P. 1
IctusInsectiKraj

IctusInsectiKraj

|Views: 1,374|Likes:
Published by fikusoneta

More info:

Published by: fikusoneta on Jun 23, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/24/2011

pdf

text

original

Univerzitet u Sarajevu Medicinski fakultet Katedra za dermatovenerologiju

Ictus insecti (ubodi insekata)
- seminarski rad -

Studenti: Salih Valjevac Samra Halilović Davor Jelović Muamer Khudeir Asmir Lepuzanović

Mentor: Prof. dr. Naima Arslanagić

Sarajevo, decembar 2006. godine

SADRŽAJ:

ICTUS INSECTI..............................................................................................................................3 Simptomi......................................................................................................................................4 Tretman ......................................................................................................................................6 LEISHMANIASIS CUTIS ..............................................................................................................7 Klinička slika ...............................................................................................................................7 Terapija ........................................................................................................................................8 MYASIS CUTIS (LARVA MIGRANS) .........................................................................................8 Klinička slika ...............................................................................................................................9 Terapija ........................................................................................................................................9

ICTUS INSECTI
U razmatranju bolesti kože izazvanih djelovanjem insekata često se termini «ujed» i «ubod» koriste kao sinonimi. U preciznijem tumačenju, "ujed" opisuje unos otrova ili druge supstance putem struktura pridruženih ustima insekta kao što su otrovni zub ili čeljust, a "ubod" se odnosi na unos otrovne supstance putem šiljate, stražnje strukture nazvane žalac ili žaoka. Otrovi povezani sa organima za hranjenje, ustima, evoluirali su radi savladavanja plijena, te su stoga dizajnirani da uzrokuju paralizu, širu destrukciju tkiva i/ili smrt žrtve. Upotreba ovih otrova za samoodbranu je sekundarna. Otrovi povezani sa stražnjim žalcima su evoluirali primarno u svrhu samoodbrane i dizajnirani su da uzrokuju instantnu bol, tako da žrtva poveže insekta s neprijatnim, ali vjerovatno nefatalnim iskustvom i da nauči da ga izbjegava ubuduće. I otrovni zubi i žalci su strukture za ubrigavanje otrova, i povezani su sa otrovnim žlijezdama i kanalima. Otrovi pojedinih insekata, osim ostalog, sadrže i neke biogene amine: histamin, dopamin i serotonin. Nisu svi insekti koji posjeduju otrovne supstance opasni za ljude. Naime, većina tih otrova kod ljudi izaziva samo blage do umjerene reakcije. Međutim neki otrovi insekata mogu za čovjeka imati fatalan učinak. Osim insekata pod pojmom «ubodi insakata», iz praktičnih razloga, razmatramo i ujede nekih drugih malih životinja, kao što su npr. pauci koji ne spadaju u insekte već u arahnide koji se zajedno sa insektima svrstavaju u artropode. U našim krajevima najčešći su ubodi ili ujedi sljedećih insekata: 1. Buha, 2. Komarac, 3. Muha, 4. Stjenica, 5. Pčela, 6. Osa 7. Stršljen, 8. Pauk

Slika 1. Ljudska buha

Slika 2. Komarac culex

Slika 3. Muha

Slika 4. Stršljen

Buhe, komarci, muhe i stjenice, su vektori uzročnika niza bolesti, kao što je lajšmanijaza kože i kožna mijaza.

Simptomi
Neki ubodi ili ujedi uzrokuju svrbež, drugi izazivaju bol. Kod imunološki preosjetljivih ljudi rekacija može biti vrlo teška uključujući anafilaksijsku reakciju. Druga česta alergijska reakcija se naziva angioederma, a uključuje oticanje čitavog tijela, naročito lica, usana i područja oko očiju. Ljudi češće imaju alergijske reakcije na ubode, nego na ujede insekata. Jačina reakcije je određena vrstom insekta, osjetljivošću organizma i mjestom uboda, te eventualnim komplikacijama u smislu sekundarne bakterijske infekcije ili manifestacije raznim uzročnicima bolesti čiji je vektor insekt. Najčešći opći simptomi uboda insekata su:

 eritem  prolazna urtika  svrbež  hemoragičnamrljica kod uboda buhe  bula ponekad kod ujeda komarca

Slika 5. Urtikarija, na potkoljenicama

Slika 6. Urtika, posljedica ujeda komarca

Slika 7. Rakcija na ubod insekta, papule i čvorići

Slika 8. Edem šake, nakon uboda pčele

Komplikacije:

-

ogrebotine od češanja se mogu sekundarno inficirati; ubod na sluzokoži usne šupljine, posebno na sluznici jezika i nepca, može uzrokovati gušenje zbog naglog oticanja glotisa; anafilaksijska reakcija; angioderma; posljedice djelovanja toksina insekta na enzimske sisteme organizma, kao npr. epileptoformni grčevi, respiratorna i/ili kardiovaskularna insuficijencija, razni simptomi od strane gastrointestinalnog trakta; ostale bolesti čiji su insekti prenosnici, kao što su npr. kožna lajšmanijaza (Leishmaniasis cutis) i mijaza (Myasis cutis).

