) 27 c) 8 c) 161.J-. d) 16 " '117 1-mx /1+llx ~~.~.5 Hr . 2 . 2j.. • .U obliku "korijena: 1 (a d) 1 1. m+E f}7·--Jx aka je x = 4(m-1).!lllfl i "• .192...)'..204* 16 17 .I96.~:r cJ . (m-. vrlJe •.' 3 /.:.. \27 ) 2 3 b 2 ).a)a 2 ·a' -I "'-1 b)a 3 ·a' C)X 3 :X 3 b) 1..lijeQece stepene napisati. :~m-' -x ~-..~~ ) 'l2:J. b) 8 ~ 3 .~_m ~-1 X~--' . '-'? 1 e) VaX' cJ If. r~--c-~- .75 2 1 b) 3.. +1 V(I<2)'2-1 !zvrsavajuci naznftcene operacijc.a) 8' : 2.-. 1. yo (~.

17. Data je prava p i kruznica k(O.10.. r) konstruisati tangente na kruznicu. Konstruisati kruznicu koja dodiruje dvije date "ruinke' ito jednu od njih 1I datoj ta(ski A. 2. a i ta (stranica. 2.13. 19 .19. r) sijcku sc u tackama A i B. 2. 2. Tackol11 A van krllznice k(O. Data je kruzl. U tacki B povucenaje tangenta t. 2. R).Ie zbir dviju suprotnih stranica nekog cetverougla jednak zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.~ 1 . Dokazati da je cetverougao ACED tetivni. r) dodiruju se spolja povueene su zajednicke tangellte. U taekama DiE.20. 2.12.nicu-k. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu p i datu kruznicu k(O. r) i k(B. 2. 2. R) . 2. Dokazati: Ako . 2.4. Kada dvije kruznice nemaju zajednickih tangenata ? 2. prava p i ugao fi. Prava p. Dokazati: Zbir dviju suprotn-ih stranica tangentnog cetverollglajednakje zbiru drugih dviju stranica tog cetverougla.35. . Kruznica (kruzna linija) i krug. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclJ koja je paralelna sa pravom p. R) i k(O'.katete-:na hipotenuzu. Dvije kruznice k(O. 2. Dokazati.··. Na pravoj p odrediti taeku iz koje se data kruin iea vidi pod uglom a. .21.2.30. jednake suo 2.8.26. 2..5. 2. Dokazati: Kvadratje tangentni cetverougao. tetiva.6BCD (nastale povlacenjem dijagonaJe BD) dodiruju. r) i to datu pravu u datoj tacki A. 2. 2. R) i keG'.1.9.14. Dokazati daje duzina odsjecka izmeou dodirnih tacaka vanjske tangente jednaka duzini odsjecka unutrasnje tangente izmedu .18. Konstruisati tangentu t na datu kruiniclI koja je normalna na pravu p. Dati su duz AB i ugao Cl. HOMOTETIJA I SLICNOST 2.41.i dvije date tacke A i B. Konstruisati pravougli trougao ako mu je poznata hipotenuza i projekcija jedn~. kojaje paralelna sa tangel1tom t... Koji cetverougao nazivamo tetivni cetverougao? 2. precnik. sijece stranice AB i BC.32. 2. Tangentni i tetivni cetverougao Staje kruznica? Staje krug? Objasni pojmove radijus.. 2.1. Centralni i periferijski ugao. suprotni ugao i tezisnica koja odgovara toj stranici). Dokazati: Sllprotni uglovi tetivnog cetverougla su supiementni. Konstruisi trougao ako je poznato c. Nekaje ABCD tangentni cetverougao. 2.29. 2. Konstruisi trougao ako je poznato a. redom. 2 2. 2.44.27. Dokazati da se kruznice upisane u trouglove j. 2.43.24. tatka T na njoj i 111a koja tatka A. 2. Konstruisati kruznicu koja dodiruje datu pravu i datu kruznicli i to datu kruznicu u datoj tacki A. Konstruisati krufuicu datog radijusa r koja dodiruje datu pravu a u datoj tacki A. ako je centralno rastojanje kruznlca vece od zbira radijusa.6. Konstruisati trougao ako je poznato ha. Tangente kruznice.28. 2.7. Dokazati: lednakokraki trapezje tetivni cetverougao.~ I II . Ako SlI suprotni lIgJovi nekog cetverougla suplementni.3. ako je AB > R+r.22.38.45. ta i R (Rje radijus opisane kruinice).· \ " ¥ .ABC upisanje u kruz. Dokazati: Deltoidje tangentni cetverougao. R).3 I iI ! 'I II 2. R).36. B i C. 2. c duzina hipotenuze i r radijus upisane kruzniee a+b-c pravouglog trougla ABC. 2. dokazati da vrijedi: r = . Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja sadrz. 18 k I J I -j ·1. Trougao. Dokazati: Tangentne duzi koje odgovaraju tacki P u odnasu na datu kruznicu. 2.37. Koji cetverougao nazivamo tangentni cetverougao? 2. Konstruisati kruznicu datog radijusa r koja dodirqje krake datog ugla. 2. Dataje prava p i kruznica k(O. R) i k(B. Jedan ugao pravouglog trougJaje 35°.31.11. Dokazati da su duzi AB j 00' medusobno normalne.34.39.42.15. j 2. Konstruisati pravQugli trougao ako su date projekcije kateta 11a hipotenuzu. Dokazati: Ugao izmedu tetive i tangente u krajnjoj tacki tetive jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom. Konstruisati unutrasnje tangente dviju kruznica koje sc dodiruju izvana.40. izvana. Konstruisati tangentu t na datu kruzniclI koja sa pravqm p zaklapa dati ugao Ct. Pod kojim se uglom vide katete iz centra opisane kruznice? 2. tadaje taj 2.ABD i . 2. time. Konstruisati ~ruznicu datog radijusa r koja dodiruje dvije date kruznice 2. 2. 2.23. Konstruisati kruinieu koja sadrii tacku A i dodiruje datu kruznicu u tacki T. Konstruisati zajednicke unutrasnje tangente kruznica k(A. Dataje prava'p i kruznica k(O. Konstruisati zajednieke vanjske tangente kruznica k(A. Konstruisati skup tacaka u ravni iz kojih se data dui vidi pod ugiom Cl. Na dvije kruznice k(O. 2.25. Koliko najvise zajednickih tangenti mogu Imatl dvije kruznice? Kada dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku tangentu ? 2. tadaje taj cetverougao tangentni. Ako su a i b duiine kateta.vanjskih tangenti i svaki od njih Je jednak 2~ . R).ica k(O. r). 2. 2.. Koju dui nazivamo tangentna duz tacke A U odnosu na kruznicu k ? 2.33.ie odrcc1'enajedna kruznica? Konstruisati kruznicu koja proJazi trima datim tackama A. R). y i tb 2."16. Dato je kruznica k(O.

geometrijska proporcija. U slucaju kada duzi nemaju zajednicku mjcru. Mjerenje duzi. Konstruisati pol P.50. Mjera duzi. ZadallLl dUl: AB podijeli LI omjeru 3:2. 2.c (razrnjere): a) AC = CB b) AC = c) AB CB AB d) AB AC 2. Konstruisati polaru kruznice u odnesu na pol P. 2. ugaa 'Y i visioa he.49. e=1O c) a=12. b i c.' "'I/e a "b Dokazati: Dvije jednake tetive kruznice imaju jednaka centralna rastojanja. Konstmisati kruznicu aka je poznata njena tetiva AS i periferijski ugao J3 nad tom tetivom.59. Date su tri duii a. Odrediti racunski cetvrtu proporcionalll x (x:a=b:c) ako je : 0) a=1. nesal11jerijive duzi. proporcionalne su odgovarajucim duzima na drugoj.60. c=1O b) a=8. Koliki je odnos tezisnice povLlcene iz vrha pravog ugla i hipotenllze tog trougla 2. kazemo da su nesamjerljive.54. Ako su a i b . 2.65.47.2. Konstruisati trougao u kame je poznata stranica AB. Konstruisati duz x ako je: a) (5-x):x=7:5 b) (l0-x):x=20:10 c) (2+x):x=8:2 2. 2. Dui AB cijaje duzina 30 em podijc!jenaje hickom C na d. a dUl: b se zove geometrijskll sredina duzi a i b.0 A /8 C q D o :1 Kazemo da SInO duz a izmjerili jedinicnom <.48.52.. Dokazati da su krak i osnovica jednakokrakog trougla sa uglom pri vrhu od 36°. Konstruisati jednakokraki trougao kame je poznata osnovica Be i ugao a nasuprot nje. 2. r) i njena polara p. Ij Ako su a i b paralelne. D 0 k azatI. Koliki je odnos tezisnice trougla i njenog veceg dije!a 6drectenog teiistem? 2. d' svaka 0 d nJlh dodtruJe pravu p. b=4. 1 I r =. tada vrijedi: ' a) Ouzi koje odreduju transverzale oa jednoj pravoj. Kada za cetiri duzi kazemo da SlI proporciona!ne? 2. Odrediti odnos. Cemu je jednak odnus katete nasuprot uglu od 30° i hipotenuze? 2. b=4. Odrediti racul1ski NZM datih dviju duzi: 2. 4) ViSe duzi mogu bit' zajednice mjcre dviju duzL Najveea duz koja je mjcra dviju datih duzi naziV3 se najveca zajednicka m.53.66. 2) Ako se duz C moze prirodan broj puta nanijeti na dllz a bez ostatka. c=30 21 .61.58.51.:. Duzi AC i SO proporcionalne su odgovarajucim b duzima na svakoj od po!upravih Op i Oq. kazemo da je e mj-era duzi 3.S7. Zajednicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvije duii. b i c (a> b > c) dodiruju se spolja (svaka svaku) i . .4 0) ..iera (NZM) fih duzi.Talesova teorema 1 2. 5) Ako dvije duzi imaju najvecu zajednicku mjeru. : b) Duzi ua tr3nsverzalama proporcionalne su odgovarajucim du~ima ua svakoj od datih pravih p i q.+ r. Data je kruznica k(O. 20 Ii I.3.63. c) (a+X):x=b:a 2. 3) Duz e koja je mjera dviju dllzi (a i b) naziva sc l. produzena proporcija. 2.55. konstruisati dllz x a~o vrijedi: a) (a-x):x = boa b) x: (a-x) = a:b . Dataje kruznica k(O.Iuzi e ako odredimo pozitivan broj k tako da vrijedi a.2. ProporcionaInost duZi. 2. za njih kazemo da su Definicije: 1) samjerljive.utrasnji (iIi vanjski) Clan naziva se neprekidna proporcija. tada vrijedi: Ouii naiPo!upravoj Qp p proporcionalne su odgovaraju6im duzlma na po!upravoj Qq. Talesova teorema: Ako su transverzale a i b dviju pravih p' i q koje se sijeku paraieIne.a) 0=2 em i b=5 em b) a=4 em i b=6 em c) a=IO m i b=15 m b) c=13cmi d=39cm c)m=lIOmi n=60111 2..6 em.J3 1.12. b=3.va dijela. a S1.64. d a VflJe 1 2.JS d) 2. b)=c.::::ke. Tri kruznice radijusa a.56. r) i tacka P.(b>a) dvije date duzi. tako daje AC:.62. 2. .:.~ljednicka mjcra tih duzi i oznac~n'a ZM(a. Da Ii su duzi AB i CD samjcrljivc ako je njihov odnos: a) 3 b) 0. Samjerljive i nesamjerljive duii Proporcija a:b=b:c u kojoj se duz b pojavljuje dva puta kao uo. geometrijska sredina dviju duzi.a) a=16mib=24m 2.46. Konstrukcijom odredi duz x iz date proporcije: a) x:2=4:1 b) 4:x=2:1 e) 5:3=x:2 d) 8:5=3:x 2..

3 c) 3:1:4 d) 5:2:2 2. ako neka prava koja prolazi kroz vrh trougla dijeli suprotnu stranicu oa dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla.67.90. c=15 2. I ohronto. c=15 b) 8=4.89.74. Date su duzi a. b=3 d) a=2. Datu d. a 2. 2. Dokazati! 2.88.01. 1 I j :1 22 1 J i1 23 .86. c=15 . b. b i c..68. Odrediti srediste stranice AB trollgia ABC ako su tacke Ai B nepristupacne. OA=OD. B 2. b=l b) a=8. (A·M·N·B) taka daje AM = 2MN -i MN=2NB. b=14.6 jednakokrakog trougla dijeli krak u odnosu 3:4. Simetrala unutrasnjeg ugh trougla dijeli suprotnu stranicu (unutrasnjom podjelom) U odnosu koji je jednak odnosu ostalih dviju stranica trougla.a) X=··Q b) x=--a 3 3 7 2.76. b=12.). Datu dul: CD podijeJiti na sestjednakih dijelova. Stranice trougla su 20. Datu dul.3) a b 2 b) x=a :b b) X-::::(l GC 2. tada je ta prava simctraJa vanjskog ugla trougla. OC~IO. 2.73. Odrediti duzinu kraka datog trougla. c=3 e) a=IO. 0 azatl a JC bd +d' b" b d '. Na datoj duzi AB odrediti tacke MiN. AB podijelitina tri jednaka dijela. Podijeliti datu duz AB na tri dijela koji su u datom odnosu: a) 2:4:3 b) 1:2.69.72. Odrediti duzine duzi koje simetrale unutrasnjih uglova trougJa ABC grade na iljegovim stranicama ako je: a) a=13. Izraclinati BM i MC kao funkeijll od straniea AB=c. Dokazati! 2. Na duzi AB kanstruisati tacku C taka da je 2 AC = 5C~ -- 2. AC=b i I Be::::a trougla.84. Simetrala vanjskog ugia trougla dijeli supeotou stranicu vanjskom podjclom oa dijeJove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla.79. tako daje OA :'OB:::: m:n. Datu duz MN podijeliti na cetirijednaka dijeJa. Konstruisati duzi x i y ako vrijedi a:b:c = d:x:y. a) a=]3.a' C d k . Nekaje N tacka u kojoj simetrala vanjskog ugla kod vrha B "" ABC sijece polupravu AC. 2.:::. Date su dUfi mill. naci AC. Neka su uglovi OAB i OCD jednaki (SI. 2. Date su duzi a.94. tackom N padijeliti izvana u datom odnasu (omjeru): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. b) Ako je OC=CD. b= 15 em i e=4 em. 2. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporeditog vanjskog ugJa trongia Teoreme 0 simetrali ugla trougla: Simetrala unutrasnjeg ugla trougla dijeli suprotnu stranicu oa dva dijela koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. d . 2.) x = - b) x = b 2 ab x=- c) x c) X 11 iI 7 '1 'I d) x=-a ab 'I a :b be . ako prava koja saddl vrh trougla dijeli vanjskorn podjelom suprotou stranicu trougla na dijelove koji su proporcionalni drugim dvjema stranicama trougla. Trougao ABC ima stranice a=13 em.2.81. AB =JO.85. Nckaje M tacka u kojoj simetrala ugla kod vrha A. b=2 c) a=12.93. b=14. I obrnuto. b=4 2.92.80. 2.4. ilABC sijece .:1' X=-- c) 0 b c 2.82.odrediti OB. d) Akoje OB=25. o I i 2.83. Izraziti osnovicu a trougla kao funkciju od 111 i 11. b=12. Odrediti duzine duz! koje simetrale vanjskih uglova !lABC grade l1a njegovim stranicama ako je: b) a=4.2.91. 21 i 28. Odrediti teziste trougla ABC eij i je vrh A nepristupacan. b=5. Kroz datu tacku M u ugJu xOy kons!:ui~ati pravu koja sijece krakove ugJa II tackama A i B. Simetrala ugla B na osnovici jednakokrakog trougla ABC na kraku AC gradi odsjecke 111 i 11. Simetrala vanjskog ugla trougla dijeli suprotnu stranicu (vanjskom podjelom) u odnosu koj] je jednak odnosu ostalih dviju straniea trougla. 2. Simetrala ugla na osnovici a. AC~b i AB =c trougla. I . 2.a) x 2.95. odrediti OA. c=3 c) a=IO. ac + c' . Konstruisati duz x ako je: 5 2 4 c) x =-a 2. Duz AB taekom M padijeliti iznutra u omjeru (adnosu): b) 1:3 c) 3:2 d) 5: I a) 4:3 2. OD=2AC. OB=21.j :1 2. BD=14.! straniell Be.. a) Akoje BD=7.1zracunati geometrijsku sredinu G zadvije date dulti a i bako je. a) a=9. tada je ta prava simetrala ugla. Na koje dijeJova simetrale njegovih uglova dijeie njegove stranice? 2. 2. OC=4. Akoje OC=7.01.u:z AB.78. Ak 0 Je -=-. AC=6. A C 2. b=5. Data je duz AB. 2. Izracunati AN iNC kao funkciju od stranica - - - BC =a.71. Odrediti odsjecke na stranicama trougla odredene simetralama unutrasnjih uglova. odrediti c) -- D S1. oc. c i d. c=15.75.87.77.70.

! 2. ako postoji trcca figura F. Konstruisati homoteticnu sliku datog ugla <xOY. Konstruisati hOlllolcticnu sliku A'8'C'O' datog cctveroug!a za homotetiju : a) B(O. Konstruisati MBC aka su mu dati elementi: <. 2. 2.109. -2) c) H(O.106. ' d) H(0"4) 3 2.~) a) k~2 b) k=3 c) k~·1 d) k~-2 2. Konstruisati trougao hOl11otetican. t 02. NiP sredista stranica n.2. ·:·:'··1' ! '[ 11 J" '-I 24 k~-2 koeficijent homotetije? 2. -_.115. kazemo da su ove figure homoteticne. 2.a stranice tr! ptlta veee od stranica datog ugla.1 OD. dokazati da Sil ttouglovi l______________________________ a) k~ I 1) 2) 3) 4) : . Ako je koeficijent homotetije dviju homoteticnih rigurs pozitivan broj.103. Ako se nekom homotetijom figura F moze preslikati u figur" F'. Konstruisati bar jcdan trougao koji . 2) b) HiO. - [)e-finicija slicnosti: Ako za dvijc figure F i F' postoji prcslikavanjc koje svakom pani i N prve figure pridruzuje par taeaka M' i N' druge tako da je.ie par tac3ka MiN prve tako da je M'N':MN stalan IJroj. a sa drugom podudarna.5.99. 2. 2. II PI'avila slicnosti trouglova: Dva trougla su sHcna ako su Civa ugla jednog jednaka sa dva ug\a drugog troug!a. Ako su M. Konstruisati hOllloleticnu s!iku A'8'C' datog troug!a za homotctiju: 0) H(0. -I) c) HIC). Odrediti homoteticnu sliku A'B' za homotetiju: 2 3 H(0. 3) 2. U slucaju kada je koeficijent homotetije negativan.Ie direktno hOl11otetican sa datim nABC ako je centar homotetije: a) \Th B trougla.98.97.datom Gija je stranica A'B':::: 111. Dat je MBC i krllznica K(O. J J 4.76 Slicnost oeometrijskih iinura " .l1am luku.ABC. r).104. Dataje duz AB i proizYoljna tacka O.acka 0 van prave i koeficijcnt: c) "'ABC i "'MNP homotelicni.112.svalwm paru tacak<l M' iN' urugc tigurc pridruzu. Dalje cetverougao ABeD i tackaO van njega. naziva se homotetija. Konstruisati hornoteticoll sliku datog ugla <xOy ako je centar rna koja tacka M ravni ugla i koeficijent: a) k=-l [0) Dcfinicija hornotetije: Preslikavanje koje svakoj tacki X pridruzuje tack" X' tako da OX. gdje je 0 rna koja staina tacka ravni i k rna koji reahm broj.107.111. Konstruisati trougao eiji su uglovijednaki. b) H(O.odnos duzina tacal~ M dUlj MN : M' Nt stalan broj i obrnuto..1. . naziva se slicnosL Za figure F i F' kazemo da su slicne i piScmo F-F'. a) Homotetija geometrijskih figura k~2 b) k~4 c) k~-3 d) k~-S.l 05. onda Sli ova dva trougla slicna.110. za homoteticne figure se kaze da su inverzno homoteticne. -2) c) H(O. Data su dvajedllakostranicna trougla paralelllih stranica. Odrediti homotetiCnu sliku date kruznice k(S. :1ill 2S . 2. vrijedi vektorska jednakost OX' = k .ca jednaki. Odrediti centar homotetije ovih trouglova.3) 1 2 2. Konstruisati homoteticnll sliku date prave a ako je centar hOl11otetije tacka 0 na pravoj i koeficijent: a) k~3 b) k~4 c) k ~ -2 d) k~-2 2. kaze se da su te figure direktno homoteticne." koja jc sa pn'om figurom homotcticna. Ako su sve tri stranice jednog trougla proporcionalne sa odgovarajuCim stranicama drugog. 2. b) tcziste T trougla c) tacka 0 van trougla. KOl1struisati bar jedan trougao koji jc dircktno homotetican sa datim DABe ako jc centar bomotelije: a) ortocentar H trougla. 2. U dati polukrug upisati kvadrat 6ija su dva vrha na precnil}LJ~ a druga dva 11a kruz.101.96. onda su ova dva trougla sliena. r) II odnoslI. Svake dvije kruznice su homoteticne. ' Ako su dvije stranice jednog trougla proporcionaine sa dvjema odgovarajuCim stranicama drugog i ako su uglovi nasuprot vccih oct ovih stl'an. ~ I I ! 'I . b) teiiste T trougta c) tacka 0 van troug!a. Tacka 0 se naziva centar.Ie invcrzllo h01110tetican sa datilll ~ABC ako jc centar homotdije: a) vrh C trougla. tb i (X. 2. Staje centar homotetije O K91ikije 2.2) b) H(O. b) centar S opisanc kruznice c) centar 0 upisane kruznice. Za figunI F kazemo da je sHena figuri F'. J 13.Kollstruisati bar jedan trollgao koji .na centar 0 koji pripada kruznici i koeficijenat k::o-2. a broj k koeficijent homotetije. Ova trougla su sHcna ako jc jedan ugao u prvom trouglu jedna~ jednom Uglll u drugom i ako su odgoval'ajuce stranicc koje obrazuju ovc uglov~ proporcionaine. Konstruisati homoteticllll sliku date prave a ako je centar homotctije l.4) 2.\.* Datje ugao <xOy i tacka A u oblasti ugla. Konstruisati ~ruz!licu koja dodiruje krake ugla 1I prolazi tackom i\. Da( je trollgao ABC i tacka 0 van njega.J -. Dat je bABC i duz 111.108. .1 odnosu na centar homotetije 0 i koeficijent: 2.U datll kruznicll llpisati: M' B' C' tako da mu stranice budu paralelne sa stranicama datog trougla. Dokazati! Sta je cenrar homotetije? 2.

Osnovlca manjeg trouglajednakaje 9. . 2. Koliko je rastojanje ortocentra trougla od date straniee? 2. Aka su dva trougla siRna. Obimi sii. 0'=45 2. IzraCllnati visinu dalekovodnog stuba. Aka su dva trougla slicna. b) Visine slicnib trouglova proporcionalne su odgovarajucim stranicama. fada su tezisne duzi ovih trougJova proporcionaine odgovarajucim stranieama. aka se dvije odgovarajuce straniee ovih trouglova odnose kao 2:1 ? 2.153.ri obime ovih trouglova.a drugi 1ma ugao oa osnovici 40°.117. 2. a drugog 55°. Tacka M je srediste stranice BC trougJa "ABC. Visina trougla dul. Dokazati daje Ae.141. ledna stranica prvog trouglaje a=24 em. Da Ii postoji trougaosa visinama h. b=15 em i e=18 cm.0'=66 a) a=20. njemu slicnog. J 46. SimetraJa ugla AMB sijeee stranicu AB u tacki E. Dokazati cia je "ABC sliean sa "CDE.128.121.tada su tezisne dul. Dokazati jednakost AN = 7CN . Osnovica BC jednakokrakog "ABC jednaka je polovini kraka.Trougao L\ABC ima stranice BC:::::. !24.127.129. * Ako su dva trougla slicna.Visina 0 koja odgovara kraku ovog trouglaje BN. 2.138. Stranice trougla Sll a=12 em. sjenku dugu 40 Clll. Da Ii su ova dva pravougla trougla sliena? Zasto? 2. odredit1 5tranice drugog trougla: b) a=J2. c) Povrsine slicnih trouglova proporcionalne su kvadratima odgovarajucih stranica. J42. Ako se iz ma koje tacke l1a stranicijednog trougla poyuce paralela sa drugom stranieom. B i C. Dokazati! 2. CD 2. Dvije visine II trouglu razlikuju se za 8. hb=5 i h.118. Stranica trougla je 12 i visina koja odgovara ovoj stranici 16. Dakazati da su _ovi trouglovi 26 II. Stub dal~kovoda baea sjenku duzine 8 111.130. da Ii su ovi trouglovi slicni? Zasto? 2. 2.vertikalni stub visine 3m baca sjenu duzine 4m.]20. Ouz DE koja odgovara straniei AB. Odrediti vi sine. '~ slieni i odrediti koeficijent slicnosti. Dokazati. 27 . Dokazati. je srednja duz L1ABC.135. Obim trougJa je 0=38 em. obima i povrsina slicnih tJ'ouglova: a) Obimi slicni~ trouglova proporcionalni su odgovarajuCim stranicama. Izracunati odsjecak simetrale ovog ugla.da su dya trougla sliena ako su stranice jednog paralelne sa stranicama drugog. 2. Razmjera kalte je 1:50000. Dva slicna jednakokraka 'trougla imaju zajednicku stranieu duzine 15. . a stap duzine 2 m baea. dokazati da su t'rouglovi L\ABC i L\ADE 511cl1i. Ostar ugao jednog pravouglog trougla je 35°.. Dokazati.136. Ako su a. Para leI no sa datom stranicom povucenaje paralela ciji odsjecak koji pripada trouglu ima duzinu 6. 2.133. 10 i AC =12 koje zaklapaju ugao od 120°.147. Jedan jedoakokraki trougao irna pri vrhu ugao 100 .C'~ ~ 2.l. b=30 i c=40.116. Kolikaje odgovarajuca stranica drugog trougla? 2. Koliki je obim 0' manjeg slicnog trollgla. Poyuci paralelu a' sa stranieoll1 a tako da odsjecen trougao ima obim 0'=15 em.l51. r(]cullski. * Dvij~ ·visine u trouglu sijeku se tako daje proizvod odsjecaka na jednoj jednak proizvodu odsjecaka na drugoj. Ako su dva trougla sliena. Dokazati. b i c duzine stranieajednog trougla i 0' obim njemll slicnog trougla. 2. U isto vrijeme ina istom mjestu. 2.Ie a=5 cm. tada su radijusi opisanih kruzniea ovih trouglava proporeionaJni odgovarajucim stranicama.122.isllim dul.126.125. Rastojanje tezista trougla od stranice jednaka joe treci"ili visine na tu stranieu. 1. 2.&ABC su vrhovi AA'B'C'.123. 2. Kolika je visil1a ha' slicnog trollgla koji ima stranieu a'"".148. Odrep.13]. Dokazati. udaljenost izmea'u mjesta B i C je 15 km .=8? 2. 2. Dvije vi sine "ABC su h.132. lspitati da Ii su ovi trouglovi shelli. tada su radijusi upisanih kruznica oyih trouglova proporeiona:ini odgoyarajucim stranieama.A'H=BH·B'H=CH. 2. Sredine stranica ".ima drugog. tada su slicni. Kolika je yisina drveta? 2. D()Kazati. a jedan ugao dmgog trougla 60°. a njihove pripadne stranicc iznose 15 i 20 jediniea. CE = Be. dobice se trougao sliCan datom. Ako dvajednakokraka trougla irnajujednake uglove pri vrhu. Ako su dva ugla jednog trougla 50° i 80° . 2.5 lTl. duzine stranica trougla ABC na karti. a simetrala ugla AMC sijece AC u tacki D. Dokazati. Dva trougJa su sliena ako su sve stranice jednog normalne oa stranice drugo·g.. Koliko rastojanje iZllledu mjesta A j mjesta B? 2. :1 :1 2.144.143. Ako su BD i tE visine ilABC II kome je ugao BAC ostar. Drvo baca sjenu 18. Na geografskoj karti razmjcre 1:25000 rastojanje izmedu tacaka A i B je 12 em. '·:·1.! jednog trougJa proporcionalne odgovarajucil11 tel.139. 2.149. 107 2.Teoreme 0 odnosu visina. 2. 2. Koliko je vrh trougla udaljen od para!ele? 2. b=J5 i c=17.145. Dokazati! 2. J 40.150."AED.cnih trouglova odnose se kao dvije odgovarajuce visine tih trouglova'.ine 8 dijeli pripadnu stranicll na odsjecke 4 i 6.134. Obimi dvaju slicnih trouglova su 0=84 em i 0'=36 elll. Odrediti.119. Na geografskoj karti uCliana su mjesta A. Dokazati. 2. Dokazati! 2. Udaljenost izmeau mjesta A i B je 10 km.152. trougla? 2. a udaljenost iZl11eau mjesta Ai C je 12 km. Dokazati daje "ABC .=4.dokazati davrijedejednakosti: AH.. Dokazati! 2. Ako su dva ugJa jednog trougJa 75° i 65° koliki su ugJovi svakog. Akoje H ortoeentar L\~B_C ~~A"!3B' ~~~' njegove visine. Obimi slicnih trouglova odnose se kao dyije odgoyarajuce stranice tih trouglova.= AD i hb= BE. Osnovica jednog trougla . a pripadna visina ha =7 em. 2.J37.

170. b:e~3:S.] 80.~. h. 2. Tacka 0 je presjek dijagonala trapeza ABeD. 2.162. Oat je MBC. 2.drat. <x~60Q.184.od~jecal{a:koj:e gra~l na hip(}ten~zi.165. 2. Konstruisati trougao sli(~an datol11 koji ima elva puta veee stranice.167.155. 2.---:-1 1 =+= Be AD 2.odnns osnovice i kraka a:b::-:o4:3.164..172. hipotendzo't:t. U kojem odnosu hipotenuzina visina dijeli hipotenuzu? 2.'.ina . 2 kracima trapeza.157. a njihovo mcdusobno rastojanje se ne moze direktno izmjeriti. Dat je . Konstruisati trougao sliean datolll ako IllU je poznat radiju. Paralelno sa osnovicama Be i ·AD. tako daje AE = -AD. KOllstruisati trougao sliean datom ako 11lU je data stranica a. b:c~2:3 . b) b:e~S:7.179. 2. a obim drugog iznosi 18cm.178. Konstruisati pravougaonik sli6an datom aka I11U je data je~na stranica.190. . b+e~7em b) b:e=3:2.a.' . Konstruisati jednakostranicni trollgao 11 kome je poznat z0ir stranice i visine.174. 5 2. Datje LlABe.ABC.189~ Formul. Tacke A i B naiaze se na dostupnim mjestima. Primjena slicnosti na pravougli trougao. .159.187.I'~t~gorina teorenia}. Kolike su osnovice? 2. Konslruisati trougao slican datolll ako I1lU je poznat radiju's R opisane kruznice.173 . Konstruisati trougao slican datom koji ima tri puta veee tezisnice. -2.6. kroz tacku 0.6. soi=6 em.ABC.a) <x~75°. Kroz vrh B paraleiogr<lllla ABCD povucenaje prays p koja sijece lAC i AD u tacka1ll3 FiE. 28 29 .a teorema ~) ~. 2.aiet~':p." "" .183. Normala na BD kroz srediste M duzi BD sijece pra\lu AC u tack! E.dnakJe z'birll.ot~~~*~'i ~v6J~ projekdje. t.. <x~45°. Konstruisati trougao u kome su poznata dva ugla i stranic~ na kojoj !e-zeovi uglovi.182.a. Kruznica !lad precnikom AD sijece Be u taekama MiN. 2. Konstruisati trollgao ako je poznato a:b:c=3:5:6 i h[l=5 cljD. Konstruisati pravougli trougao u kome je poznat jedan os~ar ugao i zbir hipotenuze i vi sine koja odgovara hipotenuzi. Dokazati da vrijedi: EF = -c. Dokazati da je ova dijagonaJa geometrijska sredina osnovica lrapez.isati. e-~=lcm.186. 2. J 66." b) 'Yi~ilia. Konstrllisati jednakostraniclli trougao u kome je poznaia visina h. KOllstruisati jednakokraki trollgao u kome Je poznata tezi~nica koja odgovara kraku i ugao pri vrhu koji obrazuju kraci. Dijagonala na veci krak pravouglog trapeza Ilormaillaje na krak. ..7. Dokazali da je BM· Me = AB· CD." . .5 em. U jednakokraki trapez ABCD sa osnovicama AB i CD upisana je kruznic" radijusa r.169_ Datje . Konstruisati t{"ougao ako mu jc poznata jedna stranica. 2.lova.s r l1pisane kruznice. 2. 2. Kako se moze odrediti sirina neke rijeke bez pre!aska na drugu obalu? 2.Konstruisati pravougIi trougao u kome je kateta b= 12 i odljlos druge katete i hipotenuze 3:S 2. Forlllulisati' j""iskazati pravila s!i6nosti jednakokrakih troug. 2. =60°.' .188.~3 em 2. ".163. Konstruisati trougao sli6an datol1l ako mu je data vis ina ha • 2. 2. Konstruisati jednakokraki trougao u kome je visina h"~3 i. b:c~5:3 2... Dat je .arale!ograma jednakaje 8 cm.. Dokazati daje AB· CD:::: 4r2.156. Dokazati daje dUl: DE geometrijska sredina duzi AE iCE.:···. Odrediti veel! visinu.') <x~75°. Manja yisina p. 2. t) J(l'3.. Pokazati kako se moze izraclInati rastojallje izmedu tih tacaka.185. 2. Povrsine dvaju s!icnih mnogoug[ova su 60 cm 2 i 4S cm2 .ABC. Srednja dut trapezajednaka je 9. Stranicc: parale10grama su 25 em i 10 em. Odrediti obim prvog mnogougla. {." '" .175. 4 -.'red. Odrediti duzinll ove dijagonale. I 2. Konstruisati trougao sli6an datolll ako muje data tezisnica tao 2. Os novice trapeza su 30 i 15.160. i iskazati pravila slicnosti pravouglih trouglov.154. 2. 2.161.168. Simetrala pravog ugla L1ABC dijeli hipotenuzu AB U odnosu m:n. 2. Konstruisati trougao sli6an datom koj i ima tri puta veee Dokazati da V1Sllle. b) b:e~3:4. 2.171. <x~60°.troti.t:Je. 2. 2. 'Ilravouglog trougla j"e geometrihka ~.177.158. 2. Simetrala ugla J3 . 'Iia mp?te~~zu.6. na«.'f2. 1·-- ie AF = -.gla je ~eOm~~!tijska st~4i~* ltip.176. 2. jedan ugao n<l njoj i razrnjera druge dvije stranice.katetaiita-.6. Dat je .•) a~3. Pitagori.181. ~va.ABC. poyucenaje duz EF. Tacke E i F pripadaju . Tacka presjeka dijagonala trapeza udaljena je od njegovih osnovica 7 i 5. ".2. Konstrujsati paraJelogram ako je zadano a:b=5:3. Trapez ABCD je pravougl1 sa pravim ugloyima kod vrhova B i C. ledna dijagonala trapeza dijeli trapez na dva slicna trougla.ABC sije6e stranicu AC II tacki D.. cx=60° ijdijagonala iz vrha ugla ex je d:::::5 ..i1l¥~·uglo'g .AC . Konstruisati L1ABC ako je dato: 2..6.drataJl~4:.

Dokazati: Ako u trouglu spojimo podnoija njegovih dviju visina. Dmga kateta jednaka je 20 em. Trougao DABC ima visine ha:::: AD i ht>:= BE..J7 ]1 I I Date su duzi a i b. Dokazati! 2. 2. 2.. Naei odnos kateta pravouglog trougJa ako su njihove projekcije na hipotenuzu 16 i 25. Izracunat~ visinu jednakostranicnog.= -2 . Izracunati duzine dijagonala. Aka su hb:::: BD i hc::::CE vi sine D. Konstruisati duz x ako je: 2. Te.. 2.Zisnice pravouglog . Katete pravouglog trougla su a~6 i b~8.JS d) x = Sll .222.197.f3O b) x = . 2.209.. dokazati daje D. 2. Dok<-lzati da je -- ACCE=BCCD. Normalne projekcije kateta na hipotenuzu odnose se kao kvadrati kateta.[3 em pravouglog trouglaje 10 lTI. Suma kv~drata dijagonala pravougaonikajednakaje sumi kvadrata njegovih stranica. 2.232.205. gdje min ma koji realni brojevi i m>n. Dokazati! 2. Osnovicajcdnakokrakog trouglaje a=13. 14 em 1 15 em.a) x=a. h=8 b) c=lO.216. Odrediti radijus u romb upisane kruznice.[3 b) h=3 em e).23I.22S. a odsjecak p=6m. Odrediti dijagonalu d kvadrata. Koliki je obirn ovog trougla ? 2.ABC. 2. Obim romba cije se dijagonale odnose kao 3:4. dokazati da je trougao pravougli. e) x=~ab+b2 2. Osnoviee trapeza su a=28 ern i e:= 16 em. Dijagonale romba su 12 i 16.191. Dijagonala kvadratajednakajc d. 2. a katete su a i b.227. Ako za stranice trougla a. Katete pravouglog trougla su ] 2 cm i 16 cm.. Straniea jednakostranicnog trougla je a. trougla ako je data siranica a: a) a=IOcm d) a=2.220.213.224. * Suma kvadrata dijagonala paralelograma jednaka je sumi kvadrata njegovih: straniea.ABC. Kolike su katete? 2. Kateta pravouglog trougla manja je za 8 em od hipotenuze.na na krakje h=12 Izracllnati drugu visinu trougla. a) Visinu b) Radijus upisane i 2. Odrediti povrsinu trapeza.8 m i 14 m. Konstruisati duz x cija duzina U odnosu l1a datu jedinicnu duz iznosi: a) x = . t/ +tb2=5t/. Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzL Dokazati! 2. Odrediti visinu trapeza. 2. Rijesi~i pravougli trougao ako je dato: b) h=60.[f. Hipotenuza pravouglog trougla je c=13 m.203. Ortocentar trougla dijeli visine na odsjecke.210.215. Hipotenu~a b) a=4 cm c) a=8 em d) h=12. dijeJe tu dijagonalu na tri jednaka dijela. Ako je c+a=2b.22S.229. Izracunati stranieu jcdnakostranicnog trougla aka je poznata njegova vislna h: a) h=5 cm 2.230.[3 b) x = a. a krak je 25 em.207. dobijamo trougao sliean datom. 2. p:q=9:16 c) c=34.vezane·su relC\ciIom. 2. e) X=fI . Kohke su stranice ovog trougla? 2.II 2. Razmjera straniea pravougaonikaje . Odrediti kaiete i hipotenuzinu visinu. 2.+ .204.218.199. Ako su kraei trapeza medusobno normalni.198. Primjenom slicnosti dokazati Pitagorinu teoremu.211.. 2.201. Osnovicejednakokrakog trapeza su a=44 j c=4.* Tzraziti duzinu tezisne linije u funkeiji od duzina stranica trougla.196.22]. 2. c::::m2 +n 2 . a kraei su b=25 em i d= 17 em. Hipotenuza pravouglog "'ABC je c.200. a krakje b=29.226. dokazati daje zbir kvadrata njegovih dijagonala jednak zbiru kvadrata njegovih osnoviea.a) c=20. Odrediti obim ramba. Izracunati visinu i dijagonale trapeza.J14 c) x =. Stranica Is. uokazati jednakost 1 I 1 a' 17' h .195. Jedna katcta pravouglog trougla za 10 em je veea od druge katcte i za 10 em manja od hipotenuze.je 1 em. ledna kateta ovog trougla 'I ~~-- :1 j . Dokazatil 2. Odrediti stranicu a kvadrata.202. a visi. Normale povucene kroz dva suprotna vrha na dijagonalu. Koliki .192. Stranice trougla su 13 em.Ie obim trapeza? 2. Odrediti: c) Radijus opisane kruznice. Dokazati! 2.vadratajednakaje a. tako da je proizvod odsjecaka jedne visine jednak proizvodu odsjecaka bilo koje druge visine tog trougJa.194.214. 1 ~ 2. 2. 2.a) x=-Ja 2 ':""b 2 b) x = . 2.ADE slican sa "'ABC. Odrediti visinu'trougla koja odgovara stranici 15 em.6. Osnoviee jednakokrakog trapeza su 10 em i 40 em. 2. Hipotenuza njemu slicnog trouglaje 25 em.J2: 1. a h hipotenuzina visina. Dokazati! 2.~ ij 30 oj! i 31 . -Odrediti koefieijent slicnosti i katete drugog trougla. q=16 2. q=144 c) p=9. 2.[3 2. 2. b j c vrijedi a=2mn.~ iZllOSl 75% od druge. h=IO. a:b=8:15 2.223.217.212.. b::::m 2_n 2 . 2. Ako su a i b katete.a) a=4: c"'5 2. Izracunati hipotenuzinu visinu i odsjecke koje gradi na hipotenuzi. Dokazati! 2. Dijagonale romba su 4. gdje je C vrh pravog ugla. Odrediti obim troug1a.219. Dijagonale jednakokrakog trapeza sijeku se pod pravim uglom i dijele na dijelove od 12 em i 9 em.193.206..208.

Tackom P povucenaje sjeeiea kojll krllznica polovi. U datu kruz.: _ ' ''-''':'''':'. C i. Kon5truisatijednakostranicni trougao koji je po povrsini jednak datam trougao koj! je po povrsini jednak datam traugao koji je po povr. Potencija tacke U odnosu na kruznicu.-.sini jednak datom trougao koji je po povrsinijednak datom kvadratu. x.-P je kon~t.. b~5 b) a~4. Iz tacke van kruznice povucenaje najveca sjetiea i tangenta cijaje duzina jednaka 8 em. b~11 d) a~l.255.8. Aka su date duzi a i b i a<b.ca~a kaje kruzn·Ica . konstruisati dUl. ' 2.'. R). Straniee trougla su e=lS em. b~9 2. ".I 2. P u'odnosu:ria. 2.247.253.240. 2. . 2. Kolikaje duzina sjecice? 2.ijeca ii'a pr.R)" tada Za potenciJ. 2.-. 2. tackLP"i pri tcinie a:-. 2.p. b=13 c) a~3. 2.krtiinicu-.. aka je x 2 =a2+bc.ckc. b=13 em i a=4 em.a~:ke C'i D . Primjenom osobine poteneije tacke U odnosu na kruznicll .nieu upisati trougJo cije su stranice paralelne stranicama datog trougls." Straniee trougla su a. r) i trougao ABC.P: 2. Odrediti duzine tangentne duz. a radijus kruznice R"'21 em.. 2.'R)~. . Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datomjednakostranicnom trouglu. Ispitati da 1i je trougao pravougJi. 2-246.261.tl tacke .236. Kru~nicaje sjecieu podijelila na dva dijela: unutrasnji 60 em 1 vanjski 20 em. 2.262..O. Dokazati' oa za visinu hb trollghl vrijedi formula: h" X .257.* Dataje kruznica k(O.239.259.(rtencija})Ve tack¢ s~protilaje kvadratll'poliitetive nOl·m'!lne na ra~iijus kruzl1i. Presjecna tacka dviju dijagonala pravilnog petollgia dijeli..264. 2. D koncik!icne (piipadaj. Zlatni presjek duzi TeorcJU:c: Proizyod·oqsj~.:. a datu pravu p dodih!je u .kazati.".u. radijusa R jednak je zbini kvadrata straniee pravilnog sestougla i s:traniee pravilnog desetougla koji su upisani u istu kruznicu. P..Ie jednaka pJ'(iiz-yo4ti odsjec<:ika koje kruznica odsjjesa na pr~.i i sjeciee. 2. svaku od dijagonala po zlatnom pre~jeku.b i e.A-k.:'.250.'' ~ .() u+b+c =~. Dokazati.aCkQl1't.R2.242.saddt ta:cke: A i'B. ·Karnoovi obrasci. Od sredista kruzniee radijusa R=7 elTI tatka P je udaljena. 2.260. Tetiva kruzniee 1ma duzintt 12 em. 2.' PO" ~Zl9a'~u. Do. . Konstruisati kruznicu koja sadrii dvije date tacke A i B i :dodiruje datu kruznicll K(O.tacke A.olazi t. Poznate su duzi a.. Iz tacke van kruznice povucene Sli tangenta i sjeciea.* Dataje kruzn1ca k(O.dokazati Pitagorinu teoremu.om. Konstruisati pravilni desetougao ako je poznat radijus R o. Konstruisati duz x aka je: 2 a) x=-Jab+c' b) x=.smatratiu ~r.* Kvadrat stranice pravilnog petougla upisanog u kruznicu.uzli~cu. 32 . Odrediti duzinu tangelltne duzi.Y9j 'koja sadrii tacku P nazivamo pote. Konstruisati kruznicu koja dodirllje dvije date krllznice ito jedntt od njih u datoj ta6ki A 2. Koliki je ri:1dijus ~fu~ . Iz tacke van kruzniee povucenaje najveca sjecica i tangenta.238. Konstruisati kvadrat koji je po povrsini jednak datom pravougaoniku.248. Konslruisati jednakostranicni rombu. 2. Dokazati.265. Aka su poznate duzi a.~bJa pr.ilJ1tail. Koliki je radijus kruzniee? 2. S.263.je d .gJ-(jf:!jes=--i---' 7 r7 I I. a 8 em veea od vanjskog dijeJa sjeSice. DcHnicija pot-cn'cijc ta. 2.251. Tatkom P kojaje od sredista kruzniee radijusa 5 m. 2245.233.e. konstruisati duz x=a2 :b. . Ta'ngenta je za 20 em manja od unutrasnjeg.Ja -be cJ x=~-+bd Akoje tack<i P tiriumfkn:iznk6' k(O. a:. b. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznata djjagon4la~ 33 . Odre~iti duzinu sjecice.234. 2.-- .* Stranica pravilnog desetougJajednakaje vecem dije\u rapijusa opisane kruzniee ako se on podijeli po zlatnom presjeku.:.vriiedi: o=d2:. Vanjski dio sjeciee je dva puta manji od odsjecka tangente.241. Iz tacke P van kruznice povllcene su tangenta i sjeCiea.252.'-. c i d. Najednom kraju tetive povucenaje tangenta koja je udaljena.249. tupougii iii ostrougli. 2.243.. alb sijeku u.·1 1 .JS\S-U s~h)s-c .258. Konstruisati novi lrollgao podlldaran prvolTI. Ako se prave. povucenaje sjetlea kojaje popolovljena kruznicolTI.t. 1 I j 1 1 ·1 .237. 'J?e. Konstruisati pravilni petougao ako muje poznat radijus R opisane kruzniee 2.Iicija iii moc tacke P U odnOSLl na PQ. 2. Data Sll dva sliena trollg!a.256. Konstruisati jednakostranicni deltoidu. Konstruisati kruznicu koja sadrzi datu tacku A. QdilOSU tta 'j{ruznicu: koristuntu p koja . U datu kruzniclillpisati trollgao cije su stranice norma Inc na stranice datog trougla.~~nfralrto r~st()janje ta~k.prava hsath'zi _ prava ' '. r) i trougao ABC..1 2. udaljena 13 111.ce ~oji prolaz~ p+c~. Konstruisati jednakostranicni pravougaoniku. datoj tacki M . 2. Konstruisati duz x ako je x:2=17. 2.od drugog kraja tetive 8 ern.244.avoJ . Tcorcn~e: Aka je tacka P 'van k~\r?nlce tadaje rijcLla potcllcija u odnosll na ovu kru~nkll jeJI)aka kvadanitu tangclltne duzi kQj:aj. 2. ' 2. Odrediti duzinu tangente (tangentne duzi) ako je duzina sjecice (odsjecka koji kruzniea odreduje na sjeciei) 50 em. · 2.oJ odgo\lara. u cidncisu'n<i krufultu k(O. KOllslruisati geometrijskll sredinu duzi a i b ako je: a) a=2.235.i'aka vriJedi PA· PB .pi'Sane kruinice.ods'.istoj kttl7Jlid}.254.9 em. b i c. a sliean drllgom od datih troug!ova.

1-2.15. b) 16-2xi=16+IOi c) 1999-5i=1999-15xi 3. * U kruznid._12.l./-50 c) .1I./. ¢) (a-c A b-d). 2 5 3. Izracunaj: 3./-100 3.ealhi ~iQ./-12 b) d) . 2. d) 778.4i c) Z = -0.'J:. dokazati da je b·c=2Rh. Rijesiti datu jednacinu: a) 2+3i~x-yi b) 2x+yi=20-4i c) 7x-2yi=21+8i 3. 2./. 3.5./-64 -~ +.7+2.=.~ se broj?~R~z_ naziva. Odrediti vrijednosti varijabli x i y taka da vrijedi jednakost: a) (4-i)x+(2+5i)y=8+9i b) (3+. " ': ". Ako je rastojanje izmedu tetiva 7 em.-2i c) 90i+2Ii-77i d) 100i-89i+6i 3.6..9.200 Dokaz~ti da za svaki prirodan broj n vrijedi: a) i 4!1+):::::i b) j411-2=_1 c) j41l )=_i 0 Ako-. koliki je radijus kruzniee? 2.-9. * RijcSjti siSlCll1 jednacina: (1 +i)x-(1 +i)y =1 (l-.a) ~ +. 5 z=--+8i c) 12 Izracunati vrijednost datog izraza: j4000+i 4001 +i4OO3 +i4004 b) 3. c) -1998-6i 3.18.a) x+ 1 1i~7+ Iii b) x-3+9i=-3+9.12.' Ako J¢ z::::atht. Sabrati (oduzmi) date imaginarne brojeve: 3.3.21. .25. -. Odrediti vrijednosti varijabli x i y I:iesavajuci dati sistemjednacina: a) xi-2y=-i b) (I-.a) 12+3i b) -33-4i (-l)' 18+8i' j21 8i 5 +2i-4 i 'J (_i)5 ·1992 Odrediti imaginarni dio datog kompleksnog broja: 3. sa razoih strana centra 0. b) z=-0.'+4 J 3.ie jednacina x+yi=31 +9i.a) 66+2.4.1.24. (1 +i)x-2iy = 3+i (-2+2i)x-2y =-4 3.i ta4. c) x+5+44i=6x+44i 3. tizmemo hI-oj' za kdji' ~rUe'?( F-~i '_ tada se skup.98 -.. c+di .a) 15+7i=15+x.8.-:-< _'.(:9 -.268.komplcksnog ~1roji4: a:_ brqj b=lJ!lz .)x-(I+i)y=-I+. povucene su paralelne tetive duzina 6 em i 8 em.2.)' d) 5-5i' 30 d) i d) -4i3 _1 1ill d) (-i)" l9lj9 d) i c) -255 c) 88+255. p6de'fjhlPjji./-256 b) .a) 4i 3.14.27.a) Si+4i b) 14i+20i e) l2i-9i d) 23i-14i+221 b) 17.28.{)'Ji ka_ af?i.ngi:iyamo imagiI(ar~i clio konmicks. b) . 34 35 ./-108 + '. Odredlti vrijednost varijable x taka da vrijedi data jecJnakost: 3.a) ~ z=2. .a) b) .3.IllPleksna l>roja a+l>ii c+<Ij' vrijedi: a+bJ.10.a)"z=2+5i bJ z=-7+4i c) Z= -I-i d) z"'22-5i 3.'+i i'" i'" Napisi realni dio kompleksnog broja: 3. Jednakost dva kornpleksna broja Zfi gva ko. polara p koja odgovara polu P i jedna od tangenala kruznice koja sadrZi pol P. d) -II +90i 3.:"" }.S./-49 3.. 6 b) ~25 eooo+i d) 7 5 5OO2+i5004 +i5006 cJ . aJ SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3 .a) I S b) -24i 3.20.19.-'-75 2.nQg.a) 4.a) Si'+2i)+7i 3./= 27 + 2.~: 1..)x+(I-. -' .7. z=-- d) .4 3. broja z./-16 8 -12.2. .. Data. Konstruis'ati pravilni petougao ako su poznata sredista njegovih straniea.23.267.a) z=0.2+3. Odrediti ·realni i imaginarni dio datog kompleksnog broja z: 313. d) 57i d) -1992+37. b) 98-36..17.269* Ako su b i c stranice trougla ABC. d) z=-0. h.266.88i 3.50 +././= 32 .gdje _suy i b'tna koji realni brojevi. naziva sk~p komp~~MnihbroJev. izraClillati vrijednost datog izraza: bJ (_i)" c) e) c) c) c) b) CJ J d) (-2.26. Odrediti vrijednosti varijabli x i y.a) b) 9-9i' 5 b) i 6 J b) IOi _4S_35.a.)y = i.)x-(1-2i)y = 7. 1. Konstruisati kruznicu ako je dat pol P.:syfi1 brojey?':o..a) Ili+12i+. .a) 54 c· b) 56i c) -i 3. Odredi imaginarni dio datog kompleksnog broja: rs aJ 3.22.16.) 3i' b) -i' 3. visina i R radijus opisane kruznice.a) (_i)7 l.a) z =--+-.

) b) (4+.32.a+bi.84x+2i c) -999-4i.. z2=-I+i c) zl=l-i. z. z2=6-5i 3.2.22::::-3-i b) zJ=-3-3i. z2=-3-i 3. z2=-5i b) zl=4-3i.43. 3) (a+.22 c)~! > Z2 = 21 .39. 3.) ~ ( I 3 3.52. = 3-5i. 2 1.a) z=6-Si 5 5 7 3. 22=2+1 b) 2\=10+2i.a) Z. 3.)(5+ 2.a) Aka su dati kompleksni z.60.a) z.Z2 = 21 . z2=6-7i c) 21=8-i.40. 3.4l.a) z. c) z=3-99i d) z=24-55i 3. izvrsavajuci operacije sa kompleksnim brojevima odrediti vrijednost izraza: -" " . odrediti [(3-2i).57.)(5-7.l 3.37. Za koje vrijedllosti varijable m su dati kompleksni brojevi konjugiranokompleksn.59. Odrediti z' datog kompleksnog broja z aka je: c) z=2-3i b) z=-I+i a) z=5i 5 b) z z c) (.49.a) z=2+3i b) z=-6+2.-5irl+~i) 3 _ c) z=(~+~il~-~ii ".33 .•) 3.56. z2=1+i 3. 37 . z2=]-i 3.22::::4 3. zakompleksan brojr= a .)(3+2. Aka je z=l +i izracunati vrijednost izraza+z2~z+ 1. z2=-4+3i b) zl=-7-2i. z2=-12+115i 3.I)i c+di . z2=-2+7i b) zl=10+12i." 3. z2=6i c) zl=I+8i.-.3.z c) ~ + 22 d) 2~ + z 3.Operacije u skupu kompleksnih brojeva C: 3. z2=-3+2i z.u) z\=1+1. 3. Izracunati vrijednost izraza: [(z) = 2Z2 -3z+'11 +i .)-(5-2. 1-9. =. z2=5+3i b) zl=3+2i. z2=3+7i zl=4-5i.51.=I··2i.a) (1 +2. z2=-S-Si Odrediti konjugirano-kompleksan bro] datog broja z ako je: b) z=-62i c) z=-3+Si d) z=-15-9i 3.: a) I+mi.50. z2=4i 3._.30.a) 3.48.ako je z=]-i.53. z2=-1-9i c) zl=-2-3i. Aka je z = 5+3i izraclinati: a) Z + ~ b) z . Dijeljenje kompleksnih brojeva d) z=2+5i 3.=9-4i c) zl=-1+i. z2=5+54i b) zl=9-2i.22=1+9i lzracunati vrijednost izraza: 3.54.1+1 c) zl=2+4i.) 3 Odrediti kvadrat datog kompleksnog broja z aka je: b) z=l-i c) z=S+2i 3.a) (2-5.Z 2: c) zl=5i. 2::::Z1..a) zl=9+4l. Odrediti vrijednosti parametara min tako da kompleksni brojevi zl::::2m-2n-(n-4)i i z2=m-1 +(m-2n)i budu konjugirano-kpmplcksni.61. z2=13+i zl=-5+6i. = -1+5i. Za svaki kompleksan braj z=x+yi vrijedi: Brojevl Z + Z ji z· Z su realni.a) z.)' +(2_5i)2 b) z=(I+i)'+(4+4i)2 c) Z = (2+3i)2+(3-4i)2 ~.)(3+i) b) (1+2i)(3+.2:2 :::: Z1 + 22 b) Z! -. z2=r+5i Zj i Z2: c) z!=~i.22::::i b) zl=1-i. 3 4..4.: a) ::::1 + ..47.7 • '" lzraclinati proizvod Z=ZIZ2 datih kompleksnih brojeva 3.a) 2]::::3-2i.46. ".5L. z2=3+i 3.31. 9 5 d) 7=---1 - 3. = 11-4i. 3. _ b) Z= (l3:.a) z1=3+2i. z2=c+di b) zl=(a+b)+(a-b)i.afbl.(c+di)= (a'c)+(b'd)i 3.. Odrediti realni i imaginarni dio kompleksnog broja z ako je: 3. z2::::.45. .36. Dokazati da za svaka dva kompleksna broja vrijede sljedete jednakosti. b) .a) z=23 3. 36 a) z· Z c) (l-i)(1+4. 22 d) z=-3-4i 2 4. z2=-8-4i c) zl=8+2i.a) z = (1 +3.. Dokazati.+ . odrediti broj b) zl=5+2i.bij-(c+di) = (ac·bq)t(bc+ad)i Ako Sll dati kornpleksni brojevi z! i Z2 odrediti broj Z= Zi+Z2: 329. Kolika je vrijednost izraza: fez) = z'-z' + 11 z+8+2i aka je z=3-i .(c+'diXc-Jij-' c 2 +d 2 '.) 11 Konjugirano-kompleksni brojevi a4-bi _ (0 +&iXc - di) _ (ad I>d)+(bc-. ? 3. ) . Akoje [(z)=-z'+3z2+z+2.a) 3.34.bi kompleksal1 komp(ekslJom broju z= 'l-rbi. z2=-10-3i b) zl=-1-2i.38. z2=2-i c) zl=8+3i. )(I-2i)+( 4-2i)(4+ 2i) l 1 2")' J c) (I 2 '1 -+-Z -----[ 4 5 6 9! c) (l1-3i)(2-3i) .+ -I i 1 5 b) (3-4i)(3+4. Aka je z=-1-1.=3-2i. Ako je z.i) 1) (a+bi)+(c+di) = (a+c)+(6+cl)i 2) (a+bij.a) z=I+.0) (-2+3.84x-2mi. -999+8m. z2=-1-7i brojevi z) i Z2 .a) 1-1+-i 5-3i) b) i(4 -+-i 2 J \5 7 3.35.44. z2=5+1 c) 2\::::-1-1. z2=4-6i b) zl=-S-9i.58.55. c) Z =---+-1 b) Z = .) 342.a) Z=(2-i)(3 .

z.63. z= +1 z=2+2.a) x' +4 2 2 :3..68.85. oF 0 Rastaviti na faktore (cinioce.)50 -(1 .. 12.-~i '5 5 Iz-~I .z1z::l. Odrediti rjesenjejednacine (2i-z)(I+i)+(I+iz)(3-i)=2-i.)32 b) -it c) . odredi realni i imaginarni dio i modul datog broja z aka je: ." b) Im(z· c.). I lJ I 38 I il Izl=[-Z[ b) Izl=l~ c) Izl=H Dokazati da vrijedi: 3.a) z=12 b) z=8.a) Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja (2.. n 3.88. odrediti : a) Iz.z..Odrediti kolicnik 3...83.-.=9-12i.'2.=2-3i. 3.80.lzracunaj I ZI+Z2 +2z l z 2 1 akoje zl=1-4i.' ii 2.76. I 3. 1'-1 a) I c) (5+i)z =1 Ii c) 13iz=(I+i)' Ii lzracumiti vrijednost izraza: 3.*a) Iz.).. )1(100 (l+i)'OO 2.+z.)" (1 + .a) .5.70.+':"~+J 2 4 i 2 3 2 3.l b) Iz. I d) I z.z::::a:+bi. 3. odrediti: 3. z2=-5+i.71. Izl b) c) I~I z= 20 29 -~. z2=3+i b) z1=4+3i..95.86. 3.=6+8i..' 1. Ako je z.* Dokazati: a) (:: j. ' 2 (1. )= .a) -1+ 1+ .z2 I 3.1 dokazatidavrijedi 1z1=2If(z)l· 3. 6. c) z=-i d) z=lOi 3. z.82.75* Ako je (x+yil' =a+bi.).)~ 2 A Ri.3+4. 66. Akoje [(z)=2z-3z'+IOi.('2+[. dokazati da je (x-yi)'=a-bi. 3.a) Izl' = z ~ c) I[ ~' 1= 11:. z2=5+2i c) z1=7-2i. .. z. +~.£)~ ~...a) x2+1 3.)1000 (I _ .3-4.l c) Iz.a) z=8+6i b) z=12+5i c) z=lO+lO.79. .a) z1=8.1). 1+. I\ j I1 3. odrediti f(1-i)i f(2+3i). 3.89. d) z=-2-3i ? Odrediti kompleksan broj odreden datim izrazom: I b) 5+2.l-lz.)5(~ .a) z1=2-. .= 12-5i .=2+3i. 1- b) (1+.1 2-3i 4 + 5.!. + 1)' +-"-'~ c) (I . 3. 3. Odrediti realni i imaginami dio kompleksnog broja z ako je: a) ~ (. Odreditj modul kompleksnog hroja z ako je: 2+5.81.a) (6-i)z "'-i b) (I-i)z= l+i 3. a) z= b) z=-( ')' c) z= 2 5.77.vam~:m-~dul (ili-apsol_~t~_a­ vrijedl1()st) broja z.94.91. c) 5 5 5 5 3.a +b b) x' +25 b) x' +9 b) a2 +4b2 c) x 2 +121 c) 9x2+144 c) 9a'+16b 2 _ d) x' +256 d) 4x' +9 d) a+b f""'. . .67. d) 8-.=-3+i Zl:Z2 datih kompleksnih brojeva ZJ i Z2: b) z1=I-i. z. Ak6 je-."~::=:' :Ja 2 _+b 2 :nazi." (1+[.87. izracunati IZj+ Z2 . z::.a) (1 + . . Ako su dati kompleksni brojevi zl::::2~3-i.--)2 z= (.)' 2-i (1:+. 3.. 2 " oF O.)". Odrediti kompJeksan braj z=x+yi tako da slijedeca konjunkcija bude istinita: a) Re(z· c.Kojim brojem treba pomnoziti broj zl=3+i da bi se dobio broj z2=S+6i? 3.)' +(I-i)' b) (2. 7-5. cimbenike): II: 3.·2 3. 3. Akoje z. Akoje z=-21+20i.72:a) il+.69. Nakon racunanja.. d) 29 Iz+~1 d) '=-.i c) ~~_~I~ . (I .78.+2.62. +2 21. +1' c) (1 _ . 7 +.)' .) b) z=_2+2.a) a) 3. 1+ .1 3. 1-..73.93.-z.I+lz. J . odrediti: a) I z.* Akojez=I+2i i b) f(Z)=F_-z~' .lz. Izracunati reciprocan broj datog broja z: a) z=-i b) z=2·. I. (I + . z2=-2+3. b) z 13 + 12..64. ? 1 3 5' a) z=~+~ b) z=~+--[ c) Z=_l.92.-8 1+2 3. 3 ? .1 d) Iz..)'1' + (1 + (1_.=l+i c) z1=3-i. )=18 A Im( ~ lZl )= ~13.=4-3i .65. c) 3. ~-tealan hfoj c) z=-2+3i d) z=l+i Odrediti apsolutnu vrijednost (modul) datog kompleksnog broja z 3.11' .74.1 c) I Z.90.(2+ .221? Iz. Poznatje kompJeksan broj z. I b) 12.'!lZl 13 39 .a) z=3-4i b) z=6+8i c) z=5-12i d) z=-20-2li? 3.84. Dokazati da za svaki kompleksan broj z vrijedi: Rijesiti datu jednacinu : b) (2+i)z = 4i 3. z2=1+.)' 3.a) (l+i)z=2-i 3. .

120. Graficki odrediti zbir vektora kejt odgovaraju kompleksnip1 brojevima: a) zl=4+2i i z2=-4+i.111.0) b) B(0. Odrediti kompieksan broj z=x+yi .107.)6 3. Koji dio ravni predstavljaju tacke kaje odgovaraju kompleksnom broju z u kompleksnoj ravni.)3 +(1_.'.100. 6) b) B(-2.y).[i. ako je: a) b) Re(z.-I) d) D(5. b) zl=-5.* PoJjjeliti kompleksne brojeve: a) 3. 3. Kompleksna ravan U pravoug!om Dekal10vom koordinatnom Si"StCl1111 odredi tacku koja odgovara datom kompleksnorn broju z.13 1+ 6 ( l-2-) c) ) Ji d)h [. l(i+i )' Z= " nE N. 3. razliku. .0) 3.4 1 1 I b) ll+i.105. Predstavljanje kompleksnih hrojeva u ravni. Odrediti modul razlikevektoraodredenih tackamaA(-2.. .. Odrediti graficki zbir tri vektora zl=3-Si.=5i. 2.* izracLlnati vrijednost izraza: a) 3.5) i B(2. Rijesiti jednacinu (po nepoznatoj z): c) 2z + 3z = II + i a) z-32'=8-2. )4 ( \.102. 3.3.103*a) l+i z= ( 1-i • V J ' I1E N. Kompleksni brojevi . Odrediti zbir.1 14. KoJikije modul kolicilika kompiekstiih brojeva kojima odgovaraju -12 +i-/6 1 ( .l-~j h \6 -2-J =-2.99. c) 3.119. -5)" 40 41 .:'2 5 A A Im(l2.a) A(3. Odrediti modu1 zbira vektora odredenih tackama M(2. (1-2i)' (1+i)'+3 (WI" i) . -18+2. 3.96. 3.f7 J 3. \100 1+ I ) a ( 1 12) . Za svaki dati broj z u koordinatnolll sis1cmu odredi tacku koja J11U odgovara: a) z=2i b) z=-4i cJ z=5+3i d) z=-4-3i 3. -3).:J. Provjeri graficki zakon komutacije za sabiranje kompleksnih brojeva.98..:J.a) z=7 b) z=-3i c) z=-5 d) z = -4-2i 3. 1).125.108. Provjeri graficki asocijativnost sabiranja kompieksnih broJeva "tv. 3. .106.10 I.i')I1E b) Z= b) 2ImO (I+i)".6.115. 3. (/- 3. z= (II +i. 5) i N(7.109.7. -2) i B(l.118.4) c) C(-3. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz (I +i)''' rcalan broj.123.112. ~)=.. * lzracunati: a) z=[~+i~)' Z=(J3 TiJ+(i-:J b) c) 2 3.z2=2-i. Dati su kompleksni brojevi zl=3+2i i z2=2+i.a) /\(1. proizvod i kolicllik komplcksnih brojeva odredenih tackama /\(3. 3. tacke /\(3. 3+4i 3. c) ZI= -4-2i i z2=-3-5i 3.Nacrtaj figuru koju formiraju tacke kompleksne ravni koje odgovaraju broju z ako jc: a) Izl<3 b) IzIs5 c) IsIzIs3 'd) 2sIzls7 ? 3. Dokazati da je irnaginaran broj.126.117. 3.5 Im(z. -5) d) D(O. h 1+~5 [-1:.'0\" (l-i)"I-I IlE 3.* Izracunati: 60 . 2).124. Za koje vrijednosti varijabh x I z=-Js+12i y vrijedi jednakost: 2x+(I. N. l'.110.editi kompleksan braj kojcm odgovara data tacka: 3.97.zJ=-1 3. z3=4+3i. Predstavi radijus vektore datih komp1eksnih brojeva: a) z=-2+3i b) z=2+i c) z=5-2i d) z=-2+4i 3.3) c) C(-2.113. ZI)= -1 Ri~)=.razni zadaci 3.a) z=3+2i b) z=-3+i c) 2=4··3i Odl. ako vrijedi: a) Izl=! b) Izl=4 c) IZ-ll=2 d) IZ+31=5 ? 3. Dokazati daje (l+i)4-0-i)' realan broj. Koji vektor odgovara razlici vektora z1=7+2i. Dokazati da je za svaki prirodan broj n izraz Cl_i)4n+2 cisto imaginaran broj Odrediti re-alni i imaginarni dio kompieksnog broja z aka je: 3.121. (2+. ako jc: d) z = 8i 3.1) i B(-2.116.122.* DokazatlJednakost: b) . z2=2-Si? 3. -2) c) -1+·i13 a+i. b) 2'+42=15-6.104. c) z = .*a) 3.

* Ako za module dva kompleksna broja vrijedi nep()tpuna~ c) 2020x'·77x+30=0 c) 88x'-8x·l=277x 2+55 c) -20x' -I 77x+50=0 c) 123x-4x2+12=7Ix Na~isi slobodni clan date kva~ratne jednacine: b) 2x··-4x·119=0 c) -33x 2 -87x+2000=0 4. kvadratn.a) 6x2-65x=x2+11 Odrediti linearni clan date kvadratne jednacine: b) 802x' +34x+19=0 4.131. dokazati da vrijedi: b) z= Z2. kvadraUiiJjedn~cjnu nazivamo_ ..-sc. .a+b·ab+ 1 = 0 ~ a+b+ab-I = 0 .. Zj 2:2 3. _ _ .127.a) 2x'-4x=5x 2 3x+l b) 31·4x+2x'=7x'-2x c) 7x-l=x2 6x·8 2 4.* Pronaci kompleksan broj Fx+yi koji zadovoljava slijedece uvjete: 16 .-bx+tS:Q. . .ednaCine: " .4. linearni_ clan kvadrahle jednacipe. Nan jedt)llcin:e~ a:izraz 'bx _naiivamo.1.129* Ako je x = -1-i. 3.137.Il)6ze. 3. 3+.* (I .i13J' .'do\le~ti.1o sIQk~d.+bx+c=O_. J+( ~J .3x b) (x·I)(4x+1)=x'+3x c) 5(x+4). .'na qblik:ax .a. r.Ja-bi=i[{Ja'+b' -a) 3. .a) 7x-·llx·12=0 b) -x-+113x+12=0 ? cJ 43x+6x =34-27x-x43 ..12.'. .5.[')(1 +1')' - 4i)-(2+4i)3i]2 [(2 1+2i] .135.1O. .form'ule: _l}'±-~b2 ~4ac 2a 4. .(Ie i13) 3.rl'eat~og:cl. • 4..6.. k9ja'se_.* Dokazati da vrijedi f(n+4) + fen) = 0 .Ako za kornpJeksne brojeve a. 3. realan broj. ako je funkcija r definirana formulom f(n) =( I.Ja-bi=~{Ja'+b' +a) lednacina.:' rjesavamo prlmjeiiOni-.2 4.'_".c_na~ivap.-1.* KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) (_I+i)12 3.* Neka je K skup kompleksnih brojeva modula 1.rQpieksna broja a i b (a. * Aka je 1+z+z2=0.a) 5x 2·35x·2=12x b) ·x 2·2x+5x'=77 - c) Izracunati fez.a) ·3x 2 + 14x-7=0 b) 2x' +4x+119=0 c) ·7x -27x+)2=0 4. y = ---. 1 \:+11 4 A Re(~)=l..* Oat je polin om f(Z)=Z2 -(3+4i)z·1 +5i. Realan broj a llazivamo koeficijent kvadratnog'. gdje'su. b i a) - I G=- : a' h= I c=b' c c vrijedi lal:::::: lbl = lei = J: dokazati : b) lab+bc+cal=ia+h+cl.(x'1)'=2x+3 Odrediti kvadratni clan date jednacine: 4.-Broj .134.Izracunati vrijednost izraza: -[(-3i)(2 3. Odrediti module brojeva x+y+z 1 xy+yz+xz.stalldardni' oblik kvadratne jedoficin.a) (x+3)'·3x=2x ..~.-. 3. Dokazati da za svaka dva ko.- b) Dokazat. 3.e. Y i z tri kompleksna broja koji imaju module jednake 1.aJ~dnaCina.anakvadratr(ejedn'~Ciiie.) I -.Ja+bi-. -1+i13 -~ a) x3=1 2 2 2 b) y' = 1 c) x =y.a) x2 -4x-4=55 b) 3x 2 +8x=5·5x 2 c) -x2-2x+4=3x 2+35 - Napisati koeficijent linearnog clalla date kvadratnejcdnacinc: . . (1. dokazati da je broj Z = 1+ I z] 1=1. _Izraz 'llX 2 naziva.o~o je-.140.kvadratni. 3.128.132.7. 42 Kvadratnu jedmicirtu ax2 -.138..* NaGi sve kompleksne brojeve z za koje vrijedi 3.) i f(z. .-'tada. 1z? I =1 .J3 . .136.11.nE N. dokazati da je z'= 1. da vrijedi fez) '" f(z). a) Odrediti vrijednost polinoma za z = Zj = 2+ 3i .* Odrediti realne brojeve x i v ako je x-I + -I = I . b ~ K) vrijedi ekvivalencija: .a) -I Ix +14x+55=0 2 b) x2+ll+5x=33 c) 59x·7x'+8=x·2 4._.). b i'e rcalni '9r()jevi i 'a~.2.ni clan_kvadratne}.3.a) _5x 2 +44x·17=0 4.4'I 5 5 1-21 4.* Dok~ti tacnost slijedecih fo~mu1a: a) ra+bi+. Odredi rjesenje date jednacine: a) x+3=0 b) 7x·21=0 c) x·ll=O d) 6x.I 7=0 Transforrnisi datu kvadratnu jedllacinu na oblik ax 2+bx+c::::O: 4.a) 3x -6x+1O=2x Odrediti koeficijent kvadratno& clana kvadratne jednacipe: _ 4. broj b se naziva koeficijent li. * Neka su x. 3-i 3. n~ziva se.9.130.' Ako jc'.8. 3.139.clana..neki (ili_ aba) od brojeva 'b Hi c jednak nuI1.a) 5x'+4x·ll=0 b) ·82x' ·144x+99=0 2 b) 77x-5x ::::22 4.133.

o 4.? c) 3x+5 _x-2=_2 3 6 2 x+1 x-I 3 x-2 x+2 2 4.36.cc---. Napisi slobodni clan kvadratne jednacine: a) -3x 2 -33x+333=0 b) -76x'-145x+13=7 2 c) 5-45x +45x=1245 Odredi koeficijent kvadratnog.:. _) T ') x.a) (x-3)(x+3)+1=2x'-2 c) (x-I)(x+I)=5(l-3x)(1+3x)+1 d) (2x-I)(2x+l) =4(2+x)(2-x)+15 4. b) 9x'+8x=-11+2x b) x 2_x=_1 2 c) -4x'-5x+1=x +8x-5 c) x2-2x+5=2x2_X+7 Rjesavanje nepotpune kvadratne jednacine (jednadzbe) RijeSiti date nepotpune kvadratne jednacine: . Provjeriti da Ii su x=3-2i .= 2 x.37. x=3+2i dva rjesenja kvadratne jednacine: a) x'-6x+13=0 b) 2x2+12x+26=0 c) 2x2-12x+26=0 Rijesiti date (nepotpune) kvadratne jednacine: 4.--+.a) (2x-3)(4x-I)=0 b) (-4x+3)(2x-5)=0 c) (x-I)(-2x-8)=0 Odrediti rjeSenja 4. 2 .39.a) x 2+x=0 2 4..-+Sx b) Sx--2x+3=4"~+x+21 c) 5x+20=3-x-+13x (x+3)(x-2)+(x+2)2-3x-1 O~O b) (X-5)2+(3-x)'-4(x+S)(3-x)-48=(x+ I)' (x-I)(x-2)(x-3)-(x'+3)(x-S)+2x-33=O b) (x-rn)'-2x(x-m)+m'=O ~ x' _ 2x _.a) x'+4x+4=0 b) x'-6x+9=0 c) x'+14x+49~0 d) x'-16x+64=0 44 4.rijeSi date jednacine: 4.29.a) 4. a) ay'-(a+l)y+I=O b) /-2(m+n)y-t-4mn=0 4S ..26.49.21. x+3 6 9 ~""'::'-----=O x+1 +3x+:2 x+2 b) (x'+3x-41'+(x'+3x+2)2_36=0 b) (. ..48.18.4 '2 + x 32 b) _1_+_1_+ + __ 1_=0 -162+60 z+1 c+2 z-I c-2· 2x-1 ---=-3 x _x+1 x+l x +1 4.20.0) 45" =0 b) x--64=O c) 4x--25=0 '9 '6 .._-.a) 10(x+2)-19=(l+Sx)(I-5x) b) (x+I)(x+2)+(x-2)(x+5) =-8 04 ) 0 2 b . 4. Provjeriti da lije x=2+i rjesenje kvadratnejednacine: a) x2 4x+5=0 b) -2x'+8x-IO=0 c) x2+4x+5=0 d) -x2-4x+3=0 4.-'Lx+3 6 Rijesiti slijedece jednacine uzimajuci da su parametri koji se p njima javljaju realni brojevi za koje je jednacina definirana: b) x2_2mx+m2_ n 2 =O .58. Sx-+x+3=4.a) slijedece (pot~une) kvadratne jednacine (jednadzbe): 2 x -7x+12=0 b) x -7x+IO=0 c) x +2x-3=0 d) x 2+3x-IO=O x2-9x+14=0 b) x2-11x+IO=0 c) x2-llx+24=0 d) x2-l3x+42=0 x2-x-30=0 b) x 2 +x-30=0 c) x2-4x-21=0 d) x 2..4=0 b) x2-2x+5=0 c) x2+2x+2=0 d) x +6x-78=0 2 2 x -2x-35=0 b) x'+8x+15=0 c) x -x_12=0 d) x2+11x+30=0 2 c) 3x -5x-78=0 d) 2x'+x-3=0 4x2-8x+3=0 b) 9x2+18x+5=0 x2-4x+4=0 b) 4x2 +20x+25=0 c) 9x2-12x+4.a) x(x+I)=O b) (x-3)x=0 c) 5x(2x-l)=0 d) -2x(3x+l)=0 4. x.x=O b).a) 4. b) 5x'-2x-18=0 c) 23x'+4x+4=0 d) 5.-2x+2 x. .1.--.8x-20=0 x2+4x+3=0 b) x2+7x+IO=0 c) x 2+IOx+9=0 d) x2+llx+24=0 2 2 x -6x+3. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jeduadzbe) R~esiti 4._+ 6-c 10 z 4.14.33.4x + ..57.a) 2ax'-bx=0 nepotpunih kvadratllih jednacina: b) x--x=O c) x' -5x=0 b) 7x'+3x=0 c) 6x' -x=O b) -2x' +8x=0 c) -84x2+llx=0 b) mx'-3nx=0 c) 3abx' +6bx=0 d) d) d) d) x'+15x=0 4x'-5x=0 _5x 2 -2x=0 (a+b)x' -44x=0 4.22. r- t x+2 2t x-2 4.=0 d) 9-30x+25x'=0 '1 ' I ' ? x~=-40+[3x b) x--4.\:+1 x+4 2 b) x -1 4.0_=!.4l.! y+l b) x 2 +2x+2 +_. koeficijent linearnog clana i slobodni 61an jednacine: 4.5I.32.24.25. . 4.a) 4 .sx'-4x 33-2x II b) 2t +.::.a) x +3x=0 4.a) 2 (6x -I)' 10 5 5(x.a) 4.a) 4.a) (x-3)(x+2)=O b) (x+3)(x-5)=O c) (x+II)(2x-6)=0 4.35.a) 4.a) 450. '1 ..52.44.a) (x 2 .a) x-+ =0 b) x-+ 4=0 c) 4x-+25=0 d) 25x 2-16=0 2 d) 9x +16=0 Koristeci osobinu proizyoda ab=O ¢:) (a=O v b=O) .. x 2 +8x+20 .13...60'...-x +2 2.a)x + 1 1.45. Provjeriti da 11 je x=-3 rjesenje kvadratne jednacine: a) x'+2x-3=0 b) -x2+5x+24=0 c) 3x 2+5x-12=0 d) -4x'-llx+3=0 4.a) -x2+x-5=0 4.t~_2) .c.:.:.16x)'-2(x'-16x)-63=0 4..a) 4.::.a) (2x+I)'+(5x-I)(x-3)=40-12x b) (3-2x)2+(x+5)(x-2) = 2x2+x_1 2 4.=-53 c) 4x-=3-4x d) 49x-=3-14x .28. 4. 4. ) 4.23..H .a) _8_=-------.59.J) 8 x 10 7.a) x.a Lax .53* b) 4 21 +65x (X~I J-x~l +15=0 4.15.19.-4x+5 2 x+2 b) 8x x +6x 12=0.a) (x-2)(x+2)+7~ l O b ) II (x-I )(x+ I )=33 c) -4(2x-1 )(2x+ 1)-3=0 b) x 2_tO = (2-3x)(2+3x) 4.54.38.I7.a) 4.42.a) (x-II)' 'n) __6_ _ _ 2_=2_ y+4 y2 -1 v-1 .a) 4 .a) _x 2 -3x 4. .c).30.c.-.40.46.x .3x -10 6 3 7 x 8x+ll+-=----~ ~+ I 7 =4(1+..27...a) 4.a) 4.7x-3 2 W ---=-+~ Xi 3x-1 18 -28 7 ----=-.a) (x24x+5)2(X_1 )(x-3)=4 ..43.0 . . a-x-+b-x=O d) (m+l)x--3mx=O 4.47.56.x 4 4.. 10 4.x' +llx-7=0 4.a) 4. Provjeriti da Ii ie x=2 tjesenje date kvadratne jednacine: a) x-+x-6=0 ..16.x+3j' l-7-) 8(x+3) 7 20=0 b) (x' +x+I)(x' +x+2)=12 I :+ b) . ...3I. 'I .a) x25ax+6a2~. x--24ax=0 .a) 4..a) .2..a) 2x 2-9x-45=0 4.55.

