P. 1
Osnovi Tehnike- Dnevnik Rada

Osnovi Tehnike- Dnevnik Rada

|Views: 95|Likes:
Published by Dragana Mudrinic

More info:

Published by: Dragana Mudrinic on Aug 26, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/06/2014

pdf

text

original

Sakib Selimovic

Elvir Nezirevic
SNOVI TEHNIKE
DNEVNIK RADA ZA PETI RAZRED
DEVETOGODISNjE OSNOVNE SKOLE
Tuzla, 2008.
,:;:-q
\ . , \ 4....
f (, R t l- U 1 C (.\
o NOVITEHNI E OS"t,[zfI:Pt
DNEVNIK RADA ZA PETI RAZRED fl
DEVETOGODISNjE OSNOVNE SKOLE 1 U 1 L-- t\-
UREDNICA
Jasmina Alagic
RECENZENTI
Kresimir Krznaric
Orner Begovic
Enes Huseinagic
DIZAJN, SLOG I PRUElOM
DTP studio / Bosanska knjiga
lEKTURAIKOREKTURA
Lektorsko-korektorska sluzba / Bosanska knjiga
STAMPA
GRAFOTISAK, Grude, Bosna i Hercegovina
© Bosanska knjiga, Tuzla, 2008.
Nijedan dio ove knjige ne smije se umnozavati, fotokopirati niti na bilo koji drugi nacin
reproducirati bez izdavacevog pismenog odobrenja.
Vijece za uskladivanje udzbenicke politike, na sjednici od 10.06. 2008. Rjesenjem br.
04-38-8-6557/08, odobrilo je ovaj udzbenik za upotrebu.
ISBN 978-9958-796-31-9
I I ~ ____________________________________________________________ L_
. I
I
Predgovor
UPUTE ZA RAD U DNEVNIKU RADA
Postovani ucenici/ucenice,
Pred vamaje DNEVNIK RADA koji eete koristiti u radu na casovima, vama novog nastavnog
predmeta osnove tehnike. On ima za cilj da, pored znanja koja stjecete iz udzbenika
razvijate svoje vjestine i sposobnosti radeei kreativne radionice, praveCi panoe za
odjeljenje, kuee, razne ukrasne i upotrebne predmete itd.
Dnevnik rada prati udzbenik i sve teme koje su obradene u udzbeniku nalaze se i u
dnevniku rada. Kao sto smo vee naveli, u udzbeniku ove skolske godine eete se upoznati
sa s/ijedeeim temama iz podrucja:
tehnike i informatike
) TEHNIKA
) TEHNICKO CRTANJE
) MATERIJALI
) TEHNIKA U ZAST/TI ZIVOTNE SREDINE
) SAOBRACAJ
informatike i tehnike
)RAZVOJRACUNARA
) OSNQVNA GRA8A RACUNARA
) HARDVER
) SOFTVER
Dnevnik rada sadrzi dodatna objasnjenja u obliku teksta i slika kako biste lase rjesavali
postavljene zadatke. Potrebno je da pratite slike i objasnjenja da biste dosli do zeljenog
cilja. Ukoliko bude poteskoca, tu je vas nastavniklnastavnica koji/koja ce yam dati dodatna
objasnjenja.
Dnevnik radaje napravljen tako da yam omogucuje vjezbanje, ponavljanje i provjeravanje
naucenog gradiva kao i razvijanje vjestina i sposobnosti kroz kreativan rad. Za ucenike/
ucenice koji/koje budu brzi i spretniji u radu pripremljeni su i dodatni sadrzaji koje
mogu izradivati kod kuce, u skoli iii na slobodnim aktivnostima, ali sve u dogovoru sa
nastavnikom/nastavnicom. Zelimo da yam rad bude zabavan, interesantan, uspjesan i da
nauceno koristite u svakodnevnom zivotu
Vasi autori.
-T------------------------------------------------------------r-
I 5 I
6
ZADATAI<: Na osnovu slike, opisi na koji nacin vrsimo organizaciju radnog mjesta,
odnosno, radnog prostora.
ZADATAI<: Uzmi nekoliko komada kolaz-papira razlicitog oblika i boje, a potom ga
nalijepi U okvir. Pazi da ekonomicno iskoristis prostor!
Ekonomicno koristenje materijala
D
Neekonomicno koristenje materijala
ZADATAK: Odgovori na pitanja koja se nalaze na kraju teme Uvod u predmet.
1. ____________________________________________________ __
2. ____________________________________________________ __
3. ____________________________________________________ __
4. ____________________________________________________ __
5. ____________________________________________________ __
6. ____________________________________________________ __
7
8
1. AonYHIII cJlllljegelie pe4eHIIIl\e!
TexHIIIKaIllMa3agaTaKga __________________________________________ __
CaM npOl\ec np01ll3BO,Ql-be HeKor npolll3Boga, og ClllpOBIIIHe AO roToBor np01ll3BO,Qa,
Ha3I11BaMo ____________________________________________________ _
HeKeOArpaHaTeXHIIIKeCY: __________________________________ ____ _
EOJlCKa eHeprVlja je eHeprVlja ___________________________________ _
ConapHa eHeprVlja je eHeprVlja _________________________________ _
Ha3V1B
3.0 cemu treba voditi racuna da bi tehnicka sredstva i naprave sto duze trajali?
4. CTpeJlVll\aMa nose>KIII n03HaTor HaY4HVlKa ca l-berosVlM 1113YMOM!
HIIIKona Tecna
HIIIKonac OTO
UeMC BaT
PYAOflCP AIII3en
napHa MaWVlHa
AIII3efl-MOTOP
Tpa HccpopMaTOp
6eH3111HcKVI MOTOP
S. Pa3MlllcnVl VI HanVlWVI KaKO TVI 3aMVlWJbaW pa3soj TeXHVl4KVlX Hanpasa Y 6YAyliHOCTVI!
ZADATAK: Odgovori na pitanja koja se nalaze na kraju teme Tehnika.
1. ____________________________________________________ __
2. ____________________________________________________ __
3. ____________________________________________________ __
4. ____________________________________________________ __
5. ____________________________________________________ __
9
10

06PA3nO>KEI-bE:
KpymlHMllJIY 41!1He CBe ra4Ke jeAHe
paBHI!1 Koje cy nO,QjeAHaKO YAaTbeHe
OA jeAHe oAa6paHe ra4Ke. OAa6paHa
ra4Ka 30Be ce l4eHTap KpymHlIIlJIEt
AY>K Koja cnaja lIeHrap III HeKY ra4KY
Kpy>KHl!1l1e 30Be ce nonynpe"lHIIIK.
3AAATAK: Bje>K6aj lIpra.ue Kpy>KHl!1l1a KaAa cy 3aAaHIII nonynpe4Hl!1111!1.
/
/
ZADATAK: Nacrtaj kruznice ako su zadani poluprecnici:
a) 15 mm, b) 20 mm, c) 24 mm, d) 30 mm, e) 35 mm, f) 38 mm i g) 42 mm.
PAZNjA: Vodi racuna da pravilno rasporedis kruinice po papiru kako bi sve mogaolmog/a
nacrtati u slobodni pros tor!
11
12
06PA3nOIKEI-bE:
QsA,je new BIt1A,jeTlII KaKO y3 nOMOn KPY*HIt14a Mo*ew npaBIt1TIt1 pa3J11t14V1Te fllt1l(Ose.
3A,L1ATAK: 6YAlII KpeaTIt1BaH/KpeaTIt1BHa It1 CMlIICflVl jow HOBlIIX fllllKOBa Koje Mo*ew
Ha4pTaTlII y3 nOMon Kpy>KHlII4e.
OBRAZLOZENjE: Ovdje ces se upoznati sa ZADATAI<:
postupkom crtanja paralelnih linija! Vjezbaj crtanje paralelnih linija na
POTREBAN PRIBOR: Dva trougla/trokuta iii jedan
trougao/trokut i jedan linijar, olovka, gumica.
Postupak
1. Nacrtamo jednu
pravu liniju.
2. Uzmemo trougao i
postavimo njegovu
najvecu stranicu uz
nacrtanu liniju.
3. Uzimamo drugi
trougao, iii linijar,
i polozimo ga uz
manju stranicu
trougla.
4. Pomicemo trougao
duz drugog trougla,
iii linijara, i crtamo
paralelne linije.
5. Ponavljamo
postupak onoliko
puta koliko se trazi
u zadatku.
Prikaz radll10g
postupka
osnovu navedenih u
13
14
OBRAZLOZENjE: Ovdje ces se upoznati sa ZADATAK:
postupkom crtanja verikalnih linija. Vjezbaj crtanje vertikalnih linija na
osnovu navedenih u uta!
POTREBAN PRIBOR: Dva trougla iii jedan trougao i
jedan linijar, olovka, gumica.
Postupak Prikal radnog
postupka
1. Nacrtamo jednu
ravnu liniju.
2. Uzimamo trougao
i prislanjamo
V
njegovu najduzu
stranicu uz zadanu
... . ~ ....
liniju.
3. Uzimamo drugi
trougao i polozimo
ga uz drugu
stranicu trougla.
4. Cvrsto pridrzavamo
drugi trougao da
se ne pomakne, a
zatim okrenemo
prvi trougao, te
mu trecu stranicu
prislonimo uz drugi
trougao.
5. Zatim nacrtamo
liniju uz najduzu
stranicu trougla.
nllllwlje Koje KOPIIICTIIIMO Y TeXH1114 I<OM cy:
SpeTa IU1Hlllje liI:nne.q nillHlVllje
,Qe6eJ1a nyHa J1I11Hlllja
TaHKa nyHa IlIIIHlllja
ltlcnpeKIIIAaHa J1I11Hlllja
.......... _---_ ......... _ ...