-

Tretman
U većini slučajeva, ubodi i ujedi se mogu jednostavno tretirati u kućnim uslovima, osim u slučaju ozbiljne alergijske reakcije kao što je anafilaksa, koja može biti fatalna ako se odmah ne reaguje. Lokalne reakcije, kao što su eritem, urtika, blaži otok, bol ili svrbež na mjestu uboda, u principu prolaze u roku od 3 do 7 dana bez ikakvog tretmana, čak i ako je aficirano područje veće. U cilju olakšavanja simptoma treba postupiti na sljedeći način: 1. Odstraniti žalac, ako je prisutan, struganjem niz žalac tupom stranom noža ili sličnog predmeta. NE treba koristiti pincetu, jer se na taj način može stisnuti vrećica sa otrovom na kraju žaoke i povećati količina otrova koji će dospjeti u kožu. To bi pogoršalo lokalne simptome. 2. Mjesto uboda se treba dobro oprati vodom i sapunom ili dezincirati alkoholom ili nekim drugim prigodnim dezinficijensom. Obratiti znakove moguće infekcije narednih nekoliko dana. 3. Kako bi se smanjilo oticanje, na mjesto uboda staviti led umotan u čistu tkaninu ili vlažnu kompresu, te držati dva puta po 10 minuta s pauzom od također 10 minuta. 4. Može se koristiti tečni puder koji hladi kožu. 5. Kod pacijenata koji se ne može suzdržati od češanja, može se koristiti neka antihistaminska krema ili lokalna kortikosteroidna terapija, ali sa oprezom, jer je moguća preosjetljivost kože. 6. U slučaju sekundarne infekcije, provodi se antipiokokna terapija, kao kod piodermija.

LEISHMANIASIS CUTIS
Kožna lajšmanijaza ili orjentalni čir je bolest česta u Sredozemlju uzrokovana sa Leishmania tropica, protozoa iz porodice tripanozoma. Prenosnici ovih protozoa su ženka flebotoma i muha peckalica (Stomoxys calcitrans). Rezervoar bolesti su oboljeli ljudi, psi, mačke i mali glodari.

Slika 9. Kućni miš, rezervoar bolesti

Slika 10. Stomoxys calcitrans

Klinička slika
Nakon kraće ili duže inkubacije (2 sedmice do godinu dana), što ovisi o intenzitetu prodiranja parazita u epiderm stvaraju se karakteristične promjene na nepokrivenoj koži (koža lica, podlaktice, potkoljenice) Bolest prolazi kroz tri faze. U prvom stadiju se javlja ružičasta mrljica, zatim lividnocrvena papula, koja prelazi u čvor veličine graha. U drugoj fazi, deskvamacijom epitelnih ćelija dolazi do pojave centralnog bezbolnog ulcera, prekrivenog krastom, koji može doseći do nekoliko centimetara u promjeru. Treća faza se manifestira smirivanjem promjena, ulceracija spontano zarasta za godinu dana ostavljajući pigmentni ožiljak. Osim ovog nodularnog tipa (najčešći), postoje: difuzni oblik, kod kojeg promjene sliče promjenama kod erizipela, zatim tuberkuloidni i sarkoidozni oblik. Bolest ne može recidivirati, jer ostavlja doživotni imunitet.

Dijagnoza se postavlja reakcijom vezivanja komplementa (RVK) s antigenom kulture lajšmanije, intradermalnim testom, nalazom uzročnika u punktatu ruba ulkusa bojenog po Giemsi i zasađivanjem kulture.

Terapija
1. lokalno liječenje intralezionalnim injekcijama spojeva antimona; 2. krioterapija; 3. kaustične masti (20% Pyrogallol vaselin).

MYASIS CUTIS (LARVA MIGRANS)
Mijaze su patološki procesi izazvani parazitiranjem larvi raznih vrsta muha u organizmu čovjeka. Kod nas je najčešći uzročnik konjska muha (Gastrophilus equi).

Slika 10. Gastrophilus equi (konjska muha) U momentu ujeda ova muha položi larvu u kožu žrtve. Te larve mogu parazitirati u koži, potkožnom tkivu i tjelesnim šupljinama (usta, nos, uho, oko, urinarni i crijevni trakt) izazivajući upalne procese i destrukciju tkiva. Infekcija se obično dešava ljeti, a oboljenje se pojavljuje zimi i traje obično koliko i razvoj larvi.

Klinička slika
Larva muhe kopajući u raznim pravcima kanaliće u spinoznom sloju epidermisa ostavlja iza sebe tanke crvenkastu pruge. Promjene na koži svrbe. Na jednom kraju pruge nalazi se uzdignuće veličine glavice čiode. To je tzv. aktivni dio pruge, a u izdignuću se nalazi larva. Dijagnoza mijaza se postavlja nalazom pomenutih larvi i njihovom identifikacijom. Kod raspoznavanja larvi važno je uočiti segmentaciju njihovog tijela, na tijelu dlačice i fasetirane oči.

Terapija
Na aktivni dio pruge se stavlja oblog od 15% hloroforma u ulju, ili se zaledi hloretilom. Nakon što larva ugine, izvlači se skalpelom. Ako larva nije izvučena, postoji mogućnost njenog preživljavanja, pa se provodi lokalna terapija tiabendazolom (Menodel) u 2% koncentraciji. Za smirivanje dermatitisa može se koristiti steroidna mast dva puta dnevno tri dana nanošenjem pod okluzijom. U slučaju izostanka terapije, larva ugine spontano za 4 sedmice.

Literatura
1. 2. 3. 4. 5. Mutevelić-Arslanagić, Naima «Dermatovenerologija», 1989. http://www.who.int/zoonoses/diseases/leishmaniasis/en/ http://www.dpd.cdc.gov http://www.dermis.net http://www.dermnetnz.org/arthropods/larva-migrans.html

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->