67.68.x]. x~ su kOrijugjnfno-k~.a) 2x' ·2x·3=0 b) ·4x' +2+3x=0 c) 2+x+4x'=3 d) 4.75. b) jedno ljesenjejednako nuli. Za kaje vrijednosti paramctra c jednacina 2x2-8x+c+ 10=0 lma rcalna i razlicita rjesenja? 4.Ie fonnulam~: XI +X2 =~p. a koja iracionalna rjeSenja: a) 7x'+9x+2=0 b) x'-6x·l0=0 c) x'·6x-16=0 d) 7x 2+10x+3=0 0 4.1< Ako su a. Za k~je vrijednosti parametra c jednacina 3X2+X-C:::::O ima realna t:iesenja? 4..+ a+b+x a b x b) . (a-x) . Za koje vrijednosti parametra k jednacina x 2·2(k-4)x+k' +6k+3=0 ima dva jednaka korijena ? 4. Z'a koje vrijednosti od·k obje jednacine imaju In jednacina 4x2+x+2m=O ima rcalna 111 jednacina x2-2x+3m=O -nema r... Za kaje vrijednosti parametra .O imajednaka rjesenja? 4.90.)jrlpleksnj brbj~vi.84...66. kazell\d da-'je 'kvadralli~Jedn.. Vieteove forml1le 'AhiJe ~oeficijeiit :k~adrai:nQg 'clana'jednik '}edin'j'cl. dokazati da su rjesenjajednacine '2 a~:a-'b"O rea jTIl' bro1CV\. - 0 2- nor'mira'na i pisemo: x +px+q= .x-b' a-x 1 1 1 1 4.65. Vietove fonnule: Veza izillCdu rjese'nja i koeficijenata kvadratne jedmiCine data . Za koju vrijednost parame!ra mjednacina x'·5(m'·4)x·2m+3=0 a) ima suprotna ljesenja (korijena). .._3_ _ 4.71. Normirani oblik kvadratne jednacine Uednadibe). " . Ijesenjajednacine '(b'-+c-a" ) x+c-= '0 su konJuglrano" k ' Iek'SI1I.86. 'omp b'-x-+ '<0 iihiz D="b~-. 3 4..63.82. 4.77.:> .O ¢} Xh X2 re.23x·5=0 4. = .a) .. 4. x+a+b x-a+b x+a-b x-a-b v • aka 4.a l x x 1 a+3 . * Date su kvadratne jednacine x 2 + 2x + k ::::: 0 i 2 (1+k)(x::' +2-r+k)-2(k-J)(x +1)=0 u kojimaje k rea!an parametar.* Dokazatl daJednaclIla -.. q::: -..atiiia:.= .a) 3x' +4x+2=0 b) x' +14x+49=0 c) 12x'+4x·I=0 d) n~enih rjescnja: X'+2x+IO=0 x' ·3x·3=x 9x' ·12x+4=0.* 4.1 1 ' X 2 .ea1na 4..:.6La) .. .Ie b p:~"'- c .a) x'+x·I=O b) 2x'-x·3=0 c) 5x'·4x+5=0 d) 4. Za kojc vrijednosti parametra Ijescnja? 46 4.a) (x+m +2I x+m)+3=0 lx-m) 2lx-m b) y -8.89. ~ __X_+_X_=O. b i c su rjesenja jednacine 2 ax +bx+c:::O: a) racionalni brojevi b) iracionalni brojevi? 4.ria:zlvilli'id di&kri!llinillita kvailratne jed6aCioe. Ne rjesavajuci jednacinu ukazati koja od njih ima racionalna. -. rjesenja-.87.enja 'kVfldhifii~ je9_nafin~)~ijedi~. Zafj~.. c b) . 2 4. Izracunati diskriminantu D date kvadratne jednacine: 4. b i c medllsobno razli6iti brojevi.88..* _abo 4. Za koje vrijednosti parame!ra n jednacina 3x'·nx+ 1=0 imajednaka rjesenja? 4.a) x'+10x+25=0 4.70._ Ijesenja? 4.• a 47 ..'+2x·3=0 d) ·2x'+x+6=0 c) 8x'+5x+1l=0 d) 7x'·llx·22=0 c) 4x'+5rnx+m'2=0 d) ·3x' -ax·2a+ I c) lspituju6i diskriminantu date kvadratne jedllacine odrediti prirodu 4.+ . 2Y D:. " .= . 4. Za koje vrijednosti parame!ra b jednaCina 2x'+bx+2=0 imajednaka (i realna) rjesenja? 4. Za koje cijele vrijednosti varijable a SU rjesellja jednacine 2 ax +(2a-l)x+a-2=O racionalni brojevl? 4.= x~a x+a 3 a b. b i c dllzine stranica trougla.78.a x x+a x+b a b 4.=_p±~)2_q. a G Z::t.2 .a) .xh X2 normirane kvadratne jednaci)le'vrijedi f01111'tiJa: x.:: q. Dokazati da za proizvoljnu vrijednost paral11etra k jedna od ovill jednacina ima realna._ ... ~-+ '} .76.. Za koje vrijednosti parametra c jednacina x +3x+c:::::.80.+ .x +2(a+b+c)x+cc+b-+c-:::O nema realna lJesenJa :-f::: 1 ----+ + + =0.x + 2n + mx + 2m x+2 m+n x+2 x x ".:.a) x'·3ax·a=0 b) 2x 2 x·l=0 b) ·5x'+30x·45=0 b) mx'·2mx+2=O dvostruko realno rjeSenje? ·.79..s.alni ijednaki br(jjevi.73. b j c realni broievi. X2 re~lni_ .69. a 2 +ab ax+3a x+3 ax+3a+bx+3b a a -1 1. Dokazati... 2 vl'2 J -q I.ax-3a-bx+3b 3-x . iwOJCVl.*a) 4. 3) '0<0 ~ xJ.(b-l)'x' 4..* Ako su a.64.85.8 I. b Xi +x" =~"­ a ..+15=0 (-a_x)2 x-b \x-b m 2 +211.-3a .. Pod kojim uslovom za racionalne koeficijente a.83. e) U slucajevima pod a) i b) rijesi!i jednacinu.62.n.j _raz_W:.+ .* 4.4.74. " odnosno. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjdcnja kvadratne jedl1acil1c su a. X 2 =_'.1) 0>0 ¢. Odl1()~~l1n.+ . 4a_~ .itibrojevi.* x+c -..= .. gdje . a druga konjugirano-kompleksna Ijesenja._+_. C XI. n. b) ax(bx·a)·c(a·bx) = 0 \b-I)x .3..

124. X l :.121. x::::::::4+2i 3 r:. 4.x. Za koje vrijednosti parametra aje jedno rjesenje kvadratne jednacine 4.117.=7. 18.U jednacini 3x +ax-2::::0 odrediti a tako da za njena rj~senia vrijedi ~ ') 13 1 X]-+X2'"::.J. 4.3 41 .105. =-4--v 3 .0) x 2 +884x+222=0 b) x' -55x+76=0 c) 3X2+4x+87=0 b) x' -(m-l)x+19=O c) 2mx 2+4(m-l)x+3m-l=0 4. k d a llJena parametar m ta'o rJesenp 7. Znajuci cia su Xl i a) Xl 1 . Napisati kvadratnu jednaCinu eija su ~jesenja 2xJ i 2X2.=-6 4. b i c kvadratnejednacine ax2. 31.. a (X i ~ njena ljesenja. Neka su a i ~ rjesenja jednaCine x" -5x+3=O.101.! Xl : 4. 3 r:.. pomo6u p i q izraziti: a) XJ 2+X22 b) XJ2_X22 c)* x/+x/ 4. x2:::. . x. =cc::::. xl::::l b) xl=m-l. .a) 2x -6x+l0=0 b) -x2 +7x-6=0 c) 4x2+8x+15=0 b) 7x'+12x+77=0 c) -100x2+x+l=0 4.104. 5 X]4 -. 1 :::: -.103. ~.111. .3 d ovo l'JavaJu .iti kvadratnujednacinu Cijeje svako rjesenje za tri vece ad odgovarajuceg rjesenja jednacine x 2+6x+8=O. 4..=-3.a) x. Rjesenja kvadratnejednacine x2+9x+14=O su Xl i Xl. Ako SU Xl i 2 Odrediti proizvod rjesenja date jednacine: 4. x2=m+3 d) xj=m-J..93. b) X.94.=4 c) x. Rjesenjajednacine x 2+px+Q=O SU Xl i 2 odrediti vrijednost izraza Xl 2( X l l c) XI -Xl XI. ~.9inu cije je svako rjesenje za dva manje od odgovarajuceg rjesenja jednacine -x2+4x+4:=O. Ne TjeSav~\juci kvadratnu jednacinu (m-2)x] -2(m-1)x+m::::O . 4.106.0) Y! . Sastavitj kvadratnu jedn&. ' 3 ± 2i. b j c b) XI2_X/ c)* X1 3+X2 3 izraziti: a) Xj2+X/ 4.102.119.=1 b) x. x2=1-5i r.:m+l 4.97.Xl i X2 kvadrath~ jednacine 2 x +px+q::::O. 49 . Ne koristeci forl11ulu za Ijesavanje kvadratne jednacine odrediti drugo Ijesenje.+b. X:2::::4 c) Xl=-l.a) x. 4. J X]' Xl Xl rjesenja kvadratne jednacine x~+px+q::::O. =-4+'\15 r . Si:1staviti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja: 4. x. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja XI+ 1 x/' 4.100.x+c=O.x. 4. +~" ~+­ a f3 2 4. sastaviti kvadratnu jednacinu eija su rjesenja: c) b) -J .3 C) x. . Rjdenje jednacine x l -6x-7::::0 je Xl= 7.95.1 +- x2 XI - I +- b) Xl J X2 4. ako su xJ+ 1 I X2+ I rjesenjajednacine?.).107. x.115. J XI + Xi- Xl ~X2 Ne rjesavajucijednacinu )+ l Xl 2 ( Xl 2 Xl -.a) xl::::3a.110.15X + a 3 = 0 jedrnko kvadratu ~og.109.a) (x.123. x2=2+i c) xl=1+5i. -Xi 4. Sastaviti k~adratnu jednacinu cija su rjcsenja a+2~ i 2a+~.>. .x. 2 --1. dokazati daje lzraz a4+a3~+a2B::'+a/33+~.a) x 2_1Ox+ 18=0 b) . Ako SU Xl i Xl rjesenja kvadratne jednacine x 2+px+q=O. odredi · . Ako su koeficijenti a.-2_p2x+pq == O.113. odrediti: 2 a) xJ +xl b) X/-X22 c)* X]3+ X2 3 4.=5.1:29. 9 4..a) 61x2+6x+ll=0 Napisi zbir rjeSenja date jednacine: 4.: t::: 4.116.96.a) x 2-82x-ll=0 b) x +69x+92=0 4. Odreaiti proizvod rjesenjajednacine: a) 8x2+43x+ 16=0 b) -2x'+67x-66=0 Rjesenjajednacine x -3x-l0::::0 su 2 c) x +1998x-1999=0 2 c) x +2000x+1998=0 c) 6x2 +117x-30=0 Odredi zbir i proizvod rjesenja date kvadratne jednacine: 4. Znajuci da su Xl i Xz rjeSenja kvadratne jednacine x~+px+q=O.racionalan.x 2+34x-19=0 2 b) x'-88x-3=0 4.0) x' -44x-77=0 Napisati kvadratllu jednacinu koja ima rjesenja: 4. 4.125. 4 4.a) x2-2x+4=0 b) x'+669X+19=0 2 4. Aka su Xl i Xi !jeSenjakvadratnejednacine x2-5x+3=O. =2+'\I2.Narisati datujednacinu Uednadzbu) u normiranorn obliku: 4. ne Ijesavajllci jednacinu dokazati daje izraz a 3+cx-2~+a~2 +[l' raciona!an.127. Aka su ex. Odrediti koeficijente 'p j q i rjesenf.t' b) Xi 3+X.=-4 d) x.::'-'-~ b) 3 5 4.128. Aka su a i B rje.-x. Odredi drugo Ijdenje.9I. Ako SU XI i Xl rjesenja kvadratnejednacine ax2+bx+c=O > pomocu a.a) Xj+X2 b) XIX2 c) Xl2+X.senjajednacine ax +bx+c=O.=2.l20.126.112./2 d) XI -X2d)( Xl-X.=-2.92.108. racionalni brojevi. Za koje vrijednosti od k jednacina Xl -7x+k=O ima jedno ljesenje Xt::::-2? 4. x2::::-3+2i d) xj::::4-2i.. 2 i' c) 20x2+60x+33=0 i Xl ') 4. x]- 4. 48 X2.122. - X2 _ Xl Xl. sasta\:'iti kvadratnu jednacinu cija su Ijesenja ex. =2-'\12 Xu 5± 2M b) x]::::-3-2i.99. U jednacini 2x2-Ilx+m:::::O odrediri vrijednost parametra m ako za rjesenja jednacine vrijedi 2x! .114.a) xl=2-i. Sasta\. Odrediti zbir rjesenja kvadratne !ednacine: a) 2x'-1Ox+30=0 b) 5x"+15x+17=0 4.t.J2 Xl' =3±5'\12 c) x. Ne rjeSavaj~cijednacinu odrediti .98. Jedno rjesenje kvadratne jednacine x 2-x-12=0 je xl =4. x.X 2 --Xl +X 2 . 1 4. i ~ l:jesenja kvadratne jednacinc s racionalninl koeficijentima 2 x +px+Q=O.a) x _x+l=0 I J 2 c) x -66x-1997=0 2 c) x +2000x-1997=0 2 Xl rjesenjakvadratnejednacine x -5x+1l=O. UVJet 1 -+ --.

159.142. Straniea romba je a=8 em.de polovinu puta nego drugom da prede cijeli put (od s=320 km). Sastavi jednu kvadratnu jednacinu koja 1ma pozitivna rjeScnja. Kolikaje visina tro~gla? ' 4.162.a) -x'-x+l=O b) 12x'+4x-l=0 c) 9x'-12x+4=0 d) 4x'+7x+3=0 I 4. Kolika je brzina \ioOzaca A'! I 4.149: Zbir kvadrata dva uzastopna prirodna broja je 113. Odre'diti ove brojeve.? . 4. Dijagonala pravougaonika je d= 13. a drugi puta nizvodno. automobila udaljena medusobno 329 km. Odrediti taj bro].130. Sastaviti jednu kvadratnu jednacinu koja ima negativna rjesenja. 4.4.163.a) x'-4x+l=0 b) x 2+x-l1=0 c) 2x 2-3x-7=0 d) -3x-+x+l4.138. 4.5.145. Snagom 5vojih motora brod se krece brzinom od 50 km/h. .137. 4. Proizvod polovine i trecine nekog brojaje 54. Ako je povr. Odrediti stranice pravougaonika. ")' '=0 4. a hipotenuzaje c='I3 m. Rastojanje od 495 km brad prelazi dva puta: prvi puta se krece uzvodno . Vozac B prelazi syojim vozilolll 20 km/h vise nego vozae A. Za koliko sati svak. Broj dijagonala konveksnog poligona sest puta je veci od broja njegovih stranica. ZnaCi rjesenja kvadratne jednaCine (jednadzbe) Ne rjesavajllci kvadratnu jednacll1u odredi znake njenih rjesenja. Zbir kvadrata dva uzastopna neparna prirodna broja je 290. Kroz dvije (otvorcne) cijevi bazen se moze narnmiti za 3 sata. Kada se bazen puni samo kroz prvu eijev potrebno mu je 8 sati vise nego ta punjenje samo kroz drugu cijev.158.168. Dva vazaca (A i B) kreeu u isto vrijeme. 4. zapremina kocke smanji se za 117. Koji je to poligon? 4. a drugi korijen je jednak kubu zbira tih korijena..150. Odrediti brzine kretanja oba automobila. 4. Zbir cifara dvocifrenog broja iznosi 5.160. U jednacilli x 2-x+m-l=O. 4. Koji su to . Krecu¢i . one a= 10.134. tadaje zbir kvadrata taka dobijenih brojeva 65. Koji Sli to brojevi? 4. Razlikakubova dva uzastopna prirodna brojaje 1387. Suma kvadrata ovog dvocifrenag broja i braja koji se dobije zamjenom njegovih clfara je 4034.156. Ako se brzina Tacke smanji za 5 m/s vrijeme za koje tacka obide jedan puta kruznicu poveea se za 10 sekundi... sastaviti kvadratnu jednacinu ciji je jedan korijen (ljesenje) jednak zbirn kubova korijena (rjesenja) date jednacine.166. 4. heeu jedan drugom u susreL Pry! autol11obil ima brzinu za 16 kmfh vecli od brzine drugag.148. Povrsina pravouglog trouglaje P=30 m2 . Vrhovi romba su srediSta stranica pravougaonika.131.1-47.153.brojevi. Izracunati katete trougIa.po apsolutnoj vrijednosti. Kada se ivica kocke smanji za 3. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost. b=ll i c=19? 4. 4.165. Proizvop perine i sestine nekog broja je 120. dobivaju se stranice pravouglog trougla.167.152. Kada bi se bazen punio samo kroz siru cijev. Odrediti ove brojeve. Odrediti sti':Jniee pravougaonika. Za koliko treba produziti svaku stranicu ako su.140. Za koje vrijednosti parametra mjednaCine x'+mx-2m=0 i x'-2mx+m=0 irnaju i:ajeclnicko'rjesenje? . Koji su to brojevl? 4.6. Za koliko sati ce svaka cijev 5ama napuniti bazen? 4. Koji je to broj? 4. Primjena kvadratnihjednacina (jednadibi) 4.144. 4. 4. Kvadrat zbira dva uzastopna prirodna brojaje za 612 veci od zbira njihovih kvadrata.Tedna Cifra dvocifrenog broja je dva puta veea od druge. Odrediti taj braj.se uzvodno bil9 ITIuje potrebno dva sata viSe vremena nego kada se kretao nizvodno. Prvolll automobilt( potrebno je 3 sata manje vremena da pre.164. Ako se obje cijevi otvore istovremeno bazen se napuni za 6 sati. 4.141.154. Zbir kvadrata tri uzastopna parna broje iznosi 200. Kada se on pamnozi brojem koji je sastavljen od istih cifara u obrnutom redu dobije se broj 736. Izvodnica kupe (s) je za 2 m duza od radijusa baze (r). Po kruznici obima 1000 m krece se tacka M stalnom brzinom. b=3 i c=5? 4. Odrediti dvoeifreni braj ako je eifra njegovih jediniea za 4 manja od cifre desetiea i ako je proizvod broja sa zbirom njegovih cifarajednak 306. Prolzvod dva uzastopna prirodna brojaje 240. Ne rjesavajuCi jednacinu X2+pX+q=O. odrediti m tako da bude x/ + x. ~obivaju se stranice pravouglog trougla. Ako se svaka stranica trougla produzi za isti vrijednost. Kolika je brzina kretanja vode u rijeei? 51 . Zbir cifara dvacifrenag broja je 8. Povrsina pravougaonlka je P=50 m2 .155.151.ina kupe P=247r m2 .bazen? 4. Koji je to braj? 4.136. a stranice mu se razlikuju za 7. Zbir kvadrata dva uzastopna parna prirodna broja iznosi 340. Kojom brzinom se kreee'tacka M po kruznici? 4.od pozitivnog .a cijev posebno moze napuniti ..143 . IZff:lcunati stranice pravougaonika.133.}=7. Put od 480 k111 vozac B je presao za 2 sata prUe vozaca A. Napisi jednu kvadratnu jednacinu fija su Ijesenja suprotnih znakova pri cemu je negativno rjesenje vece. Odrcditi dvocifreni broj.I 4. a njihov proizvod je 15. 4. 4.157. Koji su to brojevi? 4. broj njegovih dijagonala se poveca za 30.132.146. 4. :1 4. Za koHko se smanjiia povrsina kocke? 4. Bazen moze da se puni kroz dvije cijevi "razlicitog presjeka. Dva. 4:. 4. tada bi se napunio za 5 sati brze nego kroz uzu. Ako se udvostruci broj stranica konveksnog poligona. Ako se ileki broj za 2 uveca i za 5 umanji. Za koUko treba produziti svaku stranicu ako su one a=l. a njegov obim iZllosi 30 m. Odrediti broj straniea poligona. * Duzina osnoviee jednakokrakog trougJa je a~ U trougao je upisan kvadrat cijaje povrsina n-ll dio p~vrsine trougl. jzracunati visinu kupe.161.139. Koji je to brei" 4. 4.135. 4. a povrsina P=36 em2 . Koji su to brojevi? 50 I II .

. Koliki je bio otpor u kolu na x' + .tore_.razni zadaci 4.a) a +2a-8 2a' -8a-90 3a'+36a+l05 3x -Sax-8a 4. rlacin: ax2+bx+C. Rastavljanje na linearne faktore (Cinioce) Dati kvadratni 4.4..194.X2).172 a) x 2 3x+2 4. b) a-+2a+l lOx' -1000 l 2 rJ )a-5 --c. I 92*a) I 1-8x+16x' 1+8x+16x' 5x 4x-5 5 I1 2 64x' -16x' -4x+ I' 4.189. Koliki je pocetni otpor? 4. Ako se iz kola struje u kome je napon U=220V odstrani otpor ad 1 Q (oma).x' -6x+8 '169 a-"~ . 3 -x-6 Skratiti date razlomke (za one vrijednosti varijabli za koje su definirani): 4178.197.187. a=2000 KM.174.2Xx-4) 2x-4 .+12x+--+-. Odrediti p. ' a) x-3 ( x-'/ -2x-3 b) ( 2 x-l -6a+9 2 a _9 (/2 _ b) 4. Za koje vrijednosti varijable x dati izraz nijc definisan: 2X2 +7x 5 a) b) + 2x -15 4.fi -I -.. a za neko vrijeme.-==' a(x-x!l(X-.a) a-") --4 2 X+3) .a) 8x'+IOx+3 5x+ 12 - c) 3Xll x- 4.x + 1 .~~- x' . (Uzeti.. Roba cija je cijena po jednom kilogramu a KM. pojeftini jos za p% i tada ima cijenu b KM po jednom kilogramu. b=1200 KM).176.184. 1 )X'-7X-8 r-9x+8 2x-7 4.a) 4xl-2bx+ab-} b) 2a.a) x'+IOx+9 4.191* (/---9 c) Xl -4x+4 20x 2 -80 2a 2 + 3a .8.a) . x' +r-x-l cJ a'-ab-2b' b) abx'-(a' +b')x+ab l 4. 4..a) 4. Rijesiti date jednacine (jednadzbe): 5 . Kvadratna jednacina .fi 3x 2 + 3. ~ Za koju vrijednost realne varijable mje kvadratni t~lnorn kx 2 -kx+(k-3) potpum kvadrat? : 4. 4.a) a +4a+4 4. 4.Ji 4.a) x' -(Za-b)x+a 2 -ab b) x 2 -ax+ab-b 2 pocetku? 4. Izvrsiti naznacene operacije sa racionalnim izrazil11a~ Kvadratni trinom.!. : a) ledno rjesenje jednacine jednako je nuli.'-ax-6a' 3x +14x+15 2X2 -6X:'::5_x2_6X+·8J. l#da se ovaj tdn. * U jednacini 2(mx-l)=m(2x-1)2 odrediti realni parametar mtako da vrijedi: . pojeftini za p%.b +ab(2a-b)x-x c) 2abx2+(2a +2ab-3b l )x+2a l -3ab 4. .*a) I.. Aka se u kola struje u kome vlada napon ad 220 V ukljuci otpor ad 5 Q .185.a) ~~"-"+~~.*a) (x'-x)2_3(x 2_x)+2 = 0 2 l 4. 4.tmt rastaYlja'n. 53 .179.180. x-' ) x 2 +4x+3 .170. specijalno.193.177.195*a) 2 -] -x " (X'-2x)' -2(x-l)'+2=0 15 . jacina struje poraste za 2 A (ampera).169.171.'+2x+35 d) -x'+x+42 b) x'-25x+114 c) 2x'+x-3 d) 3x'+x-2 7x 2 -7x 2 4.a) 52 +3ax+a 2x'-2x-12 3x2+x-l0 XIl+2 + 2x l1 +1 + xl! -x " b) b) b) b) a+ 4.a) 4 4. Ako s'~ x\:~ ~i no!e:kvadratndg trinoma:ax2+b~+c.fi+l +. ( 1-.a) b) +4a+4 2 a -3(1+2 2 4. : 12 4 b) 4x.J75.173.7.na $lijedeG~.( ) x' -3x+2 2 lx2-7x+l0 trinom rastavi na linearne faktore (cinioce): bJ x'-6x+5 cJ x2-7x+6 d) x'-lOx+9 b) x'+2x-15 c) -.-~ (x.188.~in~_ar'nc'fak. jacina struje se srnanji za 22 A.186.2 x 1 +bx-2b 2 2 x +9bx+ 14b 2X2 -3ax+a 2 3ax-x _la _.a) 2x 2_ax_a 2 b) x2_2ax+a 2 c) 2a 2x:?+abx_b 2 d) 2a2_Sabx+3b x2 3 2 2 4. =47 b) x 2 5x 2 -2x-3 5x + 3x 7 x lJ + 2 + 6x l1 +! x~-8 _ x -5x+4 ~~~-~- u 2 -30-10 2 .20x + 100 b) 2 2X2 4.-.183.196.181.a) .190.182. =(x-I)' +x' x. b) ledno ljesenje jednacine jednako je 1.

Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.1 a~ Skiciraj grafiRe funkcija: 2 .202. dokazati ekvivalenciju (x. 4. * a) (x+4)(x+5)(x+7)(x+8)~. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.211.* Kojem intervalu pripada parametar 111 ako oba t:jesenjajednacine X2 -2mx+m' -1 =0.203.208. Paio. KVADRATNE FUNKCIJE .'diskriminai1te D=bi ~'4i1c pl'cdst.)i . e) Jedno rjesenje je za dva vece od drugog.6. 4.198. * Dokazati da za rjesenja x J i x:?: kvadratne jednacine x:?: .5._ .*a) ·x-41·1x+31=8 b) x'+2x-31x+11+3=0 c) 1x2_4x+31 + 1x"-5x+61 ~1 b) (x+ l)(x+2)(x+3)(x+4)=120 4. i' Odrediti rea]an parametar a tako da sva Jjesenja jednacine x 3 + ax:?: . 4. 'je' utti'c!<'i' x ~.Dataje funkcija y=ax 2 0drediti: aJ Nule funkcije b) Tok funkcije ako je a>O cJ Tok funkcije ako je . 5. odrediti koeficijente a.5x' .201.199.c) Rjesenjajednacine su jednaka d) Jedno rjesenje je dva puta vece od drugog.4.ax .1 = 0 pripadaju skupu realnih brojeva. 4210. 4.R-7itde~ry:rsana:relacijom (jrafik kvadratne funkcije'je . 0=0 i111ajU zajednicko rjesenje. Skiciraj grafike funkc-ija: aJ y=x 2 .*a) x'-1I=-lxl+1 b) x 2-5x+6 ~5X_X2_6 c) 5x-x -6 =X -5x+6 4.gornjim slikariul.9.3._.0) i B(4. PosmatrajuCi'navedene grafike mozemo odrediti znak.200. b i c kvadratne funkcije f(x) = ax'+bx+c. odrediti vrijednost varijable c ako je: a)f(0)=5 b) f(1)=-1 c) f(-3) =40 5. 5. XIX]: -2(xl'+x::»+4=O .* Ako su Xj i Xl ljesenja kvadr~tne jednacine x:?: +px+q=O.4) ? 4.parapola'. * a) x'+61 x 1+8~0 b) (X_3)2= 1x-31 c) (x+1). f(2)=0 1 f(3)=-4.::::6a+2 . 4. 1+ Xl y Rijesiti date jednacine Gednadzbe).207.. Dataje funkcija f(x)=2x'-x+5. 5.' ) 2 aJ y=-x bJ y=-2xcJ y=-5x dJ y=-0. tok i ekstre-m {\. x + _. * Napisati kvadratnll jednacinll cija su rjesenja za jedan veca od kvadrata ljesenja jednaCine (a-1 )x 2 -2(a+ 1)x+a-2=O gdje je a real an parametar.209. I a. pripadaju intervalu [-2.5x' 5. '. 4.ax + a = 0 Ekstt~rn 'kvudraine fUlikcije y::.: Xl 1 + Xl 1 ~ 2(Xj + x:?:). b) y=2x' c) y=5x' d) y=0.1.' .~. Akoje f(I)=2. Odrediti vrijednosti koeficijenata b i c funkcije y=x2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-4.) ¢> (3p'-16q=0).7.205. 4.~ 54 I ~ 55 .2. Ako je f(x)= 4x 2+2x+c.'~ Napisati kvadratnu jednacinu ~ija fjcscnja Xl 1 x::: zadovoJjavaju uvjete: XIX::: + XJ+X2 . a za koju najvecu vrUednost? 5. Odrediti vrijednost clana calm graflk funkcije y::::ax2+bx+c prolazi tackom M(O.0drediti frO). 5.avUcni iu pa. 1) Zbir rjesenjajednacineje cetiri puta ve6i od njihovog proizvoda.204.vadralne. _ ' 2a la- vrijedi oejednakost.: ax2+~x+c= (l. -3). F'U. 4.* Ako suo Xl i X2 rjesenjajednacine 3x2-2x+5=O ~ ne rjesavajucijednacinu odrediti vrijednost izraza: x 2 _1_ 1+ X 2 5. =3x.faji .* IspitatI' rjesenja kvadratne jednacine (m_3)xl -2(m-l )x+m+S=O za razne vrijednasti realnog parametra m. zavisnosti od koeficijenta a"j . f(-I) i f(2).4a" D2]..<0 5.8.* a) -x 2+1 =-x-+1 b) 1x 2-3x+2 1=3x-x--2 c) 12X-X -11 ~2x-x-1 ' 4. 5. funkcije. 0).206.parabole u.= x+31 . I' . 5.·[·(~ +'~. 4.* Za kaje vrijednosti parametra a kvadratne jednacine Xl -(a+2)x+6=O J Xl -(2a+ l)x+ 1.O .l1k9ijit (:.

a) y=2X2+5x+3 b) y=5x 2+x_6" .12. Ispitaj da li data kvadratna funkcija ima realne nule: 0) y=x'-4x-S b) y=x'-4x+SS 5.a) y=x'-6x+8 c) y=40x'-27x-4 c) y=-3x 2-2x+S U kojem intervalu data funkcija opada: 5. U kojem intervalu data funkcija opada: a) y=(X_7)2 b) y=(x+l)2 5.a) y=-x'+3 b) y=_x _5 5.36. Odrediti minimum funkcije: 2 a) y=x'-7 b) y=Sx +2 c) y=399x'-12 Odrediti nule date kvadratne funkcije: 5.a) y=x--8x+12' 5.a) y=x'-llx+24 b) y=x 2_9x+14 2 5..20. b) y=x 2 +3 c ) y=x _4 5. c) y=_3x 2_x+5 ' 5 .49. Sta je nula funkcije: b) y=(x_15)2 c) y=(x+4l)2 'I a) y=(x+S). Skiciraj grafik date funkcije: . a za koju najve6u vrijednost? Na istoj slici skicirati grafike datih funkcija : 5.17. Nacrtaj grafik funkcije y=_x2.27.a) y=x +4x-2 b) y=-x 2-2x-4 ' . Koliki je maksimuill date funkcije: a) y=-(x-41'+45 b) y=-(x+ll)'-12 5.1S.43.a) y=2x -3x-5 b) y=3x 2 -l6x+S 5.21. nacrtaj grafike slijedecih funkcija: b) y=(x+3)" c) y=(x+6)' a) y=(x-l)" 5.1·.32.45.a) y=-x- 5. Odrediti koordinate tjemena parabole: 0) y=x'+x+8. Za koju vrijednost varijable x svaka funkcija iz prethodnog zadatka ima najmanju.+7x_1 c) y=-2x 2+5x+7 ? 5. b) y=2X2_3x+ I ~ 5. Koliki je maksimum funkcije: 2 a) y=-x'+1 b) y=_2x +4S c) y=-89x 2-2 5. Objasni kaka se grafik funkcije y=(x+m)2 moze dobiti na osnovu grafika funkcije y=x 2 .31.'.37. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2.26. 5. 5.) c) y=(x+7)'+16 " 2 c) y=4x _x+2 ? c) y=-3x 2-12x-9 c) y=-x 2+6x-14 .47. b) y=-x-+2x+35 b) y=2x 2-x-l c) y=(x_2)2 c) y=(X+II)' .a) y=x -1 b) y=x-2 2 5. Odrediti koordinate tjemena svake parabole iz prethodnog zadatka. Odrediti nule kvadratne funkcije: a) y=3x 2-27 b) y=4x 2-64 c) y=-2x'+32 5.a) y=x2+x+l b) y=2x 2+3x-17 5.a) y=x2+8x+12 b) y=-x'+2x+35 5. pa na osnovu njega skicir~j grafike funkcija: a) y=2(x+3)2+4 b) y=2(x-21'-7 c) y=2(x_5)2+ 2 5. Odrediti koordinate tjemena parabole: 2 4 ' a) y=x2 +4x+ b) y=x--6x+9 c) y=x +lOx+25 c) ~v=x2+5 2 c) y=x-6 2 c) y=_x +4 5. 5. Staje nula ave funkciJe? 5. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2 -12x+36.33.41.5 . 2 ) y=_x 2+5 b) y=-x -2 c 5. Nacrtaj grafik funkcije y=_x 2.a) F(x-])b) y=(x-5)' c) y=(x-7)b) y=(x+3)' c) y=(x+4)' 5.16. pa na ~snovu njega 0) y=_(X_2)2+9 b) y=_(x+5)2_Z 5.34. 5.22.35.0) y=x-+16x+l b) y=-x-+4x+15 5.50.38.a) Y=(X+2)2 5. pa na osnOVll njega.40. . lspitaj ekstrcme funkcije (za razne vrijednosti parametra m): 2 2 2 a) Y=1~lX2+4 b) y=(m_l)x _3 c) y=m x +144 5.30. pa na osnovu njega. na istaj slici. c) y=8x.13.24. Odredi ta6ke pie~eka date parabole sa x-osom: a) y=x2-2lx+90 b) ·y=-x ' +llx-30.a) v=x2+2 b) y=x2+3 ~ 2 2 5.39.25.a) y=x.23. c) y= _(x_3)2_ 5 c) y::::x2+6x+5 2 c) y=5x +18x-8 c) y=_x 2+2x+ 1} c) y=-(x+6)'+23 c) y=-3x 2+x+ I .42.44. kvadratne funkcije: 5.19.18.51. Nacrtaj grafik funkcije y=x 2. pa na osnovu njega skiciraj grafike funkcija: b) y=(x+3)2_5 ' c) y=(x-Zl'+1 a) y=(X-1)2+3 U istom koordinatnom sistemu skicirati grafike funkcija 2 .48. Odrediti ekstreme date kvadratne funkcije: 2 5.a) y=-x'-6x-1 b) y=-2x 2+x-5 5.0) y=(x+I}'+6 b) y=(X_3)2+ 2 5.:··· 57 .46. Nucnali grafike funkcija: b) y::::_2X2+3 a) y=-2x Y Koliki je. Nacrtaj grafik funkcije y=2X2. U Kojem intervahl' data funkcija raste? a) y=-(x+l)" b) y=-(x-S)' skicir~j grafike funkcija: Odrediti interval u kojem data funkcija raste: .5. minimum date. . Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.52.11. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka. nactiaj grafike slijedecih fUllkcija: a) y=_(X+3)2 b) Y=_(X_2)2 c) y=·(x+ I)' 5. c) y=Sx 2 -2lx-20 :!i 56 j ·.'.14. na istej slici.29.28.

84."Nacrtaj grafik funkciJe: a) y=1 x 2 4x i b) y= 1 x'.. 20 2 5. 22) 5. ima najmanju opisanu kruznicu? 5. Odredi v!. Kvadratnu' funkciju y=::'3x l -4x+9 dovesti na oblik y=a(x+a)l+~.54. I 5. Odrediti skup tacaka ravni sto ga oine tjemena ovog skupa parabola.86. ciji je zbir kateta 10. Akoje 2x+4y=l.+)'.* Koji pravougli trougao.a) y=2x -i-5x+3 5. 5.78* Odrediti jednacinu parabole kojaje: a) OS110 simetricna S obzirom na X-OSll. Odrediti koordinate tjemcna.94.70. Nacrtaj grafik date funkcije: 5. 10 rastavi 11a dva sabirka taka daje suma njihovih kvadrata minimalna.90. Kvadratni trinom ax2+bx+c napisati u obliku a(x+m)2+q .93. 5. -4).56. Odrediti koordinate tjem"ena.66. a zatim: 2 a) napisati koordinate tjemena parabolc y=ax +bx+c.2:-.6]. .71.89. Jednacina y=kX2_2x+ 1. 5.85. Nacrtaj grafik funkcije: aJ y= 1x2 91 b) y= 1. Kvadratnu funkciju y=_4x 1 +x_3 dovesti na oblik y=a(x+a)2+~. *" Ispitati znak kvadratne funkcije za razne vrijednosti parametra m: . c) y=-3x -2x+5 c) y=-2x'+5x+7 intervalima je data funkcija pozitivna: 5. gdjeje III rea!an·parametar. kE R odreduje skup parabola. Po planu prethodnog zadatka ispitati funkciju y=-x 2-8x+3 i skicirati graflk ave funkcije.83.58. Broj.59. U kojim intervalimaje data funkcija negativna: • 2 .a) y=x2_6x+8 b) y=2x 2-x-1 2 2 b) y=5x +x-6 5. m. b) osno simetricna S obzirom na y-osu. 5. Za koju vdjednost realnog parametra m je ckstrem funkcije jednak nuli? 5.0drcditi funkciju y=ax +bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-l. 5.. Odrediti tok funkcija iz prethodnog zadatka.88. 2 a) y=x--3x+2 b) y=-x -2x+3 c) y=2x2+5x-7 ? 5.nER. 5.81.79. . najvecu povrsinu ? 5.b i c. * U polukrug radijusa R upisati pravougaonik maksimalne povrsine.80.* Staje skup tjemena skupa parabola odredenogjednacinom y=x2-2(k+l)x+k-3..0dl-. tacku presjcka sa y-osam.63. a) y=-x'+2mx+2 b) f (x)=x c) y=x··-(m+l)x+2(m-l) 5. U skupu funkcija y=-mx?+(m-n)x-n. a zatim adrediti: nule. * U kvadrat stranice a upisati najrnanji kvadrat. 5. odredi funkciju koja ima minimum za x=-l.* Odrediti ekstremnu vrijednost funkcije y=x2(m+2)x+m+5. ekstrcm. Kvadratna funkcija y=ax +bx+c imajednu nulu x=-J i maksimum 3 za x=l. a zatim skicirati grafik funkcije y= x 2-3x-4. ce-3. Ispitati zuak slijedecih funkcija: a) y=x 2_4x+4 b) y=x2+4x+5 5. Izrazi povrsinu pravollgaonika kao funkciju jedne njegove stranice.4x+31 cJ y= l-x +6x-81 2 5.62. intervale monotonost!. B(-2.87.68. 5.91. Kako izg!eda grafik funkcije y= 1-(x-4):'+5! ? 2 5. a zatim skicirati crrafik funkcije v= -x2+9x~8 5. 5. Obim pravougaonikaje 8 em.~ t 5. 2).77* Napisati jednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=-3x 2 pomjeri za 3 jedinice ulijevo i zatim za 5 jedinica na dole. Koji od ovih trouglova im. dokaz.57. B(O. Kraci skupajednakokrakih trouglova su po 12 m. intervale monatonosti. 5. odredi funkciju koja ima J ~ lu. C(l.67. . a zatim odrcditi: nule.2+11 cJ y= 1x '161 5.92. znak i koordinate tjemena. -3).73.55.ijednost koeficijenta a tako da kvadratna funkcija y=ax 2-4x+5 ima maksimum u tacki s ordinatorn 7. Obim pravougaonika je 40 m. gdje je k reaJan parametar? 5. . * Odrediti skup taoaka ravni sto ga cine tjemena skupa parabola odredenih jednacinom y=x'_3kx+2k2 . U kojoj tacki grafik date funkcije sijece y-osu: a) y=x 2_x+25 b) y=-88x2+45x-2 c) y=-33x2+1998x+57 -. 5. . .74.65. ekstrem.75.odredenje skup parabola. c) centra1no simetricna S obzirom na tjeme paraboJe y=2X2-6x+1. Za koje vrijednosti varijable mje funkcija y= mx2-2mx+m+l pozitivna u cijeloj svojoj domeni? 5.76* Napisatijednacinu parabole koja nastaje kada se parabola y=c3x2 pomjeri za 2 jedinice udesno i ~tim za 6 jedinica navise.53.* Jednacinom y=(x-3i+m. tacku presjeka sa y-osom. nule. Kolika je stranlca upisanog kvadrata? 5. U skupu funkcija y=2X2-Ck-l)x+2k-3. 9).5.60. ' -2mx+3m . 5.72. znak j koordinate tjemena. 5.:diti funkcijuo y=ax2+bx+c ako njen grafik prolazi tackama A(-I. U koiim . kER. ti daje x.69. Odrediti skup tjemena ovih parabola. 5. Za koje vrijednosti varijabJe mje funkcija Y= (m-3)xl+4x+2 negativna u cijeloj svojoj domeni? 5. maksimum -3 za x=-l. 58 59 . -6). 2 5. Broj 16 rastaviti na dva pozitivna dijela taka da suma kvadrata tih dije]ova bude najmanja. Odrediti koertcijente a. b) napisati formulll za najvecu (najnlanju) vrijednost funkcije. 5. 5. 5. Odrediti stranice pravougaonika taka da mu povrsina bude najveca . kE R.82. Kadaje povrsina ovog pravougaonika maksimalna? 5.64. 2 a) y=x -3x-1O b) y=-x +8x-7 . nule.

7.< 0 x-4 x+ 1 Xl -2x-3 6.te kvadratne nejednacine: b) X2+X<O 6.15.9. b) ima realna i razlicita Ijesenja. odrediti reaifm paramet<. Odrediti znak kvadratno& trinoma: a) xl+4x+4 b) x-+JOx+25 c) ~x'+8x~16 Rijesiti da.10.> d).c .O 6.32. a) x2<4 b) x 2>9 6..30.0) 2x'+x~3<O c) 25x 2 +5x-12<O b) _2Xl+4x_6>O 6.'·5x~24<O b) 3x'~13x+14<0 d) 5X23Ix~28<0 c) -3x1+2x-l>O d) x2+4x+5<O c) 5+X+Xl-3x<Od) x-x2-1<O 2x 3 3-x c)---->1 d)·--<2 x+5 x+5 x 2 +4x+5 b) <0 -5x+6 d) x?+5x+7 0 x 2 -2x+3> b) --·-->0 x2+7x+10 b? -x-1 -c:-->O -887 -5 b) x'-7x+1.2)(x ~4 )'(x~ 2)(x' -4x+ II »0 b) (x~ I )(x~3 )(x + 7)'(x+4 )(x'+x+ I )<0 Odrediti definiciono podrucje (domenu) date 6.a) R-81 v=.6.> 0 +2x+8 x2-x+l1 c) -.1.}-3x'+6x-3 c)f(x)=.a) c) (x-IXx'-. a) x'0.29.16.}5x'=6x~~1 b) v = .22. U jednacini ax2_(a+ I )x+a+4:=0.0 --2x+1 <0 -3x+5 6. .-=-=-=<0 -4 d) d) ~2x'+12x~J8 x-I 0 > -4 6.!I ~~ x 2 7 b) f(x)=. naziva se kv<)dnitna nejednaci!la (nejednadzba).. b) ima realna i razlicita rjesenja.13.12.'.18.24* a) (x + 3)(x ·5)(x+ 2)<0 d) Xl c) c) x2-2x>O c) 6x'+5x>0 c) 6x+x~::...}4+-8-x---5-x .> 0 b) . a) x J+3x>O 6.0) 4x'+2x+I>0 6.23.25 d) 9x'. b) y = 6.O:16 c) x'+3x~IO<O d) ~x2~7x~6<O c) x'+4x~J2..a) 15+x 2 8x<0 b) 5x+x2~14x-22>O x-3 x-2 6. . a) 2x~3x'.J -i b) (x~4)(x+8)(x~ 1)(2~x»0 (3~x)(x"'II)(x~5J(x+33)<0 6.. ' 61 .5.i ax +bx+cdi.a) 2 >0 x.. Za koje vrijednosti parametra ajednacina (a-2)x2-2ax+~-1=O im3 oba rjescnja pozltivna? 6.o:O 6. Za koje vrijednosti paramctra 111 kvadratnajednacina (m-4)x2+(l+rn)x+2m~I=0 : a) imajednaka rjesenja. a) . Za koje vrijednosti paral11etra m kvadratnajednacina a) irna realna i jednaka rjesenja. gdjc su a.O c) x2+5x~O d) -x]+2x~O c) x'<3 d) x'<8 c) 4x'0. l 6.a) . KVADRATNA NEJEDNACINAfNEJEDNADZBAJ I SISTEMI (SUSTAVI) KV ADRA NIH NEJEDNACINA 6. Koji brojevi su nule kvadratnog trinoma: a) xl-8x+7 b) x 2+4x-S 6. a) x'~5x+6<0 b) x'·9x+20<0 6..(.a) x2~8x+7>0 b) x2+1x~3>O 6..17.x+I»o ).19.lf a tako da ljesenja jednacine budu negativna..a) V = 627.O 2 ?-x x+3 ) x -13x+50 0 <0 c ..9 ft1nkcij~: c) y = .2I. --~~2<-3x -x+2<2 b)x+->-3 6.O:O d) .11. c) nema realnih rjesenja? 6. <0 2x.36 b) x'..'·5xo.20.4.26.a) c) 6. b i e rna ~oji r'ealni broj'c:~"i J a.O:16 6.-----<0 +3x+7 2 6.14. c) tma konjugirano-kompleksna rjesenja? 6.8.-7x+12 c) 60 x' -llx+30 "--.25* al (x + 3)(x.o:O b) x+6x'.tQ.a) c) 5+X2 2 ! 1-x x x -2x+3 x 2 _1 b) _~·8x+7 >0 6..3.a) 6...a) b) Rijesiti date sisteme (sustave) nejedmlcina (nejednadzbi): X2-1<OAX'-4<0 b) x'>9Ax2-16<0 c) X2~X<OAX'+X>O x2~5x+6<O /V x'~25<0 b) x'+8x+7>0 A X2~ 1>0 cJ 2~2~x_1 <0 A x2+x"2>0 x2+2x+1>0 A x2~3x+4<0 b) x2j4x~5<0 A X2-4X<0 8x 2+x>OA 2X2+X_1<0 x2-14x+45<0 A x'~llx+30>0 A 2x-3>0 x2~x~20<0 A x'~2x~8>O A 2x'+x~45<0 Rijesiti slijedece nejednacine: Nc}cd11acih~ oblika ~X2 +bx+c?'O l..2.a) .~x-6 x' +6x+8 2x-3 2 x+1 I-x 2 x' -10 <-1 d).a) 6.31. a) -x2+5x>O b) 4X2_X<O 6.6.a) -"-""":'-<0 -3x+7 d) x2+7x>O d) ~2X2~8x>0 d) x2 +2x::O:.O b) x 2 4xo.

24+2x 2(x'+5)=0 63 .* Datunejednacinu rvesiti za sve vrijednosti pal~ametra a: a) ax 2-x-1<0 b) 2x 2+ax+3<0 c) x--2x+a>0 d) ax +ax-5<0 6.51.a) 7.))] II +2(m+1)x+9m+4 6. x2 ) i 'I ' x··.43*a) 6.~ bikvadratnajednacina.. i x..a) 7. '" Za koje vrijednosti realnog parametra m je data fLfnkcija definisana2a x 2 +x+ 1 (a < x. .a) 6.jesenja 51 ijedecih kvadratnih jednacina: a) x'-lmx+m'+9m-36=0 b) x'-1(k-3)x-(5k-ll)=0 c) (k_2)X2+(k+ I)x-(k+ 1)=0 6. 2x2_(a2+8a_l)x+a2~4a=O ima rjescnja razlicitog znaka? 6. 6.35.-7.em '" 7.* Za koje realne vrijednosti parametra k za svako realno x vrijedi : 62 <=> 6.4. Dokazati ekvivalencije: NEKE JEDNACINE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7.1.(x-4)(x+4).a) ? 6.* Odrediti realne vrijednosti parametra m tako da za svako reaIno x vrijedl: x 2 -8x+20 .a) 7.53. < x 2)/\ (aE (x"x.. 6.33.38. SmjeilOmx'-=t.~-'---~----~< I O. rjesenjajednacine x--(m+l)x-m=O. odredltl vTlJednost parametra m tako da vrijedi x/+x/ < O.42.. Za koju vrijednost parametra m je kvadiatni trinom (m-1)x-+4x+2m pozitivan za svako rcalno x? . [(X"X 2 E R)/\ (x.2. .* Dataje kvadratnajednacina f(x) = ax 2+bx+-c = 0 CU~fSU rjesenja Xl J X2 realan broj u.O naziva .37. 6. c) IX:-5X+61>1 c) x--4x+2 > 3 c) 2x'+ Ix 1-1>0 6.41.6.a) x"_lax +a2_b 2=0 7.5. * Odrediti skup vrijednosti (kodomenu) funkcije: 2 . .+1 · 2x + 1 . 2)? 7.* Za koje vrijednosti realnog parametra m je funkcija x2-4x+5 pozitivna za svako realno x? f(x) .a) x4_m2x~_9x2+9m2=O 7.1. .:a <a '.a) x'(x-5)(x+5)-x'+25=0 2 I b) x4_4x2_rn2x2+4m2:::::0 c) x4_ x 2_a4 x 2+a\=O b) x'-13mx 2+36m2=0 c) x'_2(a2 +b 2)x'+(a2 _b 2)2=0 b) x.. Bikvadratna jednaCina (jednadZba) svaka x: f(x)= ~(m + I)x' -·2(111 + l)x + 3(111 -I) -I) ? :< 6.t.2X2 () 3x'·~ 1 () x + 2x + 3 a) f(x)=-. * Odrediti reaIan parametar m tako da se jedno rjesenje jedllaci. nalazi izmedu -I i O.45. pripadaju intervalu (-l.50.x-l. XjL- .40.X 2 <a) 2 l l MnaCi11~oblikaax +b +c:".49. . 6.34. a) x2-2(4m-lJx+l5m'-2m-7>0 b) -x--(m-3)x-m<0.44.*a) af(a) < 0. Za ~oju vrijednost parametra mJe kvadratm trmom 2mx2-3x+m negativan za svako realno x? 6.ne (m+l)x2+(3m-l)x+m+3~0 . Za koje vrijcdnosti realnog parametra a kvadratnajednacina _.a) 7.a) 7. {(b -4ac?': O)A[af(a) > O]/\l~ :a > a c) (XI <=> {(b' -4ac?. Odrediti Tealan parametar m jednacine x'-(m-2)x+ 1~0 taka da za njena rjesenja Xl i X2 vrijedi: X12+X22 ima l1.c) f x = x. * Odrediti realall parametar m tako da se broj 3 nalazi izmedu rjesenja date 2 jednacine: a) (m+4)x'-4mx+m-14=0 b) mx -4mx+12=0 6.54. Aka Sll x. * Ispitati .3. Odredi:realan parametar m tako da za rjesenja Xl 1 X2 kvadratne jednacine 2 I j . Odrediti vrijednost pararnetra m pod uslovom da za sva~o x bude.inimalnu vrijednost.46. . * Za koje vrijednosti realnog parametra III oba rjesenja jedllacine f(x)=4x 2 -(3m+l)x-(m+2)=0. . .. 6.1 6'.:0)/\[af (a»0]/\l.7.52.i nakvadratnu po nepoznatoJ t.36.8. I 2 I + X 2" > 2 X 2 .9.1I.b) f x =--.48.ikvadratnajednacinase svod.I<3 b) Ix"+4x 1<2 b) x'+14x +3<0 !X'-kx+I!<3 b) <=> 1 b) .\ 6.IO.. (m+l)x 2 -3mx+m+8 6.a) 7.x": 5 6.a) 7.4 7. a) Rijesiti bikvadratne jednacine: x"-16x'=0 b) x"-36x'=0 c) x"+49x 2=0 d) x"+64x'=O 4 x"+25x'=0 b) x -144x'=0 c) x4 -256x'=0 d) x"+169x 2 =0 4 2 2 x"-13x +36=0 b) x -5x'-36=0 c) x"-5x +4=0 d) x"-17x'+16=0 x'-16x'-225=0 b) x4 -35x'-36=0 c) x4 -24x'-25=0 d) x4-63x'-64=0 2 36x"-13x +1=0 b) 4x"+7x'-2=O c) 81x"-45x'+4=0 d) 2x 4 -19x'+9=0 4 2 x _3x _4=0 b) x'-10x'+1=0 c) 4x"-5x'-9=0 d) 3x"+1Ox 2+8=0 4 2 4 18x -7x _1=0 b) 4x -5x'+1=0 c) x4+21x2_100=0 d) x4 +13x 2+36=0 x"-(I+ab)x'+ab=O b) x4-(a+b)x'+ab=0 c) x'-16x'-m'x 2+16m'=0 .39.~. * Za koje vrijednosti realnog parametra 111 su oba rjeSenja date jednacine veca od -3: a) x'-2(m+l)x-4m-7=0 b) x'+4mx-m+l=0 6.

. 7.a) 7.·1. (2.=2+3i.4=±2i b) x.. xl::::::2 c) x3_6x 2+I 2x+335:::::0.27 b) V8 c) b) lJ.44.=·2 c) x"+2x 2 3x·10=0.2=±4. a proizvod je jednak q.(x .2) 3(x'+1) +x+2=0 2.64=Ob) 64x6 +1=0 c) 729x ·64=0 Odrediti sve vrijednosti korijena: l/i. 7. X2.2=±2. x. d) x3+9x2+11x+m:::::O. * Neka su . x3.64=Ob) x +M=O Sx 3·125=0 b) 64x'·27=0 x'+8a3=0 b) 27x'·a3=0 3 c) x 8=0 d) d) d) d) d) c) 27x 3·8=0 c) 12sx3+343=0 c) 64x'·27a'=O 6 x6.5(x+ 1)'+4=0 b) (x·3)'·10(x·3)'+9=0 c) (2x·1)4.42. 3.18.a) 7.38..7.2=0. Odrediti vrijednast parametra III aka je X(::::3X2.a) x .ls=O 7.fi )x'+3(2.24.=.19.3s. {0. 64 x 3+27=0 27x 3 +1=0 12sx 3·216=0 8x3·729a 3=0 4096x 6·729=0 11 proizvod rjeSenja jednak je . {·2.40.21.+4=0.-Xl.. x.13.a) x·'·5x· 2·36=0 b) x·4+5x·'·36=0 7.32. ako je xl =-1. Dokazati! 2 7..3.:c-(x+ I) 2 l+lOx I ~ . {i.37.2} b) x3·x'+2x. XI=] . napisati tu jednacinu. X3A=±'12 c) x1.29. Xl=-S.4=±5i 7. 7. b) x·'-6x 2+13x-IO=O. x.fi + 1)x·9=0.x x'+1 4(x-1) 7. Rastavljanjem lijeve strane jednacine na faktorc rijesitijednacine: a) x3 7x 2 9x+63=0 b) 6. TragajuCi zajcdnim rjesenjem medu faktorima slobodnqg clana rijesiti datu jednacinu: .17. 7.45.a) Rijesiti jednacine: 7.20. d) '!64 d) lJ-125 Neke jednacine treceg stepena (stnpnja) Provjeriti da li su dati brojevi rjeScnja date jednacinc: 7.a) II 3 3 3 -+=-2 a (x+l) a (x+l) x x x+l 2 4 7.a) xl.akajexl=-7.14=0.a) 7. {O.a) 9 .a) 7.34.+ . * Pokazati da se jednacina (x+a). ·3) b) x'+5x'.a) 5xJ-4x-32=O.39. xt=-1+2i b) x·'-x 2+2x-24=O.. "I. i} 7.I)"+(x+3)4=82 7 . 2} b) 2X3'X'+x+4=0 . x. Jje.3+2x'·25x·sO=0 c) x 3+2x'·13x+1O=0 d) x'·x'.=i b) x:'+5x+ 18=0.*a) x-+-2x·'+x2-4x+l:::::0 b) 5x. * Na osnovu prethodnog ladatka rijeSiti jednacine: c) (x. 7. d) x"·(3+2.a) x1.31.30. Napisatl bikvadratnu jednacinu cija su rjeSenja: 7.16.4=± (2+3i) 7.a) x3-4x 2+4x·3=0.a) x·sf'.=2 7. a a) (X+I)4+(x·31'=32 I II Binomne jednacine Gednadzbe) a) x 3 2x 2+sx·4=0 ' b) 2x 3 +x 2 4x·12=0 c) x+3x'+sx+3=0 3 65 .SVx·9=0 7.4=±3i c) X1.*a) x3 +5x 2 +2x+I=O b) 4x·'+3x2+X-5:::::0 c) X?\_2X2+7x+4=O 7..* Koji uvjet moraju ispunjavati koeficijelltijednacine ax" +bx 3 +cx 2 +dx+e=O. akoje xI=·5.12. 26 (2x·l)2+25=0 b) (x2+x+1)(x2+x+2)·12=0 7...a) (x+ 1)4.9x +33x·6s=0.)(Xl~+X2·')=7. a) mx +2x -x-2=O.. svadi 2 l1a bikvadratnujednacinu po varijabli y.3} 7. Dokazati! b) (x+3j'+(x+5)4=16 7. x3A=±7 b) xj.46..4l. 3} Dokazati da slijedece jednacine ncmaju cjclobrojnih rjesenja: 7. X I.fi +i 7 .26. x3.·i. -Xl.28* Rijesitijedllacine: a) I x 2 b) x' +(H 7..{I.3x+2=0.2=±1. x' 2V +sV·88=0 4(x -2) 10 +---+-x+ 1 . lJ.25.216 =17 7.2=±i. I.27.j+(x+b)4=c.14. *a) 2(x'·5x·5)'.7x.15. 2.36. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine X +pX +q=O jednaka je nuli. + x'. x.2=± (2·3i). smjeno111 X= y.23. * Odrediti vrijednost real nag parametra m taka da kvadratna jednacina x1+(m+l)x-2=O ima rjesenja Xll X2 koja zadovaljavaju uvjet (x\+X::.senja bikvadratne jednacine X4_ (3m+2)x 2+nr"::::O II kojoj je m renlan parametar.(x' ·5x+6)2·158=0 7.Ako jc data jedno ljescnje kubne jednacine odrediti vrijednost parametra 111 i preostala dva rjdcnja: 3 2 b) 2x"+mx'+13x+15=0.a) Rijesiti (binomne) jednaCine 3 x ·1=0 b) x3+1=0 3 3 x . xl=2-i 2 c) x'.22. +4=0 b) f'.64 c) lJ27 lJ. 7. -2. da bi se ana smjenom x=y+m svela l1a bikvadratnu jednacinu po varijabli y7 a+h 7.0.a) X 3_X 2-x-l 5::::.43. X'. a drugo 5.j-x 3-3x 2+x+2=O c) -2x"+4x"-x 2+x+3=O Odrediti preostala dva l:jdcnja slijedccih jednacina aka je ciat? jedno Ijesenje: 3 7. Ako je jedno Jjdenje bikvadratne jednacine 2.a) 2x'·x·2=0. x'.:1 c a 7. Suma svih rjesenja bikvadratne jednacine 3x"'+bx +c=O jednaka je lluli.2. c) x3+2x 2+rnx+2=O.2=±3.33. akaje xl=-2..a) x'+x.2 a' 4 2 c) x· ·15x· ·16=0 c) 2 b) 5x3 -5x +1 .17x.

01.. I' .8. ? 3x. -x+ 3 = 0 + x -4 x.a) 3x'_7x"_4x 3 4x 2_7x+3=O . Q l ~ x+.a) c) x-lly=4.a zatim odrediti i trece rjesenje x3· 8.=6 5x1_y2±".d) x'-x 2+2x+16=0 e) _x 3 +2x 2+3x_1O=0 f) 5x4_x 3 _3x'+x_2=0 7.')4 .x-1=0 d) 8x~-3x'-1 lx2+mx+8=O e) 4X4_X'+80x2+mx+4=0 f) 2x'+(m-3)x--4x+2=0 Rijesiti date simetricne jednacine: b) x. 4 5 8. . SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 7.a) 1 x + 2y-x=2) .4) 4x'-/=20 x"-x)'+)'.= 1 x-I y+l c) =1) b) 5X-3Y . . 3 -/..7x'. 0 7.+)' _j =6) X~Y+I~O 5x+6y-I=01 c).+2xy+5..4x+l=0 7.=20.47.y.a) b) x'+/=25 8.03.'1'-8=0 b) x'-2.a) x 44 c) X".4x'-.-6=0) l .a) . _I) 8. b) J 8.56*a) 4x 8x'·13x'+34x'-l3x'-8x+4=0 7.50. Odrediti a. _I) xy+2=0 8.+x'tx+l=O c) x'.49. -x).c-y-=16 x+).-=8 } .2x)'=3 J h+3y-S=0 } x 2 +4)12_ 3x _ 2 =0 c) X+5)'+2=01 5xy+8=OJ 5xv+2=0 b) 1 f b) x+Y~Sl " x..-I) Rijesiti dati sistem (slistav) jednacina (jednadZbi): b) 2x+y=5 c) 3x-2y+4=0 x-y=1 xy-l? 0 8. (2... -3) x2±4/=40 2X2+l=3 ~ xy+3=O 8.'1"+.a) 8.'1'+(1--"':' 6 7.06..05. 4x +4xY+r=7a-J A b) 4 x+S 1 x+y-5=~ e) 2<.Q'=12 } .a) 2x-3y=11.9.04. bEZ tako dajednacina x _ax _X+b=0 ima dva rjesenja: x 1=2 i x2=3 . .a) . -3x--.10.53. Koju vrljednost mora imati paral!lctar ')111 da bi data jednaci~a bi1a simetricna: a) mx'-7x2-7x+l=0 b) 2x"+mx-+6x+2=0 e) -x'+mx -21.X+ Y. j' [-2a +y-=2 2 Y --=- b) I-x+x' =7 1_y+y2 1 2x+3.a) x'+21x2+21x+l=O b) 6x'-19x'+19x-6=0 c) 2/. (I.7.57.-2.S5.(3.(-3. RijeSiti date jednacine: ') 3 2 a) 3x'+2x2+2x+3=0 b) 3x 3-7x--7x+3=0 e)2x -4x -x-15=0 2 d) x3_5x 2_5x+1=0 e) 2x3+3x2+3x+2=0 f) x3_4x _x+4=0 2 3 7.a) 4\-2)'=-7a. 3) e) 3X+y=5 .1'=1 .+3y -7x-12)'+I=OJ x+v=-a} . S=0} x+.52.a) . . .a) 2x'-3x)-x'-3x+2=0 b) 3x'+4x"-14x'+4x+3=O e) x'+5x'+2x-+5x+l=0 3x+ 2 x ''.S1..1'=a c) ") ? ") I x--y-=3a-) A x-I ---1=0 y+l 67 .l=O b ) 2x-+= 3 . .JO 4x2-i~-15 x' +y' =2(x)'+2)j 8.-4x"'. b) 2x'-4x'+3x'+3x. (-2. Simet)'icne jednaCine (jednadzbe) 7.a) 8.4. (I.02.1'-2=0 xy=-2a- 66 x2+i:::.7x+2=0 7.48..* a) 2x6 -6x'+llx'-12x'+llx'-6x+2=0 b) x'-6x'+ 14x'-18~'+ 14x--6x+ I =0 6 b) x'+4x -IOx'+4x-+1=0 Provjeriti da li je dati uredeni par (x.2=0 7.a) x2_2y'~2 . y) rjcsenje datog sistema: b) 6x+2y~-6 .-7=0) c) .'-2.a) x3_x 2_x+I=0 d) x3+7x2+7x+1=0 e) x'+2x-+2x+l=0 f) -x +3x +3x-I=0 7.c-(a--a).

7.)4x 2 -27x+18=x-2 b) .=3x 9.J6i-5=5 (9-x 2 )J-x-3 =0 c) -2.uglavnom.n'atr:~~:ip~ .::.JS-x =0 b) (x' -4)Jx-2 =0 c) 9.11.J3-x=2 9.x' b) .'u htdrkiindu_hiiaju promJenlj_ivu riaziv~mo lhi~~~'~aJ~l. jednacinu rjeSav~rq.a) x+xy+y=11 x-xy+y=1 b) xy+x+y=l1 2 x 2y+y x=30 c) 8..a) 8. k~ja' s.(...6. " ' : Odrediti oblast definisanosti (do menu) date iraciona!ne jednacine Uednadibe): 91a) ~=17 b) E+7=14 c) 23 -/dI2=66x U kojoj oblasti je definirana datajednacina Uednadzba): 92.Jx-1O=x+8 9. To P~.: 9s1ob~danj~nl.Jx+3.:::=5 b) lX.\2-11x+30 U skupu realnih brojeva rijesiti date iracionalne jedna~in..=4 b).ry y+z=byz { x+z=cxz lzracunati dr~gi korijen datog kompieksnog broja: 8.[-I c) ~1+i.24.)3x--S+7=9 b) 10-. +_.)x'-4=.20* _.iz~.15.::3 .f3 lRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) JednjtcHlU. = x + 1 c) ..<-5=.Jx' +2x+2=6 69 . Nakoo odredivanja domeoe iraciomtlne jedhacine. =.14.a) J2x+l =7 b) .J57x+7 =11 d) .JSdJ=&+lO b) .J1-33x=!34 9.adr~ ''koriJene.13.J2-x b) . ' -'.J5+x = .~orijena.)x-S d) 9.18.J12-x =x d) .+3.+2. x-y x+y 5 8...a) .:3 8. .a) .<1) .J6x-ll =5 c) ._. 0 x--xy+2y-= 2 2x +3xy-5y'=0 2 8._.=14 8.Jx-l =x+l c) )6~X~X2 =x+l .lClpna1ne Jednacme sa kv"!-dptnnl1 kDflJennna ' -f.19.)x'+x-3=3 .J.8.1O.).8.17.st..J5-x+17 9.Ji+ 3".*a) 9.F=4 x+x+:=13 _ 2 c) I.J.i jed'Qa'c~na.a) 5xy+3x'=57 2 15xy-x =81 b) .e Uednadzbe): 9.4.a) .a) .-3=5 c)E+l=1 d).a) 2 {x' . koji .J1.f3 +~l-i.{)_-.5.ll-i"j 68 b) '1=i .21.+ z·· = 61 xy+x:=2xv _ l c) y+z=2cxz X+ y=a. Dokazati da datajednacina (iednadf11a) nema realnih ljesenja: 0) 7+.' _' '.2S.3.+y.16. *a) jI b) 1\ x+y+.:::=4 x 1 { x'+/=7 xy(x+y)=-2 2 xy(x+y)=30 xJ +y'=35 x"+y-'= J 2 c) x(x +3/)=14 y(y'+3x 2)=13 Y xy=6 8.y' =0 b) + Y '=8 xy=4 x 2 +y2=4 {X'+y2=13 xy =1 b) c) { xy-12=0 x' +3xy+ y' -61=0 {x' c) + y' =38 xy=1 xy+x-y=3 x2y_x/=2 8.a) 2.2+ xy +x=10 y'+xy+y=20 c) ' .~lO stel?en?yanje~~ j:dnacine:' Ovdje posl._' .J2x +-1 = 1.9.* J2X-Z+!2 -X=2 2y-x ~ 2r\'- + 2:.':.Jx+5 =x+2 b) 3~ =x+J 9.9:12a) .22.a) .a) ".Jx+3+5=~ +1 =7x c) J~·-5=.a) i b) 3-4i c) 8+6i ~ 8.12.*a) b) 2x 2-xy+/=28 c) 3x'-3xy+2y'=8 x'+3xy-3y'=28 2x -3xy+3l=8 x'+4xy-Zy'=5(x+y) 5x'-xy-/=7(x+y) b) x"-3x/=1 3x1 y_y"""" I c) b) x-"+/::::6 x+y=2 c) x 2y+x/=1 2x 2 l-lx ::::36 2 2 3 2x y_y x=6 2x 2_x ¥+/::::7 x"+y-'=35 r~\' t+v ')6 8.e + y .~ cJ 7 .* a) 8.[5 cJ .In.J1-3x=3x+1 c) .J3-x=.x b) Ji-'h:'"'I..a) .+2=x b).23*a) 2x2-xy-/=5 2xl-3xy+3y\::80 Xl +xy-Z/===-56 8.J2-5x=x-2 d) ..Jx+. XC<+Y)=3 x(x + Z ) = 1 { x(y+z)=2 X+Y=2axy Y + z = 2byz r 1\ .a) {xy-X+ Y =7 xy+x-y=13 {x 8.{." '.a) x -2xy+3/=9 x'-4xy+5y2=5 2 b) 2x +3xy+2y'=4 4x 2-4xy-/=8 c) Xl _xy+y2::.

Jx+-Jx-I >1 c) b))4.16.fx-='3=2./4+2x-x' =0 =4 c) -J~ -2x-1 =0 9. 'lex) «g(x)j'" 1 .27.24.JI.J x 2 - 1 :::: a .25. bx~+ab-Ja+x=aH b) 9.)? 0 '4f(x) <g(x).' Za.22. IC.J9+x 9.3.!IE NY'<=} gix)<<l}' '.a) ~3+·hx-5 9.a) .n~ N} =1 L~(.13.a) -J' --- ..39. ' Odrediti oblast definisanosti (domenu) iraciollalne nejednacine (nejed nadzbe): 10.x) >tV) /(.a) Vx -5x-4 = x-I 9-x x'".JSX2 -2Ix-68 =5 b) .2x-3 = x+ 1 9.jx'+6<22 b) .6 <: 2 b) ~ <: 3 cJ .{" g(X)2oo{' {1(x)2oO v fix) > [g(xJl"'J J(x»[g(X)F"~1 .) .14 NeJedria~inu'{llejedriad:zhti) lfkojoj s<../4x'--:9-.nep0zI13t3 pojavJJuje:11 potk01jen.x).j13-2x=~ b) ~--Jx+12=.a) 9.a) 2-x+-.23.a) ~5-x' =·J3-x b) =2 ~21-.JI.:)< gI.j7 -x +. " 14 f(xj.Jx b) .fi'x-3 +1 = -Jx+2 c) 9.a) -Jx' -2x-l+5= 1. nEN}' -.J2x-3+~5>7 IOA.a) .Jx ~+22=5 ~x2-13-F13=0 x-l-~1+4x-x2 =0 c) b) 9.x+1 +-J4x+13 =-J3x+12 b) J4x+5=-J2x-I+~ 9.j5. 1 =-y="\IX +3 3 x~2 9.-' 9.v~Jiciili ' JradJkarldu) n'ekog korij~Ila nazivamo lracionaln<i nejedna~ilJa (nejednapzbaJ.JS+. b) -E=2+.j3x + 4 x+l 10.J3x+4 b) ~x'-I=.9. jracioJl~lne 'nejednacine vrijedi': " vx-~x-l 9..Jx < -J x+ 3 + 1 70 -E.37.-~=2.29.38*a) Vx' ... .~~ x' - b) ~5-j.J5x -10 + -J4+ x + .Jx·~6-~ >2 b) .*a) ~4(x+m)+n-~4(m-x)+n =4.t).14.a))2x-6>9 10. .' .J.H6=. Za koje realne vrijednosti parametra a jednacina rjesenje? .19. /:(>:).= .Jb+3=-J3x+31 9..J6x .a)'.a) ~23+)2x+.a) .J2x+5+.a) .15.Jb+J+.'''+<Jf(x) <)?(X).. lRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 9.·2x<11 c). -I .26 a) -J.2.iiEN} l(x) <:fg(x)lj"~l.'1g(.30> 81 71 .Jx'=ll > 5 10.J12x+25 9..5 -~~ = ~x.21.a) ~X2 +3x+2 = -J'2-x---xC.:.j41-3.a) -Jx+3+-Jn-x =7 9. La) .x irna 9.3.j7x+2··. x~ x' + 24 = x + 1 9.oj .J2x2 +x+3 24 = x-I 9.18.28..+I+..' 'g(x»O .a) . 17.20.*a) ' ( /(x)?o 24f(~) <.

5. 11 10.· .dzba) 'u' kojoJ se nepo. "1"~I -""'j as(X).Jx+3 <~ + .a) .9.6·2'+4·8'=400 Rijesi datu eksponencijalnu jednacinu: 11.12."Sg(x).:=1 x~ < 0 c > 3 + ~ b) (l-x')E < 0 10...a) x=-1. L' .J9 . af{>l):> a¥(X).Jx+7 S O b ) .)2-x +4. ?I.a) -Jx-4 < 2 b) .. Nacrtati grarik date eksponcncijalne funkcije: .kv i"a I_erIc ijej" 9X2··4 <".19.< 3 x .563x-3·25.*a) .~_ f(x»i~{x).g(.) ."a) ob~ihi .)15 .. EksiJonencijalna funkcija y=(H b) Y~(±J c) d) y=5'. .6 >2-x c) 1O.Jx 2 -4 < x-3 3-x <1 .2 < ..a) F~I~k~tjq_ f: R_~ R+.14.a) x+ 2 < -Jx+ 14 b) x.. neI?Qfq<!~_'.!x+l +. 1+ </3x" 1 < .2x ._ .13.zhata nalazi'u eskponentu stepena"riazivamp fu~kCij~:' Pr! _rj ~:s_<lvillij If. EKSPONENCIJALNE JEDNACINE I NEJEDNACINE "..2·8'-15=1 b) x=2.)x+l0 c) .ej edn ac jlw 'kb ri.6.}x-3> 1 c) 1O. _'.a) (x+INx+4.)2-x+11 < 11.1'+1 < 10.20.. ' ' ' Neje!.2..4 x =78 x c) x=I.stimo .2I. v=(H d) Y=C~ J 1 1..2x b) .~f(X)= ~l.*a) 11..".[. 32: 2 /2 +.)2x+3 10.fU+5x .J6x-2x' b) 2x+1>.\ .r.jd6>E+i + .':(a>O.t.J.a"zi u e-s~poJlenN s~~pell<.)x+8 > 3 b) .10. >: ag(>l\ '(h.1 . ~ f(x}>. .)2x+ 1 -.Jx-IO<.3x+3=0 11.J27 ..7..x ~ 1 .3 x+ 1=1 b) x=0...Jx' ._ b) .+l> 2 1O.'-defihis~ln'ujedt1aCi'npm f(x)=a x .)2x .s'poJl~!1cijalna nejedna~i_l1a {n~jedp_ adzba)~ .. .'.)x+2< 3 c) E+~<5 1O.a)-J2x+22:x-3 b).1" b) .J6X .1. . Ije$&v'a_liju_e~sppqeiicjja[njh jecihaCina korisrimo_ ekvivaiencijli: . 11.a) 2'=16 b) 4'=16 1 1.16.15*a) Vx+6 3x-1O c) 1 ~ x < -Jx+8 ~ ~---- 3 .)2x"S b) J':+3>.+2 > .7'-3·7'·'=28 c) x=·3. x - b) . > .lal.:'--:3 +. {ednaCitilJ(jedI1 ti. '.x' 2 < I -J2x+5 <3 c) .. 10..<:..Jx· +3x+2-. :.Jx+51 -[.Jx 10. 10..22.+2>x c)~<x+3 1O.a)Vx-5<-1 b)V6-x>-4 c)V2x+I<-8 1O.]7 'a) '.r.[. 4...5.1 La) ~-x2+6x . Opisi tok funkcija iz prethodna dva zadatka.~.spon eJ\cij a4\i h..? ". .+5 X.r-3 b) ..Jx'+3x+3 c) x+3>.a) ~ > 3 c) -Jx-5 > 1 b).8..'x 10. 11.l.a) >.<a<'~) ..*a) .. 7.(O-sa<l) .' Pr.a) .a) x=I...fv~cih~ (bejednl'ld~b<l) -4 .I ) Rijesili date iracionalne nejednacine (nejednadzbe): 10.)5x' +10x+1 "27-x' .{:x)' ¢:>.)5x-4.1TIogu 11apisati al\X). 3+. afl.a) 4x-6 > .a>O. 0 ~ __>x+~ -Y -v5x--1 10. f{x)..6.+5 b) .a) r.2.e:t<.)3x-3<.:ag (. 2x b) 8~613 . {a> 1) Q9nOsn(l1".)2x-12>.~ojoj :s:e..f. nazivaniO eksponencijil:n_:a:~ .. f(X)<:g(K~.\ (a>:l)' b) i e_ksponenCijaln'~ jednaciJ)a Gedn~dzha). S > 8.(~~<a.J~ b) ..awq' ~k.. Il.re'-2 10.I~~ 1O.a) y=2 x b) y=3 x c) y=4 x 11.8.y= ag("~.2 10....flEiiiY. .3.. .a*l} ~' ~-r(xl~g(x).)4x ....18..23. _.4.1~-<3 V2x-5 <0 . Eksponcncijalna jednaCina Uednadzba) oblika a I'Cl) :::: ag(x) Provjeri da Ii je dati broj rjesenje date eksponencijalnejedna~ine: 11.. " ' -¢:!:>'. Ovdje ~e poja:vljuju 'ekspone-ndja!ne jednacirie koje su napisan-e iii se.a) 2-4"=64 b) 3·6"=108 72 c) 7"=49 cJ 2 8 "'=64 H c) 2·8 '=16 d) 8'=64 d) 3"'=27 d) 5·9"= 135 73 .J..aft:>:l. a) 7"=49 br 6"'=36 l1..