_o_o_o_e_e_o_._,_o_o_
KplIIBa 1113J10MJbeHa J1I11Hlllja

nA>KI-bA: ,Qa 6111CMO WTO BjepHlllje
A04apaJ1111 4pTat-be J1I11Hlllja Koje
ce KoplIICTe y TeXHVl4KOM 4pTat-by,
,[\o6po je IIIMaTIII Blllwe 0J10BaKa
Koje cy pa3J11114111TO 3aOWTpeHe VI
pa3J11114111TIIIX 03HaKa.
3A,QATAK: Bjem6aj J1I11Hlllja y3 nplIIMjeHY nplll60pa KOjlll ce KOPIIICTIII y TeXH1114 KOM
no y30py KaKO je n04eTO. 6YAIII na}KJbIllB/namJbIllBa VI npeL\1II3aH / npe41113Ha Y
paAY!
tJiJUAnsliii!lti.
15
16
ZADATAK: Vjezbaj crtanje linija koje se koriste u tehnickom crtanju/ ali da budu
medusobno ralelne.
\ \
~ ~
\ \
'\ "
'\ '\
\ \
\ \
\ \
\ \
~ ~
\ \
\ \
\ \
\ \
\ \
'\ '\
\ \
" "
" " \ \
\ \
\ \
\ \
\ \
Mjerilo je brojni odnos koji pokazuje kollko puta je neki predmet uvecan iii urnanjen
na tehnickom crtezu u odnosu na njegovu prirodnu velicinu.
Postoje tri vrste mjerila:
- umanjeno (velicina predmeta na crtezu manja je od njegove prirodne velicine),
- uvecano (predmet je na crtezu uvecan),
- prirodl1lo mjerilo (velicina crteza i predmeta je ista).
OBRAZLOZENJE: Da bi najjednostavnije shvatio/shvatila mjerilo iii razmjer, posluzi se
mrezom.
ZA DATA K:
Date geometrijske
likove nacrtaj u
zadanom mjerilu, a
potom oboji.
17
18
3AAATAK: reoMerpVljcKe llV1KOBe !113Mjep!II VI y 3aAaHOM MjepVlllY, all!ll caAa 6e3
Mpe)Ke. na)KJbVlBO cllywaj ynyre VI nplIIMVljeHVI OHO WTO CVI AO
caAa HaY41110/HaY411111a.
M 1: 1 M 1:2 M 1:5
M5:1
M 2: 1
M1 :2 M 1: 1 M 2: 1
ZADATAI<: U tabelu nacrtaj geometrijske lilcove u zadanom mjerilu, koristeci se
prethodnom vjezbom koju si radio/radila u skoli.
I
,
::&:
>"
;;'.
I
<',!
i.
c
i
.....
I>,
I
M 1 .2 M 1 .1 M 2.1
,
I
Ie
M 1 2 M 1.1
I
M 5 1
I
--

:'i,.

y:
I
I::,' ,:
'.'.':

'C,'
IX:: ':",
i
'.'

:;'(') .'c
r
·; ..•....
Ii:
t r+ tV
<
,
.p'
Ii 'Ii I .. ;
:',
li.i' .,;\'
fie},
'.;;;
Ir,
.'"
> ,Ii 12'," :,< :I
' "; .. :i :
:i
I:L. ,;:
IcE
;
Fyil
,},:;; '(;::

{i':t: t:jitt,!