'+1_17 5-' b) 21· Y.2 x-.'..a) 5"=25 11.44 .*a) 3-4" -2·9-' =5·6" 3 Ilo42.+ 2000)2000.2 =6 c) 9' + 27 = 12-3' b) Y -9·T' =8 4"+6 x =2·9 x 11.33.43*a) -~-6'(2' ---~-)=l 2·'x 2-.*a) 2 " J 1.-1 (* f' + 3.*a) (~2+.32.34.1 _2·3 2x . > O.I9.x+6 c) 3'" _4-3' =45 b) c) 5 6 2x 4' +32=12-2 x 5' _5 3. 11.46.35.23. =I c) 127"-1 = .5)2.(0. a) 3·4" + ~..:.-3 = 99 + = 26 b) 2' .7."+1 =7·393 11.*a) b) 22x+l 2.2°. =64'-1 b) 3 2x _2·3 2x .1.'-4«6 = 343 b) I I.I"2 22 .9.7 2x (?)H -I)' >4 b)::: < -4 (2 3 9 11.-1 <a g (l) .r~.::2 + 16 = 10.01 ..a) 5.-2 +7.1 +3]:.36*a) c) 42x+1 I137.+1 _4·::V.:::: 2 3 2x+ 2 c) 2-8V-36'=3·16' x 11.a) 4 +2·<+3 =20 II.1-2 _3 2.\"--1 + 3.1'=1000 (d'4 (H'-3 c) = c) 4"'=256 I 1.1"--2 = 13 c) 4·31'-1 +3. at(r) >a Jdx ) Rijesiti date eksponencijalne nejednacine: 11.a) ('54)'"-' -_(5'4)Y" b) 11.1"+1 +6-'"+2 = 1518 b) 5·3.a) 2x_S·2-x:::7 b) 4x~J _5.:.1 O.25'. I 1.28.S·1"+J b) (~3+FsJ +(~3-FsJ =34 b) 11.2'=5 11.+1 _ 3·5-\--2 = 122 b) 5 r + 1 +5.8.125'-" 00 4 c) c) 1 Y+' ( I )-. 9x+2 = 6 4 \"+1 3 II.a) 2'+'+5· =104 b) 5-.\"--2 =630 c) 52\'+I_S~-'"-1 =120 I 1.+17. I 1.~ 2 +"1 .d) 3 2x .2+.*a) 4.( =SH2_5.+ SHJ b) 4x_3 b) 9x.20.1'+1 = 117 11. I 7.a) 5:.-2 C) .\" Ilo4l.11.45_a) 2'>4 b) 3'<9 c) 4'<16 d) 5'>125 I 1.2 J.-2 b) 54x-6>253X-4 c) 3x+3 7 X..-1 +7·3' -2-3. .IS.+1 =258 11.a) b) c) 3.·-1 +6' +6. ifY = 1296 .48.b) 2 3'-'=32 2 b) 0.5 =16J2..1"-2 _3-1'+1_3 r + 5. 3 ..\'·~2 = 7 4-1" _3·4.2 = 1 b) 3 2x ..3..a) 0. 3 - 2X ' (41 -.J9 b) 3·1' =4!J3 3'" 2 ..12.a) 2 1'-.a) 0.a) 25 x >125 3.a) 7 = 2 x+"2 Eksponencijalna nejednaCina (nejednadiba) oblika 11.2 N ] _4' = 16 b) x II.5 < 27 ( 644 j b) 9'-10 75 .\-4 =315 b) 3 x+ 2 + 3.a) b) 7'\ +7-.a) 3'· J.a) 6\-1 +6.r.*a) 8' +18' -2-27' =0 22x+2 _6-' . Od re d ·· It 1 cJe _- (x.1'-1 + 5.a) Vl28 = 4" b) c) 36<+'=6 c) 0.39..24.25'-'=16 (H =(H (%1'-' =2~ c) (if =(H2 U4 f' =~ d) 9 H2=3 d) 0.a) 4' -9·2' +8=0 74 b) 2" .13.1 = 84 x + 5.-3 > 16 11. d naclile " x 2(){)O 11 .3<3 2 .1-2 = S.[i..47.50.-1 t.2 = 69 11. I I )-'-' _ <2' b) -I >-(8 9.40.r+! + 5 b) 6.x =20 -1I·30 x +6·5 2x =0 .+1 1 00.+2 < lOb) 0. ~ .+1 =216 IJ..2 (0.38. 2 Ee.5)' --I =0 f' ~(t .a) b) 4-3' -92' =56 2 b) 42x+l + 22x+6 =4.-2)' t·. 2 .. l]eSenJaJe .' = 155 S. 3x+1 + 3 2x+ 1 = 5·6.r+.5(5-3) 11.3 I.22.5 '=4 11.'-7.a) 25" = ~ b) ) 11.a) 4""'] +4 \ +4.49.+1 + S' = 750 b) 2\--~+2'-+2.I6. a·I(X) _ 3 2 -.J-'-' d) 0.a) 4 x >8 b) 9 x <27 c) 16 x <8 d) 125 x >25 11. 10 I")roJna ..r+l 11. + 5_1'+2 x+- 2·_22.f. - (7)"-5 75 d) (2)-<+3 >-=<-\ 5) 16 7 2 2 c) 0.J3)' =4 + 22.::::4.r+l=104 11.t+1 _! 9-"+1 2- x+- 1 2=3 x 1 = 3.J3J +( b-.a) (1 l3.. C) (5.' = 36 b) 2' 5' =0.1(10.3.a) 7. .

< g(x) . '!z: flayede~r~ J~jrt¢Jje sme~lj: lO. 3 d) "'(%r gl-3x >1 b) 9·3.gb q .'·4..vr:Uedi: < gx+2 alogab_b..> 0.S'e..'.<acF IJ IV) log" <if... LOGARITAM.2 <8 11.broja:b'zabaZll a.>:-3 x+l 11.:. a '.(M>D. . .01).~~.f(Xl ~1()g.l1· N)= )ng:"A1 +iog.)V1SKA FUNKCIJ4.~la:~'t k~q: cFo ~og." a.cija ll.. log.~(*)#f(X) ~g(X)~f(X»~.(41.i1 =llog" At.lt1~¢' .vafijablu qaziv3mo log1\ritamske nejedIla~ne (nejedriadzbe). J.. b.fj$tiJl\Q ~'lij(3~e6u .h.a) 3 2 .Og"g{X)} a>l "..~ti9in:~ Q~..o~ail).(n~je'?'~~a.."' Kako}e 1.54..2_ 6 > ~ c) 5 x2 . 5>+2+6·5' "'55 .a#.<I.'. nazi'vamo logarit{u1l:. LOGARITA.' 76 1 {(x» ' .a) 2 \"2+!.jilca.2"0+' 11.noyU liavedene ctcfinicije..5)' 11.5 La) 3 x b) 2 <3 b) 1 LS3..·2<74 11. 0 '.ail'lO logf\ritam~ka j~dnacina (j"dnll.::..... .36)°.a) 36 05x2 «i r x x-I >4 11">7" c) 16<2'" c) 23"<19-x b) 3 1 .e~ log ._..f: R' -7 R"de·finisanajedl)acinom f(x)=logxx.zl.. h. { .«Y-~. ..-x <20 .nr~Yi~a.g("»O. ': ..: 1) IOg.: I) ... ~~p~?n~t~.< 2 5 11. L()gaI:jtamsk~.PI'trje~fly''lfljlj.(O<. b>O).cija .N >O.."l~.y. il'eposrednd zakljucllJ.11 I.58. (M>O." .... ' • .~. .Q<a .. '·:i':: . !~&at~tm~du ..'ll: Eksp.JogI'M.>! log' .0 c) 9" -3<2·3 x Defipicijalogaritalllsk" fimkcije: Funkciju..( Q «. Jbga'tjt~n]skil:ijeqIia~ina ~o... .-pdno~no.! a(OWcFjJ?Ja"'4F~~ dobio_pozitiVanliroj b. . LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE +3 x x2 1 - .Q. b) 6·5'"' .a) 5.f.2 .lI' .~'!j ~ ~ :..I +34·]-'-\ J')efj1iicijali)ga~lt'.0 <.a) 8·1"·3.57.·05...• vr~i se.eJed'!1~q.0 <.n*O. <± c) 125·5.61.).x2 > 8 c) 4 2' + 2. .1' _5:..'.2 < 9 b) 2 3x ..0 < '1.+3 <9 b) 3'+' r c) (0.arifn:t:..25). po >0.2. log.la primjer ci. (M lQ..ll'.::-0: . «0.5.<X:t.· . .(.~zI>M. ..d:i~e) 'u' kojim'l s~· p~jav.emo qa.odnosli na b~zu .4rio.el~Nj\r~Jel1¢jJ.< 1) • Neppsre. *.2.a) 5·2'+'-3·2.'l fu)jk.~.(X) <: 100".1\T >Q. . ¢::'> .::.. 18>0 11. . 2·3'<3 b) 22x+I __ 5·6 x +3 2x+ 1 :::.u od l1 osp rl-'J: bazq: O<a<l' op~~da.a) y+2+ 7 ">4·7 x .saQT:z."to vi'ijedi: . g(x» .59. 11 Prelazak s jcdhe fonnuli: logati~a:hiske b.":'- . b) 25·'-5"">50 c) 9'·.N'a'os..60.< 1.a)9 +'+3.b) 41 ".Q <:4 . i'ii'r.a) 12. 199b.qfladib\J) ~ t~()j0j .56. ..nazivatno I()garitapls\>. N. na di"ugu (rec\mo'".' O~'a< "l/V:? > 77 . '¢.'4.~cia. > 10 11.2x < 1 81 b) (0.\'= x 0 a'= b' .a>l rastllca..55.: ... . 0< (/ < 1 .'g. t{ '..()llelltia)jillitre11fl stepell6vatj haz. '.>" 1.lj ~j p~ogaritmi koj i u.':'''"g(X)} ""'. t iOg{lfCX).9garit~rrl?k~ flll)l<..' «~ x 11.

17. .~12--= .7.= x' .2S.81 c) d) 7 3=343 vrijednost varijable x ako je: 12.13. Pojamlogaritma i logaritamske funkcije. 2 logs 125=x b) log310g. b~ Odrediti nule date logaritamske funkclje: 12.19.30.c) y = log-. b) log432 b) logs 1 I b) loo-~ - d) 5 3=125 Izracunati vrijednost datog izraza: 12.1.(x. . 12.20. 3x _ 6 x-I l+x Odrediti oblast defillisanosti (dornenu) funkcije: 12. Na osnovU poznatog (vee skiciranog) grafika funkcije y=x2 definirane na skupu R+ odrediti grafik njene inverzne funkcije.· b __..125=-3 3 logl6 32 d) log6 1 I d) 10"-- . V49 12. b) 8 ' J2 c) log2 log2 '!if4 d) d) )10g.21.~ d) 10".-- 12.. pa na osnovu njega odrediti grafik njene inverzne funkcije.- -x-2 b) v 4) 12.=-2 b) Jog!9=~2c) IOg4--=-4 '9 256 3 lzracunati slijedece logaritme: c) IOg327 12.0425+1 = N .. c) 27 '. lOI!.d) -'"\' = loa.a) log. b) log) V64 c) 100"5 ~.8) y2 _ '):( 2x I-x .Iog9 S1 b) IOg41og. Odrediti inverznu funkciju date funkcije definisane u skupu realnih brojeva R: a) y=x. -.5.a) 2'=32 b) 4 2=16 c) 3 =81 12. 5 d) 100'9g fi+.26.a) y=log. 12. ~J b) )' = logJ --_. ~12S . x=-1 c) y= c) y=log)-- XT3 2 b) Y =log3(-x +7x-12) x-I ( ) d) y=--logx+3 y=log(-2x2+X+I) 17 32 a) . b) y=x+1 c) y=x-4 d) y=3x+1 12. Date jednakosti napisati U obliku logaritamskih: 4 12.23.\43 27 .3La) y=10g2(x'-3x-4) c) log3 27::.6.= X 4 8 x+l = log. '6 d) IOglO10000=4 d) I c) logj".Iog.14. 4910S7 2 3.·~ 81 12.Iogl6 fiJ2 d) log.a) log3 x =4 78 b) log] 8 81 2 7 12. .= .0) logd c) log:V9 b) log:S.:=.*a) Y=F~·log5(X-2) d) log. 256 x=- 22.I6 IOg310gdog2264 d) log. 2 12.2.a) c) IO(T4 ~ 4 I 2 b) ~102+~log16 Slog.a) !og39=2 b) IOg18=3 I I 12.: x b) logslog.12.a) log. .16.12.a) log.a) log]32 12.a) log. b) 44 110g .*a) IOg21og2 12..3.a) 10giOO b) iog2 64 1 12.4 2 b) 2 10g :>s 12. *a) ~ 10g. Osobine i grafik logaritamske funkcije I 2 d) log . . lol!') 4 814 2 ~ .a) c) log:.9.' 12.a) log.I.-/3 d) log..log464 c) log4log981 d) log4256 10000 I d) Iocr~~ -64 "~ 2 12.25 logll6::.32 c) log))] I ~. .-log25 ifiJ3 c) log21og2 1 d) log. Na osnovu jednakosti a logaN 12.-2 = log.I6 x b) y=.x b) y~log. f X +5 ~ 3-x . :.a) v .a) 1'0'= 100000 c) b) 5°=1 (J3)' = 3 Slijedece jednakosti napisa!i U obliku eksponencijalnih: c) log 464=3 12.Iog.: x b) b) log5 x=-2 c) 12.22.a) 12.1.~ loa(x' -"'.a) v=log 3(2-x) b) v~5·log..4.- 82+\{)g~ d) . .lf12l +~ .5) c) y=log(2x+10) d) y=log(x'.a) 2"1og 2 .1 La) Jogl I 12. .a) log. I d) log] .33._. Nacrtatigrafik funkcije y=x+3.24.x+ I x.lO c) SJ]og"l C) 4 3-1og~ 32 .29. 10-2 log .8.x 2 3 12. X x-_1 Iog(2x_l) b) y=)x-I~ log\c+l) )(x' -3x)log'(x-l) 79 .. 32 . izracunati vrijednosti datih izraza: d) IOJogJ5 d) lO-2log4 c) Siog.27.15*a) log" if lzracun~ti I c) logj~ 4 b) log.a) 4 10£. Izracunati vrijednost datog izraza: ~-}.(x-l) cJ y=(x-S)·log(4x-16) 12.10.

65. x b) y = logl X c) y ~ c) y = log.000: [0 V. 1 J ifi iog5 4? 4 .53 33.a) logx= -logSI+-log32+-log8. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu Koristeci proizvoljnu bazu logaritmiraj date izraze: 12. log x = -log 5 + ~[210g0 +llog 3 -~(IOga -10gb )-Iog 0] 12.2 cJ 448. 17a .39.13 c) 3<178·317. koliko je IOg24 54 ? 12.43.38.128 12.: 3 b) loa.a) 410E-~ 27 3.67.a) 5'·7 b) 42.'! 1 I 2 'b) log. odrediti log 56.68.72 d) 7 34.. (log a -10ab)-loaa] 3 2 3 Na istom crtezu nacrtati grafik datih funkcija: b) IOgX~IOg(O+b)-~[210ga+iIOgb) c 1 12.41.54.. Odrediti izraz x aka je poznato logx: 12.a) y ~ logx-l b) y~log.37.a) logx= 410g3--10g64 I I 2 b) logx~-logn+210g2 c) logx=-logi6+-log27 2 4 3 2 80 I 3 c) 10"..2·9" d) 3.94 6.: 12. Aka log(1 27 = b.J. 12. 35 d) log[ 0. 4 5 3 5 4 7'" d) y = logx :.a) log} 25·1og25 9 b) log210·log16 c) logs 36.43·66.j3 b 3 Odrediti znak slijedeceg brojnog izraza: 6.7=b.a) iogJ 8 iii log.64.53.45. b) logx ~ -log32 ~-'-logI6 + -loa128.47. logs 3=b.a) 2 .1 12.::a i odrediti log30 8 .a) log[97 b) 10'&.4l.)00 iii log" 100') 4 . 66.59.a) logx~i(I0g2+10gm-log4) 12.5 7.56.69. 1. 12.2a~bl:c-2 c) 43a hc bJ 12.12 12.Akoje log2=a. 81 .J4 b) 12.. log.66.Akoje logs 4=0 i log3=b. 7 iii log:: 9 c) !oiS:. c) ~ log4 7':...2. 4 iii log'-7 -} 70-' 12.J.1:..'i 2 c) logn JOOO--!og81 12.a) logx=log5+log2 b) logx::o:::log12+1og4 c) logx::o:::log25+1og2 1248.2 7 . 7 c) logs 0.34. Aka log] 3::0::: m.44 a) Sx 2 b) 3:v" 3 1 lab' 8x 2 c) 66a 1Jsc 5x J v·1 }' d) 26.1:. Pravila logaritmiranja.59 2 3 c) IObo-x=-log64 '-" log.(x+ 1) log4 x 1 1 2 2 3 4 12.36.a) logx:o::-loo-9 2 b b) loo-x::o:::-log8 1 1251. 12.46*a) c) ./567.Nacrtati grafik funkcije: 12.:.a) 3-4 b) 4·345 c) 11237.0) log 27.83 c) 8 12. log3 _.x b) y=]og2x i Y=2·log.7-1-- laS 12.61. 12.'i 1} x log3 log] Vi log .a) 67-43 b) 184-425·67. Akoje log5.8c()y) Koristeci baZll 10 logaritmiraj slijedece izraze: b 17 d) log. odrediti log 25 12.60.128 12.58.!og6 125 12. xl 12. 45 + 2log~ 11y b) bJ 17x 4 Sta je vece: 12.a) log4 log4 .95 65 4 s 12.a) 4xy' 56x2 yS d) 13. -log.50.1 3 b) log.52. izracunati log.35.55* logx = -log 5 + 2:l 210ga + .63..a) y~]ogx i y~2Iog(x-5) b) Y ~ logx i y ~ log(x+5) b Uprostiti izraze: 12.11· \/276. .40.x 12.a) y ~ log.a) logx::o:::2log4 b) logx::o:::3log2 c) logx=-21og9 1249.a) 5 b) 34 c) 56.(x-l) d) Y ~ 11og.a) 43a'b J c) 10glog\!1000 Prelazeci sajedne logaritamske baze na drugu izracunati: 12.j3 b) 34 .64 c) 78.a) log~ 27·!ogJ 16 b) logj 125·!og2.a) Iogx=log4+1og5-1og2 b) logx::o:::log2+1og4-1og7 I 12.IV2h.2·98.a) y~log2x i y~2·log.5 d) 78.Q'i 7 12.42.

3.a) log~" N = 1 + Jog" b 12.99.8 18.l.74. II b) x=4.3 logx=1.6' .S4.2 34.11. N U odnosu na bazu 10) c) log32 d) logl28 8.a) 12. 12.a) 12.0008876 12.335 b) x c) x= 2.45 '11.2·4.3.22 b) 987.097 d) 0.98 12.22444·1 c) logx= .93V7.0400567 Prlmjenom logaritama izracunati vrijednost izraza x ako je: 12. *a) x= 70.Dokazati sJijectece relacije: '.7 321.-J0.489 logx=·15.a) 12.a) log 3 5 b) a log" N b) log 12.2.72.30203 odrediti: b) logl8 c) log36 d) loglOS a) log6 Odredi karakteristiku broja logx ako je: c) x=561.71.._" a.877 0.3 b) V14.34 98.a) x=.115 .75.3·18.543' .log4.812.55 12.76020A logx=3.100.114·0.85.47712 i 10g2=O.2l 3.105. __1_+ __1_.102.·1:"" 12.08872 .106.94 b) x=0.4 88. log/I N c) c) c) c) Odrediti logaritam datog brojnog lzraza: 12.92.10g.78.09'.25 43 34.672 logx=·0.21 3.a) 12.07393 721..77.93.3.973467.b) x = .982 263iJ9l.451.a) log b = .905 0078 5 ·67.S0.i5987 2.12987 12.41' = ='=~='-"7 .4815.987-35.008· lj3.54 4 d) x=9000.:: c 2 b I b) 10g2·log.83. odrediti: a) log4 b) logS log.39 c) 78.981 2 . 83 . 12.+{ a ·log. b) logx=O.97.90.-:C.a) 1ogx=2. 77.103..18298 logx=0.20358·1 b) logx=0.7.175 ~4.89. 1 12.lj87. V871.34 d) x=0.76.a) 10gx=0...j94J 12.J6.S2.887 x = 66.43' 12.' c) x = .3 4422 12.log5=3 log" a + log!> = 10g h>gb" 12.4 245.73 0.00567 b) 0.a) X = .30103 logx=0. Ako je log2 = 0.94.a) c) I 1 x = x=~24.a) Odrediti broj x ako je poznat logx: b) logx=1.J678._h a = 2Iog/.81.231 b) 45.329 c) x 3.12 9.1.002005 12..991·0.3. 12.(/ 10g b a l"gb!(ll1.433 5.8782· 3.876 c) 5'" ·12. J=> 12.46 c) b) 34~7 V832.86.45 25. Ako su poznati logaritmi: log3=0.234 d) 9.71113.17 iog b +c a +-logc.4 0. 2 2 a +b '=7ab ab = c 2 + I '¢:::i> ogb ¢::::> a.45" b) x= 6. [Y = 10. log" N 12.3 b) It a +b I ( b) logc--3-=ilogca+logc => log ul> a 2 + b 2 i:.53033 logx=2.a) 143.21' Prilikqm odredivanja logaritama koristiti kalkulatore (iii logaritamske tablice). ~j3.5.543·5.99342:2 b) logx=O.333 1 2' 12.32456 c) logx=6..'Hi = log If! n " _ log/ a + It ab --l~ C = Odrediti logaritam datog broja: J II b) 123 234 b) 2.a) 4 12 2.5691 12.44 b) logx=0.96.234 b) x=0.30103.~ Iog 6 5 12.4 2. 5. 1 12.:.37 b) x= ~819.4 c) 12.3·log4·10&5·log 6·10& 7 =3 I 12.a) x=43.a) x=V125 b) x =V654.104.a) 12.a) x 12.271 c) 9.799 183.70.87.3 Procitaj karakteristiku izdatih logaritama broja x: .7 .77 c) x=0.a) 10g l.55 12.3 .98.118 7 .18. Dekadski iogaritmi (logaritmi z = 10"':'" x= 1O".88.a) x=66.73.92 cJ x=V38.9238~ 12.7722 ·3 82 c) c) c) c) d) 66712 d) 0.72 c) x=7.8 c) ~88.02099 12.22·89.11 logx=0.a) log2.a) 12.00491 4578 23.675 b) logx=·5.79.15' b) x .04' cJ x = 7.a) 34·53 b) 45.' 34. V)=~) => 12..10 La) x = 83.=..3 0. 1 1 -- -n '" 11- b) IOg/.887 4. 0.a) x=O." all="1 .a) x = .91.95.·1 ·0.a) b) 57 8.JO.a) 12.1i2 .

114.24.+ 10"[-"-1 L) 4 2 ~ ~ .OS 12.127.a) b) 0 log x + 2 (3x 2 -12)=2 210gr 2 12.-+lj=O 12.(9'" +7)=2+log.107*a) x~V34S.r.*a) log.(x -I) = I lo§(lOx+ 3)--lo&(x-6)= 1 12. log.(log.l) b) 210g(3x.log x 11 + log 12.a) _'1 b) lo~+2x+I)-210g\"+1)=lo~+6)-1 b) log2(x-l)+log2(x+2)~2 log3(9~2.335 3.1)~4 b) log(2. (3' T 1)+ log.133.3.3)= 6 .a) IOg*(-~)~2 b) log(3x+1)'~0 12.143. llog'.093 x~ 0. (x + 1) -Iog.a) 10~8-21og(x-I)1=2 b) 31ogx.+ .= 1 5-1ogr 1+logr X 10g~X+51'=2 log/10g. -13)=x-xlog5 85 .x2.::logI1(3x-5) 12.132.a) log(2x. )~\\\'3X ::::400 = 10000 12.138.' -2x)=log(2x+12) b) log.109.a) log.4)= x(I-log S) 12. (x - =~b) 2 cJ 2 1/2 1}2 )1 --log2+logv A +4x+5 --lo§.(log.11.a) 3'0"" ·2'''''' 100(t3) ~.1 12.A -4x+5.(Y" +1) b) log.a) ~IOg(X + 3) = 12.142*a) log.137.x b) .log25 12.9+~67.41ogr 1+logr b) 21og+X}10H+x}lobc-1)+10lJ! 2 12.4.IIO.IOS..(x-I)=log.134. x+ I 12. x+4)=-1 Rijesiti date logaritamske jednacine (jednadzbe): 12.5)·log(x+ I )=2.(logx)=1 c) log. 24) 3 log.*a) log.2.a) log x + log4~ 3 b) logx + log16 ~ log48 c).2 x-310g.113.a) log.2)= 1 I).log5~log25 b) lodx-3)-lodx-2)~lodx+9) log(4x-IS) -" c) c) log2x~1 log(x+S)~O c) loi3+210gl+x)1=0 log~(log.123. cJ logx' +--locr5-1 =--Iog(x-I) '2b2° logl!(x" -3).+7 -log.Jl.a) log(.a) logs ---.(6-5 x )=I-x b) log l (4 .445' 12.126.a) log4+3Ioi!2x-3)]=1 12...125.a) 10&r.~ x=2 log2x 2 + 9 7 .a) logx~3 b) log(x+I)~2 c) 12.116.2x xJ .a) loiloilogx)] = 0 b) 10&[log.128..a) c) 12.:.(3S-x') b) ]'-'±Iog(x +.=_1 log 8 .2~-~ 12... +6)=x +x .135.log (x . 6)~5 c) logs(x 4 + 12.a) log(x.a) log.119.141. (3' 12.ilo12lo&(x-I~=O b) 10&I012logJ.a) logx+log4~0 b) 2Iogx+1og2~log9S c) 12.120.l+x J 4 +--=3 5.a) log'(X21)~1 b) log5(x2+1)~1 12.a) x =900.x ) ' b) b) log(~x+l +lt3 log Vx"='40 ) 2 c 10&x'. I )'log(x+2)=log(x'2) b) log.a) log(x. 112.140. d) log3(3 20)= x b) log{.a) log(4 . (4 x +4)=x+ lofu (2-'+' -3) 12. (3 x b) log(2' .a) log.J2x -I ~ log. (5'+1 - x]ogx = ]'0 = 324 c) 3'·8>+2=6 12.'} + X +2 1 12.117. 210gx _ ') 2-logS-'- b) l 1 2 b) . cJ loilt-5) loix2-S) X 12.l )+log(x·2)=210g(x·3) b) log(x'2l+log(x+2)=2Iog(x. (.129.x)~'1 c) 12.- . 21ogx+log6=loglS0 c) lo&lo&lo&x=O .=- . 3'" . -31og.(2' -1)+log.. 2 = log.5' -25.1. (S .139*a) lod6. Logaritamske jednacine (jednadzbe) c) 12.' =81x 2) 2 1 1( 5 .0) 3 2"0".a) c) IOg7(2x'.136. x)=2 12. b) d) 2 2 !og3<\. = logs x x 2 b) x log.x)1=0 12.118a) log.12I.' -x)=-1 c) log 6 (x" +2)=1 2 12.122. (3'+' .C\.99452 +.111.1)~1 .a) 12.x)-Iog(x·..1) = 2x .a) ----Iogr=-logr-·l 10gr-l 12131.j34.Y)+Jog. =36 b) 5'·2 =50.2 x - log~5x--4'log~x" 1 =2+ logG.130.20')=x+log25 b) lodr-x-6)-x=loix+2)-4 12.S) 12.410g X + I 12 log~l.1IS.a) 5)+ logs (25 + x 2 )=% IDe 3.21) 2 IO{-}+ .12. ~ 3 b) .(2' -3)=1 b) log.a) log(logx)=O c) 84 '- I x'''P )+ 1 + log4(x + 1)=3 .-) = log±-IOgX cJ log.

.174..- 2=log x 2 12.a) 12.\" ".a) 12.(x-8» 2 log! (2X2 +5).17I.< 0 -5 1.2 +2x-I)<0 x- x+ 16 log b) log.145.a) log9+3Iog.a) 4 10&.180.. " r10rmu PnmJenjUJUCl = 10gh 1 M za prelazak s jedne logaritamske baze ogb a na drugu.y.< 0 log 2 X .163.a) log). = 1Ologx+l = ]0 2 c) c) b) b) b) b) 2 4 (.4(2x.a) x =x 3 ~xlog.5.a) 10gx>0 12.x<8 c) log.x>4 b) log.] J Xl -4 ---<-1 '2 x+l0 logl xl-2x+l <0 x-7 x' -1 c) ]ogo.--->1 .1)< log42 logo. .x----.159.172.[.05 x >0 Xl + 25 Sx + 6 log x c) log 0.162.a) x iogx+7 4 Jocr _ x b) 2 -4x+3)<1 ..a) 86 b) 3 b) 10g.*a) ]0 x-3 b) logJx > 0 b) <0 b) 2 X d) logJ6 x>16 d) log7 x >O d) log:.a): logx...148.151.<.a) x - 3 .7) c) X4 c) X 1+ 1og ....a) ]og. x·log.a) 12.x=4 10g-l-1og:.-+ 1)<0 2 log.:1.x+lo&7x+4=O .a) log.156.. x < 0 4 4 log5( 1-3x)< 3 log(l-3x)< 3 log.1 x]op-2 =100 .(4" +4)=x+log 2 (2"+]-3) b) 11 b) log x-logx-1oi?ix=4 c) logsx-Iog x·logx=4 12..!.(2x+5»log7(x-3) logo.01 b) x210gx -10x=O b) 0.a) =lOlogx+l x c) log9x+logx' 3=1 log.150. .*a) log:.*a) log. a =log.x=7 12.' 9 12.0-1. 2 = -JlO 10 610g6£x+Xlog~x=12 b) 12..*a) 10g".x Xl + 3 12. log3x+log9x+lognx=12 12.a) c) log1x<.144..+ >11 log x 1 .5» logo.152.iog x 87 .146.a) 12.x+log. b) x'/~ 12.a) 10g.157.*a) log 12.ix+ 1) log~ (2x 2 -3x+S)<'log~ (y2 +2. ..5(3x-2)<-1 log3x+]oK.logx-Iog7x=3 4 b) 12.a) r . x =xif.3=0 2 4 16 ~ 81 12.a) log! . 12.1 x _ 5 . 2 log.a) lOg16'X+log g x+log 2 x=36" 4 12.x+logo2=2 12. 1 + X b) log 2 12.x-Iog] x-8=O c) lo&x-Iog] x-4=0 b) 12.D =10 log..164.165.' ' .177.'+1) log 12.a) 10&.2l(ax)" -1]=1 4 a b) ]og3 a -log.175. rijesiti slijedece jednacine: 12. (2" -7)=3-x 3 2]og.166.x<0 c) log] x>O log4(x-l)< 2 b) log3 (2x+5» I log(x-l)< 2 b) log(2x+5»1 10gix.--<0 I-x 3x -I 12.170.a) x 10gx =100x xl-lop = 0.x-Iogxx+log.ol .< 0 Xl c) -9 2x -I 1 log4--<x+l 2 I b) .2( 4-2x»-] logo.160.168.a) Jog] x < 0 12.176.178. d) logsx<S c) 10g.x+3 4-x b) 10&-->0 c) 2+x 6+x b) logO'i--->0 ..a) 12. =0 c) log3·log3+log.(x 2 +9)= 1 b) log4iog2 x+ log21og4 x = 2 2 b) log.r 12. 19 12. x·log 4 x =4 b) log" x ·Iog.a) 10g2 x+1og 3 x=1 b) log..logA'-log2=Ob) log2·Jog.x=- 12. x ·log 5 X =4 5 2 I Logaritamske nejednacine (nejednadzbe) Rijesiti logaritamske nejednacine (nejednadzbe): 12.' 1U 1oga M · .(IO" . x + 2 log J9 = 0 c) X c) if.179.a) 12.x=l0iS: c) 10§6x+1o&x+log.167.158.173._. 2-log.147. a 3 Rijesiti date jednacine: 12.a) 12.a) log.a) log) x .x log x >0 >0 '1 x-2 12.181. log x =.149.x>32 1 12.16I.2_ < 0 c) 2x+ I log 0.. 2·!og b) 10gx<0 b) log] x>O :: 12.169.x-Io&x-logn x-lO&l x =3 .

a) I 13.(x-4)-I$O b) 1 1..189.~" -2). 6 3n: b) .log .a) y=-b-+log(3-x) 0 :1 Odrediti defilliciono podrucje (domenu) date funkcije: ~ ._---- 13..IO..*a) log] x·1og x 9·1og 3x 9 < 2 .. 16x < 1 r ~ 5 0 lou ¥ + b~2 > 10 C> b) ) b) log.184.. .)+IOg~(X-I)21 2 ].a) $.-. IOg~(X-.(x+l) 21o&. 6 5n. log b) (X' ._ 12.3 )<.7.8.- 89 ..' ):+1 b~ b~ x-I 12. -'. )x 2 +6x+9 12.. log .. 16 > 2 10) 12. 3 b) log.9..197*a) y = 12.. logx+IO 13.Jlog x 100- b) y = )Iog(x - c) x 12. 88 .4. cJ c) 4 5n.' 4 = Ko!iko stepeni (stupnjeva) ima ugao (kut) cija mjeraje izraicna u.295779° ~ 57° IT 44.196.2) b) v=·_-_·.2 12. Koliko stepeni ima ugao od 3n radijana? 5 (' .182.1. .a) log x I 2 12.a) 90° b) 180' c) 270° d) 360 0 13. .I 4x-11 log(x+ 5) y loge-xl + 3. 16 12.195.:' -x -1 . Uglove date u stepenima izraziti u radijanima: 13..(x+2)+log.*a) Y = F x-I log. I log(x .185.I..a) 11: 2 2n: 3 7n: 6 b) b) n. log 1 (4 \.2. 4x + 3 )$0 9 (: r. x 2 log. -- 1 nldijan ~ 57.' x-3 12. x+3 . 2 5n: 4 d) II d) -253 13.a) y = . 2 ~.183.log J X log 1 X b) x-I 2 1-1og4 x I I 1 12. 21ogx+110 1 c) > .a) 11: b) 2rr c) 411: d) ·211: c) log .5.- 6):. 3 5n.a) 30° b) 60° c) 45° d) ] 5' >:-1 x+ 1 log log.a) -4 b) ·2 n.1 - Uglove date u stepenima (stupnjevima) izraziti u radijanim~: 13.11.-:. log 2 (4" .ll f] 13.4) b) y x+l b) v=~oox+x I )2~ b~ " b) v . - 3 1 In.a) 4 b) 3 13.1. log. (3 - 2x) <0 2 $ c-----..1 j.og .187*a) log..192.a) 40° b) 100° c) 68' b) log.> .(3 - 2x) log.a) ]20 b) 135°c) 240' 13. x < ___ 2_-.2 ~ 8.194. 2 . ..8" 13.- 2 X log 2 log. c) - 6 c) 5 c) -18 d) 4) d) n.a) log 1 _. x + 5 1og 1 x+I Iog~-- 2.-4 <.2x 2 12186.radijanima: 13..a) y:::: !og(2x-3) 12..< loa loa _ . Radijan.190.a) log.a) 12.3.. x . 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E • ].j. (2'+'-4»-2 log.1 ..198..21 1 ..' . 4 -log. !'a) 2 Jog:" 2: log b) 109.l.\ + 4) x(x' .a) 13.6. log" 2 ._.b) < I+log. log2x-2 log2 x + 6 b) _-=-1_ _ + c-':"'-. Orijentisani ugao (kut).'·a) .

55tg360 D b) llcos 180'-12sin2700+5ctg270' 13. 1~.a) 3sin900-78cos90o+55tgI80° 13.4.5 c) cosa=-I d) sina=1 13.••.13. .17.) -rr b) 1C 4 c) 180 5n c) 0 4 d) 210° lIn d) 6 ~acltaj na trigo~lOmetrijskqj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti n]cgovog tangensa: 13..- 90 -'2.2. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom trou lu (trokutu). n. d) I In: 6 d) _540° b) 3" 4 b) -300° 4" 3 c) -450° c) 13...) 900 b) 180° c) 270 0 13.a) 450 13.J3 1- .23.•) cos=0.d . [(a) 3rr/2 2TC/3 STC/6 :iii: rr/6 nl4 nl3 nl2 --. 2 1 c) smcx=.22.a) 13. I 1 ~-- .d.d.21.18.13.fi' J --13 2 .•) " 6 13.· n. .3. b) 120° b) 7r 3 c) 135° cJ 57r 4 d) 225° d) _ 3n . tga 4 clga .. 2 1 - 2 J . ... • --13 -- I --13 - -J2 - 0 2 2 2 :!3 3 ..•) -150°..7 b) cos=d) tga=2 e) ctg=5 4 5 Graficki odredjti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ako je: 13. Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi gra'ficke vrijcdnosti !1Jegovog sinusa: .27 .14. Pronadi tacku na trigonometrijskoj kruznici koja odgovara datom b. 91 .•) 30° b) 120° 13. .32.18 ....30.•) _ 5" b) 4" c) 5" d) _13" 6 3 4 6 13. I . --' '~ 3 -43 O· -1 ..16.24. 10 1 . Trigonometrijska kruznica i predstavljanje nglova (kutova) u kruznici Nacrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugao i odredi graficke vrijednosti njegovog kotangensa: 13..a) 30° b) 120° c) 210° d) 360° d) 300° 13. .0 0 n.28.sin3rr+24ctgnl2 13.•..oju: a) 2 b) 6 c) -3 d) 4 13..a) 2" b) rr c) 210° d) 300° c) 2n d) 3rr 3 3 4 ~acrtaj na trigonometrijskoj kruznici dati ugaa i odredi graficke vrijednosti !lJegovog kosimisa: Vrijednosti trigonometrijskih funkcija nekih uglova (kutova) koje se ('esto koriste u raznim zadacimao 45' 90" 30' 60' 1200 150 0 1800 2ido 360° a TC '. 0< 0 --J3 -2 -1 . y • 7r '4 5n n b) 47r c) d) 2 3 4 13. .••..a) 45° b) 120 c) 270° d) 315 0 0 U trigonometrijsku kruznicu ucrtaj uglove: 13.2 -13-.5 b) sina=-0..a) 2rr .~~ 13. .a) 2siTl1[ + 5cosn + 3tg2n b) 6cosO° -4sin90° +4Stg360° b) 3cos511: ..J3. ..26.---13 " '.•) 35sin 1800+9cosO° . Konstruisi ostar ugao a ako je: . 13.• ·0 n.15 .20 .25. .•) 90" 13.29. sma cosa..) sin=0.d. Der~nicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici.31 . U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je: a) =200° b) a=3500 c) a=645° d) a=I27So e) a=-8SS0? Izracunati vrijednost izraza: 13.' 3 .12. -- -J2 .. O.19.a) tg=3 b) tg=-2 c) ctg=2 d) ctga=-1 13.fJ '.

t: ~--." .40. n: 7r n: lC 13 . 13 49 Ak'0 Je sma = _ < • 13. Odredi vrijednosti trigonometrijskih funkcija ostrih uglova ovog trougla. 12.2 45° )~-- 7r". Odrediti vrijed.5.:: 1 .47.::c.d ..lzracunati vrijednost datog izraza: 13.S d) d) ctgx~O.88 b) cosx~0. LSlll .a) 4sm-ctg.a)=tg..--':"--a). - 2eos 45° ~ sin 45° ~~b 1 + sin.+ cos - 3 TRAZENA TRIGONOMETRIJSKAFUNK.23458 tgx~12.53.. 13.':' k "Z' tgu=:-'--:-.947 b) cosx~O. a:. Konstruisi ostar ugao a aka je: . Ako je tga::::: 3.48 c) tgx~-3.9564J 13. L Odrediti vrijednosti trigonomdrijskih funkcija datih uglova (koristiti kalkulatore): 13.osa Z .55.a) sin30"+cos60° b) cos60"-sin60° c) sin4S0-tg4S" d) ctg30o+sin30° 13.50. Ako je cosu = -1~' u COSU!. A k 0 Je L.a) sinx~O. ako je dato: 93 .- . 13. Ako je ctgu=2. ~~( •. b) cosx~-O..5 sma =12 .36.l43 d) ctgx~5 d) ctgx=-12.te:JT -"39 . sina.a) sinx~O. -'-'-:'-.cos_ct:- Z·· a*k1t--ke-. ·· 3 1. d.Jr . =.74327 b) cosx~O. Ako je cosu Odrediti ugao x u stepenima.45.- -_' Jr. odrediti vrijednosti osplih trigonometrijskih funkcija ugla u.34° d) -12 e) 1457° eJ -676.« ctg( ~ ·. 0: u prvom kvadrantu. c~5 b) b~9..c.54.si'na fc ::---. tga .. ex u prvom kvadrantu.33.o d re d"ltl cosec u cetvrtolll 13 =-~.37.46.sin 3 c) tg=7 d) 11 6 ctga~- 3 3 3 2 ci ±·JIc-sin'lx .a) 42 b) 53° b) 15 c) 27° c) 32 d) 42. 6 Osnovni trigonometrijski identiteti 6 .124 c) c) tgx~O.k. _ -i . Izracunati vrijednosti svih trigonometrijskih funkcija ostrih uglova pravouglog trougla kod kogaje: a) a~4. odrediti sinu.h -cos'a 1 tga.38.a) 44° 1344.43.35.o dre d"It! 13 13..S8 Odrediti ugao x u radijanima ako je dato: c) tgx~ 3. u -- • k'vad rantu.48. u drugom kvadrantu. 13."-': c:to-ct'?~' ~---:-siQq. Zadana 13. odrediti slnu.52.2sin~ + to~ 4 4 2 °4 ".13.•. Katete pravouglog trougla su a==6 i b==8. sin30°cos60o+eos30osin60D+ 2cos45°sin45° -tg450. . odrediti vrijednosti ostalih trigonometrijskih funkcija ugla u ' 13.53827 . i1i .(X 1[. krc . ex u d rugom k'vad mntu.a) 25[n300 +3 10sin300 ~1 eta tga SIn a cosu 1'\ rc 4 JT .a) sin30o-cos600-tg45°-ctg60° b) 2sin60o+7ctg45°-6tg45°.nosti ostalih trigonometrijskih funkcija pozitiynog ostrog ugla a.. b~24 d) a~20.a ) ~.a) sinx~-O.47 . 13...sine. -.i::-+kn. b~2J. + .567 ctgx~ 11.41. 4 2 a ) SIna=~ b) casu=5 3 funkcija ~ coso: ±. c~J5 c) a~lO.ClJA sina sino. tga ±JI+tg'a ctga ±~I+ctg'a ctga ctga ctga - b) 4cos~ .. S a u cetvrto111 kvadrantu._~.cos.'. minutama i sekundarna ako je dato: 13. 13.ctga i tga.. coso: -: 2 ".tg- 13.d.". tosfX ±.'.(t)~.53748 I 3.ctg. 'E_:.a) sinx~O.143 13.14.Z· tg(r-ctg(X.. . .

-sm.= 2£·tg' x .cos?'S5° sin'a tga+tg{3 tga ctg2a~1 2sin'a-1 .= .. tg-a-sm. a) ..:t:5sinx = 0 3-Ssinx 1. d a 'Je smx 13.0drediti vrijednost izraza tga ..69.70.a) I l-sinxI fI+~ + 1+sinx l-cosx 13. ak0 Je tga == .77.64.83. 3 2 ..0) d) c) .a) tg 2 a b) 13. .sma+cos(X.68.-1cos 2 x r 1--~ 1 2 ) 1+ [+ 13.78.a) .cos 3x Dokazati: 4 4 13.3. aka je tga + ctgcx= 3.. -. ..-x.. Ako]e 2 13. 2 2 sm a-2eos a 4 .76. odrediti: a) sin 3 x . Aka je .- ' + ctg-ex.a) 13.cos .73. ako jc cosU = 13.61. Odreditt vrijednost izraza tg 2 o: +-:-__1_ _ + ctg 2 a. .84. . Odred Itl vflJe nost izraza ..a) c) l-co&X 1+eosx ) V 2 13. coso: . odrediti : 13.63. Ako je sinx-cosx=rn.a) sin 4 (X +sin 2acos 2a+cos 2 a= I 13.tgasin 2 a..2(sin 6 a+cos6 a)=1 .. a ) tg-u 1367 .57. ' . rg'x+l tgx 1-2cos'a 1_2_+VII-sine< 2 VI +sina 2 sin:? x-cos:? x 13.a) b) -.82.58.74.a) (l-cos'a)(1+tg'a)=tg'a c) Uprostiti dati izraz: l-cos2 x b) tgxcosx c) sin 2 x-l d) 2-2siI/X 2 2 b) l-cos 2 x+sin 1 x c) ctgxsinx-cosx 3cos 2 x-3 d) 3_sin x_cos x 1+coS1a." 3(sin a+eos a) .~I-·-1--sinx)=sinxcosx \ cosx smx ? .66.' 13.-sin 2a _b) sinactga+cosa c) O+s'ina)(I-sina) sin 2x-cos-lx-sin 2x+cos 2 x b) sin'"'x+2sin 2xcos 2 x+cos"x 1 .cos 1 x + tg 2 xcos 2 X d) 5-sills5°. ~ko je tga + ctga == 5.* a) Gtga b) sin4 a+2sin 2 acos 2 a+cos 4 a=1 b) (l+tg'a)eos'a=1 2 2 2 2 b) cos a+cos actg a::::ctg a 13. Ako je ctga = 3. 3 4 eJ 41 ·· . odrediti vrijednost izraza (I+sinx + I-sinx l sin x c + cos x sin x sin x l+cosx J8-. 1+ ctgx 1+ tgx sin x + cos x sinx+tgx c) = I +eosx f3.a) 13.80..a) b)--c-~~~ d) J~tg'x-l 2sin' x .45in a c05a-l n: ' 0<x<2. 4 .* a) (sina+eosa)' .j-l+sinx I-sinx I-sinx + l+sinx JJ ---COSh x erg sin xctgx d) cos:: X b) d) b) tgxsin x cosx cosx +---sin x 1 + sin x tgx+ cosx I+sinx ~l+COSX +~I-eosx I-cosx sin:' +eos:' -1 ( 2 2 . x c) ctgx:+ 13. smacosa 13.79. 1 sin 2.x =1 tg d) 5cosx-4 .72. ~..cos-2 2 2 I +COSX 13.a) -"------'.. 13. 2 ctga + crg{3 b) slnx-cosx c) ( 1--. cosx d ok azatl.... -- 1 -Jr 5 < 3n: a < ---. Ako je sinx+cosx=m.a=tg asm" a 13.~2-­ sm.·I I Slnx COSx sinx+cosx cosx-sinx b) tg'x+ I tg 2 x-I (-1--COs. tga + etga .b) m = -.sin x 4+5cosx cosx smx-cosx l+sinxcosx SIn X 1 + SID X COSx sin x-cos x 2 tg 2 x-l smxcosx 19x 2 cosx + .- 2 Dokazati slijede6e identite1e: 13. 13.~ 94 I 95 .-. x x 2 tg.75.. Ako je tga = -.J1-m SJllX2 .59..:.. 2 1356 ' .J]+. d sina+eosa .0<m$l.odreditieosxi 2 13. 2sina-3eosa 13.sma * ' _ sin a-cos ex .62.71..x 13.. odrediti sin 3x + cos 3 x.? 2· . _. lzracunatJ SlIlUCOSU.d) tga=3 . . .fi ctga=..a) sin4 a-cos\x=sin 2 a-cos\x J3.65.a) . odred1t1 3 3cosa .60. 3 5 Sllla=~ 40 cosa=- b) c) .81.

a koja nije ni panEl ni neparna: Izracunati vrijednost datog izraza: 13.. 13.* fspitati da lije periodicna slijedeca funkcija: a) 96 Y~sin-J2x+cos)3x b) c) FIStg(x-2)-61 y=cos)3x-tr. .85-* . 6" 7" 1 13.92. kojaje neparna. a) 7si1l630o+3cos99Qo_ctg765° b) 6eos 1500o-sinS40o+tg9000 13..\:3 3 c) . d) FCosx-sinx d) y=4sinx+tgx c) etg(.. 1.103... (\ ~--xJ 4 .. 97r tg1 2 JT+sm28n-cosI7Tr+ctg_ 2 13.•.. .6.' period funkcije y:::: 9sin3x.86... -----..a) y=4+5sinx b) y=12-cosx c) y=2sinx-5cosx b) y=sin(x-rr) c) y=cos(2x-n) 13.95..89...l(x) sjn~ . lzracunati vrljednost izraza: .a) sin390° b) tg765° c) co.a) Y=7sinx b) F-llCosx c) y=sinx+cosx 13.:- lspitati parnost slijedecih trigonometrijskih funkcija: 13.93.. sinx ..* Ispitati parnost sJijede6ih 8n: I OJ[ b) cos-·-2tg-- 6 -sin3x .99.' furikGiia "'nepairia· • ..rr~" 8x 1'.105.100...a) y=sin4x t/l4X-. Sill 3 1 13..• ftinkcija -je--parna --- funkciiaie neparna·:.360") = cosx tg(x+k'180") = tgx ctg(x:+k'180C ) ='ctgx iIi iIi iii iii siil(X+2krc) :::.tg8XI fllnkcij~: a) f(x)=sin0n' +1)+c05 5 b) f(x)=sin(JrX 4 -I)-2si11x '..tg(x+krt)"= tgx .=-8cosx 13..13. .I01..'!Sx I.. ' .7. kEZ.a) Y = 2Sin(x+-':."- x -] -lx 4 -31 .91. .97. Provjeri da Ii je !!..106. 3 Koja od slijedecih funkcijaje parna. 1371: 1771: a) 2SIO-_+ 4cos .a) y=2sinx b) y=-3sinx c) y=4C052x d) y... Odrediti osnovni period date funkcije: 13.88. -. Parne i neparne trigonometriJske funkclJe sinlx+k'360") = sinx cos(x+k.a) f(x)= x--tg'"3xsin'2x b) f(x)=5tg''is x tg)x d) ctg24050 19971: d) c.nep<'irna .1 4) (cr('x) :"'sinx casx -(gx sine'. cos(x+2krc)-::.a) f(x)=3-xctgx b) f(x)=4+xC05X c) f(x)=ctglOx+44 d) t(x)=12-5sm2x d) y=5tg2x OJ[ b) v = -.) cos( -x) \ v=tf!.-I:+sinx 2 cos2x i1 c) f(x)=8·..87..sin 3x cos4x b) f(x) I -I 13. .. 7r 2" 37r 4" 5".. ..a) y=si11x+ll b) y=tgx+5 c) y=ctgx-4 d) y=sinx+2cosx 13.. kEZ. . •••.fix) 1 + fix) 13. kEZ. * Ako za svaku vrijednost argumenta x vrijedi jednakost .* cos~cos-cos-cos-cos-cos-cos-.94..JJ 97 ...a) 5111- b) cos800" j 971: b) cos-- 3 13.a) sinll30° ..a) ((x) Vrijcdnosti trigonomctrijskih funkcija datog Izmzi pomoctl trigollomctrijske funkcije ostrog ugla 13. ...':..·· i"tiilkcija ie.405° d) ctg7500 13. ctg(x+krc) = ctgx kEZ.t g -7 c) tg-- ...- 6 c) tglSIO° 25J[ 3' 6 3 x . .::cosx .. 771: 13..x) ':'ctgx: . . . Trig<)nometrijske fun~cije nega~~vnog argumenta...t. a(! +ctga) +cos' a(1 +tga)=sma+cosa._ = --7 15 15 15 15 IS 15 15 2 fCc + c) dokazati daje funkcija fix) periodicna..) 6 13. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.90.98* Odrediti period fU11kcija: c) a) Y~15sin2xl+3 b) y=111cos(3x-4)+191 13. '........" ~ 13..a) cos4200-2sln750° b) sin810o+15cosI170° c) tg5850+ctg225C 13.104..96..102.

a) cosl7° b) cos51° c) ctg24° d) etg72° [3. au kojirna je negativna: a) y ~~inxcosx b) y~sinxtgx c) y~tgx+ctgx d) y~l-siJ1x 13. Svodenje na prvi kvadrant 13.ctg86° tg730-tg54° 900 +.. tga<O? 13. U kojem kvadrantu se nalazi drugi krak ugla a ako je sina<O. -SJnX -tox Datu vrijednost funkcije zamijeniti vrijednosclI funkcije komplementnog lIgla: 13. sina>O? 13.112.9.128.a) si1155° b) sin] 14° . a) f(x)~J~inx b) f(x)=~-tgx c) sinx ctgx cosx :-sinx .13.'.::' tgx etgx ":CO"SX -sinx ctgx tgx -cosx sinx cosx -ctgx sinx C'OSX t2X -tgx -ctox ctQ:x Sli1>~ cosx tf0 ctgx. . U kojem kvadrantu se na]azi drug! krak ugla a ako je tga<O.118.123.x 21t + X b) cos67" . U kojin~ intervalima je data funkcija pozitivna.a) cos87° b) eos2]5" c) eosl]]O d) cos400° 98 99 . c) sin]60° 13. b) etg135° b) sin240° b) cos225" b) c05300° c) c) c) c) tg135° ctg225° tg240° tg300° cos120° ctg I 50° sin210° ctg240° d) ctg330° d) d) d) d) d) ctg2x<0 f f(x)~J3cosx -1 ~ Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija: 13.124.a) sin]290° b) cos570° c) eos]230° 13.x x -+x 13.os1000 b) tg2000sin350o c) 1(+ iii cosx Izracunati po formulama svoaenja l1a prvi kvadrant: sin]20° b) cosl50° c) sinJ35° 13.c05800 d) ctg12° .8. J} sin325° 13.a) sin480° b) sil1855' c) sin 1230° ]3.a) 13.114. kEZ .a) cos480° b) ctg855° c) tg1230° d) 5in960° d) tg960° d) cos945° Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zamijeniti sa vrijednostima trigonometrijsklh funkcija uglova koji su manji od 45°: .a) ]3.116.]29.111.117.109. V kojerrt kvadrantu se nalaz! drug! krak ugla a ako je coso>O.122.12I. c) cost -95")Clg( _100") 13.108. Odreditiznak datog broja: a) sinl25° b) sin3200 13.107. Odredi znak svakog od datih brojeva: a) tg265 0 +5 b) ctg573° c) cosl16° 37C ----x 2 d) c052500 0 c) c05(-2260) d) sin(··270 13.ctgx sTilx -cos x ' -:tgx' ~_ctgx_ -sinx :':'cb"s-.a) 13.127. Odrcdi inak proizvoda: a) 5In7i\:.126.FUNKGIJEcp TRIGONOM:BTRUSKA FUNKCIJA ARGlJMENTA O-x 90~.. Znaci ttigonometrijskih funkcija ARGUMENT. Odredi znak razlike: a) sinT7°-sin2So 37C 2 ) c) cos2x<O 13. * Odredili ob]ast definisanosti (domenu) funkcije: .]20.125.a) d) sine -2x»0 tg]20° eos21O° sin225° 5i11315" .a) sin23°b) si1166° c) tg43° d) tg]4° 13.119.x iii 360°+ j( 2k7C+ x fJi k·3600 + x.* Na6i sya rjesenja nejednatlJ1e: a) tg2x<O b) sin2x>O 270 0 + x i]i 360° . cosa<O? 13.a) 13.x 7C 2 -+x 13. U kojim intervalima vrijedi nejednakost: a) sinx<O b) c052x>0 c) sin2x>0 ifi 2n: .110.113.115.

-.140* Dokazati jednakost: 100 146 . nE Z). ctgac tgf3-1 ctga+ ctgf3 a) Sif..a) cos53°cos37°· sin53°sin37° 13. . S1l.150. ctg(a+f3) . Vrijednosti datih trigonometrijskih funkcija zarnijeniti sa vrijednostima trigonometrijskih najmanjih pozitivnih uglova: a) sin 11 11: b) cos2311: c) sin811: d) tg33.. ako je tgex = 2 i 4 180° < a < 270"- 17 i 1800 <a< 270"13...138* Dokazati jednakost: cos 2 696° +tg(.." ··ctga. < 360°. cos(a+I3)co cosO'..c) 1 +fg34°tg4° iT <~.260° }g5300 ~ eos 156 ctg(a.. "'-.cos85°sin15° b) cos28 0 cos3 2 Q-sin28 0 sin32 0 b) cos7 8 0 cos3 3 ~+sin 78 0 sin33 0 tg340+tg26° l-tg340tg26° 2 tg1000-tg400 .152. Odrediti tg(450+a).IlE Z).7ctgf3 lzracunati: 13 . 13. 13.iso )+cos7So sil1(.a) sin35°cosl 00+cos35°sin 10° 13.134.tg28° ( b) 1 +tg73)tg2S0.t~ga_··. ctgjJ==-.tg4 () . * Uprostiti izraz : 0 • d) tg585° 13. 13·. I .. 2 13 2 13 37r lC -<a<2rc. Dokazati istinitost datih jednakosti: .I3* ~+n7r.144.·.t.akoJectga=-. tgI24°+tg56° l-tgI240tg56(\ c) tg34 °.a) sin28°cos2° +cos28°sin2° 13. Odrediti cos(300-a)...148. c) eos(d-l3l . 13.)·..0'd re d"HI: .A·oJesmex=k" 3 sin L. sin(a~i3)-= si~a~os. b) 0 tg 2 252° +ctg 2 342° - aik7r.a) 4sin810° + 3cos720° -3sin630° + 5eos900° b) 5tg5400+2eos 11700+4sin9000-3eos540° 257r 137r 197r I3.-.::·lc.0<0: 8 o 14 7. . . (k. cos(a. .13." - 13.tg(a+ f3)= . ako je ctga=3 3 13. (it I 5 tg(a-I3).145.3tg-. 13. ' .••.I32.136.616°) tg 194° = 2 .a) cos660° b) sin 870° c) ctg930° I3. 13 :0:::-.212 0 ) 0 )' 2 -1.~]'i_1l3 2. -13)=-. = .133. 13..P-co~~.f3ill7r.+ 2eas643 b) 100crg'9900 + 25tg'5400 -3eos 2 990 0 tg240+tg2IO 1-tg240tg21° -a) 0 1.143.a) sm . Odrediti sin(300·a).ctga*±ctgf3. 5 101 . 1 I 'ISO . aka je coso.505 0 )eos 755° .508 )cos(-l 022 tg(.0.. +a) sin 395° sin 145 3:. (k.139. I + tg 100° Ig400 <7[.135.555 0 )+ tg15S0tg245() 2 I . Odrediti tg( a+l3) A • b) si n3 3 °cos2 7° +cos3 3 °sin27° b) sin85°cos 15° .+-. 1 + tgatgf3 4..141. tgatgf3*'±1.151.149. (rc) A 5 tg(a-p)... 5' 17 a) sin(a+l3) b) sine a-l3) 13.· .131. Adicione teoreme (formnle) cos(. l~tga tgf3 • b) sin(ex-p.142.r)eos(1T+a)tg(37r \ 2 • i.a) tg187" d) ctg600° c) ctg451° b) tg280° 13.. tg.a) tg73° .a) .. = O.g. sin(a+I3Y =sluac()sl3+cosasinj3 1. aka Je cos --ex = -12..10.1 2700 < ex.a= tga .l3) =cosaeosl3+sinasinl3 af~+klr.137... '" Dokuzuti 15til11t05t jednakosti: sin 825 0 cos(. 49 27r 357r 57r a) Sln-1[=COSb) COS--=~Sln18 9 13 26 sin(-.a) eos41°cosll°+ sin41°sinlio 13. ··.0drediti tg(a+l3) J[ ~< 13 2.tg(. * Dokazati tacnostjednakosti: 0 cos(. 46. 111: Izracunati vrijednost izraza: 13.f3)o=~ct~g_a~c~tg=f3_-r. +ex }os(a-3Jr)ctf.. 328(J )sin 958(1 ctg572° 13...130. 0<13<.Cos~-sinasinl3 . -[g 2 13.. 2 13.' . .tg=f3::-· .

.17S. tgfl=~..164. 2 1-r'g(39° +a 4rc rc ( d) sin (a .159.162.174.. 10 a i i3 su ostri pozitivni uglovi..J3 .153.a) b) c) d) 13. 13.(3) 13..157. ako je sina 3.a) i sin y = -~.cos4a tgf3 cos'(f3 -a)+cos'(a + (3) . tgf\= 1.18. ako je tga= . 2 .154.13.J3 +4 sinfl=~.L:. c) sin(a + (3).a) sin(45°+a)=cos(45°-a) b) cos(45°+ci)=sin(4S0-a) 102 103 . Koliko je a+i3 ako je x<-1 '! 4 13. 13. Dokaz~ti daje a-fl=30'.158.a) h(6° -a cos(a+J))cos(a-J))+sin(a+f\)sin(a-J)) sine a+45°)cos( a-45°)-cos( a+45°)sin( a-45°) sin53°si1167°-cos14°+cos37°cos23° sin200+sin 13°sin5T-sin33°sin77° sin200osin3 10° +cos340°cos31 0° sin30°cos300tg30 o + sin30°cos30°ctg30° sin'(300 -a)+sin'(300 +a)-sin'a y. {3 13. a i i3 13.a) sin(a+f3)-sin(a-f3) cos(a-f3)-sinasinf3 d) ctglSO tg=~ . Aka jesin a = -l~ i 270 0 < a < 360'.16I.sin (a .170. . Ako je sin a =~. Bez upotrebe kaIkuIkatora i tablica izracunati: a) cos7SO b) coslO5° c) tg(-75°) 13. . x>-I.155.a)+ tga l-tg(45° -a)lga tg b) b) 9][ 2s -tg 3_t~215° ")' 0 3tg-15 -1 7C 4 9rc rc I +tg-tg28 4 sin4a ctg2a .156. 171.tgf3 ! 3.163.."'f3~ d) Ig(a + f3) .f3 )sin f3 cos (a .f3 )sin f3 b) cos 2.a) b) ctga-l ctga c) +I tg(~+a )+tg(~~~1 ctg(~+a J+etg(~-a) 13.11 c) Izracunati vrijednosti datih izraza: sin34° cos 236° -.a) Ilia ..'.g. Dokazati da je a-I>=30°. Q+P+ Y=-..a) sin 20° cos2S' +cos200 sin2S' b) cos3S' coslOo -sin3S' sin! 0° cos2So cosS8° +cos! 78° sin20So rg(390+a)+tg(6°_a) . . sin f3 = 3 ~ 3.173.:(a=--J:. Dokazati daje a+fl=45°.".165.a) sin2acosa-cos2asina b) sine a+fl )sinJ)+cos( a+i3 )cosJ) c) cos(a+f\)+2sinasinp d) sin(a+f\) . 13. r tg(52° + f3 ).f3 )cos f3 + cos (a .60°)+ cos l (60 0 + a)+ cos 2 a rc 13. odrediti sin(60'+a) i cos(600:a).sin(a .f3:. Dokazati da l+x .a) cos2a-sin2utga 2si11(a+ (3) c) b) tg(4So . a i fl ostri pozitivni uglovi.llif3 II?CX + tgf3 12 13. Dokazati istinitost datih jednakosti: 13.") ~ctg a etg' f3 2sm a sm... t gi3 =-J3-' 1<a<4. Izraziti a) sine a+f\+y) b) cos( a+f\+y) pomocu trigonometrijskih funkcija od Ct.167.sin(a-p) 166 sin(a+f3)+sin(a-f3) b) cos(a+f3)+sinasinf3 13 ..):.a) 13.a) c) tg( a+l3+y) 13.etg(83° - 7C 77C ctg-cos--sin~cos- . (a .+-.f3 )cos f3 . a-I a. rc Je a + f3 = .169.a) b) 13. ako je Date izraze dovesti na sto jednostavniji oblik: 13.172.168. .'. sin56° cos! 24° 13. Neka je tga=x.160. dokazati daje . a i fl su ostri pozitivni uglovi. 4-a 'su ostri pozitivni uglovi.x .11 13.f3 sin' (f3 + a)+ sin' (f3 .(3) cos (a + (3)+ cos(a .- tgatgi3+(tga+tgi3)tg(a+~) !-tga f3J :. 1+etg(3So-f3}g(7°+f3) 13.Y__9 _ IS 5rc 18 rc tg--tg12 12 SJr 7C l+tg-tg-~- 12 0 ) 1 + tga b) tg (45 +Ci .o.

aka je tg20:=2 i a se nalazi u cetvrtom kvadrantu.'..:::::0. dokazati cia je cos2cx+cos'::l3+cos2y-2COSCf. c) tgo: d) ctga 15. 13.·.. .3 : 2 sina a· :::::: 2.tgfl }ctg(a . lzracunati sina.a) tg(a +fl)-tga -tgfl~tgatgfltg(a+fl) . 2 13.186. Izracunati sino:.. Izracunati tg1 2a aka je cos a ="~ . . tg2x..189. 2 12 13..::. 13.fl) = 2 b) (ciga + ctgf3 )ctg(a + 13).je Q-I-. I siri 2:. cosa.cos(x_a). lzracunati sina i casa.izraClinati sin2[:\ i cos2~. . 177. 2 17 2 a 13. .. (l-tga)co~45° -a) 1+tga (0 ) co.193. ~ .=3.~.kE Z. 13. 13.196." COS 2 X 1 'SlllLX..':-.== C:OS. 5 izracunati sin20.ctga }ctg(a - 13) = -2 ..> x tg- 2 13. 13..J2 + 1.ore d d"ttl 13 . Cl. a+b 104 . 13 J[ < fl < 3J[ 13. i: Dokazati da vrijednost izraza: cos2x+coslCx-<x)-2cosxcosu. 1zraziti u funkciji dvostrukog ugla: a) sina b) casa 1 eos4a.. au cetvrtom kvadrantu. *Ako je 0:+]3+)'= 180°. Co .184.* Akojetgo.* Ako .a. J 3. akaje to'<:> 2 : 3 . ako je cos2!3= -1I3 i 213 se na(azi u tree em kvadrantu.cos20:. !.~ ±~l.~ ... izraclinati sin4a 13. cosa i tgo: ako jc cos~= .SllJ.. S1I1 Y = -. r:c--~- . .198. Ak·· . Izracunati sin20:. 3 13. b>O.f=l...': . 1...188.a)· . tg2O: i ctg2a.cosl3cosy.199.179.!. . - 105 ./3sin'X-cma~2si{<X-~) >.' 2. tg ctgfl + tga cos(a + fl) 2 13.a) . ako je tg (X = . Aka je o.a) sin(a +fl)sin(a-fl)~sin2a-sin' fl b) cos (a + fl)cos(a . l+c05x .zax'" ~k+l!". tg20: 1 ctg20: akojectgO:=..L b le smx=-·--.183.C~.s .\45 +a • 13.2cosa I . x 13.185.> Ll 187 - . lzracunati tgo.:r. 13.197.176. 13..> 1.' 2" ' cos 2x . Izracunati vrijednost izraza "00 .cos <X .190. . " Ako je o"+]3=y. . Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla 2 sinI5°+tg30°cos15°~ ~ b) . 4 "' S1I1 a = -) S1I1 (3 = -. Ako je sin a = i. tga 13... 3..1.c) cosacos~(tga-tg~)~sin( a-~) 13. . \.191 Izracunati sin[3 i tgB.6l = sin'a +sin2 {J + 2sinasin{Jco~a + {J) b) c.X -. \3.fl)~ cos 2 a -cos' fl ~tg2x tg<X+ctgfl cos(a-fJ) a 13178 -. pn cemu st! 3 4 5 uglovi. ne zavisi ad x. izracunati sin(cx-f)+y). * Ak" 0 JC I-cosx. dokazati da je cos 2 (X+cos 2 j3+cos 2y+2coscxcosj3cosy =1. . a etgo: ako Je tg... '. .+. .a) sin'(a +. >0.195.194.fi . dokazati da je tgatg!3+tgl3tgy+tgytga ~ 1.+v=180o P J ' dokazati dUJ"e to-o:+taR+to-y=to-utoRto"y 1::>1-' cf--1 b 1.os~.> 2.. cos20. i Y ostri 13. 2 2 5i~ ~= ±r-~osx - 1.182.192. Aka je sin fl =- 12 . (cosa +.ficosa -2sin(4So -a} b) 1) 2sin\60o +a -f3cosa ~ <X tg 2 . .180. .[. b) sin a ..11./3 sina )~ si~3d' +a) d) 13.181a) (tga + rgfl )ctg(a + fl) + (tga -..+~+y "= rrJ2 .(cIgf3 .

220. 3.5'0sx sin 2x tg'(45"+a)-1 ~( tg'45"+a)+1 .223.' _ 4 .209. 3 ..sin'15° b) 2sin67°30'cos67°30' 13..226.a) sin3x=3sinx-4sin 3x 0: 13. Ako je sin xcosx = (CoS~-$in ~ 13. 13.2tgJ3. 1+cos2x b) 2sin700sin20° d) 2cos50°cos40° b) cos200cos400cos800 tg2Z a30' d) c) sin- Uprostiti date izraze: Uprostiti date izraze : 13. 180 0 <(1<270. c) sin2&'-(sincx+cosu)2 2eos 15° -1 1. Izracuhati sin4x ako je tgx. c) sin40osin50o::.228. 13 .cos2x i tg2x. izracunati x.4 2 0: 1 +cosc) d) 8cos50co$ lO"cos200c0885" 107 . 13. l~sina 13.202." l+cos2x d) d) 13.a) 5i1115° b) sin22°30' c) cos22a30' d) b) cos4 2a-sin4 2a d) 1-8sin~cxco~?a b) c0520:+2sin'o: Skratiti date razlomke: sin 22° b) -_-. 700 SIn. Ako je ctga.a) sin8 d) cos\x. 24' 24' 24 24 13.2 0-.207.215.- 2sin2 ex -sin 2ex L tgl5" 1-tg'15" 13.a) c) Upn~stiti date izraze: 13. I ctg-. Izracupati vrijednost izraza: a) cO$21'5°. izracunati ±~ x ugao trougla.2S4a V- b) ~ 1+ cos ":.a) 4sin 18°co$360=1 13. 13. Ako je 3tga. 2 13. -? I?_.cos200)( sin70° + sin200) 2cos400cos50" 8cos1Oocos200cos400 sin 2ee 5-cos2a J[ b) cos8 12 °. 3.90" < y < 180" . 3 22 2 11: 13.311: Slll-sm7 14 tgy ~ 2.13.. Izraclioati sin~ cos~ tg!':.!.208.204.!.lIO. b) sm sm 100=8 13.a ) sin -10° . odrediti sin2x.205.216. Ak oJe 5 2 2 2 -~.213. sin2x.201. a) c0820:-2cos'a.~.sin 10" (cosa~sina)2 -cos2a 2 13.cosacos2a c) 2coi 2a-l 13..:.-6cos 2 o:: sin 2a+ sin\x.203.21 I. 12 iT e) ct<yo 8 " . ~ cos 10° 2 13. a cosa .214. 270" < x < 360" .. a) 1-2sin 2 15° b) J c) Dokazati date jednakosti: 3 sin(2x+y). 90° < a < 180 0 .). Izracunatl SI11-. Ako je tgx. dokazati da je tg(J3·o:) sin 3x sin6x sin 2x iT 2co~230cos670 (c0570° . 50°' 1 . Izracunati cos4x ako je ctgx =. Ako je cos x.a) c) 13.219. cos-cosa cos 2acos 4a 2 13.218. izracunati SIn a .a) " sin 10° 1.%.. izracunati tg2x i ctg(2x-2y). a 16 sm- ex iT 13. cos2x i tg2x.206. cos(x-2y) i sin(2x+2y).222..a) c) b) cos3x = 4cos 3x-3cosx Bez upotrebe kalkulatora i tablica izracunati: 13. Akoje Sinx+cosx. cos a i tg a . 2 :::: 5111 106 sin8a . c) sin 40" sin 20° cosx c) . ±.227..a) 2·211:. Akoje cOSX.l l g -a .224. Izracunati vrijednost izraza: b) tga +ctga .217.odrediti I+a . 0' 13.a) fl='~. sin y .22I.a) 4s1nia..a) (sin a· + cos a)2 b) l+sin2a 13.. SlIlCX--.2sin 13.cos 20° b) sin 44 ° . JC t~o .

R' sm.J2+2cos4x.236.:. kEZ... ..I~-.J7'. gdje je 13. x I -to'" 2 13. a <..I=+=. a b c 13... Skratiti razlomke: a) l-cosx --. . b) tg-=---. x I +t"'6 2 l+cos~ Z Dokazati identitete: ] .241..234.. x SlTI- 1 +.232.. 2 2 3 Dokazati identitete: 13. o<..a) c) 108 2sinx-sin2x ? x' = tg'2sinx+ sin 2x 2 b) l+sinx-cosx x =tg ] + sin x + cos x 2 .a) IT 2 <.233._. kEZ... Izracunati bez upotrebe tablica vrijednost izraza: 13 cos--+cos "n 4 3n: 5rc 4 7n cos ._. n: . 2 2eas 2 "'::-cosx 2 13.tg' .a) .'.."'') x 1+ tg'2 ') x 1. 13. IT b) )Z(I+sin2a) ~2+.n. 2 l-co5x x sinx ' .. Odrediti vrijednost izraza c) d) ctgx=--~"t 2tg':'" 2 x 13 5sinx+ 8cosx+ 3tg.235.~2-~2+J2 16 c) 1 r:-'-'I:'= eos.._.--. ..=-V2+V2+..:·e.."'.).f2 16 2 b) 2 13.---:- x za 0< X<-.."'.240. Dokazati daje: a) tglSo+ctgI5° b) n IT 8 8 etg. Dokazati da vriJ... 221 13.cosx b) .. =4 13. .13.in..S=i. cosf3 =---._.. tg-+2sin'-ctgx=sinx ..243* =Igicos:? ~-sinl x \ 4 2 ~-- 13..239..x<...J"J. Dokazati jednakosti: x 2tgsin x = .+:_. cosy = . 8 4 8 8 8 b) 2 sina(sina + sinp) + cosa(cosa + cosP) = 2eos 2 a . .244* _--=-- b) S IIlX X ) ---2 2 r.sin x ( IT 13.= 2.229."'.f3 . a) .. c 2tg':""" tgx = ---"'-.230.237.x =ctg~.".s. zax*(2k+l)n.231.J2 + 2cosa..... dokazati daje b+c a+e a+b : ')Cl 32 ~f3 7Y tg' -+tg' -+ tg' -=1.:". ai<D je tg.. 2 2 109 . 2 2 = .X x .a) tg x 2 . sinx 2 I+cosx : 13.242* Aka je cosa =_... ( SlIla' 13.tg .238.. sinx- c) x J-cos- 1 + cos 2x d) cosx 2 13..=2. za x*kn. + (co sa ' "a-f3 cos~)' = 4sin' .:d-=-i:~== a) sin.IT ~+ -+cos 4 -+cos'-.= .a) l-cos3x 1 + cos3x c) 13. .

10.a) 8 b) 10 5 c) a' d) b 2 L14.a) a 6 +2b b) x 9 _5a 2 x c) 1-5bx' 1.37.34. RJESENJA STEPENI 1.13.a) (a-3)lO b ) (b+ I c) 5' d) I 1.12.a) -1 b) -1000 c) 625 d) 1024 1. -16 0+1 24 1. 16.REZULTATI..= -1. 1.25.26.a) a b) a d) b 6 c) l U6.a) 5' b) 3" c) i d) 2 23 256 64 243 LILa) b) c) .a) 100 4 125 7 16 4 2 1.a) x c) Xli b) a 6 d) x 3 6 9 1.a) a 2 X+I+a2X _ a2x+5_ a2X+2 b) x2m+3_ x 2Jl1+ x 2m+5+ x 2rn+6 1.a) 32 b) 16 c) -81 d) -25 l. -62 1.a) a 20 d) y120 b) x c) b '4 1. i KORI. = --.a) 1 b) 12 c) 15 1 8 4 9 1.28. 1.7.33.30..a) a m .. J' 1. 9 1.a) 5 32' =(5·2)3 =10'=1000 b) 64 c) 1003 d) 105 .JENI STEPENI SA PRIRODNIM IZLOZIOCEM (EKSPONENTOM) 1. La) 16 b) 25 c) 4 d) 1000 1.a) x 9 b) a4S d) il c) 6 Ll9.8.3§.01 Ll5.24. UPUTE.21.6.a) 8 1. a) 2 5 b) b) 4' c) 3 6 d) 3 5 (x_ar~n+4 III .d) 1.35.a) 4 c) 713 b) 3 '7 d) 214 9 1.a) a' b) J.a) a2m+2xilll+J b) a2rn+4/11+6 c) X + 1.4.a) a' d) x II b) a c) x I.+6 c) X l -9m 11m 4 1.a) 2'°~1024 b) 410 625 729 3125 1024 19 c) a d) b '4 1. -IL -21 1.25.27. 9 1.1.a) 9a +2a b) 6x 4 +a3 c) l1x 6_8x 3 3 2 d) 6x7 _xs e) x +a f) 3a4 +4a3 1.29.l Ll8.ll b) a~3 d) a"+4+ a .20.23.a) b) c) d) b) 184 1.aJ _3 6 b) 3 8 c) 58 d) 1 b6 .a) 4 b) 625 c) 16 d) 0.31.32.9.a) (2')2~26~64 b) 3' c) 56 d) 1 Ll7.22.a) x29 b) a ab 1. 15 1.3.5.2.a) 5a2 +a+2a3 b) lla'-6a 3-1Ia2 +5a 4 c) 12a +2a2 +lOa d) Sa' +2a' +3a2+4 6 1.