-
•••
":?: gt iJi'J{

.,:,". :!iI.
L;(,'1;
i;
li;;i£' :ii)
M 1 .2 M 1 .1 M 2.1
19
20
Kota je dio erteia koji sadrii informacije 0 mjerama predmeta.
Kotiranje (dimenzioniranje) je unosenje mjera u tehnicki ertei.
1------t.Glavna kotna linija
r----... Pomocna kotna Iinija
Kotna ertica
'-----------. Kotni broj
PAZNjA: Kotni brojevi odreauju mjere predmeta u njegovoj prirodnoj veliCini, bez obzira na
mjerilo u kojem je crtei izraaen. Upisuju se tehnickim pismom iznad kotne linije pribliino
pO sredini tako do se mogu citati odozdo i zdesna. Svi kotni brojevi na jednom crteiu moraju
biti iste veliCine.
ZADATAK: Uz detaljne upute nastavnika/nastavniee dovrsi zapoceto kotiranje erteza uz
ravila ko a vaze za kotiran e!
21
22
3A,QATAK: Hal..\pTaj Mpe*y KOI..\Ke Ha Ha4111H KaKO TII1 je o6jaUII-beHO y Yl)6eHIIIKY. KOPIl1CTII1
Ben Hal..\pTaHe BepTII1Ka11He (OKOMII1Te) npaBe. 3ajeAHo ca HaCTaBHII1KOM/HaCTaBHII1I..\OM
OApeAVI AY}KIt1HY CTpaHIt11..\e KOI..\Ke KaKO 6V1 ce II1CTa Morna Hal..\pTaTII1 Ha oBaj fll/ICT. PaAVI
11aKwer 111 11Il1CT.
ZADATA/(: Odgovori na pitanja koja se nalaze na kraju teme: Tehnicko crtanje.
1. ____________________________________________________ __
2. ____________________________________________________ __
3. ____________________________________________________ __
4. ____________________________________________________ __
5, __
6. ____________________________________________________ __
7. ____________________________________________________ __
8. ____________________________________________________ __
9. ____________________________________________________ __
23
24
ZADACI ZA SAMOSTALAN RAD:
1. Dopuni slijedece recenice:
Tehnicki crtezi moraju biti precizni, _______ ---' _______ _
Tenicki crtez koji je nacrtan slobodnom rukom zovemo _________ _
Postoje dvije vrste tehnickog pisma i to: ______________ _
Mjerilo je brojni odnos koji pokazuje ________________ _
Vrsta linije Izgled linije
2. Popuni tabelu (dopisi iii nacrtaj)!
Tanka puna linija
Crta-tacka-crta
3. Nacrtaj kruznicu ciji je poluprecnik 20 mm!
4. Sta spada u osnovni pribor za crtanje?
5. Ako su slijedece tvrdnje tacne, zaokruzi DA, a ako nisu, zaokruzi NE.
Crtezi koji se izraduju pomocu tehnickog pribora nazivaju se tehnicki crtezi. DA NE
Debelom punom linijom oznacavaju se nevidljive ivice predmeta. DA NE
Mjerilo M 1 : 2 oznacava da smo neki predmet umanjili dva puta. DA NE
Kotni broj se uvijek pise ispod glavne kotne linije. DA NE
Montazni crtez sadrzi nacin sastavljanja predmeta iii modela. DA NE
a
6. Nacrtano je pet Iinija. Pronaai dvije linije
koje su meausobno paralelne (zaokruzi
odgovarajucc"s!ova).
--b
---
-------
7. Zadana je linija. Nacrtaj njoj jednu
vertikalnu (okomitu) liniju.
8. Kotiraj slijedece crteze.
9. KoristeCi mrezu, nacrtaj predmet u zadanom mjerilu.
C
d
e
25
26
10. Nastavi crtati linije koje se koriste u tehnickom crtanju, ali tako da budu meausobno
paralelne.
ZADATAK: Napravi korpicu savijajuci papirformata A4.Akozelis manju korpicu, prepolovi
papir pa ces dobiti format papira AS.
OBRAZLOZENjE: Da bi napravio/napravila ovu korpicu, slijedi upute navedene u tabeli.
Potreban pribor: dva
lista papira (iIi tanji
karton) formata
A4 iii AS, makaze i
Ijepilo.
2. Uzmi list papira i
presavij ga uzduz
ka sredini. Zatim ga
ponovo otvori.
presavij gornju
i donju vanjsku
stranu ka unutra,
tako da se one
dodirnu u
Tako ce se
naborati.
Nabore lijeve
polovine papira
stavi na desnu
polovinu i odmah
ponovo otvoriti.
5. Sada presavij papir
lijevo i desno u isto
vrijeme, tako da
se vanjski rubovi
dodirnu u sredini, ali
to se vise ne treba
izravnavati.
r---...----,
I
------T-----
_____ 1 ____ _
I
_____ 1 ____ _
I
I
I
------T-----
-----+-----
_____ 1 ____ _
I
I
prema unutra
onoliko koliko je
potrebno da se
dodirne zadnji
nabor.
7. Presavij duge
pruge iz sredine
prema lijevo i
prema desno.
8. Naborane duge
pruge podigni
prema gore.
9. Tako ces dobiti
korpicu.
10. Izrezi od drugog
lista papira traku
i zalijepi je kao
drsku na korpicu.
27
3AAATAK: 1. 060jVl Ky'ny 111 KpOB no BJlaCT!tHoj meJbIll. 2. Vl3pelKlI1 no Bal-bCKII1M II1SVll\aMa,
a nOTOM 1I13SpWII1 caB!I1jal-be. 3. Cnajal-be 1I13BPWII1 f1l11jenJbel-beM.
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
29
3AAATAI<: HanpaBIII CTaM6eHY 3rpatw OA KapTOHa. Cn!lljeAVI paAHe onepall!llje Koje ce '
npIIIMjel-byjy y paAY ca nanlllpOM III KapTOI-IOM. 6YA!II na>KJbIllB/na}KJbIllBa III CTpnJbIllBI
CTpnJbIllSa np!ll paAY KaKO 6111 WTO ycnjewI-I!IIje o6aBlllo/o6aBlllna paAH!II 3aAaTaK!
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
31
3A.aATAK: HanpaBVI rpa$OCraHVl4Y OA KaprOHa. npVlAP>KaBaj ce ycraJbeHVlX paAHVlX
onepa4V1ja npVl paAY ca nanVipOM VI KaprOHOM!
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
1
M 1:100
33
3AAATAK: HaqpTaj Mpe>Ky KOlll<e, a 1l0TOM Ha !-by AOAaj HaCTaBKe 3a nll1jenJbel-be
l<opVlCTenVi ynyTe 1113 yl,l6eHIII Ka. HaKOH Tora cnll1jeAIli paAHe onepalllllje 3a o6paAY
nanVlpa, KapTOHa 111 fbeneHKe.
06PA3nO(J\EI-bE: 6111no 6111 Ao6po Aa Mpe>Ky KoqKe HaqpTaw KOA Kine Ha Ta!-blll KapToH
III rOToBY je AOHecew Ha oBaj 4ac. AKo je lIpTaW y AHeBHIIIK paAa, nOTpe6Ho je nIllCT, Ha
KOjVl CIII HaqpTao/HallPTana Mpe>Ky Koql<e, 3anllljenlllTIII Ha Tal-blll KapToH.
~ ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
0- npOCTOp 3a L\pTal-be M p e ~ l ~ e KOL\Ke ca HaCTaBL\VlMa 3a nVijenJbel-be!
35
45
2
~
0
It)
- - - - - - . - - - - . ~ - - - - ~
,
"-
I
I I

I
I I
I I
, ,
I I
I
,
I I
0
~
,
I
It)
I I ....
I I
I
,
I I
I I I
I I I
,
I I
I I I
.. __ ... __ ... __ ....
0
1,.")
50 50 50 50
200
2 Papir za stranice 6 Kolaz-papir 45x45
1 Mreza kocke 1 Karton 200 x 150
poz. NAZIV POZICUE KOM. MATERUAl DIMENZIJE
M 1 : 1 MODEL KOCKE
37
38
ZADATAK: Model kvadra izrezi po vanjskim linijama, a potom izvrsi savijanje i lijepljenje.
Prj radu budi pazljiv/pazljiva i uredan/uredna!
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . - - - - - - - - - - - - - -
39
ZADATAK: Model piramide izrezi povanjskim linijama,a potom izvrsi savijanje i lijepljenje.
Pri radu budi pazljiv/pazljiva i uredan/uredna.
~ ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
41
I
3AJ],ATAK: MOAen BaJbKa 1113pe>I<1II no Bal-bCKIIIM lllllHllljaMa, a nOTOM 1113BPWIII caBllljalt>e 1111
I
JlllljenJbelt>e. nplII paAY 6YAIII nalKJbIllB/na"I<JbIllBa III ypeAaH/ypeAHa. I
I
~ ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1
43
,;,;
,
i I
I
OBRAZLOZENjE: Ovdje ces dobiti upute kako napraviti razredni pano koji moze krasiti
zid vase ucionice, a koji ce ujedno biti i vase pomagalo u daljnjem radu na casovima
ovog predmeta.
Panoi ukljucuju izradu plakata na papiru veliCine od A3 do A 1 formata i veCim, koji se
zatim postavljaju na vidna mjesta u ucionici iii u holu skole (ako se radi 0 temama koje su
aktuelne i imaju edukativan karakter za sve uzraste koji pohadaju tu skolu). Oni se mogu
mijenjati u zavisnosti od tema 0 kojima trenutno ucite. Naravno, tu je vas nastavnik koji
ce yam dati sva dodatna objasnjenja u vezi izrade panoa. U nastavku ces se upoznati sa
odreaenim postupcima kojih se trebas pridrzavati pri izradi panoa.
-, __ c-'-__ temu 0 kojoj zelis napraviti pano, npr. materijali, saobracaj,
tehnika u zastiti okoline itd. Potrazi prikladne fotografije koje ce najbolje ilustrovati
temu i izaberi kratak i jasan tekst koji ce privuCi paznju i sadrzavati jasnu poruku. Mozes
prikupiti clanke iz novina, pronaci tekstove na Internetu iii u nekoj enciklopediji.
Potrebno je prikupiti odreaeni materijal za izradu panoa.
Sta ce se od materijala koristiti, zavisi od odabrane teme. Za izradu panoa materijal
mozemo pronaci u knjizari, ali i u nasoj neposrednoj okolini (uvijek trebas nastojati
iskoristiti materijale koji se nalaze oko tebe);
• papir (veliCine od A3 do A 1 formata iii yeti, u zavisnosti od nasih potreba),
• skalper iii nozic za rezanje papira,
• dvije letvice duzine naseg papira,
• makaze,
• Ijepilo,
• linijar.
__ __ "-"-. N a ko n p ri ku p Ij an j a sv i h info rm a cij a i potre b n og
materijala, potrebno je napraviti privlacan i zanimljiv pano. Zapocni stavljanjem
naslova na svoj pano. Naslov neka bude ispisan velikim slovima, a poruka jasna, npr.
"MATERIJALI" iii "RECIKLAZA OTPADA': Zatim prelazis na slaganje slika i tekstova koje
si odluCiolodlucila staviti na pano. Vodi racuna 0 tome da slova nisu premala, tj. da se
tekst vidi i sa vece udaljenosti. Ponudi odgovore na najcesce postavljana pitanja na
odreaenu temu.
_-'-' __ __ c,--, __ ___-,-_,,_,_c, __ Kada si sve stavio/stavila na papir (dobro bi bilo koristiti
hamer-papir zbog njegove cvrstoce) potrebno je, uz pomoc malih ekserica iii cioda, na
krajeve papira pricvrstiti letvice i pano je spreman za vjesanje na zid.
U Radnoj svesci ces pronaci prijedloge za dva panoa:"MATERIJALI"i"REClKLAZA
Ti mozes odabrati i bUo koju drugu temu za izradu panoa. Vazno je biti uporan/uporna
ali i kreativan/kreativna. SRETNO!
45
46
!; ----- ----- ------ ---" ------ -- -"--- --- ------ --- --- --- --
Papir koji koristimo danas
napravljen je prvi put u Kini.
Za proizvodnju papira se
koristi drvo (celuloza), stare
krpe, lan, konoplja, trstika,
kukuruzovina, stari papir i dr.
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
L _________________________________________________ _
I
i
I Ovi materijali se dobijaju na
veoma slican nacin kao i papir.
Karton se na kraju proizvodnje
reze na komade razlicitih
dimenzija. Ljepenka se dobija
masinskim lijepljenjem vise
slojeva papira.
T - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
" " - , ' ' ' ~ ' ' " " " Koza se dobija preradom
sirove koze od raznih zivotinja,
a najcesce od janjece iii telece
koze. Koza je lijepog izgleda,
mekana, lako se obraduje,
savitljiva i dugotrajna.
1 __________________________________________________ _
I
Platno je elastican materijal
koji je sastavljen od via kana.
Vlakna mogu biti: zivotinjskog
porijekla, biljnog porijekla i
umjetna iii vjestacka vlakna.
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
I
Plasticne folije su proizvodi
hemijske industrije. One se u
hemijskoj industriji proizvode
ad nafte, uglja, krecnjaka,
celuloze i raznih smola.
- - - - - - - - .. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
\
ZADATAK: Odgovori na pitanja koja se nalaze na kraju teme Materijali.
1. ____________________________________________________ __
2. ____________________________________________________ __
3. ____________________________________________________ __
4. ____________________________________________________ __
5. ____________________________________________________ __
6. ____________________________________________________ __
7. ____________________________________________________ __
8. ____________________________________________________ __
9. ____________________________________________________ __
10. ____________________________________ - - - - - - - - - - - - - - - -
11. ____________________________________________________ __
12. ____________________________________________________ __
13. ____________________________________________________ __
Datum:
47
1. Na osnovu slika prikazanih u tabeli, objasni ukratko postupak dobijanja papira.
OBJASNJENjE
48
2. DOPUNI!
Da bi se sume zastitile od prekomjerne sjece, za proizvodnju papira se, osim celuloze,
koriste jos i:
3. Meau slijedeCim tvrdnjama pronadi tacne (T) iii netacne ( N):
T N
- Savremena civilizacija za svoj nastanak i razvoj veliku zahvalnost duguje
upravo papiru. T N
- (vrstoca, zilavost, elasticnost, hrapavost, otpornost na vlagu cine vaznije
osobine papira. T N
- Omotni papir sluzi za dobijanje novina, casopisa, knjiga. T N
- Ljepenka se dobija masinskim lijepljenjem vise slojeva papira. T N
- Prekomjerna sjeca suma je dobra za zastitu zivotne sredine.
4. U tabelu napisi po jedanu sirovinu, poluproizvod i proizvod od navedenih
materijala.
5. Na osnovu slika napisi naziv radne operacije.
Slika
Naziv radne
operacije
49
50
6. Ispod slike napisi 0 kojem materijalu se radio
Slika
Naziv
materi la
7. DOPUNI! Za busenje platna, koze i plasticnih folija koristimo alat koji se zove:
Da ne bismo ostetili radnu povrsinu koristimo _______ ---,--_____ _
Pri izrezivanju obavezno koristimo ________________ Iinijar.
ZADATAK: Napravi reciklirani papir!
! t ~ 5.·
b "-
OBRAZLOZENjE: Da bi napravio/napravila reciklirani papir, slijedi upute koje su
navedene u tabeli.
Potapanje starog Uzmi manju
stari papir i voda isitnjenog papira kolicinu starog
u vodu papira, isitni ga
rucno na male
komade i stavi
ga u elektricni
sokovnik u koji si
prethodno usuol
usula vodu.
Painja: Ne koristi
novinski papir!
Elektricni sokovnik Usitnjavanje Ukljuci sokovnik
potopljenog i miksaj papir
papira dok ne dobijes
usitnjenu papirnu
masu. U masu
mozes dodati
Ijepila za papir
i prirodnu boju,
ukoliko zelis
dobiti papir u bojL
Plasticna posuda Potapanje
sa vodom papirne mase u isitnjenu papirnu
vodu masu istresi u
vecu plasticnu
posudu u kojoj je
nasuta voda. Malo
promijesaj da se
masa ujednaci sa
vodom.
Sito za cijedenje I Zahvatanje i Uzmi gusto
I papirne mase
sito i potopi
I
ga u papirnu
I
I masu kako bi se
napunilo.
i
I
E
51
52
mase
Upijajuca platnena Prenosenje
krpa papirne mase na
krpu
Peg la, platnena
krpa
Presusivanje
papirne mase
: Susenje
i recikliranog
papira
Sito pazljivo
podigni da se
voda ocijedi.
Papirnu masu
: na situ prekrij
I upijajucom
i platnenom krpom
I i okreni sito.
I Upijajucom
i spuzvicom pokupi
I
! visak vode koja se
! nalazi u papirnoj
i masi.
i
i Skloni sito i
I
II
II
II
I
, !
I
I prekrij drugom
i upijajucom _II
! platnenom
I krpom. Potom ga i I
.' _ i osusi peglom iii ' !
i v. • t
-- ! susenJe prepustl I I
I
: suncu.