Jl1 b) 5-JOj + 0.98.a) 1. 2b 4 b) 4 3 c) 1 b(b' -ab+b')-' m-I b) 1.n 1. 1.'.25 60 b) 33. d) c) c) 30 2 .54.a) xy-2 6 9 b c) .2=.a) 6 b) 6"·7' 1.68.a) 7 -J3 L~03 b) 15.a) (m+n m-11 1.a) 1.1.J3 = s.a) .4 b) c) 4 b) 343 1. ...52.77.JS2 7' = 5·7 = 35.a) 14.a) 5.)S2 cJ :ifb4 d) -J12a 1.a) 5 b) 16 c) 2 d) 2 b) 32 c) 26 b) d) 3 15 1.a) c) 125 d) -1000 d) 1 100 Ii a k l' d) !':.72 = =.a) 1.a) 8x lJi y 211/ c) 9 1.a) 3.a) --16 c) -25 1 2b 3 1.J2 - c) 26.a) Izraz x+2 mora biti nenegativan: x+22':O => x2':-2.J3 L 100.62.96.J3 ..a) XER b) 2b'x 4 1.53.a) 9V3 .74.J3 = 1.J3 3V3 + 2V3 2ft + 6-16 17 -15 + 2V'S 1.3.[5 15 -7 a) 3i/2+m4-:§if5 3V'S .a) -1 b) 1.65.101 a) 2 ~ ~ b) ')192x 0) 4.64.45. 26 9 .[2 . b) x2:-5 c) 1.. .31 5x..a) x~4 2 b) 630 c) J 92 - 12..58. Stepeni s cijelim eksponentom 1.a) db 1 c) 6 7 1.3 9 b) 19 ~ 2 3xy' b) 1 b) 2ab' 1..J3 2.85.a) -3= 3 9 c) -I Sa e" 9 1 c) 1.75.01=2.a) a· +2a'b"+b.6 c) 3300 1.71. 1 2 Ix .J2a s cJ '/hpf d) V27 bj.J3 + 5.[2 2abV2ab 1 b) ')250 11Gb) 19fi + 112 b) x2: b) XER c) XER 17 b) 60 c) 09 1.a) 4 .. b) 3 1.-+-4~7..95.[2 = .J5'.16.[2=5.88.a) b) b) 1.50.. d) 8 a b) -16 b) d) -I 1 l. I-a (a+h+c)' 2bc 1.[5 + 22.99.3-15 b) 1.J5O=."3 4Vl V2a. 19b 1' c) a d) b) 7 b) a" 1.0n-n)' b)a .J2s·.59..72. I b) 1.[i -14.a) c) x c) mp 5n c) 5a7 b""c 2 x 6 1.76.61.93..·'{j02 .)5' 2 =.57.1.70.7'.a) I --.2 1.72 =~(32+42J.J3 b) 20.a) 5 b) 4 1.a) 160 b) 4.94.j3.}r32.39.a) x-5 b) 16-2x: 0) -(x+3) a-3 .78..J2 1.55.91.82.a) .a) a x+ 2 b) a 3 c) x.3Vs 1. Korijeni.a).a) 2 5 4 1. 2 (b -a)' 1.a) 8 1. d) 3.a) 1. 3.80.a) ax m-o+8xm .a) 2'ab 81 c) c) p 7 b) (y-x)' X.}25..48.42.x c) (//...r.a) 30'5":6' = (30·5) ':6' = (150 :6)' = 25' 1Al..-·--.83. 111 P 1.a) 1.a) 1.66.81.a) c) x~-5 b) x.a) d) 7 1.21 1.73.86.43.2 8 _x 6 x.84.90.: .[5 b) 3.a) 5 -::~.a) 6. =3·5=15 b) .69. 2y-3x xy l+a b) .67.'. b) 65 c) 104 1...a) 6.56.4.46.a) 7ft b) 18. Aritmeticki korijen 1.a) b) a"+b" b) 5" 13.47. a) 1 b) 3 c) 16 b) 3-a c) -(x+I) 1.38.a) a 1.J2 V9..60.89.49.92.63.a) 1. = 6·8 10=480 c) =9·25·0. ap 1.J50 b) 1.s.-> 7 x y c 1.01=225·0.[2 b) 8.a) 6 1.a) 1.J2 c) 15 -15 b) .51.79.II c) 5J3 c) 4ai:l·J7ab . b) 2\15-12-15+ 1-W3 113 .[2 2aF3 b) la . 1 b) J 1.a) 15 c) 16 bl'+28' =~(3'7)2+(4'7)' b) 25 c) 3 d) 2 =.a) 10000 I 1.J28 V48 V4s6' d) 1.1l IAO.97..[2 =.J3 .J2 b) .[2 7 3 a 4 1/ 4a 2 b 3 1.2.

1..}m +a OT2(20+.11O.a) b) 128 5 b) 6./432 :"!.'f2=4.a) 8 b) 3 c) 1.a) I~ d) ~ b) 1.a'+'" a+frl=i -(a-frl=i) b) a~2b v.148.fa -.) 1.if5 d) 1{[6 'fY el) 2-{"w? JVJ(s4 3)' .. clifd b) clxifd c) 2a4 x..Jb)~ ~ [(.1 05.Jb)J (. 130.126..Jb b) .a) a 6!J a 21 = Va 137 -20J15 b) 12 1.136.a) 1.I 2va--1.2 c) lIV27a 2 b:' b) 3 1.a) (a-b) 1:fi 1..) 1.a) 1.128.139.2j4&l 3.a) 4 2 b) 5 :=x3!J x cJ 1{/i]52 c) 2!<j b 19 c) ~a47 =a~ 17 c) ~9-xgn s!JS .}343 c) a' d) 1!i/lO N el) V64 = b) b) V2x 1.a) 14.-.a) ~a29 b) 4J:./3 1.124.3n -V -0.153.: ifJl l.J2 + 3.-.a) b) 2 1.J 4a 6 c) -.108.if3 f) 648 aD c) 1{}a7x.141.JS c) 44 d) 192. 1.a) 5 '.JS .[2./3 1.a) V48 b) b) li/g1 a 8 1. 1 ~.125.a) 17 +2.104.132.a) 0. Napomena: U zadacima u kojima se pojavljuju varijable. : '..a) 1.Jbl'J(.j192 1:.[.119.(7n b) 1..h22 =18 c) .a) 2.109.f3 c) ?..fa -..121.135.r "-.J2 + 2.• ) u • 146.133..137.9 144 .a) 8 + 2.a) l~ 1117./3 .f16 c) 4: 24¥2 {J.3L.J2 1.fut b) M c) 5 1.(J8-S8 1..a) 8 b) 2 b) 6 b) 1.Ji c) b) ~ c) b) c) l.J3O ..a) 1. a)-I b)-2 1.JIs b) 1.j3i = .[.12 b) x'.120.a) 1~33 ·2' = ':1.a) 2J2 114 el) 2a 2 .a) 9J2 1.a) !fa b) VX 1. (""2-.1 47.a) 1.a) 1..a) .[2 .a) b' b) c) 0..fa)' -(.2 c) '-V10000 Vi Va .j35 -3M 22-4M c) b) b) x c) b) 120 c) M -. ( a-Jd2 -1 a+va 2 -1 a-va2 -1 a+va2 -1 ~? mvm-+a+m-+a= _ m+~n/+a 2~ a' .fa +.113.107.fa -.a) V54 b) JVS' c) 15-48 3 el) c) b) 5 .J66 2V6 c) 5 = el) 2f/l2 '.a) -3 1123.if.a) ~ V3..a) - 2 .!fi.fa -./27 ·16 = ':1.a) V40 b) V12 b) V25 1.---~ =.118./ x 41 I.~. ifi7 ..a) '{..") f37 V2'" e) 5n.140..J1S 1.J35 b) 6 c) 10 Fa Vi = 442' = ':if8 2.[2 d) 2f2D V'2..Vi? 5 b 131 1:+4 '{/a b) . 32 b) a" fJ a '4K 1.J 54.r-:.(5 b) .129.a) 4fJO +J15 b) 1131.Jb.Jm m+vm..122.151. 'f2= 4. ---.j3 (.143..2JalD1H.ri5 b) b) d) a'·Va .a) '2 c) .4V4 3 1.Jlo) .a) s.[2 b) 1~ 1127.a) 3 b) s.'if4 = '(/2 c) c) 1.2)' =V(a z)' =aVc.: (.4 1.a) 1:tj8a~x8 b) ~X47 1.J2 + 250 1.150. korijene posmatramo samo za one vrijednosti tlh varijabli za koje su definisani..1 16. 2 = '.a) .111.+a 1'11- +a -r-cc-2 +a 2 m+. = V6' 2" = V18 b) !:{8: V2 = 1~8: 2 3 = If] ~I 1.a) 1.a) c) el) 2Qx4V2ax 1Oif/5 (.fa -.a) V6: 'ifi.fa +~bX.149.. = '{/3 2 ~ Va'-6" = Va b) 1.h' ...106.1 12.a) +J8 1.! 14.152.1).Ji '!Ja3 1.2 3a 2 a.a) 3.Jb)=.1 c) 1.J38.145.1.J22 !JS e) 1.f6 .J2ax b) '..115.Jb)=[(.[..134.f2 5)]5 6 lIS .- a 2.

b) 1.b =2.4 + 2 r::: . +1 + 1 -Va =1[.a) Uputa: Racionalisati nazivnik svakog razlomka.2 2. 163.4. ~ (J 2 + z-J":.2.J2a2. tadaje vrijednost izraza 2.11.J6 + 4m 30 7 2 b) Kakoje: ~(.1.a) 1.. lEa' + la-! 2': 2.: 117 .=:: + ~ a' ..(2+J3)' -US)' _1 ~2+f3-J5L 1\2+f3-FsXI-2v~L~ \2-4f3+f3-6-:.J5+2m)= .. 2(r .fi.170.157. a = 2+'-'3.[3 --!5 +2m)_ 4+3.a) Uputa: Ja + 2~ = b) 2 (-II) - .J1l. Uvrstavanjem date vrijednosti za x u izraz i sredivanjem dobije se: 7_ "Jio +5 +flO .Ja --1 3fiO .3f1O flO 3 Prvo racionalisati nazivnik svakog razlomka! Rez.[..4 ).164..Ja --21 1 -- .5.-!5 ._.J3 + 3.[S+. 2. a zatim uvrstiti vrijednost za x! Nakon ukupnog sredivanja dobije se: a+am 2 +a~(l-m'2r 2am .Jb -1 Fab 167..J2a 2 -4+2)' =2a'+4.nzan::::::li 1 zaO<n<1 n 1.:2.2 -1. Rezultat: 1) m za JHI > I i 2+1112 b) . Rezultat: 28.J2 -!5.b .[a -[ + 1)' i aka je 1::.a<2.J2 + 1) -!5(-!5 .'.-'-'3.. 2 . b) 4 1 -2f3-8=-2(J3+4) 1.J2 ::.a) 5 2. tadaje vrijednost izraza -4 r::: .2 +Va +I +1 -Va =1[.6) c) 2 2 1.2(1+2fiXJ=-2f3) 2(1-12) _ 11(-4-'.a) 1 ·4 4V4 4V4 = 4V4 =2V4 b) 3 if5 Vi Vi!J4 V8 2 1159.1 .2 2 - 4 .a) 2 (1 0+:1Ii2J3 -Fs) c) 7 (Fs + . tadaje vrijednost izraza x = 1. .J2 +-!5t .[3) LJS6. Prvo "srediti" dati iZraz.[3 1.2 -. _- 2 116 L172...J2(-!5-... -S 1.2J\S .2 2': 0. ..173.2..J3 +-!5 .171.: 9 + 2J7 -.155.a) 15 4(. (..168.J10 =-Fs(.J6 . Ako je .3..J2 __7__ 7f1O-. 161a) 2(V4 +Vi +I) c) 4(V9 +!fl + I) - 2 b) 3(SJ2 .2+413 .to vrijcdi: /' -J2a 1 = \i Aka je .-4 II 11[(2+J3-Fs] _ 11[(2+J3)--!5J 162.:'F"'.... 4 5 _2fi(-!5-.3:.. Ako je a22 vrij9dnost izrazaje . odnosno. 2-J2..1S8.J2)+sfs . __7_=2. a::.2 +v-.J2 J\O . R.a) L160a)~ ('-'3:1)Vs b) (l-~W c) c) d) 318 d) 50'14 (-!5+~)J32 (V4 --Vi +\) d) VI6 -2V4 -.J2r fIO- -. 169.J2a 2 -4) ( J2a 1 -4' .J2a 2 -4=2(a'!+.J2 -!5 +.[3 X3f3 + 4fi) = 1[.a) 2+f'3 +Fs = 2+J3 +-!5 2+J3 --!5 .2)' = 20 2 -4J2o:' -4 =2 (a 2 -.

a) 2 2./3 ~ 2 + ~ 2 ~.J 8S.'/6)J 4 .J2 + 7 i (.3 c) 1 3 1. +2.fS +../2-1) v2+1 fz-l \ l' .192. ako je x<l..fI5X-JlO .)' = -1(2. 2+.3 r:.-flS = (-JIO .12+4.fS)' = -ZI Z I =~2 +13· ~2+j2./21 j (~+IIJ. b) Kakoje6+4..J2 -7 =V(.' ...196.J2 + '2 = b) r.1176. 9 2 ' Ixl> I VZO+ 14f2 +V20-14.6+.7 . Uputa: WI Vatl+ Va + :.. +3(. Fx+I straria jednakostj' koju treba dokazati.1) .~~= .182.1 (1.fS V2+.fS)' =*6 +.: F1+:Ns+Z./3 .5 =V6+2f5..J2 + 1)' Kako je 20 + 14./2 +1+J::i-l) =(2'/.~ 2 + ~ 2 +.J2 = (2 +. 1.184..J3 )=..J2 + 1 = s.J2)'. 187. 1-:. r.[./3)=(.a) c) c) 4 ~2 +.J2 . 2 (..195..J2j' • to se lijeva 20 - 1.J2 .a) 3 b) 2 1.194..J2 = 2 +12 + 2 -.. ~"-2-+c~=2+=-I}o.. J(2+~2+~2+13 2-~2+j2./2+1 .fS)' + (./3)~(.fi=~-. W 2 un * Kako je to je b) 2 =rz. -53 a 2 1 1 -+2 3 d) "- 1 2 d) 10 1.a) -J4 I.lS9..!(I+f5) ~-~ 3 11+:Ns+2.' b) 1CP 1.fi-(2-J:2)J l ~J6 + 213 +."2+v 5 =' 2 =.J2 -I)' = (.[i .a) 4 b) 3-1 Va + Fa .J2 + 6 + 3.------.a) Vi25 = 1+ b) 1 2 V64' d) JlOo c) {::ZS7 d) ~ d) (ax' )5 d) (3x ):i J b) 12' c) all b) 4 c) 16 ~ (~y 1.b+3.J3. I-Va Stepeni s racionalnim eksponentom 1.[ =8 I . ~4-lh+J3) =J2+J3.:"2'=+=../2 6-W 'J' -If 6+4'/2 +_ 6-4. ab>O 14.1Y = s./3X./3)=5-3=2 .J2 + 1)' = 2. 1.fS) - .N~2+h+J3~2-~2+J3 = -V(. ako je x> I.J2 = (2 -.j1O-J6)f4+m = fz(f5 -J3V.J2 = 4.a) 52 1 2 118 r:.6 .J2 -1)= 2.a) ~ (6+4.a) (¥ =~V16+8.J3 = W =z!64 .3+-'::"+1.[.fS d. a 6 : a 3 = a 119 .J2)' i X' + 1 b) I. :Vs.183.J2 1.2J3+~2J3 =~4+~(J3+1) +~(J3~~f =~4+2f3=J3+1 Ixl"' 1.-flS = = (M-J6N(4+Jf~)' (h!i5) = (.J6)y(4 + -flS). moze transformisati ovako: VlX2 -N-l) J.a) 2 1 1.180. x "' O. h-J3 = J( =~(2+13X2-13)=f~-(i3)' ='/4-3 =1.*a)~~+j4:.I 1 17" I l.12 + 1). .190.J2 =.J2=(2+.fS -.fS =V 8 =Ll.fi+2'1'.186./2 +~:::2.. V2 1.J2 +7 -.fS)' +(.J2+J3 Iz-N)=N. 4. +4./3 ~ 2 -.~ 4 . I-x 1.Vs.a) a -a ].fS +. -1 f2 3V3 1.+9 )=Jh(/.__ :1-Va 2 6-4.(.a) 273 12 b) - 100 b) 2 5 2 - = a6 b) I c) x 1 1 d) '-a 3 .J2+1 1178.188.a) a+b.fi-~6-4.fi I' = = (3+2.fS =~V1+3.fS)' = v6 +.c-' r.c-~(-f5-+-J3-)' = 1179 (4 + ='/2(15 -.193.J2.J2) i =fUJ3h+&J3~4-(h+~2+J3 J=.a) 5 b) 3 c) 128 d) 2 d) SI 3 5 :::: 4' c) 32 .-J3.fi-l)' =(.fi .tovrijedi lJi+~6+4j{+ .191.

R) i k(B. r). Neka je N tacka toj normali "tako da je MN=r. V(a . vrijednost je 1. R').. Uputa: Ako SlI 'date ktuznice k(A..5.!).a) b) a'b 3 n-In 2. Radijlls krllznice je OA (~OB~OC).6.1. ·· I·· .s (poluprecnik) kruznice. x. Uputa: Srediste kruznice 0 nalazi se na presjeku simetrala duzi A8 Be.3.. Analiza: Neka prava n sadrii srediste 0 date kruznice i neka je llormailla na datu pravu p.lh.2..197. DUl: ciji su krajevi tacke kruznice naziva se tetiva. srediste traiene kruzl1ie-e nalazi se na presjekll kruznica k(A. ····. I ' ako jeO < mO: 1 j '... Paralela kroz N sa odabranim krakom lIgla sijece simetralu ugla u sredistu trazene kruznice (SI... Uputa: SrediSte kruznice je presjek simetrale duzi AB i kruznice k(A... Kruznicaje odredena sredistem (centrom) i radijusom (poluprecnikom). Analiza: Na jednom kraku ugla uzeti ma koju tacku M i kroz I1JU povllci nonnalu n l1a izabrani krak ugla. vrijednost izraza je -1. Skup tacaka ravni koje su jednako udaljene od jedne tacke (0) te ravni naziva se kruznica. nakon sredivanja. Up uta: Srediste kruz... Rezultat: Ako je m>n. r).199. 1.r.·.1. Ako je m<n. 1 . 2A. ? N r~ p M 2.2....nice se nalazi l1a presjeku normale na datu pravu u datoj tacki i kruznicc k(A. Oznacimo presjecnu tacku prave n i kruznice k sa A (odnosno A').. Kruznica i krug 2.. 1.... Tacka 0 se naziva srediste kruznice. Duz 6iji je jedan kraj srediSte kruznice a drugi kraj... R+r) i k(8.203.Rezulat:2zam>2 i -2zalO:m<2... 2.b)' HOMOTETIJA i SLICNOST 2.202.. 2.' Najpuza tetiva naziva se precnik (dijametar) kruznice.200.n 1. Rezultat: (J. R'+r). . naziva se krug. 2 . Skup tacaka keje pripadaju unutrasnjoj oblasti kruznice zajedno sa tackama te kruznice. ·. U tacki A konstruisimo pravll t koja je l10nnalna na pravll n.1 1 1 1 3 c) _ab 3 d) a '2 ·b 6 2 198. dobije se a3 1. 2.-1 1.. 2. 2. na SI.1..:·. 120 121 .=l)...In 1.8. Prava t je trazena tangenta. rna koja tacka kruznice naziva se radij... Neposrednom zamjenom vrijednosti za x.20! ..7..2..

v • '.2.).15. Sl. Odavde slijedi da je tacka D na kruzilici k.5.' . . 122 123 .7.). C d ' na atu pravu p su trazene tangente kruzllIce (SI. Kako su uglovi <BOD = ~ i <p lIg10vi sa normalnim kracima. Nekaje E tacka na kruznici k van luka ABC. Kako je periferijski ugao dva puta manji od centralnog ugla nad istim lukom «AOB=2\3l.9.2.~/' . Nekaje AB tetiva kruznice k(O. a za tacke ullutar kruznice je yeti od periferijskog ugla nad tom tetivom. vrijedi: <A +<C = <B + <E (=180°).>ao clJe su stranlce tellve Iste kruznice nazi va se tetivni cetverougao. ve. Otudaje: 'I' + £= 20 + 2\3 = 2(0 + \3) 360° = 2(0 + \3) => 0+ \3 = 180" => Kako je zbir uglova cetverougla 360 0 . 2.8. to je <p:::. zakljucujemo da mora biti <E = <D. 2.9.4. Povucimo dijaaonalu AC posmatraJiTlo e.]7. 2.l.olll:. pa su mu uglovi suplementni (preme prethodnom zadatku). to su suprotni uglovi jednakokrakog trapeza suplemcntni. to je ugao BOD = \3. D OYU S1.2. neka vrijedi <A+<C = <B+<D (= 180°). Isto tako su 8 j <p periferijski i odgovaraju6i centralni ugao nad istam tetivolTI) pa vrijedi '1'=20. Na pravoj p odredimo tacke B i C tako da budeAB=AC=R Norl na Ie u t ac'k ama B 1.p Uglovi \3 i € su periferijski i centralni ugao nad tetivom AC.10.~. dokazali sma da su suprotni uglovi tetivnog cetverougla suplementni. Tacke A. Kako je po pretpostavci <A+<C = <B+<D.5. B i C odreduju kruznicu k. ' .. odnosno 70° (SI.2.). jer za sve tacke 'izvan kruznice ugao nad tetivom AC je manji. Neka su suprotni uglovi cetverougla ABCD suplementni (SI. k e e 10Ze 0plsati ruZI11Ca llaZlva se tetivni cetevrouaao.1'6. .$\ k o p S. Ugao izmeall tetive i tangente oznacimo sa <po Neka je C l11a koja tacka na luku kruznice koji ne pripada uglll <po Periferijski ugao ACE oznacimo sa ~. a drugl ADC).14.2.7. to vrijedi: a+\3+y+o=3600 => a+ y+ 180° =360° => a+ Y= 1800 .2. lz sredista kruznice (srediste hipotenuze) katete se vide pod uglom 110°. tj.1? Ne~a jc. Dakle.. 2. Analiza: Srediste trazene kruznice nalazi se l1a presjeku simetrale duzi AT i prave OT (SI. Kako su kad trapeza uglovi uz krake uvijek suplementni.11. 2. 2.12 Cet r C! ~.).). r) i nekaje u tacki B poyucena tangenta t na kruznicu (SI.6. A::131iza: :Nekaje n Ilormala na datu pravu koja sadrii srediste 0 date kruzllice.2.entralne uglove AOe Uedan ima luk ABC.3).2. v • 2. • v • • 2. a kod jednakokrakog trapeza su ugloyi na svakoj osnovicl jednaki.cetverougao ABeD tetivni (SI. paje £=2~. 2. Ovaj cetverougao l110zemo definisati i ovako: CetverOlJCTaO oko koo-a se n" '. Neka JC tacka A presjek pravih nip. Tada je cetverougao ABCE tetivni. (Nacl1aj sliku!) Ovo znaci da je jednakokraki trapez tetivni cetverougao. odnosno.2.

to je <C + <D = l80°. to su trouglovi D.mo dodirl1e tacke stranica ovog cetverollgla i upisane kruznice..10.. Pravougli trougao ADE se moze konstruisati. Posmatraj. cetverollgao u koji s~ moze upisati krllznica naziva se tangentni cetverougao. Koristeci teoremu_ 0 tangentnim dllzima. Neka normala iz sredista 0 na datu pravu p sijece kruznicu u T. Cetverougao cije su sve stranice dijelovi tangenata iste kruznice nazlva se tangentni cetvcrougao. R). Kako je ugao Abt jednak uglu ACB (~y). OEk(A R)ns. N.).30. R).tacke A U odnosu na kruznicu k (iii kraee..eni skup tacakaje kruzni luk AMB zajedno sa kruznim lukom AM'B (S. Otudaje PT~P1" (SI.27. 2. 124 C r P a-r B T 2.21. sto znaci daje taj cetverougao tetivnL 2.> r = '--'.14.). 2. Treba konstrllisati skllp tacaka iz kojih se duz Be vidi pod datim uglol11 a (Vidi zadatak 2.a Alj-_-9--'~ 0. Ako tackom A povlIcemo tangentu t na kruznicll k.---2 . Uputa: Vidi prethodni zadatak.11.enog trougla nalazi se na presjeku tog skupa tacaka i kruznice radijllsa t.26...19..2.l eiji je centar A' u sredistu duzi BC (S1.25.18. 2. Analiza: Pretpostavimo da je zadatak rijesen i da je trazeni trougao predstavljen na S1.2.10 .. Analiza: Traz. Neka Sli to tacke M.13. B A' 2. Koristeci teore11111 AB = AN + BN => tangentnim duzima i oznake sa SI..23.2. tangentna duz tacke A).24.. Ovdje se koristi teorema 0 uglu izmedu tctive i tangente. R). Data kruznica se vidi pod datim ugiom iz tacke A i svih tacaka kruznice sredista 0 i radijusa ~A...). Neka su PT i PT' tangentne duzi tac_ke P 1I odnosll 11a kruznicu k(S. (ugao izmedu tetive i tangente jednak je periferijskom uglu nad tom tetivom).14. Neka je dati trougao ABC sa datim odnosima predstavljen na :')1.29. Trazena tacka M (i M') jc na presjeku ove kruznice i date prave p (S1. Vrhovi B i C trazenog trougla nalaze se na prcsjcku prave DE i kruznice k(O. 2.17. pa su :suprotni uglovi cetverougla ACED stlpiementni. Odredimo ugao <TOT'=a i konstruisimo cetverougao OTT'A. A 2.1\1' S1.oTP ·LlO1"P podudarni..2.. Kako je poznat i radijus R opisane kruznice.17. to se centar 0 ove kruznice nalazi i na kruznici k(A.12. Drugim rijecima.. Vrh A traz... 2. Uputa: Vidi prethodni zadatak. P i Q... Dakl'. SI. zakljucujemo da Sll sljedece duzi jednake: 125 .2.2.). Neka je ABeD tangentni cetverollgao.15.). Analiza: Nekaje AB hipotenuza trazenog trougla i tacka C' na njoj tako daje AC' jednako datoj projekciji katete na hipotenuzu (SI.. Kako je OT~OT' (~R) i <OTP ~ <01"P (~900). Tacka Eje srediste stranice BC. paje srediste opisane kruznice na pravoj s koja sadrii tacku E j nOflllainaje na duz DE. Analiza: Neka je duz AB jednaka datoj duzi a.22. 2. Vrh C trazenog trougla nalazi se na presjeku nonnale na AB 11 tacki C i kruznice nad precnikom AB.2.. 40bije se a+b-c c:::.2.2.). b-r + a-r => 2r = a+b-c :::.. M '" .. onda duz ciji su krajevi tacka A i dodirna tacka tangente t nazivamo tangentna duz.. 0 2.28.2.20.16. 2.2.

odnosno. to je zbir dviju ~uprotlllh stranica jednak zbiru drugih dYiju stranica.19. redoll1 na stramcama cetverougla AB. Kako deltoid ima dva para jednakih susjednih stranica. to vrijedi: AB +CD = BC + AD. SM) ne bl.~=SN=SP: (tacke sil11etrale lIg1a jednako su udaljene od njegovih krakova)..2. Koristeci pretpostavku AB+CD = BC+AD i (Jornji zaklJ"lIcak oduzimanJ"em dobi. MB=BN. vrijede jednakosti: MB = BT2 . . 2DT. Kako su sve stranice kvadrata jednake.'e j Se. NC=CP. . => T.k~S: SM) ~od.. Q i T 2.. =2DT. Taka bi dobili tangentni cetverougao ABCE.22).e.). 2.32.erougla ABeD.21.SI. 2. Koristeci navedene jednakosti. N ph-~-'2 A B M B A M 'AM=AQ. '" T. AM +MB +CQ + QD = BP+ PC + DN + AN AM + BT2 + CQ + QD= BT. pa ~~L~I~IC~ . + DT.).22. Srediste S trazene kruznice nalazi se u presjeku prave OA i simetrale ugla tBp (SI. Analiza: U datoj tacki A povue! nonnalu n na datu pravu p" Na ovoj normali odrediti tacke 0' i 0" tako da bude AO' = AO" = r (gdje je r radijus date kruznice).19. = DT. ed~mo presJek SI111ctrala Ax i By uglova <A i <B cetverougla ABeD.. Srediste trazelle kruznice nalazi se na presjeku simetrale duzi 00' (odnosno 00") i normale n (S1. Otudaje AA+rn=~+~+~+&=~+BN+~+®=BC+~. DN = DT" AM=AN i PC=CQ. tacka E se mora poklopiti sa tackom D" Znaci cetverougao ABeD Je tangentni.ir~je tri stranic: datog cetv. 127 . = -DT.2. dobije se: AB + CD = BC + AD. BP = BT. Neka.. tada bi se tackolll C mogJa povuci tangenta CE na avu ~!UZnlcuo pri ~emu se tacka E nalazi.l + PC + DN + AN -DT.~. E S S1. => DT. to je tvrdnja teoreme oeita eVidi dva prethodna zada'tka). CE i DE stranice trougla CDE. c S1. + DT. NiP.2. DP=DQ.LBC i SP.na pravoj AD. 'L--+-rr-. to je posljednja jednakost nemoguea (svaka st:'~nica. Kako je cetverougao ABeD tangentni. dodirne tacke krznice upisane u trougao ABD.18. dodirne tacke kruinice upisane u trougao BCD (SI.~lllznlca dodlfuJe I pravu CD (cetvliu strantcu).2.2. ~o~lrIvala sfranicu CD. + PC+ DN + AN AM + (BD-DT2l + CQ + QD = (BD-DT.35.LAD. sto znaci da L\CDE ne post?]I. Neka za <'-etverougao ABCD vrijedi : AB + CD = BC + AD (S1. pa je deltoid tangentni cetverougao. Uputa: Neka je srediste date kruznice tacka 0 i neka je data prava p" Tack0111 A povucimo tangentu t na datu kruznicu" Neka je B presjecna tack~ prave p i tangente t. . Neka su M. b " CD-CE =AD-AE => • CD-CE =DE Kako su CD. 236. a P.33.). Treba dokazati .trougla vecaje od razlike drugih dviju stranica). \a. NiT.2.2. o 2. ~. Tada i.2.23. za koji vrijedi: AB +CE= BC+AE. DT = DT.. Neka su tacke M. SN.20. BC i AD tako daje SM. S1. Prema teoremi 0 tangentnim duzima. Aka kruznica k(S.LAB. Je presj~k ovih simetrala tatka S.S' 0" '26 p B s S1.21.2.

2.47.). Koliko U ovom slucaju krui.kru~l1ica. vrijedi: k' a kako je AB SI. Analiza: Neka je prava t koja sadrzi tacku A tangenta date kruznice.).26. 2AO. Na pravoj SA odrediti tacke 0' i 0" takoda bude AO' =AO" = R' (gdje je R' radijus druge kruznice).~3'l!yuta: Tangen~a!' iz tacke B na kruznicu k(A.2. r 2. D SI. Otllda je MN ~ 2MT = AM+BM ~ AB. 2.2. to sc tacka T maze odrediti kao presjek date kruznice i kruznice nad precnikom AO. Analiza: Ako je t zajednicka vanjska tangenta datih kruznica k i k'. Kako se kruznica k" i njena tangcnta t' mogu konstruisati (Vidi zadatak 2)8. 2. Ako je jedna kruznica u unutrasnjoj oblasti druge kruznice.2. 2.41. R) i k(S'. 2..ce polupravu OA u tacki P . Neka su AB i CD dvije jednake tetive kruznice k(O.39.).27. NlJe tcsko zakljuciti daje T srediste duzi MN (MT~TN).38. a tacka T pripada kruinici precnika AO. N~~a prava kOj. moze se odrediti i njena dodiql. T na duz 00' je jedina zajcdnicka unutrasnja tangenta ovih kruznica. Kako su tacke A iOdate.26.A i B dodirne tacke jedna V3!lJske tan~e:lte . pa prema PltagonnoJ teoreml vnJedl: ' 1'0.jR.+. DUagonale deltoida Sll normalne. R). 2.42. = AC + BC.2.2 ~ O-O~2 _ PO 2 ~> SL2. Prema teoremi 0 tangentnirn duzima. R') date kruznice i tacka A neka pripada prvoj kruznici. Norma!a l! tack. Prava koja prolazi kroz tacku T normalno na BT je trazena tangenta (SI. Dvije kruznice imaju samo jednu zajednicku rangentu kada se dodiruju iZllutra.Tada je trougao 00 Ppravollglr sa hlpotenuzom OO'(~R+r) i katetama PO'~AB i OP (~R-r).nice imaju zajednickih vanjskih tangenti? lzvedi konstrukciju i dokaz.'"abc . Ako je T dodirna tacka ove tangente.'! tacka C. Neka su .--vab = 2-v ae + 2-v be . R-r). Prema prethodnom zadatku i oznakama na S1. R) i k(O'.a pro. odnosno kruznice k"(B.2. --2 AB' =4Rr ~> Aw2 ~ (R + rJ' ~> AB' ~ .2.2.45.29. Neka . 2. Srediste (raZene kruinice nalazi se na presjeku simetra!e duzi O'S' (odnosno O"S') i prave OA (SI. Upllta: Cetverollgao AOBO' je deltoid.lazi tackom 0' sije. tada je prava t' koja pro!azi sredistem kruznice k paralelno sa tan(fentom t tanocnta •••••• :::: -_" '::J Ne~a je T dodirn~ tac~a dati~ . Dodirna tacka trazene :r -Jab & .rr.37.. tangcnt"c t dobije se na presjeku poluprave Be i kruznice k'.44.Jabc 2.).23.(R _ r)2 z. A o o SI. vrijedc jednakosti: AM ~ MT.' tada ove kruznice ncmaju zajednickih tangenti.fb~' ~ = -.25. Dvije kruznice imaju najvise cetlri zajednicke tangente (dvije valljske i dvije ullutrasllje) i to onda kada je njihova central no rastojanje veee od zbira radijusa.27.25. 128 129 . 10 je: 2 r.Jabc ~> .29.46.'Ie kruznice k(O.). tada je trougao AOT pravougli sa hipotenuzom AG. r) dodiruju izvana u tacki" T (SI. BM~MT.: dauh kruznJca 1 neka ullutrasllJa lallgenta sijece vanjske u tackama MIN.2.2. R+r) paralcllJaje sa trazenom zaJcdnJckom unutrasnJom tangentom datih kruznica i od nje udaljena za (SI. Analiza: Neka su k(S.

ABCjednakokraki sa osnovicom BC i uglom pri vrhu A od 36° (Vidi S1. b.31. osnovica i krak jednakokrakog trougla koji ima SI. Nekaje !'. to je CD<BC. Hipotenuza ovog trouglaje dva puta veca od navedene katete (Za5to?).). 2. dosli smo u situaciju kada krak jednakokrakog trougla. c := SU te i. C SI. tada kazemo da 2.BCD jednakokraki sa uglom pri vrhu od 36°. oznHc<)valllO i sa d(Al3).54.a) DA b) DA c) NE d) NE 2.2. Trazeni odnos je 1:2. !'. 5)~1 b) NZM(4.49. Talesova teorema I CB = __4_ d) AB = 5 AC = 6 b) AC c) = 2.ena polara (SL2. tadaje prava AB traz. Trazeni odnos . Osnovica Be se u AC sadrzi jedanput i dobije se ostatak DC. Ako .32).48. produzena proporcija.57. dalje. Zajcdnicka mjcra (ZM) i najveca zajednicka mjera (NZM) dvijc duzi. 130 AB predstavlja. koji ima pri vrhu ugao od 36°.59. 2. sada treba CD nanijeti na duz BC.Ie odnos dvije duzi jednak odnosu druge dvije duzi.2.58.33.a) = CB 24 4 5 AB 5 AC AB 2.2. ponekad. to .2.34.2. Uputa: Tackoll1 P konstruisati tangente na datu kruznicu. Samjerljive i nesamjerljive duzi 2.Ie trazeni odnos 3:2.53.60. 6)=2 c) NZM( 10.55. Kako je DC osnovica jednakokrakog !'. I Oznako.61.50. Na primjer.52. Dakle.30. o p Sli AiB 2. Po postupku mjerenja. 2. eVidi prethodni zadatak). Analiza: U jednoj krajnjoj tacki date duzi AB konstruisati ugao jednak datom uglu ~ «ABt=~). Mjcrcnje duzi. Centra Ina rastoJanja OM i ON posmatranih tetiva su jednaka jer su odgovaraju6e visine podudarnih trouglova (S1. Mjcre"i krak AC osnovicom BC nanosimo osnovicu Be fla krak AC.2. Uglovi na osnovici ovog trougla su po 72° (Zasto?). Ovo.). 2. aka je ba dc ' kazemo da su a. B C pri vrhu ugao od 36° su dvije nesamjerljive duzi.duzinu duzi AB. Srediste trazene kruznice nalazi se na presjeku simetrale date duzi AB (tetive) i llormale u tacki B na pravu t (tangentu).56.). Uputa: Vidi prethodni zadatak! cetiri duzi proporcianalne.BCD. 2.BCD. d cetiri proporcionaine duzi (SI. 60)=10 2. Upula: Zadatak se l~jesava analogno prethodnom.39)=13 c) NZM(lIO.30. mjerimo njegovom oSllovicom. Vrh A trazenog trougla je na presjeku simetrale tetive AB i dobijene pomocne kruzllice. 131 . Otudaje AB BD = Be). Ako puvucemo simetralu BD ugla ABC dobicemo dva novajedllakokraka trougla i to : LlABD i A = A S1. Proporcionalnost duZi. znaci da se ovaj postupak nece nikada zavrsiti. Ako dodirne tacke t~ngenata. Kako teziste trougla dijeli svaku tezisnicu u odnosu 2: I . 15)=5 b) NZM(13.). Mjera duzi.a) Najveca zajednicka mjera datih duzije jedinicna duz: NZM(2. geometrijska proporcija. Kako je !'.3.a) NZM(l6. 2.Ie ]:2 2. sto. gcometrijska sredina dviju duzi.2.31.51. koji ima ugao pri vrhu ad 36°.Tada su trouglovi MOB i ACOD podudarni (Zasto?). U dokazu se koristi teorema 0 ug\u izmedu tangente i tetive (SI. Analiza: Datu duz AB uzeti kao tctivu i konstruisati kruznicu iz koje se ta letiva vidi pod datim uglom ex.24)=8 2. 2.33.2.

paje data dui AB tackarna C i D podUeljena na:trijednake duzi. NeJ>.6Y.a ove para!ele. Tacka M na duzi AB dijeli datu duz 11 odnosu 4:3 iznutra.70.T " OC .ska ~:ed!na dvUu . po konstrukcUi. a) (S-x):x=7:5 ¢. DaJje se konstrukcija moz. odnosno.OA . S1.> bc=ad ¢. odredimo tacku A taka daje OA =2 em. )_. sijeku dui AB 1I tackama C j D.a) Odaberimo ma koju tacku 0 i poluprave Ox i Oy. Ove prave sijeku duz AB redorn. A 1 • A . a zatim povuce paralela CM sa pravom BD.> b-c'=a'd. Tada vrijedi: ' -. BDII CM.2.'.11oparaleie. Dalje je. (cija je na G) za kOJu vI"IJed.63.69..A2 A. C -a +a ¢.h As.> 6x=4 ¢.69.OA=OD:OC=4:1. tacaka: A]. Tacke A3 i B odreduju jednu pravu. graficki.38.2.73." A. u tackama C i 0 i vrijedi: ---------AC: CD: DB = AA. : A 2A 3 . c) x = 8 5 (ac + c'~' = (bd + d'~' A. 2.a) .a) Iz kraja A date duzi povllcemo 111a koju polupravlI (koja ne sadrzi tacku B). duzi AAj. odaberemo proizvoljno!). b N'a d ' popupravoJ ' .i. 5 y A C D B 2. j A 9 .> 3x=2 ¢. (1+4+3=9).)B. = -~---- AM: MB=AC:CD=3:2. ina njoj odredimo 9.> 7x=5(S-x) ¢. Na pOlL . 2.J.72.> 2 OC=1 Traiena duije x=OB.3S SI.' . Po. 2.3) x:a=b:c ¢.Ladatak se maze r~jeSiti ina slijedeci nacin: Data proporcija se maze napisati U obltku x:a:::::a:(a+b). 2. ~~~i' Geol11et~ij. redol11. (Tacku A. CD =2 em. : A. ~razena duzje x=OD.0"4 Uputa' .37. OX odredi se tacka A. . OD:a=a:(a+b).A.2. U prvo1l1 slucaju se na polupravoj Ax odrede tacke C i D tako da vrijedi d(AC) = 4. Sada vrijedi: 0 --B. tako daje _ .2. proporclJa a: G = G : b.> 4+2x=8x ¢.A6Aq -"} => AC: CD: DB= 2 SI.>a:b=e:d. c) i d). kroz tacke AJ A2 povucimo prave. Tacka M dijeli duz AB u odnosu 3 :2.smatraju se rna koje poluprave OX i OY. PraJelno sa ovom pravoni. . d(CD)~3. L. to su jednake i dul... Na analogan nacin mol.> 12x=25 ¢. 132 133 .i II zadacima b) I c). Dokazil'CSL2.A 3 .> 100-10x=20x ¢. Na polupravoj Oy odredimo tacke C i D tako da bude OD =4 em i OC = 1 em. tpravOJ OA::.a i tacka B tako da bud e -OB ::::a+.. CD i DB. a na poJupravoj Ox = tako da vrijedi: AA. dva nacina rjesavanja ovog zadatka. Vidi zadatak 2. A 7 . d) G= 2J2.71.erno odrediti i dul. CD - A 2 A.36. AlA} i AlA3 jednake.39.66.). Tackom D povucimo paralelu DB sa pravom CA.'>a2bd+b22_2bd'd2 1111 . OY. OC =a. tako daje Tackama A2 i A6 povucel..._- AC CD 2 A 2 A" --.> x:5=5:12. Dat· e plOporclJe ormlsatl. OB. a) G'=ab=9 => G=3 b) G=4 c) G=6 5. A:. ( so paralela AD sa pravom Be.> 30x=IOO ¢. B z~datku pod a). A 6 . "fackom A povlIce .¢. OD=4 x = ab = ~ c 10 b) x = . Na polupravoj Ax (koja ne saddi duz AB) treba odabrati tacke A" A 2 . Kako su.e izvesti kao u zadatku 2. t a k0 caJe j .datih duzi (cije su duzine a i b ) je dul.11.sa pravom A.> x:2=5:3 " _ c) (2+x):x=8:2 ¢.> 3x=10 ¢. A. - 4 4' DB. A3 A C =3 em.> x:2=1:3.a) Pokazacemo. SI. OD· _-. rugoJ odredi se tac'ka C .> 7x=2S-Sx ¢. A C D b) c) d) Ove zadatke ljesavamo analogno ¢. Zadatak rjesavarno analogno prethodnom zadatku. se~ mogu trans f " . 2.i AC.2. b) (10-x):x=20:10 ¢. D OA=2 C 0 OB=x A B ~--~~----------~~ Na analogan naCin se mo~m odrediti i duzi tl zadacima h).

Tel:is!c trougia'nalazi se na presjeku pravih CC' iBR. x:a::.2. a:b SI.__... A' ~+_~ c C' B' Poyucimo pravu b koja}e paralelna sa pravom AC. redom u tackarna DiE. .242.Vidi SL2. Presjek prave CD i prave AB je trazena tacka N. a na polupravoj By pronadimo tacku D za koju vrijedi d(BD)=3. _ .78.. Tada prava ce' sadrzi tezisnicullABC (SL2AL).a) X = ':'!:. redom sa P i Q..a) Uputa: x b) Zadatke b) c) i d) rjesavamo analogno zadatku pod a). S ! = a a 9 b --y---7-""~ a t--------- c) Uputa: x=ab 2.U drugom slucaju fla paralelnim polupravim suprotnog smijera.. Prava CD sijece dat uz AB u tacki M kojaje trazena tacka... prema Talesovoj teoremi i koristenim oznakarna na sliei 2." .81. Povucirno pravu p kojaje paralelna sa pravom AB.74.45..76.. Nekaje R srediste duzi PQ. x:1 =a:b. ---\\- R b x ~a2:b bx~a ¢.77. x:a~a:l b) X = [. Neka prava p sijece prave AC i BC.> x:a~b:c c) x ~ be ¢. Neka je MBC posmatrani trougao ciji su vrhovi A i B nepristupacni (SL2A.a) Ako datu dut je x=AD. 135 .> ------~ x:b~b:l c)x = a:b ¢. .79.).> .40.> x:a=c:b b) x ~ ab ¢. 2. Nckaje vrh A datog trougla nepristupacan. Povucimo pravu a paraleino sa pravolll AB i presjecne tacke ave prave sa pravim Be i AC oznacimo. Nekaje C' srediste duii B'C'. c) 2. 2.. tada S L2..2 ¢. . Povucimo paralelne poluprave u istom smijeru Ax i By. Nekaje Ax ma koja poluprava i neka vrijedi: d(AA.75..> x:b~c:a [. Zaista. od kojihjedna ima pocetak u tacki A..a) Nekaje AB data duz. Dokaii! SL2. A~------~----7B A~-------4Nr----~B Zadatke b) c) dJ rjesavamo na analogan nacin kao zadatak pod a). Uputa: Datu dui AB treba podijeliti na 7 jednakih dijelova. vrijedi: AN BN AC BD 2. a~AB tackama C D podijelimo na jednake dijelove.- ¢. 2. . a druga u tacki B odredimo tacke C i D tako da vrijedi d(AC)~4.. D C Drugi nacin _ 3 Prvi nacin C 4 2. Dokazi! c 51.c . ltd . c a 2.- 134 ¢.12..44.)~d(AjA2)~d(A2A3)~ ~ d(A3A4)=d(~A5)~d(A5A6)~d(A6A7). redam.: a2 w ¢:) j d).a) x~a' . Prava BR 'sadrlOi tezisnicu BB' datog frABC.> ¢:) bx::::.> x:l=a:b ¢. Prava CS sijece pravu AB u sredistu stranice AB.4 I b \ P .39.43_ A 4 A ~ 3 ~A~--------~rC~----------~D~----------~B Analogno ljesavamo zadatke pod b). Presjecne tacke ove prave sa pravama AB i BC oznacimo. d(BD)~3.. Na polupravoj Ax odredimo tacku C tako da je d(AC)~4.80.82.> x:a=b:l. _ . sa B' i A'. 2. Neka je S srediste duzi DE.

.86. SO c) 11' 5 I ~S. AB. ' 'iJ.. sa pravom Be.:::. A. . Neka prava koja tacku A sijece pravu AC u tacki D.:} .. i 9' 29 29 2 2 7 3 9 7 2 75 90 24 . Prema teoremi 0 odnosu odsjecaka na pravima pramena da bUde OQ =n. AM=2MN MN=2NB 2. vrijcdi: BC: CD:= BM : MA. b i c...90.. x 2.a) l-. ....48. od preostale dvije simetrale trollgia. proporclJa SVOdl na ~~_~ ah= B AM'" Vrijedi i tvrdnja obrnutadokazanoj. Kako je BC: CD = BM : MA i L\ACD jednakokraki. odakle se dobije: {[ m 13 m . Dokaz ove-tvrdnje prepustamo vama.= .. a) AC: CO = BD : DO => - n A Posmatmjuci neku drugu.m=19~.88..46.2.0CD su slleni. na analogan nacin dobivamo da Sli dvije stranice'trougla proporcionaine odgovarajutim odsjeccima na trecoj stranici odredenim simetralom ullutrasnjeg ugla. Nekaje M tacka presjeka sil11etrale vanjskog ugla kod vrha C i prave AB . \ d o p \ C \ b \ ---'b-. . b 60 195 . a na stramCt a su 19 19 17 17 65 70. vrij~di: a:b=m:n .2.._.:ansverzali dviju [j" paralelnih pravih). 13 15 . -<>-_-"--_ _"""0 2.pa...87.84. \. 2. daje. a na polupravu Oq datu duz d.'"'" 13(4~111)=15m :::::? 28m=S2 => 1J1=-. ..<.86. 14 i se navedena.. to je: a:b=m:n..' . Nije tesko zakljuciti daje 6ACD jednakokraki.::. NA611 BA. Na:po]upravu Op nanijeti date duzi a.2.c).~ .195 .' . Nekaje D tacka presjeka prave koja sadrii 1acku A i paraieln<l je s~ simetralom eM.10·7 AC=--=5. c) AC=7.I~~=A. tadaje prava eM simetrala unutrasnjeg ugla trougla sa vrhom C. Osobine simetrala unutrasnjeg i uporednog vanjskog ugla trougla S1. .::.. Na kraku Ox odrediti tacku P tako da je OP =111.-_ _ _ _.47.-n b 14· 15+x Odsjecci koj i odgovaraju stranici a Sli m '=182." __ ~. L\ABC i aka je SL2A6 q b) OC=4 sadr~i CO·BD AC=-~=.. Neka je eM simetrala ugla kad vrha C.= ... ..t.n=-. 36 40.83. Napomena: Vrijedi i obrnuta tvrdnja:Ako je M tacka na stranic. DO 11a presjeccnil11 paralelnilll 1ransverza!ama. 195 181 13 15 20 IS 4 5 b) 3 2. SI.. Vidi SI.. '"'" ". (uglovi CAD i ACD su jednaki kao naizmjenicni na . b C-m 15 4--111. 7 As MA411 BA.a) => '"'" ~=--.6. C . a'stranici b su 136 137 ..85. n '= 195.45. BM:AM .4..n~15+195=21Q 1J. Troug!ovi AOAB i . 2... AC=CD.=195.2. .-. 7 7 52 . '9 I 9' 1I a 111a 13 x . A S1..Od sJeccI na stran!Cl su: . Zalo su odgovarajuce stranice ovih troug!ova proporcionu!nc. A M N B m 2.Ncka su min odsjecci na stranici c. a Be: CD = BM : MA.2. . C A.\ .0B=28 2. . . . Formulislte tu tvrdnju i pokusajte provesti njen kraku Oy tacku Q taka dokaz.89. Prava koja sadri! datu tacku M i koja je paralclna sa pravom PQ sijece krakove datog ugla u traienim tackallla A i 13 (Aje na kraku Ox). Prem3 zadatku 2.

96. 49 60. 2.. c) Odsje~ci koji odgovaraju stranici a su. AC = AB datog trougla vrijedi: b=m+n. uzeti ga za centar hOl1lotetije i birajuci koeficijent homotetije k. vrijedi: a:b:::m:n ::::> m(m + 11) a:(m+n)=tn:n => a = .2. SI. 2.92.91 " :::::-119 In "=-. 2. 52.=.91.49.. 2... ) be ====>-==-=>cAN-h =aAN =>AN=-Be NC' a AN~b c··-a' ab NC=-···. 560 i 588 ..95.. t39 ..m=20.. Prema teorerni 0 => -- ac -- A SI. C HOMOTETIJA GEOMETRIJSKIH FIGURA 2. SI.102.. Odsjecci koje simetrale unutrasnjih uglova grade na stranicama su : 560 . odrediti hOl11oteticnu sliku datog trougla..n 2 b) C' 2 a 2. uzeti obavezno k>O.2../ ._··.97. Uputa: Za koeficijent homotetije uzeti ma koji negativan broj.\ B' A' o SI...a) B '. postupiti kao u zadatku pod a)..... 80 -. c~a ~. Za krak b"... Prema teoremi 0 simetraJi unutrasnjeg ugla trougla i datim o~naka111a na slid 2. . 41 41 4 4' 7 7 Od~jecci koje 5imetrale vanjskih uglova grade na stranicama datog trougla su: 60 i 80. c n C n 3 n Odsjecci koji odgovaraju stranici a su m'=10~ n'=6..93. Nekaje AD simetrala ugla ABC jednakokrakog trougla sa osnovicom BC=a.:- m"=12. .56.99.. a stranici c su -.··· .:-=> n=15.2. c) Ovdje je centar homotetije tacka presjeka simetraJa unutrasnjih uglova trougla. 40 iSO.. 588 35 ..5 i 73. . b+c b+c si~~rali vanjskog ugla trougJa i datim oznakama vrijedi: AS AN c AN (_..5. 11 B 2.... b) A. A' 2. / . D:.a) a m b+n 4 5+n ::::.·· ..I --.. · · · ab BM=--.. U svakom zadatku su uzete proizvoijlle tacke A i B na datoj pravoj ~.. Uzimajuci OYU tacku za celltar homotetije..50. .52./ . 2.94. 101.. ····-A.:} -::::.· B/ 138 ' B' A' SI.55.. 2.... a)~//~B.. Uputa: Za koeficijent homotetije lizeti ma koji pozitivan broj.MC=--../ ..~.--pB . za stranicu b su 24 i 36 za stranicu c su 75 i 90..2.. I -' I -.. Koristeci !eoremu 0 simetrali unutrasnjeg ugJa trougla dobivamo (b+c)·BM=ac 2....100. Tada vrijedi: a:b=m:n => 6:b=3:4 => b=8.a) Konstruisati ortocentar H datog trougla (Ortocentar je presjek pravih na kojima su visine trougla). odnosno. 2.2.. A B Uocayamo da se uyijek homotctijom prava preslikava u paralelnu pravu. b) Za cental' homotetije uzeti S (presjek simetrala stranica trougla) i postupiti kao U ovom zadatku pod a)..98..a) b:c =MC: BM.S. C)o~'Q//O/A' . n"=15... b:c=(a-BM): BM => b· EM =ac-c· BM => B o""":.. ~A B 2. ···· .49..0/········0.

dobijamo trazeni trougao.'.109. Analogno se dobiva vrh D. . Ako kruznlee imaju zajednicke vanjske tangente. Isto tako. Ad IMP AB=2MN. lIzimajuci rna koju tacku 0 za ccntar homotetije i koeficijent k=3 (moze i k=-3).g za~O.:··.e•.hollloteticnim preslikavanjem ovog trollgla.O. Poluprava OC' sijece posmatranu kruznicu u D C tacki C kojaje vril traz. 2.110. 2. J 12..BC u trazeni ""A'B'C'.62. BC=2NP.vrhovima oVlh trouglovaje centar homotetije datih trouglova.I. SI. Nekaje 0 srediste opisane krllznice oko datog trollg!a. Dokazati! 2. lSI..a) y . ..V. I M s S1. Dokazati! SO SM OM R SO' ~ SM' ~ O'M'. 2. U svakom slucaju se prava preslikava u sarnu sebe. .~ c. M prema Ta!esovoj teoremi. Aka su radijusi kruznica razliciti. Analiza: Ako je MBe dati troug'ao.il.. BcllNP. 2. Up uta: Tacka presjeka pravih koje su odredene odgovaraju6i~. B Prema tcoreilli 0 srcdnjoj duzi (raugla. C' . 2.. R) i k(O'..'.t. Na poJupravoj AS odredimo tacku B' t~ko····... AC=2MP.x_'_ _ _ _ _ _ _"" "" b) 0' x' 2.111. C .Anallza: Neka je ""ABC dati traugao.10S..ABC.'. . a koeficijent je k=-2.Iz gornjih jednakosti se vidi da su 0 i 0' homoteticne tacke.:Vrhovi Ai B su normalne projekcije vrhova C i D na precnlk MN. R'J.A. r) data kruz~ica.. vrijedl ABIIMN .106 .2. Neka su na slijedecoj slici date kruznice k(O. Neka je 0 srediste straniee A'B' ma kojeg kvadrata A'8'C'D'.2.... . sto zilaci da su srediSta posmatranih kruznica homoteticne tacke za koeficijent homotetije k=RlR' i centar S..l.~o~~~~~~i~~i::I~~!to.58.. B centrom u'A i koeficijentom k = OB': OB preslikava dati Li.:~:.108. ~ R' => 140 141 ...i.'.>.a) i b) Homoteticna sllka datog uglaje isti taj ugao. Nekaje MN precnik kruznice k(O.•.MNP paralelne i.•. .enog kvadrata. .. .~. c) i d) Homoteticna slika datog ugJa je ugao unakrstan datom uglu.l. jer je B'C'=C'D'=A'D'=A'B' daje: AB=BC=CD=AD. .:: .. . .. R)...113. odakle neposredno zukljucujemo.2.'.2..61.. 104. Analiza: Nekaje MBC dati troll gao i k(O.~":. tadaje trazeni 0 ~~~::l~~~i~. A P SI.:~:<" [\~:.103. kruznice k'.•.. Ako odredimo centar homotetUe S i koeficijent k date kruznice i kruznice kojaje opisana dato111 trougiu. Svake dvije kruzllice su hOllloteticne. tadaje eentar homotetijeovih kruznica presjecna tacka tih tangentL 2.60._. kruznice su homoteticne direktno i inverzno. To znaci da su odgovarajuce stranice trouglova MBC i n.'. Centar homotetije dviju kruznicaje presjek prave'koja prolazi krajevima paralelnih radijusa istog smijera j prave'koja saddi sredista krumica (osa dviju kruznica). to je. njihov odnos je stalan.. k' N S'o OC:OC'=BC:B'C'.Centar hOl11otetije je ieziste T n. Dakle. 2. Prema Talesovoj teoremi vrijedi: OD:OD'=AD:A'D' .. . .U trougla . To je bro] 2.. a O'M'=R' radijlls kruznice k' kojije paralelan s~ radijllsom OM u istom smijeru. Homotetija sa A. Pokazimo da su dvije kruznice razlicitih radijusa direktno hOl11otcticne. Nekaje OM=R!TIa koji radijlls kruznice k..not. da bude AB' =m. ma koja tacka M kruzniee k homoteticnaje za istu homotetiju sa tackom M~.oc: OC' = OD : OD' .. dvije kruznice razlicitih radijusa su homoteticll0. Kako je CB para1elno sa C'B'. 2.

S'M).122.M i SA homoteticne. a slicni trouglovi imaju sve odgovarajuce uglove jednake. 2.117. 2. Dobijenu kruznicu k SI. A'C'~24cm..reclmo MiN. tb) sijece kruZnicu k' u tacki B' kojaje srediste stranice AC trazenog trougla. rna koja kruznica koja dodirllje krakove ugla.6.4x=16 ~> x=40m. Posmatrajmo tacke S' i M u kojima paralela sa pravol11 SA sijece prave 5 i p. _.2.2.0. -Vrh A trougla dobivamo kao presjek poluprave CB i krulOnice k. odrede se tacke presjeka ove kruznice sa pravom p.2. Analiza: Neka je duz Be jednaka datoj duzi a. Neka je p prava odredena datom tackom A i vrhom 0 datog ugJa. Nlsu slicni. Konstruisimo skup tacaka iz kojih se ova duz vidi pod datim uglom. 2.875 m 2. to ce i druga da ih dodiruje.121. i na presjeku paralele sa -S~M (iIi S'N) krot.2. I'----c----"'" !lABC u !lCDE (Zasto?). S r -_ _ S' k' o x SI.IIS. to su"oni slicni.116.= 100crn =20c01. r!).=) preslikava D E CD .2.2. Neka trouglovi !lABC i !lA'B'C' imaju paralelne odgovarajuce stranice (SI. Tra2:eni uglovi su: 75° . homoteticni.119.datu tacku A i simetrale s da-tog ugla nalazi se srediste S traZene kruznice.) Tada su uglovi BAC i B'A'C' ugloyi sa paralelnim kracima istog (iIi suprotnog) srnijera i kao takvi su uvijek jed~aki.) .2. Ako su A' i B' tacke na katil koje odgovaraju mjestima A j B tada vrijedi: A'B' ~_I_ AB 50000 = A'B'= AB =lll.4 ~> 0. ovimje tvrdnja iskazana u zadatku i dokazana (S1.CDE imaju ijedan zajednicki ugao.66. jer prvi trougao nema ni jedan ugao od 60°. recimo k'(S'. Analiza: Nekaje kruinica k(S. Sada se uocava postupak konstrukcije trazene kruznice. Homotetija H(C. Kako prva kruznica dodiruje krakove ugla.'. 65° i 40°. J 20. k). ~ ) u kruznicu 2 k'. Centar S ove kruznice pripada simetrali s datog ugla. R) trazena kruznica koja dodiruje krake datog ugla xOy i sadrii datu tacku A.za homotetiju B(O.123.67. Slicnost geometrijskih figura 2. 2.paralelu DE sa SI. Dalji postllpakje ocigledan.63. Odnos rastojanja dviju tacaka 11a geografskoj karti i rastojanja odgovarajucih mjesta u prirodijednakje razmjeri karte. Na slranici AC datog trougla uzmimo llla koju tacku 0 i povucimo.).66. y c ~ A' A S' S1. pa su ovi trouglovi. Zato su hOllloteticnc i kruznice k(S" R) j k'(S'. Kako Sll homoteticne figure A B uvijek i slicne. S A k S A A 2.6.2. Konstruise se.125.o0n. koristeci osobine slicnih trouglova dobije se: x:8 ~ 2:0.67. 142 143 . Ako je x duzina dalekovodnog stuba. 2. stranicom AB. CA . Kruznica k(B.64. Kako su uglovi sa normalnim kracimajednaki (ako su oba ostra ili tupa). 50000 50000 5 B'C'~30cm.65. Srednja duz trougla paraJelnaje sa odgovarajucoll1 stranicom.124.11S . preslikajmo homotetijom B(C. 2. A'B'~ 3750 m 2. x~!3.paje ugao CDE jednakTIglu CAB (ugloyi sa paralelnim kracima istog smijera). to se zakljucivanjem kao u prethodnom zadatku dokazuje da Sll dati trouglovi slicni (SI.65. 2.2.-Prema Talesovoj teoremi vrijedi: 9~=S'M=k OA SA ' pa su duzi S'. SI. Kako trouglovi LlABC i.

iskazana U AB \ ==) I A'B' ovom zadatku. je predstavljen LlABc:: sa datim elementima.126. I 34. odnosno A'S} sa odgovarajucom stranicolTI.2. 2.slI F i.-:-=-·=-=--. odak!e zakljucujcl110 da su sve tri stranic. I .. CAD= -< C'A'D' . Na SI.68. jer imaju po dvajednaka ugla. rca b ===. odnosno A'B' (SI. Vrijedi: LlABD . Neka su DiD' dodirne tacke ovih kruznica i stranica AB. To znaci da posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla.6.6. tvrdnja izrecena u ovom zadatku neposredno slijedi jz prethodnog zadatka. 0' a' b' c' 2.odnosna. Tadaje obim ovog trougla O=a+b+c. Prcma teorcmi 0 srcdnjoj duzi trougla i datim lIvjetima vrijedi: AB=2A "B' .70. --.~ABE j 6A'H'E' Sll slicni.c=kc'.2. Neka su AD i BE dvije tezisnice . odn05no A'8' i neka su E i E' presjecne tacke simetrala AS. vrijedi: ' Na analogan nacin se dokazlije proporcl0nalnost preostalih tezisnih duz.LlA'8'E' (Objasni zaSto')).127.129.-- propolT1Ja: C abc a' b' c' -=-=. Aka jednakokraki trouglovi im~ju jednake uglove pri vrhu: tada su im i uglovi 11a osnovicama jednaki (Zasta?)..ABC ! f::.~'B'D' i LlABE . Nekaje LlABC ma koji trougao (SI. b=kb' . to je DE jednako polovini visine tfOugla iz vrha C. Nekaje BD jedna teiisnica i T tezi5te oyog trougla.-= k G = a+b+c = ka' +kb' +kc' => = k(a' +b' +c') = kG' o abc -=-=-=-(=k). pa za njihove stranice vrijedi . Prema teoremi 0 C simetrali unutrasnjeg ugla trougla i datiffi uvjetima. dobivamo AE: EB = AD : DC. o· B F 2. A'C' A'B' A'D' pa su trouglovi LlACD i LlA'C'D' slicni.icna trougla (SI. r) k'(S'.F' podnozja normala splls~enih iz E i E~ na stranieu AB.e prvom trougla proporcionalne sa odgovan. Kako Sli stranice slicnih trouglova proporcionaine odgovarajucim visinama.130.).ABC I A "D' i 8'E' odgovarajuce tezisnice trougla . Neka su 1I dva sliena trollgla LlABC i LlA'B'C' upisane krllzniee k(S.68.70.).===::::::> ===.2.. trouglovi BTF i BDE su slieni. C' SI. 2 2.. S'D' A'S' A'S' AE' A'E' A'B' S'D' A'B' r' c' a' b' 1.. Zudatak se tJeSava analogno prethodnom. prvom trouglu slicnog trougla. pa su uglovi SAD i S' A' D' jeqnaki). sto znaci da'su trouglovi slicni. AC=2A'C'. Nekaje ~BC slican sa LlA·B'C'. Neka:-iu . -~ 145 . b' j c'. (Ugao SAD jednakje polovini llgJa CAD. BT SI. Neka Sli odgovarajuce stranice drugog.===::::-. to vrijedi: MA:MB =AE:BE -----MA:MC=AD:DC Iz gornjih proporcija i datog uvjeta MB=MC.:=a'+b"+c'. Nekaje CD tezisnica LlABC. Ako-iskoristimo osobinu tezista trougla mozemo zakljuciti da vrijedi: BD = 3 . poje: c B' '~ A B AD AB AD' AB' ==== i BE = BE' AB =-= AB' ::::::> AD BE A'D' BE' E' ::::::> f?' F' Trouglovi . BC=2B 'c' . 1. k=~ (odnosno k=2). Kako su stranice slicnih troug1ova proporcionalne..ADS i M'D'S'.6. A' 2 ' pa.128. to vnJe 1: = == == C'D' A'C' B'C' cime je tvrdnJa.132. 6AEF i 6A'E'F' . a ugao' S'" A'D' je polovina ugla C'A'D'. Kako je'D srediste stranice AC. Otudaje: SD AS AS AE AE AB SD AB .i. sada.: DE: BD.).135. mozemo pisati : D TF BT·-·h BD 3 BT 2 h 2 . a C'D' odgovarajuca tezisnica ~A'B'C'.2.A'B'C'.131. r'). Neka su duzine stranicajednog trougla a. 2.2. Kako su odgovarajuce stranice slienih .133. d' CD AC ( BC trougI ova proporClOna ne. 2.0.A "B"C' dva sl.69. S druge strane.~jllCil11 stranicama drugog. Neka. E .71. 2. posmatramo homotetiju sa centrom _ A 144 a=ka'. }z tacaka D i T poyucimo Ilormale DE i TF na stranicu AB. Obim ovog trougla je O". Tada vrijedi: -_ _=_AD _ 1-< AC_ =_ AB . c ~ -- TF: BT ::::. dalje.2.2. b i c. pa SlI slicni. B Aka. Koeficijent slicnosti je 0' c· 0' B I BTDE A E A' AD A'D' BE BE' =-=-=. a'. dokazana.

0:0' = a:a' = b.. lz eve-· s1ienosti i iz BE=DE sJijedi B SI. 149 .142. Ugao <ADB je vanjskl ugao ~BCD.136. AB: AC = AD: AE.' =60.18' P. DB =n. Pravougli trougao koji imajedan ostar ugao 35° ima dmgj ostar ugao 55° (zbir ostrih ug16va pravouglog trougla je 90°). Kako je jedan ostar ugao drugog pravouglog trougla 55°. Kako su homoteticni troqglovi i 51icni. -AB -AC ~ =~ C DB m+n 12 111. Prema datim podacima zakljucujemo daje AB=BC. proporcionalne su sa stranicama drugog trougla. odnosno..147. 45 J 2 36. x=8 2 . 1z ave slicnosti zakljucujemo: 1. pa su slicni.137.=> n s n 11.) i .155. 2. Neka su AE i CD dvije visine ovog trougla.=-.5 . AC: CD = BC : CE. - O. ugaojednog. 2.::". odakle slijedi proporciona]nost odgovarajucih stranica: AL~_~-==. 146 - 2. 0 :O · =a:a .140. . 0' ~ 0.a:a' =h":h.143. pajesu slien}.Povrsine slicnih trouglova odnose s~ kao kvadrati odgovarajucih stranica (visina. T rouglovi . pa su slieni.BCE it-ABE pored zajednickog ugla kod vrha E imaju jos po jedan jednak ugao.2.75. paje CB simetrala vanjskog ugla.5 2. 8 . Tadaje m £. zakljucujemo da vrijede navedene jednakosli.144.2. Neposredno iz zadatka 2. AC·CE=BC·CD.148. pa posmatrana dva jednakokraka trollgiajesll slicna.139. s 6 12 -+1=5 s s A CD ~ JO J2 D m n 60 s 5 S=-.b· = c:e' a) a·=IO. ugao (kod vrha A). A Neka je AD visina datog trougla.[1. <C=<ABE. Medu trouglovima koji su slicni ovom trouglujedan ima visinejednake datim duzima. obima).AD: AC.2. pa su i visine AE i CD jednake (svaka po 8 jedinica). pa su sIienL Ako je j --HD = x.BDE jednakokraki i vrijedi jednakost E uglova <BDE=<EBD. I 46.2.77.73. . pa su 51icl1i. D Dakle. Dmga visinaje 32. Kako je M srediste duzi'BD.Iz proporcije (h+8):h=20:15 dobijemo h=24. 0'=19 em 2.141. B AD=m. 2.: h b=8:5.2.=14 2. Pravougli trouglovi t-ABD it-ACE imaju po jedan zajednieki ostar ugao.2. Zajednicka stranica . to je a:b:c=!O:8:5. AB: BD = BC: NC => AB ·NC= BD· BC ~~ => AN=7NC 2.76. 2. to posmatrani trouglovi imaju po dvajednaka ugla. => a'= 72 . pa vrijedi: P. Uglovi 11Ft osnovici prvogjednakokrakog trougla su po 40°. b'=15.153. 10 6 B = AC =~3. to postoji trougao sa stranicama 10.=p·O. AH:HD=CH:HE => AH·HE=CH·HD. Vanjski u£ao t-ACD kod vrha C je BC JO 5 120°.151.u A i koeficijentom.1BCN Sll slicni. to je dokaz zavrsen. Otudaje: n SI.E.2. MBC 6e se preslikati u t-AD. J 52.77. pa su trouglovi slicni.Ie krak manjeg trougla i osnovica veceg. Pravougli trouglovi t-ADH it-ABE imaju zajednicki ostar ugao. C 147 . C Pravougli trouglovi MDH i t-CHE imaju po dva jednaka ugla. trouglovi L':. e'=20 b) a·=18. Uputa: Paralelu poyuCi sa stranicom a na rastojanju za trecinu odgovarajuce visine od vrha.78. 2. Visine trougla obrnuto su proporcionalne odgovarajucim stranicarna (Provjeri!).]45. a'=4. = ~.B 2. It 12 => . Troug1ovi t-ABC i t-ADE imaju zajednieki . Kako je a:b= hb: h. 7 2. 2.138.=5:4 i b:c= h. 0=39. 2. => BD=2NC. 2. 5 Ger su zadovoljene nejednakosti trougla). pa vrijedi: <ADB=<C+<CBD => <C=<ADB-<CBD=<ABE.0'=59. S1ranice trougla su obrnuto proporcionalne odgovarajucim visinama.154. Neka je D presjek simetra1e ugla ACB= 1200 i prave AB (SI. tada je AH =8-x vrijedi: x: (8-x)=6: 10 => IOx=48-6x => I 6x=48 => x=3. Otudaje AB: AD = AC: CE. 0 = 12. J 36. A 4 D SI..=~ => -+. b'=22. a stranice koje zaklapaju taj D SI. C Trougao L1AeD slicanje ~BCE. e'=25. pa vrijedi: ---SI. Krak veceg trouglaje 25.72. Nekaje L'lABC dati trougao.~--- => 2BC·NC=BD:BC B 2. I 50.1ABD j 2. odnosno. ---AC= 2BC =4BD = 4· 2NC = 8NC D C ~ A 2. II B => h. 2. to je L':..

dalje.. 1 Be AD BC AD BC AD 'BC+ AD 2. AB C D .. c=7..= r. je: <: ~F j/ EO: AD+EO: B. jer je o B SL2. M Iz slicnosti o\'ih trouglova. 2.. .6.=> AC. vrijedi: BE AE = -".Ako je dijagonala AC pravouglog trapeza normalna na :krak BC.. Iz slicnosti ovih trouglova slijedi tvrdnja iskazana u zadatku.:.157. a prava DO je simetrala ugla <D. Dalje vrijedi: a 1 i "DBC.= MC : CD => AB.). Analogno.-. Ugao AMD je pravi (periferijski ugao nad precnikom)./_. CD = BM MC. Supro~ne stranice paraielograma su jednake.J 8 1 Iz proporcionalnosti odgovarajucih stranicala(. pravougli trouglovi "ABM i "CMD imaju po jedan jednak ostar ugao..'. tada su pravougli trouglovi ..= b' 0 ..."B 201.5.= = ... 2..2. 148 - EO EO =+==1 AD BC -- BE+AE=AB. "ABC dobijemo: EO: BC = AE : BA.. _ l ' EF=EO+OF= 1 Pravougli trouglovi MBC i ~ACE su slieni _ b' pa vrijedi: b: AE =c:b => AE = - c ~BCE. Ako je 0 srediste upisane kruznice. 159. SI..Trouglovi ~BOE i "BAD su slicni. Nekaje ABCD dati trapez i MiN tacke LI kojima kruznica nad precnikom AD sijeee stranicu Be. ""<"1>.2.)...79.160.q. to je ugao <AOD pravi. ovih trouglova dobivamo: A ....----.ABC ilACD slicni. pa vrijedi: a:c=7:5 => 5a=7c.B pajetacnoiovo:a:BE=c:a => BE=~. B !2:J. L S1..5 . 1.. -.:""-:.80..85..slijedi: -A-B : -BM." :-S1. pa vrijedi: AE: AF = BC: FC => AE: AF = AD: FC ~~ => AF:FC=AE:AD=> AF:FC=1:4 .. Nekaje D tacka u kojoj simetrala pravog ugla sijece hipotenuzu AS. ._ h:2S=8: 10 => h=20.. pa je BC=AD.2._ Otuda. Kako su uglovi <A i <D suplementni. 2."-.. a E podnozje visine povllcene iz vrha pravog ugla na hipotenuzu (Sl. CD = 4r-.... iz slicnosti trouglova ~COF i 1 dobivamo OF= 1 _ ~CAD. cime je tvrdnja dokazana.0 SL2.83.. A c D Sabiralljem navedenih jednakosti..164. C D SL2. pa se doblvenajednakost moze napisati na slijedeCi naCin: 1 + 1 AE: OE = OF: DF => a c Prema teoremi ~DOF 1 _+ _ _ +O~ .2.~t. BE a2 b2 = AE m 2 n2 30:d=d: 15 d = lS.2. Iz 51i6110Sti ovih trouglova dobije se (S1.----- ---- BE: CE = AE : BE => DE : CE = AE: DE. TrougJovi LlABE i LlCDE su slicni.DF=r 2 A E B 2.:. FC = 4AF => AC = 5AF A B D C 2..161. a=10.): ' D C =+= A odnosno... tadaje AS simetralaugla <A.----..::. C a' Koristeci-dobivene jednakosti.2.. '..._.. 149 ...-'' "'.. Aka su a i C osnovice tada je a+c= 18 (SI.2.-::. 25~ .83.. C =? 1 1 1 = + = = = => AD BC EO EO 2 => AE: r = r: DF AE.82."1 63. trouglova ~AOE .81.pa vrijedi:EO: AD = BE: BA Jz slicnost. 2 2 b' simetrali unutrasnjeg ugla trougla vrijedi: a:b=m:n . Posmatrajmo sliku 2. --.. Slitni su i pravougli trouglovi MBC i . Pravougli trouglovi "ADE i "ABF su slieni (Zasto").84.. pa su uglovi BAM i CMD dva ostra uglasa normalnim kracjma. £. Trouglovi ------~AFC i ~BFC su slieni.J~~~~ 2..86. 1 1 1 =+=" AD BC y' '-0.fi A S1.' E· . odnosno.. pa trouglovi ~AOE i ~DOF imaju jednaka po dva ugla (Koja?).....8S.. dalje.' .<== BE: BA+AE: BA EO : AD + EO : BC = 1.::.156.---2. pa su slieni.162.

Kako su stranlce BC i B'C' paralelne.Ie 'AD visina datog trougla (SL2. Traieni trougao . c b'b--"a~-'b. Nekaje E tacka 11a obali kojom A . bi prosla prava AC.170. Konstrukcijom ovog trougla dobije se vrh B trazenog trougla.168. Paralela kroz B' sa pravom BC sijece pravu AC u vrhu C' traienog trougla. rastojanjeAB =x. Iz slicnosti trouglova ""ABC i ""ADE (SL2. b) Zadatak se Ijesava anaiogno zadatku pod a).90. to zadatak ima jedinstveno rjese11je. Paralela kroz B' a sa pravom Be sije. ax=c(b+x) => ax-cx=bc => (a-c)x=bc => x=bc:(a-c). Na pravoj Be odredimo tacku D tako da bude CD~a. Na polupravoj AD' odredi se tacka D tako daje AD :::::h a=2.2.170. OdIlOSI10.176. a na polupravoj AB tackll B' tako da bude AB'=3. AC. 2.174.92. B' B D C C' A B 2. Analiza: . D . Diskusija: Ukoliko je data duz a veta od dvije jedinicne duzi. sa lSI . AC=b.).167. ¢) (c-b):b=(7-5):5 => l:b=2:5. Iz ove ~~ slicno5ti slijedi: '---- AC : AB = AC': AB' = 5 : 3. Ako na polupravoj BC odredimo tackll C' tako da bude Be' =3. Nekaje sirina rijeke x. Trazeni trougao je-MB'C' 150 2. ugao kod vrha A jednak.90. Neka su tacke Ai B pristupacne. Prava koja sadrii tacku D i paralelnaje sa pravom C' C AC sijece pravll AB II tacki S'. Paralela kroz tacku D' sa praVOill Be sije6e 'poluprave AB i. Ako na polupravoj C' A' odredimo tacku D tako da je C'D ~b. SI. 7:b=8:3.2. Proizvoljnom tackom D stranice AC.171.) . Izmjerim-. Ovaj zadatak se ljesava analogno kao prethodni.88.Ie L\AB'C'. ·gdje je b data dut. Dakle dobiveni L'lABC je trazeni trougao. sijece pravu Be C' u tacki C.AB'C' konstruise se na isti nacin. Sada se moze konstruisati duz b. Izmjerirno rastojanja 2. Prava koja sadrzi tacku A' i koja je paraJelna sa AC sijece pravu Be u vrhu C' tI"azenog trollgla. .. DE=c.88. Trazeni trougao je ""AB'C'. B' B 2. paralela sa pravom AB. ' A SL89. Analogno dobivamo i vrh B'. tada se na popupravoj AB odredi tacka B' tako da je BB'=AB. Izaberimo rna koju tacku C koja sa datim tackama Ai B adrea-uje MBC.). h. Prema konstrukciji.a) Analiza: Neka je ""ABC trougao koji zadovoljava date uvjete (SL2. itd.166.:'. B C 2. Analiza: Neka je D srediste sti'anice BC datog trougla (S1. Na polupravoj DA odredimo ta6ku A' tako cia bude DA' :::::h a . Trougao . 2. povucimo C .2. Dalji postllpakje ocigledan. A B' 3 B Dokaz: Dokazimo da dobijeni ~ABC posjeduje zadane clemente i isplInjava date uvjete. BC =a i DE =c. b) b:c=5:7 2. Neka je D tacka na polupravoj S'C' takva da je B 'D =a. jer posjeduje zadane elemente i zadovoljava date uvjete. 5 Konstrukcija: Neposredno iz navedcne analize vidi se p0Stupak konstrukcije L'lABC.Nekaje ilABC dati trougao i a data duz. i 2. to su trouglovi LlABC I LlAB'C' slicni. red om u tackal'!la B' i <. Neka . je datom uglu. 2. to je i Be =a. Kako je BB'DC paralelogram i B'D =a. Na polupravoj AC odredimo tackll C' tako da je AC'=5.a) Uputa: Proporcija b:c=3:5 moze se napisati u ekviva]entnom obhku (b+e):b=(3+5):3.91. Analiza: Neka je L'lABC tra2eni pravougli trougao. Analiza: Ako je MBC dati trougao. vrIi' A trazenog trougla nalazi se na presjeku prave koja sadrzi tacku D i paralelna je sa Be'.) B' Nekaje tacka D' na polupravoj AD takva daje AD' =t.CDE su slicni. a sa D' se moze odrediti podnozje visine iz vrha A. Trouglovi ""ABCi L)..93.93.) dobijamo: x:c=(b+x):a =>.5 em . paralelu DE sa AB. ftd. Nekaje trazeno SL2. Analogno zadatku 2. Na suprotnoj obali rijeke uocimo tacku A (stijenu.ce pravu AC II tacki -C'. gdje je a data dui..173.169. CD=e.172. drvo i 51. Na obali l1a kojoj se nalazimo uoclmo tacke B. C' SL2. pravougli ~A'BC' se moze konstruisati. C i D. pa vrijedi: x:b=c:e => x=bc:e.165. a na polupravoj SA tacku A' tako da bude BA'=5.6.-- x D rastojanja BD =b.175. D Prava koja sadrzi tacku D i kojaje SL2. 2.

Tacka C oalazi se je na prcsjeku pravc koja sadrzi tacku A i koja paralelna sa pravom C' A'. Trougao ABE moze se konstruisati (ligao kod vrha A . Paralelog:ram ' C' AB'C'D' sa stranicama $ i. Neko je AD vis ina koja odgovara hipotenuzi.Ie ] 5°. Trougao L..100.C. Neka je ABeD trazeni paralelogram (Sl.102.99. Vrh B nalazi se na prcsjeku simetrale s duzi DE i duzi AD. A 152 Nekaje ta6ka E na po!upravoj AD takva daje AE = 111.2.2.178. B C SI. SI. Analiza: Ncka je ABC traicni jednakostranicni trougao i BE njegova jedna visina..'" E Ako na polupravoj AE uzrnemo rna S1. Ako oa visinu ovog trougla koja odgovara osoovici.<~---i'i Izvesti konstrukciju i dokaz.180 c 2 181 AB' = B'C'+ AD' . Analiza: Trougao sa stranicama 3. Zadatak se Ijesava analogno prethodnom (Vidi St. Nekaje r' radijus upisane kruznice u dati trougao. A.£~ SL2.187.Ie 600. redom. Ako na vlsinu koja odgovara stranici 3. B'C' =c i uglom B' AC' koji je jednak datom uglu.2.186.E. Ako na polupravoj AB' odredimo tacku B C' tako da bude AB jednako datoj dUZI. a za koeficijent odnos date duzi 1 odgovarajll~e stranice datog pravougaonika.a datog trougla za H(A. 2. BA) j poluprave AE. 2. Ako je AD = (f + II .188. gdje .. ha=3. Analiza: lednakokraki troll gao sa osoovicom 4 I krakom 3 maze se koostruis·ati. Uputa: Ako je AB'C'D' dati pravougaonik j a dala duz koja je jeciIlaka stranici AS trazenog pravougaonika. Na dijagonali AC' ovog d=C-_ _ _ _.3 i uglom ~ izmedu njil1 od 60° moze\no 3 konstruiusati. lzvesti konstrukciju i dokaz.· 153 . 2. dobija se dllZ koja je visina traienog trougJa.185.I01.jeku ove prave sa pravom AC' dobicemo tacku C. 2.177.)=3 i kojaje paralelna sa stranicol11 cija je duzina 3 i sa kracillla ugla. Trazeni L\ABC maze se dobiti kao homoteticna slp\. ugao kod vrha D .5 i 6 se maze konstruisati.98 kOjll tacku E' i kroz nju povucemo paralelu sa BE. Dalji tok anatize je ocigledao. a zatim se mogu.). paralelograma odredimo ta6ku C tako da ~ A B B' bude AC~5.).-. i konstruisemo pravu koja sadrii tacku B i paralelna je sa pravom c B 'C'.Neka je flABC traieni troLigao. Nekaje C' tacka na AC takva da je Be' paralelno sa Be.). SI. nanesemo datu dul. Neka je L.2.Ie trougao BOB jednakokraki sa osnovicom DE.D B · A=_ _ _ _ _ --''''--_~ SI. sa polupravom Be.polupravol11 BA'.102. D 2.Ie B' B 2.--..?-----.101.A'B'C' koji ima dva ugla jednaka datim (recimo kod vrhova A' i B'). Vrh C nalazi se na presjeku kruzllice keG.Ie m data duz. na pre:::. To je rna koji pravougJi trougao koji ima jedan 05tar ugao jednak datom.=5. Uputa: Konstruise se rna koji L.E'.183. Ovaj trougao se moze C konstruisati.B iC. tada sc trazeni pravollgaonik nwie dobiti kao hOllloteticna slika datog uzimaju6i za centa!' hOl11otetije vrh A datog pravougaonika.2. dobi6cmo podl1o~je visine datog trougla. 2.A'B'C' i koji irna stranicu AB jednaku datoj duzi.. Iz sli6nosti trouglova flAB~) LlAB 'c' n10zemo zakljuciti 'da . tada . C' A B' B A B 2.2. Tacke BiD dobivamo na prcsjeku paraiela povucenih ta6kol11 C i krakova ugla B' AD'. 2.AB'C' rnazerno konstruisati..1 00.. 2.AB'C' dati trougao (SI.182. odrediti tacke D'. rlr'). Analiza: Neka je L\AB'C' trougao sa stranicama AC'=b. Trollgao ABC je trazeni trougao.2. AO=a-+-h). od vrha. CD =h c· "'A---cA. Preosta!a dva vrha oalaze se oa presjckll prave koja prolazi kroz podnozje duzi h. 2. 2. na presjeku ove paralele i prave AB nekaje tacka B'. SI.96. od vrha nanesemo datu duz 1"1. . 2. Zatim se konstruise novi ~ABC koji je slican sa L.179.184.94.

1'=24 c) a=16.207.209. uglove. b=4. b=8. ~~~--~------~ A D B 2. -. zakljucujnlO: q:h=h:p => h'=pq. povrsinu. AC' =AC" +C'C' = (AB+ BC)' +C'C' =AB' + 2AB· BC'+ BC" +C'C'.196. visine. h ~2 --.] 97.199.{ti. = 78. Neka je x kateta. 2.103. O=a+b+c=70. Rijesiti trougao znaci odrediti njegove ncpoznate elemente (strallice. Katete su: 30 em i 40 em. b=8. Ovdje cerno odredivati nepoznate stranice.J5.:-. 2.103. b=30. h=~. k = 4' Katete drugog trougla su 20 j 15. a' ) ) 5 5 2.190. (q=16..[p:. p=4. -2 ~2 --2 --1 ~. b' = 91. 2 2 a':b' = p:q 2. 2. q=-.p=-=-. b) Dva ptavougla trougla su sliena ako su katete jednog proporcionalne odgovarajucim katetama drugog. p=-.194.:q=-.. ). 2.191. pa su jednaki. ~2 ---2 =AB +BC.J5) 18 32 J?8 450 b) p=-. Primjenom Pitagorine teoreme dobije se: => (x+lO)' =(x-l0)' +x' => x=40cl1I. '1=4. ~ - ---2 -.195. 2 Ac' =A13' +2AB·BC'+Bc' +(13(:2 __ BC'2 )=A13' +2AB BC'+ Bc BD' =BD. -.fi. a=4. b =qc. Prema Pitagorinoj teorel1li vrijedi: ~. uglovi sa normalnim kracima..7. b"4 =>a=~b. 11' = 42. b=256. 155 . ~. a=750% o b::.Druga kateta je x-J 0. 2.J5 .204. 2.104. Katetajegeometrijska sredina hipotenuze i svoje prijekcije na hipotenuzu: a'=pc.2. a I trouglovi L\ABC i L\ACD su slieni. a) b=3. prema SI.+CD +AD . d) h=3 ~.- ~. 2.205. Analogno prethodnol1l zadatku. c=lO. Sada vidimo da je odnos projekcija p i q p jednak odnosu kvadrata duzina kateta. a=15 2.a) h=-'- b) h=2)3 c) h=20 3 75 2. = CD.-2CD·BC+BC' +C'C =CD -2CD·BC'+BC' +BC -BC' "--2 -2 - ~"'-2 => BD = CD -2CD· BC'+ AD Sabiranjel1l dviju gornjih jednakosti dobije se: ---2 -2 ~..203. vrijedi: . a=65 c) c=25.J5. c) Dva Pfavougla trougla su sliena ako su hipotenuza i katetajednog propcircionalne hipotenuzi i odgovarajucoj kateti drugog. Neka je ABeD pravougaonik.208.193.. 16 2.:. --2 -- ~ ---2 -2 ~. Primjena slicnosti na pravougli trougao. Pitagorina teorema 2.103. 2. Trouglovi L\ABC i L\BCD su slieni. (C_8)2 +20' =c 2 => c=29. b"'=pc+qc=(p+q)c=c·c=c.a) p=16. ~. -- -. pa vrijedi: p : a. . paje q : b = b : c => q=b'c.2. a hipotenuza je 50 em.192.:-.2. odsjecke koje visilla gradi na hipotenuzi i povrsinu pravouglog trougla. -.::} a=-h 100 3 a-+ . d = a 2 +a' => d' = 'la' 154 => => a/2 S1. b) DvajJdnakokraka trougla su sliena ako imajujednake uglove prj vrhu.198. 2 9b +b' = 100 => b' = 64 => b = 8.a) Dva pravougla trougla su slicna ako imaju po jedan ostar ugao jednak.p=16IS b) p=2S. 11=12. Pravougli trouglovi MeD 1 ~BCD su slieni jer su im ostri uglovi <ACD i <eBA. 2.a=6. a:b = .189. q=~ P=24C 5 5 17 17' 2. ~+BD=~+BC+BC+CD=~+BC+=+~. i oznakama sa SL 2. C S1.200.2 +D'D2 =\AB-AD)' +C'C' = (CD-BC)' +C'C' = --. 78 56 11=-. b=20.211. 2.:: a : c => p=a2c. Uputa: Koristiti slicnost pravouglih trouglova i Pitagorinu teorcmu.a) h=5)3 b) h=2)3 c) h=4)3 10)3 2.206.· a'+ 18 32 24 2. AC +BD =AB +2AB·BC'+BC +CD -2CD·BC'+AD- d = a. h=5 5 2. a=8. a = 6. paje: a. Prema zadatku 2. V1Sil1U na hipotenuzu.a) Dva jednakokraka trougla su sliena aka imaju po jedan jednak ugaa na osnovici. c=p+q=169. a hipotenuza je x+ 1O. Iz slicnosti ovih trouglova.210. a=21.

~=5.2. Na prayoj CC' odredlmo tacku D tako daje C C'D~C'C.76+49=a--=>£1=7.':y -~ .107. to su trougloyi L\.218. Zato vrijedi: 122 =d 2 __ ..(a-e '--1\' => \ -'----2---- 2 ) Dee + 2 \ 2. BD 2 =(a+xf+h 2 =36 2 +1S 2 =1521 => BD=39cm-. Kako su AD i BC normalne prave. Dijagonale datog trapeza dijele trapez na cetiri pravougla trougla. d].216..221. DijagonaJe ovog A R paralelograma su AB (=c) I CD (=21. Kateta D e B e pravollglog . pa je AE=EF=FC. !\.. Visina CF dijeli duz BE najedl1ak~ dijelove.). (2. odnosno: ~ -2 -2 -2 -2 -2 -2 AB +CD =AC +BC +BD +AD 7 7 7 'J =>c+4tc-~2a-+2b- Jr2a-'::-' +-2h-:2.' +4c •. h~. => d' -x' =b' -[(a-c)+x)' => 289-X2 =625-144. D kvadrata dijagonala jednak zbiru kvadrata stranica.2a2+2h~-([/+hl) 4 SI. Nekaje AABC rna koji trougao. d~=-.212.ACE.6. Trouglovi LlEFC i ~BCF su pravougli. Radijlls upisane kruznice jednakje visinl' romba.).2 +1.IOS. h=20 em. h 2 2/)2 -[(a-c)+ . (. 2.ACFi Ac'=AP'+CF2~(C_X)'+h'=82+15'=289 => AC~. S1. Primjenom Pltagorine teoreme na pravotigli .ABE.214. 0 ~ 2 J =5. Neka je CC' tezisnica ovog trougla koja odgoyara stranlel AB (~e). Akoje EF=x. Stranica romba je a= 10. Praya CEje paralelna sa AD. E 4 (-d. Cetverougao ABCD je b paralelogram. Pravougli trollglovi AADE i ABCF $U podudarni.108.y2. Rezultat: 0 = 30crn+ 21J2 CI11 2.::. . Koriste6i Pitagorinu trapezaABCD): h-=b-- ~2a2 +2(? _b 2 2 = --.2. 2.106.202+2h2-C:: A +.6. = AC· AF. - Dakle.2. Dijagonalll AC trapeza mozemo izracunati primjenom Pitagorine t~oreme na L\.841-40~21. tada vrijedi: \ 2 ) _ -' 5 10 7 - ( l J2 + (d.BCE je jednakokraki sa osnovicom BE. L\.217.h~ISe". =([- 2 =>5.. \1'_ _ \ 2 "~ '~ 4 b+2b = 3b.ABC je geometrijska sredina ~ hlpotenuze AC I syoje projekcije FC na L>C\l A 156 SL2. tada .108.). relacija: ~2b2 +2c 2 _a 2 fa -2 vrijedi: AB ~:~:::::~zu ::~ ~~~C F~C ~ FC: BC. ~ Prema prethodnom zadatku je zblr SL2. pa je AE=FC. Hipotenuza svakog od tih trouglova je jedna stranica trapcza. ---tadaje CE =AD=d.1)' +7. analogno.220.222. jer jy. Trougao L\. => -(l d '2 F 2.l7cm. d.2. paje AE =c.DEC [ LlBDE pravougli i na svaki mozemo primijeniti Pitagorinu teoremu: Zadrugu katetu pravouglog LlABC. +2c . odnosno.24x-x' => 24x=192-=> x=8. AF: FC =2:1..)2 .a2+h2 =5. -B - B A F E B 2. 2.2 J 5.J2:1. b 2 2 4 4 a+b+c = b+(a+c) ~ 5. ·· 24 R ad· IJUS Je r = 5. til I~--. AE~DC=c i AB-AE~a-c (S1. zadatka AB:BC=.219.~ Ako je a slranica rombu. d l :d 1 = 3:4 => . Ako jc E tacka na osnovici AB takva dajc CE p~lralelno sa krako111 AD.£1 +2c' -I.2] 3.4. =. 157 .Ie FE =(a-c)-x.:.:::} 2 0 .. .. prema uvjetu AE=FC. pa se na oba moze primijeniti Pitagorina teorema.BCF dobivamo visinu h ABCE (-i .dl = . =a-. 4 2.' '1' + ( -'----2 2 4 fh 2 - - teoremu izraCllnavamo stranice.' -""-J 2.-_-C~2 2 ~nalogno dolazimo ~o sl~edecih -2 -2 tli = -- Otuda je: AB : BC = AF: FC . BE=a-c.0=29. 2..6 2. Pre rna prethodnom zadatku vrijedi: til .223. vrijedi: AF:FC=2:! -- -rfii./1..2.

:::: 4 m n +m -2m-n-+n = m +2m-n-+n :::: (m"'-n t:::: C . bx = a2 ¢. Vldlmo da za stramce trougla.230.2.6.BCE su dva prayougla trougla koji su slieni (jer imaju pojedanjednak.za at a mora a vnJe J: x :::: -4.j.228. Prema datllTI VrIJe 22 '. x=a':b ¢. b) Trazenu duz x mozemo konstruisati kao visinll pravouglog trollgla cija je hipotenuza c=a+b (Vidi prethodni zadatak!). koje ispunjavaju date uvjete. Otudaje . Otuda je: AH:HD~CH:HE => AH·HE·=CH·HD. 158 d) c) a) 2.BD -2 -2 DE + BE .229 .233._t:: a::::. 2.ABC i "'ADE. C d) c) b) DE + CE . C C SI:2. cq pq = -. pa trazenu duz x dobijemo kao hipotenllzlI trougJa cije su katete y i b.· 2. -2 ~ Al"--~~-l -2 -2 B ._ __ uglovi).j. Pravougli trouglovi "'ADH i "'CHE imaju po jedan jednak ostar ugao (unakrsni _. y = '. b) i c) Analogno kao zadatak a). 2.J5:l S1.227. 2.a) x = 0/3 :::::::? . uVJ' . vrijedi Pitagorina teorema. AC· CE = BC·CD.).E -2 AC ._. Jz ove slicnosti slijedi: AB: AD = AC: AE. 4 m-n-+(m--n" " ) '-:::: · uVJetlma 2 . pa je taj trougao pravougli sa katetama a i b i hipotenuwm c. tadaje povrsina ovog trollgia a'. b i a..-slicl1i (S1.--AB : AC """ AD .J. Neka suCD i AE dvije vi sine MBC i nekaje lacka H ortocentar "'ABC.224.> proporcionalu duzi a..112.AD=1 B S1. odnosl1o. KompJelan zadatak jc rijcscn na dV3 n3cina. 2. Trougloyi "'ACD i t. 2. dobijamo trazenu dllZ x kao drugll katetll. => xJ2 = v <=> x: 2 ..234. a) x ~J36 ¢=} x=~ b) x=.. 159 . a zatim. pravougli trougao cije su katete y i c. a" -2 ~DE ~ -2 -2 +CE . odnosno.110. Dalji tok je analogan zadatku pod a). ~ y = I: J2.109.235. tako da bude y2=ab . y =. Zadatke ovog tipa.fj : 1 . ostar ugao. SD='- D 7 AB:o:7. ~.j. . -----. .> a:b=x:a . i kateta datoj duzi b. etu . Neka je stranica kvadrata x.226. 2. ·/3 i jedinicne duzL b) Analogno zadatku pod a) c) X= lab <=>xJ2 =. c Dalje vrijedi: '-2 -2 -2 -2 AC +BD A 2) Visina koja odgovara hipotenuzi je geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi.a) Uputa: Konstruisemo duz y. Hipotenuza ovog trouglaje trazena duz x. ~ -2 -2 +DE .225..4 '!") 4 4 .). 2. 2.232. h" . B B A ~ A E B 2. dobivamo: C 2 cp . Dliz x mozemo odrediti kao cetvrtu proporcionaiu duzi a.231.ACE iInaju jedan zajednicki ostar ugao~ pa su -.BD=1 AB=6. pa su slieni CSl. Prvo konstruisemo dUl: y za koju vrijedi y2 =bc.? 4 ? 2? 2 " . DE +CE +BE +DE=a"+c 2 B a 2 ---2 ~BE A r--::---::""-'f B A f-L'-----"'I A !--=D--6"--"I B 5 0 AB=5.). koji imaju zajednicki ugao kad vrha A. zajednieki..J3 Prema datorn . ---AC: CD = BC: CE. Hipotenuzina visinaje geometrijska sredina odsjecaka koje gradi na hipotenuzi.113. 4 . . Duz X mozemo dobiti kao cetvrtu 2... d'1: a-+b-:::: . SI.j. trazenu duz x odredimo konstrukcijom pravouglog trougla cije su katete a i y.-. 5to znafi da su stranice AB AC proporcionaine stranicama AD i AE. --. 2.a) Konstrukcijom pravollglog trollgla cijaje hipotenuzajednaka datoj duzi a. 2 2 .J2.j.rjeS:avamo primjenom jedlle od teorema: 1) Kateta je geometrijska sredina hipotenuze_ i svoje projekcijc na hipoteouzu. Vidi prethodni zadatak. Kateta pravouglog trougla je geometrijska sredina hipotenuze i svoje projckcije na hipotenuzu i 2. 2. slieni.2. AE. 236. c) Prvo odredimo duz y2 = ab. To) dalje.J3 d k d " d' 2 a'.7 c) x=. Koriste6i Pitagorinu tem-emu i teoreme: 1.111. Pravougli trouglovi L\ABD i l'J. Trazena duz xje hipotenuza dobivenog trougla. Tada je poYrsina kvadrata x Ako sa a oznacimo stranicu datogjednakostranicnog trougJa. a zatim... znaei da Sli trouglovi .

239. Primjenom Pitagorine teoreme na tronglove flABD i flBCD dobije se: A D CD A C =>x 2b hh?=C2_X2=C2_(~2~c2-a2)2 =(c ~ 2/)(. \/5 <=> x-= r:::.f3 SL2.ABC.odnosno.r:::3 ') 2a \/5.> = x - j b stranice datog 4ab . a x strallica trazenog jednakostranienog trollgla.11S.1Z uVJeta . r::' tada trazenu uz x 0 d re d·Imo . x =17 W x:l=17:x.'B'C'.247. --~::.. J3.246. ~s(s _ al(s _ h)(s _ c) 2b 4s(s~aXs -")(5 .6.e) =~. 2. . Tada vrijedi: 2 x . 11" =~ .. itd. Pokusaj. itd.6. 2. na analogan nacin.ABC preslikati u .. a na polupravoj A "C' odredimo tacku C" tako da bude A 'C'·~AC Trougao flA 'B"C" je sliean flNB'C' (objasni zasto~) i podudaran sa . Dokazati! 2.Tadaje DC=b-x.ABC dati troll gao.A~B'C' paralelne sa odgovarajucim stranicama . (u +b+ c -2cX~{ + b+c -?b Xa +b+c Xa +b +(:'.ABC. Analiza: Neka su .2c)(2s .a- 4 4a 2 ") .2s = a +17 + c.a)(s -b)(s -e) .lf3 _ b -4~-a Aka konstruisemo duz y 2_ ¢:. Uputa: Koristiti teoremu a kateti ili 0 visini koja odgovara hipotenuz. be. 2.243. Odredimo krllznicu k' koja je opisana datom trougiu. 4a . to Sll stranice . x-. d· . b2 2s::::: a +h +c. [stom homotetijol11 ce se dati .. tada iz uvjeta zadatka vrijedi: .. duz Xl::. 2?41. Aka je x stranica kvadrata. Na 2.6.. Tada se homotetijom II odnosu na tacku S krllznica k' moze preslikati II datu krllznicu k. Neka je S presjek unutrasnj ih tangenti ovih kruznica. a pravougaonika. AD oznacimo sa x. Neka je k data kruznica i . 2 2. (a+h+c)(h+c-a) 21J 21. az~timtaj trougao rotira~i oko centra 0 date kruznice za ugao od 90° u pozitivnom iii negativnom smijeru.Js(s .J3 . Zadatak tjesavamo analogno prcthodnom.6. Neka su d j 1 d 2 dijagonale datog romba.1 __ ("2 +0 2 l 2b 2bc+b2 2b +("2 _oJ 2b 2b (a+h-c)(a-h+c).2aJ 4b' Otudaje: 4s(s - 165(. k 2. tucia vrijedi: x 2f3 -.c) .240.244.6.a' Ako konstruisemo dUl: b za koju vrijedi: b=-._/.2a) 4b 2 (2s .6. Kako se homotetijol11 prava preslikava 1I paralelnll pravu. SL2. pa x tllozemo dobiti kao visinu koja odgovara hipotenllzi c=a+b pravouglog troug!a i koja na njoj gradi odsjeckejednake a i b. Povrsina deltoida jednakaje polovini proizvoda njegovih dijagonala.odl1osno. x = £. Ako je x stranica trougla i a stranica datog kvadrata. a i b stranice Jatog pruvougaoniku.J3 --4- d.:. odnosno. a c Xs - 161 .. tada trazenu stranicu kvadrata x mozemo konstruisati izjednakosti: 2.b)(s . .b:a=a:41 4 c::. i DC =b+x ako je navedeni ugao tup.A 'B'C' dva data sliena trougia.6. Ako je x stranica"trazenog jednakostranicnog trougla. doci do izraza za preostale dvije visine trougla: 2 2 .5 = -( I 2 ¢::} .6. Nekaje BD vis ina MBCDu].'u.\ -eXs -bXs -a) 4b' a)~.i i prcthodne zaJatke. 160 2. B B kada jeugao kod vrha A ostar.114.2 _ X - 2d'''2 . =~ {::::> x '~3 7/ d "'..2" )2s(2s..3 2238.A'B'C' koji je upisan u datu krllznicu k..d.245. Uputa: Kao u prethodnom zadatku doci do AA. tada vrijedi x-=:ab..ABC i polupravoj A'8' odredimo tacku A" tako daje A"A"=AB.242.Js(s -aXs -b c) A .237.

S1. r) data kruzniea. vrijedi: M - (R+4j2=8'+R' =>R 2 +SR+16=64+R 2 =>8R=48=> R=6. 2. D}.2.'te kruzniee koja sadrzi tacke A i B nalazi se na simetrali s duzi AB. a Ai B date tacke. Ako sa B oznacimo tacku presjeka para1cle sa O'A' kroz tacku A i kruznice k j . ABnCD={P}. 2. 6. Ako je T dodirna tacka date kruznice k i traiene k'. Uputa: t'=20(20+60) => t=40 em. CO=x.258. AC=8-R.256. S1. Uputa: Aka je 2x duzina sjecice. k o A' SI.118. gdjeje rj radijus prve kruznice.121.254. Prava s kao simetrala duzi AB. Ako su C i D tacke u kojirna pomocna kruznica k" koja sadri. B.248 Neka su M data tacka.8. PB' = 288 => Sjecieaje PB = 12-Ji.249. Zlatni p~esjek duzi 2. => 2PA =8·18 ---') => PA-=72. s=36.2.6ABT.251. SA) " 2. 7.AOC su AO=R. Potencij\1 tacke n odnosu na kruznicu. 2.Tadaje MA=50 em. b= AC i hjpotenuzom c=AB.12 8. 2. Analiza: Neka su kl j kz date kruznice i A data tacka na kruznici k 2 .255. knk'~{C. primjenorn iste teoreme dobivamo R=9 (S1.) ~-~k k. Tangenta t iz P na datu kruznicu k. date tacke A i B sijece datu kruznicu k i tacka P presjecna tacka pravih AB i CD.) B x T a) b) 11 SI. b) koja ima centar u Ai r<!dijus b. dobivamo x. 1z pravou:glog . tada se srediste 0 trazene kruznice nalazi na presjeku pravih 0'8 i O"A . OT =R=21 em. tada se srediste trazene kruwice nalazi na pravoj OT. 3.121. 2. 0' A) koja sadrii date k" tacke A . 163 .). MT data tangenta i MA data sjeciea. s Konstrukcija: 1.118. p. 4. 2. Prema slid iz prethodnog zadatka.(SI. Radijlls kru~ni"ce je OA. 2. 162 2.6. Stranice pravouglog .252.120. B i sijece datu kruznicu k(O.2. 5.119. Trazena krtlznicaje k'(S.2S0.2. Trougao LlOMT je sAO pravougli sa katetama TM =t. Analiza: Nekaje k(O. R o o k. Sred. R). odnosno OM (St 2. 2. OT =R i hipotenuzom OM =50-R. P => -2 => 2PA =(13-5)(13+5) -. Karnoovi obrasci. Na pravoj O"A uzmimo tacku A' tako daje AA'= fl.119. tnk={T}. 2. a s duzina sjecicc) tada vrijedi: t'=(t-S)(2t+12) => t=12 em. Prema Pitagorinoj teoremi vrijedi: t'=(SO-R)'-R' => t2 = 29'_21' = (29-21)(29+21) = 8·S0 => t=20. tad a Vrijedi: 2x'=2(2+14) => x=4. Sjecieaje 8 em. To znaci da je dovoljno poznavati tacku T da hi se srediste S trazene kruznice odredi10 na presjeku pravih s i OT.Uputa: Aka je t duzina tangcntne duzi.253.2. TOns={S}. -SI.).2.116. Kruznica k(O'.257. Srediste 0 trazellc kruznice nalazi se na presjeku simetrale s duzi AM i normale 11 l1a datu pravu II tacki M. Pitagorinoj teoremi i datim podacima. Neka je ~ABC pravougli trougao sa katetama a= BC. pa. tada se tacka T moze odreditj kao dodirna tacka tangente povllcene iz tacke P na datu kruznicu (SI.2. M 2. primjenom Pitagorine teoreme. 2. Opisimo kruznicu k(A.em.

.BMC su sli~~}i.: DT + aT OC=R radijlls date kruznice koji je normal an na precnik AB. A A ""--D SI.k(O.o.264. Pokazimo daje stranica pravilnog desetouglajednaka vecem dijelu radijusa podijeljenog po zlatnom presjeku. 164 2.2.-bude DM = DC . tada D k( E.kokraki sa uglom pri vrhu od 72°. . sto znaci daje Be stranica pravilnag desetougla upisanog u kruznicu radijusa R (TI .a. trougao je ostrougli. Prema Pitagorinoj teoremi. 2. ~.odnosno. Kako je stranica c najveca.125.upisanog u k'rufnicu radijusa R (SL2.261.~60. I L\BMCjejedna.0MC.124. Ako na precnikll AB odaberemo taeku M tako da -. Tadaje lIgao <OBC jednak uglu <AOB=72° (Naizmjenicni uglovi!). Nanoseci duz eM iz tacke C na kruznicu dobivamo vrhove pravilnog petougla (SI.125.~ C 2. Posmatrajmo kruznicu k(O. Kako vrijedi: a'+b 2 =16+169=185<225=c 2 .2. vrijedi: -2 '-2 -2 2 2 2 => as = alO + a6 2. Neka je M presjecna tacka posmatranih dijagonala.Ie OM =alO Iz pravouglog 6. pa jz-odnosa njihovih stranica imamo: ° 165 . Prema osobil]i potencije Lucke - - -.259. Zato je ugao <BOC jednak 36°.lO) = DT ' Gornjajednakost znaCi daje DT = alO. R( R. R) data kruinica i AB jedan preenik ove kruznice. E A B SI. primijenjenoj -na pravougJi .tada .DOT.122. => = BC (c-b)(c+b) = a' b S1. -. (Vidi zadatak 2. !26.6.. Tada. lednakokraki trouglovi . tadaje tfougao tupougli sa tupim uglom u vrhu c. to je dovoljno ispitati da Ii vrijedi c'=a'+b2 U slucaju da jednakost vrijedi. Neka su AC i BD dijagonale pravilnog petougla ABCDE.a5 stranica pravilnog petougla. Nekaje C tacka na krul'nici takva daje BC paralelno sa AO.-. tako da vrijedi a:x = x : (a-x). Nanosenjem duzi eM jz tacke C na kruznicu dobijamo vrhove trazenog pravilnog desetougla (SI. to je i ugao <AMB=72 sto zoaci daje L\ABMjednakokraki i AM=AB. Tadaje stranica pravilnog desetollgia jednaka duzi CM.:Ako je 0 srediste R duzi OB. prema osobini potencije tacke U odnosu 11a kruznicu vrijedi: 'k ·'~'h-. to je posmatrani trougao ostrougli.). 2.2. Nekaje M tacka presjeka ove kruznice i duzi CE. prema prethodnom zadatku..6. Kako je <ABM=<ABC ..- je ~DOT pravougli sa hipotenuzom OD = AB = as. Nekaje E srediste dllzi OB i srediste krlll'nice - je D tacka u kojoj paralela kroz 0 sa AB sijece pravlI BC. 2.).i'ngente na posmatranu kruznicu povuce~e"iz tacke D.260. Neka su AB i CD dva norma!na precnika ove krllznice. A B 2.). u odnosu na krul'nicu vrijedi: DB· DC = DT . je CE =a.124. Aka je T dodirna tacka t.J D Neka su DiE presjecne tacke kruznice i prave AB.0CD pravougli sa katetama R i i hipotenuzom 2 - - R CD=CE+-. _ SI. a aka vrijedi a 2+b2 >c 2 .ABC i .:. a aka jednakost ne vrijedi..2.Akb dul' a podijelimo na dva dijela x i a-x.6. tada je . Aka je a2+b 2< c 2 .<CBD= IOSo-36o=72°. AB =a:o Tada su dvajednakokraka [rougla: L\AOB i L\ABC sliena (Zasto?). Trougao MOB je jednakokraki sa osnovicom AB =a1O i krakom koji je jednak radijusu opisane kruznice R.A b BE· BD -.261.126. Neka -. Neka je . tada se fadi 0 trouglu koji nije pravougli.Neka je OD :::.odnosno.2. Ugao pri vrhu ovog trougla je 36().2. Ugao <AOB jednakje 72° (Zasto?). Tadaj~ OD =AB = as. ~). R). 2 Prema zadatku 2.262. SI. => c2 _b 2 =a2 C a => c 2 = a 2 + b2 .263. fr~ Neka je AC simetrala ugla kod vrha A.123. Iz ove slienosti ( sJijedi: AO: AB = AB: BC .). trougao je pravougli (prema Pitagorinoj teorerni). kazemo daje duz a podijeljena po ziatnolTI presjeku.~=a1O). dobija -se da je CM ::::'-15.6. Nekaje AB .

a) x=l.31.2~~.29. ~. 2. Imz=-I d) Rez= 22.5. Neka je MBC dati trougao upisan u kruznicu k (SI.13. y=l-i .21. y=-4 b) x=i.a) 2 b) -36 c) -6 d) 37 3. to se srediste trazene kruznice nalazi i 11a normali na tallgentu u tacki \ SI.25.Sredista stranica odreduju vrhove pravilnog petougla ako koga mozemo o. Iz pravouglih trouglova b. pa za DJlhove stralllce vnjedi : AB: AE = AD: AC => c: 2R = h . po definkiji zlatnog presjeka.ll. b)34i e) 21i d)3]i 3.a) j41l+5= i-Hlj-" = (i4fi::::: jlli=i ~\ k -x 3.2.129. R=5 em (SI.269.S d) Rez=O.a) 24i b) 6i c) 34i d) 17i 3.Imz=8 2' 5 6 IS 15 8 12 e) Rez=12. Kako je AM=MD (Zasto?).130. NU e tesko zakljuciti d.17. Na analogal1.p!sat~ kruznica.23. A? c_-~ \ISI.27. DiE.j3 d) -12-fi 3. Imz=5 b) Rez=-7.Nekaje data tacka P. x A M SKUP KOMPLEKSNIH BROJEVA (C) 3. Odredimo . Imz=-0.a) i lll = jJ08+3 = i 4.2. c c) c) c) c) b) cJ z=6+2i z=14-3i z=-4 z=2a+b+(a+x)i z=19+i e) z=8-3i z=2+17i 166 167 . SrediSte trazene kruinice nalaZ1 \~/\ .128.l.19. y=-4 3.2~6.129.a) -S+Si b) -i c) 6i d) lSi 3.2.~uglovl L\A. Irnz=-5 3. b) j4n-2=i4fli-2=i-2::::(ilrl=(_I/·:::::_l Jednakost dva kompleksna broja 3.33.). Imz=4 c) Rez=-I. Imz=3 b) Rez=-0. 2 Operacije u skupu kompleksnih brojeva C 3.a) 15 b) 0 e) -255 d) 0 3.IS.CD i .. 5 4000 3 4OO4 3.34. Podjelom dui.a) Rez=.2. 2' 3. oznake iz prethodnog zadatka.a AD::= ha visina trougla koja odgovara stranici a.a) x=I.24. 2-fi b) s-fi c) 4.}3 b) 2i-fi 3.130. 2.20a) 20i.a) 0 b) 18 c) 10 d) 10 3. odnosno. 0 se nalazi na presjeku : spomenute simetrale i 11ormale. Anahza' Koristimo sliku .88 1 4 S 3.a) 2i b) Si c) 10i d) 16i 3.latnom presjeku odredujemo tacku M. sto.ImZ=-7 d) Rez=~ lmc=-S' .10. je M zlatni presjek i dijagonale BD. cJ x=1/3 c) x=3. y=-l 3. dohl)e 50 x=3.AOM i ~CON.6.22. Pravough tr.a) x=7 b) x=-s 3. Dakle.AC:AB::::BC:MC => AC:AB=AB:MC => AC:AM=AM:MC.18.16.1 La) 0 b) 56 c) -I d) 57 3.'/ i~ didirna tacka trazene kruznice i tangente k \ iz tacke P.).Imz=b) Rez=-~. y=-3 b) x=IO. 2.B => be =2rh. znaci da tacka M dijeli dui AC po zlatnom presjeku. U pretilodnom zadatku je dokazano da je AM=AB.a) Rez=2./' / se na simetrali duzi AB.a) 9.kruznice. 2.a) z=(a+c)+(b+d)i 3. Upu~a: .a)z=-9i b) z=-52i 3. primjenom Pitagorine teoreme.a) Rez=O.32.9. Tangente na avu kruznicu u njegovim vrhoYlma sijeku se uvrh~v!m~ traZeno~ pravilnog petougJa.3. odnosno M.a) z=7-7i b) 'z=-S+4.14.1.12.a) Si b) 6i 3.a) i +j4001 +i-lOO +i = j"iOOO (J +i+i"+i4) = 1(l +i-i+]) = 2 b) 0 3.2. Izves1i konstrukciju i izvrsiti dokaz.4 c) Rez= -0. y :::::. prava piA data tacka na pravoj p. y=i B E 3. Ilnz=2. Neka je AE precnik .a) x=7 b) x=O e) x=1 3. Irnz=-2.26.2.a) 12 b) -33 c) 88 d) -11 3.a) -4i b) i c) i d)-i 3.. pa je AM dui koja je Jednaka stramcl trazenog pravilnog petougla.2. y=2 b) x=2.a) z=-12-3i b) z=9+I3i b) z=-S-2i b) z=2-6i b) z=(a+b+IJ+(a b+1Ji c) z=-2+6i 3.267. AC po z.a) x=2.a) z=14-3i 3.S8+ J =i c) 1 d)-i 3.28.30. nacm odredujemo poJozaj vrhova B. i. x=31' y=9. I.a) z=-5+8i 3.a) j b) I c) -i d) j 3.a) z=I+2i 3. 3. b. Kako je A ~ ?<v \.27+:'l::::: i 4-27j3::::: (i4)2\_i)::::: 12\_i):::::_i b) i 233 :::::i 4.a) -3 b) I c) -1 d)-4 3.35. Rjesavajuci sistem po x j y dobiJ' e se x::::: 2.ABE su slicni (obodni uglovi nad tetivolll su jedllaki).265.8. SI. 3. to je vrh D na presJe~~ kruznica sa radijusom AM cija su sredista tacka C.4.7.7. A. p "A tacku B na pravoj p tako da bude --r---\ ~/-'~ P PB=PA. Neka je dijagonala jednaka datoj duzi m.

.4l.a) z'=-125i 3.4. 3.75.a) 2 3. -_ 10 c) .37.71. f(3-i)=(3_i)3 _(3_i)2 + 11 (3-i)+8+2i=27 -27i-9+i-(9-6i-I)+ 33.J 1i+8+ 2i = 51-29i.63. '2' 3.' 2.(0 .bei = c(a .' 1 .adi . 1m z=O 25 50 1 1 1 d) Rez~O.58.a) NekaJe z)= a+bl.adi ..z2=17+ 7li ZI Z2=52i c) 5+3i 1+7i c) 13-39i 27-23i 37 3 b) -4 3.69. 1mz=--.i c) 1225.53.+ .0) 2-( -1024 f(2+3i) = 19-20i. c) z=--+-. (' 7 ' :.. 2 x +2xyi-/-::::: a+bi .bei = ae + bdi' .73..a) z=---=--6 36 +] 37 37 37' 6 -.+~(-ad~+-b~c~) = (ac-bd)-(ad +hc)i = = ae .a) 3..> _ _ .52.51..b) b) b) b) b) b) b) c) 6+3i z=4-124i c) zJz2=-3+15i zJz2=4-4i c) ZIZ2=2 zlz2=-15+15i c) z.70. _ Zz -3+i -3+1 -3-i -6+3i-2i+i2 9 . b) --=--+~l. z=-l--:"-.62.2 .lmz=. Z2= (X-Yl'J'-:::: 3.a) 2 b) 4 c) -2-2i d) 4i 3.a) 4-4i (ae + bel) .57.66. d' c+dl.cJ 2 10 3 ul 23 b) Rez=----.[ cJ 2 13 2 2 6+i -i - cJ -7+i b) 3-7i 3.a) z = . fO-i)=2(1-i)2-3(I-i)+II+i = 2(1-2i-I)-3+3i+ll+i = -4i+8+4i = 8.a) 3..a) Rez=-49.a) 2i c) 21+20i d) -7+24i b) -2i 51 4 7 24 3.c+eI.: a.65.3. 1+i 3. 1z us10va " (x+yi)(3+i)=5+6i.60. 3..50.a) 3.a) 2 5 2-5i -7-22i 41 10 10 _. 3. =(a+bi)+(e+di)=(a+e'~)-+~(b-+-d~).> m-3n= -4 => m::::5. koristenjem definicije jednakosti dva kompleksna broja i rjesavanjem nastalog sistema jednacilla dobije se trazeni 21 13.i 6-'-i 6+i I] ))..42.5 5 26 26 2 3.= . 4 8.bi) .59. 5 5 ---I ~ .. 3.a) 10 b) 6i c) 15+3i' d) 15-3i 3. 3.= = -( 22 b) 168 b) 3.a) --+-1 3.yi)= x 2 _(yi)2 = Xl + y2.a) Re Z= 16.48.5 3. 2 2 3.:=3+99.2't+l- 9-H) (_3)2 _i 2 7 10 1.b-1.a) b) 1 c) -1 (2-iX-3-i) -7+.=-23-21i 11-13i -12+5i 7 11.biJdi = = (a-biXe-eli)=z.(-J) 3. 11.36.54a) z=23 b) 2=62i c) 2=-3-8i d) 2=-15+9.. kOIll.35 25 25 2025 45 b) z3=2+2i c) z3=62-9i d) z=-92-65i 3.6.a) 111=9 b) m=] c) m=0. . Imz=-.) a+-bi)'. .56.a) ~ekaje z=x+yi. a) 25 b) .76..(bc-:ad)i c 2 +d' \ c+dl (a _.67.55.46. 2-i 2-.38. 3. .3. 1 .. Ta aJc =r 1= (ae + bel) +(be -:ad). b) z = i 3. f(3-2i) = 29+8i.pleksni broj: z =~+-t. I 6 =--=--=----/ 3. b) -=~+-.72. 3..::. f(J -i) = 2+ 14i • 3.40. X-'" -LXY1-Y-:::: X.* (x+yi/ = a+bi . .61.J.a) -28-96i i d) _1196 -~i b) .bd .a) . Nckaje zl=a+bi i z2=c+di.i 13 2 -3+3i 11-3i c) -i d) . 2+i. 3. d) .. 3. Imz =-. }I z-' { .. 10 4 3.= . -3-i 3.47.::.i 2 2 105 175 3.-Y-'J -_XYI .. 3. 6 + 3l· . Tada vrijedi: .a) I b) b) .z2=40-lOi zJz2=11-2i c) z..64.49. Tadaje: a) z.Imz=_67 3 15 c) Rez=(:).3i 26~7i 29 d) c) -20-17i J3 1.39.68. c' +d' .Imz=-14 b) Rez=0. cJ Rez=::.74.a) 3.39 5 100 KonjugiranoMkompieksni brojcvi 3. bi)(e + di) (c-di)(. i 3. Trazeni brojevi su Ijesenje sistcmajednacina 2m-2n=m-J m-2n=-1 m-2n=n-4 :.45.:=24+55. 6.:.=(a+e)-(b+d)i= ::::: a--bi+c-di=z{ c) '.lmz=34 c) Rez=-12.l.a) z=-4+13i zJz2=-I+i zJz2=-8+ 12i zJz2=1-5i zJz... Dijeljenje kompleksnih brojeva z.44.. +2.a) Rez=13. b) z=-6-2i c) .:::+z = x+ y+x~ yi = 2x i z· ~ = (x+ yiXx.) a -bi c-di )=+=±=(~)-I 169 .Imz=-4 2 b) Rez=li.43.. 2 b) _ 2 :10 cJ _ 2-150 => (z.6.a) 3.+ . +Z2 = (a +biXe+di)= T(a-c--~b:"'d)~.:::3. 3..a) z=2-3.a) 3.Imz=-12 3.

J4l b) Re2=2.)(1+22)(1+22) =. c+di C'+d2 =..Ji3 d) 1 z 1 =115 d) 40 = ~'r(_-x-:-. +cf) ~cl+/T 2 ~~ (c +cf)2 . 3.102 .Jcl-+If~J31 .• ) z=i" I) Akojen=4k.J(ac -bd{~ (be-+.J16+16 "32 .8937 .bd)+ (be + ad)il = .89 .. 3) Aka je n=4k+2.eni broJ z.fi4 1::1=. Imz = 0 171 .ad)' = I '1 " 2 ')" 2d' =va'c--2abed+b-d +b-e-+2abcd+a "'= j = /ich /T)C' +(cl ~ /T)cf =~(ci' +1f)(.~ ~Ia+b~:::: ~a2 +b2 :::::.) x'+ l=(x-i)(x+i) c) x' +121=(x+lli)(x-lli) 3.x - /zl = d) I~I+. kEN. . IZll + IZl _. .fi 110 =. k/=I b) 3.5.J409 c) . (1+i)'-(I-i)4= (1+2i+i')' -(I-2i+i2) = (2i)' . kEN.= [(1+2i-I)']" .98.-(_-y=)' = 1.•) ReZ=4' Imz=4' d) 150 cJ P "~Ii =Il d) 65 3.90 . d) (Fa .99.~+/Tcf+/T2-+ci'cf _ V (C'+cf)2.I' = J(H-lz2/l' = 1+ Iz.~77 =Ix+ yil = Iz.(I + 2. nastavimo dalje razmatranje za ma koja dva kompleksn. 3.l+/z"I~: I=Iz.ljeje 3.. c) iz.)1+(22+22)+2222 = KoristeCi.41648.. to je IZII = IZ2 + (Zj - = ./=I'a+bil=l(ac+IxI)+(bc-adJil= !z:. z=l.a) Izl= 12 3.J1O /21=-4- = IZI!:S. (2+18iX-18-2i) . kEN.78 .) Izl=5 3. + 22/ ~HI + ~: c) Izl=1 c) 1z1=13 a) 1l+221=.a) z=3+4i Izl~2 b) z=i.. dobiveni rezultat. Imz= 0 Rez = 0.3+ cf) = -Jet + If-Jr-c~-+cf~= 1z.j1082 ~ 32. (ac+ 1xI)2 + (bc-adJ2 (C'+cf)2 (ci'+If)(C'. z}:::::a+bi. D.. Z21 = I(a + bi).96. hI(I +I~: I)=lz. 3. ~1 + 21z2/+1z. c2 +cf 3.J241 b) .(x+ yq = 1. Tada vfijedi: d) ~ 1zI' = Izl2 = /z/=_ Fs 3 - 12.yil=~x' +(-y)' =~X2 + y' )'2 b) 13 c) 8 3.Jl+4 = jS.i.3.Jil~4 =~22)(1+22) =. .. broj.82 .JbXFa + .81. .l..84..2 J-(1 + 2i)'l- 2.•) (x+2i)(x-2i) c) (3x+ 12i)(3x-12i) 3...79 . kEN.93.a) Nekajez = x+yi.11-(1+41-41 1-4+411 3 zl _ 7. . prvo. = (-18+2iX-18-2i) 324+4 328 _ . b) Z= C~J = (-lOi)" = (-IO)"i" I) Ako je n=4k.' Z 1~Iz" II +:: I. 2If(z)1 = 6 211 = ~6-~ 1 - _2 . Imz='2' 13 19 ..fi /zl=2 = 1.83.•) Ie 19.zl Fs 3. 2) Akoj"n=4k+l.a) z 1= 29 3.l+/z. a) Z=2+1 _ b) Z=3+_1 3.77. Uputa: Uzeti daje z = x+yi i uvrstiti ujedn~cinu. ~1 + 2alz. Rez = 10".87 a) . Koristiti defll1lcIJ~.•).jb) b) b) b) b) Izl=8 Izl=lO Izl=13 Izl=1 b) 29 Tada vfijedi: Fx'+ d) Izl=IO d) I z 1=29 c) Izl=lO. Tadaje 1=1 = <=> Izl' = (x + yiXx - + y' ~ ~ yi) b) Nekaje zl=a+bi.)'-+-.85.z1 /7 2']_ ~ 2 -z 1 z' 11 Iz. 3. 4) Aka je n=4k+3.JS30 c) Re2='6' Imz='6' Izl=-6~~"-' +. Imz =~-ID" Rez~-lO".J409 3.. (I+i)'" ~ [(I+i)4]" = [«I+i)')']".= x+yi.95. zl= 10 3.a) Koristeci date uvjete dolazimo do sistem~jednacin~: -x+2y-3 = 0."'oll2i)']" = [-~l" E~ 3.f i::1 I . z= -I +1. b) Kako je ZJ= Z2+(ZI-Z2).80. z=-I. sada. kEN...I2 0. z =-i .94 .J5 = Izl Ii 2 5 .fi c) Izl=1 c) 42 d) 1z 1=2.]36+4 ~ 2-!4i5 = . Izl =. Z2 ~ 3.92. b) z = 2-rl . -36-4i+36= -328i ~-i.a) 5 3.91. z21 => => 1 4JiO = 4. Tada je 170 . z2=c+di.10 I..[. (I-i)''''>' = (l-i)'''(I-i)' = (1-2i-I)''' (1-21-1) = (-21) (-21) = (-4) (-21) = -2(-4)"i" R.l +lz21 1211-lz.. z =i. Nekaje Z.JC'+cf IzJ jz. Zl i Z2 1 I Modul (apsolutua vrijeduost) kompleksnog broja 3.(-2i)' = -4-(-4) = -4+4 = OER.100.~ _ 21 .a)· zl= I 3..88.a) 'Neka je. 3. 3x+2y+ J =0 cije tjesenje daje traz. kE N. 3.kEN. 2) Ako je n=4k+l. 3) Akoje n~4k+2. jednakosti elva kompleksna broja.I..•) (a-bi)(a+bi) b) x 2 +25=(x-5i)(x+5i) d) (x+16i)(x-16i) b) (x+3i)(x-3i) d) (2x+3i)(2x-3i) b) a' +4b' =(a-2bi)(a+2bi) c) (3a-4bi)(3a+4bi) 3.86. (c + dq= = /(ac . J.11221. 21=].97.lzl -z21· 17 .1 =a..

3. 'j' . kEN. z1=3+5i ... zl+z2=S+2i . =2+5i. a realni brojev. Iz. z..----jc' 3. b) z=3.:z2=(-7+19i)/l3. kE N. Rez = 0.1 13) . z. +z21=M 'T:-:-. .2) Aka je n=4k+l.. 4-3.. Rez = -1.6.su na x-os:/ N . Imz =_ I 3) Aka je n=4k+2. . prsten radijusa R=7. + I) a) I) Aka je n=41<" kEN..'~u na y-osi. ••. 3) Aka je n=4k+2.·•. . F2. Rez=ll. Imz = 1 3. Traier skup tacakaje kruznica (SI).. Imz = 0. Predstavijanje kompieksnih brojeva u ravni. Rez=O.)]" =(1-2. I 3..111. o 3 ~.· •."+' I) Aka je n=4k. Imz=[O". =[(l-i (I XI 1 1 +I 3.·. d) Z=-' d) z=5-2. d) Figuraje kruzn. .--. Rez = -2. 3. (S1. kEN.Z 2 i=5 . Imz=-2. a) c) z=-1 ~I Imaginarni brojevi. =7-i.• . ••. ·.115.--:. kE N.2::::2-3i . c) Figuraje kruzni prsten radijusa R=3 i r=1 .lz.\C9 •·•. Imz = 0 4) Aka je n=4k+3.4) Akoje n=4k+3. . Rez = 0.3) 3. ..104.Rez=2. kE N.3. c) z=(~)" 1+ I Xl-. to. Rez = 0. Z. z. z.3.----.109.113.114.. 4) Aka je n=4k+3.-1)" =(-i)" =(-1)". •.Z2= 2I+i.kEN.-4) 173 .2.t -5 c) . .--t---./ . b) z=-2. . -51 29 (0. kEN. Rez = 0.103. Rez = I.a) Trazena "figuraje krug radijusa r=3 sa centrom u koordinatnom pocetku bez obodne kruznice. o.. 172 f?(J(\ -"-'-I = ~ 290 I Z2 . Imz =-2.lrnz=0. Kompieksna ravan 3. Imz = 2 .· .1 14. C(5. •••. . b) Krug radijusa r=5 sa sredistem u koordinatnom poce~ku. ~ Jj i J b) " I '~L/ SI. Imz = O. b) z=-2+4. ..a) b) c) d». kEN.-----.110.-z. 3. 3. •..••. 2) Akojen=4k+l.".*a) z=II-2i.113.112.= 1+8i.

<=. Rezuitat: d) Dobili I 2 y=O..2 + a } .Ja' + b' + 2a + 2.116.J -Ja+hi +ra=bi 3.1. l~-ll---2-. (x=O ili x=l) iii x=--.125* a) -I SITIO z=O...(x.12I.*a) Kvadriranjem formule dobivamo: ± (I+2i) 3. y=-2.. x-yj":::: (x+yi):? ¢:> x-yi:::: x'2_/ +2xyi ¢:) x.3+1 '3-1 .fi razni zadaci b) 3.hi = 2(.126. 3x+ 3y.Ja 2 + b 2 )= {fc.a) . x=-2.-i. 174 b) 3. 3x+ 3y.y-=-. 175 .i--!3)'1' i.7.6= 0 A .(3 +iX3 .i: ) ' = {6 +iJ3)' -(I +:J3Xl-iJ3)+(I +iJ3)' ] -2+2i13-1-3-2-2iJ3 8 4 ~ -8 ---=-2 4 n -4+3i -+ - 3.130.fi (I-i). 3 4 - cetiri kompleksna broja koji ispunjavaju postavljeni 1 -!3. c) --.132._J + [(.{. + -I = i <=>(x -IX3-i)+ (y -IX3+ i)= . a-+b a-+b ±(3+2i) 3. b) Uputa: 2 c) a6 = (a 2 a' -b 2aJh -o--+-.a) =[ _~h_Z~ ~~ __ Z2 := _~'+i::J. -1 2 ~ i.J"3+i)6 . Nekaje z = x+yi. 3. 1-!3 Z= 1. 1+Z+Z2=0 ¢:> Z+Z2+z\:::O 3 r- h =±._:~"""" i I 3.'" 3 <=:> lIvjet ito: 1• z\:::-( Z+Z2)=_( -1)= 1. )'-Rezultat:-2.123. 1 ~!i-!3r +[ 2-!iJ3 r = (I+i:i + 6. Konlpieksni hrojevi 3.131.:-Z. ¢. 3.? .133 .) 2 =( J2TJ.fi(I+i). 3.!J 3.J7 d) 2 (.Jra~'-+-b~2 = 2( .*a) c) + b) 4 Ji =± .<=.:.!J i = Wi.(x.124.=... 2 8-24i.Ja 2 + b' + a) ¢. . (i_Ii)' J( 13+i)'1 l-2- 3. Tada se dati uvjet ~1oze pisati 0\'3ko: J -.i)¢".6. = 10-<=.:x--i.1 +b' +a 1)" a + bi + 2~(a +biXa .-1+ -!3.bi)+ a . z=-2--2[' :::'=-"'2+2 l+z+z2=0 ¢::) z+z2=-I.::.122.a) . x:::x--y- 3.. c) Uputa:-Uzeti daje z=x+yi j kvadriranjem odrediti x i y.> a) 2( a + . -y::::::2xy ¢:> y(2x+1)=O.

- . c=1 17 6 c) x= 11 c) x 1 -l'3x:. toje f(n+4)+1(0) = 0 ('imeje dokaz kompletiran.13.ab + I = 0 ¢:> + b + = la + 1.140. 2 176 177 . Tada iz uvjeta lal=1 slijedi daje x'+/=I.. Ix+ Y+42 <=> Re(2z't1 <=> = xx+ xY+ >.a) 5S b) ·119 4. . . cJ 10 8 c) ·4 6 c) 1240 a = ·5.fi )" (l.2=±"1 1 .4. b = ·13. ~=4 = 116z+11 -1-_-1 =4 4z 4z di' 3.. J 1 b) 113 4.7.x+ 1).a) X1.1.a) . KVADRATNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 4.fi Ix+ Y+ - a+b·ab+ I =0 3.i _ I + i I" . c=-45 4. a) 5x 2 2020x 2 4.. 4 d) 4. 32 32' 32 32 3.a) a=·I.11.-. a) 10 4. a) ·37x ·177x 2000 4.) = f(2+3/)= (2+3i)' ·(3+4i)(2+3i). X. vrijedi: =3+xy+ >.2 I .12.:~ + yz + xz)= y2 Re(2X' _.*a) Nekaje a = x+yi.y=-10 = x=-4 /\ y= 6.21+ Z2+21'2i· Z2+22· 21'22 = 21+22+21'21' 22 +22 '2i' 22 =21+22+22+21=21+22+22+21· Kako poslj~dnja jednakost uvijek vrijedi.=1 + y2 2X2 - x2 ) =xyxy+xy~+xy~+~xy+~~+~~+~xy+~~+~~= =l+x~+ y~+z:.3.+ ~ )'( -_.z2 1a b) 3.fi dokazimo daje z = ~.2+ yx+ YY+ yz+ zx+ zY+ iZ - .a) x u=±3i b) xl..a) x:::-3 . b=l.=±8 5 c) Xl ?=±~ c) Xj?=±-l cJ x. c) c) cJ c) cJ x=~ b) 5X2+?x_3 !:::{) b) 3x'·6x·1 =0 4.:' -(3+41). 1 x + yi a Vidimo da vrljedi Ix+ Y+ + be + cal = labcl'l~ + ~ + II = lal Ibl·lel a ~ b I I.15.I-J. to je broj z jednak svorn konjugirarlO kompleksnorh broju. c = 6 a=J.:+ y) z=--~-~i Z=_~+_l i.1 ( . ) '( . Dalje vrijedi: .2.139* Vrijedi: <=> 116z + 11=h-l'1 =116Z+11=I~zl Ix+ y+ 4 = (x+ y+ L1(x+ Y+ Zl 2 I - Kako je xx= zz ) ¢:. 2 5. Y' ( al. 1.10. 3 XI..135. 1.a) 3x2+x+l=0 2 4.a) -3 b) 2 4. 1 16~+l1 3.6.fi )" -. pa je realan.)=0..~+.:+l+ y:.:!. odnosno 3.4XY 1=1 x +y <=> 2y 2. c=11 b) a=l. --/(n).. Ako pretpostavimo daje z::::: Z doJazimo do slijedecih relacija: 4.(- - a + b .a) a=2. 1U*1n 1(.9.= x+ Y= 6/\ x.> x2:::::~/ .Y' a=x-vz=--=' =--'-.a) fez) = fez.b=l.7=0 xl-Sx-16=O c ·5x' c) 189x -2x • c) 52x -22. b=·I. I 7.ab + I = 0 <=> a + b .)=-24-61 2i+22 2i+22 --= .:)=.. b=6.1+Si = ·S+12i+6·l7i·I+Si =0 b) c) 1(c)=2 -(3-41):-1-5/. . 1 + 1 . = 1+2122 1+21.:-1+5/.2 . .:+Zy+xy+l = 3+X(Y+~)+ ytx+~)+z(:.+ cl (~\J""4 +(~)""* =(~)*r~iY +(~Y(~J\" .=O.fi J l.2+ yx+ yz+ zx+ i y=3+x(y+ Zl + yz+~ + 2i.=±8j x. to. 3. + b+ ~II = 1 a ¢:> 1 1 a b ab -+---+1 =0 <=> .fi) 4. c=·5 _ 21 .8.14. b=·9.. 1(.a) x ·6x·9=0 4.a) 44x b) 34x 4. Rezultat: Ixy + yz + xzl' = (xy + yz + xz)(. f(. dalje.=- . Ovim je dokaz kompletiran. c=2 c) b) b) b) b) b) c) c) d) X=- Rjesavanje nepotpune kvadratne jednaclne (jednadzbej 4.fi) 2 . x-yi (x-yi)(x+yi) x 2 +. b) lab yy = zz = 1.5..a) I ·7 70 4.c 4.fi I - 4= Ixy+ yz+ zxI· 1 4.137. f i . .a) 5x~ b) _82 x . Jasoo je da vrijedi: Analogno Gokazujemo preostale dvije tvrdnje.1.fi.138.. sto znaci daje z real an broj.-- _ .+II=O b ab ) ¢:> <=> a+b+ab-1=O.16...136* Kako je [(11+4)= 42= Ixy+ yz+ zxI2.134.a) 333 b) a=9.2=0 b) 4.. Koristimo ranije dokazanu osobinu kompleksnog broja z~ = )Z)2 i .21 ..

48.3.2~} 7'7 c) xJ=4-i. =_ " 3 b) xl=2.a) (0.38. =2· b)· 4.=±.a) xl=-5. c) x...x = 2 b) x.75..=-3.x.0 4. X2=--. X2=-.O.t:O. x2=-3 b) xJ=1-2i. b - 06 4.a) Da 4.±2 c) X.=. =0. =-... d) Xl=O. = 1 71 .56.a) xJ=O. x2=5 d) xJ=O.a) .. x.a) x. x2=3a 4. x1=6 4. 7 4. 10 =C\.45. x2=3 5 odgovarajuci 4 Rjesavanjem ave jednacine dobije se t.a+b b) Da c) Da d) Da b) Ne c) Da 4.36.<.x.J7 4:24.42.a) x1. x2=1+2i d) xl=-3-2i.X2 =-7" b) x. =0..4) 2 -":3. 1 b) Xl=m-n. x2=1 4. = ~.a) {'5. x2=5 4. x2=5 5 =-"2'" =0. x2~-1 b) xl=-3.Jb =2" 1 4. x+l 2 .a) 4. x2::::8 d) x)=6. =O. 2 3m 111+1 =-7 d) x 1.a) .= ~~. X2=-. Rezultat: x)=-S. xz=-2 xJ=-3.44.a) XI=O.a) Yl=l.. 2a koeficijenti. x2=-2 3 1 4.=3 b) x..19. =-T'x.X2=-2.27.a) Ako uvedemo smjenu _1_=t.a) Mnozenjem jednacine sa (x-b)(a-x) i sreaivanjem dobivamo kvadratnu 7± 1 2 1 a+b 2 x')=-- - b) Xl = -0.. x1=2 4.=mJ2 34 b) x.-~+if d) 2) {-~'1} H} {_.25.47. 46 2 432.(1.t:. x2:::. 4.a) Uputa: Uzeti da je x -16x=t i rijesiti nastaJu kvadratnu jednacinlJ po t.0) xl.a) xl. =0. x2=-1+i 4. xz=10 x]=2. nakon dovodenja na oblik ax2+bx+c=O. c) Xl. x') =--~..J5 z. b:..<..1. a.1 -b±. .a) 4.'C O c) xJ=-11.=2a.=5 = 2'X2 = 5 z=8 c) b) {2-7i. a zatim i x.x.a) 4. x2=-5 4. xz=4 d) xJ=-6.21.2.48 2 d) {-%} d) ~-~-i. x.a) x=2 :::.d) xJ=O..-l. x..4:::. 4..59.=+? b) :::..61.54.a) 4.0. x. =-2 4.:..55.33.2=±4I 4. x.23. Do ovog ~datka. Ijesavamo Xl 2 C) xl=3.j322 c) .29.t:O 2a 2 x)=O. X2=m+n 4. x2=7 d) xj::::-2.x =2 cJ xl=l. x. =--.58.1:::. =O.=:!:ivo .3l.b) Yl=2m.xJ.a) b x!=O. x2=7 xJ=-S.a) Xl 4.. Xu . a+b. dataje9nacina postaje t 2-8t+15=O.60. X2=-84 5 311 b) x]:. X'=--.XI.39.a) x.x.=i2 In 4..~l - d) xl=-5.28.30. Y2=.a) 44 . xz=6 4..0) x. x2=5 3 b) x =4.4. 15 x.8±. .a) Xl':::O. a:.X.=7 b) c) l 2 b) xl=-6. 2 2a - = x 2 =2 4. x2=l b) Xl.tO 3 4. t2=1 x. =.a) x) :::: 0.37.4-t-i b) xl=-mJ2.:::.20.x. Rjesavanje potpune kvadratne jednacine (jednadzbe) -b ± b) x\=-6. X2:::. x2=7 c) xl=-3. =24(1 b)xu=3 d) XI c) X 1.22..x.x 1 =-31 4.26.f35 b)x1. b) x=1.5a. yo=2n a 4. X2=-4 b) Xl=O.x2=67 4.35. =1 8 - Zatimrijesitijednacine x2-16x=t.\'j.:3.a) X J =2' Xl b) Xl =-3.=5. 2 =~_ - 5 .40.a) 20 primjenom formule: c) xl=-3. x2=-3+2i c) xJ=-3..a) x 1'= 1. x2=3 b) Xl = -2.a) c) b) AJ.a) xl=-2.t:O a Da b) Ne c) Da Da b) Da c) Ne 4.. Slijedece kvadratne jednacine. X2=S 1 2 b) Xl=O.46.a) AJ.m-:.4..a) xJ=-3.<.)b -4ac .51. Xl b) Xl=-4. x2.a) X]=-. =--. xl=7 b) xJ=-3.::-3 '.J57 =8 . xz=-3 b) xJ=O. x2=4 • 4.a) {-%} c) {_1.1:1 4ac (-7)± gdje su a.8±m b) xl:::.a) Da d) Ne d) Ne b) X.3 30 x...57. x2=2 b) xJ=-5.34.J5. x.a) t]=O.j= 1. 8} b) Xl 4.=-17.}.O. m:. x2=-15 I 5 c) XJ=O.52.43.53.±_ _ .x.2+7i} 4. "kvadratne jednacine smo mogli Ijesavati i bez formule. X2=} c) x]=O.2=±-S 4. xz=-l xl=3+5i.= 2a 178 179 .a) x.49. x2=3-5i c) xJ=-l-i. xl=10 c) xl=-9. 4. xz=-l d) xl=-8. X2=6 4 11 2 c) Xl=O. Xi::::d) xJ=O.3 4. x2:::. X2=-S 1 3 5 4.50. X2::::'--~.41..0 b) y=2 . 4 4. x 2 0. X2:::::2 ..-4.a) xl=l.6} h) x.. b ~(-7)' 2 48 7± j C ~49 -.

+713 "l'=--V. c) D.c 468 =J. xl=m-2.41>0 :::> Xl i Xl SU rcalni i mcausobno razliciti brojevi_ c) D=17>O ::::.64. to vrijedi nejednakost trougla..=-a. 2 4. dafje. Nakon sredivanja. to je diskriminanta D negativna za sve vrijednosti koeficiejnata a. tj. ako ne postoji racionalan broj k 2 za koji je D=k .84. Kako jednakost vrijedi Samo u s[ucaju kada su brojevi a.69.a) 4.a) Prema datbiYl uvjetu mora biti180 Xl + x) 481.86. ako je njena diskriminanta pOZ1tlvna: D=64-8(c+l0»0 ¢:> 8-(c+1O»0 ¢:> 8-c-1O>0 ¢:> c<-2.75.>O 2 2 => "" (/. x. 5(m1-4):::o:O => m~±2.a) D.89.2 +b' ":. ._1 4. Kako.80.a) D=25:::o:S . b i c koji Sll medusobno razliciti.* D=4a . 4. x.: x~ (Rjesenja su jednaki realni brojevi).77. 2 . 4. b-I .4(a2 ··b _c 2 ) = 4b 2 +4c 2 :.a) D:::::b?:-4ac=:5>O :::::> Xl I X? Sl! realni i medusobno razliciti brojevi .. = 4(k-l)[(k-l)2+4J. b i c duzine stranica trougla.79.b-I Xl b) Uvrstavanjem vrijednosti x=O u datujednacinu dobi'vamo m=i.70.' .x.63. -(a+b+c)±. ~~naci da su Jjes-enja jedne _od dviju daiTIl 181 . data jednacina postaje x 6 4. b) D=O => Xl = Xl (Rjescnja Sll jednaki reallll brojevi). Posmatrajrno proizvod diskriminanti: D .>-1 4. 2 2 4. 2 c) D=lOO=10 . tj.74. .a)xl=--~_.a) RjesenjajednaCine ax2+bx+c:=O su racionalni brojevi ako je njena 2 diskriminanta D=b -4ac potpuni kvadrat.83. rjesenjajednacine su racion'alni brojevi 2 d) D=16=4 .. To. .::::.Ck) = 4Ck+l)'-4(3-k)(k2-k+2) = .87. b) D=25>0 ::::> Xl I X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi _ c) D=-84<0 => Xl i X2 su konjugovano-kompleksni brojevi . D=1+12c.m>~3 4. d) D=O => Xl:..111<_1_ 32 ¢:> 12c.' -ab-ac-bc 3 b) x.65. Rjesenjajednacine su rcalna ako je njena diskriminallta nenegativna: jednaka nuh.12' 4. 2 4.:4(t)2 + c 2 ) 20 => rjesenjajednacine su ~ci~~ . d) D.ie diskriminanta kvadratne jednacine negativna~ to su . x2=b+3 .ja2~b2..a) 4. Diskriminanta D d·ate kvadratne jednacine jc: D=(b 2 +c2_a 2)1 ~ 4b 1c 2 .76.7I. :::0:> X 1. d) D=-36<0 => Xll Xi su konjugovano-kompleksni brojevi . 4.66. x=-lS.. Ck)-D2 (k) = 4(1-k)-4Ck-l)[(k-l)'+4J= -16(k-l)2[(k-I)'+4J < 0 za k". b) D:.:::ab+ac+bc.62. rjesenjajednacine SLl racionalni brojevi.:O'X1~ .b"'1. proizvod diskriminanti je l1egativan (za k¢l).78.:. x. 1z tog lIslova dobije se c: D=9-4c =0 4. sto znaci da je jedna od njih pozi~jvna.4."l3" 5 4.85.(k) = 4-4k = 4(1-k). . x =. = a +3b .a) x.2 =±4 4.=b-3 4.:::.. rjesenjajednacine Sll racionalni brojevi. 14 1=0 7 :::: 0 => Xu :::o:±l. njena diskriminanta mora biti 9 4 4. b i c meousobno j¢dnaki..J7 .' 4.l.' 4.=n 4 ~ 4. a druga negativna. Kako su a. 4. b) D=76 . pa iednacina ima iraciona!na Ijesenja. ako postoji racfonalan broj k za koji 2 je D=k b) Rjesenjajednacine ax 2+bx+c=O su iracionalni brojeyi ako njena 2 diskriminanta D:=b -4ac nije potpuni kvadrat. =-b 4.. c) Za m=2.x"=a-l.a) X.:28>0 => Xl 1 Xl SU realni i meausobno razliciti brojevi .njena ljesenja konjugirano.90. Dakle.82. +c. Rje~~nja kvadratne jednacine su realna i razlicita.b.. =!':'.---. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine 4.3. drugajednacina postaje (3. a=n(n+ 1).a) c) D=b'-4ac=(-3)'-4. D. paje Ib-·cr tb~g<a<h+c w <a 2 «b+cy ¢::> 1/'-2bc+cl<a2<b2+2bc+c~ 2 2 2 2 => (b +c _a <2bc 1 b +c 2 _a 2>_2bc) => -2bc<b~+c2-a2<2bc => => ¢:> - - 2 Za m=~. jer je a 2+b +c 2.73..x" = a +5b = -a. b) x 1 Za m=-2.::.:::.. 4. datajednacina se transformise u X2 + 15j( = 0 => x=O. . Oa bijednacina imalajednaka rjesenja.1(-5)=9+20=29 b) D=9 c) D=-8 d) D=49 D=O b) D=O c) D= -679 d) D=737 D=C-3aJ"+4a=9a'+4a b) D=4m'-8m D=25m'-16m+32 d) D= a'-24a+12 4.k)x' +2(k + IJx+k' -k + 2 = 0 Diskril11inante jednacina su: D.kompkksni brojevi.72. = 0. Ib'+c'--a'I<2bc c:::o:~ 1 c>--. x. * D = 4(a+b+c)'-12(a' +b 2 +c')=4(_2a2 -2b' -2c 2-2ab-2ac-2bc)= 2 2 2 = _8(a +b 2+c +ab+ac+bc)~O . ~. gdje je n prirodan broj .-.::64>0 => Xl i Xl su realni i meollsobno razliciti brojevi.k=1l ~j.:> XI i X2 SU realni i medusobno razliciti brojevi . 4.2:::O: ±.67. . . rjesenjajednacine su iracionalni brojevi.88.a) D=28>0 => XI! X2 su realni i medusobno razliciti brojevi . su kOlljugovallo-kompleksni brojevi .:::-8<O => XI i X:. ·-a-')' -41J'c~ <0 => D<O. Rjesenjajednacine 2x -8x+c+ 10=0 su realna i razlicita za sve vrijednosti vanJable c kaje su manje od -2.=a. dobivamo jednacinu x a x .{.

Yl'Y2 = (x.106.92. y'-(Y'+Y2)Y+(Y"Y2) = 0 . 2 In 'X 2 Xl =2 : : : } m=2x l 'X 2 4.-x. + x.+y. a b) 1.·x2=-77 x.a) x2-4x+5 4.114. Xj+x2=7. 'a::::-. y _0·y+(_1) = 0.107. :::: ( '+_XjX2+X2 7 ' .117. x"x2=222 2(1n -1) 4._X.lac ~-' x/ -xl:::: (XJ+Xl)(Xl-X2)= = ±(X'+X2)~(X.(XJ+X2)(XI +2xj x z+x/-3 x lX2) :.• ) x2(3a+l)x+3a=O b) x'-(m-3)x+4(m-l)=0 2 c) x +(m+3)x-m-3=0 d) x2-2mx+m'-1=0 b) x'+6xOI3=0 c) x 2 2x+26=0 d) x 2-8x+20=0 4.118. = (a+2~)+(2a+~) = ~a+3~ = 3(a+~) = 3·5 = 1.-x~)2=49 b) x.4 = -4-4 = -8 .110. -±5i. x.11S. I' ') ] ) ) 2)2 c 4. Neka su Yl i Y2 rjesenja trazenejednacine.116.91.a) X]-+X2-::: Xj-+2XjX2+X2--2xjX2 = (Xj+X2) -2Xj X 2:::: a2 .99.+x. X/+2X1X2+X/-2xJx:2::: (Xj+X2)2_2xjX2::: 25-2·11 = 3.+6 = -6+6 ~ 0 .104..+x.3x . k=-18. c) Xj3+X2J= (Xj+X2)( x)2_XIX2+X22)::: (XI+X2)(Xjl+2x\X2+X'/-3x!x:. = (a+2~)(2a+~) ~ 2a'+a/3+4a/3+2/3..a) xl'xl=-11 4.X.)2 =±(x. y"Y2 = (x.)=0.=-10 c) x.+X2)+9 = 8+3·(-6)+9 =-1.+9 = X"X2+3(X.+X2)X+4(x"X2) = 0 => x2-2·(-9)x+4·14=0 => x'+18x+56=0.".-2".100.+X2 =88 c) c) c) c) c) c) XJ+X2 =-3 XI'X] =33 2 1 1 100 100 --x--~O x!+x2~66 x.!25-44 " ) (Xj+X2)( Xj'--X1X2+XZ ±(XI+X2)~(Xj -xJ2 =±(Xj +x 2 N(x +X2)2 XI-X2:::::--- 7 . 4. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.7 2 ". 4.98. Neka su rjesenjajednacine Yl i Y2.+X2=-SS.3+ x /=117 c) x. x/ -xl:::: (Xj+X2)(Xj-X:.-2)·(x.a) (x.·2x2) = 0 ~> x'-2(X.x. c) x 2 +2x+-~0 4 12 b) x-+-x+ll~O 61 c) x 7 4.)x+(x. . /+8y+16 = O.)2 = -4X'X2 ±~~('!. a a a a~ a a 2 c)* x/+x:/::::: (XJ+X2)( Xj2_XJX:2+x/) =.}(x.3-x/=±133 d) (x.I01.x.+x. 5 3 2' 2 :::::} m=15.)= = (x.)2.·x.a=-. 182 183 .]=_~(b: _ 3c 1= -b(b2~3ac) al a a a a a) a . (XJ+Xl)[(Xj+XZ) 2-3xIX2] :::: = =_~1(~)2 _3 .+3) = X"X2+3x. In x/ -x..a) X1l+X.3 XIX2 ) = = ( Xj+X2 ) Xl = (X'+x2)[(X.-2)+(X2-2) = x. a druge konjugirano-kompleksna_ Ako je k=l.+3x.a) 4.a) 4.·x. xJ::::-2 => x2::::7-Xl' k=X.111.a) X. .)' -4-"-=±~ Tb2-=:~~~=+b~~.+x.- j = Xl+X2=-30 xrx2=-5 XJ+X2=-. Victeove formule 4.+xo=3 b) x.93.-+x2-=29 4. Tada vrijedi: y.5-2=3.=9.112. 4. tada su obje diskriminante jednake nuli. /-1 = O.a) x2-3x+5~0 4. +X.)[(X. x2-6x+5=0 b) x2-x-12=0 2 c) x +6x+8=0 d) x'-x-42=0 4.a) x'-4x+2=O b) 16x'+24x-39=0 4.j(x. 4. pajednacine imaju dvostruko realno ljesenje:" 4. = -I 4 x.109. = (x.= Xj'+X2' b) 3m .=44.+x. x.} ±(x. y..+3)+(X2+3) = x.105.x2=k.a) x _(x.X l II 2 3x.] = _p[p23·q ].a) 3x'-10x-5=0 b) x'-6x-41=0 4. xJ 5 =--.+X2)+4 = 4-2·(-4)+4 = 16.J19.+x2~-2000 b) x]"x2~-1999 2Xl . 4108. 12 12 Druginacin:xj.+3)-(x..+x.=--=--=<'1 4.103.94.l.+X.119. Trazenajednacinaje y2 -15y+53 = 0. XI'X2 ::::19 4.J = 5[5 2-3.4. +x.96. Prema datim uvjeima i Vieteovirn formulama vrijedi: Y'+Y2 = (x. 1 -X2 2 .:...95..a) x.97.a) X(Xl=4 4.Jpl_ 4q . d) x.+x./::: (XJ+X2)(Xj-X2) :::: ± (XJ+X2) J(x ~ X 2 )2 x"x2~1998 4.+y. 4.= 2(a+/3t+a/3 = 2·5 +3 = 53.2) = x"x2-2x.a) 4. x2-(2x.113./::::. 2 y'-(Y'+Y')Y+(Y"Y2) = 0.-X2 => x. +x 2 ). =-34 X.a) x 2 +~x+!.2(X.kvadratnih jedllacina realna.xl=-12 => X.a) XJ 2 +X22:::: xJ 2 +2xJX2+X/-2xlX2 = (xJ+x::l-2xIX2 = p2_2q_ c) 4 87 XI'X2:::: 3 3 b) Xj+Xl= m-I.) '-3x. KoristeCi Vieteove formule i dati uvjet dobije se: =!. =-+2 =2 x2=2x. Prema datim uvjetima i Vieteovim formulama vrijedi: y.x.':. .=_ +21 4.a) x.).a) b) b) b) b) b) b) x. .+2x2)X+(2x.-2x2+4 = x. xJ+x2=1 => X2= I-Xl= 1-4=-3..)'~±343 4.l.J 2 4. 2m => =±5.}. xj. 1 1] = 5(25-33) = -40.)= j ~-­ -4X)X2 =±p.y. Norrnirani oblik kvadratne jednaCine (jednadzbe). -4x.102 . +x.=O 61 15 b) x 2 -7x+6=0 .