I Na dobivenom i I Pribor za slikanje,
crtanje
Slikanje iii crtanje
na recikliranom
papiru
i recikliranom II
I papiru naslikaj iii II
. Ii
I nacrtaj zeljene i I
! motive i napravi I!
. I cestitku, izrezi ga : ,/
I u raznim oblicima.
I i
I Ii
f
Simbol predstavlja Mobiusovu petlju koja sadrii tri
povezane strelice u obliku trougla sa zaobljenim
uglovima. Svaka strelica je povratno presavijena i.sve tri
se nadovezuju jedna na drugu, sto uvjetno predstavlja
dklus recilklaze.
Ovaj simbol, uglavnom, predstavlja:
Redklirajuce - na proizvodima izradenim od materijala
koji se mqgu reciklirati.
Redklirano - na proizvodima koji sadrie vee reciklirane
materijale.
RECIKlAZA OTPADA
U KANTE III KONTEJNERE SMEDE BOJE
ODLAZEMO BIORAZGRADIV( OTPAD
U bioralgradivi otpad spada: voce
i povrce, Ijuske od jaja, riba, sir, talog
od kafe, pokvarene namirnice, kuhano
meso, pokosena trava, korov, granje
stabala, grmlje, suho cvijece, kora'
kromira, oraha... U ovaj spremnik
ne smijemo odlagati: opasne i
zapaljive stvari, pelene, izmet kucnih I
Ijubimaca, nikakvu ambalazu, tetrapak,
limenke ...
U ovaj otpad spadaju: boce, plasticne ~ .
vreCice, plasticne tube, casice mlijecnih
proizvoda, margarina, boce sredstava
za pranje i njegu tijela, kucanske i slicne
predmete od plastike, npr. igracke,
zdjele, jednokratni pribor za jelo ...
U ovaj spremnik ne smijemo
odlagati: opasne i zapaljive stvarL
U KANTE III KONTEJNERE SIVE
BOJE ODLAZEMO STAKLO.
U KANTE III KONTEJNERE PLAVE
BOJE ODLAZEMO SAMO PAPIR
I KARTON!
U ovaj otpad spadaju: novine,
casoplsl, prospekti, knjige
bez plastificiranog omota,
sveske, papirne vrecice,
kancelarijski papir, karton,
kartonska ambalaza, va/ovita
Ijepenka, kartonske kutije za
jaja... U ovaj spremnilk ne
smijemo odlagati: opasne i
zapaljive stvari, vlazni papir
iii karton, tetrapak (viseslojnu
ambalazu), plastificirani i prljavi
papir, papirnate maramice,
fotografije ...
U KANTE III KONTEJNERE
ZELENE BOJE ODLAZEMO SVE
STO NIJE PAPIR, PET, KARTON,
PLASTIKA, METAL, OPASNI OTPAD,
BIOOTPAD.
U ovaj otpad spadaju: pelene,
odjeca, porculan, cipele, viseslojna
ambalaza (tetrapak), cetkice za
zube, papirnate maramice ...
53
54
ZADATAK: Napravi ukrasnu kesu od papira! Da bi bio uspjesan u radu pidrzavaj se uputa
koje se nalaze u prilozenoj tabeli. Za pravljenje ukrasne kese mozes koristiti i obicni
papir, ali je mnogo Ijepse ako imas neki Ijepsi, obojeni, sareni, malo puniji papir za
poklone.Dimenzije papira odredi sam/sama.
Polozi papir na sto
tako da nalicje bude
okrenuto prema
gore.
Savij 2-3 em papira 5
jedne strane i to one
duze.
Savij obje krace
strane papira ka
sredini, tako da
prelaze jedna preko
druge oko 1-2 em.
Zalijepi cijelom
Potom savij 4-7 em s
donje iviee.To ce biti
dno kese. 5to vise
papira savijes, to ces
imati sire dno kese.
Savij dno kao na
slici i linijarom
jace pritisni linije
preklopa.
Duze strane dna
savij ka sredini
(jednu ka drugoj)
tako da prelaze
jedna preko
druge. Zalijepi taj
preklop.
Na kraju stavi i
rucke od kanapa
iii ukrasne vrpce.
Prvo napravi rupe
ljZ pomoc busilice
za papir. Provuci
kanap i svezi evor
iznutra.
KoristeCi papire I
razlieitih dimenzija '
dobit cete kese i
razlicitih oblika. Po I
zavrsetku ukrasite
ih po zelji.
SAVJET: Ako uspjesno napravis reciklirani papir, mozes i od njega napraviti ovakvu
ukrasnu kesu! Mozda neces odmah uspjeti, ali ne odustaj, jer kad jed nom naucis uvijek
ces znati.
ZADATAK: Odgovori na pitanja koja se nalaze na kraju teme: Tehnika u zastiti zivotne
okoline.
1. ______________________________________________________ __
2. ____ - - - ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - :ilill
3. ____________________________ ________________________ __
4. ______________________________________________________ __
5. ______________________________________________________ __
6. ______________________________________________________ __
7. ______________________________________________________ __
55
56
1. DOPUNI SLIJEDECE RECENICE:
- Nauka koja istrazuje i proucava zagaderije zivotne okoline i njegov uticaj na prirodu
zovese __________________________________________________ __
- Covjek zagaduje zivotnu sredinu (Cime i kako): _ ~ ______________ _
- Materijal, sirovina, predmeti koji nastaju u procesu obavljanja svakodnevnih zivotnih
i proizvodnih aktivnosti, i kao takav se, najcesce bez dalje upotrebne vrijednosti,
odbacuje na deponije nazivamo __________________ _
- Deponije mogu biti: _____________________ _
2. Pridruzi redni broj postupku reciklaze (posto imamo sedam postupaka priduzite
sedam rednih brojeva): Slijedi primjer!
3. Ispod slike napisi 0 kojoj fazi organizacije skladistenja starog papira se radi:
Slika
Faza
4. Sta je baliranje?
5. Sta znaci istaknuti znak, ako ga vidite na nekom od proizvoda?
6. Navedi naziv jedne od nasih tvornica papira! _____________ _
7. Zaokruzi one znakove na osnovu kojih mozemo zakljuciti da su ti proizvodi iii
ambalaza napravljeni od recikliranog papira.
-------------------------------"
8. Ako su slijedece tvrdnje tacne, zaokruzi T (tacno), a ako nisu N (netacno)!
Ako skupljamo stari papir, stedimo vodu, elektricnu energiju i drvo. T N
Stari papir moze se samo jed nom reciklirati. T N
Presovanje je smanjenje zapremine starog papira. T N
Otpad trebamo odlagati na divlje deponije. T N
Reciklaza je odvajanje, razvrstavanje, obrada i ponovna upotreba preraaenog
materijala, tj. papira. T N
9. Napisi nekoliko naCina na koje ti mozes pomoCi da smanjis zagadenje zivotne
sredine (prisjeti se savjeta iz udzbenika)!
57
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
J
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
I
j
CA06PAl1AJ
3A,QATAK: HanpaBVI aYTo6yc 014 KapTOl-ia. r1pVlAP>t<aBaj ce ycraJbel-lVlX paAHVlX nOCTYllaKa
npVl paAY ca nanVlpOM VI KapTOHOM!
~ ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
59
ZADATAK: Napravi automobil od kartona. Pridrzavaj se ustaljenih radnih operacija pri
radu sa papirom i kartonom! Estetsko dotjerivanje izvrsi po vlastitoj zelji!
~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Gdje su * saviti pod
pravim uglom (90 stepeni).
i.
61
OBRAZLOZENjE: Posto si stekao/stekla odredena teoretska znanja iz poznavanja
saobracajnih pravila i propisa vezanih za bicikliste, ista ces moCi prakticno primijeniti i
uvjezbati na saobracajnom poligonu spretnosti.
Poligon spretnosti se sastoji od slijedeCih radnji:
Biciklista bi trebao proCi ove radnje da bi
uspjesno zavrsio voznju. Ukoliko dode do
odredenih gresaka, one se kaznjavaju kaznenim
bodovima. Najbolji je onaj biciklista koji ima
najmanje kaznenih bodova. Da biste uvjezbali
ove radnje, potrebno je prethodno pripremiti
poligon koji moze biti improviziran na skolskom
igralistu iii dvoristu.
63
64
OBRAZLOZENjE: Na slid ces vidjeti kako izgleda saobracajni poligon prepreka.
POLIGON PREPREKA
2,50m 2,50m 3m
t
f---........ ... - 1\>.. 11>.-.--
eca.4m
+
t
Sm

! \ ZADATAK'
I \ PROMJENA STAZE
.. -41 1,50m 110
t
Sm
+
i
eca.7m
1
i
ZADATAK 9
eca. 10m OGRANICENI
t PROLAZJ
Prilagoditi dUZini!
bicikla,
Cea 20 em duze.
ZADATAK 8
RAZMAKNun
ZADATAK 3
KRUG


.'7

• ZADATAK 10
OGRANICENI
PROLAZI
ZADATAK 1
SEMAFOR
[!TARf]
eca.8m
eca.10m
't
eca.6m
KOSA DASKA
eca.14m
1
OBRAZLOZENJE: Na slijedece cetiri stranice ces pronaCi saobracajne znakove koje sreces
u svakodnevnom zivotu. Pokusaj zapamtiti neke od njih kako bi prosirio/prosirila svoje
znanje. U razredu mozete organizovati i takmicenje po grupama (npr. koja ce grupa
prepoznati vise saobracajnih znakova). Pravila smislite sami.
U ovoj tabeli se nalaze saobracajni znakovi opasnosti:
65
U ovoj tabeli se nalaze saobracajni znakovi zabrane:
66
U ovoj tabeli se nalaze saobracajni znakovi obaveze:
67
U ovoj tabeli se nalaze znakovi obavjestenja:
Policija
P je sacka zona
68
3A,QATAK: D,qrOBOpVI Ha nVlTi.Hba Koja ce HaJla3e Ha Kpajy reMe: Cao6paliaj.
1. ______________________ ______________________________ __
2. ______________________________________________________ __
3. ______________________________________________________ __
4. __ __________________________________________________ __
5. ______________________________________________________ __
6. __________________ . ____________________________________ __
7. ______________________________________________________ __
8. ______________________________________________________ __
9. ______________________________________________________ __
10. ______________________________________________________ _
69
11. ________________________________________________ _
12. ________________________________________________ _
13. ________________________________________________ _
14. ________________________________________________ _
15. ________________________________________________ _
16. ________________________________________________ _
17. ________________________________________________ _
70
1. DOPUNI SUJEDECE RECENICE:
- Osoba koja ucestvuje u saobracaju, a ne upravlja vozilom niti se voz; u njemu, vee se
kreee svojim no'gama naziva se ___________________ '
- U pjesake spadaju osobe na rolama, _______ -----1 _______ --'
- Pjesaci se kreeu _________ --', a vozaCi ________ _
- Kolovoz se sastoji od _____________________ _
- Obiljezeni iii neobiljezeni uzduzni dio kolovoza cija je sirina dovoljna za nesmetan
saobracaj jednog reda motornih vozila u jed nom smjeru naziva se ______ _
- Saobraeajna signalizacija dijeli se na _______________ _
2.lmenuj dijelove puta na osnovu slike oznacene brojevima!
1. ______________ _
2. ____________ _
3. _____________ _
3. Kako se dijele saobraeajni znakovi? ________________ _
4. Kakvog oblika mogu biti saobraeajni znakovi? _______________ _
71
72
5. ZAOKRUZI TACAN ODGOVOR!
Saobracaj na ovoj raskrsnici regulise se pomocu:
a) Saobracajnih znakova
b) Semafora
c;::) c:J t::J c::::::l c:::::J t:::I r:::::I t::l
~ .....
c) Saobracajnog policajca
I
T
1:1 c::I 11::1 ~ ==:a=::::to:::a
d) Pravila prednosti
6. Na slid su brojevima oznaceni uredaji na biciklu.
U kvadratic upisi broj koji odgovara nazivu uredaja!
7. Ako su slijedece tvrdnje tacne, zaokruzi T (tacno), a ako nisu, N (netacno)!
Bicikl je vozilo koje ima najmanje dva tocka i koje se pokrece snag om vozaca. T N
Pjesaci mogu preCi ulicu ako je na semaforu upaljeno crveno svjetlo. T N
Vozila sa pravom prvenstva su: policijsko vozilo, vozilo vojne policije, vozilo hitne
pomoCi, vatrogasno vozilo. T N
U javnom saobracaju biciklista moze ucestvovati sa 12 godina zivota. T N
Saobracajni policajac ne moze upravljati saobracajem na raskrsnici. T N
U slucaju da nema biciklisticke staze i trake biciklisti se krecu desnom ivicom kolovoza.
T N
8. Kako ce se biciklista najsigurnije ukljuciti u saobracaj? _________ _
9. Kako treba voziti bicikl ako ide vise biciklista zajedno? _________ _
1 O.lspod slike saobracajnog znaka napisi kojoj grupi znakova pripada.
Slika
Naziv
73
3A.QATAK: OAroBOPIl1 Ha nl!1Tal-ba I<oja ce Hana3e Ha I<pajy TeMe: Cao6panaj.
1. ______________________________________________________ __
2. ______________________________________________________ __
3. ______________________________________________________ __
4. ______________________________________________________ __
5. ______________________________________________________ __
6. ______________________________________________________ __
7. ______________________________________________________ __
8. ______________________________________________________ __
74
UV'OD U INFORMAJIKU
1.lzraz informatil<a prvi je upotrijebio francuz Filip Drajfis (Philippe Dreyfus), a nastala
je kao spoj dvije francuske rijeci? Koje su to rijeci?
C INFORMATIKA
2. Dopuni recenicu: Ako bi odredeni ________ proizveo reakciju kod vas,
tada je taj ________________ postao INFORMACIJA.
3. Informatika je nauka
[
J
koja se bavi:
PODATAKA
---
[
PO OAT AKA
J
...
PODATAKA
[
J
r-\
D D
PODATAKA
-
tRM:

\J
4. Zaokruzi slovo ispred tacnog odgovora.
Racunari su ureaaji koji su sposobni da:
a) prihvate podatke, obrade, spreme i prikazu covjeku iii stroju u razumljivom obliku.
b) prihvate podatke i te podatke nalijepe na papir.
c) rade sve poslove koje im neko naredi.
75
1. _________ - - - - - - - - -
2. _________________ _
3,-------------------;,;;:-'" _:----_
4. _________________ _
5. __________________ _
6. _________________ _
76
1. tacan odgovor: Prvi prenosni racunar se zvao?
a)ABAK c) ABIT
2. Povezi strelicom objasnjenje i odgovarajuci pojam.
stroj koji moze obavljati sabiranje i oduzimanje COLOSSUS
nazlvase
[ Prvi elektronicki racunar zvao se 1 ADA
W. BRATTEN, J. BARDEEN i W. SHOCKLEY 1947. godine PASCAUNA
izumili su
Majka modernih racunara i prva programerka na svijetu TRANZISTOR
zove se
3. Dopuni slijedece recenice.
a. Svi fizicki dijelovi racunara koji se mogu vidjeti i opipati predstavljaju ____ _
racunara.
b. predstavlja sredisnji (centralni) dio racunara u kojem se spajaju
sve ostale komponente racunara. One primaju podatke od ulaznih jedinica, obraduju
ih i kao takve prikazuju ih na izlaznim jedinicama iii ih spremaju u memoriju racunara.
c. Neophodne ulazne jedinice za rad sa racunarom: i ____ _
d. jedinice racunara su zaduzene da prikazu rezultat obradenih
podataka iz centralne jedinice. Neophodna izlazna jedinica je: _______ _
4. Prikazani su oblici kucista racunara. Na linije upisi naziv oblika kucista racunara.
(Tower)
.....
(Desktop)
5. Objasni slijedece dijelove tastature:
alfanumericki dio ______________________ _
numericki dio _______________________ _
funkcijski dio _______________________ _
kursorske iii pokazivacke tipke __________________ _
tipke za uredivanje iii posebne tipke ________________ _
77
HARDVER
1. ________________________________________ ___
2. _________________________ ______________ ___
3. ________________________________________ ___
4. ________________________________________ __
5. ________________________________________ ___
6. ________________________________________ ___
7. ________________________________________ ___
8. ________________________________________ __
78
1. Upisi naziveq!jelova na tastaturi.
. ~ ~ ScroD Pause
SysRq Lock Bleak
Insert Home Page
Up
Delete End ~ ~ ~
2. Povezi sliku tipke i znacenje funkcije tipke na tastaturi.
~ S h i f l
....... Enter
Brise jedan znak ulijevo od strane pokazivaca iii brise oznaceni
objekt.
Sluzi za ispis velikih slova, odnosno znakova koji se nalaze
na gornjem redu pojedinih tipki.
Skora kod svih pragrama sluzi za napustanje programa.
Kontralna tipka sluzi, u kombinaciji s nekom drugom tipkom,za
rad posebnih funkcija.
Tipka omogucava skok na stranicu dolje.
Potvrda unesenog podatka iii naredbe. Postavlja novi red.
Tipka pomice pokazivac na kraj stranice iii reda.
Tipka pomice pokazivac na pocetak stranice iii reda .
79
3. Osnovne radnje s misem su? UpiSi u polje ispod slika:
4. Prema nacinu rada printere dijelimo.
a) ______________ _ b) ________________ c) ________________ _
5. Koji uredaj omogucava prikaz slike sa monitora racunara na zid iii platno?
6. Sta sam ja?
ProCitaj opis na lijevoj strani, a sa desne strane na liniju upisi naziv tog dijela racunara.
a) Znam Citati, ali ne i pisati. ___________ _
b) Na meni su svi unutrasnji dijelovi racunara. ________________ _
c) Pomocu mene slusas muziku. _________________ _
d) Ja sam "mozak"racunara. ______________ -'--_____ _
e) Kroz mene prolaze podaci, a ja povezujem dijelove racunara. ____________ _
f) Ja znam citati i pisati, ali kad nema struje sve zaboravim. _____________ _
Pojmovi: RAM, zvucnik i zvucna kartica, procesor, ROM, maticna ploca, satJirnica
" H ' ~ j
10. Dopuni slijedece recenice.
a. je osnovna jedinica za prijenos informacija.
b. Osam bita cini jedan ________ __
c. Na DVD mozes (vise iii manje) pohraniti podataka u odnosu na CD.
d. Brzina procesora se mjeri u ___________ _
e. Memorijski kljucje praktican za . podataka sa racunara na racunar.
80
E
1. ______________________________________________ ___
2. ______________________________________________ ___
3. ______________________________________________ ___
4. ______________________________________________ ___
5. ______________________________________________ ___
6. ______________________________________________ ___
7. ______________________________________________ ___
8. ______________________________________________ ___
9. ______________________________________________ ___
10. ______________________________________________ __
81
82
1. Zaokruzi kojim dugmetom ukljucujemo racunar?
A) POWER
B) RESET
2. Pogledaj sliku i zakljuci.
Ako mapa WPDATA ima putanju zapisa:
C:\DATA \ WPDATA
Zapisi koju putanju ima mapa SYSTEM:
3. Na donjoj slici je radna povrsina Windows XP. Na linije upisi nazive sta se nalazi na
radnoj povrsini.
'.J"'_"
lit" ,'-- ")_ .
• """" ""'9--
."., ~ - - ~
6.1'-- 0---
. ~ ~ ~
~ " - , , ..-.
•. .. - . - ' ~ '.-,-
.............
,,;-
4. Sta je operativni sistem?
5. Napisi nazive programa ispod slike i za sta ih koristimo.
6. Ispod slike napiSi dijelove radne povrsine programa Word Pad.
1. _________ _ 2. __________ 3. _______ _
4. _________ _ 5. __________ 6. _______ _
83
84
Svaki crtez predstavlja neki predmet. Da bi taj predmet bio u potpunosti opisan, potrebno
mu je prikazati dimenzije. Prikazivanje dimenzija na crtezu naziva se KOTIRANJE. Pravila
kotiranja si vee uCio/uCila, medutim, kako kotirati uz pomoe racunara naucit ces u ovoj
vjezbi.
Prvo sto moras imati na racunaru je instaliran program koji u svojim alatima ima alat
za kotiranje. Program koji to omogueuje je COREL. U ovoj vijezbi drzi se redoslijeda
opisanih operacija. Krenimo!
1. Pokreni program COREL (objasnjenje
je dato u udzbeniku).
2. Nacrtaj geometrijski lik na radnom
listu sa okvirom i zaglavljem, npr.:
Ako su podeseni svi alati za rad, kao i radni list (velicina
A4 format, font Arial, visina 11, mjere u mm ltd.) mozes
uraditi u Corel-u, sto je opisano u udzbeniku. Da sebi
olaksas rad u snalazenju rasporeda objekata u odnosu na
ivice stranica, podesi linijar da vrijednost 0 zapocinje od
gornjeg lijevog ugla stranice. To se radi tako sto dovedes
pokazivac misa u gornji lijevi ugao i Idiknes na linijar, ne
otpustajuCi lijevi klik misa (Drag and Drop) vuces na sami
vrh gornjeg lijevog stranice. Pogledaj sliku.
Sada, kad znas poziciju gdje se nalazi vrh gornje lijeve
strane lista, nacrtat ces okvir u odnosu na taj vrh.
a.lzaberi alatRectangle Tool na alatnoj traci iii pritisni tipku
F6 na tastaturi za crtanje pravougaonika. Pokazivac misa
sada se pretvori u tanki mali krizic. Prvo moras odrediti
prvu tacku pravougaonika, koja ce ti biti od vrha stranice
prema dolje udaljena 5 mm, a sa lijeve strane 20 mm. Kod
odredivanja ovih mjera primijetis kako pomjeras krizic
tako se na linijaru prikazuje gdje se nalazi po horizontali
i po vertikali.
b. Klikni kada si priblizno odrediolodredila zadane mjere
i vuci dijagonalno prema donjem desnom uglu stranice.

1> ' • r .• ;'!;/,· ..
6.,'"
.P ....
«..

q g ..

IIlI'
Ako si uradio/uradila prethodni korak, sada treba tacno definisati visinu i sirinu
nacrtanog pravougaonika, koji ce nam posluziti kao okvir za stranicu. Tacne mjere
odredujemo uz pomoc naredbe u glavnom izborniku Arrange-t Transformations-t
Size.
Align and Distribute
Ctrl+G
Klikni na objekat tako da bi on bio oznacen. 5 desne strane radnog prozora dobit ces
karakteristike objekta.
s .. ·
L .... 1---
!
U ova polja unosis tacne
dimenzije okvira, a to su
185 mm za sirinu i 287 mm
za visinu. I klikni na dugme
Apply.
Sada ti je ostalo da odredis tacnu poziciju pravougaonika. Odreaivanje pozicije se,
takoder, radi uz pomoc svojstva Arrange-t Transformations-tPosition, iii na prethodnom
prozoru izaberemo alat
Pr.dIDlI:
I 000
[] 0 Q •
I 000
I
---------,---'.,--_.-
I ....
I'd" ",I\O,r"."(",,.1
1"'1
rl
l
(1 .... :----
!
U ova polja unosis tacne
pozicije okvira, a to su 20 mm
za sirinu i -5 mm za visinu, i
klikni na dugme Apply.
Ova osobina treba da bude
iskljucena.
I OKVIR stranice JE NACRTAN. Hajdemo na
slijedece, a to je crtanje zaglavlja crteza.
85
86
Za crtanje zaglavlja posluzit ces se slijedecim dimenzijama:
20 80 25 60
Prvo pomjeris da vrijednost pocetka horizontalnog i vertikainog linijara ide od pocetka
donjeg lijevog okvira. Izaberi alat za crtanje linije Polyline Tool (slika 1). sada klikni
jednom (slika 2) na lijevu liniju okvira (bilo gdje), pritisni tipku CTRL na tastaturi, odvuci
pokazivac misa na desnu liniju okvira i klikni dva put
edge
H: 0,0 c--------
2. Izbor pocetne tacke linije
v: 21,0

D Relative PGsition
1. Izbor alata za crtanje linije
4.0dreaivanje
pozicije linije
a (slika 3).
3.0dreaivanje
II
"""O( e
zavrsne tacke linije

-- - -- ------ ---
;11!0
-.
"ToIrnIfi>rrM.IloA=.

l1li I

---------
I
PoHlon:
j
"'"
I "'"
--
o ReJalive Position
-
0-00
[] 0 fJ
••
Nakon toga odredi poziciju linije kao na slici 4. Sad a iskopiraj nacrtanu liniju i odredi joj
poziciju na 14 mm. Kopiranje se izvodi na slijedeci nacin: oznaci liniju izborom alata (Pick
Toon na alatnoj traci (tj. klikni na liniju). Na glavnom izborniku pronaai naredbu Edit-7
Copy. Zatim ponovo izaberi naredbu Edit-7Paste. Na crtezu se nije nista promijenilo,
tj. ti ne vidis iskopiranu liniju. To je zato sto se linija nalazi jedna na drugoj. To ces rijesiti
kada odredis poziciju iskopirane linije kao na slici:
D Relative
000
DOD ".
'no
Jossu ti preostalevertikalne linijezaglavlja. Nacrtajjednu vertikalnu liniju (ponovno biras
alat Polygon Too!), ciji je pocetak na na dojnjoj ivici okvira, a kraj na drugoj horizontalnoj
liniji (ne zaboravi drzati tipku CTRL, poslije odredivanja pocetne tacke). A nakon toga
odredi joj poziciju:
o RetGlI'o'6Potnln
1------------------......... 0-0-0
i-Oj 000 •
,j, 0-121-0
Unesi ove
vrijednosti za
~ - - poziciju.
..-t--
Ne zaboravi
oznaciti
orijentaciju
ovako.
Na vee opisivane nacine kopiraj vertikalnu liniju dva puta i odredi im pozidju. Za prvu
kopiranu Iiniju: V=O mm, H=100 mm, a za drugu kopiranu liniju: V=O mm, H=125 mm.
Nakon toga trebao/trebala bi dobiti slijedeee:
Pisanje u Corel-u je vrlo jednostavno. Izaberi alat za pisanj ext Too 'Ii pritisni tipku F8
na tastaturi. Kursor ee se pretvoriti u mali krizie, a ti ees samo kliknuti u polje koje ees
ispisivati. Nakon toga podesi font, veliCinu izaberi 11 i centriraj unutar polja u kojem
pises. Ako si sve dobro uradio/uradila trebao/trebala bi dobiti slijedeee:
MJERllO NAlIV PPREDMETA OCJENA POTPIS NASTAVNIKA
1:1
U slucaju da nisidobro uradio/uradila, obrati se nastavniku/nastavnid za pomoe!
Svoj ovako kreiran crtez mozes spremiti pod nazivom
OKVIR SA ZAGLAVLJEM. Tako da slijedeci put kada
budes nesto crtao/crtala vee imas okvir sa zaglavljem.
Za spremanje uradi slijedeee: na glavnom izborniku
izaberi naredbu File-tSave as i unesi naziv, nakon
toga potvrdi sa OK.
New from Template ...
.Q.pert ..
,!;Iose
Ctrl+O
87
88
I jos zadnji dio tvoje vjezbe je da nacrtas
geometrijski Uk trougao i kotiras gao Negdje
na sredini radnog lista ces nacrtati trougao sa
slijedeeim vrijednostima dimenzija:
,
Vee, vjerovatno, znas sta uraditi da bi se. dobio ovakav geometrijski lik. Izaberi alat
Polygon Tool i nacrtaj proizvoljno neku horizontalnu liniju na sredini unutar okvira.
Ne zaboravi drzati tipku Ctrl na tastaturi kako bi dobio/dobila horizontalnu liniju bez
krivudanja. Poslije, pomoeu tebi poznate naredbe
odredi potrebnu duzinu linije kao na slid i potvrdi dugmetom Apply:
SiZ :
000
0®0
00·0
Ponovo izaberi alat Polyline Tool i nacrtaj vertikalnu liniju, ali tako da za pocetak kliknes
na lijevi kraj vee nacrtane horizontalne linije. Povuci duz proizvoljno, pri tome drzi
tipku Ctr/ i klikni dva puta. Sada odredi velicinu linije na vee prethodno opisan nacin, s
razlikom da su vrijednosti: H=O mm, a V=4S mm. Odnosno, kao na slici:
Slika 1 Slika 2
Lako je zakljuciti sta nakon toga uraditLlzaberi alat Polygon Tool i spoji slobodne vrhove
horizontalne i vertikalne linije. Ovdje ne drzi tipku Ctrl. (Slika 2.)
I dobio/dobila si zadati trougao. Jos je preostalo kotirati!
Da bi kotirao/kotirala trougao, izaberi alat Dimension Tool sa alatne trake. Primijetis
alatnu traku na kojoj odreaujes slijedeCi alat za:
automatsko, .. _= .. ___ , __ .. Jil
vertikalno iii
horizontalno vertikalne
kotiranje kotne linije
oznacavanje
horizontalne kotne linije
Sam nacin kotiranja je jednostavan:
1. Izaberes vrstu kotne Iinije (prethodno objasnjena alatna traka);
2. Kliknes na pocetak i kraj osnovne linije koju kotiras a zatim odredis udaljenost osnovne
linije i glavne kotne linije;
3. Uredis tekst (font, velicina, preciznost i vrstu mjernih jedinica);
4. Uredis izgled kotne linije (kotni zavrseci, polozaj teksta u odnosu na glavnu kotnu
Iiniju, i debljinu).
Npr.: kada si vee izabrao/izabrala alat Dimension Tool, klikni na alat za horizontalne kotne
linije Iii klikni jednom na pocetak ina kraj horizontalne linije trougla. Odredi udaljenost
i jos jed nom potvrdi lijevim klikom miSa:
89
90
45
Izgled vertikalne kotne linije mozes promijeniti alatnom trakom:
Uz pomoc ovih alata odredujes
da Ii ce prikaz kotnog broja biti
vertikalan iii horizontalan, kao
-#-- i da Ii ce biti na sredini glavne
kotne linije. Ovu traku dobijes
ako dva puta kliknes na kotnu
liniju.
Za kotiranje kose kotne linije
koristis alat za crtanje kotnih
linija pod nekim uglom. ---+> ~ ~ ~ ~ - ~ · - ~ · ~ · - ~ · ~
Zatim kliknes na pocetak i kraj
kose Iinije.
Nakon obavljenog postupka kotiranja, izgled
crteza je slijedeCi:
Sve sto si radio/radila u ovoj vjezbi je:
Sada, nakon ove vjezbe, pokusaj uz pomoe nastavnikal
nastavnice nacrtati slijedeCi geometrijski lik kvadrata sa
dimenzijom a=45 mm:
Pritom koristi vee nacrtani okvir sa zaglavljem.
"

'.
'.
' ..'\.
"
''>\'\

'/
)
Sada kad si sve uradiol
uradila spremi crtez:
1. Izaberi naredbu na
glavnom izborniku File
2. Zatim Save As
3. Zbog toga sto si
vee jed nom spremiol
spremila on ti nudi
ponovo isti naziv,
meautim, ti unesi novi
nazivVJEZBA 1
4.1 klikni na OK.
91
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
j
PRIL G
Saobracajni/prometni znakovi
93
BILjESKE SA CASOVA
95
BILjESKE SA CAS VA
- - - - - - - - - ~ ; ; , , ' - ' - - - ' --,---
96
BILjESKE SA C S VA
97
BILjESKE SA CAS VA
98
SADRZAJ
TEHNIKA IINFORMATIKA
UVOD U PREDMET
Vjezba: Organizacija radnog prostora, ekonomicno koristenje materijala ......................... 6
Ponavljanje: Uvod u predmet .............................................................................................................. 7
TEHNIKA
Vjezba: Tehnika .......................................................................................................................................... 8
Ponavljanje: Tehnika ................................................................................................................................ 9
TEHNICKQ CRTANJE
_ ;1h
Vjezba: Crtanje kruznice kada su zadani poluprecnici (I) ........................................................ 10
Vjezba: Crtanje kruznice (II) ............................................................................................................... 11
Vjezba: Crtanje kruznice (III) ........... : .................................................................................................. 12
Vjezba: Crtanje paralelnih linija ........................................................................................................ 13
Vjezba: Crtanje vertikalnih (okomitih) linija ................................................................................ 14
Vjezba: Linije u tehnickom crtanju .................................................................................................. 15
Vjezba: Crtanje paralelnih linija/crta .............................................................................................. 16
Vjezba: Crtanje u mjerilu iii razmjeru (I) ........................................................................................ 17
Vjezba: Crtanje u mjerilu iii razmjeru (II) ....................................................................................... 18
Vjezba: Crtanje u mjerilu iii razmjeru (III) ...................................................................................... 19
Vjezba: Kotiranje crteza (I) ................................... .............................................................................. 20
Vjezba: Kotiranje crteza (11) ................................................................................................................. 21
Vjezba: Izborna tema: Crtanje mreze kocke ........................... ! .................................................... 22
Ponavljanje: Tehnicko crtanje ........................................................................................................... 23
Provjeravnje:Tehnicko crtanje .......................................................................................................... 24
MATERIJALI
V
· vb 5 ... . 27
Jez a: aVIJanJe paplra .................................................................................................................... ..
Radionica: Kuca ...................................................................................................................................... 29
Radionica: Stambena zgrada ............................................................................................................. 31
Dodatna radionica: Trafostanica ...................................................................................................... 33
Vjezba: Izborna tema: Izrada kocke ................................................................................................ 35
Radionica: Izrada modela kocke ...................................................................................................... 37
Radionica: Izborna tema: Izrada kartonskog model a kvadra ................................................ 39
Radionica: Izborna tema: Izrada kartonskog modela piramide ............................................ 41
Radionica: Izborna tema: Izrada kartonskog modela valjka .................................................. 43
Prilog: Izrada panoa .............................................................................................................................. 45
Pano: Materijali .................................. , ................................... ,., ................................................................. 46
Ponavljanje: Materijali ......................................................................................................................... 47
Provjeravanje: Materijali ..................................................................................................................... 48
99
TEHNiKA U ZASTITI ZIVOTNE SREDINE
Vjezba: Izrada recikliranog papira ................................................................................................... 51
Pano: Reciklaza otpada ....................................................................................................................... 53
Radionica: Ukrasna kesa/vrecica ......................... ; ............................................................................ 54
Ponavljanje: Tehnika u zastiti zivotne sredine ............................................................................. 55
Provjeravanje: Tehnika u zastiti zivotne sredine ......................................................................... 56
SAOBRACAJ
Radionica: Autobus ............................................................................................................................... 59
Dodatna radionica: Model automobila ......................................................................................... 61
Vjezba: Voznja bicikla ........................................................................................................................... 63
Prilog: Poligon prepreka ........................................... , .......................................................................... 64
Prilog: Saobracajni znakovi ................................................................................................................ 65
Ponavljanje: Saobracaj ......................................................................................................................... 69
Provjeravanje: Saobracaj ..................................................................................................................... 71
Ponavljanje: Saobracaj ......................................................................................................................... 74
INFORMATIKA I TEHNIKA
UVOD U INFORMATIKU
Provjeravanje: Uvod u informatiku ................................................................................................. 75
RAZVOJRACUNARA
Ponavljanje: Razvoj racunara ............................................................................................................ 76
Provjeravanje: Razvoj racunara ........................................................................................................ 77
HARDVER
Ponavljanje: Hardver ............................................................................................................................. 78
Provjeravanje: Hardver ........................................................................................................................ 79
SOFTVER
Ponavljanje: Softver .............................................................................................................................. 81
Provjeravanje: Softver .......................................................................................................................... 82
Vjezba: Izborna tema: Kotiranje u Corel-u .................................................................................... 84
Prilog: Saobracajnilprometni znakovi ........................................................................................... 93
Biljeske sa casova ................................................................................................................................... 95
Sadrzaj ....................................................................................................................................................... 99
Bosanska knjiga, TUlia
Za izdavaca:
Almin Kosovic

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->