Koristeci d&ti uvjet i Vieteove formule dobijamo: : 443" 2+X2 2 ) -6 ( ) 2= Yl+Y2= xJ 4 +X2 =(XI+XZ) -4Xj'X2 -6X]-X2--4XjX23 =(XJ+X2)44 ..8111 + 4 . Prema Vieteovim fo!"mulama i datim uvjetima vrijedi: (xl+1)+(X2+1)=1/ x:+X?+2=p2 p~+p-2=O: (x.B+ = 1)( 1) b2 2 ) 220) 4..B+73+-.x. + x2 )' . Tada vrijedi: y.13)= l 7 123..2)' 4 3 a +a'~+a~' +~3 = a3+133+a~( (HI3) = (0:+13) l(a + . +x. ~a+~+.+x.B j+ af3(a + .B 1 a a.S4~343. Y2 p=l. -.B)+ a+. .CCL. YiY2 =Xl +X1 XI + X2 = 1.B ~a.B 1 Y'Y2 ~ ( a+~ .13+73 =a. _~2(p~2qL v + I =0. = ± (x.131. XI +X2 Xi +:t o 4.3x.4q .2x. = x.-+_=_+ 1 c 2 1 c ___ b 2 -2ac +_ c -0: aj3 af3 ace ac a a (:Ie c) x. Neka su Xl i X 2 korijeni (rjesenja) date jednacine.B2-+ a.X1X2(Xl XIX2 ~ (x . 2.x.a". Dobili SI110 . b' 4 IAko ~u a~" b i c (a*O) racionalni brojevi. m=l. Xl-Xl Jednacina koju trazimo ima oblik: \" 4122. 4..::.---. 1 m -"2=--...B +..Vq+q' .129. p=-2 'IE R iIi '1=-1. . m=·-. 3 . fl YI nove jednacine koju traiimo.1'(1'2 --: 3'1)= .x..)' -. -"=--. a. + x.J 2(1" -2'1) .X2l-6(x.a.+ a.' + x/ =(x. ~_~_~~ b(a+c) a c ac a 2 a.1') + 3 pq. Y=-p).1'2=----+ 3 ·2.. Neka Sli YJ i Y1 rjesenja trazene jednacine.+x2+1~pq => q-p-pq+I.4. .x. 184 185 . 4 YIY?' = X]4X/ = (X1X2)4 = 3 = 8]. Trazenajednacinaje x2-343x+81~ O.)2 + )'1+.)' + (Xl + X.' racionalan izraz cijaje vrijednost racionalan"broj za svaku .J _ - .3a. "'1=1 Xi -"2 2 Xi 4.4x..121. I'~ .f3 + (a+f3r-2af3 T_=_+".') ~- - =p -3Vq+ q--coq-=p -:.B ~_~+ --:. . ==. 3 XIX" ""'-. Neka su Y j j Y 2 rjesenja nove kvadratne jednacine.a) x +(p-2)x+1-p+q=0 b) x-+(2q-p )x+q = c qx' + 2(p+q)x +(4+ 2p+q)~O 4.130..+I)~pq => x.' --2q)y+ p-Vpl -4q . 2x. L4.).13)' . (x. => =-~[( -~ J-3~]+~(-~ )=_~ ~.B+~~(a+.a) qx'+p(q+l)x+(q+l)2~O b) qx'+(p'+2q)x+q=0 2c .B a..)' .x 2 = ± 1'11'2 . Xl Xl. +X2)4_4x .. ·~-4 .~ p2 -4'1 ~O 4 --- 5 4111-? . = (Xl +x 2 Y2 rjcscnja 1 J= -. :::0 --~ = XI -X2 ( Xl -X2 X Xl +X2 ) - 2l(x. 4. + 411l 5 4 m 4 4."O (171 . ~> Tada vrijedi: + XL = -m Xi-"2 = -2m Xi + -"2 = 2m Xi-"2 = m => -2m x.2m·.120. odnosno. Nekajednacine imaju zajednicko Ijesenje 111=4..B ~ a raclonalnu vrijednost od p i q.3ac ~~. a +a '13+0-'13 2+0:/3 +13 4 ~ (a+~)4 -3ap( 0:2+j32)_S( 0:~)2 ~ p4_3q(p2_2q)_ Sq2 = 4.'J J 6'" ~ ~ .-'3=-.x.J(x.127.. . +y. Tada vrijedi: b Y.)' .' -4'1 )" :t +2(.6:3=62S.+J)(x./ ±(Xj +X 2 ry(X I ~-X2Y- - 2[(x. + x.x. + x2 )[(x.x2)2~625-12[2S-6l.228. to je i dob"iveni izraz uvijek racionalan. .X2[ (xl+x2l'-2X.125.. + x.126.

> x=2 L Trazeni brojevi su 21 i 22. To moze biti slijedeca . . 4. . 2 3 Postoje dva broja koji ispunjavaju postavljene uvjete. . Jednacina ima obrk 2 ( + yz)y+( y. J11ozemo form irati jednadzbu: (x+2i+(x-51'=65 <:. xjx2=-3. Treba odabrati takv . . N . bro] bro".148.?n 2-]5n=0=>n=J5. a=12.151. Svaku stranicl! treba produziti za x=5 . . . Prema datim uvjetima mozcmo form irati slijedecu jednadzbu: . brOJevl . y' . . ' . 4. 4. a 0 Je prOlZVO lJesenJa negativan .(_2 p 3 +3pq)y+ p4(p2 -3q) = O. prema uslovu zadatka. d =6n¢:} 11(11-3) 6n ¢.. zbir rjesellja . b"o. X]3+ x/=7) => III =-1. POZI't'lvno IJesenJe 'w"..Jed nac1l1e -' su reall11. kvadratna ·Kako je y ' . . (2x-1)2+(2x+1)2 =290 ¢:) 8x 2-288=O => x=6. " .1<0 brolevl razlicitih Zll k N . Ima vecu apsolutnu vnJednost. Tfazeni broj je 60. Ako Je prOlzvod fjeSenja pozItlvan "t k k' .•. Tada. Sm~njenje rOvrsi11e d~bijal11o na slijedeci nacin: !>P = 6x -6(x-3) = 6(5 . a) D=b--4ac=16-4=12>0 => Rjesenja su realni bfojevi. w d) D::::13>O.+X. 4. . :)0ri'~ llJa dva zakljucka. X1X2=~>0 " . b=S 4. . d . I Y .> x 2 = 324 <:. Neka je trazeni braj x. .> 11 x2-26x-145~0 => x=5 Trazeni broj je 51. Rjesenja su realni brojevi razlicitih zlla!'ova P .. . dalje.+x 1: -. egatlvno I]eSenJe Illla veeu apsolutnll vrijednost. . Tada. Dva uzastopna prirodna broja mogu se napisati kao xi x+ 1. Neka su x i y stran'ice 'pravougaonika ABeD j P=36 cmi-povrsina romba EFGH.10 iii . Xl x2:::::m-l.157. vrijedi: . I X 2= => su rea IIII. 4. 4. negatlvan Prolzvod ' " . . 23 4. 4.14]. i ~. Ako Je zbir fJesenJa. . X)X2= -~'< 0 => . b=12 4.4)] = 306 <:. t ' . U Je naClIlU clJaJe IS nmlllanta nenegatlvna.> x2+4x+4+x'-IOx+25=65 <:. odakle dobijamo x=3. 2'--7' rJesellJa pOZ1tlvall.138. 1 egatlvno IJcserue Ima vecu apsolutnu vrlJednost. Uvjete ispunjava kvadratnajednacina cijaje diskriminanta pozitivna. 8.132. b rOJevI 1 11 pre znaka od kojih negativl10 Ijesenje Illla vecll apso!lltnu vrijednost. Y2) = 0. y. . b=5 4. a=5.. xj+x2=4 >0 => Bar jedno rjesenje je pozitivno. d" . . · . rea na I I llISu. .7 < 0 x jX::' =3 <0 => R'" .145. c) _ ': a ova.I. d nacme -' su rea 1TIl. (2)()'+(2x+2)2=340 <:. Trazeni broj . d '..3q ). -6 4. To moze biti slijede6ajednaCina' x + x+2=0. '.> x = 18 v x = -18.139. .143. 3 12 ' broJevl razlicitih znakova.-I <0 .149. a=IO.142. ~ 4 114 ~ \ ..2) = 6(25-4) = 126. a a Je ar Je no fJesenJe pozltIvan bro] aka Je zbir 'JesenJa negatl Van bro' b .150. ' Y2 = P 4(P 2.' x. .312 <:. tada IJese~Ja llnaju razlicite znakove.' '. f]'exen]'a ~ SU IS og zna a. w c) D=O. (2x+I)2= x' +(x+l)2 . koja ima negativan zbir rjesenja i negativan proizvod rjesenja. 4_6. . egatlvno IJesenJe l111a vecu apsolutnu vrUednost.ar .. Iz r d ~lX2=1 >0 => Oba rjesenja imaju isti znak.'=(x-3)'+117. •• .160. pa se moze pisati: ~c.I O.Jednacll1~: 2x2-5x+I~0. Primjena kvadratnih jednacina (jednadzbi) 4.. Nije tesko zakljuciti daje povrsina pravougaon'ika dva pula veca od 186 187 . JesenJa SU rea1111. Neka to bude slijedeca jednacina: 2x2+11x-2~0. koristeci date uvjete. d' k' . 4. -> R'JesellJaJe . tada vrijedi: x(8-x):::::15. " -45>0. d " .. 4. . . XI+X2=J~5>O... . ~.bi~i ispunjelli uvjeti: disk1:iminanta pozitivna. .--I<O .152.140. (2x_2)2+ 12x)2 + (2x+2)' =200 <? x=±4.4) C< + (x .an Zblf i pozitivan proizvod rjesellja. Traieni brojevi SlI 6.x' = I 387 <:. gdje je x rna koji prirodan broj. utvraujemo da su oha rjesenja pozitivni brojevi.159. reaIni. . kOJa ima ~ozlt!~. 'oba . . Trazelli brojevi slIl2'i 14. Nekaje trazeni broj x. 14 ·13 . •• => Rjesenja sujednaki.158. Trazeni brojevi Sll 11 I 13.+x 2 -. . To su brojevl 18 I .. XIX2 = . ~ . 4 raz [lCltill znakova N ' . pozitivni brojevi. · 5. 4. (x+ 11' . . Trazeni brojevi SlI 12 i 13. Nekaje x ivica kocke. x. a L I )vno rJesenJe IIna vecu apsolutnu vrijednost. 2 Znaci rjesenja kvadratne jednacine (jednadzbe) 4.Ie no TJesenJe Je negattvno. razliC'fJ d ' I 2. dIS 'nmlllanta nene' f ). d) D=!>O. 't' .5<0 => Rjesenja su realni brojevi ICltl) predznaka . ' . 4_146.136: Moraju.155. . 35 4. 2 4. -8. '. 4. 4. IS i 16 4.:-.. n=5 T razen i pol igon je petnaestougao. . Ova jednacina transformira se u kvadratnu xl-3x-l0=0 cije rjescnje x=5 daje traienu ivicu kocke.'. W • " b) D=64>O .156. '. 4.153. •• X~+X2=±>O. ri" ' .Ie 35 iii 53.5. odnosno x=S. Ako je xjedna cifra trazenog broja. 4.a) D=S>O x +x 1<0 x l<O R ' JesenJa " .~a Jednacine 1 '1" I) sIucalU " kada su rJesenJa " .:: . . b . Uputa: (x/ + xl::: 1..> x 2-3x-18=0 <:. raZI'~~'~156>O. Svaku stranicu treba produziti za x= 10 jediniea.144. 4. Traieni brojevi su 7 i 8.> x2+x-156 = 0 => x=12. ga lvna IS razuJcmo Z If I prOlzvod fJcsenJa. to trazena .154. . odnosno. ' '. .133 Odredivan' .' .147. . x) x-I 2-.> (II x-4)(x-2)= 153 <:.. Xl+X2=~>O.I <0 => R'JesenJa .y. '''. Primijeni Pitagorinu teOl"CI11U. . realna (kada je · k" .+2 Y = -2 P 3+ 3 pq.:: = 54 ~=54 6 18.> x'+x-42=0 => x=6. .. Ako je x cifrll desetica trazenog brqja. pozltlvan bro' t d . Jem d'ISk' rnmnante kvadratne jednacine utvrdujemo da Ii su rJese.-.> x=-3 iIi x=6 . Tada se dati uvjeti mogu izraziti na slijedeci nacin: 4. -'4 ' <:.137. 4. tadaje cifrajediniea x-4.

'.r:ina rijeke je 5 km/h.a) x'+10x+9~(x+I)(x+9) b) x'+2x-15 = (x-3)(x+5) c) -x2+2x+35~-(x+5)(x-7) d) -.y7. = 100[ I Specijalno. 'I" j .* SI. Kvadratni trinom.' b ~Lt y:: ~ brz~na drugog automoblla. tada na osnovu datih uvjeta mozemo formirati slijedecu jednacinu: ' 495 495 -~--~~? ~ x' + 495x . . aJ x'-3x+2~(x-I)(x-2) b) x2-6x+5 = (x-I)(x-5) c) x'-7x+6=(x-I)(x-6) d) x'-IOx+9 ~ (x-I)(x-9) 4.161. naC!l1. pa je pocetni otpor bio 11 x=ab: (a-b). cije rjdcnje daje _ x' ~ x ~ 110 = Drugo rjesenje jednacine ne odgovara prirodl zadatka. onda druga C1JCV PUI1l lStl bazen za 1.167..160. Ak ~ 1000 x-5 -10 ¢:::::} 2 x -Sx-500"". trazenu visinu. ~200ap+1000O:a~h)~0 00 200a ±2: -J. x +2xy+y-~ 4a-+2xy ~ (x+yt~ 256+144 D G Rjesavanjem nastale kvadratne jednaCine dobijamo x=S..Zalose moze v. ~> . j~' 1 1 J ..169. .[: . x x+8 3 transformise U kvadrutnu x2+2x-24:::o:0. Oznacimo sax nepoznati otpor. Ako SU Xl i X2 llule kvadratnog trinoma ax='.'X2). Prema datim uvjetima je: x 2-2a(n-l )x+a1=O . 4.]) satl . (x-vis ina. to se dati uVJ'et moze napisati na sliJ'edeci => n.5404% 4.O].171.175. sa x oznacimo brzinu kretanja vode. odakle dobivamo x:::o:4. Br. 2 188 189 .4. .. Kako je dijagonala pravougaonika d-::::2a (teorema 7 0 7 C x-+y-= 4a-. na linearne faktore (cinioce) 4. 480 ~~=? ' b x x+20 . ' . Zadatak ima rjesenje aka je n22. ? .q +20x~4800~0 => x=60. pa za njihove stranice vrijedi : S14161. ' . x~IO+2. b -stranica kvadrata). Taela vrijedi: srednJ' OJ" duzi trouo-Ia). 2000 ) Rezultat: p=22. 1z datog uslova za povrsinu dobivamo kvadratnu jedllacillll 416') ~ x-I rEt 100(1\ ± fa) t 200 ±~} OO (1 ±0774596) I~ 100(1 ± VIItI 5J .-_ _J~ 4. 4. 0 =? x=25mls... . 10satI. tad~ ovaj trinorn rastavUamo na faktore na slijedeci natin: ax2+bx+c=a(x-xl)(X. sati. 1000 7:::0: 4168.163.a) 2x'-ax-a' =(2x+a)(x-a) c) 2a'x'+abx-b 2'=(ax+b)(2ax-b) b) x'-2ax+a ~(x-a)(x-a) 2 d) 2a 5abx+3b'x' = (bx-a)(3bx-2a). c) 2x'+x-3 ~ 2( x+% ]X~l)= (2x+3)(x~J) '0 d) 3X'+X-:=3( x .n" za 17~.N prva .J7 i y~1O-2. ..::::: -. 4. . odnosno.7.povrsine ramba. odnosno .I~O =b odnosno.172. Ako sa x oznacimo pocetni otpor tada vrijedi: 320 ~ 22 = 220 ~> x ~ 5£2 .'~> H ~25-9 ~> H=4. S'It. CD : DB = FE : EB A - Ey a~ I(~O--(a~ la. • s 3x'-·112x~5120=O ~> x ~ 64. Rastavljanje. P'2 p" = loofl ± \ ap' q x ~ I!. Tada je brzina prvog x+ 16. 50+ x 50~ x .170.. 4166.+bx+c. 2 ' .' 4 i 6Dakle. odnosn. 4. n'al)uni bazen za . :=5 .j.'+x+42 ~ -(x-7)(x+6) = (7-x)(x+6) 4.+ . ") x+8. Kako za Pll~. tor!11!ratl S lJet eea jee nacma: -. a 4.2500 =D. ~2::~' P=t ~+IS1t ~> 241(= r-rr+r(r+2)rr ::::> r2 +r-12=0 => r=?.a) 8. Aka pi \ a C1JCV napuni bazen za x satl. ~ ]x+ J) = (x ~ 2)(x + J). xy=72. 4 a dI'I. x Pry! automobil se kretao brzinorn od 80 kmlh a dnwl 64 km/h . S : . 4. x x+S 4. · ·cil'e\' . kOJa Se . VllJcme t! brzlI1U v vrijedi S=\'1. to J'e '7 ~ x+y=20.S. 220 + 2 ~ 220 x C Slranice pravougaonika su rjesenja jednacine x' -20x+ 72~0..174.173. Trougao BCD je sliean flBEF. pa vrijedi xy=2P.g.2 +1 (k+3~{x+~Ix+~ }(4X+3X2x+l) b) x'~25r+ll¢{"~6Xx~1~.164 .

data jednacina nastaje kvadratna po nepoznatoj t.-1: .191.. 2x := t.a) x -ax-6a =(x_3a)(x+2a) c) o'-ab-2b2 =(a-2b)(a+b) 2 (a.. a) x = -5.182..179.198. . X 3 . Rezultat: x-b b) Nema rjdellja - ¢:> a izrazi nisu definisani za one vrijednosti varijable x za koje trinom u nazlvll1ku Ima vrijednost nub.X}.' + 2x +1) 4. Zamjenom dobivene vrijednosti za t u relaciju kojom je uvedena smjena nastaje kvadratnajednacina (za svodi na kvadratnu.'1 = 2 4.3 )=a-3 (a-3Xa +3) a +3 4.2(x-1)' + 2 = 0 2.2x)' . a zatim i rjesenja 2h " =_x-b + 2XIl+1 + Xii X 5 -g' 3±.a) x.JiI 2(a+S) 3x-5 n+.. Rjesavanjem ove jednacine dobivamo t. ().I )(x' + x + I) :r -- t 7x+13 x' + x + 1. d(j.1.3a i+2 .::.. Rezultat: 4(X + Xl = 0. a 2 -6a+9 a 2 _9 a-I 2 4.~=47 x x- ±J 12(X +~ + 2x)' . x = -3/2 c) x=-3.)2 l+x] '.183.181.-IX7x+13) x" (x ."2 - X 3A ¢:> = 1 ± J3 . X 1-+X 2 -+x j • x 1-(1+x )+x2 ' -1+x 2 1 (1+x 2 Xl+x 1 ) ]+x1 +X2 +X1X 2 (Xl +xJ' -2X.'( X (.3 Xa .a) 5a' ~5 a +2a+l 5(a-IXa+l) (a+IXa+l) 2 4. Rezultat: k=4.+9bx+14b" 3x -4. x2 :::: 2 .f) m=4 c) m=4.x 2 .)[(X l +X. 4(X' +~ IJ'+llx+l.x] = 2.11+2 Xl 4.194.a) 2x+a 4.a) a-2 a+ 2 a:.L47~O .razni zadaci N. UYOaenjem smjene x + ~ =.X2 + (Xl +X.197.a) _~_=---= ). 'J . _X_'_+~ 1+X2 1+X1 .2Xa + 2) (a+2Xa+2) 2 a _4 +4a +4 b) 4.2 4.184.188.. I 86.180. x=3 b) x=4.2a-1 svaku vrijednost od tjedna) po x.2 c) 20(x+2) bJ lO(x+ 10) x-JO a-+2a-8 8a 4. (a-J)(a-2) 4.a) Uputa: (x' . dobivamo .4 = -'-"2-' 4.'-4 b) Uvodenjem smjene: x -1 5x 2 + 3. Jednacina nema rjesenja! 21' ¢:> ( .*a) Uvodenjem smjene x2 . X 2 =3.ta jednacina postaje kvadratna po t: . x=-S/3 9 4. x dobivamo kvadratnu jednacinu po t. Uputa: Ako je diskriminanta D=O. 2 b) Uputa: 4x' +12x+ b) -'~ 3x+ I 9±JJ01 = 2.ave~eni 4.a) 4x -2bx+ab_a2 =(2x-a)(2x-b+2) 3 3 b) 2a b +ab(2a_b)x_x2 =-(x-a2b)(x+ab2) 2 2 c) 2abx +(2a +2ab_3b2)x+2a2_3ab = (Zax+Za-3b)(bx+a). 2(x ..I77.5. 12+.4' 3(a -7) b) Aka syaki brojnik i syaki b) 5 x+7b b) 4.l(x' .3) 9+JJ01 x 1 ::::-1. + 1)' x+I /(x' -I) (x-IX. bJ b) a -3a-·10 x.a) 0 b) 2x-3 4.x = t .196.a) x=1 x2 = 2 nazivllik na lijevoj strani jednacine podijelimo sa x i uvedemo smjenu x--=t.192.55 = O. tada je kvadratni trinorn potpuni kvadrat.a) 4. ' 2 x.C \ x) ). ' - kvadratnu jednacinu 4r+12t-55=O.2x + 1) + 2 = 0 .193.176.187. 8 8 d) m=2 e) m=-. Rezultati: -x Xl = -l.189. 1±. nakon kvadriranja binoma i sredivanja moze se napisati u obliku 2CX2_X+ I )-1. 2 2 b) abx2-(a'+b 2)x+ab=(bx-a)(ax_b) 4.185.195. X 2 J= ~X1X2 191 .a) x -6a+9 a' -9 4..xJ . el) x-I I! x'(. =-1.a) .a) 2 I I 2 4.4 = ---4--' 4. pa se uvoctenjem smjene Xl -x+ 1=t datajednacina 2a -x x" (.a) a' -4 a' +4a+4 a-3 a+3 a -2 a+2 a+4 2a' +3a-·2 (a+4)(a-2) _~2+'bx 2 2(a-9)(a+5) 3(a + S)(a -7) (a+2)(a-5) a-5 (2a-J)(a+2) . 2a ~8a-90 3a' +36a + 105 b) S(a-I) a+1 (a ..178.a) m=-2 b) m=2 11 5 Kvadratna jednacina .a) x-I '90 2 4.({ 5x 2 -2x-3 -1'X2 Xl:::: 2 b) Desna stranajednacine. -11±J]05 1 Xl = 2' X2 = 2.190.Ji3 o.8. X 14 = . +X l · +x2 -3X.x..

: x'-6x+9=x-3 ¢) x'-7x+12=0.10. prvo. datajednacina uopce nema rjesenja.2.203. Ni jedan od ovih brojeva ne ispunjava postavljeni uvjet (x<O). Skup njenih Ije. sada.3x 2) ¢) (x.205. dobija se kvadratnajednacina t(t+3)'''4. lJzmimo. 2 b) -3.O =>xJ=O. Broj x == -1 je Jjesenje date jednacinc. paje x<3. pa traiena 2 kvadratna jednacina Ima ablik x +px +q -= O." ·-2(". x?3~ 4. = 0 ¢) 3(xj2+2xjx2+x/)-16xlx2=0 W 3X12+6xIX2+3x22_16xIX2=0 ¢? 3Xl2+3X2 :\. Oduzimanjem dnige jednacine ad prve dobivamo jedna"inu (a-l)x=4. lada vrijedi: 2 1 i-x +11:::::_x +1 ¢::) x 2 _1=··x 2+1 ¢:) 2·x 2 =2 ¢:) X2::::.~enjaje {2.s: I . IZ. u prvu kvadratnll jednacinu i sredivanjem dobivamo kvadratnu Jedn~clllll po a: a2_ 8a + 15 = 0. Dakle. Rjesavanjem sistemajednacina x' . XIX2:::: q.hrojeva koji ispul~avaju postuvljeni uvjet: -I :S. Rezultat: -1:S.201:*a) Posmatrajmo incervale na koje su nute izraza x 2_1 j x podijelile skllp realmh brojeva: (-=. -2. -2. Samo pryi broj zadoyoljaya postayljeni uyjet (x<3). P(m)-xjx2 .datih uvjeta moiemo odrediti p = -(Xj+Xl) i q::::: XjXl.. Pronad'i to rjesenje! 4.(H 0 _13 +~[(H .199. odnosno. Prema Vieteovim formlliamaje:' XI+X2=-P . b) Nekaje.:> x2-x-2=O ==> xl:::::-l.rn:S. 0. odakle Y ::? 0. 4. AkOJp-x-+l(O. xl _ (a+2)x + 6 = 0 4. 2 Xl + Xl 2 (XI - i Xl XI x~ :::: a.X2=J.m+I:0+.x.? 2(Xj + Xl)' ')'J ') ' 4a'+8a+ 50 4. sada. 1.+x.. to dalje. pa je x=2 rjesenje posmatrane jednacine.J39 2 4. Braj x=j je rjesenje date jednacine.200.Jfi 1+. b) Rezultat: S!'\:lIP IjeSenja date jednacine je: 2::.3. KoristeCi date uvjete da aba rjesenjajednacine pripadaju intervalu [-2. Tada vrij'edi: .=12a => Rezultat.! . .=-x-+I <c:> -x-+I=-x-+I ¢) O·x-=O ¢) O. Rjesavanjem kvadratnih jednacina x' + 12x+32= I x 2 + 12x+32=-4 dobivamo rjesenje polazne jednacine.jednacine.JX1=O iIi x:c3xl=O.x2=-I. ¢) ' x--6x+9 = -(x-3) ¢) x--5x+6 =0 .x::.+=)vrijedi:lx'_II=_lxl+1 ¢)x'-I=-x+1 ¢)x'+x-2=O =>xl=-2. cijim rjesavanjem dobivamo tl=1 . pa . I}.x2:3.. Ni jedan od dobijenih brojevu ne pripada intervalu (_0<" -I). Kako je odnosno.3.odnosno _I :::. b) 1S:xS. -2:S.)(3x.5 + i.svih. Nekaje.204. Tada vrijedi: (x-3)'=lx-31 ¢.jednacina (x-3y2:::: x-31 irna'tri rjesenja.m-l:0+ /'. Diskriminanta kvadratne jednacine je D(111)=4( 4-m). pa u avam intervalu nasa jednacina nema rjesenja. to jednacini1 nema VIse rjesenja. [I. Oba broja 'zadovoljavaju postavljeni UVJet (x~3) pa slIljesenja posmatralle jednacine.4}. -6±. Rezultat: -6.207.> 3xlx2.~130 +~[4~45J 4-30 -82 160 --+16 9 27 2 5 3+2+5 10 10 9 1+-+3 3 3 3 3 4. tad a yrijedi: 1 ) ) ) 1 -x ' +1 I.x+1 ¢. Prema Vieteovim formulamaje XI zakljucujemo daje x l :2 + X 2 2 ::? 2X1 Xl' Xl + x2 =a + X:2 = X i X 2 . I Za XEf-l. 1) vrijedi: Ix2-11=-lx!+1 ¢::)-x2+1=_x+! ¢::)x 2_x=O =>Xj=O. 5 2' 9+. RezlIltat: Skllp rjesenja date jednacine je: {-I. a=5. b) -6.x":.l.a) Ako je.)'-16x.-. 4.a) Uputa: lednaCina se moze napisatiu obliku: c) ~. Za XE[O.210.xS. .a) -4. za a=3 iii a=5 date kvadratne jednacine imaju zajednicko ljesenje.209. Dakle.x.]' ¢:) x=±l. (a-l)'y--2(2a-+5a+l)y+ = . datajednacinaje ekvivalentna sa kvadratnom 2 Jednacinom x +6x+8=O. X2:::. Rezultat: -]":.x=O. Ni jedno ljesenje ne ispunjava postavljeni uvjet. Zamjenom vrijednosti za x _(x=4/(a-l) ).2 . l-.)=0 ¢) Xj-. -I). odnosno.1 . DakJe. a sa P(m) proizvod rjesenja.~x2+J :2:0. Uvoaenjem smjene x' + 12x+32=t..O) vrijedi: Ix2-11=··lxl+I ~-xl+l=x+l ¢':>X2+X:::::.-3x. 3. Tadaje datajednacina ekvivalentna sajednacinom x2-6x+8=O Cija su ljesenja x=2 i x=4. t2=-4. ~~ko ni jcdan od ovih brojcva ne ispunjava postavljeni lIvjet. cija su rjesellja a=3. Za XE[I. Rjesenja posljednjejednacine su x=2 i x=3. Dalje vrijedi: (3p' -16q=0) ¢) 3(x.1 OXIX2=O W 3xj'2-9xjX2+3x/-XIX2=0 ¢> 3XI(XI-3x2) . 0. c) Rezultat: x:S.0). _m+5 . slijedi: .4) irnamo: -2:S.208.-x.(2a+l)x+10 = 0 dobivamo trazenu vrijednost za a. . Xl=~+ 1. I}. x)::::. I). 4.202. [-1. -1) vrijedi: 2 Ix -1 1:::::-lxl+1 ¢:) x2_1 :::::.X2(Xi. x~>l. Sa SCm) oznacimo zbir (sumu). Rjesenja ove jednacine su x=-2 i x::::::-4.Jfi 4.-1) _. Posljcdnju jednacillU zadovoljava svaki reaian braj.~1. Rj~senja' posUednje jednacine su x=3 i x=4.Jfi 4 'J: (x+4) (x+8)(x+5)(x+7) = 4 ¢) (x'+12x+32)(x-+j2x+35)=0. +=). Za XE(-oo. c) Skup rjesenjajednacineje {-2. _117-3 m-3 S(m)==x j +x'J ~ - 192 193 . 1 4. Uputa: Rjesavanjem jednacine dobivamo xl=m-l.Ie Ijescnje date jednacine skup . Pod ovim uvjetom vrijede slijedece ekvivalencije: (x-3) 2 = 11 x-3 I .206. 5.: x' -2(a+ I )x+4a=0. odnosno x<-1 ili x>l. Broj x=O je Ijesenje date jednacine. X jj-x2=2( a+ 1) XlX2 + XI~X2 =6a+2 3(Xj+x2)=6a+6 XIX::: -2(XJ+X2}+4::::0:::::.a) Pod uvjetom daje x2:0.J5.2 c) J 4.X2=1. x<O.

c=-16 5.Svi zakljucci 0 prirodi rjesenja posmatrane kvadratne jednacine.f.6.-3)U[I.t:O.2=+. Ynlln= 4 c) Za m:.Dabi ¢.211. za m>O. o ° b) y=2x' I' II \1/ i eJI Y15x~ ' dJ y=0.5x' I '\ .+ (4.3. a=-I. Ymin=144 cJ x]. a najvece vrijednosti nema.1. la+ll'22 \\.1 + + + + + + rl-~.".IS. xli> 1 x21 (3.13. f(2)=11 5. +=) - 0 Rjesenja su realni broievi i vrijedi : O<Xl<X2 xu=3 Rjesenja su konjugovano-kompleksni brojevi .n=-3 195 " .> / S. -3/2 \ .9. c=-3 5. Y "J.£-2 v (/+1'22 ¢. W KVADRATNE FUNKCIJE 3. X. l=~l I.2~±3 5.. b=O.2=±4 b) Ymax=45 bJ Ymin=2 5.b=I.lO. I) D(m) P(m) + + + 0 + - 1 + + (l . \I' I' / \.-ax_I=O rjeSenjajednacine hila realna diskriminanta kvadratnejednacine 2 x + (a + l)x + 1 = 0 mora biti nenegativna. mora da vrijedi: <=> (a+1)'-4'20 q «(/+1)''24 a+1:. prikazalli su u slijedecoj tabeli: m (-=.a) Ymax=l 5.: I~ fY=x:2 I I I .)~~)'.=-7 b) Xl.2] .\\\ .14. Ymax=-3~ za m>l.1 /. f(-l )~8.4.]5 \\ \ \ \ \\ I 'I b) c=-7 c) c=10 5. . '. a) x=O b) q ./ \\\\1/.j3 - - Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :Xj<o<x2.--~').2.8. 3 4.a) c=f(0)=5 5.~lr~~~---~~~-~I~g~+I---~~~------:=:~-~ 5.i.> a:'£-3 va'21 <=> D'20 <=> 5.5.4) 4 . Ym. I - 0 xll<1 x21 x1.20.a) Za m<O. x +ax 2 . -5) -5 (-5. Xl -0 .19. Sve posmatrane funkcije imaju najvecu vrijednost za x=O.16.I. YfThlX=4.l.i.a) y=-x ' b) y~_2x2 .I 5 . Svaka posmatrana funkcija ima najmanju vrijednost za x=O.3) 5. ukljucujuci i njihove znake. '.a) x1. S. a nemaju najmanju vrijednost oi za koju vrijednost varijable x. \\ \\ xE(-=. ! f .+=). \ / /1 "~-__\'JL-IJ_-'-~--"-' I 194 i 5.' 1:1/J\\ \ \ 5.. (x-l)~'+(a+l)x+Jj=O.12.x=-2 c) Ymin=-12 b) Za m<l. f(0)=5.c=2 5.2=±4 e) YIllfl.. Zakljucak 0 rjeSenjima Xl ix. tj.<O<X2. Rjesenja su realni brojevi i vrijedi : O<Xj<X2 SCm) + + + Rjesenja su realni brojevi i vrijedi :X. 5.a) Ymf.

39.23. y=(x. 0) C ) 1-4 3 4 4 .26.: b) D. realne Hule.a) b) YJ\\\\x=-- 13 c) Ymax=12 5. T(-5..a) Y=(X+2)2. .7) b) (-=.--. tada kvadr:atna funkcija ima b) T(2.= ?I 0 0 .= 113.5.=(X+5)2.. S1.a) y".. .a) 5.a) xl=3. \li I a) \ \.35. 2) (-=..y/" \ I jl '\ '.a) ) ' .27.= c) Y.a) YI11~lJo. b) Ymax. T(3. funkcija nema realnih nula.22.41...:::--=. c) D:::::48>0.·1) b) (-=...a) 5.29. y=(x.38. T(·2..= ?I 0 ?I += -= ?I -1 :"t -= b) y=2(x-2)'-7 5. II. =45 \ \ 5. 0) 5.30. 1 . TransiacijolTJ grafika funkcije y funkcije y=(x+m/ 5.=512 b) x. f / \\~ ! += .' T-: b) y = _(x+5)2_2 y 5...31.44.a) Ymill=6 b) Ym.36.a) Ymill=-6 5. x2=7 c) x):::::-5.24. mm T(-3.40.46. funkcija ima realne nule.'--tL.=-4. 145 1 b) Ymin =-8=-18 8.= ?I x y=·2x2 .5) c) (-11. x.l)2+3 += . 0).=-I. x 5.O) (·=.:::2.5)'.=5 c) x.33. x.+=) -5. 0) c) T(·I.=-63 b) YlIl<lX=-J _ b) Ymux=19 c) Ymflx::53 c) Ymax=-5. :=: x 2 za -rn u pravcu x-ose dobivamo grafik 5..43.= ?I X 2 y=·2x ·1 ?I :"t 0 3 5.a) y=-2x' b) y=_2X2+3 c) y~-2x 2·1 I 5.a) y=2(x+3)2+4 .5...in=2 c) Ymin =16 8 D 4a b' -4ac 4a 5.. x. y=(x+2)'. Ymin --~-1. b) Y=(X_3)2.34.a) Y=(X.=215 S.I)'.a) x=·5 b) x=15 0)x=·41 M'oze se pisati: y~x2·12x+36=(x.a) 5. Aka je diskt-iminanta D::::::b 2 -4ac nenegativna.=8 b) xl.--+---c-. S.. y=(X_7)2 5. funkcija ima rcaine nule.6)'. 0) '1 I" *36. 1/ . \ a) D=36>0. Nula funkcijeje x=6.. .=-12 39 c) Ymnx=23 5.16 5A5.28.32..25. x2:=:-1 5. x2. ·1) c) (-=.::::-204<O. 196 I 5.42.. 197 ..a) x.I VI \jj _" .= ?I X 2 y=·2x +3 .37.= ?I :"t a) b) Y=(X+3)2· 5 b) \ .!2 16 .

B(6.53.. 0) c) A( -j' 0). znaoi ako je a>O i funkcija je pozitivna. -2) c) qO. m) funkcija rastuca. U avam slucaju funkcija ima isti znak kao a . Iz doblvenog izraza za kvadratnu funkciju vidimo slijedece: 1) Aka je diskriminanta D<O..a) (3.!ziti za -dalje proucavanje osobina funkcije.\ i .a) (-=. konkavna parabola. -1) 5. presjek grafika (parabole) sa y-osom i DUle kvadratne funkcije (ako postoje).+=. 341) b) 4aC-b+). n) tjerne parabole.5) 5.tO su: T(-l?.49. 5.'·.. a kadaje koeficijent a negativan tadaje i funkcija negativna u cijeloj domeni (skupu R).nja toka kvadratne funkcije y = ax' +bx+c. Ako je T(rn. Traiene tacke imaju ordinatu nula.54. 2j Koeficijent kvadratnog clanaje negativan (a<O): I U ovom:slucaju grafik funkcijeje parabola kojaje sada otvorom okrenuta prema dole.ijent kvadratnog clanaje pozitivan (a>O): U ovom slueaju grafik funkcije je parabola kojaje olvorom okrenuta prema gore.57. a:. 0). U zadatku 5.pa znak funkcije zavisi od znaka koeficijenta a. 2) Ako je diskriminanta D=O . tada je u intervalu: (~=. (5.55. 4a T(~'-~) c) T( -~. I) c) (-. bitno se razlikuju dva slueaja ito: 1) Koef'i<. 7 -16) 5 5. a apscisaje jednaka nuli funkcije.1 119 2 .Tacka u kojoj grafik kvadratne funkcije y=ax 2+bx+c sijece y-osu je qo.. +=) b) (-=. c.5. \ x - (Ii' x-'4) \ 11 . 5. a} qO. 20 I ·n. tada je u il1tcrvalu ("'00.47.25) b) qo. 0).) c) (-=.52.+=l 80 I b) (-.51. 2 a) A(6.· . +=) funkcijaje rastuca. 198 199 . ·.5. 0) b) A(5.48. konveksna parabola. Kod ispitiv. PailJivim spajanjem navedenjh tacaka dobijamo '1 b) y=2x--x-l =2 9 8 x (3. -=) c) (-=.:a:is:ti)~ :bl~U]: 2a 4a 2a 4a 2 gdje je D = b -4ac . diskriminanta kvadratne funkcije. n) tjeme parabole.-~).. +(0) funkcija je opadajuca.55. 0) 5. Za crtanje :Cskiciranje) grafika kvadratne funkcije koriste se karakteristicne tacke ito: koordinate tjcmcna. Cijeli tokdatih kvadratnih funkcija predstavljenje u slijedecim tabelama. B(l5. c). T( -~.56. to je izraz u srednjoj zagradi uvijek pozitivan.?lja Ima znak ·. m) funkcija opadajuca.! I \ i·j f ~-I l SJ. +=) 4 I -10) . x v x v a) -= 71 += ~ 1~ I:: 71 -4 71 -= 71 ?7/80 71 += ~ -1369/160 71 4 b) 71 1 71 +00 += += 71 36 ~ -= += += Vldlmo da su mtervah u kOjlma funkcija raste redom: 27 0) (4.)Y"'-2X'+5X+7 li\ 11 x. a*O. Sada sa skica grafika datih funkcija neposredno citamo podatke i f<:rmiramo tabele: al xl y 5. -'4) b) (+=. tada je izraz u srednjoj zagradi nenegativan i jednak je nuli sarno za X= - ~.La - skicu grafika koja moze posl.. a u illtcrvalu (m. Ako je T(rn. raspravljano je a toku kvadratne funkcije. I -'3) 5. 2a4a a) T(l2a _l?.50. a u intervalu (m. -4) b) (-1. -= 71 -5/4 ~ += ~ -1/8 71+= += Ib x -= ~ -= ~ -1110 71 += -J? 112071 -= += 71 5/4 71 += 81/8~ += Kvadratl~ ~u~:~::::c=:~+(:x:c~ ~J~~' '~o: :[e(. U ovom slucaju funk. a) y = x'-6x+8 = (x-3)'-l 5 c) ('4'-=) 5. ~n 5.a) y=2x'+5x+3= 2( x+% y J y b) a) 1 8 b) y=5x +x- +-1 . odnosno.48. Koordinate tjemena T parabole datejednacinom y=ax 2+bx+c..a) (-=.

IY~X23X y~.A) . Xl) funkcijaje negativna..t:O). X2. u intervalu (X]. tada izraz u srednjoj zagradi maze biti i pozitivan i negativan. posmatramo 1zraz a(xWXt)(X-X2) . Xl) izraz (X-XI)(X-X:. Dak. funkcija je pozitivna za svako realno x (x:. I). U intervalu (Xl.5) c) \~:"'.> m>2 ¢..).:-7<O.. XI)U(X2. -= x-x] X-Xl (x-x.. 5.. C(O. t~lda funkcija ima realne i raziic-ite nule Xl i X:.58. funkcijaje pozitivna za svako x (x. Za m=3. +=) b) D=-4<0. funkcija Ima realne nule XI i X2 i vrijedi: u intervalima (-=. a>O.~4. +(0) znak funkcije y = ax?+bx+c. nule 71 + + + + - - - += 1z tabele neposredno "citamo" daje u intervalu (x]. x. +(0). Znaci 1110ra biti: m-3<0 m<3 m<3 16-8111<0 ¢. Radi dalje analize. Funkcijaje pozitivna za svaku vrijednost varijable 200 Funkcijaje negativna u intervalima (_00. X2 0 0~4(rn2+2»O.~ J.3). D<O za 0<m<3. +=). intervalu (-3.Xl nule kvadratne funkcije).fi51~ a(x 2a 2a 2a 2a) funkcije x y~ax. a. xI=l. Za. 0 X l5. a van tog intervalaje pozitivan. xl~-3. 71 + c) D:. Data funkcijaje negativna u intervalima: a) (-2. gdje su Xl ix.. . - 5. 5. kadaje diskriminal1la D kvadratne funkcije pozitivna. xl~-I. Xj)U(X2. 3) Aka je diskriminanta D>O. 2 Kvadratna funkcija y=-x 2+2mx+2 uvijek ima reaipe i razlicite Imle Xl i 0~4m2 -12m~4(m2-3m)~4m(m-3). b) Koeficijent kvadratnog clanaje a=l>O.koeficijenta. + 00) funkcija je pozitlvna.6~. Za O<m<3. XI)U(X2. X=X\ ill X:::::X:c.le. D~O za m~O iii m~3.m=O. 5. XI) funkcija ima znak i (X:?. l)U(7. 0<0 ~> m>O. i u intervalu (XI. Funkcija je negativna u cije!oj svojoj domeni aka mE (2._a za sve vrijednosti varijable x osim za x::::~ ~ (kada je2a vrijednost funkcije jednaka nuli). funkcijaje pozitivna za svako realno x. T(~. u intervalu (XI. 1 1314) ~~--~t-I-Jl<?r--+'------7 -I 4 x o 5. + =) funkcijaje pozitivna.+bx+c. a=1>0. Znaci. x.62. b) 0~16>0. Za diskrimin'mtu vrijedi intervalu (x].) a*O. Funkcija je negativna za svaku realnu vrijednost varijable x. funkcijaje pozitivna za svako realno X (x::. Funkcijaje pozitivna u intervalima (-=.-25/4) 912 x C(O. 7 ~ 2 )U(l. Ako. Kvadratna funkcija je negativna u cijeloj svojoj domeni onda kada je kaeficijent kvadratnog clana negativan 1 kada je njena dis~riminanta negativna.. transfonrusimo taj izraz na slijedeci naCin: -( ~ ax2+bx+C~{X+ ~ J-~ ~{(x+ ~J ~Jl~{(x+ ~} ~l(x+~} ~]= y ~ al(x+ ~. c) Za m:::::3. Funkcija y~-x2-2x+3 je pozitivna u c) Funkcija y=2x +Sx-7 je pozitivna u intervalima (-=. f(x)~O.x2+9x-8 T(9/2. +=). a~-l<O. sada.t3).25).a) Koeficijent kvadratnog clanaje a = -1<0. X2) funkcijaje negativna. a) D::::l>O. 0>0 za m<O iii m>3. Funkcijaje pozitivna u X2).63. Za m<O iIi m>3 za posmatranu funkciju vrijedi: U intervalima (_00. Neka je 71 Xl - 0 XI < Xl. Za m. 8) 201 . i obrnuto.) uvijek negativan.t2).. J)U(2.:-l<O.t3..unkcije je: Formirajmo slijedecu tabelu: + 0 0 - 5.:. Xl )(x- x. 4)U(11. a=I>O.X:?) au intervalillla (-co. Za m~3 i x~3.. Za. X2) znak ovog izrazaje suprotan znaku koeficijenta a. ako je koeficijent a pozitivan tada je izraz a(x-xd(X-X2) negativan.59~a) y ~ x'-4x+4 ~ (x-2)':o. T(3/2.. (Ovdje su Xl i . Diskriminanta f.. Za m=O i x~O. f(3)~0.> 8m>16 ¢. x2=2.60.tO se podudara sa znakom koeficijenta kvadratnog clana a. - b) (-=.fi5 Ix+~+ .> 2<m<3. (X\<X2) koji je suprotan znaku koeficijenta 11.)( x-x. fuilkcija ima vrijednost nula. a::.61.. +=).

= 2 2 2 1 => x + y =5y -2y+-.*a) 4a b .* S~uptjemenajepravax=3.irnanajmanjuvrijednostza y=-=.. a=-2 5. b=%. Y = 3x2-12x+ 18 .77.90.65. 2x+4y=1 ¢:> 2x=1-4y ¢:> x=--2y => x =--2y+4y => ~ 3(X2 -2~X+~-~}9 ={x-H + ~.69. lada vrijedi ! 4k-4 k-1 1 x = -.70.81. Ako je osnovica a=12.* Uputa: Izraziti -koordinate tjemena u funkciji od k.9 ~.79. Kvadratnu funkciju y~3x2_4x+9 dovesti na oblik y ~ a(x+a)2+[l.83..71. odnosno.74. y= 3x2-4X+9 5. Aka su (x. 23). 1 3)2 5.88. . 9 5. 16=8+8. (Suma kvadrata sabiraka broja 16 je najmanja ako su sabirci jednaki). Tadaje 2a+2b=8. zaa<O.*b) y= 1 x'-4x+31 c) Y=_~·Xl.80. 5: 4a s.4 - .-"~)x . 5.* Y = -3x -18x-32. za a=2.68. l2a 4a 2 ta vrijednost je .5. 2 5.. ekstrem. 5. k =-3 . tien~el1a skupa parabola pripadaju pravoj cijajejednacina x+y-l= O.76. l2a 1 2 5y -2y+. za b X=---- 2a 5.=4. Traieni skuptacakajcpaI"abola 5. Znaci.82. a zatirn odrediti: llJ.78.S4. a zatim eliminisati k.' p(a)=a(4-a)=-a2+4a. Y ~ _2X2 +x-3 5.4 )-3~-{<+t 5. 5. \1=1: ''4xl . 2 y) koordinate tjemena parabole. y = 3x 2+3x+ 1 . za x=-2a'. y = -x2-8x+3~-(x+4l'+ 19 . 5. ~) funkcija opada._b2-4a~)=i_~. to Je 20 2 y= 1x 91) T(_~. Tjerne ima koordinate T( ~.8 . y=-~x3 .73. 203 1 . 10=5+5 1 2 1 2 5. au intervalu Funkcija nema realnih nula. znak i koordinate tjemena.86. c=9/4 5. 5. P=ab. intervale monotonosti. . Y=~4X2+X_3=_4(X2 -2tx+ . P m.* Y = 3(x-Z)' +6 = 3(X2_4x+4J+6 = 3x 2-12X+ 18.fi 5.5. 5.89.. ax2+bx+c ~ +2 -2x :a +(:a a) J -(~ J }c=a(x+ b) Za 0>0. "u~ 2a -72' .66. 2 3 ( ~.. I b 2 -4ac S1. +=) funkcija raste. a=-~. y=---=--=!--=I-x k 4k k k SI. 4ac-b 2 )'~".5. Data parabolaje y=2x2-6x+l= ~x-2 3)2 --=2x-+6x+1 7 .1le. 5. Neka-su a i 'b duiine stranica pravougaonika.. Funkcijaje pozitivna u cijeloj svojoj domeni (skupu 3 .67. b)y=2x+( 2 2 13)' 2 7 7 -2·a)y=-~x2 +2=-2x +6x-I ( 3)' --=-2x-+6x-S 7 .a+b=4. Trazeni skup tacakaje parabola y=_x2+x_4. 4 10 5 Kako kvadratni trinom 1 R). c) y=-2x-- \ 2 2 5. 3 3 5.. 5. U intervalu 4 . 2 1. 4 (~=.4aC-b2J. 202 0 = b = 10 .75.y' 'mill -- 4ac~h2 2a J ~~ ~ J-~+c=a(x+~J .

c) xE(·=. ·3)u(O..f3<x<. 4 6.-4 ..2.6 b) x.1.. * Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao. ~ b) XE (-=. 5.O) ' .a) XE (0. d)' xER 205 .+=) d) XE (. x2=·3 d) -4. paje IJesenje nejednac1I1e x-+3x>O skup svih realnih brojeva x za koje vrijedi XE(·=.a) -6'. x.fi 6.Ie . +=) m 2 -16 4 'Ymin=O za m=±4.q24 5 5 4 4 c) --O:x'.ABC dobijamo /=2x2-2ax+a2 . 4 743 d) xE(--. 2 d). ·3) 1 (0. x. Xi"A. DaUe je ova nejednacina ekvivalentna sa unijom dva sistema nejednacina .a) XE('=.7. * 1z pravouglog . ·7)U(0. +=) 3 6. b) x\o(·1. .3).. ·6]u[2.7) "3) c) XE( c) -5'5) 6.=.=7 b) x. ·1)u(3.93.a) x1=1..o.* Stranke pravougaonika su a=R-J2 i b=R'.6.x. b)XE(·J. Prvi nacin: x(x+3»O ¢::> x>O x+3>O V x+3<O Rezultat: XE (.-5. x.a) XE('=. 5.+=) d) XE [·3.1) b) xE(2.[~acin: .j2.3.f3 c)·= < x'.a) x"+4X+4=(x+21'20 d) ·2(x·3) 2'. 0)U(I/4.0)U(2. Vidimo daje x(x+3»O u dva intervaJa ito: (-=. Ymin = c) XE('=' .=.S.6..a) x'<4 ¢. +=) 6..5/6lU(0.94. Mozemo koristiti i tabelarno rjesavanje nejednacine. Naj'manja vrijednost vanJable l . 3).> ·2<x<2 c) . 5.=1 cJ x. i sredivanjen~ nastaje kvadratna nejednacina x2-3x-40>O. pa je data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinom x2-5x+6<O. 6. c) x<·5 v x>3 b) xE(·=.=·5.a) O'.fi<x<2.-21U[0.·5 v x 2 5 b) x<·3 v x>3 d) 0'.x. 2 Treci .a) Kvadratni trinom x2+2x+8 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x 2 (Zasto?).2 2 3 3 6. Stranica datog kvadrata je y=a(.a :<.12. 6.. KVADRATJ'1A NEJEDNACINA I SISTEMI KVADRATNIH NEJEDNACTNA 6. Rezultat: XE(·=. +00). 5) b) XE (..+~) c) XE [-6..t.fi )12. +=) b) xE0 6.::==~yL-. c) xE0 .4.-.93.t.10. ·5) u(8. 0) . odreaujemo znak kvadratne funkclje. 5 b) 00: x'. a koeficijent kvadratnog ciana pozitivan.13.)7 lz . 0] 6.ki~e vi:Iimo ?aje \unkcija pozitivna u intervalima (_00. +=) 204 65. ·3)U(0. Rezultat: XE(·=. D!~llgj nacin: Zadatak mozemo rijesiti pomocl! slijedece tabele (Vidi za'datak 5. +=). +=). Rezultat: XE (2.1 La) XE( -'2.·2)u(II.91. l)u(7.se cita znak izraza x(x+3). 2 6.0 c) ·x 2+8x·16 = ·(XA)''.a) x2+3x>O <::) x(x+3»0.15.5. i sredivanjem dobijamo nejednacinu 3x2+22x+65>O.+=) xE(3.ocinosno. 5. matrane nejednaci e.> (x·2)(x·3)<0.-5.9.S~i~ira~ljem grafika funkcije y=x +3x.5 b) x' + 1Ox+25=(x+5)"20 6.+=) d) XE (-=.* Trazeni trougao je jednakokraki pravougli trougao. dobivamo (x·3)(x+4)<0.a) Mnoienjem date nejednacine sa (x+41'.S) d) x<1 v x>6 XE('=.8] .v x. x .9~. ·3 0 ~. + 00). Rezultat: xE(A.a) x' .-~JU[O.d) x'.O.a) b) xE(·=. (x+5)(x-8»O. +~). +=) b) Kvadaratni trinom u brojniku razlomka l1a lijevoj str~ni date nejednacine x-!+4x+5 je pozitivan za svaku vrijednost varijable x. pa i y (jer je y>O) je ena za koju kvadratni trinom 2x2_2ax+a SI. Rezultat: 2<x<3.14. To znaci da upisani kvadrat ima vrhove u sredistima stranica datog kvadrata. -3) i (0.2) c) Mnozenjem nejednacine sa (X+5)2.~. pa I IJesenJe pO.2. d) Mnozenjem nejednacine sa (x+5)2.+=) c) XE (.·3)u(I.5x+6<0 ¢.x'.=. +=J 5 d) xE0 d) x je proizvoljan realan broj 6. 2 Najefikasnije je skicirati grafik kvadratne funkcije y:::::x -5x+6! sa grafika procitati kada je ta funkcija negativna: -~}c=::. paje trinom 3X2+22x+65 pozitivan_za svaku realnu vrijednost varijable x.=·7. x. Rezultat: xE (_00. x<o ¢::> x>O V x<-3.92. b) 4<x<5 6.a) 0'.5. d) xE(A. +=). paje data nejednacina ekvivalentna sa nejednacinol11 x -2x-3>O. Diskriminanta ove nejednacille je negativna. A B 2 ima najrnanju vrijednost: x=a!2.

9) b) XE (-4. m>-5 6. Kvadratni trinom ax2+bx+c je negativan za svako realno x ako je koeficijent a negativan i diskri]TI.29. 5) b) XE (-8.> -4<x<-3 v 3<x<4..'::1: '<-r Xl >2 ¢::> X2 +x.38.33. _\t/ +x/Y 6. -4)u(1.a) xs5' .... Damena funkcijeje skup {xJ(x5-9) v (x:2:9)}. l)u(2. c) Sistem mozemo efikasno rijesiti primjenorn tabele: b) XE (-=.-" 4- . 3) u(4.••. m=7" m=5 6.23.. 4)u(4. 1 c) x<5 v'x>6 d) --<x<1 2 6. -33)u(-II. ... -7)u(-7.18.a) Nema rjesenja.O<x<8' 2' 6. dalje vrijedi: [(-2ml'-2. Rezultat: rn>2.. XI.27.a) XE (6. +=) +x).a) m= -I.'-8f -32 > 2 -2>2 ¢.a) Nejectnacinaje ekvivalentna sa x2-7x+12>0.... X)-X}- + + + + '.1).a) xE(-3. m=2 -2X)2 X / :. 3 7 mE (-4.2+ 7x+ 10<0.a) 2<x<3 b) x<-7 v x>1 m} -2<-2 v m {:::} 2 [4n. . -) x-I x~'[ I (x-2Xx+2) 1 + - - - - 0 0 + + - - + + - Nije def.J2 < m < 0 . 4) Rezultat: XE (-=. 2<x<+=. -1<x<+= 9 x-I 6. b) 0 < x < 4 6.. (x + I)(x .+«.28.a) X2_1<OAX2_4<O W x 2<1 Ax2<4 <=> -l<x<l /\-2<x<2 <=> -l<x-l.manta D=b 2-4ac _negativna. 3) 6. Rezultat: XE (-5.2 La) x-I -----:200 x-l -x-2 6.. x:2:9.6.•.:20 0 Tztabele vidimo daje fjcsenje sistema interva1 (0. - - - Rezultat.2 > 2 <=> ¢::} \2 m . 1)u (2. ll}..34. -2). def. -1)u(O.a) XE (3.2 m<-2 v m>2.22. I I c)-I <x<-. -2) 1 I I 0 .). -3+2.31. -3)u(-2. b) Domena funkcije je skup svih realnih brojeva R.J2 ". I·..> x5-9.x:2:1 b) x=1 c) -5'5X52 c) Nema rjesenja.32. c) -15 x 51 I 2 6. -2)u(2. -2)u(4. b) NejednaCinaje ekvivaJentna sa . > 0 Formirajmo tabelu iz koje celTIo c) Domenaje skup R\{I. -2x 1x.> (x<-3 v x>3) A -4<x<4 ¢. Rezultat: 3.2) > 4 (. mE (0. .f 3 d) --<'x<2. 5) c) XE(-=. 5)u(7..··········· + Ie .35. +=) 6. I 2 ..30.4). +=) ct) XE (-=. b) x2>9 A x 2-16<0 ¢. b) XE(-=.> m2>4 [2 \2 VJl . .:..26. 0 - . 6. 2 ..20. -4)u (-3.. (S-::':'2Xx+2 .)- >" - Kako je.> 6.25. .17.2) . XE (-2.a) Funkclja je definirana za one vrijednosti varijable x za koju je radikant nenegativan: X2 .. Kvadratni trinom ax2+bx+c je pozitivan za svako realno x akoje koeficijent a pozitivan i diskrimlnanta D=b 2-4ac negativna. b) xE(-2.< 2 0 + 0 + c) x je proiivoljan real an broj 3 b)-<m<5 c) m<7" m>S. prema Vieteovim formularna. 1)u(2.. Nije I. (x 1x. -I) u(O.0) 2 ¢::> odrediti riesenia' x -= x-2 x+2 (x-2)(x+2) 6. <::...:} 16 ¢. 3 c ) x>2 6." .]-2(x 1x.16.4J _2·4' > 2 -"--=-"----'-~." )u( I. x> 2.a) xE(-4. xl+x2=-2m i X1X2=4. +=). +=) 6.a) """'--..J- ~ ~-">2 [(Xl 6.•. I) c) -1<m<--.)' . m => -1 <xsl. < 206 . /--->. -2 . 6.81:2: 0 ¢. +=) b) XE(-=.37. =-51 3 6. 1 5 I b) m<-I ..'. 4 207 .. 6. -3].0>2.19. Rezultat: XE(-=. 3)u(5.2) b) -35x<-1 . 111<---. +=).

X7 -0 + '. ako je a=-20.. negativna. b) I c) x <-..a) x<-3. I x. negativna. Aka je -20 < a <.. c) Akoje a< 1.* Posto za brojnik razlomka vrijedi: x2-4x+5>O (jet je diskrirninanta trinoma D= A. pa je data nejednacina ekvivalelltlla 1 sJijedecim: x _x_6 >0 ¢:. I> 1 x21 + 0 0 + xl. X2 =-4 Rjesenja su konjugovano-kompleksni broievi. tada je syaki reala!1 broj IjeSenje jednacioe.42. 1 < I x21 209 . jal:.4) + + + Riesenia su realna i O<x. +=) 208 . + 0 - Xj + + + - 0 + Rjesenja su realna i Xl < X2 - Xl< 0. Xl x..39.<m<8. tada je x proizvoljan realan broj.-6 + ~. ' a) Sa D(m) oznacimo diskriminantu.45.. 6. 6.a) _·_-<x<·_-c) 2-.a) Aka je a < r. -2+J2 <x<-2+.--"c.43. ako je a<-20.?_. .24. Z(k)~2(k-3). Izvrsavanjem operacija u drugom uvjetu dobijamo: D=5rn2-36m-32. Postavljeni uvjet ispunjava samo x>3. I x--2(k~3)x-(Sk-ll )~O (XE k (-=. * K vadratlli trinom pod korijenom mora biti nenegativan za svaku vrijednost varijable x. I xl.JT7 S+.-.tadajexER\{-2} 'tJ 1I 5 (~~ 5 • 3 3 (3.<0<.J6 <x<-2-J2. 6. < 0 < x. d) Ako je a>0. Ovdje su XJ i X2 nule kvadratnog trinoma ax 2+ax-5. x>1 . Funkcija f(x) je pozitivna 5 4 I za svako rcalno x.evi. x] ::. Postavljeni uvjet ispunjava sarno x<-3. JC ako je -a-~24 <x< -a+Ja 2 4 -24 4 . U OV0111 s!ucaju je Ix I=-x pa je data nejednacina ekvivalenta nejednacini x:2+x_6 >0.1 XJ<O<X2. Rezultat: x<-3.46.a) Neka je x~O.")::::±2 Rjesenja su realna i X. x>2+-15 6. Uzmimo sada da je x<O.P(m)~m2 +9m-36. m<-5 2 6.'j<x" 4 + XI =x2=4 0 + (4.40. Priroda rjesenja X. pozitiYan i 2) ako je diskriminanta trinoma.J5 b) ------<x<l 1 <x<2 c) x<2. i x. Xi.v :2 2 6. Prvi uvjetje ispunjen za m>-l. x>2. Rjesenja su rcaIni broievi i Xj<x)<O Xl = -4.. -1) -J D(k) + 0 (-1.~ <m<8. 4 20 2a 0 2 ( 2 1 a= --. Znaci izraza Oem). 2) - R).edecoj tabeJi: m D(m) P(m) (m) Priroda rjesenja x.J=±6 (0.--. tadaje x<I-~ i x>I+~. Tada je Ix =x. -12) Riesenja Sli realni broievi i XI<X2<O + + -12 0 Xl =-24. Rezultat: m~l .6. -J-. 0.<m<8. < x < X2.. sa P(m) proizvod rjesenja i sa Z(m) zbir rjesenja date jednacine. D~9m2-4(m+ 1)(m+8) . tadaje x proizvoljan realan broj razlicit od broja 1. . P(m) i Z(m) kao i priroda Jjescnja kvadratne jedllacine dati su : u sli. Ovu nejednacinu zadovoljavaju brojevi x<-3.J6 b) xE0 -l ' I x >-. x>3. to je funkcija f(x) pozitivna za svako tealno x anda kadaje nazivnik pozitivan za svako x.47. Ako 4 1 1-. Ako je a = I. tadaje < x <-. a koeficijent kvadratnog CIana a""'-1 pozitivan).> (x-3)(x+2»O => x<-2. x>---~.X2 .5. Kvadratni trinom 5m2 -36m-32 ima ulile mz:::-~ 5 i m=8 i negativanje za sve vrijednosti varijable m koja zadovoljava uvjete . tadaJe + P(k) + + + + + ~> - I )(k-2). m+ 1 ./1-+40 1 +. 8 5' \ J - - I 1>.-./1 +4a Akoje a>--. X2) iii x> max(x\. tada nejednacina nema rjesenja.3) + Rjesenja su realna i Xj<O<Xl. x je tada proizvoljan broj osim -0. X2).--.44. +=) + + Rjesenja Sll konjugovano-kompleksni bro..a) 2<m<4 b) 1 <m<9 6.41.. tadaje x. aka parametar m zadovoljava uvjete . I Xl I < I X2 L + 3 0 + XI -0. Tada vrijedi: D(m)~4(36-9m). Z(m)~2m. 5 4 Sada vidimo da su aba uvjeta lspunjena za . (-12. Izraz (m+l)x2-3mx+m+8 je pozitivan za svako x aka su ispunjena dva uvjeta ito: 1) ako je koeficijent kYadratnog clana. P(k)~ll-Sk.0) rjesenja su realna i X.-1 - Rjdenja su realna i D(k)~4(k+ Z(k) - - =0. * U ovom zadatku treba ispitati prirodu rjesenja k~adratne jednacine u zavisnosti od vrijecinosti parametra koji se u 11jOj pojavljuje. x>3. I X. ! 2 2 1-. tadaje x < min(xJ. i X2 : (-=. ~ b) x<2--I5.Ji3 1+'/13 2 2 6.J24. . I' b) AkoJe al>.

±i c) x1.*a) Uputa: Uvodenjem smjene x 2-5x=t. . 1.=1 = ±21. formirati kvadratnu jednacinu u zavisnosti od parametra rn i odrediti one vrijednosti parametra m za koje kvadratnajednacina ima realna l:jesenja. 3 d) ±i b) X1. 1 2 24 => XL2 = ±2 .2=±l ..a) Ako uvedemo srnjenu x 2=t dobicemo t)=4 i t2=49. .2 = 0.14.x3.X3. X =t => x =tl => x = b) XL2=±3. x2=2. 1z x· 2=9 d a b" lJama 7.4= ±~5 + 2.4=±i d) Xl.2=±Ja+b.2 = ±8) X3.:::: ~. = x. d) X.a) x4 -16x'=0 ¢) x'(x'-16)=0 b) Xu =0. x3A=±.1A=±a b) xl.3' . x3=4.=4. pa dati 2a uslov ne bi bio ispunjen.16. 4? .l? 42 7.±1. X_. . 7. Rjesenja ave jednacine su t]=9 t1=-4.. c) 7..2. >-4 8 13 7. 1 4 1 4 . NEKE JEDNACINE VISEG REDA 7.a) Uvodenjem smjene x· 2=t. x4=6 7.a) x. recimo sa m.-= -4 -3' I 2' Xl--~ - d 0 b"IJamo x}= I i i x.?=±..Jl9 7 .4=_1 X3A= ±5i a b 7.A= 2 c) xl. a) {xl 0 ~ x < 2} c) {J!8-2v' 43 $x< 18+2v' 43} AI 19 19 6. .4 =±5i b) 3" 2 1 c) X. Xl' X 2 Sll realni brojevi.Ja-b c) XI1=± (a+b)'X14 = ± (a-b) 7.Z=±fa.4. X34 ~±6 .. x3=1. X34= ±~5 - 2.X14=±.3=O.2= d) b) Xl. X3A.X3:::::-1. =: ±8i c) Xu == 0. x. x.9.a) x -12x--64=0 b) x+lOx-+9=0 c) x + !Ox +169=0 7.2. data jednacina se transfarmise u kvadratnu po nepoznatoj t t 2-5t-36=0. m<-3 v m>5 . .51. 6.a) X.10. 3 c ) XI_2:::::J:"2. Ako bi rjesenja jednacine bilakonjugirano-kompleksna tada bi brojevi a i fCa) uYijek imali 1sti znakl pa dati uslov ne bi bio ispunjen.2=±m. ±4 7.3A = ±3i c) xl_2=±m.X3.1. 2 Xl.::.2.6.= ±i 2. xJ. x..4= . tada bi brojevi a i f( a) :imali isti znak za sve vrijednosti od a (osim 0.3=± i."=±2 .2=±1.4=±4 7.x3.> K~=O Xu =0.3.2./6 . x.. c) -1< k < 6.. I La) x.=±5./6 1 .> -3. x.. af(-3»0.-4 ' v fJ1:?:-2} J11 ¢:> m 2:: -2.a) Xu::::: ±2.2=±2. .. odnosno. X:\.4 =±7i Xu =0.= -2.4.X.a) Smjenom x2=t => X 4=t2 data bikvadratna jednacina postaje kvadratna po variiabli t: e-13t+36=O cija su rjesenja t.52..-I=±iJ2 b) b) XI=O. t. .X~4=±.j. xl.= I.= - ~ ).X34=±- <.2=±6. X 1. X.13.x3. X3. 2 c) Xu= ±2. X14= ±5 7.2 b) Xl = I t2="3' I Iz x-. ...).I ± ~.4 =±12 v x2-16=O <=> ='0.2' .X2=--:-.xj.4 == ±i 1 1 7.3'" 3 -I+m <x<10 6. Trazena bikvadratna 4 b) x4-3x'+2=0 c) x +16x'-225=0 jedllacilla ie: x4-53x'+196=0. k .53.i= ±I. odnosno (m+4)(m-1 1»0.a) xl..\4=±)b b) xL2=±m.a) xJ.'.3 X2-~ i x4=2"' i -2' c) . X2=O.-l=±3 ±3. pa vrijedi a·f(a)<O. Rezultat./2 ±T X3.l=4..2 X. c) xl=-2.. x. Ostao je j~dini moguci slucaj da rjesenja jednaclne budu realni i razliciti brojevi.4=±3i b) xl.4=±2 d) xJ.[3 .4-=±.. sto je i trebalo dokazati.1..12.l.2 = +.2=O. b) ..49.--1=±3. Znaci rjesenja Xl i X2 su razlicita. b) x< - m:=.a) XI?=±. .50*a) Neka broj a pripada intervalu (Xl.: m<-4 v m>1 1 b) 0 < 111 < 4 6. 2a d) XI.7. x2=t => x2=t2 => x 2=9 ::::::> X3. = -3. Skup tih vrijedno5tije kodomena funkcije..4-=±2 7.8..X4=1 - 211 . Tada brojevi a i f(a) uvijek imaju suprotne predznake.]=±2..X3. datajednacina se transformise u kvadratnujednacinu pot: e'-32t-144=O cija su ljesenja t l =36 i t2=-4.* Uputa: Oznaciti vrijedno5t funkcije.a) XI.a) XI2=±.st7 Xl' X 2 SU konjugirano-kompleksni brojevi.J2 i 7. Bikvadratna jednacina (jednadzba) 210 9 Rezultat: xl=-4. k::. X3. x4=3 m>-4 ¢) m+l >-3 -1--m 8 b D~O.}.4 =: ±3 .4 = ±15 Xl. X:l4 = ±4 d) x l.. Nekaje a·[(a)<O. X)=--.4=±2i c) x1. .48. x.±5.J2. X3..a) Mora bitii5punjen uvjet (m+4)f(3)<0.. X. X3.15.2 =0. X. X3.S.9. -.a) X.x3.4=±13i 7.a) Oba rjesenjajednacine Xl -2(m+ 1)x-4m-7=O bice veca od -3 ako su ispunjeni:slijedeci llvj'eti: 4(m+l)2 +4(4rn+7)20j 9+6(m+I)-4m-7>0 .X3..-7<k<1 6.X14=±2'" 3 b) x]?=±l. x4=9 .--~ X 4 . Ako bijednacina imalajednaka rjesenja X.

4

7.17.a) Uvest; smjenu x=t2 Rezultat: x,=1, x2=16. b) x=9 =6561 c) x,=-8,

7.28.* a) Uputa: Mnozenjemjednacine sa najmanjim zajednickim sadrZiocem
nazivnika i sredivanjem dobivamo:
4
lOx' +4x=x(x -3x' +]Ox-6)=0
¢:>
x(x 4 _3x 2 -10)=0
odakle neposredno zakljucujemo daje x=o jedno rjesenjejednacine, a preostala
fjesenja dobivamo rjesavanjem bikvadratne jednacine X4 _3x 2 -10=0.
Rezultat:O,±.J5 ,±i../2.

7,2,

b) x1,2=±I, x,,4=±4,

Binomne jednacine (jednadzbe)

7.29.a) Jednacine obJika axJl+b=O obicno se nazivaju binomne jednacine.
Postupak rjesavanja ovih jednacina svodi se na rastavljanje lijeve strane na
faktore, pa se jednacina raspada na vise nj ih sa manj im stepenom.

x'-I=O

¢:>

(x-I)(x2+x+l)=0

¢:>

(x-l=O v x'+x+I=O)

¢:>

x,=l, Xv

-I ±i../3

2

1 ± i../3
2
3

cJ x _8=0

,'_2 =0
3

¢O

+ 12m""!- 4
'

h~;~ + 2 -

x, =V

b)
1

6 'f

111 = -

2

.

" [a-b
2

[a-b ,"
2

)

2

7.26.*a) x!=1,xz=1,x3A= 1±2i.J(;
b) xl=-5,X2=-3,X3,4=-4±iJ7
c) x:=-2, X2=0, Xl4 = -1±5i
'7.27.* Primjenom Vieteovih formula za kvadratrlujednacinu.i kOfistenjem datog
uvjeta dobivamo jednaci'nu (111+ 1)4 + 6(m+ 1)2 -7 =0 cija su -l:fesenja 111=0, m=-2.
212

x"

= -4.

¢:>

7.3 La) 8x-'-]25=0

5

Rezultat:
Xj

Xl

=2"'

5

3a

2

=-,

3

-'

X 2 .3

-5±5i../3
4

10

x2,J=aV ± i../3)
,Xol=3a(-I±i../3)

4

7,33.a) x'-64=0

8

¢:>
¢:>

-1±i../3
3

x"

7±7i../3

7
=--, x-, ~

7.32.a) x,=-2a,
c) x,=

x,

-3±3../3
2

b)

b)

x,

d)

Xl

¢;Y

X j =4,x:.u:::::-2±2i

(3x/-2'=0

..J3

¢:>

l±i../3
6
(2x,S)(4x'+lOx+25) = 0
I
d) x, =--, x? '\
3
-,.

(2x)'-5'=0
¢:>
2x-S:::::: 0 v 4x 2+J.Ox+25 = 0

¢:>
¢>

c)

¢:>

¢:>

cJ 27x'-8=0

= 2 ± 2i../3

(3x-2)(9x'+6x+4)=0

~.

,2 1
C
v +6--)y-+
--1--=0,

.

x,

.J'511l + 12m + 4

6
,
19
7.24.* Zamjenom varijable x::::y+m u datu jednacinu i sredivanjem dobijamo
jednacinu
1
a/ +(4am+b »)'"'+(6am +3bm+c)/ +(4am 3+3bm1+2cm+d)y+(am-++bm 3+c11 2+dh+e)=O
fz pr~thodne jednacine vidimo da ona post~~e bik-;adratna po varijabli y pod
(4am+b=0)
A
(4am'+3bm-+2cm+d=0),
uy]etnna:
7.25.* Zamjenom vrijednosti za x i sredivanjem dobijamo bikvadratnujcdnacinu
111=

Xj=-3,X23::::

(x-4=0 v x'+4x+16~0)

¢:>

Iz datog uvjeta XI=3x2, dobivamo kvadratl1ujednacinu 19n/"-I08m-36=O.

'" su rJesenJa
",
cIJa

d)

(x-2=0 v x'+2x+4=0)

¢:>

7.30.a)x'-64=O<O>x 3-4'=0 ¢"~ (x-4)(x'+4x+16)=0

7.21. Dokaz provodimo kao u prethodnom zadatku.
7.22. x"-29x'+100=0
7.23. Iz date nejednacine dobije se:
2

(X_2)(X2+2x+4)=0

xj=2,x:,.J=-1±i./3.

¢:::>

13m +.2 + )Srn2
x, =,

¢:>

3
4
6
=-,
5 .
=

=:--_.

- 3± 3i../3
X l .J

XL,

8
=:

-3±3i../3
5

x,=~, X',3=~' (-I ± i.J3)
d) x,=

(X')3 _ 4 3 = (x' - 4)(X4+4x2+ ]6) = 0
x2_4=0 v x4+4x2+16=0

9d ,X2,.,=9(~(I±i.J3),
2

4

=>
213

kvadratna. Rjesenje linearne jednacine je upravo dati broj, a preostala dva rjesenja
kubne jednacine dobiju se ~esavanjem kvadratne jednacine.
a) (x'-3x+2=O):(x-1)= x +x-2 => x 3-3x+2=(x-I)(x'+x-2) => x 3-3x+2=0
2
¢:> (x-1=0) v (x +x-2=0) => X2= 1, X, = -2.
b) (x'+Sx+18): (x+2)= x'-2x+9; x2-2x+9=0
=> X',3= 1±2i.J2,
2
c) (x'+2x -3x-1O); (x-2)= x'+4x+5; x'+4x+S=0 => X2,3= -2±i,

7.42,a) X2,3
-l±i-!3
2
-3±3i-!3

vx
b) XI.= 2, x 2 .} =-l±i-!3

2

d) XI = 4, x',3 =-2±2i-!3
7.3S,a) x]=- 3 ,X2~
,.

3± 3i.J3
2

c) x l =-6,X2.3=3(I±i.J3)

7.3.

d)

XI=-S, x,,=."-.(l±i..J3)
_. 2

Neke jedllacine treceg stepena

iFs5

- 5±
5

11 ± 2i"/IS4
2

7.43,a) Drugo rjesenjejednacineje x2=-1-2i, Polinomx'-x'-x-lS je djeljiv sa
(X-X1)(X-X,) = X 2_(XI+X,)X + XIX2 = x2+2x+5,
(x3_x 2 _x_15 = 0): (x2+2x+5) = x-3 ; x,=3,
b) X2= 2+i, x3=2
c) x,=2-3i,x,=S,

7.44. Uvrstavanjem datog fjesenja u jednacinu dobivamo jednacinu po nepoznatoj
m. Rjesenjem te jednacine odredujemo m. Uvrstavanjem dobivene vrijednosti za 111
u datu jednacinu, koristeci dato rjesenje, odredujemo preostaia dva rjesenja (kao u
prethodnom zadatku),
a) -m+2+ 1-2=0
m=l.
-m=-l
x 3 +2x2_X_2=0
(x" +x-2)(x+ 1)=()
=> x2=-2, x3=1.
¢:>
b) -2S0+25m-65+15=0
¢:>
m=l2.
2Sm=300
2x 3+12x'+13x+IS=0

7,36,a) Rjesenje je x=1 ,a ostali brojevi nisu,
b) Rjesenje je x = - I.
7.37,a) Rjesenjeje X=1.
b) Rjesenjeje x =-1.
7,38,a) x=3 jeste rjesenje.
b) Rjesenje je X = 2,
7:39.a) Koristeci teoremu: Ako jednacina anx H + afl_lx ll- 1 + ... + a]x 2 + 3jX + ao IIna
c.Je!~brojno Ijesenje, tada je slobodni clan ao
djeljiv sa tim rjesenjem,
z~klJllcujel11o da da~a jednacina moze imati samo dva cjelobrojna Ijesenja i to ±l.
~eposrednom provJerom utvrdujemo da ni jedan od ovih brojeva nije Ijesenje
Jcdnacine. Znaci jednacina K'+5x2+2x+ 1=0 nema cjelobrojnih rjesenja.
.
b) Treba provjeriti da Ii je neki od brojeva ±1, ±5 l]eScnje date jednacine.
~~po~l.·edl~il11 u~rstavanjem ovih brojeva 1I jednacinu uvjeravamo se da I~i jedan od
l1Jlh nIJe nJeno IJesenje.
~) U ~.vom zadatku t~eba provjeriti da li je neki od brojeva ±], ±2, ±4 (jesenje
Jednacme.
Nakon toga se uvjeravamo da ni jedan od cijelih brojeva nije Jjesenje jednacine.
?.4 O.a} ~eposv~ednom provjerom zakljucujemo da ni jedan od brojeva ±l nije
l]eSenJe Jednacme, pa ona nema cjelobrojnih rjesenja,
b) N~~edan od brojeva ±1, ±2 nije rjesenjejednacine.
c) Nl Jedan od brojeva ±1, ±3 nije tjesenje jednaClne.
7.41. Ko~isteci Be;zoutvu 1 teoremu: Ako je ex nula polinoma f(x)= aox Jl + an_Ix o.]
+ ... -t" a2X + aJX + av, tada je polinom f(x) djeljiv binomom x-a, jednacina treceg
stepena ~? moze zamij~njti sa dvije jednaci.ne od kojih .Ie je?na lil)earna, a drug<L

)

c X2,3=

b) x2,3=-I±F7

¢:>

(2x'+2x+3)(x+5)=0

=>

-l±i.[5
2

d) m=-21 ,x2=-3, x3=1
x 3-7x'-9x+63=0

7.45.a)

(x 3-7x 2),9(x-7)=0

¢:> x'(x-7)-9(x-7)=0
(x-7)(x'-9)=0
¢:> (x-7)(x-3)(x+3)=0
¢> x,=-3, x2=3, x3=7,
b) 6x'+2x'-25x-50=0
¢:> (x-5)(x+5)(x+2)=0
¢:> x,=-S, x,=-2, X3=S.
c) x'+2x2-13x+10=0
¢:> (x'+4x'-5x)-(2x'+8x-IO)=0
2
2
¢:> x(x'+4x-S)-2(x +4x-S)=O
¢:>
(x-2)(x +4x-S)=0
~
XI=-S, x2=1, x3=2.
d) x 3-x'-17x-15=0 ¢:> (x'+4x 2+3x)-(5x 2+20x+15)=0 ¢:>
¢:>

¢:>

<=> xJ:;:;::-3, x2=-1,x3=S.
7.46.a) Jedno rjesenje jednacine je xj=l (nalazimo ga meau faktorima broja 4)
X:u=

1 ±i"J!s
2

b) x]=2, X2.}=

im

-5 ±
4

v

,.
Etiene Bezout (1730-'1783), je poznati francuski matematicar

214

7.47.a) Jednacinu celTIo rijesiti odreaivanjem, prvo, jednog njenog Ijesenja, a
zatim celTIo pronaci kvadratnu jednacinu cija su l:jesenja preostala dva rjesenja
date kubne jednacine .
. Cjelobrojna rj~senja trazimo medu djeliteljima- slobodnog clana: ±t, ±3.
Ne.posr~dnom provjerom uvjeravamo se da je x == -1 rjesellje jednacine
3x'+2x-+2x+3=0,
215

PolinOlp 3x~+2x2+2x+3 je djeUjv sa binomom x+l. Odredimo ovaj kolicnik:
(3x +2x +2x+3): (x+l)= 3x--x+3
3
2
3x +3x
-x2+2x+3
-x 2 - x
3x'+2x2+2x+3 '" (x+I)(3X2-x+3)
3x+3
3X3+2x2+2x+3=0 ¢;> (x+1)(3x2-X+3)=0
¢;>
3x+3
x+J=O v 3x 2-x+3=0 ¢;>
¢;>

¢;>
¢;>

=>

¢:>

b) xl=-I, x,=3,
-

c)

x,,=~
. 3

c)

xI~-l,

2

x)::::-1,x2::::J,x3::::4

f)

Rjesavanjem ovog sistema odrealuemo a =.!2 i b = 42 .
I' .
5
5
JvrstavanJem vrijednosti za a i b u pocetnu jednacinu dobije se jednacina

,

7

5x-'-18x--5x+42=O Cije trece tjesenje je x-,::::: _-.
5

¢;>

(x+I)(x'+I)

=>

7.53.a)

d) m::::-3 ..;;) m::::-l
f) 111::::-,1
¢? (x+I)(x',x+[)-x(x+[)=O
¢:;)

xj::::-I,x];;::1,xi=1.

¢:)

(x+ 1)(X2_X+ [)+x(x+ 1)=0
xj::::-l, x2::::i, x,::::-i.

,'"

xi.~=±i,

xl:::::-l, X:u::::·

x

-5±·J21

.4=~----'~
2

b)

3x+2
--=,

x,=-I, x2l=-3±2.[i.

<?

2x'+3x'-3x-2=0

_3,'

xj=1,x)::;:::;-2.

4
3
7.52.a) 3x ]x Ax Ax'_7x+3=0 . ¢;>
3(x 5+1)-71«x'+I)-4'x'(x+1)=0
4 3 2
¢;> 3(x+ 1)(X _X +X _X+ J )-7x(x+ 1)(x'-x+ 0-4x'(x+ 1)=0
216

4

-

x+3=0

=>

f) -/+3x2+3x-I=0

-5±.[0

(x2-1)(x2+4x+l)=O.

¢;>

[)(2x'+5x+2)=0

1

X,=--.

.

2

x'(x-3)-(x-3)=0

¢;>

¢:>

(x-3)(x' -I)=()

x!=-1,x1 =1,x:,=3.

(x-2)(x'+2x+8)-x(x-2)=0

¢;>

(x-2)(x' +3x+4)=0
b) x 3 _2x 2 _(a 2 _a_l)x+a 2 _a=O
¢;>

(x-

¢:>

2x+3

=>

2

7.5I.a) xl=-I, xn=-1O±3.Ji]

(x 4 -1)+4x(x L l)=O

¢;>

Rezultat: xl.2=±I, x, __I::;;::-2±--fi .

7.5S.a) x3+x'-2x~-8,~Q

5

-2]-1O(X+~}6=0

1
x)::::2,
2 -

7.54.a) Upula: x4 +4x 3 4x-I=0

c)

c) xJ=-l,x?'l
-,.-

{(x+H

Xl=-'

5 +51

=>

¢;>

3(t' -2)-10t+6=0 ¢;> 31' -IOt=O ¢;> t=Q v 3t=10.
Rjesavanjem dviju kvadratnih jednacina po x dobijemo cetiri rjesenja:
1
x+-=.o ¢;> x 2 +1 = 0, (x;OQ)
¢;> X2.3 = ±i.
x
1 10
x+-=- ¢;> 3x'+3 = 1.ox, (x;OO) ¢;>
x
3
b) x,=-I

c)

7.4. Simciricne jednaCine (jednadzbe)
7.49.a) m::::1
b) 111::::6
c) m::::-21
7.50.a) x.l_x 2_x+I::::O
W x-'+I-x 1-x::::O
¢;> (x+I)(,,2 2x + l )
b) x.l+x~+x+J::::()
¢::) X3+!+Xl+X::::O

~2 }1O(X+~}6=0

Uvodenjem smjene x +Jc= t, dobijenajednacina postaje kvadratna po t:
x

7.48. ~put,::. Zamjenom dati~l rjcsenja u jednaclllu dobije se sistem od dvije
Jednacl!le sa nepoznattn1 a i b: 4a-b:::: 0, 9a-b::;:: 24 .

,

3(X2+

.

Xl:::: 3 , X l . 3-1±3i
::::---

:
-I ± i.J15
X)~-1,X2-3::::--4--

Xl=-l.

4
3'
Jx4-1Ox3 +6x'-10x+3".
10 3
Jx -IOx·+6x'-10x+3=0¢?----·,
=0 ¢c>5x-.. lOx+6--+-,=0 ¢c>
Xx X.
¢;>

J±iJ35
x?-.l~-6

(x+ 1)(3x4 _3x 3+3x2_3x+3_7x 3+ 7x' -7xAx')=0
2
4
3
(x+1)(3x4- 1Qx 3+6x2-JOx+3)=0 ¢;> x+1=0 v 3x _10x +6x 10x+3=0

x(x-l)'-,,2(x-I)+a(x-1)=Q

¢:>
¢:>

=>
-·7.56.* a) Uputa: I?ijeljenjem sa x

3

=>
x3_2x2+x_,a'2x+a2+ax_a=O

(x-I)(x'-x-a'+a)=O
x J = 1,

Xl

= 1-- a, X3 = a.

.i sredivanjem do~ije se:··

217

[JO} (-3+JiO.14.-2a) b) (a-b. I).(l±i) 2 XS. b) Xl.·) X 7 . (3. y. -2) . 0) ¢:> c) (4.X=21j' 8 ___. 0) nije tjesenje sistema. (~. (-3.J2. -2) X-Y=I} ¢) Y=X-I} ¢::> x(x-I)-12=0 Rezullat: (. I). (a. (-3-JiO.-~1 \ b) (4. (-. 3).= 1 u-v:::::J ~ 2v::::10 ¢:) v=5 ¢:> xy=5 ¢:.1 La) (5. (211.4=-I.(-.12=0 (!'3. 2) 1 (3.Y2=-2f (x+y)'=25 xy=6 x+y=±5 xy=6 ¢> c) (-I.6. -2). (1.. 2).1" .).4) b) (4.fi) 5xy+3x'+3(15xy-x')=57+3·8 I ¢~ 15xy-x 2=8J xy=6 xy=6 .9. I).a) 2x'-3xy+3y'=80 x'+xy-2y'=-56 (.2=±i. (t-2)(4t' .J2. boa) c) 5 1 x 2 =-2. I).!:.(82.25) = x Rezultat: b) 7. (I. (-2.4) 8. x 4 = . ~)3 8.=2. pa prvujednacinu lllozemo podijeliti sa /-. 8. 4).-3).=5. xy=v : U+V= 11 2u= 12 u=6 x+y=6 x. (2.x. a-I).> x2 +xy-2/=-56 ¢:) 24x2-1Ixy+y2::::0 x'+xy-2y'=-S6 . -2).a 2Y-.3: Sistem od dvije jednacine od kojih je jedna linearna. I) c) <=> (X+ .=4. a). (3. (-3. -2).2). -(ll±.2). (I.a) XI. ±2).- 1 1.=2 <=? c) (2. x3.0) b) (-2."= Ii.1' )'=16} ~ x 1 =-3 '_-1 . a+I) *********** x".a) (5. 4) 8. (±5 X':1~Xl=~3If y! -2' }1 --2J -._. 5).10 3 + ~3). Xl') :::: .a) (-15.4.2).J2).xy=4 <=> b) (5.2).5). a. = -2 X6 4 o. I ±i.J2) X. = t . -3-JiO).(I±. a) 7(2x'-3xy+3y')+ I O(x'+xy-2y')=560-560 ¢:.a) Sxy+3x'=S7 15xy-x'=8 I ¢> ! <=> X+ Y =±4} . Rezultat: (3. 2" x3. I).7. -3). ~ 2). xy. X1. } 4.-4).:: 2. a+b).3+JiO} (3-JiO. => ~=t. =.2= 1. (-a-b.-3+.a) (±3. (1±.x.a) (4. (a-I.)'=4 c) (3+JiO. . (2.. 24t'-llt+I=0 => t=±..s( X' + Xl. -I). S. 2x)I=3 25 25 x=2\'-2 X=2 Y -2} 2(2) 2xy=3 ¢> .)'=4 xv=4 8.3). (-2.12.a) (-2a. -3) (3. XS6 .fi) (-4'~)(2. Smjenom x +. (-I.IO. -4).3. a) Da b) Da c) Ne 8. 2).-~) 8. 0).!:.I2) b) (0. (-2.15.-) 4 \ 5) 8. ±) c) 8. (±'J7' ± . ~. (3.. SISTEMI (SUSTAVI) KVADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) a) b) (a+I. 3-JiO) 8. a druga kvadratna ~Jesavamo metodom zamjene (supstitucije) tako 5tO se iz linearne jednacine izrazi Jedna promjen!jiv:a pomocu druge i lIvrsti u kvadratnujedllacinu.4=I±iJ3. = 3f (x+y)' =8+8} "c.. (I. c) (_15 1 2 = ~--. ±~ ) b) xy=6 15xy-x 2=81 ~ 90-x2=81 <=>x 2=9 5 10 3 3 c) (0. )-13( x + ±)+ 34 = O. -a) b) 8. (2. (3._ 147) 173 173 ¢> 24(~J -1{~)+1=() => 218 x. I). 151 a) (2a.8. x2+l =8} <=> x +2x)'+l =2''Y+ 8} -.a) Dati sistern l11ozemo uprostiti lIvodenjel11 smjena x+y=u. (-2.x3 ::::.a) y =3x.-±a) 8.16.J5) 2 =i'~±.5). 5).6 (-a.> Yl=1'Y2=5. (-I. ~a) (-~a.'X34= . 2).2).57.3 = 0 b) (~'-1)(%.2. (-4. 0). 3).-4) 2 II 8. (-3. 5) b) (2. 3) 47) cJ (1. =-4} x.1O=2v-2 .1.4y.a) (6. t=t => y=8x 219 .13. 3) c) (-a..a) Da b) Da c) Ne 8. . =L(3±.3) II .J2. -2a).Y =I} x' -x-12=O' b) (2. b) x'+y'=13 x'+2xy+y'=2xy+13 xy=6 ¢. Par (0. dalje se dobije. (-4. =3 (2.> xy=6 ¢> Rezultat: (2.8 =-i. (2a.{.a) 8.:ty=4 cJ (-±.1). (4.

_0. 221 . Napomena: Rjesavanjem iracionalnih jednacina vodimo racllna 0 domeni jednacine. c) 8.* (4.1 c) 3+i.a) x~24 b) x~6 c) x~2 d) x = -I 9.-4) x 3 +y·'-3x/-3x 2 y=O 3x\!-/::::1 (x+y)(x'-4xv+/)=O . -I).6). -12) b) x'-3xy'= I 3x 2y_y':::: 1 ¢:> ¢::> ' . Znaci x=O je jedno !jesenje jednacine.b) Uputa: Mnozenjem druge jednacine sa 3 i dodavanjem pr. (-J. 2).J6i 8. (-I. 2).y-' 7 = (x+ y)J> = ~7(x+ 1')J Rezultat: 0) (0. (3. 1I Uvrstimo. 5 X -xy-y-=7(x+y) 2 1 x -=r 3 Sx' -xy.0).H.6..17... ¢:) y~3x x 2+3x 2-18x 2=_56 (-2. Rezultat: x=O.18.±4) \ 220 b) 2-i. 9. Kako. 2 5(5x--xy-y )~35(x+y) . b) Jednadzba nije definirana ni zajednu realnu vrijednost varijable x.oJ* doblvamo: (x+yf=1 => x+y~1. prije. -xy. Vidimo daje . y 2 c) (2.3. -3-i.0) c) (4. X2=-1. a _zatim neposrednom provjerom utvrdi koji od tih brojevaje zaista i rjesenje posmatranejednacine. to x"A nije rjesenje date jednaCine. 9.22. Uvrstimo x=O po!azllu jednacinu. -2) Vu 2 x~-2. * a) (2. (1. (-4. I) 8.2).S.1.±6. -6).i) 8. => v::::-x 8. 2:) (-I .fi.3) (!:.a) x='1 b) x = ±3 c) Nema rjescnja.(4. veoma cesto se iracionalne jednacine rjesavajll tak<? da se odrede brojevi koji bi magli bili rjesenje ("kandidati" za rjeSenje).-2. Rezultat: (2.. .*a) \ ¢:> Sx. x=L Neposrednim l!vrstavanjem broJa-x=O. Dobije se istinita jednakost. a zatim i x=l uvjeravamo se da. c) Jednadzbaje definirana samo za x=5.2. a) x-l:O:0 ¢:> x:O:l b) x:O:O c) xt12:O:O ¢:> x :0:-12 9. x'-4x=O x(x-4)=O Brojevi 0 i 4 mogli bi biti Ijesenje date iracionalne jednaciJ)e. (Z.(3. 4) 8.. x=±.a) x=16 9. _.fi. 3x-y-y'=1 . 9.-xy.. (-2.1.a) x+yi. 8. ±16 (2) Vu x~2.56 RezuItati:a) (2. (±2 (2. (-3. 2) . x~-I c) Jednacina nema Ijesenja.2S.0).=7(x+ y) 1 =3' t2 """-. -2+i: 2 b) Il(~. c) ±. U ovom poglavlju operisemo sarno sa aritmetickim korijcnima.0. 2) c) (2.3). sada.). -2). b) ~=x+l :0::.I.y.8.*a) x b) (1.6) b) (±~.-. 3 ). - I 331 + 9 = 0 } .0).3. 9. (-4.4. y~3x.y=-6 .J6.· Mealltim.-b+c' a+b-c'=a+b+c) 2 <~> =? (.a) (2. ..-su ljesenja date iraclolialnejednacine. b) Kao pod a) b) x~64 c) x=O d) x = -I 9.f4J' (3±. 4 2 . ( .:} 1+3x=x2-+2x+! ¢::}x 2 -x=O ¢::} x(x-l)=() ¢::>x=O.2. (x+y ) (x--XY+Y')-3xv(x+y)=O .J: +1 ). Vidimo daje jednacina zadovoljena. -2).2).') y::::3x y=3x x-+xy-2/=-..3)..24. tJ ¢:> ') Sx2-xy-y'~7(x+y) ') ~' 18x--33xy+9y-=0 I SX' -X)'.y' .J9 = -3.J6 IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNA. ujednaCinu x=4. if] (-. 18t y)J 2 .7. 7( x-+ xy-2y)=S(Sx--xy-v-) " ~ Sx--xy-y-=7(x+y) 2 (0.a) Kvadriranjem jednacine i sred-ivanjem izraza dobije se: .J2x+1 =1-x \4 33) lZ'2 8.fi.fi.y2 =7(x+ '")") 7x +28xy-14y-=2Sx--Sxy-Sy- 2 ~ . -1 -2-.a) -Jedna6ina nije definirana ni zajednll realnu vrijednost :varijable x.2). -I).(-1.a) 7(x 2 +4xy-2y2)=35(x+y) .:l. Domena se moze odrediti na pocetku.DZBE) 9. (1.y~6 x2~4 ¢::> ¢:> b) (4.19 .6. -[iff. 1) 8.23. x~4. Dputa: Uvcstl smJcnu (x+y)/x-y)=t.JZx+I)'~(l-x)' = =? 2x+I~I-2x+x2 ~> x~O.a) x=2 b) x=O. pa nema l"JesenJa. Iracionalna jednacina u kojoj se varijabJa pojavljuje u radikandu kvadratnog korijena definirana je samo za one vrijednosti varijable za koje je radikand (potkoljena veli6ina) nenegativna.a) Jednadzbaje definirana za svakll realnu vrijednost od~.+..21. -2. Rezultat: (3. Rezultat: Xl=O.*a) X 2 2 +4xy-2y ~5(x+y) 2 . !jesavanja zadatka. ' => 3x-y-y-'::::J y=-x 2x'=-1 y(3x'-1')=1 Rendtat ¢:> c) b) (3.. 3) 3' 3'3' cJV4 !. 3y~2x 1 -:u-.

. Rezultat: V' Je nacmu).a) x=.x<8 10.0 0 8-2x<0 . X= c) x=1O 9. Rezultat: x = 4.. 9. t > O. x-14 k" dome' ..: 9.a) x=1O b) x=4 9.0) x=4 b) 929') R' . x=5 9.· c) x=-3.7] 2 xE [-2. transform irati tako da se najednoj ' . +=) XE [-1.cJ x=-4 ' x=4 ? 9.s:4 -x 2+6x-5 2': U -x 2+6x-5 > (8-2xJ 2 x<.. x2=21.18. Pr" .a) Nema rjesenja. x=-37 . d b" .17. dohije se: .• ..35.3 3 7x J +x . Rezultat: x b) x=2401 aW \a'-W -Ir=~==.33.+=) 10.a) x=2 (Bro.: <=} -f.- .a) 10. x=-2.:2.: = 2 - c) x=O x. I) = . x=2 9....10.1(<+ 1X4x+ 5) - fl -± Jx+ x Fx+l[!4X+5-#=TI=.27. Rezultat: aE [-1. n b(x+a). 4) bJ (1. za a=O.31. .-f. transformiramo u kvadratnu jednacinu t 2.1O. .a) x=-7 b) x=6. 7 10.7. 3 b) Uputa: Uzeti t =. ~ 'r->' 26x . .0) x=O.32..lJputa: Uvodenjem smjene .11 + 4a za a>O . x <.J(x-1X~+ I) => x..64 b) Uputa: Jednacinu dovesti na oblik G. lIaCII1U stepenOv3tl sa 3.a) x = 2 b) x=4 10.. ne zadovoljava datu x 9.1x-l+ Ir::~..a) x=3 b) x=-3 2S 9.26.x. Rezultat: x=3 b) x=3 c) x=1 b) x=4 .a) x=4 b) x=2. X=5 b) x=3.24. b) x=3 9.S.b) x. t 9. .-2]U(14.x=2.J4a-3 ..· 9. O)u[J.39.9.3.== 9. za 0 :s: 4m:::.15.a) HI =~ i -J5 ..45 = 0 b) x.al) Uputa: Pps1u e prvog kvadriranja.a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 8-2x .-::---. 9.a) x = -I I+ b) X = .x..-1+. .a) xu=I±/6 c) x=3 b) x=-I.:0.6. x-I 9.a dstavllJanJem na faktore potkorjenih velicina. IRACIONALNE NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) <=} 9. x=13 b) x=4. ."-1 .2 10. .:) .a) XE [-14.samo korijen. Rezultat: x=l b) x=9 9. x=196 c) x=6 9. str .a) x=5 b) x=2 (Broj x == -2. x=l 3 .} Nx-±) x 2 +14x+49=8x 2 _12x+4 9 X.36.S > 8 - 2x x. datujednacinu X= - .x<2 b) XE (-=.x' + 6x . x=5 c) Nema rjesenja.'.16. IJe kva d' nranJaJe ena ] stram na1azi . 1. /4x+5 =.-'....=--. + 2 . +=J c) xER b)x>4 b) x..2x iii .=13.a) xE[ll. OJI se 0 lJe I]esavanjemjednacme) ne pripada njenoj 01).1I. X= x=11 9. 9.ll bJ x<. .a) x=6. za a>O.J a +x 9.a) x=O b) x=-2 3+-f.a) x.1X-l]=O 4x+5=.a) x>9 b)xE(-=.25 a) x.J' ./2x 1 '_<. .a) b) XE [6.a) x=O. .28. .-1+2_. 26 9.2I. b" . b) 7 .20. +=).(3--f. ' . 9.30.. +=) 10.=1.:X3+-f.. x=--c. x=3 3 cJ x=J 912 " dnacmu . d 0 IJemh broJeva..37.J.oS 5 c)--<.4. .a) X= -.a)..a) x=2 b) x=-8 ..o3 10. * 1. .a) x=-1 b) x=5 9.:!:. <=} ¢:::>x+ .a) x=-1 b) x=O.I'_-X'CC'2-+-6-x-_ S' > 8 . . nije rjesenje date jednacine jer 'De pripada njenoj domeni).a) Uputa' Pr" k d' " .a) bJ x>3 c) x>6 10. 2) b) x<70 cJ a <. 10.1.11. x=--.23.a) XE [1. 2 2a + 1+.. Rezn tat: x=3 .c) 112-x=x => 12-x=x2 => x2+x-12=0 => x=3 x=-4 RezuItat· x-3 (D ruglO .+3 x + I = 3 . b) X= -4.0 (8-2x) 2 222 223 .= -21.4 -x'+6x-5 . • -.. x+7=1-v2:c-3x+l => _ X2::::). -.2) 1O. d db'" ..38.2.22. IJe va nranJa Jednacmu dovestl na obllk u kome ce na jednoj 9 am ill sarno korijen.a) UPUla' .= t 2 .19.x=-4.J mn .. 1 . =-1.14. +1+2. .~ b) x=7 49 b) 9.3t +2=0.a zatlm kvadnratl.H 2 - .9. = a-y x·.. jednacinu srediti i panovo kvadrirati. Rezultat: x=3 b) x = 5 c) x =-1 · 13.a) x<4 10.1.a) X=7...a)Uputa· led . 7 9.a) x=8 2 9.. r. x=5 c) x=-l. x.34.a)4<.:<. .8.

Eksponencijalna fuukcija Rjesenje posmatrane nejednacine je ullija dobivenih rjesenja sistema na koje se jednacina raspala: 3<x < 5 b) x<-IO.J6x.-IJ lO22a) 10. (1.3) b) b) (~.o)U(o. 0 4x .23.2X' Rezllltat: 2 < x < 3 XE 0-. (" -'. b) 0 < x < 3 10.a) (-=. 0) -3 c) (-J.J) 10.2. +=) 3 b) [-5.2.Jr---2 -X'-=6x ---- 10. <.11. 0] (-=. 2J b) b) ·6 ~i) [-2.18.16..a) (-=.¢INE (JEDNADZBE) I NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) . x> 1 .6> .2 La) [.~J . ')""_ Y cJ \' \ \ : " \ \: .17. 4 3 SLI 1.={s(2)' V=.15) L 10.O)U[1. 11.1.6 < 0 4](.J3~=-.6> .-- 2 .19.a) (.x>4 x:. 0) b) [I.-2)U[-I . 3]U[1. EKSPONE~CIJALNE JEDNA. x < 28 - .a) d) y=S" 4x.< x < += 3 b) 10.13.14a) b) y=3 x 4 ' Y ( 4 )' ..a) [%.6 .a) v - I\' = (I ~ I \2 ) b)" .4 (x-J)(x-5) < 0 _ _ __ ~2c:j8x+69<9~_ _ \ 4 ) 11.4.-6)U(-5.a) x> 34+ jl 188 b) - 2.a) (.20. +=) 10.=. +=) -5 -4 2 ·1 -2 -3 1_2.+= J I 0._ 1!)u(I)-IS?! 3 5 -1 [-~.2) b) x>1 x 2 224 3 4 225 . ~ ) \ I J f7 x>2~3 1 L2. l-I.20) b) Sl. I-JiO)U (3. -I + 128J (-=.v = l~ II d) 5 b) (-=.. -1)u(l. 10..a) 10.12 a) Data nejednacina je ekvivalentna uniji sistema nejednacina: 4x .J7S6 2 1015.128. 1.1.

. x=lO.7x+ 17. 4 ' =\4 <=> b)<=> 4 2 x.a) 2-4'x~64 b) 6"'=36 4"=32 ¢) x=2/3 ¢) d) 5·9 x-5=135 11.:} I Il. c) x=-j c) x:l I 11.4. cJ x=3.X=-."1:::::::8 3 1 (x<'J=3 3 ¢) 4 2 "=2 5 ¢) 2(x-5)=3 ¢) 2 .a) x=-4 X=-.a) b) l~J=[H=(H=(~r<=> (.11. 11. je rastuca.<=> X=--.1+ 1 ~ 3° = 1.- 11..:.> 9 x-5=27 ¢::.a) 11. d) x=2 3 2x-I~2 ~HJ =(H <=> 1+~=4 <-~ ~=3 ILlS. Da cj Da 11.(l)~Hl=2~ \4 c) (x2+x-2)(3-x)~0 X= - d) x 1l.3. 7 .2(9-2)=7 =. <=> x=~ <=> (3)'·' .2'~5 5 4 X=- x =-1 x~1 b) 0.6.5-4)2.<=> => = 4·3' = +2x=-"6 => XL:? 2_1 =3"' (ifij)O =lF9 x= 12 I_xl <=> <=>2x-I=-x-7<=>x=-2.5 (3)'" (3). rastuca ako je a> 1. c) 4""=256 <=> 4""=4 1 <=> 12=4 <=>2~=22 <=> 4 11.2. a opadajuca u slucaju kadaje O<a<1. drugo rje~enje posmatrane jednaCine.I7.a) 3' _2·3'-' =7 <=> 3'..)H7 <=> [4-5 )2X" = (4-5 )'(H7) b) x:2 b) 226 'I" l64) ( 1 x=-3.. 3) 5-~ i r-:: 2 l 2)=2-vx-J x=2.(. za x:::::3 postaje jedan..Ie x=3.-2 =1 <=> 3'-2 =3° = x=2. dalje.:3] ¢) X:::::-. Eksponencijalna jednacina (jednadzba) oblika a flx ) = 2 2 aX(X) 2 4 .. 2 b) x=4 -'[.J=--.-'j =24<=>-' 1 [ x(x-I)--1] =-<=>x--x-I=O<=>x. =2"--6 ¢::} 2 x -2x-7=0 <=> 3·2' (J9) l 2 ifij i '" = 7 <=> 1283 =4 2x <=> 23 = 2 4x <=> 4x:. x 2-4x+3=O => => x -4x+6=3 2 = _I 4 ~ 8 .19.7 .5 c) . (0\2 \~' =\~) <=> x-I-:...a) ¢) ¢) ¢:.I8.a)<=> 2 =1±2J2. x=l.:-2 1I. c) x=2 2 2 7 '=49 ¢) 7 '=7' ¢) 2x=2 ¢) x= 1 b) 6'+'=36 ¢) 6H'~6' ¢) x+I~2 ¢) x~l. x=3 => .. 3'2' =36 <=> (2·3)' =6' <=> x=2.> x~8 x-5=3 (i'fX.4.' 5 x ~ -I jeste rjesenje jednacine 3X+ 1~1.a) ¢) 81x. b) 4 x =16 ¢) 4'=4' ¢) x=2. ¢::} = '1 ~8 <=> 8 4x 3 1 1 = 8 2 <=> 4x=-... ifij -- J9 )'..a) x:::. Funkcije iz prethodnog zadatka su opadajuce. 11. r S"~S ¢) ~4=(~ ¢) x I I 16. i-·\:+2.)x-] =--2 q 26 5 => x'+x-2=O iii x=3 ~> x~-2.8.:=2 (3)2 . 12. 1. 7 d) x = -3 <=> x=-lvx=4 2 => 10x'-77x+13=0 ~= 36 <=> 3' ·8' :36 3' w =2' <=>1'" =2' <=>-2x=2<=>x=-1. 227 .-1 --1 => 2x-1 =0 => x='2 X=-.:8 2 ¢) 3 :::.a) VI28=4" b) 3·2' x . jer je 3.14.1 ::.. cJ 0.J5 c) 4' 11. zakljuCiti da je eksponencijalna funkcija y=a\ a>O.a) Da b) Da c) Ne 2x~16 ¢) 2'=24 ¢) x=4. ). .5 11.13.1 ¢::} ( I )"" =16<=>4"+' =4 2 <=>-x+l=2<=>x=-1...' =(5.r =64.a) b) 11.3.a) i- x2 x=4x-9 2 2 . lvfoze se.25'" ='16<=>l4 {::::.a) ~ 2 x' -7 .S. to . = 4· Vi x::o::l.a) b) 13 2 3 ~. x=3.a) O.1.5=4. d) 3"'=27 11. Svaka funkcija iz zadatka 11.ll. 2 8 7 12 5 2 X=-. Napomena: Kako baza stepena na 1ijevoj stran i jednacine: ( ifij f" I \ J9 ) = ] .l O.. ¢) l x=2..:::2 5 c) ¢) 8"'.9. l±.

-1 -5·2. 2~-~ =2 11.+2(22 + 2+ 1) = 2'-' Gf' <d =(H <d x=1.a) 3A. tada imal11o:t~ +f-2=0 :::::> t. mozerno dovesti na kvadratnu: 9"(1+3-1)=2' 22 +221 9 22 3 4 =1.=t.I ~ 9·21 ·9' =7·18·4' [~y. {a. 1 9-(-2 .-2 =t.a) Nakon mnozenjajednacine sa 2 dobije se ekvivalentnajednacina cije ljesavanje se svodi na rjesavanje jedne kvadratne i jednostavne eksponencijaine jedllacine: b) ~ ¢-7 29~' <=> :: + :: = 2<=>[(% 3 <d 2-' =8 => x=3.+4' +4X+' =84 <=> 4.-1 +3 11. t J' J c) x=2 dobicemo jednacinu koju <=>( ~2+J3 > O.28.22.+. _[3 1 2) 2 .36.20. 2' . 3 b) {I.a) 5·2'+'-4' =16 O b) .4HI_L9Hl <d 18.-1 (1 +36+ 216)= 1518 <=> 6"-' = 6 b) x=3 11.24.2+=t. =~<d \2 / 3 22 (~2+J3 . kvadratn~jednaCinu -4t+l=O cijim rjesavanjem nalazimo t1 = 2+13..32.a) Dijeljenjell1 date jednacine sa 9 dobijamo ekvivalentllu jednacinu koju mozemo napisati 1I obliku kvadratne: (? \' 2 AkoJ'c i::::-.-2 =6 <=> (2.-2 +2' +2<+1 =104 <=> 2"-2(1+4+8)=104 <=> 1'-2 =8 <=> x=5.a) x=5 b) x=2 c) x=3 11.I..x=2 2-"=t l =>2 =2=>x=1.=4 <=> x=2 b) l1.8 = 0 => x = 3.:!> 4.a) x=3 b) x=3 c) x=1 x 1 x 1 11.4' +2·81·9' =36·4·4' -39.x b) 4 _3. =} x=O Rezultat. => 2 x =8 2·.2 =4° ¢::} x=2. b) x=4 b) x=3 +5+1) b) 4. =-2 =?x-=O.J3 <=> 2_3 2X -] 1 9x C) x=2 x=3.8·2" = 7 ¢? (2" x=·1. ~2+J3 smj~ne ( ~2 + 13 J.7 . =2. 229 . 2} 11. 3) 11.-1(4+9)=117 <=> 3"-1 =3 2 <=> x-l=2 <=> x=3.-2(5 2 ~ => 2'=1 ~2-J3h+J3 J =.35.27.t>0~t'+8t-20=O =ot. x b) x =-. 2' .33.x::::3 8·1" ).37. t..t 2 =2--.29. x 11. => (~2+J3J =2+J3=> (2+J3)~ = (2 +J3)' => x=2.a) x=IO 11. 2 <d x=l t 2 -10t+16=0'::::::} t1 =2.t>0)4t' -5t-6=0 t". c) 4·3.-1(1+4+16)=84 <=> 4 .1:-2 =13 ¢:::} 4 x . = 3. =1. Ako datu jednaci11l1 pomnozimo sa ( ~2 +. x =·1 q ¢> ¢-7 x-2=i 2 228 x t)x::::2.25. 3}.-2 =1 <=> 4 x .a) ¢? .J3 _ Daljeje: r (~2~J3 =t.a) 4' +2.a) x=5 b) x=1 11.31.a) 6·<-1 +6.4.b) x=1 11.X2 =6.21.26...34. b) x=2 c) x=2 x 11. 9 .a) x=3 11.a) 4 . =::} b) x=1. <=> x = 3. 2" =t2 (2")' +8·2' -20=0 <=> (2' =t.23. (y-2)' _5·2. x=l.<+3 =20 c){1'2}' 10·2" -(2')' =16 2 X =1) => 2" =2 3y-' (3 <d -I = (5) 5 J <dx=2.a) x=2 b) x=2 11. 11.9.-± = 2-" ·9·2' 3 r3~r=lq<d \ 2' 2 Uvoaenjem 2x=3 <d 3 2 x=~ t 2 +(% }-2 =0 . 7 x+- X+- 2=2 2x=-1 [7 J <d T (.-2 =6 =} <d <~ 1" 7' .dobijarno r -4( ~2+J3 J +1 =0.2.<+1 +6x+2 = 15 18 <=> 6.a) <d }"'2(3 3 +3+1)=5. 8 = 2'+' ·7 <d 7'-' = b) 7' (1 + 7)= 2. H1 =117 <=> 3.9' . x=O r+( lJ t>O. datajednaCina se transformira na slijedeci nacin: 4-" -9_2x +8=0 ¢::::> (2xy _9_2x +8=0 ¢:::? t 2 -9t+8=0 2'=t. <d 9 x . 11.2 (16-3)=13 ¢::} 4". ~ :=} ¢:.a) Uvodenjem smjene 2 x = t.t2 =8.2' = 7·2' <=> (2')' .

bJ x = 5 11. ¢:::} 2' =1 <=> x=O.::} 2' <=> => (2 \ 3 )' t ~ ~t.3...-3 =99+fci4 1.. x=3. ¢:> 2~ =t 2 k <=> b) x =-2 c) X=- (2.{.2 =3:.{. 7 c) x>3. 1 2 11. J('91J4--' <=> 3"'2 +3.} x =-1.a) x=O. '2.43. Dijeljenjem datejednacine sa ~> 2 ¢:!> +4)-6t-l =0 4x 6 3x 4 4x 6 b) 5 .} 8¢:::>2~ = 2.c-=-.: '-'( 2'~ <=>t3-2t-l~0..4) ¢:> 4x-6>6x-8 x<L ¢:> 3 X>-. + 16 ~ 10· 2.X +3" 11.{.2 =2 2 3 ¢::::} ¢::} .a):3 =99+ ( b) x=1. _~ooo _ x_+ 1 .}-Jx.a) Dijeljenjem jednacine sa 27' dobije sec 8x+18x_2·27'~0 <=> ¢.::2 <=> t]::::::2. Slijedecim ~ransfonnacijama datu jednacinu dovodimo do kvadratne: 2.49. x=1 <=>(2X - ¢.38..~ 5 .a) x>3 b) x<1 cJ x<--...42.? &3+1)-(2t+2)~0 <=> (t+l)(r'-t-l)=O ¢:> x + 2000 = 1 iIi x X2l11lO. 1 2 =-<=>I)x--=14<=>15x -14x-1=0<=> 3 x 11.t2::::8.. 22.J3J ~2-.' __ 3 +3· (9Y_ 6 J -J~O ¢:> 2 (H =1 x. x Eksponencijalna nejednaCina (nejednadzba) oblika x=2 x<2.1. b) 11. I 3 6 X<-.·.}x =11.41.\ 2'\ 1 t~_1V. 1000.S. ~ 6 1 6x-3x+ _x_ b) x=4 11.= -I x+2000 =±1 x ¢.3 1 J2. x~4 b) (2y]3 -2)X [\3) _ +l3 -2~0 (t-l)((2+1+2) ~ 0 ¢:> (H ~1 (H ~(H x~o. 11.. +3 2 <+1 (4)' (?)' ~5:6" <=> 2·4' +3·9' -5·6'=0 <=> 2· <=> 213 (2 )'" -:> .J3)' ~t2=? (~2+. 3 230 231 .1 <=> 21(2~ _2)2 +4]..J3)i ~(2+.(_ _:_ )2000 x+ 2000 ..:'2 ~ t.+1 I 6. c) x<2 d) x>3 3 2 c) x>.t' .a) x<2 b) x>3 cJ 23.-.Jx-2=1 ::::::::> ¢:::.1+ .1 2 x. 2 7 =23 dobije sec . )' -10· 2.J 2' _2}1 =0 <=> 2' _2 =t.:.r.39.1Ot + 16 ~ 0 2.:..(-h+.1 -~=-1 x~-4.2_t_I~0.J3t' =? x~-2.a) 23x_~_'2..> Sl(3x.d)x>4 3 (2'-2124'+2+-~]-'2'-2}1=0 2-" 2 2. 2 I L48.t3 +t-2~0 .J·x . 2.1 +2"' -2=0 2.J3 =? (2+. __ 1 -)=1 it>.44.1' =u.rnJO = (x + 2000)2000 <=> (H =(H' 11. u 2 +u-2=O :::::} u=1.> +3=0 <=> 2 7 .:.40.1--3.a) Jcdnacina je definirana za x2:2 i maze se dovesti l1a kvadratnu na slijedeci n~cin: <=> 4j.. tV 2" 2.::2 + 16= 0 <=> 2. ¢::.=2 =t1 2 .::.> => x= .:. d) x>L 5 d) x..>2S .Jx-2 = ¢::.

3$x$3 ~ I 11.a) log100000=5 b) log416=2 b) log. x' -3x+2<0 = XE (1. LOGARITAMSKE JEDNACINE I NEJEDNACINE Pojam logaritma i logaritamske funkcije.1.\·+1-5·6x-~-32-\+1 $0 ¢::> = ¢:> =i l'3 b) 12.a) 2 b) 6 12.J33=2 12.'x._.56.20·5' -125 < 0 5' <25 ¢:> x<2 --2 -2 2-'. 2 c) -3 < x < 3 XE(I. ! 11. 15' 15 II.1 X<-. y-' (3 -.7...fi.-]"'>(-.--2 .Nejednacinaje ekvivalentna kvadratnoj nejednacini: x2+1<S ¢::> x2<4 <::> -2<x<2. odakle se.5.32=5 12.58. (7 .61.1O.57. 1l.12. = '-3 .. LOGARITAM. 2 H-.% )(t·l)$O.a) 3" <3 <0} x+l. XE x.a) ..(% J kvadratna nejednacina po t: 2t'-5t+3$0 dJ x>" (4 )" < (4)0 <=>x>O.51. y=x+4 c) XE0 11. nalazi: 1 $ t $ 11.2. LOGARITAMSKA FUNKCIJA..a) b) 2(t. xE0.a) log.-Y 2 11._ (I )-' 12." < (O. 2'3 ¢:> (3.5)< 2 .V x<O .l=O c) log)81=4 c) log.' _ 5 \ < 7 .S4a) -.a) 8'2.fi.a) 0 b) 0 c) 0 d) 0 2 d) 6 12.52. b) 2 6 x+l 11.a) -3-- 5 2 b) -4- =9 c) 3 5 c) 3 c) '-2 4'=64 c) 4'" =_1_ 256 dJ d) 4- 5 4 d) -4- d) logs125o:::3 d) log.3 .2).a) 5 b) (5').st' r.a) 0 b) -2 c)..a) 3" Mno. dobije se c) x<O d) x>- 3 b) ¢:> O."(3-53.18> 0 = (3' q (3' +2Xy -1»0 = 3/ -1>0 = =x>3..1"3"'+3.2 > 0 Y>3° c) q x>O. 2 -( -lx+2>O=. b) x>O 5 b) .6.4.a) 1 X<-.53 < 20·5' -5 < 5' < 25 :?2.a) x<3 b) . --<3 <0} x ¢:> bJ (I·2x<0 A x>O) x<O V x+1 ---3<0 x (I·2x>0 A x<O) 2 3 <0} ¢::> 2 x<5 d) x$- ¢:> J-2x ---<0 x I X> .3 )" $ $ c)x<l I 12. Osobine i grafik logaritamske funkcije 12 . odnosno: 1 $ ( 32)' . I a) y=x b) Y=x-I c) x-l d»)..53.0 /: 3 2.2.a) . b) x>1 11. 2 I --<x<O 7 cJ 4' c) = %.'·1.::5.::. 2 . <1<0> ".j2.60..a) 3'=9 b) 2)=8 c) 12.a) 15-'<4'<0.. x<1 < 20 <=> ¢:> b) 232 12.3 JO (3.. \2 ) b) x. 11. I 0 c) . 3' >1 r = b) 5" > 10 j j J .13.a) 2'+2'+'<9=2'(1+8)<9=2' <1=x<O.11.32) <=> <=>(-.50.8..a) 9'+1 + 3'+' -18> 0 <=> 9 ·9' + 9·3' . x=- dJ 12.3 )' (3. 3+531 4' 4 . 12.9.3) (~J = t .343=3 d) 10" = 10000 d) (kf =125 2 3 12. ¢:> 3 I d) x<- <=> 2"'" < 2-' + 3 $ 0 . .a) -1 b) -3 : c) 3 2 x=- 233 .zenjell1 date nejednacine sa SX dobije se nejednacina koju l11ozemo dovesti na kvadratl1u: S' - I (5")' .55.<x<.' + 3' . Uvodenjem smjene 5· dalje.

25.a) 27 y~logx SL12. c) -l<x<3 b) xE(3.Gr~fici nekih logaritamskih'.34.31. 2 12. d) xE(-3. 3 = log2 2 = 1 J2 = log".b) .fill = log 1 log] 2 8 '= log 2 "8 = -3.+=) b) XE[O. . log4 log~.35.a) c) XE(-l. ullkcija "r . d) IS 12.32.18.a) x2-3x-4>O ~> ="2I d) log.log981=]og22=1 b) log4Iog216=log44=1 c) 12.17.(x-l) c) y=log. X y~!Og2X . +=) 12.19. 2 .22.a) log.+=) 12. .+=) .a) XE(-=.loi'9916 = 10 . -2)u(2.16. b) 242 I 8 d) 8000 c)-"3 d) 300 r~' V d) 16 c) 2 b) x>! c) xE[3. 1) =0 O)~X < -Iv x > 2.I c) -3 d) = Fl+·] = o.:.35.a) 1m!.J8 ~~ <=> X4 ~. Logaritamska funkcija ima nuin za onu vrijednost varijable za koju logaritmand ima vrijednost 1.33. 1 3 ~ I (1)2 I I b) log-=--<=>x 2 =-<=>x3 =1. b) 12. 64 = log. xl f 1 b) 64 c) 69 3 12.J8j' <=> x 3 ~64 ~ x=4.21l.a) x+ I > O<=> (x+ I> OAx-2 > O)v (x+ 1< OAx-2 < 3 d) X=-.a) x=3 234 b) x=-I cJ x=O d) I 'I \ x~±3 d) x".23.35.I 2 3 12. 12.a) 2 I b) x<-3 v x>2 12. log] log 1 1og 2 16 c) log.2M =1 ~ 1 12. Grafici nekih 10gat"Jtamskih funkcija 4.12.[2 '8 :2 8 \8 64 4 12.-I)u(4.15.a) log] log2'. \ i .~=-1. -S)u(-5.+=) 25 'V 12.[5 d) x=2. .a) 1 log4 log9 81 = log 4 2=- .27.. d) ~IOg004 ~5 + I = {ilog 12.5 2 4 x~3 c) 3 12.29.J8 <=> x 3 4 x-2 5 el) x=2 x~2 ~ (.14.c) 4 d) -4 12. i S1.a) . c) 4x-16>0 => x>4.20.4) xE(-=. 12. 2 I b) x=-25 81 4 b) 1.a) -8 3 2 12.b) y~log.a) xE(2.a) log. log.30.+=) ~b) y = log.a) b) 9 c) .(x+I) - d) V = IIog. 16=x¢::::>2 x ::::16 ¢::} 2 x =2 4 ¢::::>x:::::4.21. a) 2-x>0 => x<2 b) x-I>O => x>l.... c) x =5. Logaritamska funkcija je definisana sarno za pozitivne vrijednosti logaritmanda.I -~i i j j .<=>X3=_~X=_..3 235 .ty I 12.J4 = 20.a) 12.24. a) x=l b) x~6 c) 9 x~-- .a) x~3 x~ c) ~ d) c) . log? - d) 2 = logz log2 4 log.O)u(O. 12. b) 8 b) logs log2 logIOO 25 + I b) -3 102+~1''916 c) 10 = £.

_ = logs 56.-'-5log 0 y. 3x' 2 2 I r.11' I1j276.a) logs %.5.x. =]og6. 7M GF -log8y=log7'+2"l(logx+3I]ogx J'-logS-logy.b+ log. 5 =. c-Iog 6 5 . Pravila logaritmiranja.5)=log. J ( l' ) .6+Iog47+iog443 b) log4(I 84-425·67.40.237.5 = logs 448.a) _ =lc log 2 )aFa 100---:. i b) log2~8 7 =log211ao -log28x-y=log211+1og2a+3Iog2b-Jog28-2Io&x-log2Y' x-y .a) log4(5 3 .5 -logs 7.!-a ""logS/=log6.37·r y=log" .31og 6 x-41og6 v. 17x" 4 ') b) log--.a) logi6'7A3)=log.45. 7)=!og4S 3 +l o g47=3Iog4 5+1og47 b) log7( 42-6")=logA2+log76 3=log742+ 31og76 c) 12. 2ee c) 6Fa r1 log--3 =iog6"a -Jag7a} =log6+.(78. c .44.8-61og.128 log" 34. b) y=log. 448.95.J567.1 la.Slog a. S +31og 6 x +41og6 SI..128-1og ll 33. 13 c) log4C3478·317 .-loga-log 7-3Ioga.11 +* ·logs 276.x + log6 y4)= = log. 66 +31og 6 a +.12.42.a) log 43a 2 1/' =log43+21oga+3Iogh. .a) f y=21pg2 x 1 .a) SL12. 43a 4bc' = log. 237 . 26.(log6 5 + log6 ..b+5Iog.53 =logll 7.98. d) 7. Prelazak s jedne logaritamske baze na drugu 12.h x -log') 3.a) b) 11 12 lOg7(78. 128 12.43+41og.2 =logs 34+ lc logs 567.(II. = log') 26. y 4 = 3 log6 66 -+ log6 a 3 + log6 b 5 + log6 c .184+iog. 17 + log.(Jog. b) logs!: = log) 34 -log) 65. 8y =log7\fx\tx :oy ..J3 = logs 2 +± ·log.43+ log. 66+ 31og.66 12 1 D_' b_' 2. 12.3-4 ogs y. .a) log2(3-4)=log2 3+]ogA b) logz( 4·345)=log:A+iog 2 345 c) log. 33.= 10gs.5)= log.c.fa 'c) log' _.Jog 2a" = logl7 + 410gx -log 2 .8e }' = 26.5+21og s x-log.37.I+-log2+logb+-Ioga ""logSc-410gy. c) log6 66a 3 /)5 c '4 5x"Y = :.Slog" 17+ log.-1004=-lo(1a"a 1 I 1( I '\ log""ava -log4 =L-V C> 2 b 2 locra+-logaj b :2 '-' 1_-Iog4.9~ log4 4xy3 = iog 4 4 + log4 x+ log4 y3 = 1+ log4 X + 31og 4 i 2 2 b) logs 56x y' = logs 56+ log. 3 2 •. . 3. y' = log.5 d) log.log 6 5x :.Jov2D. x + logs yS = logs 56+ 210~.11 + log.2)=logs 34+1ogs . I 3)=Iog.36.a t log.log6 66a b c .72-log8 33. x+ Slogs y.72 log8 . 2 c) log.J3)= logs 2 + log.17 +51og 9 a+ 71og 9 b+ log') x-log9 3.12. (448.12)=loo.43.2.39.425+log.(34.. 3. log.2·98.38.a) logs 3y' =log. 7a d) log /2a 1J 3x 5 12.43·66. { . 'J276.3478+log4 317 . . y)= = log.J567. y .46.- 236 7 5 d) log!) .5x -logs3y =log.F" "' __ 12.::: 4 ~ b) log 61V21.67.36 c) log.8e y = log') ~ ~ 7 6 :. 128)=log.= log 17 x .95.J7a b x 6 <.2-9 )=iog778. 1 lab') " . 1 =2Iog(x'5} b) y~logx 1 y log(x+5) d) 2 5x ' 1 2 4 12. 2a =lc(log2a-log3x s )=lc(Iog2+1oga-log3-S1ogx).. 12. 12.2+log79 ::::Jog778. 12. a' + log.78 43+100.II+logs237.41. a+ Slog. ~_- c) 56.2+121og79 logs (2 .9 /.2.2+log.

. logx=log25+log2=log50 => x=50. 5 b+. .2=2 log8 log9 31og2 210g3 log2 ' 1 '1 = 3 log 27 ( 'l.: = 256' = 16. log3 25 2 log:.2_._I~a+bJ:V(a.4.49. b • 238 .-1005 + b+. b) logx=log9+log4=log36. 2 Jogx=-210g9=log9-2 => x=9.a) logx=logS1-log8 => X = .50.>x=a· V(a+bJ:V(a.:'] = 12. 5 a .-.. ::::::. 2 2 2 logx=logS+log2=loglO => x=lO. 2 2 c) 10glogVlO00 =logloglO=logl =0. 2) (O<M<N A O<a<l) => log"M > logoN.58. logx= -2Io g a+3" Jog(a+b )+4 10g (a..!c -2 V 8 24 log7 27 75 log .. 27 log.a) 4 10g . logs 4 21og 2 5 lO·4log3 =~.a) c) 12...10 --.-----...:- b) log31og. 3 :.a) ~(2m \1I.J.-. 3 logx=21og4=log4'=logI6 => x=16. 81 12. 4 Jog3 = 4.54.===~ = lo"a -2 +--II 0" (a+bN(a. 5 21og 4 5 I Iogz 10 Iog 16= Iog~ 10 . 5 log:.= .-b log7 3+ log7 9 log.a) c) 12.59.-b)' 10 0 7 b) a+b =>X= log? 8 ~ log? 24 3 r. 125·log" 2=310g. iog 2 10 ogs 6 I I 12 I 2 12. logx=log4+log5-log2=logI0 => x=lO. I I 12.·10. 5· .°05 + ~IOo-.J ' =.' log . 3 IOg4 75 -log 4 3 '" 3 =]og -a' 2 i L y -logb-IOg..".a) IOg410g4 '14= log4 -= --.+ Jog' -'---'-'--'-r-. I &o3Iog3-410g... 45 + 2log.-h)...56. -. 3 b .Jogh-"2 logc = = log"-' +Hlog(a +b )+ logV(a.. b) logx=logI2+log4=log48=> x=48.a) x=24 ~(2m)3 332m 12. a) log~8<log311 b) iog::7>iog].= .= IOg89+~(IOg7 +~(IOga+~ IOgb)J-I02:3-~2 loga .3Iog65=6Jog56·~1 1 ='6.256 =l812 1 log225 -..!c .i( 'a+b =Iog(a+b)-Iog\f\a-"b' )=IOg 24/1 \' (a W} V 2 12.=-_. 12. 8 c) x=18 12. 0 ~ .55. 8 8 b) logx=log2+log4-log7=log-=> x=-.52.' . 9 '°.2=12·'-'~-.-'b)' oga .{!]2 =>x=~Jl(a2~:2 256 " = (SI'''''' 256):.2W}' J I[ 3 1 1 12.a) V(... 239 . . 3 = . 310g 3 b) 161o~~2s =(410g~2Sy =25 2 =625.48..J~ .a) x=3 b) x=2 c) x=16 7 7 .9 c) logs11>logs4. . 12. 41 Og L = 41 og.a) b) =IOg~+log5[a2~12 ~'51( a2.57... b+. logx = -larS .a) logx=-(Jog2+1ogm-log4)=-log-=log4 - 4 4 log x = log(a 4 12. '12 =log 3 3"=-1 - 2 .J3.'X=4 4) +b)-%( 210g a +~ log b)= log(a +b) -% IOg(a W)= .J3 .a) log 27· log. - log2]O 2.3=4Iog j 5 · . c---:- 3 ...jc c) Jog536'log6125=21og56.. b) logx=31og2=log2 =log8=>x=8. _ .. Za logaritamsku funkciju vrijedi: 1) (q<M<N A a> 1) => logaM < logaN..3 b) log.e. Vb'- S.51. x=36 b) x=8 = log a#. b c) iOg 27 IOOO·jog 81 c) +~[ 210ga +~ IOg3-iOoga -10gb )-Ioga J= b b b 1 2.-b)' . _. 210gs 2 2 4 3 _3_.. 31og7 2~ log7 24 I b) 4 ~l~#' at r. _41og.27 =4 310£. 25 log 2s 9=2iog}5 2Iog. I b+.. 12.(IO"~ I)-Ioga] = -1.S3. ~ 12.3 =4 3 =64 ~[IOga' + 10a..J.47. '. I 9 1 4log. 41og3 = log _7 logs 2 3 '--=-.-b)' J=.60. V(a+bJ:V(a.!c '" I I b iog 4 45+ log4 . 10 .61..

3m 1+3m ---T-_= __ 117+3 m+3 12.67. (11) ab := (? _b1 =a 2 log ¢:::} .76. 12.__ 1+1og3 - l+h . c/ +/i =('2 <=::> log ¢:::} ¢:::} a+b 21og L" -3.59<0 d) log. n=O---I" -n m m III logllm 10g b an 10g b a + 10g b n 10g b a+[og" b ' 12.--.30 I 03=0.= ]ogN a+log N c = log N ae= Jog N b-" log(l N loge N 12.3.10 0 0 ). -. log4=2Iog2=2·0. = ~ 2 3 3 b) Uputa: Transformirati sve ]ogaritme na logaritrne za bazu 8. 2 12.:--3!og2 _ _ ~() <:> -0 <.65.logHI S °0 ---'- 10&0 10 m+3' 1 =>10(> 8:.a) .60206 c) log32=510g2= j .O. 12. I a . log" a log h a y=10'··]ng \ :::::> logJ! I-logy· I.r a logN a .79.13>0 b) log}1...73. .4 ...:.a) log" b =.a) log] 97<0 4 b) logo 74 ->0 17 35 c) log. ab = c 10 s log30 logQO..a) log27. ->log 7 . (/ = :2 log j)+c a . U + log eM. I-log.70.3 logs 25 2 ]og54+log53 :2 a+b 2 ******* l ::::. 1 0"8.=ab a+b \' ¢::} a +b loge -3- _ .fj V a_ I-.83 < 0 d) log.3. -<0 c) log. c) log.90309 logl28 = 71og2 =2.. = .a) log. 7) =o(3+h).75. Logaritmiranjem datih jednakosti uzimajuci za bazu 10. Jog56::::1og!S.= + oga .-I.: b ) .80. <:>4 = log 4 2· logs 4 logx(1-1ogz)= 1 => log x 12. log (".63.4 4 b) log.100<log22IOO.\: I-logx l-logx-l -logx ~ -logxlogz=! -logx 1-1o~x => 2 2log N b=-...77. j . dobivamo: ¢=> 12... 66.= loge a + loge b ="2I (loge a + log. 12.(c -·b) + log! c? 1 I ]oga(b+c)+log (c-b)=2¢:::>----+ =:2 log h+c (/ log c""/J a ll log h+. log2~12 loge ( -3-) = loge ab logsI2=~g54..IO. iog N a 240 I-log z ]2..-1. .505 I 5 b) log8=3Iog2=3·(j.30103=O.68.+ .:. 7) =log8+ log7 =31og2 + logl 7 ·!og2= log2(3 + log.10721 d) 241 .2·loo 3. 7 7 12..74.j(wS·lo../.a) logs 12 >logG 12.62. 12.3) 3-3\og5 3(1-(1) .+ .=Iog.69..J- I-log. Dekadski logaritmi (Iogaritmi U odnosu na bazu 10) I 2.78....94>0 12...-log. 0. 7 I I log.64. 12. = ..10g b ab _ 10g b a + log" hll b) IOgl/E~I ab n+1 log h b"+' (n + I) log" b b) 7 7 2 +2ab+b 2 =9abq (a+b ) 2 =9abq• (a+b)2 .fj a= -I --6 6 log"-f3 31og(13 Iogu 27 b .. d. 12.-Iogx Uvr~tavanjem dobijene vrijednosti.a) iog'm an ] + log h n 10g b bn 10g b b + 10g b n ll 10g b a + n log. log h N = ~ .. 12.' .a) logl/ N logN ab _ logA' a + logN b logN a logN b I I b "_. <II! 2 c => 10"0 iogl(c+b)..za logy u izraz za logz.0005> 0 8 '0 I Iog.72. a-+b-=7abqa -3.-11 Cl.. "h C' => I = 2 log (c+b)(c-b) =a l ¢::> ab '1 C = -.alje vrijedi: I log::. .' 310 g 12. 10 gal> N 1ogN a log.".log" b = __1_. b " _.

88.a) 12.32661.:. r.60594 c) log(78.906533 => x=806.09889 ¢.::.025527 10g36 = log4+log9 =210g2+210g3 =2·0..92 <=> logx= c) .7 34.¢:::} IOflx = 2102:44.72428 = 3.92 J426 "" log x = 6.. .11 = 0. .3+logI8.799 <=> Iogx = 0.11+310g0.93598 = 0.30070 .102.n ¢.45 x = ..26834 <=> log x = 2.96.12+log9.17.X = log-'--.36922 c) 1.> logx = logO.)4.91.95061 = 3.9933257 => x. 3 10g88.7 <=> log x = 1..>:18.91.36922 d) 0.175 logts8.55-log8.91 c) x=I.7.982-log2.63-log\.85.93.55630 loglO8 = log27+10g4 = 310g3+210g2 = 3·0.. 321._ 4 243 .0225 <=> x = 105.12·9.1·0..a) log .04 logx=0. 4.987.60206 = 7.J24..88.30103+2·0.3 x=-321.99449 c) 2.77815 log18 = log9+10g2 = 210g3+log2 = 2·0. 18. 98 .55 b .¢::} ogx:::::.23670+1.> logx=-.99220 b) 2.99.10I.a) 12..93 + log 7.10447 <=> x =0.38..8 -.· ~ log38. 3 log645..a) 12..55 <=> log x = 3.a) 12. log14.74595 2.a) k=-2 b) k=-I c) k=-3 logl1=I.:.5 <=> logx=3.84749.81.510g83.5 43.2.> x=1255.99506-0. = log(6.367 <=> logx=2.a) log 57 = log43-log57 = 1.31737.> logx=log(66.80555 ¢. 12.3.54033 <=> log x = 0.982 -loa2 63 2 92. <=> logx=log83.67799 x=200 b) x=33.4 b) x = . =log.7·3.:9.835-1.55 ' .6757.'l2J-O.91.94 ¢.69897 =} x = 5.37 = 2.83.86. 1·log3 =0..-----lO<'T 941 12.a) 12.433 = I .a) b log91.25 = 1. ~ log819.73-logO.08991 = 3.85989 .00568-1.92 3 ""Iogx = 0.7.94.271 = 1.60247.89.04139 b) log123=2.63347-1. ¢> c) x=7.75587 = -0.08990 log4578=3. I 07192 ¢> logx=2.2-1m.0.1 ~ x = .¢:.50174=061242 4 12.¢:::} logx=1.30103 = 0.100.7 + log 832.53845-0.46 3 c) 10@88.95. .68806 = 0.= c) 242 3 44.47712+2·0..830n c) x=7.22·89.=83.0738027·1O· 16 x=0.3.3· 18.7+10g3.25576 b) log(45.9734· 67.-.47712+0.> logx=3.a) -I b) -3 c) -I d)-3 1 k=2 b) k=O c) k=3 12.94) ¢.> ¢.34642 + 0.04·') ¢::} logx = log 6.94 ¢.73 .29084 -1. c) log log 4.96713 = 2. log 125 12.00514 c) x=0.> logx=I.<4.45 3 .45 ¢> log x = 3.4 ¢.724992 =l> x = 5308749.4S-.0786.53870+ 0.799 <=> logx.64423 b) x=\l654.12.307.2·log5+logI2.625 2 .05178 c) -1.98993 = 3.3·18.40126-1.97.0005757 x=27.73434 c) log5)·2 12 .47712+0.. o g .5.a) log6 = log3+log2 = 0.. .37 ' X =V.94670.25) = log45.92.876 = 0. 4' 8.:.= = 0.59874=0.98768.a) x=-y941 <=> logx=log.103.a) c) 12.97I cJ log 9.a) b) c) d) 12.54899. lj832.2113 log(34·53) = log34+log53 = 1.!?.<819.a) x = 66.72 ¢.a) b) b) log(345.3 = 3.36922-1 1. 165 = 0.987·35.37 5 .5 ·1.39732 d) -1.52863.a) 12. 25.lj7§82 r. b) x = 0.271) = log78.30103 =1.45-log34. .a) x = lj125 <=> logx "" log x = 0.3 ogx= o g .8}= log 345.= .887-10g4.a) 12.94101+0. ¢.5.¢:::} logx=log88.7119.947..47712 = 2.82.1879 b) x=0..a) 12.03342 b) 0 c) 2 d) 3 12.63518 = 0 81759 2 .8 ¢::} 1 I 25.783759 ¢. .936726 = } x =8.93+10g\l7.-.> logx=3.> logx=log66.22472 .2' 447 2 c) x = . = log8.12240 = 0. 18.a) log4" =12·log4 = 12·0.24342 b) -3.17'1 4 17_.II"· 0.> x=63. .9734+log67.697899 = } x = 4.> x=6077.79934 J+2.= .22+log89. 3 12.3 = 2..0.38970 d) 0. 43 12.16017 =0.82151+1. b) log2·3" = log2+log3'" = log2+5.175 1.87760-1 b) log ~~~~ = log34.89176+0.65533+1.36922 b) 0.54543= 0.> logx = 1.{:::} logx=-1.J941 <=> logx=-.1.38672.11 = -0.543 <=> logx = 0.4815·812.27738 ¢.45 1 I 88. 12.3.887 do log9.30103 = 2.397205 =}x =.49577 .542 b) x=4.log35.6606 d) log66712=4.39216 = -0.41996 .84.30103+5.04 3 ~ log .4"" log x "" log x = 1.95890 -2.17 2 1.a) log 1.llog7.8 = 2.876 .40637 <=> x = 2.6989 c) x=3083.000004645 cJ x=4.7 34.47712 = 1.OJ 6 b) x = 6.93.90.3+3Iog5.52 x=0.45674798=}x = 28.48679 2 => x=30.a) 12.63·\.:} 100. b) log-Vi4.02517+1.90737.53148+1.1598 b) x=0.87.877 <=> log x = 0.J43.46 log 43.

.g.='"32 9 ( 25 .a) logx+log4=O b) 21ogx+log2::::1og98 => logx 2 +log2=log98 ¢:> log2x':?:=log98 2 ¢:> 2x':?:::::98 ¢> x ::::49 => x.4 1 1og y __ log67. 12.112. " 5 5 x 2 -1=3 => 2 x +1=5 => 2x2_1=7 => log4x=log1000 => => log16x=log48 => => log6x 2=log150 => 'l- .a) Jednacinaje definisana ako vrijedi x.1832·4. (1)' e.===> x=4.111.1.234134 =>x=17.84149 12.( b) ~-~=1 = 25:::::?x 3 = 125 => x=5 x2=4 x l =::4 x7=4 4x=1000 16x::::48 6x 2=150 32 X') =? (x-lXx+2)=4 =? x'+x-6=0 =? x.43' 4 <=>logx=log3. log3(9-2x)+log 3 x=2 => IOg3X(9-2x)=log9 => x(9-2x)=9 => 2x 2 9x+9=0 => x.ie ljesavati...=..' => 3x+i:::::±1 -::::::} c) log2x log (4x -15 ) log~= IObo-25~ X" 100" Q =I (3-.a) x=28. . ovo nlJcrJcsenJe).3 . 21ogx=4-21og5 ==> tog => logx=2-2Iog2 logx=log25 12.=> 2x--x-2=O =>x1.23 rlog4:\21 45\21 45. =? x=-9. I =-- 2 I 1 log .a) x = V345.=> x+l 2-x ..> x=0.0.109.x-2 =? Rez.==--. 4 => => => => => => x=±2.231 • 12..:::::.44275 c) x=0.0556989 log~67.:::.=::. x2=1...jrj?~_2'C2c-_~64~·~2~?~5 2x = (4x .ta rjesenja.IS)' => 16x' -122x + 225 :::::} b) c) XI ~ - 122±-J484 122±22 ::::----.~-~~·~.".> ~~ > Ol\~ >.11. 12.9 + 302. 12.:._54 <=> IogX=-_ ~2 18. odnosno. =.21 ~ logx=1.017234 12.09" .445' =? 12.::.116. (broj -7 nije i Ijdcnje pocetne iogaritamske jednacine zato 5tO jedn3cina nije definirana za tu c) 31ogx-log5=log25 => =? 12. ( _)2 .11... Za vrijednosti varijable x iz ave oblasti je: x+l x x+l x ( 'X ) =X-7 log5~~=log5~~ <=> ~~=-.9 c) x+5=1 => x=-4. a zatim .14486.9 +~67. x 2-x x 2-x .x.3 11.114.a) x-kIOOOO => x=IOOOI b) 2-x=IO' => x=I.a) logx+log4=3 => b) logx+logI6=log48 c) 21ogx+log6=log150 12.117.231 1832-4.+ 1)2 log2(x-l)+log2(x+2)=2 b) 12..104.> log4x=logl ~ 4x=1 ¢.a) IOg'::<'+IOg('::<'-I)=O => loo'::<'(:<'-I)=IOgl 4 2 0 4 2 Logaritamske jednacine (jednadzbe) vrijednost varijable).x 9 IOg_.110.2+1og4. -~ =? log y . x=±2.<=>Iogx= log--<=>Iogx = lol!l 832·4.:::> log x "":=':':"""=2 I-log 2 =} =} => _.54 => x=0. =? log2(x-lXx+2)=l<].2.:?: =loglOOOO'-log25 logx=loglOO-log4 xc=25.106.1' x P }. " => 2x-x-+2-x=x. Ponckada cemo prvo odrediti oblast detiniranosti logaritamske jednacine.:x I+. x=±2.231-1og45.1..:.09 3 . x=250..=(.108. 3.115.-I=(x-2)' 245 ..09 2 x = lj345. 974 . 4 U oblasti definisanosti jednacine vrijedi: .45+21oglJ.. b) x=98.78 34. l -~xl )=2 = _. 2 b) log2-J2x-l=log 2(x-2) =? 1±. ali cemo cesce traiiti l110guca \jesenja logaritamskejednacine i zatim provjeravati koji od dobivenih brojeva su zaista rjdcnja.1678696+0.. b) x· b) log(3x+ I)' = 0 =? x. logy = c) x=821.l. x.105 .113.335 1 I =0.99258=L1604496 .974= lj648:874 = 8. a) x=1000 b) x+I=IOO => x=99 c) 2x=10 => x=5 12.a) Nema rjesenja_ X 12.a) ?418'x 3.21 ~ logx=log183. 2' 8 =~.1.1.= . x=5.::0.3+3IogI1.. x=3.45·11..<:=:> A 2 2 ¢::} Nema rjesenja X' =? =? : - 2 =--.000000006 b) x=0. 2 Nen. .a) log3(x2-1)=::1 => 1 b) iogs(x +1)=1 => 2 c) log7(2x 1)=1 => 12. ¢.4.a) x.=3.178815 c) x=21. Logaritamske jednacine Ijesavamo u oblasti u kojoj su definirane.=2.65738. =0 12.107...7 . I c) -loa ~=-5 ox 32 2 3 8 40 =? Y --30~L. y = =? ~673 . odnosl1o.. 3 1 = .25.a) 244 - Xl X 8 4 > ~I\X"# 4.· :. 32 32 =- 210gx 2-1og5 =2 <.43-4Iog18. )' ~2qIOg2x=log4x-1) 1 22 + . c) -2x-8=0 X - '::<'('::<'-1)=1 4 2 =? x=4.a) Jednacina je definisana za 2x>0 i 4x-15>0 i 4x-15*1.ffi 4 2X.5.. x 2-x O<x<2.ffi 4 -J2x-l. Xl .2x= (4x-15-=> .003815.9 + Y = lj345.09 ~ +31]]. ::::-.06678 b) x=0.:.

a) log(6. 12.2). ( x-I ) =log 3 ..119. II = 3. log(l+x)=-1 3logsx" b) Uputa: 5' b) . x=O. c)x.120.~ logx b) x=IOO. (Drugo rjesenje kvadratnejednacine ne pripada domeni date logaritamske jednacine).r+1 .a) x=2.134.x) =2..138. x = 36¢::} log7 x = 1 ~ x = 7.'* b) 4 log4(x-IS)=2 => E c) x=29 2 b) log.a) x=3 12.133.137.b) x=lO. x.'.> log2 x -(3 + log3) logx + 2(log3 + I) = 0 3+IOgl±~(1-logl)2 (. odnosno.2'. x=·2 12.5) I () (' ) ( )2 2 ( 2 .j21og21og4(x-lS)=O => b) 1 ¢.> <:::> 9!ogsx ·iog5 - t =324 logsx= 2 <:::> x=25.a) x=3 b) x=3 => logx=l => logx=3 => x=1000. x=1000 =:::} Xl J" .131. x .x=5 12. 12...> 25 25· 20' + 25 . x = .a) log.~i" =I ¢. 3x'.a) x=9. x=2 c) x=±·c) Nema rjesenja. x 6 .a) ¢.> .a) log(logx)=O 12.. (1' ..=> x2-6x+5=O => x=5. b) x=4 .1 +6=3\ ¢:::?3 x c) X+5}2 => ¢:> 91og7 12.x=2 1 b) x=3 b) x=2.122.a) x=6. .=O::::} log.1=31. x.(2' -I X2' .)=.20')=x+log25 <=> log 6·5" -25.r-l 12.1=10" => 1 x=9_ i => log] x=t. 2 = 18 1810gjx ¢:::} d) IOg3(3 x -. logllog2 log.E=l => Fx=3 => log[3+ 21og(1 + x)] = 0 => 3+ 2log(1 + x) = I IOg{IOg~2 x-3lo g ·2 Iog .. x.20x + 33 = 0 => c) 1+.1-4=0 <=> . 25 . .132.> b) log(2' +x-4)=x(I-log5) <=> Jog(2' +x-4)=log2' x=--I =--.a) b) x x log.x)=2 => logjx=4.=I.a) x=.=> x-l=-l+x I+x X=--...> = 20 ¢::} 5"" =S-==?x=l. c) log2(log:.5 b) x=I.=> 210g 2x-5 =Iogx' -8 => 2x-5 =x-8 log x' -8 2 . ¢.a) X= 59 12.25 .2 2 2.124. => 3x' . => x = ·2.1 ¢.5 12.a) x=IO. x=O.Jx -3)=log..[3 => b) x=9. 2 2 2 c) log.5' -25.3219.130.1 +6)=x¢::>3 1'.139. =-1 .99 b) x=5 2 log(2x . 3+10g3±!1-1og3! log<.> '~.a) Jog.127.129."· I .140.10 10 12.1=4.l'. (6 5' -25.' = 50 2 3 + log3 + (I·' log3) 2 /:50 ¢.L _5 x 1 9 ¢._20)=x¢::>sr+l -20:::05"' ¢::::}S.> => 2Iog(x-3)=log(x 2 -21) => 6x=30 => x'=5.1 c) x=2.. 3 b) x=l.> + 1:::0 1 =>log21og3. log(x-3) _ I log(x2 -20-'2 12.x=3 =81. (2 =1 =1 => xl=2. -1)+ log. 12>0. 41og7 X = 36<=> 36 Jog.. 10' 25· 4' + 25 .126. (2' "':'3)= 1 <=> log.= 3¢::}x = 2.a) x=2 b) x=2 ='51 => xlog2 = ·log5 12.a) x=1 1 2 12.94 3 12.135. }" 5. (3-IOg~ }OgX = log900 <=> 31ogx-log~ logx= log9+ 2 ¢. j __ 3. 12.123. => log.118.a) x=51.1+fiii 60 12.> 5. 2' +x-4=2' <=> . 20' = 25 ..[.136.1' 2' =t.1-:.. x=3 b) x=48 b) x=·1.·2..(3x-5)=>(x -3)=(3x-5)=>x -3x+2=0 => x=2.x=4 12.6 5' = 0 <=> ~. 5' .3)= log. x. 16 2 (5'2':" log~2 x-31og~ x+5=9 =4. = .20. 1>0. =6¢:::?3 x -. 2' .t -3t-4=0 => .(iogx)=1 => 12.a) x=IO 'O b) x=125 12.6 = 0 " 1 2.a) Jednacinaje definisana ako vrijedi: x+2>0.a) logj(S.' =324 . I 21.. = 900 2 ¢::} 9Jog7 ¢. 10' .01 3 12.2).1 c) x=100. x>2..128. 25t" +25t-6=0 => t='5 => I =--. J= 0 +1 => x::::]O.:::. => c) x=4 log. lOgH2 (3x 2 --12)= 2 ::::}3x 2 -12 = (x + 2)2 ::::}X 2 ~ 2x .125.8 = 0 => X= 4.a) x=100 246 t] X • 22Jog7 X :::::: 36 /"0. x=28.20') 12. 12. =-(I+log.a) Nema Ijesenja. x 2 =-2(1+log..-. 3 247 .a) x=0. ¢. !og4(x~lS)= 1 => x-15=16 log2 Jog 3 E => 1+. b) x=- .

I.630929 '" --~1.=O. Za 0=1. x=8 9 x~2 10". I.141. x=30. b) Uputa: Preci na [ogaritamsku bazu 3. c) x~16 12.=30. =2.a) Prelaskom Ila logaritamsku bazu 2.OI.x.158.r=-36 log216 log28 ~.=0 <=> --'-. (l-x)logx=O. =-..x~l 1 = -2vlog? x= 1 ~ x =~. c) x=3 12. X2=JO 12.1 3:::-- 1 3 x=16 b) ¢::} c) x=16 12146.157.x~iJ9 b) 1 4 x =1 12 X=- 12.142. x2=10 b) x..- 249 . =1000 b) x.J3.144.155 .JZ _ <=> log. x~2 b) x = 13 I I ]0&6 12.=3. odnosno.143. .::. x.a) ]osx+lo§Fl ""--+---~1 <=> 1 <=> ]0&6=log 2]0&3 ~ .156..\ 5 x ~16 +~--~--~ log x 3· log x 5 1=logx5+logx3+1ogx2 ¢:} I=!ogx30 ¢::}x.=1..OJ. xE(O. c) x=4.1S4. =-.. log -I' 4 x 5 log x ~ 12. ! 60.x_.a) log r 1 25 x~- b) x=~ 4 2· log 3 . dobivamo: " 19 log) x log) x 19 !og!6x+log~x"Tlog2x=<=? '+"-----+!og. =2 .log27x="3 ¢:? Iocr. 12.. dobivamo: I . (1-lo£x)logx:::: -2 ¢:> log2x-logx+2::::0 ::::> XI = -10 .=0 -4 JOii2x log:". .a) x~O. cij im Jjesavaojem odreduje111o njeno dvostruko rjesenje x=1.a) x=25.a) Za b) lal>O i lal*..=O. X=-.3)U(3.imajuci za hazu log? x ~ log x ~ 2 = 0 .a) x 2· log x + 3 log -4 bJ x 2· log ...7= log6 c. iz pocetne jednacine zakijucujemo da je x=l jedno rjesenje date jednacine.=O.=100 cJ x.x.x=a.' 2 3 3 248 =).a) x. X log} X 4 log_" x.a) 12.n log3 I <=> log.=O.147.log2:2 x--l-Iog 2 x-2::::: Oq log2 q b) lZ.149. x) =100 Uputa: Logaritmirati datujednacillll uz. x.155. =-1.a) b) Zaa>OJa:l:!. x=1 => x=2.1S2.4 b) Xl 12.a) Upllta: Logaritmiranjem jednacine. Kako je iogaritam od 1 nula bez obzira na logaritamsku bazu. <=? 191og 2 x=1 <=:? x=V2.l. =3 ' .. 2=1..::= I =2.a) Prelaskoll1 Ila bazu 2.. =-1.a) x.= -t'~.~10 \/10 - 12.161..a) Uputa: Logaritmiranjem jednacine (uzimajuci bazu 10) dobUamo jednacinll xlogx=logx. dobivamo kvadratnu jednacinu I' -1-2=0.log9x.. .-~-.==.148. x=8 b) x. b)x.. = .=O.1.52959. logx=t.162.x::::a broj 10. log2 log3 ]0&210g3 b) X bJ 1 x~9..1Sl. Zd x. x.159a) x.. <=> log. 1 I 12..x= 2.x log)x 19 '19 ~::. b) 12. Rezultat~ x=l. - x~l x~O.=l0 12. RezlIltal: x = . x=1 b) x ~ 10g 3 28 -3. dobije se: I logo 2 log4 1 -I 2 Jo&4-log"~O ¢c} . z..a) 12.=1000 c) x. odnosno. =3 ' 1 10 - 12.613147 => x = 1.x.x~J5 b) x=2. Tako nastaje jednacina log? x 12.+=). X ) = lOO.I)U(I. 1 b) log 2 x+log..J2.a) x=4. Smjenom = 2 + log x..1 2 =2<:::? log~x+~'--=2¢::} (Jog2xY·-2Jog2x+I=O log} x ~> log.? ~~+3+log?_:r=3(.150.a) x=9.630929 log.x. =39 .a) x=-.a) Uputa: Sve logaritlllC izraziti pomocu logaritama po bazi 3: 4 log.. 36 IOl!. c) cJ x.x = 10g 3 1O x~l. x. x . = I 25 =1 0>0 i a*I. uzimajuci za bazu 10. x·---'-. ~ b) x.X4 10 9 12.OOOI. Jogx l+logx logx-2 logx 4 Zaa>Oia*l. x = 0. I 1 X=- 25 x=l 12. x.

b) Logaritmiranjernjednacine dobivamo:

FxIOgX=::IOgx<=?(::-../x}OgX~O
<=? !.-../x ~Ovlogx=O ~xJ ~1 X, ~4.··
2
2
2
.
'
c) Zadatak rjesavamo kao prethodni a) i b). Rezultat:

12.163.a) xJ=I, x2=9
b)

XJ::::;~'X2=6.Uputa:

12.164.a) x=3
slijedecinacin:

61og62

X = (6!Og6xtg6X

xJ

= I,

x

2

=

4"+4
lo&--:::::x

b)

x

005

log"

b) O<x<256 c) x> 2 32
12.166.a) log,x<3 <;> log]x<log]27 ¢:> 0<x<27. b) 0<x<3 81
c) o<x<V3.
12.167.a) x>1 b) 0<x<1 c) O<x<1 12.168.a) x>1 b) O<x<1 c) O<x<1
12.169.a) I<x<18

c) -33<x<-.

12.170.a)x·I>OAx-I<IOO => I<x<IOI.
12.17I.a) ,-1>0'-'x-1<2
b) 2x+5>0 A x-3>0

~> I<x<3.
A

2x+S>x-3

12. [72.a) 4·2x>OA4-2x<5 "'>
12.173.a)

XElf: 6)

(-

XE

b)

b) logl(2x'+5x+I)<0

~>

(9, +=)

¢o}

c)

XC'

(-333,

±)

12.180.a)

Xc

c)

XE

x>3.
4
3

(-l.2)

XE

\

b) 3x-2>0 A 3x-2>2 ~> x>-.

12.174.a) x<-I, -l<x<l, x>4

2x' +5x+I>OA2x' +5x+I<1

x-7

XE

(-%, -5~Ji7)u(

[2.17s.a)XE(_oo,-3~m)U(~-3,+=)

b)

-S-:Ji7,o)

XE

(-J,J)U(3,5)

12.176.a) Razlom~kje pozitivan ako mu brojnik i nazivnik imaju isti znak (ako su

12.182.3)

XE

cJ xE(( 2)U (3,+ =J.

J-x

¢:>

¢:;:}

3x - 1

- '~->O

3x - J

1\-->

(-31 ~ -11)UlJ.

1

1

1
-<x<1.
2

¢o}

x < -6.

¢o}

¢::>

x<-3vx>3.

b) xE(-IO,-4)U(6,+=)

%)

~ )U [)'i, + =)

12.185.a)

XE

(4,1 + 2.J3j

12.186.a)

XE(O,

.'-

(3

xE -2,2

XE0.

J

I-x

b)

(

12.187.a) xE

<=?

J-x

¢:>

U.Q
-':)
\ 9'
5

J 2. J 84.a) x E

.

logx

4-x
4-x
-->01'0. ~> 1 ¢=>-2< x<1.
2+x
2+x
x' - 2x + 1
x' - 2x + 1 1
0
>0"
< ¢=>XE .
x-7
x-7

I-x

~]U(2' 4]

12.188.a)
250

<0

12. J 83.a) XE(O,

)U(3, + (0).

xdo. I)

0 <x< 1

x-2
x-2
-->01'0.--<1

¢:>

12.18I.a) xE (O.lJU (2,4)

oba pozitivni iIi ob:a negativni). Rezultat: x E (0, 1

b)

¢:>

(-3,-I)U(3,+=)

4

=>

log005X>0

0 < x < 1.
logo
.04 X >0
C)

6+x
+ x 0 1'0.--<.
6 + x 'I
logo; _·······>0
= 6l+x
-->
" l+x
l+x
Xl -1
Xl - 1
Xl -1
logo.O!
<0 ¢::} - - > 0 / \
>1
- 9
x' - 9
- 9

c)

3

b) XE ~,+=)

¢:>

3x - 1

b)

I

b) x>-I

>0

log] - - - < 0
"5 I-x

12.179.a)

log2 x>log216 ~ x>4.

~>

(x>-16 A O<x<l) v (x<-16 A x>l)

x-2
log6--<0
I-x

c)

¢>

x <0)

(x>OAlog 0.04 x>OAloax>O)V(X>OAlogo04X<OAlogx<O)
b
,

logaritamske nejednacine (nejednadzbe)

12.165.a) log2x>4

X

4-x
b) log, - - > 0
2+x
x2-2x+l

Ako uzmemo smjenu 2 =t, dobivamo kvadratnu jednacinu t 2-3t-4=O.

12.5.

log~
7

x2 +25'

12.178.a)

_ 4"+4
2' = _ _ .
2x+I_3

¢::.}

2x+I_3

~>

log

¢:>

=Xlog6x.

x>O) v (x+16<0 A

7

m.

x~2. Uputa: Datujednaeinu transformiramo 11a

b)

12.177.a) (x+16>0 A log,

0,

b)

b)

b)

XE

(-1,

2)U(3, +=)

- 40) U (13 2+.J2_)
(2-.Jz,2.

xE[2,+=)

_:c,

14

1)

xE(I.IO)

\
1 1\ (I
-4,4 I
( -'-)U
16 4
\
J

XE

XE(~'
c) xE

I)

(0, lO- JOO

XE

b)

xE(0,[)Ul

b)

(4

xE
XE

10

,+ =)

(1, %]

b)

b)

lu (10I

3 J
,4

[5, + =)

(-=, -2).

251

12.189.a) XE(O,

~)

1+.J13)

,og? _ _ _
12.190.a) XE(11
2

12.19I.a)
12.192.a)

~

rlog

2)

±)U [4, + =)

XElO'

b)

(log, 6, 1)

13. 0 S NOV I T RIG 0 NOM E T R I J E

L ) 10'
XE (1, +=)

12.193.a) XE [0,

~ )U(~, 1)U(4, +=J

b)

b)

XE

b)

1,7<x<2

b)

xdo, I)U (FJ, 9)

pog,,fi, log, 3j

13.1. Orijentisani ugao (kut) . Radijan

c)

XE (-

2,1)

13.1.a)

2
12.195.a) x:2: 1
12.196.a) XE (0,
12.197.a) x>l

b) x>2

3)
b)

1\

x:2:11
b) xE[-l,

x*3

b)

XE[-k,O)U(O,l]

O)U

c) x>-5
c) 0:5:x:5:1
(0, 2)U (2,4]

12.198.a) x:2:2

b) l:5:x<3

b) 1t

c) 31t

2

3

12.194.0) x>-

'!.

13.3.a)

d) l1t

2

2IT
:3

c) 1711:
45

13.6.a) 90°

b) 311:

c)

4

d) 14n:

45

11:

13.2.a)6

IT
b) -

3

IT

d) ~
12

c) -

4

SIT
21t
SIT
d) 13.4.a) xAoo=1t: 180°=> x= b) 3 9 9

41t

3

13.5.a) 180°

b) 360°

c) 720°

d) -360°

b) 60° c) 45° d) 30° 13.7 a) 120° b) 150° c) 300° d) 450 0

13.8.a) 210°
13.9.a) x: 1=180:

b) 135 0
11:

=>

13.10.a)-229°1O'59"
13.1 L 108°

x=]80:

c) 330°
11:

=>

x=57,2957795° = 57° .17' 44,8" .
d) 630°15'13"
d)-14495°49'56"

b) 171°53'14" c) 286°28'44"
b)-114°35'30" c) -1031°19'27"

13.2. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (klltova) u kruznici
d) 3 0°

13.12.a) 90°

13.17. Pron 01 tacku na trigonometrijskoj kruznici k
b)

a)

c)

~a

odgovara datom broju:
d)

Y

2

252
253

13.3. Dcfinicije trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici

13.18.a) in30'

si 120'

13.21.

b)

a)

c) sin2 0°

b)

13.27.a)

d) sin300°

13.29.a) Drugom

13.30.a) 3

13.22.a)

tg45'

b) tg120'

c)

tg225°

d)

tg135°

b) 2

c) Cetvrtom

b) Cetvrtom
13.31.a) 9

b) 1

13.4. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugla u pravouglom tronglu
222

a6

.

'138
b8
=-=0,8; cosa=-=--=O,8

13.33.c=a+b ,c=10, smet;:;:;-=-=O,6. sm
c 10'

10

c

b)

'!..

c)

2

5n:

d)

4

a

~rgf3

a

"

6

10

6
b 8
B~COSf3=~='10=0'6' rg o;=-;;=g=0,75, ctgO;=~=6=1,33
a

·1

13.25.0)

d) Trecem e) Trecem.
13.32.a)·5 b)·3

8,
=-;;b ~6=b3

a

6

crgf3=-;;=g=0,7S

4n:
C~_A

3

13.34.a) b=3, sina=0,8; cosa=0,6;

tg,,=~;

ctga.=0,75;

sin~=0,6;

c080=0,8

tg~=0,75
b) a = 12, sin a = 0,8 , sin f3 = 0,6
13.35.a) Treba konstruirati pravougli trougao cijaje kateta a=4 i hipotenuza c=5.
b) Konstruiraj pravougli trougao cijaje katcta b=2 i hipotenuza c=:c3.
c) Konstruiraj pravougli trougao cije su katete a=3 i b=7.
d) Konstruiraj pravougli trougao tije su katete a=6 i b= II.

3.26.a)

t

~.
254

b)

c)

d)

2

13.36.a) 1

13.38.

b) 1-.J3
2

C).fi -2
2

d) 2fJ+I
2

%

. 13.40.a) 22-fJ
6
.
5
t3,42.a) -::;

b) 4+../3

b) _ 96
9

13.37.a) -3-fJ b) fJ+1
3

13.39.a) 3

b) 2,{2-1

13.41.a) 1

b)

c)

";'2
3

c)

3
5

1

-

9

255

12) = 1. tg42..6735287.45399. II .x b) sinx c) -cos' x d) 2eos' x b) 12 3 a+cos-aL -_Sin ac?s ex -3::::9(1-2sin 2 a. c0553 0 = 0.34° = 0.2627566 d) x=11" 18'36" d) x= -4" 34'26" d) X= 1. 4 2 1.a) 3cos 2x-3 =-3(l-cos 2x)=-3s11/X c) = 12 25 2 b) tg'a+ctg'a = (tga +ctga'hg 2a -tgcrctga +ctg a) =5(25 . ispred korijena treba uzeti znak plus. 13.43.a) sm.5 128455 d) sin(-12) = 0.5365729.a) coso: ( 13. a tame je kosinus pozitivan.52. etga::.7 -2 2" I-cos2 x+tg-xcosX=Sll1.661006 .sino:=S' cosa='5 8 13.5095254.Slra=".64.. cos44° = 0.a) x=71° 15'45" 13. tgI5=-0.9626122 d) sin42. :ctg(.650287.6358599 . -~ 13. tg42=2.=JI-cos 2 tga 13.054995 d) x=0. cosa-I -(l-cosa) cosa 7fi ctgcx::::--=--.7193398. sin a+cos cx:::! => cos~a=1-sjn2a ::::> cosa=±.956304' .55..0906588 1 1 Jl+4 5 4 b) 3 13.Jl-sin"1 a .67.JJ. tgO:='2.. ctga= tga =3' sma=71+ti'a = Jl+9 =JlO=-w' cose< ~1+tg2a sin a cosa-l 2 l-cos a. tga=~. = (tga + ergo: J .0701416 c) x=13° 12'6" c) x=85027' 18" c) X= 1. c0532=0. b) sin53° = 0.739161.66.. 13. Kako ic a u cetvrtO!11 kvadrantu.9165215. 2 13.4364167 b) sin 15=0. COS I 5=·0.r-(.7]' =~!21-49 =~72 sinacoS(X .399985.65.::::3 :::::> . ctga= 40 17 2 d) 3-sil/X-COS x 13.2 X + sin 1. tg27 0 = 0.62..a) x=·l .2627566 0) x=-1.48. tI 121 121 612.753554 c) sin27 0 = 0.3) =11 O. cos42.96568877 . x cos x)= X = 0 4 ) "') .34° = 0.53. tg53° = 1.2 = 23 .63. 3 1 ~l+ctg20: 13.292371. 3/liJ 3 :. 5.6946583.sino: ::::> . sin ex 256 12 257 .075862 b) x=16° 58'46" b) x=82° 52' 37" b) x=2. 2 2 2 (X a 9 + ctg o.47.SlnacoS(X='3"' I 2\20. I 3 =:.47)=0.60. ctg42=0. tg( ·676.568S016 13.sina 13.x.13.(-2) 13.46.44.:2 13. tg44 0 = 0.x= 4/7 =4 2 sina 12 tgCY.flO 1.7986355.3270448. 2 2 ]]61.85605. Odrediti vrijednosti trigonometrijskih funkcija datih ug10va: a) sin42= -0.5514266.47)=-1.183156 b) x=1.834223 .54.. sina.45.2rgactga :::: 25·. tg32=0.340 = 0.5 16892. Osnovni trigonometrijski idcntiteti 2 t[fX 1.. ctg530 = 0. ctg27° = 1.2913879. 2 13. 168233 cJ sin32=0. sin a CDSa ---+-cosa casU coso: sino: coso: cosO: sina +cosa coso: .a) sin44° = 0. 13.0) tg a=. .g'0:=4'co..9112069 eJ sin1457° = 0.3) x=0. t[fX 3 7 f7 c) t[fX=7. x cos 1 1 sin x+2sinl xcos x+cos x=(sin x+cos 2 x} =1.J5 =-. cos42=-0. ctg32=1.--'-_ cosa 12 5 I 5 ctgo::::::-::::-_.~.a) cos ex 41· 40 9 3 3 4 d) ctga=4.J5 ctga Z zJ5 =.5726734 e) sine -676.58.' cosO: = ji~ctg'o: =15=-5- 3fi.8438539.0355303. ctg15=-I. c051457° = 0.5. tga =2.759687 .x+sm x= Sln. c05(-676.855993 .a) 2cos 1 a tga=--=-~. tg1457 0 = 0.49. cO$27° = 0. cos(·12) = 0. 2 18 13 13.56. 13.47)=-0.= cos ex = .891006.5 .a) x=48038" 13.co}a)=9(1-2'-)--3=4. fRCX+ctga=3 10 sina=~.6561479 13..2 sm sina +~0SC:. tg(-12) = 0.59.a) b) 2sin 2 x = 3-(sin2x+cos1x) :::: 3-1 = _ sin sina I-tga -2+1 J .57. sin (Xcos 2 sino: c) 0 =2 2 c) cos a sin-+ x-cos4 x-sin"' x+cos2 x=-sin1 x(l-si~l x)+cos1 x(l-co$Z b) 2cosa .601815. 7 . ctg44° = 1..30573068 13.::: (l-cosaXl+cosa)=_l_cosa.

. b) 2 sin a+cos a .~ =2sinacosa 3+5sinx 4+Scosx cos-.+cosf3 -sin ex sin f3 sin ex cos f3 + cos a sin f3 b) sin4 a+2sin 2acos 2a+cos 4(X.a) 1-2cos 2 'a SInX - cosx 2(I-cos 2 a)_1 .I sin:? x-cos x sinxcosx . fg-a 1..a) b) : --. =~~=tg2a..-. 2 .cos. X cos-x cos-x sin xcosx cos 2 x x X 2sin -cos-- 13.2cos. x sm 2 ..)(sin 2a+cos 2 . 2(X-cos -a. ' 2 . d) cosx l+cosx [1+ (l+COSX)' .-. 2 1. x ~ ----sm-cos x 2 2 cos -2 . cx.x d) sinx VT!="sin xX1 +51n x) 2 b) smx c) (I-sin x)' (I .:. sm~-sm 2 2 X -2 eas 2 X '2_ X cos - 2 _ 258 259 .x ) l--sinx 5111.-cos ~ 1. tga I-tg a tga 2sin 2 a"':"1 d) 13.a) .sm ~cos222 . x cos x . sinacos/3+cosasinf3 a=(1+ sin2~a) b) (l+tg2U)COS 2 1 tga c) l-tg 2 a ctg 2 a_l ctga -.-------2.x._"-__ + _~:::.-- = leas 1 x.78.=l+sinx . cos:? x ..sm x (1-sinx)cosx 1-2s1nl x '2eos 1 x -1 sin x --.)2.sin x XI + sin x) cosx cosx d) 13.~. sm-a sin2x 13.:12=L ~ .tg lex 1 2 1... cosx (l-sinxf . ( sin a 2 (cos a+Sin a]= 13. = 1'-(I-+-s-in-x"')2:---+ Vhin x ..72..~ . +cos 2a. (sina+cosa)2 ____2___ 1= 1 +2sinacosa tgcx + ctga cos 2 x-I sin 2 x-I 5cosx-4 3-Ssinx c) l+~ 13.\: cos x 2tgx ctgx=2.. cos 2 x-sm 2 x 1.. 2 sin':.13.76.inx +/-Sin-.79.=cosa eos a ~: sin x Icos2a=cos2a+sin2a:=1.x+cos.:.a) 13. X .X-SIn x 5111..70. .-~ cosx + 1+ sin_. sin x sin 2 x .2eDs 2 ex 1-2cos 2 a c) 1 =-----.a) (l-cos'a)(l+tg'a)=(1-cos-a) 1+ cos'a fsm a· cos'a I-tg 2 a tga cos 2 2 x .:(sin2o.69.a ) Sl'n4rv~cos4a::.75. _ .tga+tgf3 ctga + ctgf3 b) sin ex sin f3 --+-cos ex cos f3 cosa . _ Icos a.:::::: (sin 2o. [ 1+ 1+2cosx+cos 2 " ' ( +ctga1 ' )b) cos 2 a+cos-actga...a) 2 . a ) =sm 13 .-1.= -....a) ') = ctg-u.68.+l-sinx .3) (l+.] =l+cosx -__ .-: sm. l I-sin x (l-sinx)(1 +sinx) 1 +sinx coS"" X ) . x x tg ~._ sin x+cosx sin x+cosx sin x+cosx cosx cos 2 ..-c..x sm.a) 1= --+"'-.(cos:? x + sin:? x) cosx sinx cosx l+ctgx + 1+1gx =". cos 2 a sin 2 x sinx • 2 8m b) 2 c) J +sin x 2 x x]_ _ 13. sin:? x tg 2 .74.X (1-sinx)cosx _ (1-sinx)cosx cosx . 2 2 2 .a-2sinacosa=o.--1 ~~. :2 cos..x sm.-.ex b) 1 1.77..Jl-m+~ cosx 2 b) 2 1+111-(I-m) m 4 2 4 2 sino: coso: coso: sina 2Jl+lcosal 2sinacosa' 2 =2sina.-.

:(1 +tga)= .. Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.? ~ sin' a(sina+cosa) +cos' a(cosa+sina) = .89.)a +cos. 2 sin ~ _ sin E cos 2 x 2 2 2 sin 2 2 ~ • E . lC Jr 2sm-cos- . =1 sin:. COSX smx cosx sinx cosx smx smx cosx sin x(cosx .81.I'n 2 ) 2 1+21112 -4m-+ 2 +cos 4 0::)= J 2 sredivanjem dolazimo do vrijednosti _1_ .a) sm -15·· I.::: ctg---:-.~ 15 15 :: 15 15 cos~=_~15_.96.g(720o+300) .a) 15 15 2.94.95.X :.86.cosx(sin x + cosx) 13.a) 2IT b) 2IT c) 2IT IT 13.a . - ") cos ~ ex C{)S.:Os-=---15 2.sin x). \ IS) 15 15 260 15 4 +cos4CX)-2(~in]cx +(:os20::X<.-.b) 1 c) 2 13. . IT nije period date 3 funkeije. 2n. Jt) " 2n _ " ( 13.82. 7 261 . 2n sm.83. 3(sin. n: sm2Jt c) c05405° = cos(360o+4SO) ~ -J2 co 545° =--=2 = ctg30° =.----sm 2'-]=2sm-cos15. cos .84. S l n . ( 2" I .a) 2IT b) b) 2IT n 13. /X+~n~9Sin3(x+:r. Sir 15 15 .m(3-m2) 2 ::::3($in a c:: 3 (sin 4 cx m(1-m~ +1) N m(2 . sinx+cosx cosx-sinx . (sin x+ cosxXco5x-sin x) --cosxI-I--sinx) 2 sinxcosx-sin x-sinxcosx-cos 2 x 2 cos x-sin 2 x sin 2 X cos 1 x sin 2 x + cos 2 X ~-o-s-2-x + -co-s-2 -x tg 2 x + 1 sin 1 x-cos 1 x = sin 2 x cos 2 x:::: -tg-2.. sin a +2sin acm?a+cos4 cx::::(sin 2 a !3. 8ir .2cos-l a = c:: 15 =---.. 15 n ir . 1 5ln- => cosa d) ctg750° = ct.88. 3 :::: SIn l l sma) a +Slfl"" acosa+ cos·' cc+ cos 2 asin ex = ~ .--g.90.. 4n.=. 4" 13_93.a) .1 510 - tg ex - • 2 sm-a .[3. . ( n) n ~.~ .. _ .)=tg!'.fa)-2(sin6 a +c050a)= 4 2sin- = 1 sm x + cos x .S7.x 13.a).a)(cosa + sin a) = sina + cosa .::::: 2ctg 2 .. 4n: 2sm ~~ 15 15 _-'c1S'-. 19Jr ( 1 =CO\ 6n + 3 : : cos 3 ='2 199n 7_. cos 7) -a 1 .a) T~-=4 2 2n d) 2IT b) 2IT 13..in'lo::-sin20::sin~a +cos40::)-2(~in40::-sin2cxsin2cx +(:OS40:):::: 4 2sm- Stn- 15 2 ::::3sin a+3cos-t a .J3 b) cos-3 Ig 251r =tg(411:+!'. 2" S!fi15 c) n) n Si~=Si{)Jr+~)::::Sj~=. Sin . 8ir cos.I)=9sin(3x+n)=--9Sin3X.2sin ~COs 2 Analogno se dobije: 2cos 2 -':::' ___~2.85 sin\x{J +ctga) +cos\:. 8" 15 2S1D2 sm-2sm15 15 15 Zamjenorn dobivenih vrijednosti na lijevoj strani jednakosti koju dokazujemo i 13. " -sm··-sinsin8n 711: 15 15 15 cos=>cos-· => cos( n _ 7n: ) . 0/ J + c~s ex I-I-' cos" ex( 1+ Si~)= 13.SIIlX+Cosx)(sm X-SlI1xcosx+cos-x) ::::: J3. _(" • 2 • ") .a) sinI1300=sin(3·3600+500)=sin50° b) cos8000=cos(720° +800)=cos80° c) tg 151 00=tg(8-180°+ 700)=tg70° d) ctg2405°=ctg( 13-180°+65°) 13.? ' : : : tg ..J3 d) ctg-. 2a (1. 3 6 \ 3 3 6 2 6 3 . . -S b) 3 2 13.sin ~ Sin[n + nJ sin _16Jl:_ 8" cos- 15 cos- ..sin ~ a sm-·· 4n: 2 15 .80. b) ((_1 =-_·-. pa l ') 3 .a + cos.ex sm a :::: .6.:[. 8" . 27 13.2sin·! a + 2sin 2 acos 2 ex . 2..= Ctgl28n +.x-_-l 7 • J3.a) 2IT d) c) IT lC c) 4 n 4n 3 3 c) 2IT d) 2IT 2 T=-~·- +coia. sinx+cosx:::::rn ::::> (sinx+cosx)2""'m2 => 1+2sinxcosx:::::m2 :::::>2sinxcosx=m2-1. 21< ._ sml2. 8" 2 l--cos2 x 1-sin2 x sin 2 x emf x .-=smXCQSx..91.a . 2 2 ~ ( SID.::. 15 2.

U ovom 13.99. b) f('x)=-~sin(-x)=3sinx=-f(x).J2x je P.98. b) Funkcijaje parna. sto znaci -x-sin3(-x) -x+sin3x x-sin3x dajefunkcijapar~a. 13.106.104. 13. 263 .102. 27r)- %JU ( 3. U cetvrtom.a) tg2650+5>0 b) ctg573o>9 c) c05(-2260)<0 d) 5in(-270°1>0 13.1 13.[5x nije periodicna.:: 13. Sinus i kosinus imaju negativne vrijednosti sarno aka je drugi krak ugla u trecem kvadrantu. OSlnus ImaJu 3.114.a) 5in77°-sin25°>O b) cos67° .97. Trigonometrijske funkcije negativnog argumenta.J3 . U intervallma (0.109.105. 13.x)=3-(-x)ctg(-x)=3-xctgx=f(x).100. Ako bi data funkcija bila periodicna sa periodom P.cos800 >0 c) tg73°-tg54°>0 d) ctgl20- ° ctg86 13.tg'3xsin 32x = _(x 3 + tg3 3xsin 3 2x ". 7C) funkcija je pozltivna. b) U intervalima (0.*'a) Funkdjaje parna.J3. b) Funkcija y=cos.11O. b) ctgl 35°=tg(l800-45°)= -tg4So=-1.a) 2slfi-+4cos-=2sin-+4cos-=] +2.112. d) Funkcija je uvijek pozitivna osim za sinx=1.tg33(-x)sin 32(_x) = 3 = .8. ParDe i neparne trigonometrijske funkcije 13. vrijedilo bi ~ = m .*Kako datajednakost vrijedi za svaku vrijednost od x. b). 3 13.9. ..a) Period funkcije Y = sin.a) Nepama b) Nepall1a c) Neparna d) Nije 11i pama ni neparna. tj.a) 13. to je funkcija y=f(x) periodiclla sa periodom 2e.3 P2 morali sadrzavati u periodu P.600)=-tg600=-fl.. U drugom. b) Funkcija nije ni pama ni neparna c) Funkcija nije ni patlla ni neparna d) Funkcija nije ni pama ni neparna. kada Je vrljednost funkclje O.. to posmatrana funkcija nije periodicna.5 tg120o=tg(180o. 13.a) sin1250>0 13. tada bi se periodi P. .a) sinnocoslOOo <0 b) tg2000sm3500 <0 c) cos(-950)ctg(-100 )<0 13. I negatlvna tamo gdje su sinus " kosinus suprotnih (~.a) Funkcija je pozitivna Istl znak: (0.119. funkcijaje pama. lOLa) f( -x)=2sin(-x)=-2sinx=-f(x).a) 13.7. c) . FUllkcija nije ni pf\rna ni neparna.· ]3" ] 7" " Sn: r.00-45°) = -tg45 ° = -1 d) etg 150° ~ ctg( 180° _30°) = -etg30° = . c) Funkcijaje parna.a) f(. . c) Funkcija je pama. 1(--. k' kOjlma SinUS I .') __ (-xJl -sine-x) ·_x 3 +sin3x __ x 3 -sin3x f(x)./3 b)--2 2" b) Funkcijaje uvijek pozitivna! T = .J3x je P2= 2~. funkcijaje nepama c) f(-x)=4cos2(-x)=4cos( -2x)=4cos2x=f(x). i . tllokcija je nep'~rna.70711 cos1200= cos(1800-600) = -cos60° = -0.a) d) ctg76° cos67° b) c0524° c) ct~~~O d) tg18° sin73° b) sin39° c) tg sin 120° ~ sin(1800-600) = sin60° = 0.).3 6 6 6 6 13.107.108. ona vrijedi i za znakova: 1_I-f(x2 l-f(x+c) 1 + f(x) f(x). 13.J3x-tg.11 S. 13. () l+fx+c ·1+ 1. funkcija je parna d) [(-x)=-S\. ~ = k • pri cemu su m j k ~ P2 prirodni brojevi. .. . x=x+c f (x+2c)=f [() x+c +c1 %JU ( n:.= 5'i ' c) 0 13. Svodenje na prvi kvadrant 13.a) fe-x) = (_X)3 .103. . 13. 3. funkcijaje parna. e) 'g!3So =tg(18. Znaci trigonometrijskih funkcija c) IT a period funkcije y = cos. b) sm3200 <0 c) c05116°<0 d) c052500<0 .120.J2:. Kako je odnos dva prirodna broja uvijek racionalan.a) 262 13.-[(x). 13.). U onim intervallma u .os(-x)=-8cosx=[(x). b) Funkcija nije ni -parna nl" neparna..x -tg'(-3x)sin 3(-2x) = _x 3 -. 13.a) 2"" -1-4. a slucajuje: m: k:=.8 6 6 03 cos 150° = cos(l800-300) = -eos30° = 0. 13. % )u[ n.. n:Ju(~.11 l.a) b) c) d) 13. funkcljaje Pozltivna..f (x) 1 + f(x) Kako je f(X+2c)=f(x).8 6 6 0 3 sin13So = sin(IS0°-45°) ~ sin4SO =0.1 21. za svaku vrijednost varijable x.. funkcija je neparna.

ctg22So=ctg(180o+45°)=ctg45°=1 d) sin210' = sin(l80'+300) = -5in30° = c) .a) sin 111r=sin( IOn+n)=simr b) cas231t ~ (cas221t+1t) =COS1t c) sinSrr=cos2n d) tg33.* sin39Sosin 145 0 .5 d) tg585°=tg45= 1 c) ctg9300~ctg30o= 1!732 13.508 0 )eos (.57735 d) cos945'=tg225°=tg45'~ 1.j3 . tgl.tg l4n+ ~)= -tg~ 2 c) 13n:). +IX )= -cosa cosa tg= -sinacosa.a) cos660'=cos60'=0.tg32{) - sin 32° cos 32(1.sinS3°sin37°~cos(53Q+37°)"'90o=0 265 .126.~ 0.a) sin225' = sin(l80'+4S0) = -sin4S' = _ ..IX )= sina cosa clga = cos a.J 2 ' b) cas 3 5. 2ctg 2 18° 2etg sin (.cos 32 11 cos 58 11 .fi .139.707106 2 b) sin85°cos15° cOS85°sin15°=sin(85"-15°)=sin60'=.a) cos53°cos37°. 13. 13. Q = . = cos( 2n + 1 b) 5in240' = 5in(l80'+60') = -sin600 = _ 13 . 2 b) ~.127. Ig800[g100 ctg 2 18° +ctg 2 18° 13. sin825°cos(-15")+cos7S0sin(-555°)+tgI55°tg245° ~ :::.::: cos215°+sin215°-tg25°ctg25° == 1-1 ::::: O. 2 iJ Adicione teoreme (formule) 13.141.123.129.a) sin31S' = sin(360'-4S0) = -sin4So = _!.866025 13.a) 5 b) 3 13.cos(-505°)cos755° . (rr 2J7:) 2J7: 13.5 b) c05570'=co021 O'=-cos30'=-0.86603 c) cos 1230o=cosI50'=-cos30o~_O. o .212 0 .2~n)= . 2 d) ctg240° = ctg(180'+600) = ctg60° b) cos300' = c05(360'-600) = cos60° = c) tg300 D ::: - tg60o:::: 13. b) sin825' = sin45' = c) sin 123()0= sin(3·360'+ 1SOO)=sin 150'= sin30'.a) -0.132.124. 2 13.133.140.1022 ° ) _ ) _ tg(.86603 d) tg960'=tgtg600~ I .\ 2J7:+I8 =smI8=Sl~ 2'+'9 =ca"<) I8 ~ -c0530' ~ _13 .137.73205 l3..10. .L.142.a) tgI87°=tg7' b) Ig280'~tg 1000~-tg80'=-ctg I 0" c) ctg45 1o=ctg9 J o=-ctg89°=_tgl 0 d) ctg600 o=ctg60 o=tg30° . =:!i.I1t 13. 2.125.13I.a) c0521O' ~c05(l80'+30') 13n:).328 0 )sin 958 0 etg 572 0 =~:i-g218°. )= cos ~. 13.3 2 .fi = 0.866025 2 13.11t=tg(331t+O.sin 32° sin 58(1 ctg32() 2 ~ 2 13 138.5 sin33°cos27°+cos33°sin27°=sin(33"+27°)~ sin60° =.a) sm =s11I8+I8 =51.49Jr. -13. 3 13. cos 32 iJ sin 58(1 ctg32 11 tg32() :::: -sin 32° -cos 32 ==~(sln~ 32° +cos 2 32())==~L 13. 2 d) ctg33(P:. .5· b) 0 264 cos 2 24° +tg800t81O° -cos2 24° Ig272° +ctg 2 18° ctglOOtg100 ::::.136.a) cosS7"=sin3° b) cos215°~-cos35' c) cos III '=-sin21 ° d) cos4000=cos40° 13. d) sin960o:::: ~in240o:::: -sin60 r:.5 b) ctg855°=ctg135°=-1 c) tgJ 230o=tgISO'=-tg30'~-0.134. tg 2 252° +ctg 2 3420 lc.J3. 2 ' c) Ig240' = Ig(180'+600) = tg60° = .J3..a)* sinl3.5 b) sin870o=sin30o=O. .13.a) sin28°cos2°+cos28°sin2° b) = sin(28°+2°) == sin30° == 0.S.122.tg( -616°)tg194° ~ = sin350sin35° + cos350cos35° + tg760tg14° = 2 == sin 350+ cos2 35° +ctg I 40 tg 14° == 1 + 1 == 2.128. + IX }os(a .143. 1. 13. .: cos15°cos15°+sin15°sin15°-tg25°tg65° :.:: -ctg30° ::::: - )tg( 3.fi 2 ' : b) sin (IX -17n: )cos(n: + IX cos22S0=cos(1800+45°)=_cOS45°~_.i.11) sin480' = sin(3600+120') = sin 120' = sin( 180'_60°) = sin6lJo = _ 13 . -.a) sin35"coslO"+cos35'sinl0o=sin(35°+100)= sin45° = .2 ~0. 13.. 13. cos' 6960 +tg(-2600)'g5300 -cos2 156° .a) sin55'=5in(900-35°)~c0535° b) sin 114°~sin(90'+24 ')=cos24' e) sin 160'=sin(1800-20')~sin20° d) sin325'=sin(3600-35')~-sin3Y J3. = cas( ~ + ~~ )= -sin ~~ .3n )ctg ( 5. (361r 13n: ._lc.a) cos480o::::cos! 200=-cos60o:::::-0. :..11)sin I 290'=sin2IO'=-sin30'=-0.ln)~tgO. cos (.130.

.. =tg45°=1 b) .1 124° + Ig56° c) i 0 I' = tg(l24o+56") = tg1800 -Ig 24 tg56 ° 2 1.. .f3 =~-.+./3 ..ta-j3 Sina=-:~.. tg.:':.J3 a-I 1+--·-4-a .:. -sm-a. ~os f3 3 7J2./3 .30°)= 3 +J'f = 2 +.:... navedcnu formulu...".. 4· b) coslO5° = cos(600+45') =cos60Ccos45Q-sin60osin450 = 266 a .fi = 0..fi .::::0.11 .:. s.a) sin(a+ f3 +y)= sin[(a+ f3)+y]=sin(a+ f3)cosy+co~a+ f3)siny= 13 120 tga-j3 ( )=-. Prema a) u prethadnam zadatku je sir(a+ f3 +y) = sinacosf3casy +co9'Xsinf3cosy+co9'Xcosf3siny-sinasinf3siny. .1) 2 2 2 2 ...13 -8 34 --fii-3 13./3-3 3 25 1 13. . ') 15 cos ex:::. c) .Igalgj3 x(1 +x)+ I-x I-x x+-_--. I .145. to zbir CHI3 uglova a i 13 moze biti same -135' (-3n14)..=. + J3 = 450. tgo. 2J2..fi _ . cos(X=-.~ = 0. .. tada su a i j3 negativni ostri uglovi pri cemu .707106.. 2 1 .Ie a izmedu -45° i -900. sm(o.sinasin f3 sin y .. ...---: .c+-. d) 2 Ig?4o+tg21° 13.-/3 14.160 .158* tg(o..:~ => 12.cosJ3 + cosasinJ3. c 13. 119 3. sinja+j3) = sinacosJ3 + eosasinJ3 22- -/3 . Izracunavanjem nepoznatih vrijednosti trigonometrijskih funkcija i zamjenom u . I".eosf3-eosasmf3 = .. 5io(30'-00) _ _-4 _ 10 a+f3 =45 0 5 6 a.f3.155.xO .y.sinasinJ3eosy ." 62929 1+4·- 5 => 13.153. ") 4 f .. tg (a+ 13) =... 3-.-'-".144..:. .c·:: -1.-f3) 85 4-~ 26 g{ ) 19..J3 1 ..+J3)=1 u svakom slucaju.fi ~ _ ... 13. 267 . 26 5 1-4'~ 5 19 5 85 85 => 36 cos(o..a) -...151.157.3-3 => =~ 5 4 .eosi3casy ..[1+4 4 4...'j3)=~ \2 13 12 tga=-s' Igj3=S' tg(a+j3)=O 1 1 1--·2 3 = Ig600 =.:'g"'f3-=:-":.5 ..:e..tg f3tg y 13.. -/3 _ .tg o.. -tgf3 l+tgatgf3 14 =2 =t..xi.J3 4-a 13 = 300.1. Potrebno je odrediti cos a i eosp.. 0 1-lg24 Ig21 ° 13.f3 = 30° 2 a -2a+4 tgo.a) Premo adicionoj forrnuli je sin(HJ3) = sino. .o.149.sinacosi3sinycasCLsinl3siny. 5 17 r 5 17 c) 13. =lg300 = O./3.a) .t''''-~".. coG-a )=. .(_15~'::.+tgf3 Hga tgf3 etg15° = elg(45° . 15-.146.J3 (4-a)...I-c'+--'x 1_ x 1 _ l.a) cos41°eos11°+ sin41 °sinll 0=eos(41 '_11 0) = eos30' = 2 = 0.866025 e) b) cos78'eos33'+sin78°sin33'=cos(780_330) = cos45' =.. .1g"..147... ..159.Q./3) 1 13. .~=_ 45+ 32 =_13 85 tgcY.fiV ....J3 = c.3 1 1 5 -+Iget + tgf3 13.x) x-~ + 1 -'-=1 xl +1 l+x 1 +x => o.150.-J3) = __ ~ tgo.c) tg (a + f3 + Y ) = . 3.. -0 = tg(24°+21°) = tg450= 1.p+f31 rg(-750)=-rg(450+300)= J'f+3 =-2-. Kako je tg(o. .• 13') = -nb) SII1(o 13. Ako je x<-l.:..Igf3 1 + tgatgf3 00- a-I ~.tgatgf3 tg34° +I 26" b) I "g 0 = tg(34o+26°) = tg600 = -lg34 tg26 0 . b) cos28'cos32'-sin28°sin32° = eos(28°+32') = eos60° = _ l .tg y .'..= .7 = sinacos f3 cosy + casasin f3 cosy + cosaeos f3 sin y .g.a) cos75° :::cos(45°+300)::::: cos450cos30o-sin450sin30o::::: = J2. .fi(j) ..+j3) 5 cosj3=~. cosf3 =~"l-sl11..f3)=smo.:+:. + tgj3 1 ..::.tg"'y'---_t"'g.:.tg atg 13 . doblVamo:cosa::::: .11 = ~r. b) cos(a+l3+y) = eoso.-:.148. Ig(o.J3 13.156.J3 2 a -20+4 a.J3 13.fi 3..--:' cosy = r. . -2" .8 13...152. 105105502 13.'=c 2 3 .154.=l => 17 " .

= (slnacos,B)2 -(cosasin.l?f =sin 2 a COS 2 f3 -cos 2 a.sin 2 IJ=
= sirra(l-sirr j3) -(I-sirr o:lsirr 13 =sirr a-sirr asirr 13 +sirr asirr f3-sirr f3=sirr a-sirr 13
sin. -,ex + cos
- (3
13.178.a) tga+ctgf3 cosa sinf3 sinasin/3+cosacosf3 cos(ex-j3)
cosa cos f3 - s'in ex sin f3: casCa + /3) .
ctgf3+ 'ga .cosJi _ sin ex
sin j3 cosa
~.-

=

.
e=2sm-cos--x . ex ex ( cos2ex
. 'Jex} ex
. a ex: 'Jex ex . 'Jet ex
b) SII\(X-CQ!{X'
tg~-sm- -- g-=2sm-cos---coS"" -tg-+sm--rg-·-=
222,222222222

1

1+-~=I+l=2

.

tg45°

\

I
13.163. 2.

13.164.

13.165.a) sino:

b) cosa

c)

r

cos(o:-~)

13.166.a) rgac{g~
b) I
c) tg~
13.167.a) cos2~
b) 1
13.168.a) sin53'sin67'-cosI4'+cos3JOcos23° =
= sinS3°sin67Q-cos14°+( cos37°cos23°- sin37°sin23°)+ sin37 c sin23 c =

=Sln"2

= cos37°cos23°+sin37°sin23° -cos 14°+cos60o=

~

13

d)
13.169 a)
b)
2 2 2
cos(a + 13)
13,170.a)
b) 0
c)
d) ... = tg4S" = 1 .
cos(a - 13)
sio(a - /l)
13.171.a)
b) 0
c) -tg75°
sin(u+/l)

c)

13.172.a)

b) ... = tg4so=1

13.173.a) cos2a- sin2a tga= cos 2 a - sin"a - 2sin 2 a

c)

I,,:

= 1-4sin2a

-~ )=tg ~

b)]

=

13

c05300
.

13.1

268

li

sinG S° +30°) = sin45' 2
.fi l6
c05300
cos300 = 13 =
= 3
?

77 a) si~a +f3)sIr(a -,6) =(5inacos,6+cooasin,6Xsinacos,6 -~o;asinf3) =

., a )

. ex
1
ex
2 +sm2 \l::::sm2'--a~=tg2'
ex

cos 2

[

I

)

.

cos .._2

J -

= tga + tgf3- (1- tga Igf3 X,ga + tgf3) = ",lgc::a_+c.:I",g[3::..- tga - tgf3 + Iga tgf3(tga + tgf3)
I-Iga Igf3
J - tga tgf3
Igatgf3(tga + Ig[3)
!3 (
B) .
=tr:o:to ["ex+
1- rgex Igf3
"".
(>

13.180.b) (J-lga)cos(45o
! +tgo:

-(X)

:::: sin (45 0

13.18I.b)

,

l-tga ,c05(45 0 -a)=tg(45 0 ,a)co5(45 0 -a)=
1 +tgex
'
-

ex)= sin ~O() -

(45() + ex

)]= cos(4So + ex)

(ctgo: + ctgf3)ctg(a + 13) - (ctgf3 - ctga )ctg(a - 13) =
= (ctg a + ctg f3 )- -,-ct.'o"g-,-a.cc-"lg'Cf3,---~1 (ctgf3-ctga) eta0 actg f3 + ..•1 ~ •
etg f3 .- erg ex
etg ex + etg j3
= ctg a ctg f3 - 1 - ctg a Cig f3 - 1 = - 2 .

13.181. a+f3+y=i =>

13.176.a)

5io15° casIs" + sin300 coslSO

cos-'

2J

tga +lgf3
- tga - tgf3 =
tga tg[3

13.179.a) t g (
a +)
[3 - tga - rgf3 =

c) tga

13.174.a) 1
b) -tcr'a
13.175.a) sin(4So+a);::; sin45°cosa+cos45°cosa = coS450cosa+sin450sina =
= cos(45°-0:)

,a

. ex

= sin53°sin6r-cos14°+ cos(37°+23°)+ sin37°sin23°::::;

= cos(37°-23°)-cos 14° +cos60°=:; cos 14°-cos 14° +cos60o::::;cos60o::::0 5
b) sin20o+sin13°sin57°-sin33°sin77° = sin20o+sin 13°cos33°-cos 13~~in330=
= sin20o+sin(l3°-33°) = sin20o+s1n(-200):::: sin20o-sin20o:::: O.

,a '\

SIn--1

. ex
ex . 2 ex et
. ex
ex. ex ex \ . ,ex
ex
2 .
=sm~cos-+sm
-tg-=sm-(cos-+sm-tg - I:::::SIO- cos-+-- 1=
22222222122
al
.
\
cos

a+f3=~ -y

=>

=>

tga + tg[3
- - =ctgy

=>

Igatgy + tg f3tgy ~ I - tgatgf3 => tgatgf3 + tgatgy + tgf3tgy

13.183.

1 - tgatgf3

=>

tga + tgf3
1 - tgatg[3

tg(a+f3)=tg(~ -Y)
1
(
. \.
=> tga + igf3 fogy = 1- tgatg[3
tgy

= 1.

cos2x+cos2(x~0:)-2co5xco5acos(x-0:) =
= cos 2x+(cosxcosa+sinxsina)"-2cosxcosa(cosxcos<x; +sinxsina) =
~OS2X+COS2XCOS'2ct+2 cosxcosasinxsina+sin'2xsln 2ct-2cos 2xc'os2a
-2cosxcosasinxsi_nci =

269

=

),2,2
a+sm xsm a = COS2x( I-cos2
0:; +sm xsm a =

212·2·2
COS X-COS XCOS

. 2
,
")' 2
. 2
= cos-xsm-o:.+sm xsm
a::::: ( cos-x+sm
x sm a = sm
Cl.
13.184.cos'o:+cos2p+cos2y-2cosacos~cosy ~ cos'O:+COS2~+COSy( cosy?

.,..,'

2

2cosacosl3)~

2
~ cos 0:+cos'l3+cos( 0:+13)( cosacosl3-sinasinl3-2cosacosl3) ~
~ cos'o:+cos'I3-( cosacosl3-sino:sinl3)( coso:cosl3+sino:sinl3) ~
= cos'o:+cos'I3-( cos'acos'l3-sin 20:sin'l3) ~
:::; cos2a+cos2B-cos2o:cos2~+sin2asin2f} =
2
2
2
2
2
2
2
2
C05 (%(1'- COS2J))+COS2~ +sin asin f) = cos asin f)+cos J) +sin o:;sin B=
2
2
2
2
2
::: (cos a+sin cx)sin2f)+cos !) = sin f)+cos 13 : : : 1.

13.185. * COS\:HCos2~+cos2)'+2cosacosr:kosy =
2
= cos'o:+cos 13+cos' [1800 -( o:+I3)J+ 2cosacosl3cos[180o( 0:+13) J~
2
?
2
= coS (Hcos-l3+cos (0:+13)-2cosacosl3cos(0:+13)~
2
2
2
:::: cos a+cos f)+cos 2a cos2f)-2sinasinJ3cosacosJ3+s1n asin2p2coso:cosl3(cosacosl3-sino:sinl3) =
2
2
2
== cos2a+cos2~-cos2a cos 2 p+sin 2asin 2 f) = cos 2a(1-cos J3)+sil/asin J3+cos J3 : : :
2
2
2
2
2
= cos2asln2~+sit11asin2J3+cos2J3 = (cos a+sin a)sin2j3+cos J3 = sin J3+cos J3= 1.
tga + tgfJ
13.186. a+I3=180'-Y ~> tg(a+I3)~tg(1800-y) ~> ----··--~-tgy
1- tga tgfJ

=> tga + tgfJ ~ -tgy(l- tga tgfJ)

=>

tga+tgp+tgy = tgalg~tgy .

13.192. Odrediti cos2a,a zatim tg2a, tg2= 32.
49
2
2tga
J_lo a
13.193.* sin4a ~ 2sin2acos2a = 2-~-2-' - O 2
l+tg a 1 + tg a

. . (2"2a) = 2"a 2"a,

13.194. sma=SIll

rgrx

l

2'
Sln

a

cos

cosCX=cos

(2 2a) =cos ,a '2a2
~i-sm

a

2

2tg 2
,a
l-tg- 2

-0,96, cos4a ~ 0,28.

ctg --1
ctga =
2
a
2ctg-·

2

,-

I

13.197. tg=-v2 -I, sina~ ~===o=
J+ctg-a

.

.

.fi.

.fi.

,

s11120::::: 2smacosa =--. cos 2a;;;;: - , tgLO::::: 1, ctg2a = 1.
2 .
2'
,

60
91
13.198. sino' ~ '109 ' cosa~ 109

tga~

60

9] , etg=

91
60 .

a

13.187.

;5

COSCX=-

.

3"

sin(a-~+y)

2tg~

-fi
3
GOsP=-, cosv=4'
"
5'

-

= sin[(a-~)+yJ = sin(a-l3)eosy + cos(a-l3)siny ~

:::: sinacos~cosy - cosasinj3cosy + cosacosf3siny + sin(Xsin~siny =
=

13.11.

3. -J7

3 . f5 3 -"- + ,_Is 17 2 + 3. 3 2
34345745345

5.

120

119

169

169

2

270

4
5

4

6
3+··5

21
5

.

2

r;

=0

4a{l-a 2 )

t3.20L Sll1X=±I+a2' sin2x=+

13.190. rga=---

I

1+3~2_()
--2
3 -9

__
1±_4_
1-4
3.- 7
1+4

4(a-b~
a 2 -6ab+b'
? ' cos2x=
(a + b)(a +b)2
1-a}

-1-[5

cosl3~--, sm213~--, eos2~=--

l-cos2j3

3-2

13.200. sm2x=+

Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i poluugla

]3

4
~

4
21

5

60

3, 3
4 . 2 7'
24
13.1 88 . cosCX=-. tga=-,ctgcx=-, 5111 cx;=:_smacos(X;:::;;5
4
3
25
, .'
7
24
7
cos2a=cos-U-sm-(l=; - , tg2a -= -'ct cr 2u:::.:25
7'
b
24 .

13.189.

sina
13.199.
3-2cosrx .

617_-~9:fS_S_+ .'1.mc::.3-,--S~+-=2-,-4

_£_a

l+t f ; - - " 2

,,6 rg fJ
sin fJ =-:;-,
0

h?

~-:-"L

9

517

6+a

2

y- , cos2x=

IS iii 75 stupnjeva

6a 2 _I_a.1-

6+a y
2

917

13.202. sm2x=-, cos2x=±--, tg2x:::±-16
16
35
4
13
13.203. tg2y~--,ctg(2x-2y)~3
84
.
8,/10-1
14-7.[5
13.204 .. _sll1(2x+y)~
,cos(x-2y)~ - - - - ,
.
D
27
13.205.

. 4(a-b}f;b
a- - 6ab+h-

tg2x=:r-,------,

13,206. sin4x

~

sin(2x+2y)~

-0,96

J8-2S.,J5
-'---,--'81

13.207. eos4x

~

-0.28"'-

271

'1- 0 eas(2·1S0) ; : : cos30o= _
-f3.
13 .208)
.a cos-'15°'
-sm-.);;::::
2

13.217.a)

b) 2sin67'30'cos6r30' = sin13So = sin(l800-4S0) = sin4So= .f2
2
2

c) cos 22Q30'- sin222030'=cos450=

.

. 2n.
2 Slll

3n

cos18

.J2 .

13.209.a) 1-2sin215°::::;cosl15°+sin215°-2sin215°=cos215°_sin2150=co5300

=

-J3 .

2

l-tg 1S0

2

___ 2cos 1So -(cos 15° +sin 2 15o)

1- 2sin 222° 30 ,

sin(90o-1So)

cos18°

cos18 u

. 4"

-

sin' 22°30'+cos' 22 0 30'-2sin' 22°30'
cos 30° 16

cos18
cos18():=1.

cos 18°

sin 40° cos 40° sinlOo

2sin 20°
(2 sin 40° cos 40°)sin 10° sin80osinlOo

2 l-tg'15°

2cos' 1SO -1

c)

sin72 u

251n200 cas20 D cos 40° sin lOG

2tg ISo
2

2"

COST= SIn --:;-.

b) sin700sin500 sinJ 0° = cos200cos400 sinl 0° =

2

tgJSO

.2"

? 18 ) 4' 180
360 4$in 18° cos 18° cos 36°
2sin36° cos36°
13 ..a
SIn
COS
=
0 0

2

b)

2nl

. 2n. (n

Tsm'14- = 2510 7slnl2-7)= 2S111 T

4sin200

4sin200

2sin 20°
2coslOosinlOo

sin20D

1

8si11200

8sin200

8

2

3

'] 3.219 .a) si n3 x:::::sin (2x +x ):::sin2xcosx +cos2xsi nx=2sinxcosxcosx +cos xsinx _sin x

cos 45°
2
4
4
b) cos 2u-sin 2a=cos4u

13.210.a) 4sinacoso:cos2o:.=2sin2acos2u=sin4
c) cos"2a
2
2
d) 1-8sin acos a= 1-2(2sinacosa)2= 1-2sill!2a:::::cos 2 2cx+sin 2 2cx-2sin 2 2a=cos2a.
13.21I.a) -1
b) 1
c) -J
2
2
4
d) cos a._6cos a. sin cHcos 4 a:;::( sin 2a+cos 2 o:}2 -Ssin1 CX::os 2 a::::: 1-2s1n 2 2 a;::::cos4a
sin 10°
sin 10°
sin 22°
13.212.a) _ _
b)
sin200 2siniOocoslOo
2cos]00
sin44°
2cos22°

3

2

:::::2sinxcos 2x+Cos 2 xsinx - sin 3x::::: 3cos 2 xsinx- sin 3x:::::3sinx(1-sin x) - sin x :::::
:::::3sinx-4sin3 x.
b)
cos3x -= cos(2x+x) = cos2xcosx-sin2xsinx:::::
'.,
?
.
' 1 +cos-x
' )::::: ( COS"X-s1l1~x)eosx-_sll1X
cos x Sl11X
= COSX(
cos-x2
2sin xcosx:::::
= cosx(2cos 2x-l )-2cosx( l-cos 2x) = cosx(2cos2x-I-2+2cos2x) =
:::::: cosx(4cos 2x-3)::::: 4cos 3 x-3cosx.

:;0_

c) 2cos20°
sin 10°

13.213.a)

!-cos20o

c)

d)

2sIn I

b)

2sin 10°

cosx

1 +cos2x

2eos 2 x

d)

2eosx

2sin x

sin2x

2sinxcosx

1 +cos2x

2eos 2 x

13.214.a) 2cos23°cos67o:::: 2cos(900-67°)cos67° :::: 2sin67°cos67° :;:: sin 134°
= sin(1800-46°) = sin46°.
b) 2sin700sin20° = 2cos200sin20° = sin40°
c) (cos70° - cos200)( cos20° + cos700) = - cos40°.
d) cos]O°

b) ~
8

13.215.a) sin800

'lex

.-,a

cos- -+s1o- 2
2
b) ---'---'=-cc
2
l~sjnC(

(

272

COS

~2

-

sin

9:.1
2

J-

c) ctg100

( a . ai'
i

+

cos--s1o~

2

0'

ex

2

2

-2cos~sjn-

2/

a

0:

cos 0: cos 2a cos 40:

2
sin 2ex cos 20' cos 40:

4sin ~
2

4sin ~
2

rgx.

=

13216
.
.'a)

-1

0

13.22I.a)

tg 2 (45 + a - 1
tg 2 4So +0: +1

(l+tgo: \['

!---

II - tgo: /

41go:

2tgo:
1 +tglo:

+1

ex)'
(\ ·2a.
2
SJn-

2sin~
2

sin 4a cos 4a

sin Sa

8sin~

16sin·~

2

(1 + tgo:)'

---(1

2

- (1 - tgo:)'
tgo:)'

(1 + Igo:)2 + (1 -::tgo: )'
(1- tgo:)'

sin 20: .

. a

cos--s1o- .
2
2
cos-~

2 sin

S1 nO' coso: cos2a cos4a

2sin~'

2

sin 10°

cosx

251 n ~ C05~COSO:' cos20' c0540'

13.220. cos~cosC(cos20:c{)s4a = ._......2~-'2~_-:-_ _ __

2sin 3x

3tga

1 .
c ) -sm2a
2
=1.

- .-

3tga
13.222. tg~" = 2

, tg(~-a)

IgfJ-tgo:
1_ + tgf3 tga

- - - -tga
2

273

:.229. .I g3xl 2 .:.J3 2+~2+.-cosa[ 2 _ 0 7 [sll1 · . ~_ b-J3.J3) f2=J3 )2+~2+.x .a) d) to-=2-.a) ['. .J .-=2smx.23 J.( ex +"4 ....- 2 2 IT l-cos- I fi 11-~ J2 .= 2 cos.227.226.O:O. xE(2krr..---. 2 .a) sin.(2+~2+-13 12-b+-13 = ~2+~' = J2+~4coS' 2J..x.J.x::.4sm.-2s.2-.": ~~cos: 8 = 2· ____ 2 = 2 ~l+COS.fi - ff J4-(2+. -.223. O:O.a) .-+S1!1~ ~ + 2 cos..x:O.:S. e) lr .J2 8 2 )Z-JUJ3 .J2coi2\+2sirf 2\+2co. 1C 4 n° . t+cos".n: 24 n: cos24 SIn- .fi.228.J3)2+~2+. "."C ~' ~l+ 1. 2 ~-cos.J2(J +sin2a) = ~2(sjna+cos(jl r:-~ 2 1C : ~ 13.fi . .B.a)sin~=sin.-)! = "\14c05.J3 13..fi I= = Fljsinex+cosal = 2-s1nex+-.rr = 2cos"4 ex + SlD "4cos ex 1 = 1 2.x:o.1_2 = _2_ = 2-fi = . 13.232.c 4 2 4 2 b) cos'x. .72 cos~=cos1:::: -2-:1 r _( -.-"-=2cosx.L2-b+-I3} (2-~P _ b) ~ 2 2 4" Is in 2al 13..a .I1'2\ = 13.oa <X\ IX I 3 710 a.= 16.a) ...] " 21IS111 r .J2+2cosa = 12lcos."2-+-.. SHl24 ~ j.J 2=+=2=c=0="'=x =J2+.' = J2 + 2lcos2).225..~a . ~ . I ._ 3tga -2tga tga 2'+ 3tg 2a - sin aeosa sinaeosa 2+"sin 2 a sin a sin a cosa cosa 2+ 3( cosa sin a )2 2+3si~"~ cos 2 a 2sinacosa sin2a =--4+1-cos2a 5-cos2a = _ 13. 2 2 13./3 " 12 ~2--13 ~2+-13 - 2--13 (2-~2+.J3 )2+~2+.= _ 4 =._ _ _ 4 1__ 2_.2 274 27S . V 2 2I \ 2 2. -.a 0 l..2. .n: 13.J3 2+~2+. b) .fX..'l.:. n:+2krr). '.fi _ _ _2_ :::: 2 .J3 5=J:3(2-~) .~JUJ3 ')2+JUJ3 .--sm..": 13. .224.'~ 2 .~. kEZ..i =~2Sin2 x + 2cos' X +12cos2 X - { 2sin' "1 = ~4CO.~.J3y2+.-"~ 4 nIt:.":=sin. . .

cos x)' I " 2sinx+2smxcosx 2tg 2 x 2 x 2 -+ 2tg- 2 + 2tg 276 sin \: cos x 2S11L\-~.: x smx 2sin-=--cos2 2 ') SilLY . .x I+ sinx-c?sx --_.- .-=-J._ ctgx.-- ") x ...-" 'Ii 1 == cos~ .X cos x __ 2 l: . COS --sm 1--. x sin.12+~ \-~-2--="--.~ 2 X x '2 2tg ~J tg ~.-' x 7tg- x cos- 2 X tgx x '2 2 2sin-cos- 2 2 cos _x 2 '2 cos.235-.:::o -. . ---·x·· ]: x+?to~+l-tg 2 1 -+ ) sin x-+ cos X / _ b l+tg 2" ._1. x I-tg' - 2 2 2 . $10- .-2 X cos 2 X cos 2 2 13..0 2 2 + _ _ __ 1+ . _'1-_ --sin:? ~ 2 +-._~ cos-') -x . 2_ l+tg _ 2+__ . x - cosx - 2 _ _ _".2: cos x .x l-tg. x ~tg~ '2 __.~in X+Sil. 32 I-cosx .-.._.. l-tg2-2~' I +tg .-+ 11 2\ 2(1 + tg -x '2) x J = tg?_ 277 ._' ?' X Slll. 2 X 1+ '-. ..tg .=2__ +? .L~' .234.2: • 2 X 2' ___ 2_ _ ...2 x cos --+sm 2 2 . x 2sm..TC => 13.--. x COS- sin x(l -.·8 .. cosx \' x 2sin ':""'cos-- .~..2 X .x cos - 1 +.. ? 2 2" ..2_-:: . . x 2 X .-4 2C05.. 2x 13.'2 __ 2 r..: 1..I ~12+f2.' .cos 2 x x c) "2 _ _ _". x sinx 13..Sin X 2 1... x 1.J2 I~ r: ~--. cos2 x+sin~ x+cos1 x .a) 2 -=~-'- x sin 2 - ..S X 2sin~ X ct .L~~." .236. 2 c) 2+hT~ 4 .? I1 .y2+'i2 I+ . ? x 2sin2 x x cos- o ?t . sin':'" sin- 1+cos2x 2 .?sinx(l+co5X) _.2 1+--. x . = sinx . 2tg x . 2 2 '- cos - cos~ .= -._.o -2 ) x 2eosx d) to '"' .!.233.2 r:. ~:::: <." b) x cosx d) -.a) sinx =-1 C05. .= v.. ). 2 x sm"2 2 X sin21+ __.a) . x cos- cos x b) cosx =-1 cos ._~ ~.O 2 2 in 2 ::.:: >j2+.. cos 1 ~-sin. x 2 cos.2~-:: =_..' 1+ tg 2 -_ ? ---------== l+tg2 l+tg -_.-2 ). l: X +? Ig ~ _ 1 -+ tg ? .1'7-.

-2cos--sm -+13.Ji sin(. x c) ~n- =-=x ~- = __2_ + 2sin 2 ~ .4 1[. x COS..239.- 2 ( b+c-a h+c+a + a +c-b a+c+b + a +b-c a+b+c = o+h+c' :c.x x x x 2S111~COScos--·· cos2 2 2 2 I-cos x I_I-cos 1X = (l-cosx)2 = l-cosx sin 2 x sinx ~~ ~ (l~cosx)2 V(1+COS.371: ..= 8 4 8 8 8 COS X =.a) tg !. 2 1[.J.0:-{3. cos} . .\)2 sinx x cos 2" . 2 (cos' 0: - 37f)' = 1-i4+2+1-24 121312 = 8. ./2 -v2l-cosx+~smx I 43n: .::.° 2 x . 2x) X.:c.'T" cOS"-+Sln -coS"-:::: ( 888828888 2sin ~COS2 ~ 2 2 ?_sm-cos--::::./3 2 sin 30° . x 2 2 COS--S1l1- 1. =---+ cos 15° sin 15° 13.. x ..cos j3 + 1 .l+cos. 13 .. .J. X) (lcos. 2 . ' tl{ sin'::' 2sin '::'sin ~ J3.+2sm--=4sm--· 2 "I 8 a-{3 -sin' a-{3 =2cos.1: 279 . 237t)2 -25m .2 .-:..sin 2" sin x 2 =: ( x J x ..J2co~x-45°) 2 b) x-45° tg--2 2 = ).cos x sin x fEcosxXl+cosA) ~ J+cosx V 7 -.a) tgISo+ctgI5° = -'F2sin(X-45"-) = . 51[....7f . x . +134+1-ilsl~ sin 15° _---.:.SJl1- x .)' (l+cosxXl-cosx) = =: 2 l-sinx 2-' = 2( I-cos 2(.J2-cosx-sinx sinx-cosx 2.2___"-....-4So) = 1(." 13.0:-/3 .. _43n 2 1(. 2 X 2 ? X COSx tg-+2sm -ctgx::::--+2sin~= 2 2 x 2 5inx cos2 .~2_~ -41C [-1'2J' \ ..240 .=---tg -=1[.::::: _ b+c + a+c + a+h abc 1+-.:c." . = __2_ = _ _"..Ji-.238._ 2 (l-cos. 4 31[...= . 27t)2 .' -=_..2 .__~ + _-.+cosj3) :::: sin a+sinasin/3+cos\x + cosacos/3 = 1+cos(o:'[3) = l+c05' 'l 13.. 71[. 7f 7f 1 . _.COS a 1 .c.---+ 2 ' 2 ' 2 J + cos a 1 + cos f3 1 + cos Y J 2.. =1 ll+b+c xl 2x+ .243.fX-jJ .cos Y -·+tf{ -+rf.371: ._ .7f)' 1-il Sl"4 . _ sin 20: . -+J3cos -+_ = " 2 -+cos " 4 -+cos 3" ' (-+" " ) +cos '(" 8 482828 41C x 2 cos~ sin ~ (I + cos x) Ii '" r. (sino:· sinll)' + (cosa· cosf3)' = 2 :::: sin 2a-2sinasin/3+sin p+ cos2a-2coso:cos~+cos2~ = 1+ 1·2(cosacosll + sinasin[3) = 2 ~ 2cos(a·p) = 2 2 2sin ISO cos ISO ----=--~ =-~ =4 sin ISO cos ISo .1+ ..{3 2 0 74? * 1_l.(-/3) ...~ _ .Sln 2' sIl1 cos x . x x cos 2sm -cos222 iii tg!:'= /l-cosx 2 VI+cosx = .7t. x cos-+ sm- 2 2 x cos2 x _ x COS-+S111- 2 2 x cos·2 .Ji d) .= 2 .= 2.c.2_ _ = 2. 2 cos 2fX .37t :::: cO$"-+sm .-'..' 2 x~45° 2 Sin . xl x+ . sina(sino: + sinl3)+cosa(cosa..-J_ Ii-) "'2(.tg' '8 ctg--tg. J[ rc tg tg8 4 ex: 2 f3 2 Y ] -. x-45° x~4So 2sm ---cos---" 2 2. x x sin x_ ---"'---"-::::: x 2 2 cos2 x cos2 27t :::: cos -+I3cos -+cos -+sm -+sm . . ..)x S111..237...j3 + 2 sin 20: ..sm 2 2 cos2 5111-) 2 2 2 x . b) tg2= !J-cosx 2 278 (I+cosx)' abc 1 . .::::::'.241. 37f) :::: cos . 8 8 7f 8 tgtg8 8 " c \ sin 2 IS° + cos 2 ISO cos 15° I-tg..1 . 2 2 2 i3.Ji vL -COSX--SlllX \ 2 )2(I-cos(x-45° )) . cos -+13cos -+cos '·_+cos -+cos--= 8 4 8 8 8 x smx .1+-b+c a+c a+b )x cos .- 2 = 2. ..

. Beograd.Fatkic H_. 9_ IvoviC M_Z_.Beograd.:ZBIRKA . Daki':: Branimir:MATEMATIKA 2 .si~ x .! 968..Jl.Vigodski M. <"SvjetJost" zavoo z~ udibenike i nastavna sredstva Sarajevo.Starodubcev M.T.11.sin x + sin x . 1972_ 4.Nikitin V.11.:Zbirka zadataka iz matematika 2. Beograd 1972. "Naucna knjiga". Milio L. Zavod za udzbenike i nastavna sredstv~.II . 15. IGKRO "Svjct1ost"-OOUR Zavod za udzbenike.JI-sin x + sin x+ . Beograd. Alekseev V. MATEMATIKA za drugi razred gimnazije. ICS. Zagreb.Stefanovic:Zbirka zadataka jz algebresa uputama. Beograd. gimnazije.Jl + sin x + . Mihailovic Vojislav: GEOMETRIJA za II razred gimnazije priroonomatematickog smera. Zavod za izdavanje udzbenika. Huskic A.I. Masinski fakultet Univerzitcta u Sarajcvu.gimnazije. 1981. 1972. Antonov M.M. 1996. 1977. 1971. Sarajevo.1988.II + sin x . "SvjetiosC' zavod za udzbenike i nastavna sre~stva. Tesanj.M.II ..sin x . 6.1977. 2. MihailoviC Vojislav: Zbirkaresenih zadataka iz gcometrije za IlI..putama i rezultatima . za 3.D. Zavod za udz.Zagreb. Moskva.k" . Sarajevo.:MATEMATISKOP 4-· zbirka zadataka za drugi razred. Sarajevo. "Visa skola".azred .na poglavlja za nadarene ucenike srednjih skola "GRIN" Gracanica. 19.benike i nastavna sredstva Srbije.J.II + sin x + .. Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA lZ MATEMATIKE za drugi razred srednjih skola. Sarajevo 1997.XLI).Ivanovic z. 20.x LITERATURA: Slll-· 1---~ X cos-- _ x x I+tg- Slll- 2 1+~_2 7C x tg--tg 4 2 7C x tg-+tg4 2 x cos2 13244_ .Demirdzic L:ELEMENTARNA MATEMATIKA za kvalifikacione i prijemne ispite. "Vissaja skola".Stupar Z_:ZBIRKA ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa rjeScnjima u.Ognjenovic S.:Metodicka zbirka zadataka iz matematike za srednje skoie. ~ 2 2+2.Saankin A..1984. 1987. Stefanovic R.. Zavod za udzbenike i nastavna sredstva Srbije. 10. Snajder M.V. 1976.sin x)' .P. Zavod za izdavanje udzbenika. 22_ Zivkovic R_. 18.lvanovic Z2BIRKA RESENIH ZADATAKA IZ TRIGONOMBTRlJE SA ZADACIMA ZA TAKMICENJA I PRIJEMNE ISPITE NA FAKULTETIMA. 13.Sarajevo. Beograd 1989.. 1994 11. 8. 7_ Hadziaganovic A: ZBIRKA RIJESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE Odabra.V.za drugi razred . "Skolska knjiga".2000.II l+cosx -------~=---- 2sinx Sill X cos~ _ x x ?_sm-cos- 2 280 x 2cos~ ~ 2 2 2 ~ctg2_ x 2 sm2 1.Milosevic V_M_:ZBIRKA RESENIH ZADATAKA IZ MATEMATIKE sa zadacima za taktnicenja i prijemne ispite oa fakultetima. 1994.I. "Naucna knjiga'-'". Sarajevo.11. 3. 17_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA ALGEBRE 2. Kiev.:MATEMATIKA-algebra i eletnentarne funkcije. 5_ Brackovic M_.Kurepa A:MATEMATIKA 2 za drugi razrcd gimnazije.TomiC S.feSenjima i rezultatima.. 1974. MATEMATICKO FIZICKI LIST za ucenike srednjih skola (XX.:ELEMENTARNA MATEMATlKA-resenie zadac. Zagreb 12. Bogoslavov T. 1989.. 14_ Milin L. 16_ Mintakovic Stjepan:ZBIRKA ZADATAKA IZ TRIGONOMETRIJE Zavod za izdavanje udzbenika. 1987.lADATAKA 1Z ELEMENTARNE MATEMATIKE . razred gimnazije prirodno~matematickom smera.zbirka zadataka za drugi razrcd gimnazije. 2 L TRIANGLE -matematicki casopis za ucenike i nastavnike osno~nih i srednjih skola Udruzenje matematicara Bosne i Hercegovine. Abramovic. Zavod loa udzbenike i nastavna sredstva Srbije."Sk. Beograd. 281 .sin x .-! 999.. Kurepa S.

. Eksponencijalna funkcija 73 11...5. Eksponencijalna nejedllacilla (nejednadzba) oblika af(x)<ag(x)..... 71 11........ 18 2.... 4....1. Preslikavanja kompleksnih brojeva u skup tacaka ravnLKompleksna ravan 3..Taiesova teorema..... Rastavljanje kvadratnog trinoma na linearne faktore.......5.2. Diskriminanta i ispitivanje prirode rjesenja kvadratne jednacine.. Neke jednacine (jednadzbe) treceg stepena (stupnja) 7. Kvadratnajednacina ~ razni zadaci . Eksponencijalnajedllacina (jednadzba) oblika af(x)=ag(x) .. 3... SKUP KOMPLEKSNIH BROJEV A 3....... EKSPONENCIJALNE JEDNACINE (JEDNADZBE) 1 NEJEDNACINE (NEJEDNADZBE) 11...... Tangentni j tetivni cetverougao.... 282 34 35 36 37 37 39 40 41 KV ADRA TNA NEJEDNACINA (NEJEDNADZBA) I SISTEMl (SUSTAVI) KVADRATNIH NEJEDNACINA (NEJEDNADZBI) ........ .... Primjena kvadratnih jednacina ......5... Kompleksni bfojevi-razni zadaci ....... 73 11.8. Normirani oblik kvadratne jednacine (jednadzbe).. Dijeljenje kompleksnih brojeva 3.. Zajednicka mjera i najveca zajednicka mjera dvije duzi. Osoblne simetl"ala unutrasnjeg i naporednog vanjskog ugla tfOUgJa........ Konjugirano-kompleksni brojevi ...oduzimanje........i.. KVADARATNEFUNKCUE 55 6.. .7.2. Ziatni presjek duzi..... 29 2.' Mjera duzi. <0.....SADRZAJ PREDGOVOR 1.. 4........1.3..... Binomne jednacine (jednadzbe) 7..kruznicu.. 7... 20 2. Samjerljive i nesmjerljive dut! ...4...3... .... 1... 3... Rjesavanje potpune kvadratne jednacine ... Vieteove formule.. . geometrijska proporcija. HOMOTETlJA I SLICNOST 2. 4. 25 2... geometrijska sredina dviju duzi........ Kruznica (kruzna iinija) i krug..... 21 2..4. Modul (apsolutna vrijednost) kompleksnog broja.. 1.. 4....6...... Njercnje duzi. 3 6 7 8 16 4. lRACIONALNE NEJEDNAC[NE (NEJEDNADZBE)...........3... 3. 43 44 45 46 47 50 50 52 53 5. KVADRATNA JEDNACINA (JEDNADZBA).... Sricnost geometrijskih figura ..... Simetricnejednacine (jednadzbe) 8..2....... Rjdavanje nepotpune kvadratne jednacine .. 63 65 65 66 SISTEMI (SUSTAYI) KYADRATNIH JEDNACINA (JEDNADZBI) 67 9....... ..6... 23 2. Pitagorina teorcma.. 4... Centralni i pcriferijski ugao..... Bikvadratne jednacine (jednadZbe) .2........... .... Jednakost dva'kompleksna broja . Polara tacke u odnosu na kruznicu ----------------------------32 3.. HO\1lotc:tija gebmetrijskih figura 24 2..8... 4........7. STEPENI I KORUENI Stepeni sa prirodnim izloziocem (eksponentom) Stepeni sa cijelim izloziocem (eksponentom) '" .3.2.........7. 75 283 ......1.. 69 10.1............. 4..... Znaci rjesenja kvadratne jednacine ........4.mnozenje) 3......2....4............ .... 4.1... 1............ ........ Primjena slicnosti l1a pravougli trougao...4....3.. . .. Korijeni Stepeni sa racionalnim izloziocem (eksponentom) .. .... Proporcionainost dul. Potencija tacke 1I odnosu na.. Operacije u skupu kompleksnih brojeva(sabiranuje....1.... 2....6... NEKE JEDNAC1NE (JEDNADZBE) VISEG REDA 7........... IRACIONALNE JEDNACINE (JEDNADZBE).. .... 1....3.... Tallgente kruzhice.. produzeria proporCija.. 60 7. Kvadratni trinom.

.8.2.... DefinicUe trigonometrijskih funkcija na trigonometrijskoj kruznici 90 13. Trigonometrijska kruznica i predstavljanje uglova (kutova) u kruznici 90 13... 91 13.. 13. Znaci trigonometrijskih funkcija 13. LOGARITAMSKE JEDNAClNE (JEDNADZBE) I NEJEDNAClNE (NEJEDNADZBE) 12.. Dekadski iogaritmi ..4.3...3.11...9. Pravila logaritmiranja. UPUTE.4..6. Adicione teoreme (formule) 13. RJESENJA 111 LITERATURA 28i ..10... Logaritamskejednacine Uednadzbe). Periodicnost trigonometrijskih funkcija 13.. OSNOVI TRIGONOMETRIJE 13.. LOGARITMI.1.12. 12. Logaritamske nejednacine (nejednadzbe).. 12.. Trigonometrijske funkcije dvostrukog ugla i polo vine ugla......5. Pojam logaritma i logaritamske funkcije.... Trigonometrijske funkcije negativnog argurnenta. ..1.2..... Osobine i grafik logaritamske funkcije 12. 12. Pame i neparne trigonometrijske funkcije 13. Svoaenje na prvi kvadrant 13.. Osnovni trigonometrijski identiteti . Radijan 89 13..7. Prelazak sa jedne baze na drugu. 284 93 96 97 98 99 J01 105 REZULTATI..5. Orijentirani kut (ugao). 78 80 82 84 87 13. Definicije trigonometrijskih funkcija ostrog ugJa u pravouglom trouglu (trokutu) .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful